WIEDZA i MYŚL
(Pr 2590)

INTERNETOWY MIESIĘCZNIK TYFLOSPOŁECZNY

Wydawca i redaktor naczelny 
Stanisław Kotowski

Listopad 2013 
Rok V 
Nr 11(59)/2013 

Czasopismo nie jest dofinansowywane ze środków publicznych ani żadnych innych. Wydawane jest bez nakładów finansowych. Osoby piszące artykuły oraz zaangażowane przy redagowaniu, adiustacji i korekcie oraz kolportażu nie otrzymują wynagrodzenia. Fundacja „Klucz” przetwarza „WiM” nieodpłatnie do standardu DAISY, a IVO Software Sp. z o.o. udostępnia bezpłatnie niezbędne do tego oprogramowanie.

Czytelnicy otrzymują „WiM” również bezpłatnie. Wystarczy napisać na adres: ST.k@onet.pl lub ST.k1@wp.pl i w każdym miesiącu znaleźć aktualny numer w swojej „Skrzynce odbiorczej”. 

Wersję dźwiękową oraz w formacie RTF można pobierać pod adresem:
http://wypozycz.dzdn.pl/wim/
oraz:
http://klucz.org.pl/WIM.php
Pod tymi adresami można również pobierać numery archiwalne „WiM”.
Najnowszy numer w wersji DAISY znajduje się pod linkiem: 
wypozycz.dzdn.pl/wim/WIM.zip 
Najnowszy numer w formacie RTF pobierać można pod linkiem: 
wypozycz.dzdn.pl/wim/WIMRTF.zip 

ADRES REDAKCJI (wyłącznie internetowy): 

St.k@onet.pl lub st.k1@wp.pl 
TELEFON KOMÓRKOWY: 
501-239-769 

Na łamach „Wiedzy i Myśli” zamieszczamy różne opinie i poglądy, w tym takie, z którymi się nie zgadzamy.

Spis treści 

OD REDAKCJI
1. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE
1.1. TOTUS 2013 dla Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi
1.2. Rezolucja w sprawie audiodeskrypcji
1.3. Jedenasta edycja konferencji REHA FOR THE BLIND IN POLAND - Marek Kalbarczyk
1.4. Zaproszenie na XI EDYCJę MIĘDZYNARODOWEJ KONFERENCJI REHA FOR THE BLIND IN POLAND
1.5. Finanse bez barier - czy to realne? - Mateusz Różański
1.6. Paweł Ejzenberg Człowiekiem Bez Barier 2013! - Ada Prochyra
1.7. Apel i ankieta
1.8. Ankieta dotycząca dostępności muzeów
1.9. Płock po raz trzeci - Maria Marchwicka
1.10. Firmy zatrudniające niepełnosprawnych nagrodzone - Michalina Topolewska
1.11. Na podniebnym tandemie - Danuaria
2. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA
2.1. Klucze do samodzielności (cz. 7) - Potrójne mury obronne do sforsowania - Radosław Kłódka
2.2. Tacierzyństwo - Paulina Malinowska-Kowalczyk
2.3. Paweł Ejzenberg: nie chcę być postrzegany jako niepełnosprawny wokalista - Rozmawiała: Ada Prochyra
2.4. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH CZYNNOŚCIACH - Kłopotliwe pazurki - Jaga praktyczna
3. NAUKA, OKULISTYKA, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE
3.1. Świat i technologie Soczewki z zoomem
3.2. Eksperci: genetyczne choroby oczu to poważny problem społeczny
3.3. Stowarzyszenie okulistów o cenach za zabiegi i "lojalności wobec kolegów
3.4. Ekspert: operacja zaćmy w Czechach - taniej, czy pacjenci transgraniczni zechcą dopłacać?
3.5. Okulistka z Katowic laureatką Kongresu EVER
3.6. Buddy - pies, który dał mi poczucie wolności - Magda Hejda
f3.7. Niewidomi na tandemach - reportaż w trójce
4. ROZMOWA MIESIĄCA - Z Grzegorzem Kozłowskim rozmawia Stanisław Kotowski (cz. 4/4)
5. ORGANIZACYJNE, PRAWNE, PRAKTYCZNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY
5.1. U niepełnosprawnych wzrokowo (cz. 6) - Molochy i małe prężne - Aleksander Mieczkowski
5.2. Konflikt o pieniądze w Polskim Związku Niewidomych.
5.3. Nowe trudności w miejskiej komunikacji w Rybniku
5.4. Instytut Tyflologiczny: Nowe zasady korzystania z ulgowych przejazdów komunikacją miejską w Warszawie
5.5. Udawali niepełnosprawnych, zdobyli złoto na paraolimpiadzie
6. DZIEŃ BIAŁEJ LASKI W TEATRZE fŻYDOWSKIM
6.1. Uroczysty Koncert - Stanisław Kotowski
6.2. Laudacja dotycząca działalności "Przyjaciela Niewidomych" Pani Cecylii Marii Czartoryskiej
6.3. Dobroczyńcza Fundacji 2013
6.4. Jan Sideł działacz Polskiego Związku Niewidomych i spółdzielczości niewidomych - Stanisław Kotowski
6.5. Komitet Pomocy Niewidomym w Polsce z siedzibą w Nowym Jorku
6.6. Rolniczy Zakład Aktywności Zawodowej w Stanisławowie
7. ZATRUDNIENIE, REHABILITACJA, PRAWO, EKONOMIA
7.1. Ustawa okołobudżetowa wyrówna dofinansowania na obu rynkach pracy - Beata Rędziak
7.2. Minister Duda: zmiany w dofinansowaniach nie odbiją się na osobach z niepełnosprawnością - Beata Rędziak
7.3. Znikną etaty niepełnosprawnych - Mateusz Rzemek, oprac.: GR
7.4. Firmy nie przeznaczą więcej na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych - Michalina Topolewska, oprac.: GR
7.5. Refundacja stanowiska pracy bez zmian - Michalina Topolewska, oprac.: GR
7.6. Kadry i płace: Coraz mniej pracy chronionej - Michalina Topolewska
7.7. Zaświadczenia o szczególnych schorzeniach niepelnosprawni.- gov.pl, oprac.: MG
7.8. fKilkanaście tysięcy złotych oszczędności na składkach ZUS - Agata Szymborska-Sutton, oprac.: MG
7.9. Od kiedy niepełnosprawny nabywa prawo do dodatkowej przerwy w pracy - Mateusz Brząkowski,, oprac.: GR
7.10. Czy pracodawca może udzielić zatrudnionemu oprocentowanej pożyczki z ZFRON - Mateusz Brząkowski,, oprac.: GR
7.11. Jakie warunki musi spełnić fundacja, aby utworzyć zakład aktywności zawodowej - Mateusz Brząkowski,, oprac.: GR
7.12. Ulga na PFRON pod lupą - Mateusz Brząkowski, oprac.: GR
8. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE
8.1. Niepełnosprawny uczeń - wyrównywanie szans i możliwości - Emilia Woś
8.2. Student z dysfunkcjami ze wsparciem - Beata Lisowska
8.3. Wyższy kapitał początkowy za okres urlopu wychowawczego - Bożena Wiktorowska, oprac.: GR
8.4. Rezygnacja z zatrudnienia bez konkretnej daty - Michalina Topolewska
8.5. Świadczenie pielęgnacyjne do poprawki - Beata Rędziak
8.6. Świadczenie pielęgnacyjne będzie przysługiwać wszystkim opiekunom? - Beata Rędziak
8.7. W 2014 roku skończy się podział opiekunów - Michalina Topolewska
8.8. Renta z firmy za wypadek - Ryszard Sadlik, oprac.: GR
8.9. Gospodarstwo rolne nie przekreśli szans na świadczenie pielęgnacyjne - kwa, oprac.: GR
8.10. ZUS i NFZ sprawdzą zagraniczne zasiłki - Mateusz Rzemek, oprac.: GR
8.11. Czy rodzic musi zrezygnować z pracy? - Michalina Topolewska, oprac.: GR
8.12. MPiPS: zmiana w świadczeniach pielęgnacyjnych będzie korzystna dla chorych i ich opiekunów
8.13. Czy gmina przyzna zasiłek pielęgnacyjny? - Michalina Topolewska, oprac.: GR
8.14. Czy pomoc jest przyznawana na okres zasiłkowy? - Michalina Topolewska, oprac.: GR
8.15. Czy są potrzebne dodatkowe dokumenty? - Michalina Topolewska, oprac.: GR
8.16. Czy zawsze jest pomoc na pełnoletnie dziecko - Michalina Topolewska, oprac.: GR
8.17. Będzie więcej pieniędzy z PFRON dla samorządów - Michalina Topolewska
8.18. Sejm zajmie się projektem noweli ustawy o działalności pożytku publicznego
9. WSPOMINAMY LUDZI I WYDARZENIA
9.1. Józef Stroiński Organizator Polskiego Związku Niewidomych i spółdzielni Niewidomych
9.2. Działacz kierujący się sercem - Adolf Szyszko
9.3. Zapisane w ludzkich sercach - Józef Szczurek
10. WPROST ALBO NA OPAK
10.1. Dramatyczny wyścig - Józef Szczurek
10.2. A ja mam swój maleńki świat - Bączek
10.3. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH - Punkt widzenia zaciekawionego troglodyty - Jerzy Ogonowski
10.4. Mruczę i prycham - Wstydliwy przedmiot czci
11. FAKTY, POGLĄDY, OPINIE I POLEMIKI
11.1. W poczuciu odpowiedzialności - Józef Szczurek
11.2. Pies przewodnik - nowy symbol wstydu? - Sandra Tworkowska
11.3. Czy to szantaż emocjonalny? - Inga Kruk
11.4. Na liście typhlos o pierwszych krokach do samodzielności - Opracowała Agata Gołda
11.5. Uczestnicy listy Typhlos o dostępności Muzeum Powstania Warszawskiego - Opracowała Agata Gołda

 aaa
 OD REDAKCJI 
 
Wspominamy naszych zmarłych. Początek listopada do nich należy. 11 listopada mamy Święto Niepodległości, a w grudniu przypada kolejna rocznica zjednoczenia ruchu niewidomych w Polsce, powstanie Związku Pracowników Niewidomych RP. Kiedy będziemy wspominali naszych bliskich zmarłych, wspomnijmy również tych, dzięki którym mamy wolną ojczyznę oraz tych, którzy przyczyniali się do poprawy warunków życia osób niewidomych i słabowidzących. 
W numerze zachęcamy do zapoznania się z działem 6. "Dzień Białej Laski w Teatrze Żydowskim", w którym znajdą Czytelnicy 6 pozycji poświęconych niektórym osobom i instytucjom działającym w naszym środowisku. 
W dziale 7. "Zatrudnienie, rehabilitacja, prawo, ekonomia" znajduje się 12  publikacji. Obecnie zanosi się na spore zmiany w tej dziedzinie. Warto więc śledzić rozwój sytuacji. 
Warto też czytać, i to w każdym numerze, dział "W prawie, w polityce i w praktyce". Nie jest to pasjonująca lektura, ale dotyczy naszych spraw. Czytając tego rodzaju publikacje można czasami dowiedzieć się, z jakiej pomocy, z jakich uprawnień można skorzystać oraz niekiedy uniknąć nieprzyjemności i kłopotów. W niniejszym numerze, np. znajdziemy 18  publikacji, w tym: 
- "Niepełnosprawny uczeń - wyrównywanie szans i możliwości" Emilii Woś - pozycja 8.1., 
- "Student z dysfunkcjami ze wsparciem" 
Beaty Lisowskiej - pozycja 8.2., 
- "Wyższy kapitał początkowy za okres urlopu wychowawczego" Bożeny Wiktorowskiej - pozycja 8.3., 
- "Rezygnacja z zatrudnienia bez konkretnej daty" Michaliny Topolewskiej - pozycja 8.4. 
- kilka publikacji dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych. 
Niestety, w przypadku przedruków kilku informacji na ten sam temat, nie można uniknąć powtórzeń. Każda z nich zawiera nieco inne szczegóły , albo rozpatruje je z innego punktu widzenia. To jednak nie jest wielkim problemem, gdyż ułatwia osobom zainteresowanym zapoznanie się z różnymi aspektami danego zagadnienia. 
Zawsze też warto zajrzeć do działu 1., w którym znaleźć można trochę bieżących informacji i opisów wydarzeń. 
Życzymy interesującej lektury i pozdrawiamy naszych Czytelników. 
 Redakcja Wiedzy i Myśli 
 
aaa 
1. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE 
 
 aaa 
1.1. TOTUS 2013 dla Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi 
 
Źródło: KAI 
 
Na Zamku Królewskim w Warszawie odbyła się uroczysta gala wręczenia nagród TOTUS 2013 przyznawanych przez Fundację Dzieło Nowego Tysiąclecia. Zofia Posmysz-Piasecka, Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi, ks. dr Robert Skrzypczak i miesięcznik "Mały Gość Niedzielny" zostali uhonorowani statuetkami. 
W tym roku przyznano również nagrodę TOTUS Specjalny. Otrzymał ją Zespół Pieśni i Tańca "Śląsk". 
Za osiągnięcia w dziedzinie kultury chrześcijańskiej TOTUS 2013 został przyznany Zofii Posmysz-Piaseckiej. Laureatka przyznała, że w tak ważnej i szczególnej dla niej chwili nie znajduje odpowiedniego słowa, aby wyrazić wdzięczność. 
- Pokornie powiem tylko najserdeczniejsze dzięki, Bóg zapłać kapitule i Duchowi Świętemu. 
Zofia Posmysz-Piasecka jest pisarką, scenarzystką, dziennikarką, znaną z książek o tematyce łagrowej. 
Za wszechstronną opiekę edukacyjno-wychowawczą, rehabilitacyjną, socjalną oraz religijną nad dziećmi ociemniałymi w kategorii "Promocja człowieka, praca charytatywna i edukacyjno-wychowawcza" uhonorowane zostało Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi w Laskach. 
- Chcemy, żeby niewidomi byli dowartościowani, żeby przyznana im była godność ludzka i o to walczymy od przeszło stu lat - mówili przedstawiciele Towarzystwa odbierając nagrodę. 
W kategorii "Propagowanie nauczania Ojca Świętego Jana Pawła II" statuetkę otrzymał ks. dr Robert Skrzypczak, teolog, psycholog o specjalności klinicznej, wykładowca akademicki. Laureat został doceniony za pracę intelektualną nad nauczaniem Jana Pawła II, w szczególności za przygotowanie publikacji "Karol Wojtyła na Soborze Watykańskim II. Zbiór Wystąpień". 
- Kiedyś próbowałem sobie wyobrazić jak przeżywali życie ludzie, którzy mieli szczęście być współczesnymi np. św. Franciszka z Asyżu. Myśmy mieli to szczęście, że mogliśmy większą część życia przeżyć, mając takiego świętego - giganta jak Jan Paweł II. Czuję się bardzo uhonorowany, zwłaszcza że to wyróżnienie przyznali mi ludzie, którzy kochają Jana Pawła II - mówił odbierając nagrodę ks. Skrzypczak. 
TOTUS medialny dla upamiętniania Bp. Jana Chrapka oraz jego roli w ukazywaniu osoby i nauczania Jana Pawła II w mediach otrzymała w tym roku redakcja "Małego Gościa Niedzielnego". Nagrodę odebrała redaktor naczelna pisma Gabriela Szulik. Nagroda została przyznana za wieloletnie kształtowanie kolejnych pokoleń młodych czytelników w duchu Ewangelii. 
- Przyjmuję tę nagrodę w imieniu wszystkich, którzy przez niemal 90 lat tworzyli "Małego Gościa" - mówiła redaktor naczelna. Pismo jest tworzone przez trzyosobową redakcję. Dziennikarka podziękowała także wszystkim czytelnikom, którzy czasopismo uważają godnym polecenia swoim najmłodszym. 
Natomiast Nagrodę TOTUS Specjalny otrzymał za całokształt działalności kulturalnej Zespół Pieśni i Tańca "Śląsk". 
 
 Gala nagród TOTUS 2013 odbyła się w przeddzień obchodzonego po raz 13. Dnia Papieskiego. Uroczystość na Zamku Królewskim w Warszawie poprowadziła Grażyna Torbicka, gala była przeplatana muzycznym występem Andrzeja Pasiecznego oraz finaliści "The Voice of Poland" Michał Sobierajski i Dorota Osińska. 
 
Przyznająca Nagrody TOTUS Fundacja Dzieło Nowego Tysiąclecia powstała w 2000 roku, jako organizacja, której działalność ma upamiętniać pontyfikat Jana Pawła II przez szerzenie nauczania Papieża i wspieranie określonych przedsięwzięć społecznych, głównie w dziedzinie edukacji i kultury. 
 
aaa 
1.2. Rezolucja w sprawie audiodeskrypcji 
 
 Rezolucja została uchwalona przez uczestników Spotkania obywatelskiego osób niewidomych i ociemniałych, odbywającego się w ramach III Festiwalu Kultury i Sztuki dla Niewidomych, poświęconego tematyce włączania do obiegu kulturalnego dotychczas wykluczonych osób niewidomych i ociemniałych. 
 
 1. Stwierdzamy, że Polska jest o około 25 lat opóźniona w dziedzinie wprowadzania audiodeskrypcji umożliwiającej niewidomym i ociemniałym dostęp do takich dziedzin kultury i sztuki jak: film, teatr, zbiory muzealne, czy zabytki architektury. 
2. Konstytucja RP, konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, zalecenia organów Unii Europejskiej, polskie ustawodawstwo i uchwała Sejmu RP z grudnia 2012 roku nakładają na organy Państwa Polskiego obowiązek wyrównywania szans osób niepełnosprawnych w dostępie do kultury i sztuki, co w niewielkim stopniu dotyczy niewidomych i ociemniałych, dla których podstawowym warunkiem dostępu jest audiodeskrypcja dotychczas poważnie zaniedbana. 
3. Niewidomi i ociemniali uczestnicy Spotkania wyrażają głęboką wdzięczność fundacjom i stowarzyszeniom, dzięki którym w naszym Kraju wprowadzana jest i rozwijana audiodeskrypcja zapewniająca dostęp osobom niewidomym i ociemniałym do różnych obszarów kultury a jednocześnie postulują do władz by organizacjom pozarządowym udzielana była wszechstronna pomoc i wsparcie, w tym również finansowe. 
4. Zwracamy się do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Ministerstwa Edukacji Narodowej, Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, oraz Ministerstwa Sportu i Turystyki w sprawie wypracowania i wdrażania polityki włączania niewidomych i ociemniałych do pełnego uczestnictwa w różnych dziedzinach kultury i sztuki, między innymi poprzez audiodeskrypcję, przy zapewnieniu na ten cel odpowiednich środków i niezbędnych regulacji prawnych. 
5. Zwracamy się do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w sprawie jednoznacznego i zgodnego z obowiązującym systemem prawnym, wskazanym przez Rzecznika Praw Obywatelskich, interpretowania obowiązków nadawców w zakresie udostępniania 10proc. czasu antenowego audycji (z wyłączeniem czasu reklam) z audiodeskrypcją umożliwiającą dostęp do nich niewidomym i ociemniałym. Postulujemy również, by przy rozpatrywaniu wniosków nadawców w sprawie nowych lub wznawianych koncesji, był nakładany obowiązek audiodeskrybowania w wymiarze procentowym wynikającym z aktualnych przepisów ustawowych. 
6. Domagamy się od Zarządu Telewizji Polskiej przestrzegania obowiązku nadawania 10 proc. audycji (bez reklam) z audiodeskrypcją, a także stworzenia efektywnego systemu informowania osób niewidomych i ociemniałych o audycjach z audiodeskrypcją. 
7. Uczestnicy spotkania wyrażają wdzięczność pracownikom naukowym uniwersytetów i szkół wyższych za podejmowane inicjatywy w zakresie badań nad audiodeskrypcją i rozwijaniem szkolenia audiodeskryptorów. 
8. Zwracamy się do Filmoteki Narodowej, by w ramach cyfryzacji narodowego zasobu filmowego wyposażano w ścieżkę audiodeskrypcyjną filmy zaliczane do "kanonu" arcydzieł polskiej kinematografii, w celu udostępniania ich niewidomym i ociemniałym, w tym dzieciom i młodzieży poprzez kanały upowszechniania znajdujące się w gestii Filmoteki Narodowej, lub przy współpracy stowarzyszeń mających w tej dziedzinie szczególne osiągnięcia. 
9. Niewidomi i ociemniali uczestnicy spotkania dziękują sponsorowi Konfederacji Szwajcarskiej za umożliwienie zorganizowania tak ważkiego dla społecznego bytowania tej kategorii osób forum wymiany poglądów i lobbowania na rzecz przełamywania barier w dostępie do kultury i sztuki. 
 
aaa 
1.3. Jedenasta edycja konferencji REHA FOR THE BLIND IN POLAND 
Marek Kalbarczyk 

 Źródło: Informacja organizatora Konferencji 
 
Zbliża się grudzień, a to nieuchronnie oznacza, że trzeba szykować się na kolejną edycję konferencji REHA FOR THE BLIND IN POLAND. Będzie to jedenasta jej edycja. Pewnie, że dziesiąta była planowana jako największa i najobfitsza, wobec czego tegoroczna mogłaby być mniej interesująca, ale nie. Okazuje się, że konferencja stale rośnie, bo jest na nią ogromne zapotrzebowanie. Od lat jest wydarzeniem wielowątkowym. Zaczynaliśmy od wystawy i sesji merytorycznej, a teraz mamy tam prezentację bezwzrokowych sportów, porady okulistyczne, wizaż, czytanie dzieciom, koncert sławnego artysty, dwa filmy z audiodeskrypcją, panele dyskusyjne, konkurs na idola, poczęstunki, świętego Mikołaja i już nie wiadomo co jeszcze. Trudno to wszystko wyliczyć. 
Fundacja Szansa dla Niewidomych planuje to wydarzenie jako największe spotkanie niewidomych i ich przyjaciół, co na szczęście nam się udaje. 
Co nowego w tym roku? 
Wystawa i sesja merytoryczna jak zawsze, ale dochodzi do tego wielka manifestacja niewidomych i ich bliskich. Nie będziemy się kłucili, krzyczeli, oburzali i obrażali na innych. Będziemy tylko, albo aż, przypominali, że jesteśmy wśród nich i chcemy, by ci inni o nas pamiętali. Niewidomi potrzebują pomocy, bo sami nie są w stanie załatwić swoich problemów. Brakuje nam własnych pieniędzy i nie potrafimy sami siebie rehabilitować. Musi nam pomóc społeczeństwo i władze. 
Nowością będą panele dyskusyjne w 9 tematach, które planujemy na drugi dzień konferencyjny. Pierwszego dnia o godzinie 18.00 wystąpi dla nas Natalia Niemen, która śpiewa wyjątkowo, jak nikt, ale też podobnie do jej ojca - Czesława Niemena. "Dziwny jest ten świat", zaprezentowany w tym roku w Opolu wymusza decyzję o przyjściu i skorzystaniu z okazji posłuchania jej utworów. 
Temat przewodni dotyczy edukacji. Wykształcenie jest bowiem świetnym sposobem na walkę o naszą pozycję w społeczeństwie. Jeśli niewidomi są dyskryminowani, to w dużym stopniu przez nasze braki. Uczmy się! Musimy to robić jako dzieci i jako dorośli. Tylko wykształceni niewidomi mogą konkurować z widzącymi. Nikt nam nie da nic za darmo. Musimy to wywalczyć, a wygrana zależy od poziomu, który prezentujemy. 
Tak więc zapraszamy na manifestację i na wszystkie elementy konferencji. 
Poniżej tekst zaproszenia z programem konferencji. 
 
aaa 
1.4. Zaproszenie na XI EDYCJĘ MIĘDZYNARODOWEJ KONFERENCJI REHA FOR THE BLIND IN POLAND 
 Pod Honorowym Patronatem Małżonki Prezydenta RP - Pani Anny Komorowskiej 

 Źródło: Zaproszenie organizatora Konferencji 
 
Fundacja Szansa dla Niewidomych, grono współorganizatorów oraz niemal trzystu partnerów zapraszają Państwa na XI edycję Międzynarodowej Konferencji REHA FOR THE BLIND IN POLAND® - "Świat Dotyku i Dźwięku", która odbędzie się w dniach 2 i 3 grudnia 2013 r. w Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie, Plac Defilad 1 (wejście od ul. Marszałkowskiej). Tematem przewodnim tegorocznej edycji będzie "Wykształcenie najlepszym antidotum na dyskryminację niewidomych". 
	 
REHA to: 
- Wielkie spotkanie niewidomych i ich przyjaciół z kraju i zagranicy - w ubiegłym roku w ciągu dwóch dni gościliśmy około 2600 osób, 
- Możliwość omówienia rozwiązań systemowych, prawnych i praktycznych na przełamanie impasu, w którym znajdują się niewidomi, 
- Szansa na zapoznanie się z rozwiązaniami technicznymi i metodologicznymi, które mają na celu nowoczesną rehabilitację, 
- Manifestacja pod hasłem: "My nie widzimy nic, a Wy - zauważacie nas?", 
- Przedstawienie, jak ważne dla rehabilitacji są kultura, sport, turystyka, czytelnictwo, media... 
- Popularnonaukowa sesja merytoryczna, 
- Panele dyskusyjne, 
- Międzynarodowa wystawa prezentująca nowoczesny sprzęt rehabilitacyjny, oprogramowanie, oferty szkoleniowe, działalność fundacji i stowarzyszeń, 
- Wystawa książek dla niewidomych i niedowidzących, 
- Konkurs na Idola dla wystawców, mediów, urzędów, placówek edukacyjnych i przedstawicieli środowiska, 
- Koncert "Spotkanie z Mistrzem", 
- Emisja filmów z audiodeskrypcją, 
- Turnieje sportowe w dyscyplinach, w których wzrok nie jest nieodzowny: ping-pong, strzelectwo laserowe, brydż, szachy, reversi, 
- Spotkanie z Mikołajem rozdającym prezenty, 
- Bezpłatne porady okulistyczne, 
- Wizaż nie tylko dla pań - panowie też chcą wyglądać! 
Zapraszamy na naszą stronę 
www.szansadlaniewidomych.org oraz 
fanpagea facebooka www.facebook.com/szansadlaniewidomych, gdzie będą się pojawiać szczegółowe informacje dotyczące Konferencji REHA. 
	 
	UWAGA! W celu zgłoszenia chęci uczestnictwa w wydarzeniu należy wypełnić formularz na naszej stronie internetowej. 
 
 *** 
 
PROGRAM: 
 DZIEŃ I 
10:00	Największa w historii manifestacja niewidomych i ich przyjaciół pt.: "My nie widzimy nic, a Wy - zauważacie nas?" Spotkanie przed Salą Kongresową 
Sesja merytoryczna (sala Skłodowskiej) 
11:00	Otwarcie konferencji - Marek Kalbarczyk, społeczny Prezes Fundacji Szansa dla Niewidomych 
11:10	Wystąpienia gości specjalnych 
11:30	Rozdanie wyróżnień IDOL 2013 
11:45	Sprawozdanie z manifestacji; Środowisko chce się wypowiedzieć: zgłoszenie pytań, postulatów, wniosków 
12:00	Wykorzystanie komórek macierzystych w okulistyce - 
dr hab. Leonora Bużańska, prof. IMDIK 
12:20	Co nowego w chirurgii oka - dr med. Piotr Fryczkowski 
Edukacja drogą do sukcesu 
12:40	Wykształcenie najlepszym antidotum na dyskryminację niewidomych - Anna Tomaszewska 
12:50	Nowe możliwości niewidomych - Krzysztof Peda 
13:00	E-podręczniki - szanse i zagrożenia - Mateusz Ciborowski 
Nowoczesna rehabilitacja na co dzień 
13.10	Pomoce dydaktyczne pomagające zrozumieć grafikę dotykową, dr hab. Bogusław Marek, prof. KUL 
13.20	Brajl wciąż na czasie - Marek Andraszewski 
Z technologią za pan brat 
13:30	"Satelitarna biała laska" - GPS dla niewidomych - 
Michał Kwaśniewski 
13:40	Świat dotyku i dźwięku - Małgorzata Sulwińska 
14:00 - 18:30	Wystawa sprzętu tyflorehabilitacyjnego, książek wydanych z myślą o inwalidach wzroku oraz prezentacja działalności organizacji pozarządowych (sala Starzyńskiego) 
13:00 - 15:00 "Cała Polska czyta dzieciom" - czytamy i my! - kącik dla najmłodszych (sala Rudniewa), 
14:00 - 18:00	Ping-pong dla niewidomych według zasad Fundacji Szansa dla Niewidomych (sala Rudniewa) 
14:00 - 18:00 Wizaż nie tylko dla pań - panowie też chcą wyglądać! (sala Starzyńskiego) 
14:00 - 18:00 Porady okulistyczne - dr med. Piotr Fryczkowski (sala Starzyńskiego) 
14:00 - 18:00	Strzelectwo bezwzrokowe (sala Rudniewa) 
14:00 - 18:00	Gabinet Dotyku i Dźwięku (sala Kruczkowskiego) 
14:30		Drobny poczęstunek 
15:00 - 17:00	Kino familijne - Minionki (sala Skłodowskiej) 
18:00 - 19:00	"Spotkanie z Mistrzem" - koncert Natalii Niemen (sala Skłodowskiej) 
 
DZIEŃ II 
10:00 - 14:00	Panele dyskusyjne: 
Sala 1 
10:00 - 10:50 Działalność fundacji i stowarzyszeń - jak zmienić sytuację niewidomych w Polsce - chcemy żyć tak, jak niewidomi na Zachodzie 
	Prowadzą: Marek i Adam Kalbarczyk 
11:00 - 12:20 Wykształcenie najlepszym antidotum na dyskryminację niewidomych 
Prowadzą: Anna Tomaszewska i Krzysztof Peda, 
12:30 - 14:00 Zmiany prawne dotyczące niepełnosprawnych w Polsce, Unii Europejskiej i na świecie - 
	Prowadzą: Katarzyna Heba i Piotr Biegasiewicz, 
Sala 2 
10:00 - 10:50 Nowoczesne czytelnictwo bezwzrokowe 
Prowadzą: Monika Cieniewska i Marek Andraszewski, 
11:00 - 12:20 Okulistyka czy rehabilitacja - co jest w stanie więcej pomóc? 
Prowadzą: Katarzyna Kowalska i Paweł Pludra, 
12:30 - 14:00 Więcej obrazu dla każdego 
Prowadzą: Elena Świątkowska i Maciej Motyka, 
Sala 3 
10:00 - 11:20 Rozwiązania IT pozwalające niewidomym widzieć więcej 
Prowadzą Henryk Rzepka i przedstawiciel firmy HP, 
11:30 - 12:20 Świat Dotyku i Dźwięku 
Prowadzą: Marek i Adam Kalbarczyk, 
12:30 - 14:00 Standard TYFLOAREA® - udźwiękowienie i ubrajlowienie otoczenia 
Prowadzą: Elżbieta Oleksiak i Krzysztof Kulik, 
10:00 - 17:30	Wystawa sprzętu tyflorehabilitacyjnego, książek wydanych z myślą o inwalidach wzroku oraz prezentacja działalności organizacji pozarządowych (sala Starzyńskiego) 
14:00 - 17:00	Turniej gier planszowych (sala Rudniewa) 
14:00 - 17:00	Wizaż nie tylko dla pań - panowie też chcą wyglądać! (sala Starzyńskiego) 
14:00 -	15:00	Turniej w jeździe na rowerze 
14:30		Drobny poczęstunek 
15:00 - 17:00	Kino dla dorosłych - Zabij mnie glino (sala Kruczkowskiego) 
Serdecznie zapraszamy! 
Marek Kalbarczyk 
Prezes Zarządu Fundacji 
Projekt współfinansowany ze środków PFRON 
 
aaa 
1.5. Finanse bez barier - czy to realne? 
Mateusz Różański 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 Data opublikowania: 2013-10-03 
 
 - Nie może być sytuacji, w której przez wykluczenie finansowe osoby niepełnosprawne nie mogą normalnie funkcjonować - mówił Piotr Pawłowski, prezes Integracji, podczas konferencji prasowej "Finanse bez barier - czy to realne?", która odbyła się 2 października 2013 r. w Warszawie. 
Podczas spotkania z dziennikarzami zaprezentowano wspólny projekt Fundacji Integracja i Fundacji Narodowego Banku Polskiego - "Finanse bez barier". 
Celem projektu jest upowszechnianie wśród osób z niepełnosprawnością wiedzy ekonomicznej i przeciwdziałanie zjawisku wykluczenia finansowego. Prezes Pawłowski zwrócił uwagę na potrzebę likwidacji utrudnień, na które napotykają osoby z niepełnosprawnością przy korzystaniu z usług finansowych, a także na kwestię właściwej edukacji ekonomicznej tych osób. 
O roli informacji w zwalczaniu zjawiska wykluczenia finansowego, której przekazywaniu ma służyć projekt "Finanse bez barier", mówił prezes Fundacji NBP Zbigniew Matuszewski. 
- Naszym celem jest edukacja ekonomiczna - mówił prezes Matuszewski. - Długo szukaliśmy partnera, z którym moglibyśmy wspólnie zająć się sprawą wykluczenia finansowego. Takim partnerem okazała się właśnie Integracja, z którą wspólnie podjęliśmy się misji edukacji finansowej osób z niepełnosprawnościami. 
 
 Czynnik ludzki 
 
Jednym z ważniejszych punktów konferencji było przedstawienie przez Macieja Siejewicza wyników badań przeprowadzonych przez pracownię GfK Polonia na temat zjawiska wykluczenia finansowego osób z niepełnosprawnością. Badanie miało na celu wykrycie i opisanie problemów, które osoby te napotykają przy korzystaniu z usług finansowych. 
- Niedogodności, które zostały przedstawione przez osoby biorące udział w badaniu, można podzielić na dwie kategorie - tłumaczył uczestnikom konferencji Siejewicz. 
- Pierwszą z nich stanowią te natury technicznej i infrastrukturalnej. Wśród nich respondenci wymieniali m.in. przeszkody architektoniczne, zbyt wysokie kontuary, brak miejsc siedzących i niedostosowanie bankomatów np. do potrzeb osób niewidomych. 
Druga kategoria to problemy związane z obsługą w bankach, niedostatecznie przeszkoloną w kontaktach z osobami niepełnosprawnymi. 
- Wynikają one z braku właściwych umiejętności, wiedzy, a czasem zwykłej empatii. Choć w kwestiach technicznych zauważalna jest poprawa, to wciąż jeszcze pozostają bariery związane z czynnikiem ludzkim - tłumaczył Siejewicz. 
Smutnym wnioskiem z badań przeprowadzonych przez GfK Polonia jest to, że osobom z niepełnosprawnością oferuje się w miejscu pracy najczęściej najniższe wynagrodzenie, więc rzadko kiedy sięgają po bardziej zaawansowane usługi finansowe, m.in. fundusze i lokaty. 
Niskie bądź nieregularne dochody skutkują tym, że osoby z niepełnosprawnością, nie mając zdolności kredytowej, skazane są na korzystanie z firm pożyczkowych, które oferują tzw. chwilówki. 
Podsumowując badania, Maciej Siejewicz stwierdził, że osoby niepełnosprawne nie czują się radykalnie wykluczone finansowo, ale odczuwają brak koniecznych dla nich udogodnień. Widzą poprawę infrastruktury, która zaszła na przestrzeni ostatnich lat, ale wskazują też na liczne obszary do poprawy, np. kwestię podejścia do nich pracowników banków. 
 
Konkurs z budżetem domowym w tle 
 
Odpowiedzią ze strony bankowców na przedstawione w badaniu problemy są "Dobre praktyki obsługi osób z niepełnosprawnością przez banki", opracowane przez Związek Banków Polskich. Według danych ZBP wśród osób z niepełnosprawnościami istnieje liczna grupa, która aktywnie korzysta z usług i produktów bankowych lub też jest żywo nimi zainteresowana, lecz napotyka w tym obszarze na znaczne utrudnienia natury proceduralnej i technicznej. Sposobem na zaradzenie tym utrudnieniom są właśnie "Dobre praktyki", będące owocem współpracy ZBP z Fundacją Integracja. 
- "Dobre praktyki" trafiły do wszystkich banków członków ZBP. Mamy już pierwsze sygnały, że zaczęły one spływać do konkretnych oddziałów - mówił na konferencji Przemysław Barbrich, dyrektor zespołu PR Związku Banków Polskich. 
Sam projekt "Finanse bez barier", jego cele i działanie, przybliżyła Magdalena Bąk, koordynatorka projektu. Zaprezentowała serwis internetowy www.finansebezbarier.pl, gdzie znaleźć można artykuły o świecie finansów, zarządzaniu budżetem domowym, korzystaniu z usług finansowych, świadczeń socjalnych itp., a także szkolenia e-learningowe i filmy edukacyjne. 
Jeden z nich, poświęcony zakładaniu konta bankowego, został zaprezentowany uczestnikom konferencji. Oprócz artykułów i materiałów edukacyjnych, na stronie "Finansów bez barier" znaleźć można grę o tematyce edukacyjnej i wirtualnego doradcę finansowego. 
Podczas konferencji ogłoszono również konkurs "Mój sposób na oszczędzanie", który potrwa do czwartego listopada. Mogą w nim wziąć udział osoby niepełnosprawne, które w ciekawy sposób przedstawiają swój sposób na zarządzanie domowym budżetem. Zakończy się on 4 listopada, a zwycięzcy otrzymają po 1000 zł. 
 
 aaa 
1.6. Paweł Ejzenberg Człowiekiem Bez Barier 2013! 
Ada Prochyra 
 
Źródło : www.niepelnosprawni.pl 
 
8 października podczas uroczystej gali na Zamku Królewskim w Warszawie wręczono nagrody w XI edycji konkursu "Człowiek Bez Barier". Zdobywcą tytułu został olsztyński radny i utalentowany muzyk Paweł Ejzenberg. Przyznano także cztery wyróżnienia, które odebrali Halina Mleczko, Krzysztof Kaperczak, Radosław Obuchowicz i Tomasz Szkwara. Nagrodę Publiczności zaś - niemal 1200 głosami - internauci naszego portalu przyznali Bogumile Siedleckiej. 
Konkurs "Człowiek Bez Barier" po raz kolejny wydobył na światło dzienne ludzi, którzy swoim życiem i działaniem na rzecz innych udowadniają, że niepełnosprawność, nawet bardzo ciężka, nie jest żadną wymówką od aktywności. Wszyscy, którzy znaleźli się w półfinałowej piętnastce, codziennie i bez wielkich słów udowadniają, że bariery istnieją dla tych, którzy nie chcą ich pokonać. 
Bohaterowie, dziękując za nagrody i wyróżnienia, podkreślali, że nie robią nic wielkiego, ale taka właśnie jest idea tego konkursu. Człowiek Bez Barier swoją codzienną pracą i konsekwentną postawą uczy - także ludzi nieobarczonych niepełnosprawnością - prawdziwie integracyjnego podejścia do życia. Konkurs promuje tę postawę poza najbliższym środowiskiem zwycięzców i wyróżnionych. 
Gala była w całości tłumaczona na język migowy oraz dostępna w audiodeskrypcji. Na naszym portalu można było oglądać galę na żywo. Uroczystość odbyła się w pięknej sali Zamku Królewskiego w Warszawie. 
 
Deficyt nie opisuje człowieka 
 
- Chciałbym powiedzieć, bez żadnej ściemy, że to jest dla mnie wielki zaszczyt, że mogę tutaj z państwem być - przywitał 200 gości prowadzący galę Szymon Hołownia. - Uważam, że określenie "osoba niepełnosprawna" jest dość nieszczęśliwe. Rozumiem, że zostało ono przez kogoś wymyślone z powodów technicznych. A podejrzewam, że wymyślili je ci, którzy żyją w złudzeniu, że są pełnosprawni. Nie ma pełnosprawnych na tym świecie. Wszyscy jesteśmy jakoś niepełnosprawni, każdy ma jakiś deficyt, a ludzie, których dzisiaj zobaczymy, pokazują, że ten deficyt nie opisuje człowieka, że nie stanowi o naszym sensie - zaznaczył. 
Po tym wstępie chór gospel Sound'n'grace wykonał utwór "True Colors". W drugiej, właściwej części uroczystości, ze sceny najpierw rozbrzmiały słowa listu honorowej patronki konkursu, małżonki prezydenta RP Anny Komorowskiej. 
"Konkurs "Człowiek Bez Barier" jest już tradycją. Tegoroczna, jedenasta edycja tylko potwierdza słuszność decyzji o corocznym organizowaniu go. Dotychczasowi laureaci to osoby szczególne, które pokazały, że sukces jest możliwy, udowodniły, że niepełnosprawność nie przeszkadza w realizowaniu zamierzeń i ambicji. (…) Konkurs "Człowiek Bez Barier" stał się jednym z najskuteczniejszych sposobów, by przeciwstawiać się krzywdzącemu obrazowi osób niepełnosprawnych" - usłyszeliśmy podczas wydarzenia. 
Ambasador Królestwa Wielkiej Brytanii Robin Barnett opowiedział o własnym doświadczeniu z niepełnosprawnością. 
- Niepełnosprawność wpływa w różny sposób na różnych ludzi. Moja niepełnosprawność jest stosunkowo niewielka, jednak sprawiła, że dokuczano mi w szkole, i nasiliła tendencję do zamykania się w sobie. To z kolei negatywnie odbiło się na moich umiejętnościach społecznych, szczególnie w odniesieniu do płci pięknej i to w momencie, gdy zaczynało to mieć znaczenie. Co gorsza, sprawiło także, że byłem beznadziejny w sporcie, który kochałem, i pozbawiło mnie możliwości wstąpienia do wojska. Niepełnosprawność ta jednak sprawiła też, że postanowiłem osiągnąć sukces i mieć ciekawe życie. Skupiłem się więc na aktywnościach, w których nie miała ona wielkiego znaczenia. Grałem w tenisa stołowego, sędziowałem mecze krykieta, zacząłem chodzić na zajęcia z improwizacji teatralnej, aby nabrać pewności siebie i poprawić umiejętności społeczne. Specjalnie angażowałem się w działania wymagające publicznych wystąpień, mimo że na początku mnie to przerażało. Co najważniejsze, przekonałem się, że mogę zrealizować swoje marzenia i znalazłem się tutaj jako ambasador brytyjski w Polsce - mówił. 
"Widzę tak wiele osób, które osiągnęły znacznie więcej niż ja, pokonując o wiele większe przeszkody" - zwrócił się do laureatów konkursu Robin Barnett, Ambasador Wielkiej Brytanii. 
- Patrząc na tych wspaniałych ludzi siedzących na tej sali, widzę tak wiele osób, które osiągnęły znacznie więcej niż ja, pokonując o wiele większe przeszkody. 
 
Trzy perspektywy 
 
Głos zabrała także przewodnicząca kapituły konkursu prof. Antonina Ostrowska, która opowiedziała o samych jego założeniach. 
- Idea "Człowieka Bez Barier" zrodziła się w 2003 r., który był Europejskim Rokiem Osób Niepełnosprawnych, i od tego czasu konkurs odbywa się co roku. Wybranie finalnej piątki z licznie zgłoszonych kandydatów nie jest zadaniem łatwym. Od początku uważaliśmy, że kryteria sprowadzają się do trzech podstawowych funkcji, jakie powinien spełniać ten konkurs. Po pierwsze: perspektywa indywidualna, która wymaga widzenia dorobku człowieka, który mimo ograniczeń, jakie niosą ciało i środowisko, jest w stanie pokonać bariery i osiągnąć sukces życiowy, zrealizować marzenia lub swoje ambitne plany. Druga perspektywa to jest próba przekazania tej pozytywnej energii do innych osób niepełnosprawnych, pokazania im, że można i że pasywność wyklucza osoby niepełnosprawne ze społeczeństwa. Trzecia perspektywa to społeczeństwo - musimy pokazywać na forum publicznym, że osoby niepełnosprawne mogą być pełnoprawnymi partnerami osób pełnosprawnych - zaznaczyła profesor. 
Prezes Integracji Piotr Pawłowski podkreślał pozytywną rolę, jaką może odegrać niepełnosprawność. 
- W życiu powinniśmy szukać takich okoliczności, które pozwolą nam poradzić sobie z wszelkimi przeciwnościami. I myślę, że konkurs "Człowiek Bez Barier" jest taką właśnie szansą, żeby nie pokazywać niepełnosprawności tylko w kontekście bólu i cierpienia, jak to często robią media - podkreślił. 
 
Docenienie tego, kim jestem 
 
Uhonorowani przemówieniami laureaci zostali następnie przedstawieni publiczności w krótkich materiałach filmowych. Najpierw zapoznaliśmy się z sylwetkami czterech wyróżnionych osób: podróżnika i urzędnika warszawskiego Instytutu Dróg i Mostów Krzysztofa Kaperczaka, działaczki społecznej na rzecz społeczności ludzi głuchych Haliny Mleczko, informatyka, podróżnika i świeckiego misjonarza Radosława Obuchowicza i działacza sportowego, sportowca i prezesa Stowarzyszenia SSON Tomasza Szkwary, którzy następnie odebrali statuetki i wygłosili krótkie podziękowania. 
Zanim ogłoszono zwycięzcę konkursu, poznaliśmy laureatkę Nagrody Publiczności - Bogumiłę Siedlecką, twórczynię popularnego kanału "Anioł na resorach" w serwisie YouTube, poświęconego makijażowi oraz życiu z niepełnosprawnością. 
- Nie byłoby mnie tutaj, gdyby nie moi rodzice, którzy przez moje 24 lata walczyli o mnie i na pewno dużo dali z siebie, żebym była tutaj dzisiaj. Ale nie byłabym tutaj z tym wyróżnieniem, gdyby nie widzowie mojego kanału YouTube "Anioł na resorach". Wiem o tym, że ogromna część tych głosów poszła właśnie od nich. Dziękuję za to, że to, co robię, jest zauważone, że taka dziedzina jak makijaż jest też częścią niepełnosprawności. Jasne jest, że kobieta niepełnosprawna może o siebie dbać, może cieszyć się życiem, miłością. Bardzo dziękuję wszystkim, którzy oddali na mnie głos - dziękowała za wyróżnienie laureatka. 
Bogumiła Siedlecka zdobyła niemal 1200 głosów Czytelników naszego portalu. To ponad 1/5 wszystkich głosów. mierz 
Jako ostatni nagrodzony został zwycięzca tegorocznej edycji konkursu "Człowiek Bez Barier" - Paweł Ejzenberg. Szymon Hołownia, który jest także jurorem w programie "Mam Talent", w którym laureat występował i dotarł aż do finału, przyznał: 
- Pamiętam, jak Paweł pojawił się u nas na scenie i wszyscy byliśmy przejęci, no bo przychodzi osoba niewidoma, ale za chwilę okazało się, że przestaliśmy w ogóle zauważać, że on jest niewidomy, bo jest po prostu znakomitym wokalistą. Dzięki niemu dużo głupich uprzedzeń wyparowało nam z głów. 
Zwycięzca odebrał statuetkę z rąk pełnomocnika rządu do spraw osób niepełnosprawnych Jarosława Dudy oraz posła Marka Plury izwrócił się do publiczności w krótkim przemówieniu: 
- To jest moment wzruszenia, ale również dumy i szczęścia. Chciałem bardzo gorąco podziękować za to, że, mimo iż na tej sali jest wiele osób, które dużo bardziej zasłużyły na ten tytuł, to właśnie ja go otrzymałem. Traktuję to bardziej jako docenienie tego, kim jestem, niż tego, co osiągnąłem, bo są ludzie, którzy mają o wiele więcej niż ja; bardzo dziękuję. Bardzo dziękuję kapitule, bardzo dziękuję Stowarzyszeniu Przyjaciół Integracji, a przede wszystkim tym, którzy sprawili, że z racji tego, że jestem, jaki jestem, mogłem tę nagrodę otrzymać: począwszy od mojej mamy i mojego brata, a skończywszy na mojej żonie Asi, która jest, była i - mam nadzieję - zawsze będzie. 
Po tych słowach Paweł Ejzenberg zaśpiewał dwa utwory, najpierw "I Can Fly", z towarzyszeniem chóru Grace'n'Sound, a następnie, razem z żoną, piosenkę, którą wykonał podczas castingu do programu "Mam talent" - "Iris (I Just Want You to Know Who I Am)". 
 
Paweł Ejzenberg - ma talent! 
 
Paweł umie łączyć pasję i pracę. Jako absolwent politologii zdobył mandat radnego swojego rodzinnego miasta - Olsztyna. Sprawuje go trzeci rok. Choć ma bardzo określone poglądy polityczne, jest ceniony za umiar i powściągliwość, które pozwalają mu szukać racjonalnych, przyjaznych ludziom rozwiązań, nawet w dialogu z przeciwnikami politycznymi. 
Jednak to nie funkcja publiczna przyniosła Pawłowi popularność. Stał się rozpoznawalny w całym kraju dzięki udziałowi w programie "Mam Talent". W edycji z 2010 r. dotarł aż do finału. Grając i śpiewając, nie tylko przekonał miliony telewidzów, że naprawdę ma talent, ale też zdobył coś znacznie cenniejszego - miłość. Jego (już od roku) żona Joanna właśnie na ekranie zobaczyła go po raz pierwszy. 
Joanna twierdzi, że Paweł nie jest bardzo wyjątkowy. Przekonuje, z właściwą sobie spontanicznością, że jest on absolutnie zwyczajny. I choć niejeden sceptycznie podszedłby do takiej deklaracji, to właśnie umiejętność zachowania absolutnej normalności jest u Pawła tak ujmująca. 
"Nie chcę być postrzegany jako niepełnosprawny wokalista" - mówi Paweł Ejzenberg w rozmowie z nami. 
Rozmowę z Pawłem Ejzenbergiem znajdą czytelnicy pod pozycją 1.6. 
 
Wyróżnieni w Konkursie "Człowiek bez barier 2013" 
 
Krzysztof Kaperczak - społecznik, urzędnik, praktyk 
 
Krzysztof Kaperczak jest inżynierem i do wszystkiego, czym się zajmuje, ma podejście praktyczne. Choć dobrze wspomina pracę w Urzędzie Dzielnicy Praga Północ m.st. Warszawy, to przyznaje, że urzędnicy często chowają się za przepisami, by unikać rozstrzygania trudnych spraw. Sam był urzędnikiem i społecznikiem - na każdą sprawę stara się więc spojrzeć z wielu perspektyw. Zawsze usiłuje podejść do tematu "po inżyniersku", to znaczy znaleźć rozwiązanie sensowne i praktyczne. Kiedy konsultował projekt remontu warszawskiej Starówki, udzielał się na wszystkich etapach realizacji - znali go nawet brukarze układający kostkę na ulicach. Traktowali go jak konkretnego faceta, a nie jak postrzelonego ideologa czy pieniacza. 
Krzysztof Kaperczak pracuje naukowo i społecznie. Angażuje się już na etapie stanowienia prawa, a potem monitoruje jego wdrażanie. Zabiega o udogodnienia dla osób niepełnosprawnych, zjednując i przekonując ludzi, unika antagonizowania ich. Można się z nim nie zgadzać, ale chyba nie można go nie lubić. 
 
Halina Mleczko - godność i odwaga 
 
Pani Halina jest osobą ciepłą, serdeczną, która przy własnoręcznie upieczonym cieście opowiada o wnukach. Jest też odważna, dzielna i zdecydowana, czym zasłużyła sobie na powszechny szacunek w środowisku osób niesłyszących. Kiedy jako dziesięcioletnia dziewczynka straciła słuch, postanowiła, że nigdy nie pozwoli traktować się jak osobę głuchą. Z olbrzymim samozaparciem zdobywała wykształcenie, a potem zabiegała o należne traktowanie osób niesłyszących. Spotykała się nierzadko z ignorancją, brakiem wyobraźni czy wręcz nieprzychylnością, którą po kilkudziesięciu latach trudno nam sobie wyobrazić. Do dziś wspomina, jak jednemu z ważnych decydentów musiała wyjaśniać, że osoby niesłyszącej wcale nie bolą przez całe życie uszy... Anegdotka zdawać się może zabawna, jednak w gruncie rzeczy jest bardzo smutna. 
Dzisiejsze warunki życia i status osób niepełnosprawnych nie są w pełni satysfakcjonujące. Warto jednak pamiętać, że kiedyś sam postulat ich integracji był dość powszechnie ignorowany. O równe prawa osób niepełnosprawnych trzeba było walczyć wręcz heroicznie. Taką walkę podjęła dziesięcioletnia Halinka Mleczko, która nigdy nie pozwoliła nikomu traktować siebie gorzej od innych... 
 
Radosław Obuchowicz - człowiek z misją 
 
Radek pracuje jako informatyk, ale czas wolny spędza znacznie aktywniej niż przed komputerem: nurkuje, jeździ na handbike'u, podróżuje, trenuje innych. Kiedy zdecydował się wyjechać jako wolontariusz na misję do Boliwii, jedynym ograniczeniem był brak czasu - mógł sobie pozwolić jedynie na3-miesięczny urlop. Żona Radka przekonuje, że jest on całkowicie pozytywnie zakręcony przy wyznaczaniu sobie celów, a jednocześnie w pełni uporządkowany, kiedy zabiera się za ich realizację. Sam Radek mówi, że jest wciąż taternikiem (choć to właśnie podczas wspinaczki doznał złamania kręgosłupa), bo wspinanie się polega na ciągłym znajdowaniu drogi do wyznaczonego celu. 
Cały czas uczestniczy aktywnie w Salezjańskim Wolontariacie Misyjnym, w ramach którego pojechał do Ameryki Południowej, by tam wraz z żoną popularyzować wiedzę o rehabilitacji. Dzięki swym zdolnościom technicznym udało mu się skonstruować w Boliwii podstawowy zestaw przyrządów rehabilitacyjnych. Radosław Obuchowicz udziela się w ośrodku misyjnym i jest osobą wierzącą, ale jego idolem nie jest Szymon Słupnik. Prowadzi szkolenia dla ratowników medycznych, wolontariuszy oraz rodziców dzieci niepełnosprawnych, uprawia różne dyscypliny sportu, podróżuje. Wciąż jest taternikiem i szuka drogi do osiągnięcia wyznaczonych celów. 
 
Tomasz Szkwara - siedzący byk 
 
Trudno słowami opisać temperament, charakter i siłę zawodnika rugby. Zadanie to staje się wręcz niemożliwe, gdy jest to rugby na wózkach, a zawodnikiem jest Tomasz Szkwara. Gdy widzimy go poza boiskiem - w pracy czy na wycieczce z narzeczoną - dostrzegamy od razu ciepły, serdeczny uśmiech, zjednujące sympatię bezpośredniość i szczerość. Ale wystarczy, że Tomasz zaczyna szykować się do gry, na jego twarzy od razu pojawia się zawziętość i wola walki. Tomasz Szkwara ma w sobie bardzo dużo determinacji; dostatecznie dużo, by przyciągać na treningi kolejnych graczy, by organizować turnieje, by rozwijać Stowarzyszenie Sportu Osób Niepełnosprawnych, którego jest prezesem. Choć sam nie gra już w kadrze Polski, to bardzo aktywnie działa na jej rzecz. Upór, którym charakteryzuje się na boisku, jest nie mniej potrzebny poza nim - by zdobywać sponsorów, organizować wyjazdy, noclegi i treningi. 
Tomasz Szkwara poświęca Stowarzyszeniu Sportu Osób Niepełnosprawnych prawie każdą chwilę, gdy nie jest w pracy. Dlatego narzeczona, chcąc spędzać z nim czas wolny, musi jeździć razem z nim na mecze kadry i na turnieje jego katowickiej drużyny Sitting Bulls (z ang. Siedzące Byki)... 
 
Nagroda Publiczności 
 Bogumiła Siedlecka - Anioł na Resorach 
 
 Bogumiła Siedlecka nie skończyła jeszcze 25 lat, a w swoim życiu przeżyła więcej niż niejeden człowiek. Chorując na wrodzoną łamliwość kości, większość swojego dzieciństwa spędziła w szpitalach, walcząc o lepsze życie. Do dziś przeszła ponad 200 złamań oraz 18 operacji kości. Porusza się na wózku elektrycznym, dzięki czemu jest bardziej samodzielna. 
Jako 15-latka wydała w USA książkę "Historia Jednego Marzenia", opublikowaną również w Polsce w 2007 r. Tak zaczęła się aktywność Bogusi. Zdecydowała się iść do liceum w normalnym trybie, a potem na studia. Załatwiła sobie dostosowany akademik, pomoc ludzi i zakomunikowała zszokowanej rodzinie, że zaczyna własne życie. Udało jej się to, żyje normalnie, bez narzekania na swój los, ma narzeczonego. Motywuje też inne osoby z niepełnosprawnością do wzięcia życia we własne ręce i aktywnie je wspiera. 
Wielu internautów zna Bogusię doskonale jako prowadzącą bloga w serwisie YouTube (Anioł Na Resorach), w którym doradza w kwestiach wizażu i mody (jest po kursie wizażu) oraz publikuje filmiki o życiu aktywnej osoby niepełnosprawnej. Jej kanał na YouTube subskrybuje ponad 600 osób, a miesięcznie filmy odtwarzane są ok. 180 tys. razy. Dzięki jej aktywności wielu ludzi dostrzega, że niepełnosprawność nie musi oznaczać nudnego życia, przepełnionego bólem i cierpieniem. 
Nie powinno więc dziwić, że w głosowaniu na naszym portalu www.niepelnosprawni.pl zdobyła 1191 głosów, czyli ponad 1/5 wszystkich. 
 "Spotykam się z hejtem w internecie" - mówi Bogumiła Siedlecka w rozmowie z nami. 
 
 O Konkursie "Człowiek bez Barier" 
 
"Człowiek bez Barier" to jedyny konkurs organizowany wyłącznie dla osób z niepełnosprawnością. W dziesięciu poprzednich edycjach nagrodzono 22 kobiety i 31 mężczyzn. Każdorazowo spośród nadesłanych zgłoszeń wybiera się 15 kandydatów. Z nich Kapituła Konkursu wyróżnia pięć osób, a jednej z nich nadaje zaszczytny tytuł "Człowieka bez Barier". 
Dotychczasowymi laureatami Konkursu zostali: Sławomir Piechota (polityk, poseł na Sejm RP od 2005 r.), Zbigniew Puchalski (prezes Elbląskiej Rady Konsultacyjnej Osób Niepełnosprawnych), Katarzyna Rogowiec (narciarka, paraolimpijka), Paulina Zaleś (piosenkarka), Ewa Nowicka-Rusek (profesor antropologii), Albin Batycki (tenisista, paraolimpijczyk), Piotr Kalinowski (rolnik), Marek Kalbarczyk (biznesmen, konstruktor pierwszego w Polsce syntezatora mowy i założyciel Fundacji "Szansa dla niewidomych"), Beata Wachowiak-Zwara (Pełnomocnik Prezydenta Miasta Gdyni ds. Osób Niepełnosprawnych), Marcin Kornak (założyciel i prezes Stowarzyszenia "Nigdy Więcej"). 
Każda z tych osób przełamuje bariery, przeciwstawia się stereotypom, pokazując swoją postawą i działaniem, że niepełnosprawność nie musi być ograniczeniem. 
 
Historia Konkursu 
 
Konkurs "Człowiek Bez Barier" zainicjował w 2003 r. magazyn "Integracja", wydawany przez Stowarzyszenie Przyjaciół Integracji, z okazji Europejskiego Roku Osób Niepełnosprawnych. Wydarzenie to było jednym z najważniejszych dla promowania walki ze stereotypowym wizerunkiem ludzi z niepełnosprawnością i służących zmianie ich postrzegania. W 2006 r. osobistym patronatem objęła go Maria Kaczyńska, w ten sposób wyrażając swoje poparcie dla idei "Człowieka bez Barier". 
W 2007 r. jury przyznało Jane Cordell, sekretarz Ambasady Brytyjskiej w Warszawie, specjalne wyróżnienie. W 2011 r. formuła konkursu została poszerzona o nagrodę publiczności - otrzymała ją wówczas Anna Wąsik, założycielka stowarzyszenia "Młoda Praga". W ubiegłym roku, z okazji jubileuszowej, dziesiątej już edycji konkursu, przyznano dodatkową nagrodę specjalną - "Osobowość bez Barier", której laureatką została Janina Ochojska - założycielka Polskiej Akcji Humanitarnej. 
 
Idea Konkursu 
 
Celem Konkursu jest nagradzanie ludzi, których życie zawodowe i społeczne może stać się wzorem postępowania dla innych. Każdego roku wyłania się pięciu laureatów. Są to osoby odnoszące sukcesy w biznesie, uznani artyści, sportowcy lub liderzy społeczności lokalnych. Jeden z laureatów otrzymuje tytuł "Człowieka bez Barier" i statuetkę, a czterej pozostali - równorzędne wyróżnienia. 
 
Nagroda 
 
W historię Konkursu wpisała się statuetka "Człowiek bez Barier". Twórcą pierwszej, wręczonej w 2003 r., był Andrzej Renes, artysta rzeźbiarz, autor m.in. pomników Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Stefana Starzyńskiego, statuetek Wiktora i Nagrody Kisiela, zaś tej wręczanej w kolejnych edycjach - Anna Szafrańska. Laureaci Konkursu otrzymują też nagrody pieniężne. 
 
Jury 
 
W skład jury tegorocznego konkursu wchodzą: Anna Komorowska - małżonka Prezydenta RP, prof. Irena Lipowicz - Rzecznik Praw Obywatelskich, Jarosław Duda - Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych, Jacek Brzeziński - p.o. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, Teresa Hernik - Dyrektor Biura Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych, Jadwiga Czartoryska - Prezes Zarządu Fundacji Orange, Iwona Ryniewicz - Prezes Zarządu Fundacji BRE Banku oraz pomysłodawca Konkursu i Prezes Integracji - Piotr Pawłowski. 
 
 Patronat honorowy: Małżonka Prezydenta RP Pani Anna Komorowska 
Patronat merytoryczny: Rzecznik Praw Obywatelskich prof. Irena Lipowicz Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych Jarosław Duda 
 
 *** 
 Serdecznie gratulujemy panu Pawłowi Ejzenbergowi oraz pozostałym laureatom tak zaszczytnego wyróżnienia. Życzymy im, żeby nagrody i wyróżnienia były bodźcem do dalszej pracy, dalszych sukcesów, a przede wszystkim, żeby byli zadowoleni ze wszystkiego, czym się zajmują, żeby zawsze ich działalność była doceniana. Życzymy zdrowia, radości życia i wszelkiego powodzenia. 
Redakcja Wiedzy i Myśli 
 
aaa 
1.7. Apel i ankieta 
 (Tytuł publikacji nadany przez redakcję "WiM") 
 
Źródło: BIP, nr 19 (64), 2013 
 
Szanowni Państwo, 
 
w nawiązaniu do wcześniejszej zapowiedzi przedstawiamy poniżej ankietę dotyczącą pisma Braille'a. Prosimy o szerokie rozpowszechnienie i zachęcenie członków Polskiego Związku Niewidomych do jej wypełnienia. Wyniki ankiety pomogą kierownictwu Związku poznać potrzeby i opinie na ten temat, a także posłużą w zaplanowaniu szkoleń w tym zakresie. 
Wypełnione ankiety prosimy przesyłać na adres: 
pzn@pzn.org.pl do końca 2013 roku. 
Z poważaniem, 
Anna Woźniak-Szymańska 
 
Ankieta 
Proszę podkreślić właściwe odpowiedzi 
 
1.	Czy znasz pismo Braille'a?		TAK		NIE 
2.	Czy posługujesz się pismem Braille'a? 
a)	w piśmie		TAK		NIE 
b)	w czytaniu		TAK		NIE 
3.	Gdzie się nauczyłeś/łaś się pisma Braille'a? (np.: na kursie, w szkole) 
wymień gdzie: ... 
4.	W jakim byłeś/łaś wieku kiedy uczyłeś/łaś się tego pisma? ... lat 
5.	Co Ci sprawiało największą trudność w opanowaniu pisma? 
a)	nie miałem/łam trudności 
b)	wymień trudności: ... 
6.	Jak często posługujesz się pismem Braille'a? (np.: codziennie, raz w miesiącu) 
a)	w piśmie ... 
b)	w czytaniu ... 
7.	Czy używasz tego pisma do komunikacji z innymi? 
a)	NIE 
b)	TAK (zaznacz, w której korespondencji): 
·	w korespondencji prywatnej 
·	w korespondencji urzędowej 
8.	Czy korzystasz z nowoczesnych urządzeń brajlowskich? (np.: monitora brajlowskiego, notatnika) 
a)	NIE 
b)	TAK (wymień z jakich: ... 
9.	Czy korzystasz z innych nowoczesnych urządzeń elektronicznych? (np. z komputera, odtwarzacza) 
a)	NIE 
b)	TAK (wymień z jakich ... 
10.	Czy uważasz, że nauka Braille'a jest przydatna we współczesnym świecie? Jeśli tak, to podaj trzy przykłady. 
a)	NIE 
b)	TAK ... 
11.	Czy chciałbyś/chciałabyś nauczyć się Braille'a? 
a)	NIE 
b)	TAK (wskaż w jakim systemie): 
·	stacjonarnym, w miejscu zamieszkania 
·	wyjazdowym, poza miejscem zamieszkania 
12.	Czy chciałbyś zostać instruktorem nauki pisma Braille'a? Dlaczego? ... 
a)	TAK 
b)	NIE 
 ... 
 
Metryczka (dane osoby wypełniającej ankietę) 
 
1.	płeć: K. M. 
2.	wiek, w którym utraciłeś/łaś wzrok: 
a)	do 5 roku życia 
b)	między 6 a 25 rokiem życia 
c)	po 25 roku życia 
3.	wykształcenie: 
a)	wyższe 
b)	policealne 
c)	średnie 
d)	podstawowe 
4.	miejsce zamieszkania: 
a)	miasto 
b)	wieś 
5.	czy jesteś osobą słabowidzącą? 
a)	TAK 
b)	NIE 
 
aaa 
1.8. Ankieta dotycząca dostępności muzeów 
 
 Źródło: Serwis Wypożyczeń Online Działu Zbiorów dla Niewidomych Głównej Biblioteki Pracy i Zabezpieczenia Społecznego 
Data opublikowania: 2013-10-09 
 
Mamy nietypową prośbę, ruszyliśmy z badaniami społecznymi, chcemy dowiedzieć się (pierwszy raz w Polsce) w jaki sposób najlepiej udostępniać muzea i galerie osobom z niepełnosprawnością wzroku. 
Przygotowaliśmy ankietę - prostą i dostępną, jej wypełnienie nie zajmie więcej niż 2-3 minuty. Jeśli znajdą Państwo czas dla nas, będzie pięknie. 
Do wypełniania ankiety zapraszamy wszystkie osoby niewidome i niedowidzące. Prosimy, pomóżcie nam, a my będziemy tę wiedzę popularyzować, tym bardziej, że wyniki znajdą swoje odzwierciedlenie na konferencjach, w publikacjach naukowych i, co może najważniejsze, w czasie naszych spotkań z muzealnikami i pracownikami galerii. 
Ankiety są całkowicie anonimowe. Link do ankiety 
http://moje-ankiety.pl/respond-52569.html 
(jeśli komuś ten link nie wyświetli się aktywnym, prosimy o skopiowaniego do pola adresu w wyszukiwarce). 
Jeśli znają Państwo osoby z niepełnosprawnością wzroku, które mogłyby wypełnić tę ankietę, prosimy o przesłanie im tego maila. Robert Więckowski 
wiceprezes redaktor 
Fundacja Kultury bez Barier 
e-mail: robert@kulturabezbarier.org 
Tel. 22 100 36 94 
www.kulturabezbarier.org 
 
 aaa 
1.9. Płock po raz trzeci 
Maria Marchwicka 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Kolejny, bo Trzeci Płocki Festiwal Kultury i Sztuki dla Niewidomych jest już za nami. Zanim opowiem o jego treściach i barwach, kilka słów wyjaśnienia dla tych, którzy wszelkie formy sztuki i kultury adresowane bezpośrednio do niewidomych, uważają za przejaw segregacji, utrzymywanie niewidomych w poznawczych gettach i izolowanie ich od społeczeństwa. Ten Festiwal otrzymał miano "dla niewidomych", ponieważ głównym jego przesłaniem było pokazanie współczesnych obrazów filmowych polskich i zagranicznych opatrzonych audiodeskrypcją. A ten sposób obłaskawiania warstwy wizualnej dokonuje się na rzecz niewidomych odbiorców, którzy w macierzystych kinach opisów AD są pozbawieni. 
Festiwal zgromadził ponad 80 niewidomych i ociemniałych odbiorców sztuki filmowej i już ten fakt może świadczyć o randze przedsięwzięcia. 
W wypełnionym po brzegi programie, kończącym się nocnymi pokazami i dyskusjami, zgromadzeni "obejrzeli" 9 polskich i 6 zagranicznych filmów deskrybowanych przez kilka ośrodków zajmujących się udostępnianiem osobom niewidomym przekazu wizualnego. Pokazy były poprzedzane wprowadzeniami autorstwa profesjonalnych krytyków i filmoznawców: Macieja Gila, Jacka Dziduszko, Joanny Żak czy Mileny Bednarskiej. Były też poprzedzone niemniej rzetelnymi omówieniami dokonywanymi przez członków IKF ON "Pociąg": Pawła Orabczuka, Magdalenę Dudowicz, Katarzynę Markiewicz, Radosława Morawskiego czy Alicję Nyziak. 
Zgromadzeni "obejrzeli" następujące filmy: 
- "Dziewczyna z szafy" reż. BODO-KOX, 
- " Miłość" reż. Sławomir Babicki, 
- "Jutro będzie lepiej" reż. Dorota Kędzierzawska, 
- "Bejbi blues" reż. Katarzyna Rosłaniec, 
- "Dzień Kobiet" reż. Maria Sadowska, 
- "Jesteś Bogiem" reż. Leszek David, 
- "Mój rower" reż. Piotr Trzaskalski, 
- "Sponsoring" reż. Małgorzata Szumowska, 
- "W imię" reż. Małgorzata Szumowska, 
- "Drzewo życia", 
- "Autostopowicz", 
- "Pożegnanie z Afryką", 
- "Skóra w której żyję", 
- "Spadkobiercy", 
- "Służące". 
Uczestnicy mogli także podjąć dialog z zaproszonymi gośćmi - reżyserami w osobach: Doroty Kędzierzawskiej, Marii Sadowskiej, Leszka Davida (goszczącego na festiwalu po raz drugi) i Małgorzaty Szumowskiej. Mogli także dowiedzieć się, w jaki sposób przebiega praca na planie i z jakimi wyzwaniami mierzy się odtwórca roli. O tych sprawach opowiadał aktor Mateusz Kościukiewicz, grający kluczową postać w filmie "W imię", który właśnie wchodzi na ekrany kin, a był równolegle wyświetlony na festiwalowym pokazie. 
Festiwal był miejscem niemniej interesujących imprez towarzyszących i znakomicie wpasowanych w główny nurt imprezy. 
 Był więc wieczór poetycki "Poezje herezje", w wykonaniu płockich poetek: Mileny Rytlewskiej, Kamili Pawluś, Anny Dwojnych, opatrzony dowcipnym scenariuszem Marka Grali. 
Także Teatr Dramatyczny im. Jerzego Szaniawskiego zaprosił gości festiwalowych na spektakl "Proszę zrób mi dziecko" w reżyserii Karola Suszki. Innym, również ciekawym wydarzeniem był "Flesz", grupy teatralnej "Per Se" w reżyserii zaprzyjaźnionego z niewidomymi pasjonata i "pozytywnie zakręconego" Mariusza Pogonowskiego, niemal wyrywając cenne minuty z napiętego harmonogramu przygotował z grupą niewidomych w wersji dźwiękowej słuchowisko "Jak dorosłem". 
I na koniec doznania artystyczne z "najwyższej półki" dostarczone przez Mistrza Andrzeja Seweryna, goszczącego po raz wtóry na festiwalu. Aktor nienaganną dykcją i interpretacją wprowadził słuchaczy w "Psalmy", poezję K.C. Norwida i Cz. Miłosza, a także przedstawił, jakże aktualne i na czasie, satyry hrabiego A. Fredry. 
Recital Marii Sadowskiej i Krzysztofa Sadowskiego, to inny rodzaj doznań i wzruszeń, to w najczystszej formie jazz i wirtuozeria wykonania. I jako pomost "między starymi a nowymi czasy" recital p. Krystyny Sienkiewicz z jej najlepszymi numerami i śpiewankami. Ci, którzy pamiętają "Rzeczpospolitą Babską" będą wiedzieli o czym piszę. 
Festiwal zgromadził liczną płocką publiczność, bowiem część filmów była wyświetlana w kinie, i jak każdy poważny festiwal, impreza doczekała się bogatego serwisu medialnego. A niewidomi? Niewidomi w bardzo dojrzały sposób dyskutowali, pracowali profesjonalnie w charakterze moderatorów i tworzyli wspaniała atmosferę. 
Wreszcie organizatorzy - Stowarzyszenie De Facto, to jedynie trzy osoby, które wzięły na siebie ogromny trud logistyki - zorganizowania grupy wolontariuszy, pod czujnym okiem "Żwawej" Beaty Świerczek, zapewnienia tak licznej grupie gości specjalnych - reżyserów, aktorów, artystów - satysfakcjonującego pobytu. Podjęli się zapewnienia maksimum wygody i opieki osobom niewidomym, które przyjechały samodzielnie bez przewodników. Organizacyjnie wszystko było zapięte na przysłowiowy ostatni guzik. I za ten trud należą się organizatorom ogromne słowa uznania i podziękowania. 
 
 aaa 
1.10. Firmy zatrudniające niepełnosprawnych nagrodzone 
Michalina Topolewska 
 
 Źródło: Gazeta Prawna numer 40/2013 
 
Trzystu siedemdziesięciu pięciu pracodawców wzięło udział w ósmej edycji konkursu "Lodołamacze" organizowanego przez Polską Organizację Pracodawców Osób Niepełnosprawnych (POPON). Patronat nad nim objął DGP. 
- Jest to drugi pod względem liczby zgłoszeń wynik w historii konkursu. To pokazuje, że przyjmowanie osób niepełnosprawnych do pracy jest dla firmy dobrą inwestycją, a nie obciążeniem - mówił Jan Zając, prezes POPON. 
Celem "Lodołamaczy" jest przełamywanie stereotypów i uprzedzeń względem osób niepełnosprawnych oraz promowanie ich zatrudniania. Tak jak w poprzednich latach wyróżnienia zostały przyznane w pięciu kategoriach. W tej obejmującej zakłady pracy chronionej pierwsze miejsce zajęła Spółdzielnia Socjalna Kreatywni z Bydgoszczy. Została ona założona w listopadzie 2009 roku przez osiem niepełnosprawnych osób. Obecnie zakład zatrudnia pięćdziesięciu pięciu pracowników z uszczerbkiem na zdrowiu, spośród których aż dwudziestu jeden zostało przyjętych w ubiegłym roku. Ponadto większość z nich ma poważne schorzenia i małe doświadczenie zawodowe. Spółdzielnia oferuje swoje usługi w zakresie między innymi obsługi księgowo-kadrowej, opieki, poligrafii, sprzątania oraz cateringu. 
Z kolei w kategorii pracodawców działających na otwartym rynku pracy nagrodzony został Hutchinson Poland z Żywca. Firma tworzy cały czas nowe stanowiska produkcyjne i specjalistyczne dla osób niepełnosprawnych. Tylko w 2012 roku zatrudniła ich trzydzieści siedem. Prowadzi też specjalne programy integrujące pracowników. 
Wyróżnienia przyznane zostały również instytucjom. W tej grupie pierwsze miejsce otrzymała Politechnika Łódzka, która dostosowała infrastrukturę wszystkich wydziałów do potrzeb osób niewidomych i słabowidzących. Prowadzi ona też szkolenia dla kadry akademickiej i administracyjnej, podnoszące świadomość pracowników w zakresie niepełnosprawności. 
Dwie ostatnie kategorie, w których przyznano wyróżnienia honorowe, to Super Lodołamacz oraz Lodołamacz Specjalny. 
Dwadzieścia siedem i pięć dziesiątych procent osób niepełnosprawnych jest aktywnych zawodowo. 
 
 aaa 
1.11. Na podniebnym tandemie 
Danuaria 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Któregoś dnia pod koniec sierpnia dostałam od koordynatora grupy "Niewidomi na tandemach" informację, która mnie zelektryzowała. Jej treść można przeczytać w październikowym numerze "WiM" pod pozycją 1.5. 
Od paru już lat marzyłam o tym, żeby polecieć motolotnią. Jednak na drodze do spełnienia tego marzenia stała przeszkoda nie do pokonania. Nie był to lęk wysokości, nie była to obawa, że pilot nie zabierze niewidomej pasażerki. Parę lat temu pewien pilot motolotni miał powiedzieć mojej koleżance, że niektórzy pasażerowie ze strachu zamykają oczy, więc dla niego to, że pasażer nie widzi, nie jest przeszkodą. Barierą nie był nawet brak pieniędzy, lecz odległość na lotnisko, z którego można było polecieć. Do dziś nie wiem, czy jeździ tam jakiś transport publiczny. 
Po przeczytaniu informacji, niemal od razu napisałam do jej autora, choć akurat wtedy miałam głowę pełną innych spraw. Obiecałam, że zgłoszę się do niego na początku września, ale jakoś nie miałam odwagi. Już wtedy w wyniku wymiany maili dowiedziałam się, że pan pilot oferuje transport na lotnisko, na którym ma tę motolotnię. 
Pomyślałam sobie wtedy - zbyt piękne, żeby było prawdziwe! 
Trochę się obawiałam. Zwykle nie mam zwyczaju wsiadać do samochodu osoby, której nie znam. Chyba za dużo oglądam telewizji. Ktoś niedawno przekonywał mnie, że "ludzie nie gryzą", ale czasem trudno mi w to uwierzyć. 
Wspomniałam w pracy o tej motolotni i chwyciło. Kolega miał więcej odwagi niż ja i zmobilizował mnie. 
Początkowo mieliśmy jechać w trójkę - ja, kolega i jego żona - ale nie było pewności, czy wtedy wszyscy zdążymy polecieć. W ostatniej chwili wycofałam się, ale znów zaczęłam szukać osoby do pary, bo nie chciałam jechać sama. Znalazłam chętną koleżankę. 
Pewnego sobotniego wieczoru kolega powiedział mi, że już leciał. Wraz ze swoją żoną dwa dni później dzielili się swoimi wrażeniami w pracy. Opisywali motolotnię, opowiadali o swoich odczuciach podczas lotu, namawiali, żebym jak najszybciej umówiła się na lot, bo coraz trudniej będzie o dobrą pogodę, a i dni są coraz krótsze. Umówiłyśmy się więc na lot za dwa dni. 
Przed lotem na motolotni warto dowiedzieć się, jak się do niego przygotować. Trzeba ubrać się tak, żeby wszystkie części ciała były przykryte, niezależnie od pory roku. Żadnych krótkich rękawków, krótkich spodenek, że o spódnicy nie wspomnę. Szyja i dłonie też powinny być zakryte, przy czym uwaga - nie wolno zakładać szalika! Jedyne, czego nie trzeba ze sobą zabierać, to okrycie głowy. Od tego jest kask. Chroni on głowę z twarzą włącznie. Uwaga - okulary i spinka do włosów mieszczą się w kasku. Buty powinny być zakryte i dobrze zasznurowane. Żadnych klapek, bo spadną z nóg! Należy też wszystko wyjąć z kieszeni, chyba że kieszeń jest na zamek, wówczas musi być zasunięty. Nie wolno też najadać się przed lotem, ani pić napojów gazowanych. 
Więcej informacji można przeczytać pod adresem: 
http://microaviator.pl/main/index.php/kategorie/58-informacje-dla-pasazera 
Pomyślałam, że trzeba mieć jakąś pamiątkę z lotu, taką przez siebie zrobioną. Miałam zamiar włożyć do zasuwanej wewnętrznej kieszeni kurtki dyktafon. Jednak po próbie mikrofonu zrobionej w domu uznałam, że to mija się z celem. I słusznie, bo niedawno pewna redaktorka radiowej Trójki przygotowując materiał na temat latania powiedziała, że "motolotnia, niestety, jest nieradiowa", gdyż dźwięk pracującego silnika zagłusza absolutnie wszystko. 
W słoneczne, środowe popołudnie pilot zabrał nas z umówionego punktu i pojechaliśmy na lotnisko w Chrcynnie - godzina jazdy na północ od Warszawy. 
Jakoś inaczej wyobrażałam sobie to lotnisko. Myślałam, że tam będzie beton i mnóstwo ludzi, a tu trawa i pustka dookoła. Oprócz nas latał jeden samolot, jeden śmigłowiec, a gdy dojeżdżaliśmy do lotniska akurat wystartował balon. 
Gdy pilot wyprowadził motolotnię z hangaru, najpierw obejrzałyśmy ją dokładnie z zewnątrz. 
No cóż. Motolotnia to taki hm... latający motocykl - nawet warczy jak motocykl - tylko zamiast siodełek ma fotele, jeden za drugim w takiej odległości, że oparcie fotela pilota styka się z siedziskiem fotela pasażera, a fotel pasażera jest, z tego co pamiętam, nieco wyżej niż fotel pilota. 
Innymi słowy - dobrze określiła to pewna osoba w pracy - to taki parasol, do którego jest przyczepiony jeden lub dwa fotele, silnik ze śmigłem i trzy kółka. Faktycznie to skrzydło wyglądało jak parasol. 
Leciałam pierwsza. 
Na fotelu trzeba było usiąść bokiem, następnie przerzucić jedną nogę i odpowiednio ułożyć stopy. Oparcie fotela pilota znalazło się pomiędzy moimi nogami. Siedziałam tak i dopiero wtedy zaczęłam się bać. Niby jestem przypięta pasami, ale ten fotel taki mały i po bokach - nic! Po prostu wózek był szerokości oparcia foteli, a po bokach była pusta przestrzeń! I takie coś uniesie się w powietrze na kilkaset metrów, będzie gnało z prędkością kilkudziesięciu kilometrów na godzinę, a ja z tego czegoś mam nie wypaść! Trudno mi było w to uwierzyć, mimo wcześniejszych zapewnień osób, które leciały przed nami. Na szczęście pewien rodzaj poczucia bezpieczeństwa dawało mi skrzydło, czyli "parasol" nad głową. 
I to wszystko trwało tak długo: jeszcze to, jeszcze tamto, jeszcze kaski... Ach, ten kask! Po założeniu go na głowę zostałam odcięta od świata! To już wydawało się podwójnie straszne! Może byłoby jeszcze straszniejsze, gdyby nie informacje, wcześniej przeczytane, że w kasku są słuchawki i mikrofon, i że będę w nich słyszała wszystko, co mówi do mnie pilot. On też będzie mnie słyszał przez mój mikrofon umieszczony dosłownie przy ustach. 
Kiedy pilot odpalił silnik, przeżegnałam się chyba ze dwa razy i ruszyliśmy. Najpierw bujało na pasie. Moja głowa chybotała się i waliła w motor, który był za mną, później dowiedziałam się, że trzeba ją pochylać do przodu. Jechaliśmy po tym pasie dość długo, potem pilot odwrócił się do mnie, opuścił szybkę mojego kasku na twarz i wzbiliśmy się do góry! 
Wtedy przestałam się bać. Poczułam się bezpieczna i stabilna. Tylko szelki od pasów bezpieczeństwa spadały z ramion, kiedy chciałam wyciągnąć ręce na boki, ale to podobno nic takiego. Mogą sobie spadać. W końcu to pas biodrowy i siła odśrodkowa trzyma mnie na fotelu. 
Pilot cały czas mi mówił co robi, z jaką prędkością i na jakiej wysokości lecimy, pytał, czy wszystko w porządku. Polecieliśmy 10 kilometrów od lotniska, zrobiliśmy parę zakrętów i z powrotem. Zajęło nam to jakieś 20 minut. Dużo, jak na pierwszy raz, dla mnie wystarczająco. Zwykle, gdy ktoś leci po raz pierwszy, trwa to 10 minut. 
Było to niesamowite uczucie lecieć czymś takim małym, tak wysoko, czuć pęd powietrza i mieć świadomość, że dookoła jest nieograniczona przestrzeń, a w niej ja taka malutka, w takim malutkim pojeździe. Było to jak jazda po powietrzu, zamiast po ziemi. 
Gdy wysiadłam z motolotni, miałam miękkie nogi i odrobinę kręciło mi się w głowie, ale wiedziałam, że tych przeżytych wrażeń nikt mi nie odbierze. 
Po mnie leciała koleżanka. Też była zadowolona i już myślimy o jakimś locie w czerwcu lub w lipcu przy innych warunkach pogodowych. 
W ten sposób chyba spełniło się moje marzenie z dzieciństwa, a właściwie wyobrażenie lotu samolotem z dzieciństwa. Różniło się tylko tym, że zamiast okrakiem - siedziałam na fotelu, a reszta się zgadzała. W tym dziecinnym wyobrażeniu też samolot nie miał dachu, ale wtedy nie zdawałam sobie sprawy, że wówczas jest pęd powietrza. 
Relacje pilota z lotów z niewidomymi okraszone zdjęciami i filmami, można przeczytać pod adresem: 
http://microaviator.pl/ 
 
aaa 
 2. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA 
 
aaa 
2.1. Klucze do samodzielności (cz. 7) 
Potrójne mury obronne do sforsowania 
Radosław Kłódka 
 
Źródło: www.klucz.org.pl 
 
Rozważałem różne aspekty kontaktów osób niewidomych i słabowidzących z ludźmi widzącymi. Rozważania te miały raczej ogólny charakter. Teraz proponuję coś bardziej praktycznego, chociaż przy wykonywaniu tych czynności udział osób widzących ma duże znaczenie - pozytywne i negatywne. Proponuję zastanowienie się nad zespołem ważnych czynności, które prowadzą do: 
- poszerzenia różnych możliwości, jeżeli znajdziemy klucze do pozamykanych przed nami drzwi, 
- izolacji i zamknięcia we własnym mieszkaniu, jeżeli drzwi te pozostaną przed nami pozamykane. Rozważymy samodzielne poruszanie się po drogach publicznych i podróżowanie. 
No i mamy twierdzę otoczoną potrójnymi, grubymi murami, w których znajdują się solidnie zamknięte i zabezpieczone bramy. Musimy te mury sforsować, bo bez tego nie będzie sukcesów rehabilitacyjnych, a jeżeli nawet będą, to niewielkie. 
Niestety, te trzy potężne mury musimy forsować jednocześnie. Nie da się zdobyć muru zewnętrznego, potem środkowego i wreszcie wewnętrznego. Mury te bowiem są połączone umocnieniami, najeżone blankami, wieżami strzelniczymi, basztami, fosami i mostami zwodzonymi. Dlatego musimy kruszyć je i zdobywać jednocześnie, a nie po kolei. 
 
Mur zewnętrzny 
 
Jest to potężna budowla, mocno ufortyfikowana, z zapaściami, minami, niebezpieczeństwami. Jest to otaczający nas świat, świat wrogi, jeżeli poruszamy się po nim bez wzroku. 
Tego potężnego umocnienia bronią: 
- mnóstwo ulic, uliczek, placów, rond, kładek, przejść podziemnych, schodów na chodnikach i schodów ruchomych, torów tramwajowych, bloków porozrzucanych bez ładu i składu, nieregularnych skrzyżowań, zejść na skrzyżowaniach na jezdnie bez krawężników, 
- znaków drogowych, reklam, koszy na śmieci, słupków, 
- dziur w chodnikach, otwartych studzienek kanalizacyjnych, wykopów i innych przeszkód, które pojawiają się niewiadomo kiedy, skąd i po co, 
- hałas, niekiedy huk młota pneumatycznego rozbijającego asfalt czy beton, gwar, 
- ruch samochodów, motocykli, autobusów, tramwajów, rowerów, 
- tłok na chodnikach, wózki dziecięce, dzieci na wrotkach, na sankach i podobnych pojazdach. 
To w miastach, ale i na wsiach nie jest lepiej, a nawet może być gorzej. Teren niedostatecznie zorganizowany, gruntowe ścieżki i drogi, często brak chodników, zwierzęta hodowlane i pewnie wiele innych przeszkód. 
Teren wiejski jest natomiast na ogół mniejszy i spokojniejszy od terenu wielkomiejskiego. 
Dodatkowe przeszkody, które trzeba pokonywać sprawiają różnego rodzaju pojazdy komunikacji miejskiej i międzymiastowej. W jednych autobusach czy tramwajach drzwi są otwierane automatycznie, w innych muszą to robić pasażerowie, w jednych przyciski otwierające drzwi znajdują się na poręczach, w innych na drzwiach przy uchwytach, a jeszcze w innych na szybach. Trudno bez pomocy wysiąść z takiego pojazdu i jeszcze trudniej jest do niego wsiąść. Nie jest też łatwo odnaleźć przystanek, zwłaszcza wówczas, gdy nie ma na nim zadaszonej wiaty. Na dużych przystankach, na których zatrzymują się autobusy wielu linii, powstaje problem trafienia do tego, do którego chce się wsiąść. Rzecz jasna, trzeba pytać o numer, bo tylko nieliczne pojazdy przedstawiają się wjeżdżając na przystanek. Pytanie jednak nie w pełni rozwiązuje problem. Autobusy i tramwaje są raczej długimi pojazdami. Czasami na przystanek podjeżdżają jednocześnie dwa albo nawet trzy pojazdy, wówczas pytanie nie w pełni rozwiązuje problem Jeżeli ten, którym niewidomy chce jechać znajduje się na końcu, to trudno dopytać o jego numer i jeszcze trudniej podejść i wsiąść. Na przystankach, zwłaszcza w godzinach szczytu, jest mnóstwo ludzi i nie jest łatwo przebić się przez tłum i przejść kilkanaście metrów. 
Potężnymi basztami ze strzelnicami dla ciężkich dział w tym zewnętrznym murze jest zmienność świata zewnętrznego. Pisałem o ruchu ulicznym, o przechodniach i o pojazdach, które z natury rzeczy są w ruchu, czyli w ciągłej zmianie. Raz jadą, innym razem stoją, a gdzie staną, tego przewidzieć się nie da. 
Paskudną sprawą są wszelkie roboty drogowe i remonty budynków oraz innych urządzeń infrastruktury miejskiej. Nigdy nie można mieć pewności, że droga, która wczoraj była bezpieczna, jest taka i dzisiaj. Wykopy, które pojawiają się bez ostrzeżenia, rusztowania, przestawiane ławki, znaki drogowe i reklamy, ruchome urządzenia na drodze, np. taczki, skrzynki, stojące rowery, czasami pryzmy piasku albo węgla. Naprawdę jest tego sporo. 
Podobnie ma się sprawa z wnętrzami budynków. Poczta po remoncie może wyglądać już zupełnie inaczej. Tak samo dworce, wnętrza środków lokomocji miejskiej i międzymiastowej. Ludzie ciągle coś zmieniają, przestawiają, przebudowują, udoskonalają. Wszystko to nie stanowi żadnego problemu dla osób widzących. Najwyżej stracą trochę czasu, żeby znaleźć stoisko w wielkopowierzchniowym sklepie, które zostało przemieszczone w inną część sklepu. Niewidomy natomiast nie może łatwo stwierdzić, gdzie i jakie wprowadzono zmiany, a także jak może korzystać z nowych urządzeń. Często traci orientację, gubi się i nie może załatwić sprawy, którą zamierzał. Dla niego każda zmiana to utrudnienie, to konieczność poznawania nowej drogi, nowego miejsca, w którym umieszczono przycisk, radzenia sobie z przyciskami dotykowymi itd. 
Odrębna sprawa to zmiany, które powoduje przyroda. To, o czym pisałem, powodowali ludzie. Z ludźmi można dyskutować, prosić, żeby zrobili coś inaczej, coś proponować. Z przyrodą jednak nie ma dyskusji. 
Wystarczy, że napada śniegu, a świat zmienia się nie do poznania i zatrzaskuje przed niewidomym wiele różnych drzwi. Krawężniki znikają, rodzaj nawierzchni staje się niewyczuwalny, dźwięki rozchodzą się inaczej, wszystko staje się jakieś ciche, miękkie, odmienne od tego znanego, czasami też nie do pokonania. Tam, gdzie niewidomy trafiał bez większych trudności, po napadaniu śniegu trafić nie może. 
Wyobraźmy sobie taki obrazek - chodnik, a wzdłuż niego wał z odgarniętego śniegu. Niewidomy chce przejść na drugą stronę ulicy. Idzie, laską dotyka ten śniegowy wał i nie może trafić na przejście. W końcu się decyduje i przechodzi przez wał. Jeżeli ma przy tym pecha, dokonuje tej wspinaczki na pół metra przed przejściem. 
Mocny deszcz wprowadza również niekorzystne zmiany. Pomijając moknięcie, bo wszyscy mokną, ale nawet i tu są nowe problemy. Niewidomemu niezmiernie trudno jest chodzić z parasolką - będzie zaczepiał nią o gałęzie, znaki drogowe i o inne parasole. To jednak drobiazg w porównaniu z faktem, że otoczenie staje się bardzo hałaśliwe. Trudno jest się zorientować, daleko czy blisko słychać samochód, a jeżeli ma cichy silnik i jedzie wolno, zupełnie go nie słychać. 
Deszcz nawet niewielki, zwłaszcza wieczorem, stanowi potężne utrudnienie dla osób słabowidzących. Mokre chodniki i jezdnie działają jak lustra. Osoba słabowidząca widzi setki świateł w górze i tyleż na chodnikach i jezdniach, przy czym te ostatnie są w ciągłym ruchu. Przesuwają się wraz z poruszaniem się osoby słabowidzącej. Tak samo zachowują się odbicia drzew, budynków i innych obiektów na mokrych chodnikach i jezdniach. W tej gmatwaninie blasków i cieni osoba słabowidząca nie widzi tego, co koniecznie powinna widzieć, np. krawężników, dziur w chodniku, koszy na śmieci, schodów. Musi wówczas poruszać się jak osoba niewidoma, stosować takie same techniki i używać białej laski. Niestety, najczęściej nie opanowała ona technik bezwzrokowych, a białej laski boi się bardziej niż diabeł święconej wody. 
Zresztą osobom słabowidzącym przeszkadza nie tylko deszcz. Mocne słońce, zwłaszcza gdy ziemię pokrywa śnieg, powoduje olśnienie i utratę zdolności widzenia. Ale i bez śniegu mogą być trudności. Niektóre miejsca są naświetlone, inne zacienione. Oko przyzwyczajone do mocnego światła nie widzi szczegółów miejsc zacienionych. Utrudnia to poważnie osobom słabowidzącym poruszanie się po drogach publicznych. 
Dla pokonania wyżej wymienionych trudności, osobom słabowidzącym można zaproponować kilka takich kluczy, jakie są niewidomym potrzebne. Osoby słabowidzące jednak bardzo często słyszeć nie chcą, żeby je przyjąć i stosować. W ich przypadku ten wewnętrzny mur jest niezmiernie mocny, wysoki i gruby. 
Wiatr jest również bardzo niekorzystny. Zagłusza dźwięki, które są bardzo niewidomemu przydatne do orientacji przestrzennej i unikania niebezpieczeństw. Na szczęście tak silne wiatry bywają raczej nieczęsto, chociaż zdarza się, że występują jednocześnie ze śniegiem albo deszczem. Wtedy to już lepiej zrezygnować, o ile to możliwe, z wychodzenia z domu. 
Do tego trzeba dodać oblodzenia, które czasami są, a przeważnie ich nie ma. A jeżeli są, niewidomy nie może łatwo ich wykryć, ominąć albo tylko zachować ostrożności. 
Jak widzimy ten zewnętrzny mur naszej twierdzy jest solidnie umocniony, zabezpieczony, trudny do sforsowania. Niezależnie od trudności, trzeba jednak go sforsować, bo inaczej świat będzie niedostępny. 
Kluczem, a raczej pękiem kluczy, do tych wiejskich i miejskich przeszkód na drogach, po których muszą poruszać się niewidomi, do pokonywania przeszkód będących dziełem ludzkim i tych, które tworzy przyroda, jest przede wszystkim nauka orientacji przestrzennej i samodzielnego poruszania się po drogach publicznych. Umożliwia ona opanowanie technik wykrywania laską przeszkód, chroni przed wpadnięciem do dołu, ułatwia poruszanie się po schodach, zorientowanie się w rodzaju podłoża bez wchodzenia na nie, odszukiwanie drzwi do budynków i pojazdów itp. Laska jednak nie chroni przed przeszkodami zawieszonymi na wysokości barków i głowy osoby niewidomej. 
Ważną funkcją białej laski jest informowanie otoczenia, że dany uczestnik ruchu drogowego jest osobą niewidomą. Częściowo chroni to przed wypadkiem. Laska ułatwia też uzyskanie pomocy od innych użytkowników dróg. 
Drugim pęczkiem kluczy, który umożliwia otwieranie wrót w tym zewnętrznym murze są pomoce ułatwiające poruszanie się po drogach publicznych. 
O białej lasce już pisałem. Jest to najbardziej uniwersalna pomoc, ale nie jedyna. 
Bardzo dobrą pomocą jest pies przewodnik. Umożliwia on omijanie wszystkich przeszkód zarówno tych niskich, jak i wysokich. Pies znakomicie ułatwia poruszanie się na terenie znanym i nieznanym. Dodatkowo ułatwia nawiązywanie kontaktów z ludźmi. Psem zwykle interesuje się mnóstwo osób. Zainteresowanie to w jednych przypadkach przeszkadza, w innych natomiast pomaga. 
Pies przewodnik jednak często jest pomocą kłopotliwą. Wymaga miejsca w mieszkaniu lub na podwórzu, żywienia, leczenia, pielęgnacji, wymaga zajmowania się nim. Może stanowić utrudnienie w dalekiej podróży, w niektórych sytuacjach pies jest niemile widziany, niektóre osoby boją się psów, niektóre mają na nie uczulenie. 
Psem przewodnikiem może posługiwać się osoba, która lubi zwierzęta i ma odpowiednie warunki lokalowe i materialne. Musi też być osobą spokojną, nielękliwą, zdecydowaną, musi umieć dominować nad swoim psem. 
W niektórych sytuacjach sprawdzają się aparaty służące do wykrywania przeszkód. W wielu sytuacjach, zwłaszcza w przypadkach, w których niewidomy podróżuje poza miejscem zamieszkania i po dalszych terenach miasta, przydatne są sprzętowe lub programowe nawigatory GPS. Umożliwiają one orientację w dużej przestrzeni, oznakowywanie miejsc, do których częściej udaje się niewidomy, wytyczanie tras, po których częściej się porusza. 
Ważnym kluczem, i to kluczem francuskim, jest gromadzenie doświadczeń oraz nauczenie się korzystania z różnego rodzaju sygnałów płynących z otoczenia, które człowiek odbiera słuchem, dotykiem, węchem, resztkami wzroku, zmysłem przeszkód, zmysłem temperatury. Sygnały te trzeba nauczyć się wychwytywać, zauważać, wyodrębniać z wielu innych i interpretować. Nie każdy sygnał, nawet bardzo mocny, ma znaczenie w orientacji przestrzennej. Warkot samolotu na przykład, chociaż doskonale wybija się nad inne hałasy, nie ma żadnego znaczenia. Tak samo stojący samochód z włączonym silnikiem nie ma znaczenia, no, może tylko takie, że łatwiej go ominąć. Dźwięk taki nie występuje ciągle w tych samych miejscach i dlatego jest mało przydatny. Dźwięki, które występują stale w określonych sytuacjach, jeżeli niewidomy nauczy się je interpretować, stanowią wielką pomoc. Pisałem, że stojący samochód, który za chwilę może odjechać, nie jest punktem orientacyjnym. Co innego jadące samochody. Te umożliwiają swobodne, proste poruszanie się chodnikiem. Są doskonałym źródłem informacji, prowadnicą wzdłuż chodnika. Oczywiście, jeżeli niewidomy chce przejść przez jezdnię, pojazdy, których szum mu pomagał, teraz zaczynają przeszkadzać. Musimy tu stosować setki sposobów, odbierać setki sygnałów, zapamiętać setki szczegółów. Są to nasze klucze do tych szczelnie pozamykanych drzwi. 
Nauka orientacji przestrzennej, zapamiętywanie szczegółów, umiejętność interpretacji sygnałów, stosowanie pomocy technicznych albo psów przewodników stanowią znaczne ułatwienia w samodzielnym poruszaniu się niewidomych, ale nie eliminują wszystkich trudności. Trudności te bowiem nie wynikają jedynie z cech fizycznych terenu, po którym porusza się niewidomy. Jest to ważny i mocny mur, ale nie jedyny. Mamy do pokonania jeszcze dwa inne mury odgradające nas od świata zewnętrznego. 
 
Mur środkowy 
 
Jest to lęk i strach przed nieznanym, przed wypadkiem drogowym, przed bólem, wpadnięciem do dołu, zabłądzeniem, nietrafieniem do miejsca docelowego, a nawet strach przed śmiercią. Takie zamki nie mają fizycznego podłoża, lecz psychiczne, ale są równie trudne do pokonania jak te materialne. 
Lęk występuje rzadziej i ma charakter nerwicowy. Człowiek boi się czegoś nieokreślonego, boi się, ale nie wie czego. W takim przypadku potrzebna jest pomoc psychologiczna, a czasami także psychiatryczna. 
Strach natomiast ma solidne podstawy. Przy omawianiu muru zewnętrznego wymieniłem mnóstwo zagrożeń, niebezpieczeństw i różnych pułapek. 
Kluczem, a raczej kluczami, do pokonania strachu są te, omówione przy pokonywaniu muru zewnętrznego, czyli nauka orientacji przestrzennej, gromadzenie doświadczeń oraz pomoce ułatwiające orientację przestrzenną z psem przewodnikiem na czele. 
Nabyte umiejętności, techniki posługiwania się białą, długą laską, pomoce techniczne i pies przewodnik (nie zawsze jest on konieczny), dają poczucie bezpieczeństwa, czyli eliminują strach. Są kluczami do jego pokonania i sforsowania tego muru, tych zamków, do otwierania zamkniętych drzwi. 
 
Mur wewnętrzny 
 
Są to opory psychiczne, skrępowanie z powodu niepełnosprawności, wstyd, bo ludzie patrzą, bo czasami zachowują się nietaktownie, bo zdarzają się przypadki napadu i to nie tylko słownego. Wbrew pozorom mur ten jest najtrudniej pokonać. Świadczą o tym przypadki niewidomych, którzy chodzą bez białej laski i bez żadnych innych pomocy w rodzaju nawigatorów czy psów przewodników. Wolą narażać się na wielkie rzeczywiste niebezpieczeństwa, na wypadki, na wpadnięcie do dołu czy pod samochód, niż wziąć białą laskę do ręki. Łudzą się przy tym, że są wówczas mniej widoczni, że ich niepełnosprawność jest niezauważalna, że unikają niezdrowego zainteresowania i innych niemiłych reakcji ze strony ludzi widzących. 
Użyłem określenia "łudzą się", bo rzeczywiście tak jest. Mało tego, niewidomy bez laski jest jeszcze bardziej widoczny, a przy tym nietypowe jego zachowanie nie jest zrozumiałe dla otoczenia. Niewidomy bez białej laski jest o wiele bardziej narażony na niemiłe dla siebie reakcje, bo ludzie nie wiedzą z czego wynika jego dziwne zachowanie, niepewność, ostrożność, potykanie się i potrącanie. Jedni uznają go za narkomana na haju, inni za pijanego, jeszcze inni za nienormalnego. Rezultat udawania jest zawsze niekorzystny i to niezależnie od tego, co o tym myśli osoba zainteresowana, czyli niewidoma. 
Oczywiście, w innej sytuacji są osoby słabowidzące. One też powinny nosić białe laski ze względu na własne bezpieczeństwo oraz na bezpieczeństwo innych użytkowników dróg. Bywa, że osoba niewidoma albo słabowidząca uniknie niebezpieczeństwa, ale jej zachowanie spowoduje wymuszoną reakcję kierowcy, motocyklisty czy rowerzysty, która doprowadzi do katastrofy, czasami do śmierci, niekiedy nawet kilku osób. Jest to wielka odpowiedzialność osób z uszkodzonym wzrokiem, zwłaszcza z takim, który uniemożliwia dostateczną kontrolę drogi. Jeżeli osoba słabowidząca widzi na tyle, że tylko ona i odpowiedni zespół orzekający wiedzą, dlaczego została uznana za słabowidzącą, czasami nawet za niewidomą, mamy problem prawny, etyczny, moralny, ale nie praktyczny. Jest osobą widzącą niezależnie od tego, jaką legitymacją czy orzeczeniem się posługuje i może zachowywać się, jak osoba widząca. Jeżeli jednak wzrok jest naprawdę bardzo słaby, albo nie ma go zupełnie, chodzenie bez białej laski jest skrajną nieodpowiedzialnością. Jest też głupotą, bo z chęci ukrycia swojej niepełnosprawności, postępuje się tak, że staje się ona jeszcze bardziej widoczna i to w gorszym wydaniu. 
Wstyd z powodu niepełnosprawności wiąże się zawsze z kontekstem społecznym, z kontaktami z ludźmi widzącymi. Przekonanie, że ludzie widzący obserwują, komentują po cichu, a czasami i głośno, że się naśmiewają jest z gruntu bezpodstawne. Oczywiście, ludzie patrzą, po to mają oczy. Rzadkie są jednak przypadki, że zachowują się niestosownie wobec niewidomych. Pewnie, że się to zdarza, ale właśnie się zdarza, a nie jest regułą. Zdarza się, że pijany uzna, iż powinien niewidomemu wyrazić swoje współczucie. Zdarza się, że przechodzień otworzy buzię i patrzy - rąbnie w słup czy nie rąbnie. Zdarza się i to nie tak rzadko, że osoby mało kulturalne koniecznie chcą wiedzieć, czy niewidomy trochę widzi i dlaczego nie widzi. Czasami też ktoś chce na siłę pomóc i to w sposób bardzo niezręczny. Zdarzają się również inne niewłaściwe zachowania. Zdecydowana większość takich zachowań wynika z braku kultury, braku taktu, z życzliwości i chęci pomocy. Tych, które wynikają z prawdziwej złośliwości, podłości czy złego stosunku do niewidomych, jest naprawdę bardzo mało. Gdybyśmy chcieli ująć je w liczby, gdybyśmy dokładnie sprawę zbadali, okazałoby się, że na tysiąc kontaktów niewidomego z osobami widzącymi, może pięć, może trzy byłyby właśnie przejawem podłości. 
Niestety, niewidomi niekiedy odbierają te zachowania zupełnie inaczej. Uważają, że wszystkie one motywowane są złą wolą, wszystkie zapamiętują, zauważają ich więcej, niż jest ich w rzeczywistości i nie zauważają tych 995 czy 997 życzliwych postaw wobec nich. 
Wynika to z charakteru naszej psychiki. Po pierwsze, jeżeli osoba, nie jest ważne - niewidoma czy widząca, założy jeden but czarny, a drugi beżowy i nie wie o tym, nie zauważa, że ludzie na nią patrzą. Wystarczy jednak, że ktoś jej zwróci uwagę na ten fakt, od razu wydaje się jej, że wszyscy na nią patrzą. 
Po drugie człowiek ma 32 zęby. Pamięta o nich tylko wtedy, kiedy je myje. Wystarczy jednak, że jeden z trzydziestu dwóch zacznie go boleć, oj, doskonale to zauważa i zapomina o pozostałych zębach, istnieje tylko ten jeden, ten bolący. 
Po trzecie, jeżeli ktoś stoi na przystanku autobusowym, deszczyk siąpi i jest zimno, widzi, że w przeciwnym kierunku pojechał już trzeci autobus jego linii, a on się nie może doczekać, przypomina sobie podobne przypadki z przeszłości i utwierdza się w przekonaniu, że ma pecha. Uważa, że wszystko przychodzi mu trudniej, nawet takie autobusy dla innych jadą, a dla niego nie. A prawda jest taka, że gdyby w krótkim czasie przyjechał jego autobus, wsiadłby, otworzył gazetę i nic by go nie obchodziło, czy w przeciwnym kierunku jadą autobusy, czy nie. Nie zwróciłby też uwagi, że może na przystanku po drugiej stronie ulicy stoją ludzie, czekają, liczą autobusy jadące w przeciwnym kierunku i uważają, że mają pecha. 
Podane przykłady ułatwiają zrozumienie naszych psychicznych reakcji na niektóre wydarzenia. Rozważania o wstydzie chyba jasno wykazały, że nie jest on w żaden sposób uzasadniony, choćby dlatego, że nikt z własnej woli, nie licząc osób, które dokonały samouszkodzenia na przykład w więzieniu, nie został niewidomym albo słabowidzącym. To wszystko jest jasne, przekonujące, logiczne, tylko że nic z tego nie wynika. 
Logiczne argumenty trafiają do rozumu, wstyd natomiast jest uczuciem, a nie wynikiem rozumowania. Dlatego, oprócz tych rozumowych, logicznych, potrzebne są inne argumenty, które zmienią, nie wnioski, nie oceny, nie logikę, tylko uczucia. 
Znam niewidomych, którzy wszystko doskonale rozumieli, wiedzieli i uznawali, tyle że nie stosowali w życiu. Pewna pani dobrze znana w środowisku, osoba całkowicie niewidoma, całe życie chodziła bez laski. Wyglądało to naprawdę fatalnie. Jej zachowanie na ulicy rzucało się w oczy, było widoczne, niezrozumiałe i nieakceptowane. Dziesiątki ludzi widzących mówiło jej, że ma chodzić z laską. Przekonywało ją o tej konieczności również wielu niewidomych. Ona wszystko rozumiała, a postępowała po swojemu. 
Znam więcej takich osób i wiem, że słowa są tu zbyt słabe, że przy ich pomocy trudno jest dotrzeć do sfery emocjonalnej, do uczuć. Moim zdaniem kluczem, który może otworzyć tę pancerną bramę jest praktyka, nie słowa. Oczywiście, podstawą musi być opanowanie technik posługiwania się długą białą laską, czasami nabycie psa przewodnika i nauczenie się z nim współpracy oraz zastosowanie innych pomocy, jeżeli jest to potrzebne i możliwe. Jest to warunkiem niezbędnym, ale niewystarczającym. Trzeba jeszcze pokonać ten wstyd. A na to znam radę bardzo skuteczną. Należy zacisnąć zęby, wstydzić się do woli i często wychodzić na ulicę z białą laską. Zapewniam, że jest to bardzo skuteczna metoda. Mało tego, że przy jej pomocy można przezwyciężyć wstyd z powodu swojej niepełnosprawności. Można, i to wcale szybko, wytworzyć inny wstyd, wstyd pokazania się na ulicy bez laski. Ten nowy wstyd jednak będzie bardzo pożyteczny, gdyż ułatwi osiągnięcie znacznego stopnia niezależności i samodzielności. 
 
Jak widzimy, samodzielność w poruszaniu się po drogach publicznych jest czynnością bardzo złożoną, skomplikowaną i trudną. Brak tej umiejętności zatrzaskuje przed niewidomym wiele drzwi, utrudnia osiągnięcie dostępnego stopnia samodzielności, negatywnie wpływa na psychikę i ogranicza kontakty z ludźmi. Nabycie umiejętności samodzielnego poruszania się po drogach publicznych i podróżowania wymaga opanowania wielu umiejętności i przezwyciężenia oporów psychicznych, przede wszystkim skrępowania z powodu niepełnosprawności. Wymaga zastosowania wielu różnych kluczy. 
Na wstępie napisałem, że mury odgradzające niewidomych od samodzielności w zakresie samodzielnego poruszania się po drogach publicznych trzeba pokonywać wszystkie jednocześnie, a nie po kolei. Trudno jest bowiem wyjść z białą laską na ćwiczenia bez walki ze strachem, czasami z lękiem, prawie zawsze ze wstydem. Trudno jest też pokonać strach i wstyd bez nauczenia się technik umożliwiających unikanie niebezpieczeństw i trafianie do celu. Trudno jest pokonać opory psychiczne bez opanowania niezbędnych umiejętności i bez wyrobienia sobie dystansu do niewłaściwych zachowań ludzi w stosunku do osób niewidomych, które jednak się zdarzają i będą się zdarzały jeszcze bardzo długo. 
Jeżeli jednak chcemy zdobyć tę warownię, musimy dobrać klucze do wielu bram, drzwi i furtek, do wielu zamków, które chronią przed nami jej wnętrze. Zapewniam, że jest to opłacalny trud, że trud ten przyniesie pozytywne rezultaty. Zapewniam też, że niepodjęcie tego trudu zawsze będzie miało negatywne konsekwencje dla niewidomego, dla słabowidzącego, dla członków ich rodziny, dla pełnego rozwoju osób z uszkodzonym wzrokiem. 
 
aaa 	 
2.2. Tacierzyństwo 
Paulina Malinowska-Kowalczyk 
 
Źródło: Integracja 3/2013 
Data opublikowania na www.niepelnosprawni 2013-10-15 
 
Czy mogę obciążać partnerkę albo żonę swoją niepełnosprawnością? Czy to odpowiedzialne, by będąc niepełnosprawnym mężczyzną decydować się na dziecko? Czy w ogóle mogę mieć dzieci? Czy warto być tatą z niepełnosprawnością? 
 
To pytania, które tylko na pozór i w wyidealizowanej rzeczywistości są retoryczne. Bo choć głośno się ich nie wypowiada, to tkwią w myślach, wracają co jakiś czas jak ból głowy, a czasami nie dają spać. Rodzicielstwo nie jest stanem medialnie atrakcyjnym, mało jest reklam promujących decyzję, by przyjąć dziecko na świat, ale znalezienie drugiej połówki, małżeństwo i posiadanie dzieci to często jedno z największych marzeń. Zwłaszcza dla mężczyzny z niepełnosprawnością. Strach, że to się nie uda, jest o wiele większy niż u mężczyzn pełnosprawnych. Pytanie zatem dlaczego? 
Po pierwsze, w społecznej świadomości to mężczyzna ma być głową rodziny i zarabiać na jej utrzymanie. Po drugie, rodzina i sąsiedzi od razu wydadzą wyrok, kto i do czego się nadaje, a po trzecie - dziecko jest powszechnie kojarzone z kłopotami, co przypomina nawet niejedno ludowe powiedzenie. A niepełnosprawność to kłopot wystarczający. 
Co powinien wobec tego zrobić mężczyzna z niepełnosprawnością? Nie wierzyć - po prostu. Oczami wyobraźni przenieśmy się na moment na jakikolwiek plac zabaw. Zastanówmy się, kogo tam widzimy i co robią poszczególne osoby. 
Dzieci robią babki z piasku, huśtają się, brykają na drewnianych zabawkach lub zjeżdżają ze ślizgawek. Dorośli się z nimi bawią albo na ławeczkach oddają się lekturze gazet, rozmawiają z innymi albo też patrzą w dal. I jeśli zauważą państwo człowieka, który nieustannie chodzi za swoim dzieckiem, dziwnie nasłuchuje i cały czas je przywołuje, to można być niemal pewnym, że to niewidomy rodzic. I to jest najlepiej strzeżone dziecko na placu. Bo nieprawdą jest, że osoba, która nie widzi, nie będzie potrafiła zadbać o bezpieczeństwo swojego malucha. Człowiek niewidzący nie będzie robił wtedy nic innego, tylko o to dbał. 
 
Rodzice to my 
 
Rafał Kanarek jest osobą niewidomą. Jego żona również. Poznali się w Laskach. Informacja o ciąży zelektryzowała nie tylko zainteresowanych, ale przede wszystkim rodziców. Jak wspomina Rafał, tata Marty zaproponował, by po porodzie córka z dzieckiem zamieszkała przez kilka miesięcy u nich - daleko od małżeńskiego domu. Czym tłumaczyć podobną propozycję? Na pewno troską i strachem o to, że rodzice maleństwa, oboje niepełnosprawni, na pewno sobie nie poradzą. Rafał się nie zgodził. Przyznaje, że się "postawił", bo założył, że jako rodzice muszą dać radę. I poradzili sobie, choć nie było łatwo, ale też nie dużo trudniej niż innym. 
 
Niewidomy tata 
 
Dla Rafała Kanarka opieka nad córeczką to stan naturalny - i na co dzień, i od święta. 
To oczywiste, że dla każdego świeżo upieczonego taty kąpanie, przewijanie, ubieranie i pielęgnowanie noworodka to na początku czarna magia, która z czasem zamienia się w codzienność. A wiadomo: praktyka czyni mistrza. Ponadto dla Rafała - podobnie jak dla wszystkich ojców - bardzo pomocna okazała się szkoła rodzenia. Dzięki niej wraz z żoną nabrał pewności, że jako rodzice najlepiej wiedzą, co jest dobre dla ich dziecka. 
Jak podkreśla Rafał: "Nie można postawić znaku równości między niepełnosprawnością a niewydolnością wychowawczą", choć dla sporej części społeczeństwa tak właśnie jest. "Szeroka opinia publiczna" prędzej zaakceptuje macierzyństwo bądź ojcostwo alkoholików, niż rodzicielstwo na przykład głuchoniewidomego mężczyzny. Bo alkoholicy zawsze mieli dzieci i to dużo, a niepełnosprawni - raczej nie. 
 
Ryzyko i szczęście 
 
Grzegorz Kozłowski, (to tata czwórki dzieci. Jest przewodniczącym Towarzystwa Pomocy Głuchoniewidomym i aktywnym działaczem Polskiej Fundacji Osób Słabosłyszących. Urodził się z zaćmą, a gdy miał kilka lat, w wyniku użycia niewłaściwego leku, stracił słuch. Dlaczego zdecydował się na założenie rodziny? 
Taka decyzja nie jest łatwa i pozbawiona wątpliwości. Grzegorz przyznaje, że przed ślubem miał obawy, czy może obciążać pełnosprawną ukochaną swoją niepełnosprawnością. Decydując się później na ojcostwo, musiał zmierzyć się z przewidywaniami, że jego dzieci mają 50 proc. szans na odziedziczenie zaćmy i 1 proc. - wady słuchu. Musiał liczyć się tym, że mogą urodzić się niepełnosprawne. Żadne jednak nie ma niepełnosprawności. 
Ktoś powie: "miał szczęście" i będzie miał rację, bo jak potwierdza Grzegorz: "wspaniale jest mieć dzieci". Rzadko jednak, snując rozważania o rodzicielstwie, pamięta się o tym, że dzieci mają niewiarygodną zdolność adaptacji. Uczą się komunikować z rodzicami, a często w naturalny sposób stają się ich przewodnikami i pomocnikami. Ktoś powie, że niepełnosprawni zmuszają w ten sposób dzieci do zadań, które nie są dla nich przeznaczone, ale ktoś inny - że robią to, co w ich sytuacji jest naturalne, a czego podstawą są wzajemna więź i miłość. Bo jeśli brakuje na przykład porozumienia wzrokowego, to można zrekompensować je dotykiem, czyli przytulaniem. Dla dziecka nie jest najważniejsze, jak tata wygląda, jakie ma umiejętności, czy ograniczenia, tylko jak to, co umie i posiada, potrafi wykorzystać. 
 
Konsekwencja miłości 
 
Doskonale wie o tym Stefan Makowski, na co dzień nauczyciel historii, a szerzej znany jako zasłużony dla polskiej szermierki paraolimpijczyk. Jest tatą dwóch córek. Od dziecka ma niepełnosprawność, nauczył się chodzić dopiero w wieku 16 lat. Wspomina, że jako młody chłopak myślał o dziewczynach, ale gdy siedział na wózku, perspektywa "chodzenia z kimś" nawet dla niego była abstrakcyjna. 
Przyznaje, że gdy stanął na nogi "nadrobił zaległości". Poza tym czynnie uprawiał sport i dzięki temu był bardziej sprawny od innych niepełnosprawnych. Zawsze też chciał mieć dużą rodzinę. Kwestia posiadania dzieci nie była dla niego t matem dyskusji. Traktował je raczej jako konsekwencję miłości niż kalkulację, czy mimo niepełnosprawnością można je mieć. Jeśli się bowiem weźmie pod rozwagę za i przeciw, to na pewno brak dzieci jest o wiele wygodniejszy. Ale w życiu nie tylko o wygodę chodzi. 
 
Przygoda życia 
 
Pytanie, czy niepełnosprawność utrudnia rodzicielstwo jest zasadne. Bo trudno nie dostrzec ograniczeń architektonicznych, jeśli się jeździ na wózku. Osoba głuchoniewidoma musi nauczyć swoje dzieci języka komunikacji, by móc z nimi rozmawiać. Osoba niewidoma, musi mieć "oczy dookoła głowy", by nieustannie słyszeć, co i gdzie robi jej dziecko. To jednak nie są powody, by z rodzicielstwa rezygnować. A gdy ktoś straszy, że człowiek z niepełnosprawnością nie da rady zająć się dziećmi, warto pamiętać, że dzieci szybko rosną. Około 1. roku życia zaczynają chodzić, gdy mają 1,5 roku, zaczynają mówić, a gdy 2 latka - zaczynają rodzicom pomagać. I pełnosprawnym, i niepełnosprawnym. Jak konstatuje Stefan Makowski: "Chcesz przeżyć przygodę życia, załóż rodzinę i zostań ojcem". 
 
Książka o ojcach 
 
Boisz się zostać ojcem? 
Przeczytaj książeczkę "Ja, ojciec", dzięki której poznasz historie ojców niepełnosprawnością. To już druga publikacja Fundacji "Otwórz oczy" promująca rodzicielstwo. Pierwsza - "Autoportret" - prezentowała macierzyństwo pięciu kobiet z niepełnosprawnością. 
 
 aaa 
2.3. Paweł Ejzenberg: nie chcę być postrzegany jako niepełnosprawny wokalista 
Rozmawiała: Ada Prochyra 
 
 Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 Data opublikowania: 2013-10-09 
 
 Paweł Ejzenberg, niewidomy 33-letni olsztyński radny, muzyk, wokalista i klawiszowiec, a także finalista programu "Mam talent", został zwycięzcą tegorocznego konkursu "Człowiek Bez Barier". Po uroczystej gali wręczenia nagród zapytaliśmy go o plany na przyszłość, także te związane z piastowaniem tego zaszczytnego tytułu. 
Ada Prochyra: Czy jako zdobywca tytułu Człowiek Bez Barier czuje Pan presję, zobowiązanie? 
Paweł Ejzenberg: Na pewno czuję się wyróżniony. Czy zobowiązany? Poniekąd tak, aczkolwiek w moim życiu i moim postępowaniu ta nagroda wiele nie zmieni. Będę dalej taki, jaki byłem, nie czuję się zobowiązany. Natomiast nagroda wymaga ode mnie tego, żeby być konsekwentnym w tym, co robię i dalej pokazywać ludziom, że nie warto mieć żadnych barier, bo bariery są przede wszystkim w nas, w naszych głowach. Pozbycie się ich nie zawsze jest łatwe, ale trzeba robić swoje i być w tym konsekwentnym. 
Proszę zdradzić, czy zamierza Pan rozwijać swój talent muzyczny? 
Tak. Od pół roku mam swój zespół, z którym gram, koncertuję i jak najbardziej chciałbym to rozwijać. Z tego miejsca pozdrawiam chłopaków. Działamy w Olsztynie i okolicach. Śpiewamy również wspólnie z żoną. To jest nasze życie, nasza pasja, która wychodzi nam lepiej lub gorzej. 
Jak Pan przewiduje: czy tytuł pomoże Panu w karierze politycznej? 
Jest to zobowiązanie, które podjąłem. Jestem radnym pierwszą kadencję, więc brakuje mi jeszcze doświadczenia. Chcę je dalej nabywać; zobaczymy, czy wyborcy mi na to pozwolą, bo to jest oczywiście w ich gestii. Mam nadzieję, że ta nagroda pomoże mi o tyle, że ci, którzy do tej pory się o tym nie przekonali, zauważą, że osoby niepełnosprawne mogą być w pełni wartościowe i swoim doświadczeniem życiowym, swoją postawą dać innym coś od siebie. 
Czy był to jeden z powodów, dla których zgłosił się Pan do programu "Mam talent"? 
Do programu "Mam talent" zgłosiłem się z innych powodów. Chodziło raczej o to, że chciałem się sprawdzić jako wokalista i klawiszowiec. Pobudki były wyłącznie artystyczne. Nie było czegoś takiego, że chciałem się pokazać, że jestem niepełnosprawnym, który coś potrafi. Nie, właśnie chciałem od tego odejść. Nie chcę być postrzegany jako niepełnosprawny wokalista. Albo komuś się podoba, jak śpiewam, albo się nie podoba i ja to szanuję. 
Czy podczas kręcenia programu dano Panu odczuć, że jest Pan niepełnosprawny? 
Ja nie przywiązuję do tego wagi, nawet jeżeli ktoś to zrobił. Trudno mi sobie w tym momencie przypomnieć taką sytuację. Może ktoś musiałby mi pomóc w tym, żeby to sobie przypomnieć. Ja staram się nie kolekcjonować takich wrażeń, ale myślę, że raczej czegoś takiego nie było. 
 
aaa 
2.4. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH CZYNNOŚCIACH 
Kłopotliwe pazurki 
Jaga praktyczna 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Coraz zimniej i coraz jesienniej, i więcej czasu spędzamy w domu. Warto zacząć od porządków wokół siebie, ponieważ letnia beztroska i szał na jaskrawe kolory paznokci poczyniła na nich spore spustoszenia. Proponowane zabiegi są łatwe i nie wymagają specjalnych umiejętności. A więc Panie i Panowie także (szczególnie miłośnicy "zasłużonego" dymku) - do dzieła. 
Paznokcie najczęściej żółkną od nikotyny, kolorowych i ciemnych lakierów, dlatego gdy malujemy paznokcie pamiętajmy o nałożeniu lakieru podkładowego. Zaczynamy od rozjaśnienia paznokci. 
Sposób I 
Wybielanie paznokci sodą oczyszczoną: 
- 3 łyżeczki sody oczyszczonej 
- 1 łyżeczka wody utlenionej 
- szczoteczka do zębów lub paznokci. 
Mieszamy sodę z wodą utlenioną do konsystencji gęstej pasty. Na czyste paznokcie szczoteczką nanosimy pastę i zostawiamy na 5 - 6 minut. Spłukujemy. 
Sposób II 
Kąpiel wybielająca: 
- pół szklanki bardzo ciepłej wody 
- 4 łyżki sody oczyszczonej 
- 2 łyżki wody utlenionej. 
Wlewamy wodę do miseczki, dodajemy sodę oraz wodę utlenioną, całość dokładnie mieszamy. Moczymy paznokcie przez 5-6 minut. 
Paznokcie zostały pozbawione zażółceń, ale rozdwajają się, są cienkie i łamliwe. Może im pomóc, oprócz diety bogatej w wapń, zabieg olejowania. 
Co daje olejowanie paznokci? Paznokcie staną się: twardsze i mocniejsze, bardziej elastyczne, nawilżone, zregenerowane. 
Jak olejować paznokcie? 
Smarować paznokcie 2 razy dziennie delikatnie wmasowując olejki w macierz paznokcia, paznokieć oraz skórki. Po zabiegu staramy się jak najdłużej nie myć dłoni. Ta metoda ma dużą zaletę dla osób pracujących przy komputerze - palce nie są tłuste, można więc pisać na klawiaturze. 
Drugi sposób, zdecydowanie bardziej czasochłonny, to moczenie paznokci w ciepłej mieszance olejków. Podgrzewamy je w mikrofalówce lub kąpieli wodnej. Do miseczki można dodać trochę soku z cytryny - zadziała wybielająco na płytkę paznokci. 
Uwaga! Jeśli zależy nam na przyroście paznokcia (dłuższej płytce) warto smarować paznokcie również od spodu. 
Jakie olejki? 
Najłatwiej wybrać gotowe olejki do paznokci, które dostępne są w drogeriach i aptekach. Mają wygodne opakowania, najczęściej zaopatrzone w pędzelek, którym z łatwością nakłada się odpowiednią ilość kosmetyku na paznokcie i skórki. Do olejowania przydadzą się także oleje i oliwki do ciała. Nie ma jednego, najlepszego przepisu na olejek do paznokci, można dowolnie łączyć olejki i inne składniki. Jako bazę polecam szczególnie oliwę z oliwek, olej kokosowy, olej z kiełków pszenicy, jojoba, słodkich migdałów, pestek winogron, arganowy - możliwości są nieograniczone. Mieszankę olejów można uzupełnić olejem rycynowym, witaminą A lub E wyciśniętą z kapsułek. 
Jak długo stosujemy zabiegi? 
Tu okres jest zróżnicowany, ponieważ zależy od spustoszeń i indywidualnych predyspozycji. 
W Rossmannie trafiłam na całkiem pokaźny zbiór oliwek i olejków, ale ponieważ ich ceny są dość wysokie, polecam własną twórczość i nieograniczoną pomysłowość. 
Powodzenia! 
 
 aaa 
 3. NAUKA, OKULISTYKA, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE 
 
 Aaa 
3.1. Świat i technologie 
Soczewki z zoomem 
 
Źródło: Świat Wiedzy (10/2013) 
 
 Inżynierowie z amerykańsko-szwajcarskiego zespołu pracującego na zlecenie agencji DARPA stworzyli specjalne soczewki kontaktowe, które razem z okularami z polaryzatorem pozwalają swobodnie przełączać się pomiędzy widzeniem normalnym i w trzykrotnym przybliżeniu. 
Ma to pomóc starszym osobom w normalnym funkcjonowaniu. Przyda się także żołnierzom na polu walki - bo nie można zapominać, że DARPA to amerykańska agencja rządowa zajmująca się projektami badawczymi związanymi z obronnością. 
 
 aaa 
3.2. Eksperci: genetyczne choroby oczu to poważny problem społeczny 
 
Źródło: PAP/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2013-09-27 
 
 Genetycznie uwarunkowane choroby oczu są zaliczane do schorzeń rzadkich. Stanowią jednak poważny problem społeczny, ponieważ powodują ślepotę lub poważne problemy ze wzrokiem już od urodzenia bądź w dzieciństwie - oceniają eksperci. 
 Obecnie znanych jest ponad 1200 genetycznych chorób oczu. W przypadku najczęstszej z nich, tj. zwyrodnienia barwnikowego siatkówki (retinitis pigmentosa), znamy około 60 odmian, które mają różne przyczyny genetyczne - mówi prof. Maciej Krawczyński, specjalista w dziedzinie okulistyki i genetyki klinicznej z Katedry i Zakładu Genetyki Medycznej Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu. Wyjaśnia, że największą grupę tych schorzeń stanowią genetycznie uwarunkowane dystrofie siatkówki. - Oczywiście, występują też inne genetyczne choroby oczu: dystrofie rogówki, wrodzone wady tęczówki lub innych struktur oka, zaniki nerwów wzrokowych, nowotwory dziedziczne różnych części oka, a nawet wrodzony brak gałki ocznej - przypomina genetyk. 
Prof. Krawczyński zaznaczył, że choroby genetyczne oczu są rzadkie, czyli występują z częstością nie większą niż raz na 2 tys. urodzeń. - Jednak, nawet jeśli choroba występuje raz na 20 tys. to takich osób w Polsce mamy blisko 2 tysiące. Schorzenia te stanowią zatem poważny problem społeczny - ocenił. 
Podczas seminarium edukacyjnego "Rozproszyć mrok", które zorganizowano w Warszawie w ramach VIII Tygodnia Schorzeń Siatkówki Oka trwającego do końca września, dr Konstantinos Nikopoulos z Zakładu Genetyki Medycznej Uniwersytetu w Lozannie zwrócił uwagę, że objawy genetycznych chorób oczu często się nakładają i dlatego bardzo trudno jest na ich podstawie postawić diagnozę. Z tego powodu w diagnostyce tych schorzeń wykorzystuje się nie tylko specjalistyczne badania, jak angiografia fluoresceinowa czy elektroretinografia, ale też badania genetyczne. 
- Każdy pacjent z rozpoznaniem czy podejrzeniem genetycznej choroby oczu powinien trafić do poradni genetycznej - podkreślił prof. Krawczyński. Zaznaczył, że nie zawsze możliwe jest wykonanie badania genetycznego i nie zawsze jest ono konieczne. 
- Jednak jeśli zostanie wykonane, to jego wynik musi być zinterpretowany przez specjalistę genetyka. Bez interpretacji i porady genetycznej jest ono bezużyteczne. 
Badanie genetyczne może umożliwić postawienie lub potwierdzenie diagnozy, pomaga określić rokowanie, umożliwia też przygotowanie pacjenta w młodym wieku do wyboru odpowiedniej szkoły, zawodu i planów życiowych. Ponadto, wskazując typ dziedziczenia danej choroby określamy ryzyko wystąpienia jej u potomstwa - ocenił ekspert. 
Według niego takie badania zaczynają być obecnie wstępem do ewentualnej terapii. Obecnie wszystkie metody lecznicze są w fazie eksperymentalnej. - Jednak na świecie u kilkudziesięciu pacjentów z wrodzoną ślepotą Lebera związaną z mutacjami w genie RPE65 zastosowano terapię genową, dzięki której poprawiono jakość ich widzenia i jakość życia - przypomniał genetyk. 
 
aaa 
3.3. Stowarzyszenie okulistów o cenach za zabiegi i "lojalności wobec kolegów 
 
Źródło: wyborcza.pl/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2013-10-15 
 
Kliniki Lexum usuwają zaćmę o jedną trzecią taniej niż inni. Zdaniem stowarzyszenia okulistów, to złamanie zasad współpracy między lekarzami i etyki lekarskiej. 
 
Zaćma to obecnie jeden z najlepiej opłacanych zabiegów przez NFZ. Za jedną operację Fundusz płaci 2,8-3,5 tys. zł, choć trwa tylko 15-20 minut. Okulista otrzymuje za zabieg od 400 do 700 zł - podaje Gazeta Wyborcza. 
Europejskie kliniki specjalistyczne Lexum mają podpisany kontrakt z NFZ tylko w swojej placówce w Krakowie. Kliniki w Warszawie, Szczecinie, Poznaniu i we Wrocławiu przyjmują pacjentów komercyjnie. Tam za podstawowy zabieg chory płaci od 1,8 do 2 tys. zł. Lekarze zgodzili się na obniżenie swoich stawek za zabieg do 300-350 zł. Jednocześnie zagwarantowano im, że będą ich wykonywać więcej. Konkurencyjne lecznice zarzucają Lexum wprowadzenie dumpingowych cen. 
Jak pisze Gazeta Wyborcza, najostrzej wobec klinik wystąpiło Stowarzyszenie Chirurgów Okulistów Polskich. Jego przewodniczący Marek Czubak napisał dwa tygodnie temu do Lexum, że zaproponowane ceny "podważają fundamentalne zasady zaufania i współpracy między nami lekarzami". 
Zarzucił firmie złamanie zasad kodeksu etyki lekarskiej, w tym art. 66, który mówi, że lekarzowi nie wolno narzucać swych usług chorym "w sposób niezgodny z zasadami lojalności wobec kolegów". 
Więcej: http://wyborcza.pl/ 
 
aaa 
3.4. Ekspert: operacja zaćmy w Czechach - taniej, czy pacjenci transgraniczni zechcą dopłacać? 
 
 Źródło: Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2013-10-18 
 
 Dyrektywa transgraniczna, która zacznie obowiązywać 25 października, to szansa dla pacjentów, aby nie czekali w kolejce do świadczeń w Polsce - przekonuje założyciel Fundacji Watch Health Care Krzysztof Łanda. 
 
Według MZ i NFZ, potrzebna jest najpierw ustawa. 
 
Państwa członkowskie Unii Europejskiej do 25 października 2013 r. powinny dostosować przepisy krajowe do dyrektywy o transgranicznej opiece zdrowotnej. Nowe prawo UE umożliwia pacjentom korzystanie ze świadczeń medycznych w innym kraju wspólnoty i otrzymanie zwrotu kosztów leczenia w ich kraju. Rząd pod koniec września przyjął założenia do projektu ustawy wdrażającej dyrektywę. Obecnie projekt ustawy trafił do uzgodnień zewnętrznych. 
- NFZ już od 25 października będzie miał obowiązek zwrócenia kosztów zabiegu np. usunięcia zaćmy wykonanego za granicą, do wysokości wyceny w Polsce - przekonywał Łanda w czwartek (17 października) na konferencji prasowej w Warszawie.Według niego "pacjenci nie powinni ponosić konsekwencji tego, że ministerstwo zdrowia nie zdążyło przygotować odpowiedniej ustawy wdrażającej dyrektywę i już od 25 października mogą korzystać z zapisów dyrektywy". 
Łanda wyjaśnił, że pacjent będzie musiał najpierw ponieść koszt zabiegu, a następnie zwrócić się o zwrot do NFZ lub MZ. Dodał, że "prawdopodobnie taki pacjent otrzyma odmowę, więc będzie musiał wystąpić na drogę sądową". Podał przykład zabiegu usunięcia zaćmy. Jak mówił, w Polsce średni czas oczekiwania pacjenta na taki zabieg w ramach refundacji NFZ to 2,5 roku: - Pacjent z Polski po wejściu w życie dyrektywy może wyjechać na taki zabieg do prywatnej kliniki np. do Czech, gdzie zapłaci ok. 1,6 tys. zł, a następnie powinien wystąpić o zwrot kosztu do NFZ.Jego zdaniem to rozwiązanie korzystne także dla NFZ, ponieważ w Polsce fundusz płaci świadczeniodawcom za ten zabieg ok. 2,8 tys. zł, a za zabieg w Czechach zwróci tylko 1,6 tys. zł. Jak podkreślił Łanda, NFZ w przypadku zabiegów usuwania zaćmy mógłby skrócić kolejki, gdyby większość procedur odbyła się w trybie jednodniowym, a nie trzydniowej hospitalizacji. 
Ponadto według Łandy jest to procedura zbyt wysoko wyceniona: - Gdyby NFZ urealnił wycenę i obniżył kwotę refundacji, to w ramach tej samej puli pieniędzy można by rocznie przeprowadzać większą liczbę operacji usunięcia zaćmy - przekonywał. 
Rzecznik ministerstwa zdrowia Krzysztof Bąk poinformował PAP, że 4 października projekt ustawy wdrażającej dyrektywę transgraniczną trafił do uzgodnień zewnętrznych, a przepisy powinny wejść w życie na przełomie 2013 r. i 2014 r. Zaznaczył, że ustawa będzie "podstawą składania i rozpatrywania wniosków o zwrot kosztów transgranicznej opieki zdrowotnej". 
Także prezes NFZ Agnieszka Pachciarz wielokrotnie wyrażała opinię, że to ustawa będzie podstawą do uzyskania zwrotu kosztów leczenia za granicą. 
 aaa 
3.5. Okulistka z Katowic laureatką Kongresu EVER 
 
Źródło: KLX/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2013-09-26 
 
 Dr hab. Dorota Pojda-Wilczek z Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego Nr 5 Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach, zdobyła nagrodę w czasie dorocznego Kongresu EVER Europejskiego Towarzystwa Badań nad Widzeniem. 
Praca została doceniona w kategorii elektrofizjologia, optyka i vision science. 
Dr hab. Dorota Pojda-Wilczek elektrofizjologią narządu wzroku zajmuje się od 1987 roku. Owocem wieloletnich fascynacji naukowych jest autorstwo lub współautorstwo prac z dziedziny elektrofizjologii klinicznej i doświadczalnej oraz wystąpienia na krajowych i zagranicznych sympozjach naukowych. 
 
aaa 
3.6. Buddy - pies, który dał mi poczucie wolności 
Magda Hejda 
 
 Źródło: www.gazetakrakowska.pl 
 Data opublikowania: 2013-07-07 
 
Jacek Piotrowski opowiada Magdzie Hejdzie o tym, jak większa świadomość ludzi może ułatwić psom pracę. 
 
Pomoc ludzi czasami zależy od ich kaprysu. Teraz jestem niezależny. Do pracy, urzędu, na spotkania chodzę z psem. Nazywa się Buddy, pieszczotliwie mówię do niego Badyl. Badyl dał mi poczucie wolności. Z psem przemieszczam się znacznie szybciej i bezpieczniej. Różnica między poruszaniem się przy pomocy białej laski albo psa przewodnika jest taka jakby z hulajnogi przesiąść się do porsche. 
Badi jest labradorem. Miał osiem miesięcy, kiedy zaczął naukę w ośrodku w Pile, który szkoli psy dla Polskiego Związku Niewidomych. Spędził tam rok, a potem trenowaliśmy już razem. Dostałem psa wyszkolonego, ale na początku nie było łatwo. 
Moim zdaniem problem tkwi w tym, że psy są szkolone wyłącznie przez osoby widzące. 
Po zakończeniu szkolenia psa, trener przez dwa tygodnie uczy niewidomego "posługiwania się" psem. Czasem dzieje się to w ośrodku szkoleniowym, czasem w miejscu zamieszkania osoby niewidomej. 
Kiedy dostałem Buddyego, miał już certyfikat psa przewodnika, a mimo tego było trochę problemów. Nie wracał, gdy go wołałem, powarkiwał na nadjeżdżający tramwaj. Kiedy chciałem wsiąść do autobusu, często prowadził mnie do przegubu zamiast do drzwi. W ramach szlifowania umiejętności psa chodziliśmy raz w tygodniu na treningi dla właścicieli psów i dużo pracowaliśmy w domu. Miałem wielką satysfakcję, kiedy na zakończenie szkolenia okazało się, że mój Buddy, pies osoby niewidomej, najlepiej wykonuje wszystkie komendy. 
Zawsze był we mnie wielki głód pracy z psem. Od dziecka marzyłem o psie. Z Robertem, moim kolegą, którego znam od "zerówki", robiliśmy psy z modeliny i wszystkiego co było pod ręką. Każdy pluszak dla nas był psem. 
 
Stresująca praca 
 
Przewodnik osoby niewidomej to najtrudniejszy psi zawód. Ta praca bardzo obciąża nie tylko fizycznie, ale też psychicznie. Pies cały czas musi mieć niesamowicie wytężoną uwagę, żeby po drodze zaobserwować wszystkie przeszkody na ziemi, takie jak słupki, zaparkowane samochody, kosze, reklamy i te, które czyhają wysoko, jak gałęzie, rusztowania. Musi je na czas ominąć albo zasygnalizować problem i od razu reagować na polecenia człowieka. Musi odszukać drzwi, przejścia dla pieszych, schody, przystanki, wyjście z budynku, albo tramwaju, znaleźć wolne miejsce do siedzenia. Pies codziennie musi radzić sobie z dużym stresem. W czasie pracy nie ma mowy nawet o chwilowym rozproszeniu, bo to może kosztować zdrowie albo życie przyjaciela. Dlatego pies przewodnik szybciej się starzeje. 
Badyl pracował bardzo aktywnie sześć i pół roku, potem zaczęły się problemy zdrowotne, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa. Mimo to Badyl nadal chciał pracować. Ale coraz bardziej męczył się. Zrozumiałem, że powoli nadchodzi czas na jego emeryturę. Stopniowo ograniczaliśmy pracę. 
 
Trudna decyzja 
 
Musiałem podjąć decyzję, co dalej? Badyl to przewodnik, ale przede wszystkim przyjaciel. Byliśmy nierozłączni w domu i w pracy, dał mi pewność siebie i niezależność. Kiedy łapy zaczęły mu odmawiać posłuszeństwa, musiał zostawać w domu, przy dobrej opiece może dożyje kilkunastu lat. Nie mogę mieć dwóch psów. Jeśli zostałby ze mną, znów byłbym zdany wyłącznie na białą laskę. To dla mnie bardzo trudne, ale postanowiłem, że znajdę mu dom, do którego sam chciałbym trafić. Rozpuściłem wici, okazało się, że moja rodzina chce przygarnąć starszego psa ze schroniska. Na szczęście zdecydowali się na Badyla. Zaczęliśmy odwiedzać jego nową rodzinę, zostawał u nich coraz dłużej i częściej. Bardzo się polubili. Teraz Badylek mieszka z nimi, ale nadal często u mnie bywa. 
 
Od szczeniaka 
 
Następczynią Badyla jest owczarek niemiecki Angie. Wybrałem ją sam i postanowiłem wyszkolić od szczeniaka. Gdy skończyła 4 miesiące, dostała szczenięce szorki. To uprząż, w której pies pracuje, w przypadku dorosłego psa przewodnika osoby niewidomej do szorek przymocowany jest jeszcze sztywny uchwyt, zwany pałąkiem, dzięki któremu czworonóg bezpiecznie prowadzi człowieka. 
Musieliśmy razem chodzić do pracy. Angie miała zaledwie 4,5 miesiąca, kiedy zaczęła rozpoznawać trasę z przystanku autobusowego do pracy. W szkoleniu pomaga nam Samanta Stępień. Jest jeszcze bardzo młodą osobą, ale ma fenomenalne podejście do psów, z tym po prostu trzeba się urodzić. Samanta nie stosuje jednej sztancy, bo uważa, że do każdego psa trzeba znaleźć inny klucz. 
Teraz Angie ma osiem miesięcy i już omija przeszkody, doprowadza mnie do różnych wskazanych miejsc, w tym do schodów. Z pomocą Samanty uporała się z problemem ruchomych schodów. 
Szkolenie psa przewodnika jest kosztowne. Jeśli ktoś może wesprzeć edukację Angie, prosimy o wpłaty na subkonto udostępnione przez Fundację Ari Ari: 
52 1560 0013 2367 1015 6241 0002, z dopiskiem "Angie". 
 
"Nie przeszkadzaj!" 
 
Pies przewodnik często budzi podziw: "Patrzcie no, jaki on mądry!" Wiadomo, że jest łagodny i wiele osób mimowolnie chce go pogłaskać albo przynajmniej czule do niego zagadać. Dla pracującego zwierzaka takie rozproszenie to dodatkowy problem. Dla osoby niewidomej realne zagrożenie, bo pies zdekoncentrowany może nie zauważyć przeszkody i wtedy o wypadek nietrudno. 
Na początku, gdy pojawił się u mnie Buddy, ciągle musiałem ludziom tłumaczyć, że pies wykonuje naprawdę ciężką pracę i nie wolno mu przeszkadzać. Badyl na pałąku szorek nosił napis "Nie przeszkadzaj! Pracuję". Teraz coraz więcej osób rozumie, że psa przewodnika po prostu trzeba zostawić w spokoju. Jeśli ma na sobie szorki, to pracuje, nawet gdy jedziemy autobusem, a on po prostu leży obok na podłodze. Chociaż wydaje się, że w tym momencie nic nie robi, on jest w pracy. Dostał komendę leżeć i w tej pozycji jest bezpieczny. 
Może kiedyś uda się nam dotrzeć do mediów z kampanią informacyjną na ten temat. Większa świadomość ludzi może ułatwić psom pracę i zaoszczędzić im niepotrzebnego stresu. 
 
Bez przeszkód 
 
Chcę innym osobom z niepełnosprawnością wzroku otwierać drzwi do niezależnego funkcjonowania. Dlatego z Kamilą Przygodą, która kilka lat temu straciła wzrok, powołaliśmy Fundację "Bez Przeszkód". To było w grudniu 2011r. W logotypie fundacji jest pies przewodnik. 
Niedawno, w ramach projektu bydgoskiej Fundacji Ari Ari, byłem w Gruzji. Szkolenia, które prowadziliśmy, mają choć trochę poprawić sytuację osób niewidomych na terenie Kaukazu. 
Praca z psem to moja pasja. Chciałbym w przyszłości mieć wpływ na standardy szkolenia psów dla osób niewidomych w Polsce. 
 
 aaa 
f3.7. Niewidomi na tandemach - reportaż w trójce 
 
Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
Data opublikowania: 2013-09-26 
 
Jeżeli jeździsz na rowerze pewnie i bezpiecznie, to będziesz dobrym pilotem tandemu. Jeżeli jednak lubisz jazdę ryzykowną, to zrezygnuj z tej funkcji, bo życie partnera będzie zależeć od Ciebie. 
Prowadzenie tandemu to świetna zabawa, ale też ogromna odpowiedzialność. 
 
*Elementarz początkującego pilota* 
 
- znajdź doświadczoną załogę tandemu, od której możesz się uczyć i ją obserwować; 
- przejedź się na miejscu niewidomego, zasłaniając oczy; 
- poprowadź tandem w pojedynkę; 
- poprowadź tandem z niewidomym, pod okiem doświadczonej załogi; 
- poprowadź tandem z doświadczonym, cierpliwym i wyrozumiałym niewidomym; 
Twoim podstawowym zadaniem jest całkowicie kontrolować tandem, czyli: kierować, balansować, zmieniać biegi i hamować. Drugim, równie ważnym zadaniem jest dbać o bezpieczeństwo niewidomego. 
Jeżeli masz nowego partnera, prowadź tandem szczególnie ostrożnie, spokojnie i w sposób przewidywalny. Jeśli nie chcesz, by partner zmarł na atak serca, to nie przejeżdżaj zbyt blisko samochodów, nie łap "późnego zielonego" światła na skrzyżowaniach, nie próbuj robić stójek. 
Niewidomi potrzebują czasu i kilometrów, by rozwinąć swe kolarskie umiejętności oraz nabrać zaufania do pilota. Osiągnięcie tego wymaga bezpiecznych i miło wspominanych wspólnych przejażdżek. 
 
*Zmiana biegów* 
 
Uprzedzaj nowego partnera o zamiarze zmiany biegu, szczególnie na niższy. Jeżeli zmiana nastąpi bez uprzedzenia, partner może ześlizgnąć się z pedałów, a nawet stracić równowagę. Doświadczone zespoły z czasem rezygnują z powiadamiania o każdej zmianie biegu, bo niewidomi uczą się reagować na zmiany naciągu łańcucha. Jeśli zmieniasz bieg pod obciążeniem, to i Ty i niewidomy musicie na chwilę zmniejszyć nacisk na pedały. Jeśli obaj jesteście silni i/lub ciężcy, to możecie łatwo zerwać łańcuch pedałując zbyt mocno podczas zmiany biegów. 
Zrzucaj bieg z wyprzedzeniem (szczególnie na przedniej tarczy) przed podjazdami. Podjazdy są bardziej wymagające dla tandemów niż dla klasycznych rowerów. Na tandemie nie możesz nagle zmienić biegu pedałując pod górkę. 
Pamiętaj, że z uwagi na masę, jazda tandemem wymaga częstszego operowania manetką przerzutki. 
 
*Pokonywanie zakrętów* 
 
Gdy zbliżacie się do ostrego zakrętu, albo nagłego zjazdu, powiadom o tym swojego partnera. Jeśli zmieniasz pozycję ciała, aby wejść w zakręt, to Twój partner musi zrobić to samo. W przeciwnym wypadku rower nie skręci tak lekko. 
 
*Komunikacja* 
 
Kluczowym elementem udanej jazdy na tandemie jest komunikacja. Na początku Ty i Twój partner powinniście rozmawiać często, aby zorientować się co aktualnie robicie i nabrać doświadczenia. Z każdym przebytym kilometrem,potrzeba Waszej werbalnej komunikacji będzie maleć, bo nauczycie się swoich nawyków, odruchów i stylu. Zupełnie tak, jak w tańcu. 
 
*Podstawy współpracy* 
 
- odliczaj "3 - 2 - 1" przed startem, zatrzymaniem lub ostrym zakrętem; 
- używaj skali 0 - 5 do opisania potrzebnej siły pedałowania. 0 = stop, 1 = delikatne toczenie się, 3 = tempo i wysiłek, który możecie utrzymać przez długi czas, 5 = tyle, ile "fabryka dała"; 
- opisz zawczasu długość podjazdu albo wysokość wzgórza; 
- próbuj oszacować i podaj w sekundach czas, po którym osiągniecie szczyt podjazdu; 
- podawaj w procentach, ile podjazdu jeszcze pozostało, albo też ile podjazdu macie już za sobą; 
- uprzedzaj przed wybojami, progami spowalniającymi, torami kolejowymi oraz innymi przeszkodami, które wymagają od niewidomego uniesienia się nad siodełkiem i odciążenia tylnego koła. Zależy Ci przecież na wygodzie partnera. Pozwól mu przygotować się na tego typu niespodzianki; 
- szczerze informuj partnera o dystansie, długości podjazdów, natężeniu ruchu, itp.; 
- zapytaj niewidomego jakie informacje o otoczeniu chce, abyś mu przekazywał; 
- jeśli Twój partner robi coś, co utrudnia jazdę, to nie bój się z nim o tym porozmawiać. Traktuj swojego niewidomego kompana jak każdego innego rowerzystę. 
Błędy komunikacyjne są popełniane na obu siodełkach tandemu, więc Wasza cierpliwość i uprzejmość - zanim się dopasujecie - będą wystawione na wiele prób. 
 
*Nawigacja* 
 
Podawaj nazwy ulic, którymi jedziecie. Pomożesz w ten sposób niewidomemu nauczyć się tras rowerowych i ułatwisz mu zbudowanie w myślach mapy okolicy. Zawczasu uprzedzaj partnera o skrzyżowaniach i zakrętach, aby mógł zasygnalizować zmianę kierunku jazdy wyciągniętą w bok ręką. 
 
*Startowanie i zatrzymywanie* 
 
Zajmij swoje stanowisko z szeroko rozstawionymi nogami, tak, aby Twoje pedały miały miejsce na obracanie się, gdy partner zacznie zajmować swoje miejsce. Jeśli niewidomy waży mniej niż Ty, to może od razu usiąść na siodełku i oprzeć nogi na pedałach. Ty jako pilot decydujesz, który pedał chcesz mieć wystawiony do startu. Twój partner dba o to obracając korbą wstecz, po tym jak zajmie pozycję. Wtedy Ty z jedną stopą na pedale i drugą na ziemi podajesz komendę "gotowy do jazdy", lub inną, ustaloną wcześniej. Niewidomy odpowiada "gotowy" i zaczyna pedałować. Ty odpychasz się i tandem rusza. 
Jeżeli niewidomy ma podobną wagę jak Ty, lub jest cięższy, to najlepiej,gdy przed startem umieści tylko jedną stopę na pedale, drugą opierając na ziemi. Potem, na sygnał równocześnie odpychacie się jedną stopą, a drugą zaczynacie pedałować. Przy starcie zadbaj o to, by tandem miał przed sobą kilka metrów prostej drogi, bez przeszkód i nagłych zakrętów. 
Podczas zatrzymywania, lżejszy partner może nie zsiadać, trzymając stopy na pedałach, podczas gdy Ty utrzymujesz rower pionowo. Cięższy partner będzie musiał użyć jednej nogi do podparcia. Wtedy nie zapomnij uprzedzić go o zamiarze zatrzymania. Do Ciebie należy wówczas także ustawienie pedałów w odpowiedniej pozycji. Uważaj gdy nimi obracasz, aby nie uderzyć partnera. 
Przed wycieczką ustalcie swoje procedury oraz komendy im towarzyszące. Przećwiczcie zatrzymywanie, ruszanie oraz zakręcanie zanim wjedziecie na ulice o dużym natężeniu ruchu. 
Oczywiście, doświadczone zespoły wypracowują swoje własne systemy i mechanizmy przy starcie i zatrzymywaniu się. Niektórzy piloci wolą, by partnerzy zawsze pozostawali na pedałach, inni wolą, gdy niewidomy podpiera się. Niektóre zespoły używają haseł - sygnałów, podczas gdy inne nie potrzebują żadnej formy werbalnej komunikacji. Nie ma uniwersalnej recepty, najważniejsze aby niewidomy oraz przewodnik czuli się bezpiecznie i komfortowo. 
 
*Zsiadanie* 
 
Niewidomi zsiadają z roweru pierwsi i trzymając swoje siodełko odsuwają się do tyłu, by pozwolić pilotowi swobodnie przerzucić nogę nad ramą. Pilot natomiast musi uważać, aby nie kopnąć przy tym swojego partnera. Najlepszym, lecz wymagającym wprawy sposobem, w jaki pilot może wsiadać i zsiadać z tandemu, jest przerzucanie nogi nad swoją kierownicą. Aby to zrobić, stojąc z boku roweru, oprzyj się dla równowagi jedną ręką na siodełku i przerzuć nogę nad przednim kołem. Możesz pochylić rower w swoją stronę, by ułatwić sobie ten manewr. 
 
*Jazda bez pedałowania (np. z góry)* 
 
Zanim przestaniesz pedałować uprzedź partnera hasłem "luz", lub podobnym. Następnie powoli zwalniaj kręcenie korbą, aż do jej zatrzymania. Nie zatrzymuj pedałów nagle i znienacka, bo może to zachwiać Waszym środkiem ciężkości. Ta zasada dotyczy także niewidomego. 
 
*Stawanie na pedałach* 
 
Zanim staniecie na pedałach, najpierw zmień bieg na wyższy. W ten sposób zapewnicie sobie podparcie, niezbędne do utrzymania równowagi. Bez zmiany biegu na wyższy, ryzykujecie upadek. Następnie daj niewidomemu sygnał do stanięcia na pedałach i poczekaj na jego odpowiedź. Stanąć na pedałach musicie równocześnie, dokładnie w tej samej chwili. To wymaga praktyki! Nie pedałujcie nazbyt forsownie, pozwólcie tandemowi kołysać się naturalnie i nie stawiajcie temu oporu. 
Równocześnie musicie też usiąść z powrotem na siodełkach, opracujcie zatem sygnał służący do synchronizacji również i tej czynności. 
 
*Przed pierwszym spotkaniem* 
 
Skontaktuj się z niewidomym telefonicznie lub via e.mail, aby uzgodnić szczegóły spotkania oraz ustalić:- jakie jest Wasze doświadczenie w jeździe na rowerze oraz tandemem,- jaka jest wielkość tandemu (o ile jeden z Was go posiada) oraz typ pedałów (zwyczajne, czy "SPD"). 
Źródło: The U.S. Blind Tandem Cycling Connection: 
www.bicyclingblind.org 
* Tłumaczenie: Wiktor Matuszewski 

aaa 
 4. ROZMOWA MIESIĄCA 
Z Grzegorzem Kozłowskim rozmawia Stanisław Kotowski (cz. 4/4) 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
S.K. - Dużo już Pan nam opowiedział o sobie, sporo już wiemy. Ale przecież życie nie ogranicza się do szkoły, pracy, działalności społecznej. Wiemy, że jest Pan żonaty i ma Pan czworo dzieci. Już wiemy, gdzie poznał Pan przyszłą żonę. Może zechce Pan coś więcej powiedzieć o powstaniu Pańskiej rodziny. 
 
G.K. - I całe szczęście, że moje życie to nie tylko i wyłącznie nauka, praca, działalność społeczna. Przyznam, że zupełnie, ale to zupełnie sobie nie wyobrażam, abym mógł funkcjonować tak, jak funkcjonuję, abym mógł pracować, tak jak pracuję i działać tak, jak działam gdyby nie rodzina - ta najbliższa mi teraz - Renia i czwórka dzieci. Czas, gdy mogę być z nimi, oderwać się od wszelkich problemów i odpocząć to czas błogosławiony. Bardzo boleję nad tym, że w pewnym momencie, trochę niepostrzeżenie ten czas dla rodziny zaczął się drastycznie skracać, szczególnie od momentu, gdy zostałem przewodniczącym TPG. Tak już trwa od kilku lat i widzę jak bardzo niekiedy mi tego czasu brakuje, ba, jak czasem nie umiem w pełni powrócić do początkowego okresu - gdy dzieci były jeszcze małe, a ja byłem sobie tylko pracownikiem PZN i miałem mniej obowiązków a więcej czasu dla siebie i dla najbliższych. Bywa też tak, że gdy muszę wybrać między pilną do wykonania pracą albo wyjazdem gdzieś poza Warszawę - na spotkanie, konferencję to, niestety, często wybieram właśnie tę pilną pracę lub wyjazd. To jest straszne - zdecydowanie za bardzo zostałem skażony tym współczesnym pędem. 
Wspomniałem wcześniej, że początki znajomości mojej i Renaty oraz "proces" dochodzenia do małżeństwa wiąże się z moją pracą w PZN. Nasze pierwsze, zupełnie nieświadome zetknięcie się też zresztą nastąpiło w PZN, jeszcze w roku 1985. Renia pracowała wówczas w dziale kontaktów zagranicznych i załatwiała wszelkie sprawy związane z moim pierwszym zagranicznym wyjazdem na Europejską Konferencję Głuchoniewidomych w Goetheborgu. Ale to był zupełnie "służbowy", zupełnie nie rokujący niczego kontakt petenta z urzędnikiem i właściwie w mojej pamięci niemal się nie zachował - bardziej w jej pamięci. Później spotykaliśmy się, gdy bywałem w biurze ZG PZN pracując na kawałku etatu. Nadal nic nie zapowiadało tego, co miało się w przyszłości między nami wydarzyć, ba, w Dziale Tyflologicznym pracowały też inne fajne, sympatyczne dziewczyny i bardziej ku innej bym się skłaniał... Ale nadszedł kolejny turnus dla głuchoniewidomych w Jadwisinie, czerwiec 1988 r. Krótki poobiedni spacer w celu poćwiczenia alfabetu punktowego do dłoni, metody komunikacji głuchoniewidomych. Oboje byliśmy tam w kadrze instruktorskiej - ja uczyłem metod komunikacji, Renia orientacji przestrzennej i dobierała pomoce optyczne. No i poszliśmy na ten poobiedni spacer, zaczęliśmy, jak Pan Bóg przykazał - od ćwiczenia komunikacji z wykorzystaniem tegoż alfabetu, niby nic nadzwyczajnego, nie był to ani pierwszy, ani ostatni tego typu spacer, wiele podobnych zaliczyłem. Ale po pół godzinie przeszliśmy na inne tematy, spacery w kolejnych dniach - Tak to się zaczęło. W jednym z wywiadów powiedziałem, że "złapałem żonę na rękę" - i tak już pozostało. Złapałem i nie wypuściłem. To jest bodaj największy cud mojego życia, tym bardziej, że raczej nie wierzyłem, aby coś takiego było realne w mojej sytuacji. Liczyłem się z tym, że na zawsze pozostanę "rezydentem" w mojej pierwotnej rodzinie, żyjąc spokojnie i bezpiecznie z rodzicami, a ewentualnie później przy rodzinie brata lub siostry. Nie czułem się z tym dobrze psychicznie, pragnąłem mieć własną rodzinę, ale to było przecież nierealne, aby się taka "szalona" znalazła, która chciałaby iść przez życie z głuchoniewidomym. A tu taka niespodzianka... Do ślubu sporo musiało się wydarzyć - wzajemne poznawanie się w różnych warunkach i sytuacjach, długie, niekończące się rozmowy, wyjazdy w góry i na imprezy sylwestrowe... Zawsze podkreślam, bo jest to dla mnie bardzo ważne, że do tego małżeństwa by nigdy nie doszło, gdyby nie interwencja Boża, gdyby nie droga neokatechumenalna, którą właśnie wtedy dostaliśmy w darze od Boga. Nie wystarczyłaby nasza miłość, nasze pragnienie bycia razem, trzeba było jeszcze zmierzyć się ze sprzeciwem Reni rodziców, szczególnie jej mamy. Ale to osobna, też niekrótka opowieść, sama w sobie pouczająca. Więc odłóżmy ją na bok, może na inną okazję. 
 
S.K. - Zgoda. Z pewnością zawarcie małżeństwa wymagało od Państwa wielu przemyśleń i odwagi. No, ale skoro był to cud... 
To teraz proszę trochę opowiedzieć o swoich dzieciach. Pewnie mama, albo lepiej babcia, miałyby więcej do powiedzenia na ten temat. Cóż, mam jednak pozostało? Nie zrobimy z Pana mamy ani babci. Proszę więc opowiadać. 
 
G.K. - Mamy czworo dzieci, idąc wedle wieku: Małgosię (obecnie studentkę), Antosia (licealistę), Dominika (gimnazjalistę) i Agnieszkę - która właśnie ukończyła szkołę podstawową. A więc, jak standardy Unii Europejskiej nakazują - spełniamy równość płci - równość parytetów kobiet i mężczyzn. Żadnych jednak profitów z tego nie czerpiemy. Owszem, nie zawsze jest łatwo, wiadomo - obowiązki, finanse itp., ale jest też dużo radości. 
 
S.K. - No, widzi Pan, że wypowiedź skromna i taka babci nie przystoi. Tato jednak nie ma nic więcej do powiedzenia oprócz faktów. 
Mimo to proszę powiedzieć, jak radzili sobie Państwo z maleńkimi dzieciakami? Jak Pan sobie radził? 
 
G.K. - Od samego początku (w sensie dosłownym) zajmowaliśmy się nimi razem z małżonką. Wspólnie je "rodziliśmy". Z wielką chęcią i radością korzystaliśmy z możliwości, jaka wówczas się pojawiła tj. porody rodzinne. Wszystkie dzieci przyszły na świat w szpitalu św. Zofii w Warszawie, wszystkie w wyniku cesarskiego cięcia, wszystkie miałem jako pierwszy na rękach. Podczas szkoły rodzenia, na którą uczęszczaliśmy razem przed narodzinami Małgosi, nauczyłem się różnych czynności pielęgnacyjnych. Nie miałem więc problemów z kąpaniem (wzrok wcale tu nie jest najpotrzebniejszy), przewijaniem, przebieraniem, karmieniem. Najtrudniej było chyba wtedy, gdy dzieci miały 2, 3, 4 lata - wychodzenie na spacery, gdyż brak stałego kontaktu z nimi, brak wiedzy, czy nie dzieje im się jakaś krzywda. Nie wiadomo, czy konieczna jest jakaś interwencja, bo moje dziecko może zrobić krzywdę innemu dziecku albo sobie. Tu znowu bardzo dawał się we znaki brak kontaktu wzrokowego, ale nade wszystko słuchowego. Rodzice niewidomi, normalnie słyszący mogą przynajmniej bez problemu komunikować się z innymi rodzicami. Raz nawet na osiedlu zgubiłem Dominika, pobiegł za sąsiedni blok. Był to duży stres. Pomocna okazała się nowoczesna technologia, zadzwoniłem z telefonu komórkowego do żony, wybiegła na poszukiwania i zguba się znalazła. 
 
S.K. - A to już trochę lepiej - zrehabilitował się Pan. Teraz dzieci rosną, zaczynają mówić, pytać. Jak Pan kontaktuje się z nimi? Jak przyjmują Pańską niepełnosprawność? 
 
G.K. - Nie ukrywam, że obawa czy będę miał kontakt z dziećmi, szczególnie gdy będą malutkie, będą miały piskliwe, niewyraźne głosiki spędzała mi sen z powiek. Bałem się tego okresu. I na szczęście się myliłem. Dzieciaki są bystrymi, pomysłowymi obserwatorami tego, co wokół nich się dzieje. Gdy się zorientowały, że mnie nie wystarczy zawołać jak mamę, o coś poprosić, znalazły swoje sposoby. Małgosia, gdy miała 2 latka sama przynosiła monokular, książeczkę, brała za rękę i prowadziła w jakiś kąt, kazała usiąść, dawała te przedmioty i było wiadomo, że chce, aby jej poczytać. Analogicznie, gdy któreś z dzieci chciało pić lub jeść - prowadziło do kuchni, lodówki, pokazywało o co chodzi. A później, gdy chodziły do szkoły, chwaliły się, że mają takiego nietypowego tatę. Zapraszały mnie na lekcje, aby pokazać kolegom i koleżankom pismo brajla, alfabet Lorma, jak można się za jego pomocą komunikować, gadający komputer itp. To były często jedne z najfajniejszych zajęć, jakie prowadziłem, a mam trochę takich szkoleń na koncie. 
Jeszcze takie wspomnienie. Agnieszka, gdy miała 5 lat, zanim jeszcze zaczęła czytać całymi słowami, zanim zaczęła pisać - nauczyła się alfabetu Lorma, aby móc się komunikować ze mną. Było to przydatne w sytuacji, gdy miała mocne przeziębienie i niemal straciła głos - nie byłem jej w stanie zrozumieć. 
Dzieci zresztą w naturalny sposób funkcjonowały w środowisku, w którym ja się obracałem. Jeździły na wybrane turnusy rehabilitacyjne, na które oboje z żoną musieliśmy pojechać. Jeździły na rekolekcje dla głuchoniewidomych, stopniowo stawały się moimi przewodnikami i niekiedy tłumaczami. 
Małgosia, najstarsza gdy ukończyła 18 lat, uzyskała formalne uprawnienia tłumacza-przewodnika. Oczywiście, były też sytuacje, szczególnie w wieku "nastu" lat, że taki tata ich krępował, nie lubiły, gdy idąc ulicą trzymałem ich za rękę. Jeżeli więc było to możliwe, chodziliśmy obok siebie, bo nic na siłę. Takie zachowania z czasem mijały. 
 
S.K. - Jakie prace domowe Pan wykonuje? 
 
G.K. - Tu nie jestem asem, do mojego repertuaru należy odkurzanie ręczne mebli i podłóg odkurzaczem, wieszanie prania, sporadycznie zmywanie naczyń - dawniej więcej się w tym wszystkim udzielałem. Nie przepadam i nie specjalizuję się w pracach kuchennych. Gdy zostaję na gospodarstwie sam, przygotowuję sobie podstawowy posiłek, ale i tak mi na to szkoda czasu... 
Kiedy dzieci były małe, wykonywałem przy nich wszystkie czynności: przebieranie, karmienie, kąpanie, wychodzenie na spacery. Pomagam też w razie potrzeby przy odrabianiu lekcji, ale już coraz rzadziej. Nie ukrywam, że załamują mnie aktualne programy nauczania, to co dzieje się w szkołach. Nie dość, że dzieciaki są narażone na różne oddziaływania mediów elektronicznych, wcale niekoniecznie je rozwijające, to jeszcze szkoła ogłupia, albo łagodniej mówiąc, nie rozwija - uczy "punktowo". 
 
S.K. - Czy poza pracą zawodową, działalnością społeczną i obowiązkami rodzinnymi ma Pan jeszcze czas na jakieś zainteresowania? Czym się Pan zajmuje w czasie wolnym? 
 
G.K. - W dzieciństwie i młodości aż do założenia rodziny bardzo lubiłem czytać książki, słuchać radia, rzadziej oglądałem telewizję. Gdy byłem w Laskach, wręcz "pożerałem" książki i dużo radia słuchałem - słuchowiska, reportaże, audycje polityczne (te ostatnie - na ile się tylko dało - stacje zachodnie). Próbowałem sobie budować świat na bazie informacji z różnych źródeł. I to mi pozostało do dziś - bardzo nie lubię, gdy ktoś mi oferuje przyjęcie "prawd objawionych", nie cierpię, "gdy ktoś ma zawsze rację i uznaje, że ma patent na prawdę". Dużo też słuchałem muzyki, głównie rozrywkowej, lubię powracać do przebojów lat 60-dziesiątych, może jeszcze 70-tych. Potem już stopniowo na to zaczynało czasu brakować i teraz zdecydowanie nie jestem na bieżąco. Analogicznie ze sportem. Byłem zapalonym kibicem, słuchałem wszystkich transmisji, bardzo przeżywałem sukcesy Polaków, podobnie zresztą jak i porażki. W czasie pobytu w Laskach uprawiałem lekkoatletykę. Później wycieczki kolarskie, tandemem wraz z rodziną objechaliśmy kawałek Polski. A gdy poznałem Renatę, zauroczyły mnie długie piesze spacery. Nasze małżeństwo wykuwało się podczas wycieczek po podwarszawskich lasach - latem, zimą, jesienią i wiosną. No i góry - ukochane polskie Tatry, również te wysokie, w ubiegłym roku zauroczyły mnie również Bieszczady. Lubię też bardzo spotkania z przyjaciółmi i żałuję, że mam tak mało na to czasu, że tyle przyjaźni czy choćby znajomości się rozluźnia. Wszyscy jesteśmy zagonieni, mamy tuzin ważnych i pilnych spraw do załatwienia, tyle do zrobienia... Teraz staram się łapać chwile na przeczytanie czegoś - już nie w brajlu, ale dzięki wersjom audio lub tekstowym. 
 
S.K. - Obecnie jakoś zwyrodniało zatrudnienie niewidomych i chyba zwyrodniał stosunek do pracy niektórych osób z uszkodzonym wzrokiem. Jak Pan ocenia to zjawisko? Co może poradzić Pan osobom niewidomym i słabowidzącym, głuchoniewidomym i niewidomym z innymi niepełnosprawnościami, czy powinni starać się o rzeczywiste zatrudnienie? Czy może wystarczy im opisywane w publikacjach prasowych i na listach dyskusyjnych zatrudnienie pozorne, takie z którego korzyści mają głównie pracodawcy? 
 
G.K. - Tak, to co dzieje się z systemem zatrudnienia i szerzej, w ogóle wspierania funkcjonowania osób z niepełnosprawnością jest bardzo niezdrowe. Jestem zdecydowanie zwolennikiem podejmowania rzeczywistej pracy. Praca pozorna, oprócz tego, że daje korzyści finansowe, przede wszystkim kombinującym pracodawcom, dodatkowo wypacza psychikę i, że tak powiem, "samopoczucie społeczne" u takich "pozornych pracowników". Niszczy w nich zdrowe podejście do swojego funkcjonowania, jest niemoralne. Nie chcę tu oceniać konkretnych, poszczególnych osób, oni/one same są w pewnym sensie ofiarami takiego systemu. Usprawiedliwiają się, że wykonując pracę pozorną, coś tam do renty dołożą. Trudno się dziwić, bo przeżyć trzeba, a nie każdy ma możliwość, szansę, szczęście złapać rzeczywistą pracę. Czasem, chce czy nie chce, wpada w te sidła i przynosi swoją pracą pozorną korzyści finansowe, przede wszystkim pracodawcom. Rozumiem to, ale trzeba mieć świadomość, że każdy, kto się na taki układ godzi, przyczynia się do utrwalania chorego układu. 
Drugi wadliwy element tego systemu to "pułapka rentowa" - myślę, że nie muszę tego mechanizmu tu omawiać. Wpada w nią niemal każdy aktywniejszy niepełnosprawny i ja jej "dobrodziejstwa" też miałem okazję boleśnie doświadczyć. 
Istnieje też inny bezsens - jawna dyskryminacja pracodawców z otwartego rynku pracy w stosunku do tych z rynku chronionego. Nie umiem pogodzić się z tym, że gdy ja z tymi samymi kompetencjami, umiejętnościami, wykonując podobną pracę "przynoszę" większy SOD pracodawcy, który ma status "chroniony", a mniejszy temu, który tego statusu nie ma. A przecież od kilku lat miała tu zapanować równość. Tak się składa, że mam szczęście, czy też nieszczęście, w tym samym momencie występować po obu stronach barykady. W dwóch miejscach jestem w pewnym sensie pracodawcą (jako przewodniczący Towarzystwa Pomocy Głuchoniewidomym i przewodniczący Rady fundatorów Polskiej Fundacji Osób Słabosłyszących) i jednocześnie jestem zatrudniony w obu tych podmiotach. Oba podmioty należą do otwartego rynku pracy, ale jeden ma działalność gospodarczą, a drugi nie ma. Wydawać by się mogło, że pracodawca, który prowadzi działalność gospodarczą zarabia, więc może się zadowalać mniejszym SOD-em. Tyle tylko, że jeżeli prowadzi od niedawna taką działalność, owych profitów jeszcze nie ma. 
Myślę, że każdy system oparty na mechanizmie zbliżonym do SOD, będzie wadliwy, bo będzie preferował niekoniecznie pracodawców prężnych i kreatywnych. Rozwiązania systemowe powinny być nastawione na wspieranie człowieka jako pracobiorcy. Nie powinny być źródłem nieuzasadnionych korzyści dla pracodawców. Powinny natomiast wyrównywać szanse osób niepełnosprawnych na rynku pracy, a nie dawać do ręki narzędzia pracodawcom, którzy mogą wygrywać z konkurencją tylko dlatego, że ta nie zatrudnia niepełnosprawnych. Mam świadomość, że dla niektórych osób z niepełnosprawnością, szczególnie tą najpoważniejszą czy sprzężoną, niemożliwe jest funkcjonowanie na normalnym, otwartym rynku pracy. Zgoda, ale w takim razie po co tworzyć fikcję i udawać, że mogą, a tak naprawdę "pasą się" pracodawcy i ludzie obsługujący ten system? 
 
S.K. - Zgadzam się z Pańską oceną dotyczącą systemu wspierania zatrudnienia osób niepełnosprawnych w naszym kraju. Jest to jedna z nieprawidłowości, która obrosła tradycją i trudno ją ruszyć. Pan jednak odniósł niewątpliwy sukces w życiu. Ma Pan rodzinę i pracę, robi Pan to, co lubi i żyje jak inni ludzie. Jak Pan określi przyczyny tego sukcesu? Jakie warunki powinna spełniać osoba niewidoma, zwłaszcza z dodatkowymi niepełnosprawnościami, żeby mogła realizować się w rodzinie, w pracy, w życiu? 
 
G.K. - Hm, tu mnie pan dopadł... To albo podobne pytanie powraca w bardzo wielu wywiadach. Zawsze odpowiadam, że jest to jedno z najtrudniejszych pytań, i że nie wiem, czy pytającego zadowolę, bo tak na dobrą sprawę nie bardzo umiem na nie odpowiedzieć. Wymieniam zwykle kilka haseł, elementów, które wydają mi się ważne. Tak naprawdę, ja sam, nigdy nie zastanawiałem się i nadal właściwie nie zastanawiam się nad tym, czy jestem szczęśliwy, czy jestem człowiekiem sukcesu itp. Zastanawiam się nad tym tylko wtedy, gdy ktoś, tak jak Pan, zada mi takie pytanie. I analogicznie - nie zastanawiam się nad tym i nie roztrząsam tego, że jestem nieszczęśliwy, skrzywdzony przez los: no bo bardzo słabo widzę, no bo bardzo słabo słyszę, no bo mało zarabiam. Po ludzku rzecz biorąc i przykładając obowiązujące standardy zarabiam nieadekwatnie do ilości, jakości wykonywanej pracy. Przepraszam za może brak skromności z owym "jakości" oraz odpowiedzialności. Nie stawiam sobie pytań: "Dlaczego mnie to spotkało? Za jakie i czyje grzechy mam tak cierpieć?" A co przyszłoby mi z tego, gdybym nawet znalazł odpowiedzi na te pytania? Czy byłbym szczęśliwszy? A może odwrotnie - tylko bym się jeszcze bardziej pogrążył? Po co więc takie teoretyzowanie? Skupiam się na tym, co jest do zrobienia, poszukuję sposobów przekroczenia barier i ograniczeń. Nie zakładam przy tym, że każde ograniczenie, czy każdą barierę, muszę przekroczyć natychmiast, że w ogóle muszę ją przekroczyć. Godzę się z tym, że są bariery, których w danym momencie nie mogę przekroczyć i może nigdy ich nie przekroczę. 
Zawsze pamiętam bardzo trudne dla mnie doświadczenie, gdy w początkach małżeństwa wiosną wybraliśmy się z Renią na Świnicę. Ostatni odcinek szlaku był oblodzony, klamry i łańcuchy przykryte śniegiem. Za nami był duży włożony wysiłek, pokonane trudne odcinki, do szczytu całkiem niedaleko. Nie honor było wracać bez osiągnięcia upragnionego celu. Aby sukces pozostał w rodzinie zdecydowaliśmy, że Renia spróbuje wejść na szczyt, a ja zaczekam. Dla mnie była to trudna decyzja. Ona poszła, ale wróciła. Rzeczywiście ryzyko osiągnięcia celu, nawet przez nią samą, było zbyt duże i jeszcze odpowiedzialność za mnie - jeśli jej się coś stanie to i dla mnie będzie trudna sytuacja. No więc zrezygnowaliśmy. W rezultacie przez 15 lat wspomnienie tamtego wydarzenia, porażki powracało, wciąż było pragnienie, aby tę Świnicę pokonać. Po owych latach pojechaliśmy wreszcie w Tatry z podrastającymi już dziećmi, trafiliśmy na piękną pogodę i Świnica została pokonana. Chcę przez to powiedzieć, że trzeba umieć w pewnych sytuacjach zrezygnować, odłożyć na bok ambicję i bardzo silne pragnienie ciągłego udowadniania, że wszystko mogę, wszystko potrafię, jestem samowystarczalny... Potrzebna jest pokora, świadomość ograniczeń i nie traktowanie ich jako nieszczęścia, czegoś co niszczy, co stanowi o mniejszej wartości człowieka. Mam wrażenie, że właśnie brak takiej refleksji jest źródłem wielu frustracji, buntu, niepogodzenia się z losem. 
Pragnienie przekraczania barier jest bardzo potrzebne, jest niezbędne do osiągania życiowych celów, ale "nie za wszelką cenę". Trzeba przyjąć, że są bariery, których przekraczanie nie jest możliwe, ba, niekiedy nie jest nawet potrzebne. Warto pamiętać o tym, że żyjemy wśród ludzi, że oni mogą nam pomóc, mogą nas wspierać i naprawdę nie jest żadną ujmą czy dyshonorem, że jakiś cel osiągamy wspólnie z innymi. Przeciwnie, może być nawet miłe, że inni mają udział w naszym sukcesie, że wraz z nami pokonują trudności. Doświadczyłem, jak wielka była radość moich bliskich i wszystkich osób, dzięki którym mogłem uczyć się, studiować, pracować. Ta świadomość daje mi wiele radości. Nie zawsze tak było, dorastałem do tego poprzez kolejne wydarzenia. 
Miałem okresy buntu i żalu do świata, gdy byłem w Laskach oderwany od rodziny. Bardzo wówczas zazdrościłem bratu i siostrze, że są wciąż z rodzicami. Przeżywałem mocno, gdy pan Henryk Ruszczyc zalecał mi pójście najpierw do szkoły zawodowej, gdy w liceum musiałem prosić koleżanki i kolegów o pomoc, gdy musiałem zawrócić z drogi na Świnicę. Przekonałem się, że na wszystko musi przyjść czas, że fakty, których nie rozumiem w danym momencie, zrozumiem później. Zrozumiałem, że warto nauczyć się przyjmować od innych ludzi wsparcie i dobro, że nie należy tego traktować jako coś upokarzającego. Jeżeli ja dzieląc się jakimś dobrem, odczuwam radość i satysfakcję z tego, że wspieram innych, analogicznie osoby, które świadczą dobro dla mnie - mogą odczuwać takąż radość. Odrzucając ich ofertę wsparcia pozbawiam ich możliwości doświadczenia owej radości, w pewnym sensie postępuję egoistycznie. 
Tak więc uważam się za człowieka szczęśliwego, choć może nie do wszystkich definicji szczęścia dałoby się wpisać moją sytuację. To mnie jednak nie martwi, gdyż nie odczuwam pragnienia, czy choćby potrzeby, zgłębiania filozoficznych definicji szczęścia. Myślę, iż dużo udało mi się osiągnąć, a jest to efektem kilku czynników. 
Jednym z nich jest ów pierwiastek, który otrzymujemy od Stwórcy jako "wiano" na życie. Myślę tu o potencjale intelektualnym, zdolnościach, jakkolwiek to nazwiemy. Każdy z nas otrzymuje jakąś porcję owego pierwiastka - jedni więcej, inni mniej, niektórym dane jest bardzo mało. Gdybym otrzymał mniejszą porcję tego pierwiastka, niż otrzymałem, najprawdopodobniej osiągnąłbym mniej. 
Kolejnym, bardzo ważnym czynnikiem była postawa moich rodziców, którzy okazując wiele miłości, nie zaniedbywali poszukiwania możliwości zmiany mojej sytuacji na drodze medycznej i skupili się przede wszystkim na tym, by przygotować mnie do życia ze złożoną niepełnosprawnością. Starali się zaszczepić mi postawę pozytywnego nastawienia do konkretnej sytuacji, do szukania sposobów rozwiązywania problemów, przekraczania barier, ale w łączności i we współpracy z innymi ludźmi. Najpierw była to najbliższa rodzina, później szersza rodzina i tak stopniowo coraz szersze środowisko. 
Następnym ważnym czynnikiem było spotykanie na drodze życiowej bardzo wielu mądrych, wspierających osób. Mają one swój udział w moich osiągnięciach. Ich udział był czasem wielki, czasem malutki, czasem bardzo pozytywny, czasem mało pozytywny - wszyscy byli potrzebni, wszyscy kształtowali mnie, świadomie bądź nieświadomie. Zdecydowanie więcej było postaw względem mnie pozytywnych, dominowały postawy wspierające, a nie opiekuńcze. 
Relacje z ludźmi były i są nadal dla mnie bardzo ważne. Jestem świadom tego, że dla niektórych jestem wzorem, ale są też tacy, którzy uważają, że czymś się im naraziłem, nie spełniłem oczekiwań czy pokładanych nadziei - przykro mi z tego powodu. Mam też świadomość, że popełniałem błędy, że się myliłem w ocenach. Trudno tego uniknąć i pewnie jeszcze nie jeden błąd popełnię. Nie żebym się usprawiedliwiał i bagatelizował swoje błędy. Po prostu w obecnym świecie, tak skomplikowanym, tak złożonym trudno o nieomylność. Jest to szczególnie niełatwe gdy z uwagi na dysfunkcję wzroku i słuchu są ograniczone możliwości rejestrowania, klasyfikowania i interpretowania sygnałów napływających z otoczenia i reagowania na nie. Myślę, że świadomość tego też jest jakimś elementem składającym się na sukces i poczucie szczęścia. Jakże częstym źródłem frustracji jest nadmierne przejmowanie się tym "co ludzie powiedzą", "jak mnie oceniają". Wiedza na ten temat jest ważna, ale nie można jej przeceniać. 
Reasumując myślę, że kluczem do sukcesu jest koncentrowanie się na tym, co dla nas jest możliwe, osiągalne, a nie rozpatrywanie barier w kontekście nieszczęścia i pretensji. Warto myśleć co i z kim możemy zrobić, a nie czego zrobić nie możemy. Jeżeli bliższa jest nam pozytywna postawa - to już chyba mamy 80 procent szans na osiągnięcie sukcesu. 
 
S.K. - Czy jeszcze chciałby Pan coś dodać, opowiedzieć o czymś ważnym albo niezwykłym? 
 
G.K. - Tak się zastanawiam, ale właściwie to może już wystarczy, znalazłoby się z pewnością jeszcze kilka ciekawych wątków, tematów, refleksji, ale czas oddać miejsce innym. Może tylko na koniec - bo poruszyliśmy w naszej rozmowie wiele spraw trudnych, tematów poważnych, taka jedna refleksja. Warto na swoje życie, na swoją sytuację, na środowisko, w którym się obracamy spoglądać z pewnym dystansem, humorem, "przymrużeniem oka". Nie można być wciąż poważnym, akuratnym, traktować wszystkiego serio. To też bardzo pomaga przyjmować wszelkie życiowe doświadczenia, z tymi trudniejszymi włącznie. 
 
 S.K. - Dziękuję za interesującą rozmowę. Pańskie doświadczenia i przemyślenia mogą stać się kanwą, na której osoby niepełnosprawne mogą snuć własne losy. Pan mógł, to i ja mogę, mogą też inni. Niepełnosprawności nie można pokonać, ale jej skutki można poważnie ograniczyć. Taki wypływa wniosek z Pańskich doświadczeń i przemyśleń. 
Raz jeszcze dziękuję. 
Stanisław Kotowski 
 
 aaa 
 5. ORGANIZACYJNE, PRAWNE, PRAKTYCZNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY 
 
aaa 
5.1. U niepełnosprawnych wzrokowo (cz. 6) 
Molochy i małe prężne 
Aleksander Mieczkowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Na wstępie małe wyjaśnienie - otóż w październikowym numerze "WiM" przez pomyłkę został pominięty tytuł cyklu i numer 5 artykułu z tego cyklu. Mimo to zostaje zachowana ciągłość numeracji i artykuł został opatrzony numerem 6. 
W dyskusjach, zwłaszcza tych, w których krytykowany jest Polski Związek Niewidomych, można spotkać się z twierdzeniami, że PZN jest molochem niedostosowanym do współczesnych czasów, który nie zaspokaja istotnych potrzeb osób z uszkodzonym wzrokiem. Niektórzy twierdzą, że takie wielkie organizacje, takie molochy nie powinny istnieć. Molochom tym przeciwwstawiane są małe organizacje, które działają efektywnie, prężnie. A więc mamy z jednej strony molochy, których czas już minął i małe prężne organizacje, przed którymi roztaczają się piękne perspektywy. 
Moim zdaniem nie w pełni uzasadnione są krytyczne oceny wielkich organizacji i nieuzasadniony jest entuzjazm w ocenie małych. 
Zacznę od tego, że małe organizacje wcale nie muszą i w większości nie są prężne. Większość z nich chyba istnieje tylko w rejestrach sądowych i nie ma na tyle "prężności", żeby się zlikwidować. Potrafiłbym wymienić kilka stowarzyszeń osób całkowicie niewidomych, które powstały i nic nie osiągnęły, o których wszyscy zapomnieli wkrótce po ich utworzeniu. Powołanie i obumarcie tych stowarzyszeń potwierdza moją tezę, że małe wcale nie muszą działać prężnie. 
Można by do tematu podejść inaczej i zapytać, czy są małe organizacje, które działają prężnie. Oczywiście, że są, ale to świadczy tylko o tym, że znaleźli się ludzie, którym na czymś zależy i potrafią osiągać zamierzone cele. I to jest cenne. 
Niestety, małe organizacje nie mogą zastąpić tych wielkich. Jest to niemożliwe, chociażby tylko z tego powodu, że są one małe. 
Mała organizacja, wszystko jedno - fundacja czy stowarzyszenie, może działać na małą skalę. Może ona efektywnie realizować jedno czy dwa, no może kilka zadań, albo działać na małym obszarze. 
Świetnie funkcjonować może mała organizacja, której celem działania jest na przykład organizowanie rajdów pieszych dla niewidomych, krótkich wycieczek, spacerów po laskach, spotkań towarzyskich. Może robić to wspaniale, doskonale ku zadowoleniu uczestników. Organizacja taka nie może natomiast organizować działalności turystycznej, pomocy rodzicom dzieci niewidomych, szkolić nowo ociemniałych, zabiegać o korzystne regulacje prawne, wydawać prasę dla niewidomych, prowadzić biblioteki książki mówionej, organizować konkursów i festiwali, prowadzić zespołów muzycznych, pomagać niewidomym diabetykom itp., itd. 
Mała organizacja nie może robić tego wszystkiego, bo wymaga to zatrudnienia, obojętnie czy etatowego, czy wolontariackiego, wielu osób. Musi mieć struktury terenowe, utrzymywać kontakty z władzami rządowymi i samorządowymi, organizować zebrania władz i zespołów problemowych, musi mieć możliwości kontaktów z niewidomymi rozsianymi po całym kraju i co jeszcze? 
Jeżeli mała organizacja mogłaby zajmować się tym wszystkim, musiałaby przestać być mała, stałaby się molochem. 
Oczywiście, Mazowieckie Stowarzyszenie Osób Niepełnosprawnych "De Facto" wykonuje piękną, pożyteczną, potrzebną działalność wydawniczą. Stowarzyszenie to rozszerza swoją działalność na inne dziedziny i chyba już nie można powiedzieć, że jest małą organizacją. Jego działalność jednak jest nadal wspaniała, pożyteczna i potrzebna. 
Trudno też uznać za małą organizację Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi w Laskach, a prowadzi ono wspaniałą działalność już ponad sto lat. 
Z przykładów tych wynika wniosek, że nie od wielkości organizacji zależy jej "Prężność". 
Polski Związek Niewidomych jest wielką organizacją od kilkudziesięciu lat. W okresie swego istnienia miał okresy wspaniałej działalności i okresy marazmu, a nawet destrukcji. W dobrych okresach potrafił prowadzić prężną działalność, mimo że był wielką organizacją. Teraz nie potrafi znaleźć swojego miejsca w nowej rzeczywistości. Zarząd Główny tego stowarzyszenia nie potrafi wytyczać i realizować celów ważnych dla swoich członków, zwłaszcza całkowicie niewidomych. Biuro ZG PZN przemianowane na Instytut Tyflologiczny w znacznej mierze działa jak siedemnasty okręg, czyli jednostka wojewódzka. Instytut Tyflologiczny, wygląda na to, że nawet rywalizuje z okręgami o pieniądze oraz o kandydatów na różne szkolenia. A przecież w Instytucie tym oraz w Prezydium ZG PZN i całym Zarządzie powinny rodzić się nowe kierunki działalności, sposoby rozwiązywania problemów osób z uszkodzonym wzrokiem z całego kraju i sposoby pomocy organizacyjnym jednostkom terenowym - kołom i okręgom. Władze statutowe jednak lekceważą potencjał pracowników, nie chcą słuchać ich opinii i informować ich o metodach swojej działalności i swoim funkcjonowaniu. Swoje obrady uczyniły hermetycznie zamkniętymi i przyjmują informacje tylko od pani przewodniczącej i od pani sekretarz generalnej, no może jeszcze od jakiejś pani. Z obrad też nic nie wydostaje się na zewnątrz, nic czego sobie nie życzą wymienione panie. 
Okoliczności te i wiele innych doprowadziły do powstania w PZN kasty wtajemniczonych, która jest najważniejsza, i która tylko się liczy. Członkowie PZN-u są potrzebni po to, żeby ta kasta mogła istnieć. 
Piszę tu o tej centralnej kaście, ale przecież na podobnych zasadach powstają kasty okręgowe. 
Członkowie nic nie wiedzą, jak funkcjonuje ich stowarzyszenie. Nie mogą interesować się jego działalnością, bo przecież "Pochodnia" świeci mdłym światłem i wcale nie wydobywa z mroków problemów nurtujących osoby niewidome i słabowidzące. Na jej łamach nie toczy się dyskusja o możliwościach wyrwania PZN-u z marazmu. Dlatego niewidomi opuszczają szeregi tej organizacji. 
Jeżeli zawodzą ludzie, ani małe, ani wielkie organizacje nie działają należycie. 
Jeżeli znajdzie się jedna osoba zaangażowana, dwie czy trzy takie osoby, które chcą zrobić coś dla innych, mała organizacja działa prężnie. Jedna osoba może nawet wydawać miesięcznik, który gdyby był wydawany np. przez PZN, wymagałby zatrudnienia kilku osób. Podkreślam raz jeszcze, że będzie to działalność na małą skalę, punktowa, która zaspokaja wybrane potrzeby niewielu niewidomych i słabowidzących. 
Duża organizacja wymaga natomiast wielu zaangażowanych osób, które chcą i potrafią bezinteresownie działać dla niewidomych i słabowidzących. Wielka organizacja powinna zaspokajać wiele różnorodnych potrzeb wielu osób z terenu całego kraju. Jeżeli zabraknie osób zaangażowanych, organizacja działa na własne potrzeby i zaspokaja potrzeby swoich "działaczy". 
Przeżywamy kryzys zaangażowania i kryzys organizacji działających w naszym środowisku, zwłaszcza tej największej. Niestety, nie widzę recepty na przezwyciężenie tego kryzysu. Z pewnością receptą nie są małe organizacje, nawet te prężne. Nie mogą, bo potrzeby są wielkie, a nie małe. 
Może ktoś z Szanownych Czytelników zechce coś zaproponować, podzielić się swoimi ocenami i wnioskami? Łamy "WiM" są otwarte. 
Za miesiąc zastanowimy się, czy niewidomi i słabowidzący mają podobne problemy i potrzeby oraz czy mogą one być zaspokajane we wspólnej organizacji. 
 
aaa 
5.2. Konflikt o pieniądze w Polskim Związku Niewidomych. 
 Cierpią podopieczni 
 
Źródło: www.rdc.pl 
Data opublikowania: 2013-10-09 
·	 
·	 
Mazowiecki okręg Związku żąda od warszawskiego Koła Śródmieście wysokiego czynszu, który uniemożliwia funkcjonowanie Koła. Niewidomi ze Śródmieścia narzekają i pytają, co robić, a okręg odpowiada - postępujemy zgodnie ze statutem. 
Za 40-metrowy pokój śródmiejskie koło niewidomych musi płacić ponad 800 złotych miesięcznie. I to nie prywatnemu właścicielowi, a mazowieckiemu Okręgowi Polskiego Związku Niewidomych, pod który podlega. 
To dla nas horrendalna kwota, przekonuje członek zarządu koła Śródmieście - Piotr Figiel. - My rocznie ze składek pobieramy od członków około 7 tysięcy złotych, koszty wynajęcia to około 12 tysięcy w skali roku. W związku z tym, Koło nie może fundować podopiecznym paczek żywnościowych, przygotowywać imprez okolicznościowych czy zabierać ich do teatru bądź na masaże lecznicze. 
Prezes mazowieckiego okręgu Andrzej Mazur tłumaczy, że podwyżka była konieczna, bo okręg jest w trudnej sytuacji finansowej i nie obchodzą go problemy podległej instytucji. 
- Mnie obowiązują dokumenty, które zostały uchwalone przez nadzwyczajny zjazd krajowy PZN. Będę posługiwał się wyłącznie wytycznymi. 
Zarząd śródmiejskiego Koła Polskiego Związku Niewidomych, który zrzesza 200 niewidomych z dzielnicy, nie wie, co powiedzieć swoim podopiecznym. 
- Jak taka organizacja może funkcjonować i krzewić idee tolerancji, empatii, współczucia, skoro oni swoim członkom nie pomagają? Bo przecież my jesteśmy razem zrzeszeni w Polskim Związku Niewidomych. 
Prezes się z tym nie zgadza, ale zapewnia, że o żadnych ustępstwach nie ma mowy. 
Zarząd Śródmiejskiego Koła został kilka dni temu zawieszony przez okręg. Powód: za część swoich pieniędzy zorganizował w kwietniu wielkanocny poczęstunek i paczki dla najbardziej potrzebujących członków. A według okręgu - powinien mu oddać pieniądze. 
Zarząd zapowiada odwołanie od decyzji. 
 
 aaa 
5.3. Nowe trudności w miejskiej komunikacji w Rybniku 
 
Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
 Data opublikowania: 2013-09-07 
 
 Chciałam poinformować mieszkańców Rybnika, a w szczególności osoby, które mają chęć odwiedzić nasze miasto, że osoby niewidome i ich przewodnicy nie mają prawa do bezpłatnych przejazdów komunikacją miejską. Trzeba kupić sobie bilecik ulgowy, a osoba towarzysząca płaci normalnie. 
Niestety, kasowniki nie są udźwiękowione i to jest problem, ponieważ w Rybniku wycofano już bilety papierowe i wprowadzono tzw. e-karty, które się doładowywuje. Zwykły użytkownik po wejściu do autobusu ma możliwość sprawdzenia, ile pieniędzy ma na karcie, czy prawidłowo została skasowana i ma możliwość wyboru, czy jest to przejazd ulgowy czy zwykły. Nam pozostaje zakup biletu miesięcznego, albo droższego biletu u kierowcy. 
Tytułem wyjaśnienia dla wszystkich zdziwionych cytat z uchwały Rady Miasta Rybnika: 
"2. Uprawnienia do jednorazowych i okresowych przejazdów bezpłatnych posiadają: (...) 
5) osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności, ociemniali i niewidomi całkowicie niezdolni do pracy i jednocześnie niezdolni do samodzielnej egzystencji wraz z przewodnikiem towarzyszącym, na podstawie "e-karty", koniec cytatu. 
Jeżeli więc w orzeczeniu mamy wpis: zdolny do zatrudnienia w zakładzie pracy chronionej, to ulga się nam nie należy. 
Jeszcze co do kasowników - często się zdarza, że karta nie odbija się prawidłowo, chociaż dźwięk odbicia jest poprawny. Jeżeli mamy pecha, to kontrola wlepi nam 150 zł mandatu za jazdę na gapę i żadne tam tłumaczenia nie pomagają, że jesteśmy niewidomi i karta się źle odbiła. 
Nie zamierzam tego tak zostawić, chociaż niestety nie reprezentuję żadnej organizacji, to zamierzam powalczyć o przywrócenie ulgi, lub udźwiękowienie kasowników w rybnickich autobusach. 
Mam nadzieję, że ktoś się przyłączy i wspólnie coś wymyślimy. Pozdrowienia, 
Aleksandra Szostak 
 
 aaa 
5.4. Instytut Tyflologiczny: Nowe zasady korzystania z ulgowych przejazdów komunikacją miejską w Warszawie 
 
Źródło: Pochodnia - BIP, nr 16 (61), 2013 
 
 Uchwała Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 23 maja 2013 r. (nr LVI/1584/2013) określiła nowe zasady korzystania z ulgowych przejazdów środkami lokalnego transportu zbiorowego. Paragraf 1 załącznika do uchwały zawiera wykaz grup uprawnionych do bezpłatnych przejazdów środkami lokalnego transportu zbiorowego w stolicy. 
Zgodnie z paragrafem 1 ust. 9 załącznika do uchwały do bezpłatnego korzystania z komunikacji miejskiej uprawnione są osoby z orzeczonym znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności z powodu choroby narządu wzroku, na podstawie orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność lub legitymacji osoby niepełnosprawnej. Ponadto osoby niewidome posiadające orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji lub całkowitej niezdolności do pracy z powodu choroby narządu wzroku mogą korzystać z darmowych przejazdów na podstawie dokumentów stwierdzających niezdolność do samodzielnej egzystencji albo inwalidztwo I grupy z powodu stanu narządu wzroku. Przewodnik wskazany przez osoby niewidome również zachowuje prawo do bezpłatnych przejazdów. 
Za darmo mogą również jeździć dzieci i młodzież ze stwierdzoną niepełnosprawnością, nie dłużej niż do ukończenia 26 roku życia na podstawie ważnej legitymacji szkolnej wydanej przez placówkę oświatową dla uczniów ze stwierdzoną niepełnosprawnością, orzeczenia o co najmniej częściowej niezdolności do pracy, a także orzeczenia o niepełnosprawności lub ważnej legitymacji osoby niepełnosprawnej. 
Uprawnienie do darmowych przejazdów warszawską komunikacją miejską przysługuje opiekunom dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, o których mowa powyżej, w sytuacji, gdy opiekun podróżuje z dzieckiem lub gdy podróżuje po nie lub po odwiezieniu dziecka wyłącznie na trasie od miejsca zamieszkania do placówki oświatowej, ośrodka terapii, przychodni lekarskiej lub zakładu opieki zdrowotnej - na podstawie zaświadczenia wydanego przez jedną z wymienionych placówek i zarejestrowanego w Zarządzie Transportu Miejskiego z podanym adresem miejsca zamieszkania uprawnionego oraz placówki, do której uczęszcza dziecko niepełnosprawne z imieniem i nazwiskiem opiekuna. 
Wzór zaświadczenia określi Prezydent Warszawy. 
Przedstawione wyżej zasady korzystania z ulgi komunikacyjnej na terenie Warszawy wchodzą w życie 1 kwietnia 2014 roku. Również od tego dnia legitymacja Polskiego Związku Niewidomych nie będzie dokumentem uprawniającym do bezpłatnych przejazdów stołeczną komunikacją miejską. 
Krzysztof Wiśniewski - Prawnik Centrum Rehabilitacji Instytut Tyflologiczny PZN 
 
 aaa 
5.5. Udawali niepełnosprawnych, zdobyli złoto na paraolimpiadzie 
 
Źródło: ofsajd.onet.pl 
 
Jak podaje TVP Info, hiszpańscy koszykarze podstępem zdobyli złoty medal igrzysk paraolimpijskich w Sydney. Okazało się, że w drużynie Hiszpanów grało tylko dwóch niepełnosprawnych zawodników, reszta udawała. 
- 10 z 12 zawodników reprezentacji Hiszpanii w koszykówce podczas paraolimpiady w 2000 roku Sydney udawało swoją niepełnosprawność - podaje thelocal.es. 
Udało im się oszukać lekarzy i zdobyć paraolimpijskie złoto. Cała sprawa wyszła na jaw dzięki czujnemu oku dziennikarza, który zauważył, że zawodnicy nie zachowują się jak osoby niepełnosprawne umysłowo. Carlos Ribagorda postanowił bliżej przyjrzeć się sprawie. Udowodnił, że Hiszpański Komitet Paraolimpijski nigdy nie sprawdził, czy zawodnicy zgłoszeni do występu w tak dużej imprezie są niepełnosprawni. Nie zbadał ich stopnia upośledzenia. 
Mężczyzna postanowił sam zgłosić się do drużyny i wziął udział w igrzyskach w Kanadzie. Tam przekonał się o tym, że zawodnicy udają. Okazało się, że nie tylko koszykarze udawali niepełnosprawność, ale też atleci, pływacy i tenisiści stołowi. 
Wszyscy zawodnicy zasiedli na ławie oskarżonych, a cała odpowiedzialność, za taki wielki "przekręt" spadła na Fernando Martina Vincente, byłego prezesa federacji, który nie tylko wiedział o tym, że sportowcy oszukiwali, ale też wydawał im fałszywe zaświadczenia lekarskie. Po 13 latach sprawa została rozstrzygnięta. 
Fernando Martin Vincente, który początkowo nie przyznał się do zarzucanych mu czynów, w końcu przeprosił za swoje oszustwa i został przez sąd ukarany grzywną w wysokości 5 400 euro. Dodatkowo organizacja ma zwrócić kwotę, którą otrzymała w ramach dotacji, 142 355 euro. Zarzuty wobec pozostałych 18 osób zostały wycofane. 
Po tym skandalu zaostrzono sposób przeprowadzania badań i teraz o stopniu upośledzenia sportowca musi zdecydować co najmniej trzech niezależnych lekarzy... 
Za: TVP Info i thelocal.es 

 aaa 
6. DZIEŃ BIAŁEJ LASKI W TEATRZE fŻYDOWSKIM 
 
aaa 
6.1. Uroczysty Koncert 
Stanisław Kotowski 
 
Źródło: Informacja własna "WiM" 
 
Komitet Pomocy Niewidomym w Polsce z siedzibą w Nowym Jorku oraz Fundacja "Praca dla Niewidomych" w dniu 14 października br., w Teatrze Żydowskim w Warszawie w przeddzień Międzynarodowego Dnia Białej Laski, zorganizowały uroczysty koncert pod nazwą "A witajcie przyjaciele". 
 Zebranych powitał i przewodniczył uroczystości Prezes Zarządu Fundacji "Praca dla Niewidomych" Pan Piotr Konczewski. 
 Na koncert przybyło liczne grono gości. Wymieniam najważniejszych z nich: 
- Stanisław Świderski - prezes Komitetu Pomocy Niewidomym w Polsce z siedzibą w Nowym Jorku, 
- Cecylia Maria Czartoryska, która przez wiele lat kierowała Domem Dziecka Niewidomego w Warszawie, 
- Anna Woźniak-Szymańska - przewodnicząca Zarządu Głównego PZN, 
- Władysław Gołąb - prezes Zarządu Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi, 
- Grzegorz Kozłowski - przewodniczący Zarządu Głównego TPG. 
 
W koncercie wystąpiły: Ludowy Zespół Artystyczny "Promni" im. Zofii Solarzowej Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego oraz zespół Kuźnia Artystyczna Centrum Kultury Wilanów. 
 Zespoły zaprezentowały: tańce południowego Podlasia, tańce lubelskie, tańce Wilanowa i południowego Mazowsza (Kuźnia Artystyczna), tańce opoczyńskie i tańce górali spiskich. 
 
 Prezes Stanisław Świderski w dniu 14 października obchodzi urodziny. W czasie opisywanej uroczystości były to osiemdziesiąte dziewiąte urodziny. Pan Prezes otrzymał z tej okazji wiele życzeń. Został też wyróżniony odznaką "Przyjaciel Niewidomych", którą wręczyła przewodnicząca ZG PZN p. Anna Woźniak-Szymańska. Najważniejsze informacje dotyczące p. Stanisława Świderskiego znajdą Państwo w publikacji o działalności Komitetu Pomocy Niewidomym w Polsce z siedzibą w Nowym Jorku pozycja 6.5. 
 W trakcie koncertu Pani Cecylii Marii Czartoryskiej wręczony został honorowy tytuł "Przyjaciel Niewidomych" oraz Pani Teresie Kempara tytuł "Dobroczyńca Fundacji 2013". 
Ponadto przewodnicząca ZG PZN Anna Woźniak-Szymańska wręczyła Panu Janowi Sidłowi Statuetkę Człowieka Roku 2013 im. Włodzimierza Kopydłowskiego. 
Po koncercie uczestnicy zaproszeni zostali na poczęstunek przygotowany przez Rolniczy Zakład Aktywności Zawodowej w Stanisławowie k/Drobina oraz uczniów i absolwentów Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Słabowidzących w Warszawie. 
 
 *** 
 
 Redakcja Wiedzy i Myśli składa Panu Prezesowi Stanisławowi Świderskiemu najserdeczniejsze życzenia urodzinowe. Życzymy dalszych wielu lat życia w dobrym zdrowiu i dalszej owocnej pracy dla polskich niewidomych. Wszystkiego najlepszego Panie Prezesie! 
 Osobom wyróżnionym za ich działalność społeczną serdecznie gratulujemy i życzymy dalszych sukcesów w tej pracy oraz wszystkiego najlepszego w życiu osobistym. 
W dalszych punktach tego rozdziału zamieszczamy informacje dotyczące uhonorowanych osób oraz instytucji zaangażowanych w przygotowanie uroczystości. 
 
 aaa 
6.2. Laudacja dotycząca działalności "Przyjaciela Niewidomych" Pani Cecylii Marii Czartoryskiej 
 
Laudację wygłosił Prezes Zarządu Fundacji p. Piotr Konczewski. 
 
Źródło: Materiały Fundacji "Praca dla Niewidomych" 
 
Czuje się bardzo zaszczycony, że mogę dzisiaj Państwu przedstawić tegoroczną laureatkę honorowego wyróżnienia "Przyjaciel Niewidomych" przyznawaną przez Fundację "Praca dla Niewidomych" i Komitet Pomocy Niewidomym w Polsce z siedzibą w Nowym Jorku . Jestem tym bardziej wzruszony i zaszczycony, że nagrodę tę otrzymuje w roku 2013 Pani Cecylia Maria Czartoryska z Żurawna. 
Mówiąc o życiu i pracy Pani Cecylii Marii Czartoryskiej nie chciałbym używać słów wielkich. Ale to wyróżnienie dzisiejsze potrzebuje słów wielkich. Bo to jest wyróżnienie za rzecz najważniejszą - miłość do drugiego człowieka. Człowieka, który jest mały, słaby, opuszczony, bezradny i dla którego doświadczenie mądrej miłosiernej miłości przynosi nowe życie. Wszystko kiedyś upadnie, a ta miłość będzie trwała w życiu wychowanków Pani Cecylii, ich dzieci, wnuków. 
"Główną niepełnosprawnością naszych dzieci nie jest utrata wzroku czy inne schorzenia fizyczne, ale choroba sieroca - mówi Pani Cecylia" - a ja dopowiadam - brak kogoś, kto okazuje miłość. Bo każdy z nas jest stworzony, aby kochać i być kochanym. Bez tego zawsze będziemy się czuli sierotami. 
Mądra, oddająca swoje życie, bezwarunkowa miłość do drugiej osoby - nie ma rzeczy większej. I pomysł powstania Domu zrodził się w 1982 roku w Towarzystwie Opieki nad Ociemniałymi. Postanowiono objąć opieką osierocone małe dzieci niewidome. Niewidome dzieci pozostawione same sobie, zagubione w nieznanym dla siebie otoczeniu, nie potrafiły nawiązywać kontaktu z rówieśnikami, nie rozwijały się prawidłowo i ostatecznie były umieszczane w domach dla dzieci upośledzonych. Cecylia Czartoryska podjęła się stworzenia Domu - pisanego dużą literą - w którym te właśnie dzieci będą miały warunki do prawidłowego rozwoju. 
Dom rozpoczął swoją działalność 19 marca 1984 roku i od początku prowadzony był przez Panią Cecylię Czartoryską. 
 Pani Cecylia najpierw pracując od 1968 roku w Laskach została posłana - sensem słowa anioł, jest właśnie "posłany" - aby tworzyć Dom dla dzieci niewidomych, często też dotkniętych innymi schorzeniami, które zostały pozbawione domu rodzinnego. 
"Jesteśmy świadomi - mówi prowadząca Dom - że sieroctwo to poczucie niepotrzebności, odrzucenia, które na zawsze pozostawia blizny w psychice dziecka. Niewidome dzieci naśladują dźwięki, a nie zachowanie, nie mają szansy rozwoju, jeśli ktoś im nie pokaże, jak zastępować wzrok. Są zagubione w świecie obcych, przerażających dźwięków, które rozróżniają, ale ich nie rozumieją. Dopóki dzieciaki będą wiedziały, że obok nich jest inny potrzebujący, to same nie będą nieszczęśliwe". 
Pani Cecylia jest Kawalerem Orderu Uśmiechu, a Prezydent RP, Pan Bronisław Komorowski odznaczył Panią Cecylię KRZYŻEM KAWALERSKIM ORDERU ODRODZENIA POLSKI. 
Chciałbym na koniec przytoczyć wydarzenie z życia Domu Małego Dziecka Niewidomego. 
- Mam ważne pytanie - powiedział Janek do babci w inny sobotni wieczór (Babcia to dla dzieci Pani Cecylia). Było już późno, więc Pani Cecylia zaproponowała, to może jutro. Janek był nieustępliwy, wszedł babci na kolana i rozpoczął się dialog: babciu, a co to znaczy sierota? - To jest dziecko, którego nikt nie kocha i dlatego często płacze. Janek nie dawał za wygraną: ale sierota to jest dziecko, które nie ma mamy ani taty. - Czasem nie ma, a czasem ma i tatę, i mamę, i ciocię, i też czuje się niekochane. - Babciu, to ja nie jestem sierotą.- 
Dzisiejsze wyróżnienie to mała kropla naszej wspólnej wdzięczności za każde dziecko, które w Domu Pani Cecylii znalazło radość i miłość. 
 
 aaa 
6.3. Dobroczyńcza Fundacji 2013 
 
 Źródło: Informacja Fundacji "Praca dla Niewidomych" 
 
Ten zaszczytny tytuł otrzymała Pani Teresia Kempara Prezes Zarządu firmy SOLBET Sp. z o.o. za nieocenioną pomoc w rozwoju Rolniczego Zakładu Aktywności Zawodowej w Stanisławowie. 
 
 aaa 
6.4. Jan Sideł działacz Polskiego Związku Niewidomych i spółdzielczości niewidomych 
Stanisław Kotowski 
 
Źródło: Informacja własna "WiM" 
 
Jest inwalidą wojennym - wzrok stracił od niewybuchu. Posiada wykształcenie wyższe z zakresu tyflopedagogiki. Aktywnie włączył się w realizację zadań na rzecz niewidomych i słabowidzących. Szczególnie interesują go niewidome i słabowidzące dzieci, ich rehabilitacja i edukacja. 
W Polskim Związku Niewidomych przez wiele lat pełnił funkcję przewodniczącego Zarządu Koła PZN w Radomiu, przez dwie kadencje był członkiem Prezydium Zarządu Głównego PZN oraz również przez dwie kadencje był przewodniczącym Głównej Komisji Rewizyjnej PZN, a obecnie jest wiceprzewodniczącym GKR. 
Zawodowo pracował jako: 
- asystent do spraw rehabilitacji w radomskiej filii kieleckiej spółdzielni, 
-jako kierownik radomskiego okręgu PZN, 
- prezes radomskiej spółdzielni niewidomych. 
 
Jako osiągnięcia działalności społecznej i zawodowej Jana Sidła wymienić można powołanie: 
- Radomskiego Okręgu PZN, 
- Radomskiej Spółdzielni Niewidomych, 
- Spółki PZN w Radomiu, 
- Warsztatów Terapii Zawodowej dla Niewidomych, 
- Klubu Rodziców Dzieci Niewidomych, który następnie przekształcił się w Stowarzyszenie Pomocy Dzieciom Niewidomym i Słabowidzącym "Nadzieja", 
- przedszkola dla dzieci z uszkodzonym wzrokiem, 
- nowoczesnej szkoły dla niewidomych dzieci i młodzieży z dodatkowymi dysfunkcjami. 
Pan Jan Sideł mówi, że sam tego wszystkiego nie dokonał. Miał natomiast szczęście spotykania dobrych ludzi, którzy z nim współdziałali i razem starali się zaspokajać potrzeby osób niewidomych i słabowidzących. 

 aaa 
6.5. Komitet Pomocy Niewidomym w Polsce z siedzibą w Nowym Jorku 
 
Źródło: Informacja Fundacji "Praca dla Niewidomych" 
 
Komitet jest jedną z najstarszych polonijnych organizacji charytatywnych w Stanach Zjednoczonych. W czasie II wojny światowej Zakład dla Niewidomych w Laskach uległ poważnym zniszczeniom. Jego przedstawiciele zwrócili się wówczas o pomoc do osób, którym losy ośrodka nie były obojętne, a które po II wojnie światowej wyemigrowały do Ameryki. W odpowiedzi na ten apel utworzono Komitet Pomocy Niewidomym, początkowo związany z American Foundation for Overseas Blind. 
Pierwszym wydarzeniem charytatywnym zorganizowanym pod egidą Komitetu był koncert, który odbył się 5 maja 1947 roku. To był początek pomocy. Wysyłano do Lasek odzież i obuwie, żywność, lekarstwa, strzykawki i igły, materiały dentystyczne, instrumenty muzyczne, nuty w brajlu i pomoce szkolne. W tym czasie główną inicjatorką podejmowanych w ramach tej organizacji działań była znana i ceniona w środowisku polonijnym Felicja Krance. Po tym, gdy opuściła Nowy Jork, zastąpiła ją siostra - Aniela Mieczysławska. Po Jej wyjeździe na stałe do Anglii na czele Komitetu stanęła Halina Rodzińska, która pierwsze doświadczenia kwestorskie zdobywała już w czasie wojny. Dzięki licznym znajomościom w środowisku wybitnych Polaków zawsze mogła liczyć na wsparcie realizowanych na rzecz Komitetu przedsięwzięć. 
Po wielu latach kierownictwo nad Komitetem objęła utalentowana organizacyjnie Karin Falencki. Począwszy od lat siedemdziesiątych wiele czasu i energii Komitetowi poświęcała Danuta Świderska . Osobą, która zawsze z entuzjazmem i poświęceniem wspierała Komitet Pomocy Niewidomym w Polsce był i do dziś pozostaje Stanisław Świderski. Dzięki niemu organizacja ta zaczęła działać według nowych zasad. Również z jego inicjatywy unowocześniono metody zbierania funduszy na rzecz Komitetu. 
Pan Stanisław Świderski w roku 1978 został Prezesem zarządu tej organizacji. Został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, a Marszałek Województwa Mazowieckiego odznaczył Pana Stanisława medalem pamiątkowym "PROMASOVIA". Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wręczył Mu statuetkę za propagowanie idei równości szans osób niepełnosprawnych, zaś Polski Związek Niewidomych docenił działalność Pana Stanisława Złotą Honorową Odznaką. Prezes Świderski otrzymał także honorowe członkostwo od Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi. Od wielu lat w prace Komitetu angażuje się Pani Barbara Krzywicka-Świderska. 
 W latach osiemdziesiątych Komitet rozszerzył działalność wspierając swoją pomocą już nie tylko Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi w Laskach, lecz także całe środowisko niewidomych w Polsce. Polonia amerykańska nawiązywała wtedy coraz szersze kontakty z innymi organizacjami niewidomych w naszym kraju po to, by móc udzielać im konkretnej pomocy. Właśnie w ten sposób rozpoczęto współpracę z Polskim Związkiem Niewidomych, Towarzystwem Pomocy Głuchoniewidomym, Spółdzielnią "Nowa Praca Niewidomych", Stowarzyszeniem Kultury Fizycznej, Sportu i Turystyki Niewidomych i Niedowidzących - CROSS, Stowarzyszeniem "Tęcza" i wieloma innymi. 
Komitet Nowojorski na bieżąco uczestniczy w życiu środowisk osób niewidomych w Polsce, finansuje ich najpilniejsze potrzeby uczestnicząc w ich rozwoju. Przez ponad pół wieku istnienia Komitet dostosowywał swoją pomoc do zmieniających się potrzeb osób niewidomych. Finansował lub współfinansował odbudowę i budowę wielu obiektów służących niewidomym w Polsce, takich jak: 
- Przedszkole, 
- Pawilon dla Dzieci opóźnionych w rozwoju umysłowym, 
- "Szpitalik" dla dzieci niewidomych, 
- Dom dla Niewidomych Kobiet w Żułowie, 
- Centrum Rehabilitacji Zawodowej w Laskach, 
- Biblioteka w Laskach im. Mileny Jurzykowskiej, 
- Szkoła Masażu w Krakowie, 
- Szkoła Muzyczna z internatem przy Ośrodku Szkolno-Wychowawczym dla Dzieci Niewidomych w Krakowie, 
- Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Niedowidzących w Bydgoszczy, 
- Ośrodek Mieszkalno-Rehabilitacyjny dla Niewidomych wraz z przychodniami lekarskimi w Olsztynie, 
- Ośrodek dla Niewidomych Mężczyzn w Niepołomicach. 
- Budynki w zakładzie w Stanisławowie służące rehabilitacji osób niepełnosprawnych, 
- Ośrodek Rehabilitacyjno-Wypoczynkowy i Ośrodek Wczesnej Interwencji w Sobieszowie. 
Sytuacja społeczno-polityczna w Polsce po roku 1989 przyczyniła się do zmiany dotychczasowych form działania na rzecz osób niewidomych. Sprzyjało to utworzeniu nowej, sprawniejszej organizacji koordynującej pomoc dla osób z dysfunkcją narządu wzroku, którą stała się Fundacja "Praca dla Niewidomych" powołana w 1991 roku przez Komitet Pomocy Niewidomym w Polsce z siedzibą w Nowym Jorku. Fundacja jest wykonawcą woli Komitetu i reprezentuje go w Polsce, poza tym realizuje również własne inicjatywy. 

aaa 
6.6. Rolniczy Zakład Aktywności Zawodowej w Stanisławowie 
 
Źródło: Informacja Fundacji "Praca dla Niewidomych" 
 
W 1999 roku, przy kolejnej wizycie w Polsce członków Komitetu Nowojorskiego, zdecydowano o stworzeniu miejsca pracy i rehabilitacji dla osób niepełnosprawnych z terenów wiejskich . Uchwałą Zarządu Fundacji "Praca dla Niewidomych" z dnia 15 lutego 2000 roku podjęto decyzję o zakupie gospodarstwa rolnego o pow. 12,95 ha położonego we wsi Stanisławowo, gmina Drobin, powiat płocki. 
 Decyzją Marszałka województwa mazowieckiego powstał Rolniczy Zakład Aktywności Zawodowej dla Niewidomych, na którego działalność została podpisana umowa z PFRON w grudniu 2000 roku. Od razu przystąpiono do prac przystosowujących gospodarstwo, w którym osoby niepełnosprawne zaangażowane zostaną do pracy związanej z produkcją rolną, gastronomiczną oraz nauką zawodu rolnika, ogrodnika, chowu zwierząt. W 2001 ze środków Komitetu na bazie starej obory zbudowano budynek rehabilitacyjny. Do pracy i nauki zawodu przygotowano sad, warzywnik i pomieszczenia dla zwierząt. Wstępnie przystosowano również budynek mieszkalny byłych właścicieli do przygotowywania zup dla dzieci szkolnych oraz zakupiono pierwsze zwierzęta - 2 konie i 3 kozy. 
W lipcu 2001 roku odbyło się oficjalne otwarcie zakładu, a Biskup Diecezji Płockiej Jego Eminencja Roman Marcinkowski poświęcił budynki, zwierzęta, sad i pole na szczęśliwe zagospodarowanie i pracę. 
Do zajęć w sali rehabilitacyjnej przekazano sprzęt z funduszy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Tym sposobem okoliczni rolnicy zostali włączeni do koniecznych ćwiczeń czy innych niezbędnych sposobów rehabilitacji. 
Program rehabilitacyjny pracowników Zakładu obejmuje do dzisiaj: 
- zajęcia w sali rehabilitacyjnej, 
- pomoc psychologa, 
- organizację imprez kulturalno-rozrywkowych, 
- przygotowanie osób do pracy zawodowej. 
We współpracy z Gminnymi Ośrodkami Pomocy Społecznej od stycznia 2002 roku rozpoczęto przygotowywanie posiłków dla dzieci z okolicznych szkół gminnych. 
W 2007 roku dzięki funduszom Fundacji oraz PFRON przebudowano i dostosowano dotychczasowy budynek rehabilitacyjny pod potrzeby kuchni zgodnie z obecnymi wymogami sanitarnymi. Dzięki temu aktualna współpraca obejmuje gminne ośrodki na terenie gmin: Drobin, Staroźreby, Stara Biała, Bielsk, Radzanów, Brudzeń, Bulkowo. Od 2012 roku RZAZ działa też na terenie powiatu sierpeckiego. 
Takie działanie nie tylko zapobiega zjawisku niedożywienia, ale też uczy dzieci akceptacji i szacunku wobec osób pokrzywdzonych przez los. Podopiecznym Zakładu daje to z kolei wiarę w siebie, nadaje sens ich życiu i napawa radością z faktu bycia potrzebnym drugiemu człowiekowi. Za realizację tego przedsięwzięcia w 2003 roku Zakład został nagrodzony przez Prezesa Rady Ministrów, a w 2004 roku przez Prezydenta RP i Marszałka Województwa Mazowieckiego. 
W 2006 roku zbudowano pracownie rękodzieła - obecną świetlicę oraz przystosowano poddasze tego budynku na pokoje biurowe. 
W 2006 roku Zakład zdobył nagrodę i uznanie w konkursie organizowanym przez Fundację Wspomagania Wsi za projekt "My sprawni inaczej rozwiązujemy nasze problemy na słodko - pszczoła kampinoska nadzieją niepełnosprawnych". Działania te pomagały w aktywizacji społeczności lokalnej oraz integracji społecznej. Zawodu pszczelarza uczestnicy RZAZ uczyli się z miejscową ludnością na bazie pasieki założonej ze środków otrzymanych z Fundacji Wspomagania Wsi. 
Zakład zyskał również uznanie ogólnopolskiej i regionalnej Kapituły konkursu "Lodołamacze", która nagrodziła go statuetką za wkład w rehabilitację zawodową i społeczną osób z wadami wzroku. 
W 2002 i 2003 areał gospodarstwa poszerzył się o następne 12,77 ha. Ostatnia inwestycja dotyczyła przebudowy dawnego domu mieszkalnego właścicieli i przystosowanie pomieszczeń dla potrzeb rehabilitacji, pracowni rękodzieła oraz pokoi gościnnych. 
Od 2013 roku RZAZ Stanisławowo ma nową przechowalnię warzyw i owoców oraz rozbudowano część kuchenną. 
W ramach swoich przedsięwzięć Zakład regularnie angażuje się w różnorodne programy na rzecz osób niewidomych. Jednym z nich był finansowany ze środków PFRON "Z komputerem jaśniej", na którego potrzeby zakupiono sprzęt komputerowy ze specjalistycznym oprogramowaniem. Beneficjentami projektu były osoby niewidome i słabowidzące. Kurs polegał na nauce obsługi komputera. Dodatkowo uczono również pisma brajla. Częścią programu były spotkania z psychologiem i pedagogiem specjalnym. 
Innym, nie mniej ciekawym przedsięwzięciem, realizowanym w latach 2009-2010 był finansowany ze środków Fundacji Wspomagania Wsi projekt "Glina - zarobek i terapia dla niepełnosprawnych". Polegał na zorganizowaniu i uruchomieniu w zakładzie warsztatu rękodzieła gliny. Pomagało to w zwiększeniu aktywności zawodowej i pozarolniczej pracowników niepełnosprawnych i w ich integracji ze społecznością lokalną. 
Mając na uwadze ubogie rodziny wiejskie zakład zaangażował się w program grantowy firmy Danone "Masz pomysł? Podziel się posiłkiem!", dzięki któremu dzieci z ubogich rodzin, mieszkających na terenach wiejskich regularnie otrzymywały posiłki w dniach nauki szkolnej. Ponadto w ramach tej akcji zorganizowano zajęcia i spotkania prowadzone przez pracowników - "W zdrowym ciele zdrowy duch", których celem było promowanie zdrowego stylu życia i odżywiania. 
W celu integracji osób niepełnosprawnych i przeciwdziałania ich dyskryminacji zakład przeprowadził kampanię informacyjną w ramach projektu "Widzieć mądrze", sfinansowaną ze środków Województwa Mazowieckiego. Dzięki niej uczniowie szkół podstawowych i gimnazjalnych mogli uczestniczyć w warsztatach, podczas których zapoznawali się z zagadnieniami niepełnosprawności i integracji społecznej. 
Dzięki dofinansowaniu ze środków Województwa Mazowieckiego, uruchomiono Integracyjne Centrum Rehabilitacyjno-Edukacyjne. W ramach tego przedsięwzięcia utworzono ogródek botaniczny, mini zoo, ptaszarnię oraz przyrodnicze ścieżki edukacyjne. 
Mieszkańcy powiatu płockiego oraz uczestnicy Warsztatu Terapii Zajęciowej z Warszawy byli uczestnikami zajęć edukacyjnych prowadzonych także przez osoby niepełnosprawne. Od początku istnienia zmianie ulegała również liczba osób niepełnosprawnych pracujących w zakładzie. Na początku zatrudniano 25 osób, w 2005 roku zwiększono do 40, a w roku 2013 do 55 osób niepełnosprawnych. 
Nadrzędnym celem Zakładu jest przysposobienie osób niewidomych i niedowidzących do samodzielnego funkcjonowania w rodzinie i w miejscu pracy. W zakładzie pracują, jednocześnie szkoląc się w zawodach: rolniczym, ogrodniczym i gastronomicznym. Zimą zajmują się rękodziełem w glinie, w drewnie - produkują drobne elementy ogrodowe, budki lęgowe dla ptaków i doniczki oraz wykorzystują inne metody wytwarzania drobnych ozdób i kartek okolicznościowych. Biorą też czynny udział w życiu społecznym okolicznych gmin i powiatów. 
Akcja dożywiania dzieci z wiejskich szkół jest kolejną formą rehabilitacji społeczno-zawodowej osób niepełnosprawnych oraz sposobem na pozyskiwanie dodatkowych środków na utrzymanie i rozwój zakładu. 
Zakład rozwija swoją działalność gastronomiczną, świadcząc na wysokim poziomie usługi cateringowe na rzecz podmiotów publicznych województwa mazowieckiego. Do najważniejszych klientów Zakładu należą : Mazowieckie Centrum Polityki Społecznej, GOPS z powiatu płockiego i sierpeckiego, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Starostwo Powiatowe w Płocku i wiele innych. 
Od początku 2013 roku niepełnosprawni i pełnosprawni pracownicy zakładu prowadzą kuchnię w Domu Pomocy Społecznej w Szczutowie w powiecie sierpeckim. Codziennie przygotowywanych jest ok. 70 posiłków dla pensjonariuszy DPS. Uczestniczymy we wszelkiego rodzaju dożynkach, piknikach oraz dniach miast i gmin. W roku 2013 byliśmy partnerem "Pikniku Naukowego" zapewniając wyżywienie dla pracowników i gości odwiedzających tę największą imprezę popularyzującą naukę w Polsce. 
W maju 2013 r. rozpoczęliśmy budowę dwóch nowych obiektów w RZAZ Stanisławowie, czyli nowego budynku wielofunkcyjnego gospodarczego oraz dodatkowych pomieszczeń kuchni. Obiekty te za kilka miesięcy służyć będą jako dobre miejsca pracy osób niepełnosprawnych zatrudnionych w naszym gospodarstwie. W trakcie majowego pikniku na terenie RZAZ uroczystego rozpoczęcia budowy dokonali przedstawiciele Komitetu Pomocy Niewidomym w Polsce z siedzibą Nowym Jorku z Prezesem Stanisławem Świderskim na czele oraz licznie zgromadzeni goście. 
 
aaa 
 7. ZATRUDNIENIE, REHABILITACJA, PRAWO, EKONOMIA 
 
aaa 
7.1. Ustawa okołobudżetowa wyrówna dofinansowania na obu rynkach pracy 
Beata Rędziak 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 Data opublikowania: 2013-09-26 
 
Ogłoszona przez rząd 18 września br. ustawa okołobudżetowa wprowadza rewolucyjne - według przedstawicieli pracodawców zatrudniających osoby z niepełnosprawnością - zmiany w systemie dofinansowania do ich zatrudnienia. 
Od stycznia 2014 r. wysokość dofinansowania do wynagrodzenia pracowników zatrudnionych w zakładach pracy chronionej (zpchr) będzie taka sama, jak dla pracodawców z tzw. otwartego rynku pracy. 
Kwota miesięcznego dofinansowania do pensji pracownika z lekkim stopniem niepełnosprawności wyniesie 480 zł miesięcznie, z umiarkowanym - 960 zł, a ze znacznym - 1920 zł. 
Kwoty te zwiększa się o 640 zł w przypadku osób niepełnosprawnych z orzeczonymi: chorobą psychiczną, niepełnosprawnością intelektualną, całościowym zaburzeniem rozwojowym lub epilepsją oraz dla osób niewidomych. 
 
Zrównanie w dół 
 
Dziś maksymalne kwoty dofinansowań dla zakładów pracy chronionej wynoszą w przypadku pracowników z lekkim, umiarkowanym i znacznym stopniem odpowiednio 600, 1500 i 2700 zł. - Propozycja zmian kwot dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych jest bardzo drastyczna, w szczególności dla pracowników z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. 
Nie przypuszczaliśmy, iż cięcie dofinansowań dotknie właśnie tę grupę pracowników, która jest najliczniej zatrudniana przez pracodawców, zarówno w zpchr, jak i na otwartym rynku pracy - komentuje Edyta Sieradzka, wiceprezes Ogólnopolskiej Bazy Pracodawców Osób Niepełnosprawnych (OBPON). 
Zmniejszenie dofinansowania o jedną trzecią (960 zł) dla osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności może negatywnie odbić się na zatrudnieniu ponad 100 tys. tych pracowników. - Zakłady pracy chronionej nie są przygotowane na tak drastyczny spadek dofinansowań z PFRON. Trzeba pamiętać, że zakłady te ponoszą dodatkowe koszty związane z obowiązkiem zapewnienia niepełnosprawnym opieki medycznej, dostosowaniem stanowiska do ich potrzeb, skróconej z ośmiu do siedmiu godzin dniówki pracowniczej i dodatkowych 10 dni urlopu wypoczynkowego - przypomina Jan Zając, prezes Polskiej Organizacji Pracodawców Osób Niepełnosprawnych (POPON). 
W wyniku zrównania dofinansowania obniżenie dopłat nie dotknie pracodawców z otwartego rynku pracy, ale nie mogą oni w 2014 r. liczyć na wyższe kwoty refundacji niż do tej pory. Jednakże z perspektywy właśnie otwartego rynku pracy ocena propozycji rządu w ustawie okołobudżetowej jest pozytywna. 
- Od kilku lat walczyliśmy o zrównanie dofinansowań na rynkach pracy otwartym i chronionym, choć myśleliśmy, że dofinansowanie pójdzie w kierunku wyrównania w górę, do kwot zpchr. Jednak z punktu widzenia realizacji ustawy o zamówieniach publicznych zmiany oceniamy bardzo korzystnie, gdyż do tej pory zakłady pracy chronionej, które ponoszą niższe koszty osobowe, mogły składać lepsze oferty w konkursach - ocenia Ewelina Pietrzak, ekspert z PKPP Lewiatan. 
- Z naszej perspektywy, otwartego rynku pracy, jesteśmy za zniesieniem dofinansowania do lekkiego stopnia niepełnosprawności, natomiast powinno ono iść w stronę pracowników ze znacznym stopniem - dodaje. 
Według eksperta PKPP Lewiatan osoby z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności przejdą na otwarty rynek pracy. 
 
Będą zwolnienia? 
 
Jednak dla Edyty Sieradzkiej nie jest to tak oczywiste. 
- Uważam, że najbardziej skutki nowelizacji odczują zakłady pracy chronionej zatrudniające pracowników z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, które zatrudniają ich najwięcej i podpisały kilkuletnie kontrakty, licząc na to, że dofinansowania zostaną na podobnym poziomie, co w 2013 r. - mówi. 
Według niej zpchr będą rezygnowały ze statusu zakładów pracy chronionej, bo sam fakt posiadania przez nie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (zfron) nie będzie już zachętą do utrzymania tych statusów. Wynika to z dodatkowych obowiązków wynikających z art. 28, 31 i 33 ustawy o rehabilitacji. 
- Obawiam się, że niestety niektóre firmy zatrudniające niepełnosprawnych będą musiały zredukować ich zatrudnienie lub w ogóle przestaną funkcjonować na rynku pracy - alarmuje Sieradzka. 
Proponowane przez rząd zmiany nie mają według Jana Zająca nic wspólnego z przywróceniem konkurencyjności są raczej jej zaburzeniem. 
- Widać, że szukając oszczędności, nie omija się niepełnosprawnych. Widoczny jest raczej brak woli takiego ukształtowania systemu wspierania zatrudnienia osób niepełnosprawnych, by w sposób elastyczny odpowiadał on potrzebom rynku pracy - zauważa Zając. 
 
Nie tylko pracodawcy 
 
Nowością wprowadzoną w ustawie jest także uniezależnienie wysokości miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika z niepełnosprawnością od kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę, choć obecnie ustalono je jeszcze w oparciu o kwotę minimalną z roku bieżącego: 1600 zł. 
- Naszym zdaniem wysokość wsparcia powinna być elastyczna i dostosowywać się do potrzeb, które w przypadku zatrudniania osób niepełnosprawnych determinowane są wysokością minimalnego wynagrodzenia. Obniżenie kwot wsparcia i uniezależnienie ich od wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę doprowadzi w perspektywie kilku lat do realnego zmniejszenia wysokości miesięcznego dofinansowania przysługującego pracodawcom zatrudniającym osoby niepełnosprawne - mówi prezes POPON. Jego zdaniem taka sytuacja doprowadzi do zamrażania lub wręcz obniżania wynagrodzeń osób niepełnosprawnych. 
Jan Zając zwraca także uwagę, że nie można mówić o reformie bądź poprawie działania systemu wspierania zatrudnienia osób z niepełnosprawnością bez zwiększenia zaangażowania państwa w realizację tego konstytucyjnego obowiązku. 
- Budżet państwa za pośrednictwem PFRON powinien zapewnić wystarczającą ilość środków publicznych na system wsparcia zatrudniania osób niepełnosprawnych, tak, aby działał on sprawnie i efektywnie. Pracodawcy nie mogą ponosić wyłącznej odpowiedzialności za rehabilitację zawodową osób niepełnosprawnych - podkreśla prezes. 
Edyta Sieradzka zaś zwraca uwagę, że nie można ogłaszać tak drastycznych zmian na 3-4 miesiące przed ich wejściem w życie. 
Obecnie w 1400 zakładach pracy chronionej zatrudnionych jest ok. 165 tys. pracowników z niepełnosprawnością. Na otwartym rynku pracy pracuje ich ponad 78 tys. 
 
aaa 
7.2. Minister Duda: zmiany w dofinansowaniach nie odbiją się na osobach z niepełnosprawnością 
Beata Rędziak 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 
Data opublikowania: 2013-10-11 
 
 Minister Jarosław Duda, pełnomocnik rządu ds. osób niepełnosprawnych, na ostatnim posiedzeniu Sejmu wyjaśniał przyczyny zmian w dofinansowaniu do zatrudnienia niepełnosprawnych pracowników, które zaproponowano w ogłoszonej przez rząd 18 września br. ustawie okołobudżetowej. 
Pełnomocnik, odpowiadając na pytania posłów opozycji: Bogdana Rzońcy (PiS) i Tomasza Makowskiego (RP) podkreślił, że zmiany planowane w ustawie okołobudżetowej wiążą się z pracami nad nowym rozporządzeniem Komisji Europejskiej w sprawie wyłączeń blokowych, o czym pisaliśmy wcześniej. 
Konieczne jest jak najszybsze uchwalenie prawa w tym zakresie, istnieje bowiem prawdopodobieństwo, że Polska będzie musiała prosić UE o zgodę na notyfikowanie kwot pomocy. Minister Duda zaznaczył, że z tego powodu zmiany wprowadzane są ustawą okołobudżetową, a nie nowelą ustawy o rehabilitacji. - Dane, którymi dzisiaj dysponujemy, są o tyle dla nas niepokojące, że co miesiąc wpływy do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych są o 30 mln zł mniejsze, niż planowaliśmy. Jest to związane ze spowolnieniem gospodarczym - powiedział pełnomocnik. 
 
Będzie porozumienie? 
 
Przyszłoroczny budżet zakłada dofinansowanie do wynagrodzeń osób z niepełnosprawnością w wysokości 2,9 mld zł, maksymalnie może to być 3 mld zł. Minister podkreślił, że kwestia dofinansowań jest wciąż otwarta trwają konsultacje z pracodawcami oraz innymi środowiskami. - Rozważamy ewentualne przesunięcie zmian w czasie - o trzy miesiące - powiedział minister. 
- Jestem przekonany, że tak jak wcześniej, bo już kilka razy nowelizowaliśmy to prawo, tak i teraz dojdziemy do porozumienia i nie odbije się to na osobach z niepełnosprawnością w Polsce, na pracownikach niepełnosprawnych, bo zapowiedzi, że będą zwalniane tysiące osób, są dzisiaj opowieściami z mchu i paproci, absolutnie nie są adekwatne do tego, co będziemy planować - dodał. Pełnomocnik rządu ds. osób niepełnosprawnych wyraził również przekonanie, że kwota, którą rząd proponuje, zależna od przesunięć i stopnia niepełnosprawności, wystarczy na utrzymanie zatrudnienia w tym obszarze. 
 
Zagrożony stopień 
 
Dyskutowana ustawa okołobudżetowa zakłada, że od stycznia 2014 r. wysokość dofinansowania do wynagrodzenia pracowników zatrudnionych w zakładach pracy chronionej (zpchr) będzie taka sama, jak dla pracodawców z tzw. otwartego rynku pracy. Kwota miesięcznego dofinansowania do pensji pracownika z lekkim stopniem niepełnosprawności wyniesie 480 zł miesięcznie, z umiarkowanym - 960 zł, a ze znacznym - 1920 zł. Kwoty te zwiększa się o 640 zł w przypadku osób niepełnosprawnych z orzeczonymi: chorobą psychiczną, niepełnosprawnością intelektualną, całościowym zaburzeniem rozwojowym lub epilepsją oraz dla osób niewidomych (więcej o tym pisaliśmy tutaj). 
- Pracodawcy już myślą o wymawianiu umów pracownikom, szczególnie tym z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, bo to tej grupie planuje się obniżyć dofinansowanie o 30 proc. Na rynku pracy jest 240 tys. osób z niepełnosprawnością, w tym 160 tys. na rynku chronionym, z tego 100 tys. to osoby z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności - mówił podczas konferencji prasowej w Sejmie poseł Bogdan Rzońca (PiS). - Apelujemy do rządu, by ten przepis nie wchodził w życie 1 stycznia 2014 r., a najlepiej, by dofinansowanie pozostało na obecnym poziomie - dodał. 
W piątek, 11 października, Sejm skierował projekt ustawy okołobudżetowej na 2014 r. do dalszych prac w Komisji Finansów Publicznych, m.in. ze względu na zastrzeżenia opozycji do zmian w kwestii zrównania dofinansowań do zatrudnienia osób z niepełnosprawnością na otwartym i chronionym rynku pracy. 196 posłów zagłosowało za wnioskiem opozycji o odrzucenie projektu w pierwszym czytaniu, przeciw było 231. Jedna osoba wstrzymała się od głosu. 
Równocześnie Sejm odrzucił wniosek o skierowanie projektu do Komisji Polityki Społecznej i Rodziny. 
 
 aaa 
7.3. Znikną etaty niepełnosprawnych 
Mateusz Rzemek, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-10-18 
 
Żeby móc zwolnić tysiące inwalidów, firmy czekają już tylko na uchwalenie w Sejmie obniżki dotacji z PFRON - czytamy w Rzeczpospolitej. 
Pracodawcy zatrudniający setki tysięcy niepełnosprawnych z przerażeniem obserwują, jak szybko postępują prace rządu i parlamentu nad obniżeniem dofinansowań z PFRON. Większość, jeśli nie wszyscy przedsiębiorcy prowadzący zakłady pracy chronionej, już planują zwolnienia. Na pierwszy ogień pójdą pracownicy z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, bo to ich dofinansowania zostaną obcięte najdotkliwiej. Po nowelizacji maksymalne stawki wsparcia do ich wynagrodzeń zmaleją z 1500 do 960 zł miesięcznie. 
Dzisiaj 1400 zakładów pracy chronionej zatrudnia 166 tys. osób niepełnosprawnych. Z kolei na otwartym rynku pracy 17 tys. firm zatrudnia tylko 76 tys. niepełnosprawnych. Z tych statystyk i z wyliczeń posła Rzońcy wynika, że po zmianie przepisów, gdy obecne zakłady pracy chronionej zrezygnują z prowadzenia deficytowej działalności, aby rynek wchłonął zwolnionych, potrzebne będzie dodatkowe 30 tys. firm zatrudniających niepełnosprawnych pracowników na tzw. otwartym rynku. Tak się jednak nie stanie. W praktyce po zmianach dalsze zatrudnienie znajdzie jedynie garstka niepełnosprawnych, ponieważ ich zatrudnianie przestanie być opłacalne. 
Zdaniem POPON ucierpią na tym szczególnie osoby starsze, którym bez dodatkowego wsparcia i zachęt do ich zatrudniania, trudno pokonać barierę technologiczną. Zmiany zatem powinny mieć raczej charakter ewolucyjny, a nie rewolucyjny. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 8 października 2013 r. 
 
aaa 
7.4. Firmy nie przeznaczą więcej na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych 
Michalina Topolewska, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-10-15 
 
W 2014 roku pracodawcy, którzy działają na chronionym oraz na otwartym rynku pracy, będą otrzymywać jednakowe dofinansowanie do pensji zatrudnianych przez siebie osób niepełnosprawnych - donosi Dziennik Gazeta Prawna. 
Zrównanie przysługującej im pomocy przewiduje projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z realizacją ustawy okołobudżetowej, którą 2 października br. przyjął rząd. 
Obecnie firmy spoza chronionego rynku pracy otrzymują 70 proc. kwot przysługujących tym drugim przedsiębiorstwom. Od 1 stycznia to zróżnicowanie przestanie obowiązywać. W zależności od stopnia niepełnosprawności pracownika będzie przysługiwać na niego 480 zł, 960 zł lub 1920 zł (ale nie więcej niż75 proc. kosztów płacy). 
Nowelizacja ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 127, poz. 721 z późn. zm.) przewiduje też uniezależnienie kwot dopłat do pensji od wysokości minimalnego wynagrodzenia. Obydwu grupom pracodawców będzie wypłacona wyższa pomoc, jeżeli pracująca u nich osoba została zaliczona do jednego ze schorzeń specjalnych. Kwota dofinansowania w ich przypadku zostanie zwiększona o 640 zł. 
Ponadto ustawa okołobudżetowa przewiduje zamrożenie na kolejny rok kwoty odpisu odprowadzanego za jednego pracownika na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych. Cały czas będzie go stanowić 37,5 proc. przeciętnego wynagrodzenia z 2010 r. To oznacza, że nadal będzie on wynosił 1093,93 zł. 
Z kolei w przypadku nauczycieli,dla których działalność socjalna jest prowadzona na podstawie odrębnych przepisów, przyjęto, że tak jak w tym roku, kwotą bazową służącą do naliczania odpisu będzie ta obowiązująca 1 stycznia 2012 r. 
W przyszłym roku na wyższe pensje nie mogą też liczyć pracownicy sfery budżetowej. 
Ze środków Funduszu Pracy będzie dalej kontynuowane finansowanie staży podyplomowych oraz szkoleń specjalizacyjnych lekarzy, dentystów, pielęgniarek i położnych. Na ten cel przeznaczono 835,3 mln zł. 
Więcej pieniędzy będzie też przeznaczone na aktywne formy przeciwdziałania bezrobociu. Wydatki na takie działania zostały zwiększone o 318,9 mln zł. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 3 października 2013 r. 
 
 Aaa 
7.5. Refundacja stanowiska pracy bez zmian 
Michalina Topolewska, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-10-17 
 
 Sześć miesięcy dłużej będą obowiązywać przepisy, na podstawie których pracodawca może uzyskać zwrot wydatków związanych z zatrudnieniem bezrobotnej osoby mającej uszczerbek na zdrowiu - donosi Dziennik Gazeta Prawna. 
Wydłużenie jest związane z tym, że dokonywana przez starostów refundacja kosztów ze środków PFRON jest pomocą de minimis, którą regulują rozporządzenia Komisji Europejskiej. Wprawdzie przestają one obowiązywać z końcem tego roku, ale jednocześnie zawierają przepisy przejściowe, które umożliwiają udzielanie wsparcia na dotychczasowych warunkach do 30 czerwca 2014 r. 
W związku z tym do konsultacji społecznych przekazany został projekt rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 11 marca 2011 r. w sprawie zwrotu kosztów wyposażenia stanowiska pracy osób niepełnosprawnych. Sprowadza się on do wydłużenia okresu obowiązywania dotychczasowych przepisów właśnie do połowy przyszłego roku. 
To oznacza, że pracodawca, który zdecyduje się na zatrudnienie osoby niepełnosprawnej bezrobotnej lub poszukującej pracy i chce skorzystać ze zwrotu udokumentowanych kosztów zakupu lub wytworzenia wyposażenia jego stanowiska pracy, musi dołączyć zaświadczenie o pomocy de minimis obejmującej okres bieżącego roku kalendarzowego i poprzednich dwóch lat. Wymagana jest też informacja o innej uzyskanej pomocy dotyczącej tych samych kosztów kwalifikowanych. 
Z tego samego powodu przygotowana została nowelizacja rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 17 października 2007 r. w sprawie przyznania osobie niepełnosprawnej środków na podjęcie działalności gospodarczej, rolniczej albo na wniesienie wkładu do spółdzielni socjalnej. Ponieważ ta forma wsparcia jest pomocą de minimis, konieczne stało się przedłużenie okresu obowiązywania wspomnianych przepisów do 30 czerwca 2014 r. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 7 października 2013 r. 
 
aaa 
7.6. Kadry i płace: Coraz mniej pracy chronionej 
Michalina Topolewska 
 
Źródło: Gazeta Prawna 41 tydzień 2013 
 
Obniżone nawet o trzydzieści procent dopłaty do pensji stawiają pod znakiem zapytania przyszłość niepełnosprawnych pracowników. Zagrożeni są szczególnie ci z umiarkowanym stopniem dysfunkcji. Już za niecałe trzy miesiące firmy bez względu na swój status będą otrzymywać takie same dofinansowania do wynagrodzeń niepełnosprawnych pracowników. Ich wyrównanie szczególnie dotkliwie odczują zakłady pracy chronionej (ZPChr), dla których oznacza to znaczne obniżenie wsparcia. Jarosław Duda, wiceminister pracy i polityki społecznej oraz pełnomocnik rządu do spraw osób niepełnosprawnych, wskazuje jednak, że ze względu na sytuację Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) zmiany są konieczne. 
- Na ich kształt może też mieć wpływ nowy projekt rozporządzenia Komisji Europejskiej dotyczący udzielania pomocy publicznej - zastrzega. 
Jarosław Duda nie wyklucza zmian łagodzących wymogi, które muszą spełniać ZPChr, tak aby nie rezygnowały one z tej formy działalności. 
 
Utrata etatu. 
 
Przeciwko zaproponowanym przez rząd zmianom w artykule 26 ze znaczkiem a ustęp 1 ustawy z 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (to jest Dz.U. z 2011 roku numer 127, pozycja 721 z późniejszymi zmianami) protestują pracodawcy, którzy są dodatkowo zaskoczeni tak dużymi cięciami. Przekładane bowiem od lat zrównanie dofinansowań do pensji dla firm mających status ZPChr i tych działających na otwartym rynku pracy odbywa się kosztem tych pierwszych, które będą otrzymywać niższą pomoc. Największe obniżki dotyczą kwoty dopłat przekazywanych do pensji osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. W ich przypadku wsparcie spadnie o jedną trzecią, podczas gdy stanowią oni obecnie najliczniejszą grupę pracujących z uszczerbkiem na zdrowiu (sto trzy tysiące z ponad stu sześćdziesięciu sześciu tysięcy zatrudnionych w ZPChr). Dlatego wiele firm myśli o redukcji zatrudnienia. 
- Będziemy przyglądać się rentowności poszczególnych działów naszej produkcji i od tego uzależniać ewentualne przyszłe decyzje - mówi Dariusz Duszyński, dyrektor do spraw handlu i marketingu Spółdzielni Inwalidów Przyjaźń. 
Edyta Sieradzka, wiceprezes Ogólnopolskiej Bazy Pracodawców Osób Niepełnosprawnych (OBPON), dodaje, że część tych osób może być ponownie zatrudnionych, ale już nie na etacie, tylko umowie cywilnoprawnej. W ich miejsce firma może też przyjąć do pracy osoby bez dysfunkcji zdrowotnych. Obawy firm budzi też to, że będą miały mało czasu na przygotowanie się do nadchodzących zmian. Jan Zając, prezes Polskiej Organizacji Osób Niepełnosprawnych (POPON), podkreśla, że subsydia płacowe są wkalkulowane w wyniki finansowe firm, dlatego ich nagła utrata lub obniżenie spowoduje, że przestaną one wypracowywać zysk. 
- Startując w przetargach, zakładaliśmy, że dofinansowania będą na co najmniej takim poziomie jak obecnie, dlatego zaproponowane zmiany są dla nas dużym zaskoczeniem - wskazuje Bronisław Dudek, prezes Spółdzielni Inwalidów imienia Zygmunta Starego z Kozienic. 
Możliwe jednak, że termin zmian uda się rozłożyć w czasie tak, aby nie zaczęły one obowiązywać w całości od 1 stycznia 2014 roku. 
- Będziemy na ten temat dyskutować w trakcie prac nad ustawą okołobudżetową w komisjach sejmowych. Dobrym wariantem byłoby podzielenie obniżki dopłat na dwa półroczne etapy - zapowiada Marek Plura, poseł PO i przewodniczący parlamentarnego zespołu do spraw osób niepełnosprawnych. 
 
Niechciany status. 
 
Obniżenie dofinansowań dla ZPChr może też spowodować, że w przyszłym roku po raz kolejny zmniejszy się liczba firm mających ten status. Jest to tym bardziej prawdopodobne, że w ostatnich latach ta grupa pracodawców utraciła wiele przywilejów z nim związanych. Jednocześnie utrzymano obowiązki, które muszą wypełniać. Do najważniejszych z nich należy konieczność utrzymywania podwyższonego wskaźnika zatrudnienia pracowników z dysfunkcjami, dostosowania budynków do ich potrzeb oraz zapewniania doraźnej i specjalistycznej opieki medycznej. Ich przejściu na otwarty rynek pracy też towarzyszyły zwolnienia części załogi. Dlatego Jarosław Duda rozważa złagodzenie niektórych z obowiązków, na przykład poprzez uczynienie ze wspomnianej opieki zadania fakultatywnego. 
- Korzystnym rozwiązaniem mogłyby być zmiany związane z prowadzeniem zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (ZFRON). Wielu pracodawców ma bowiem problemy z uzyskaniem z urzędu skarbowego zaświadczenia o pomocy de minimis, które potwierdzi zgodność z przepisami danego wydatku z jego środków - stwierdza Edyta Sieradzka. Dodaje, że w obawie przed karami za złe wykorzystanie tych pieniędzy niektóre firmy w ogóle odstępują od wydatkowania środków z ZFRON. 
- Sytuację ZPChr mogłoby poprawić przywrócenie wcześniejszych przepisów umożliwiających im udzielanie w szerszym zakresie ulg w karach na PFRON swoim kontrahentom - uważa Bronisław Dudek. 
 
Bez waloryzacji. 
 
Pracodawcy zwracają też uwagę, że rządowe propozycje wprowadzają stałe kwoty dofinansowań uniezależniające je od wysokości minimalnej pensji. Do tej pory obowiązywała bowiem zasada, że w zależności od stopnia niepełnosprawności wielkość wsparcia stanowi określony procent najniższego wynagrodzenia z poprzedniego roku. Tymczasem nowym rozwiązaniom nie towarzyszy żaden mechanizm waloryzacji czy podwyższania dopłat. 
- Powinien on być przewidziany chociażby ze względu na rosnące koszty płacy. Widać je po samym wzroście minimalnej pensji w ostatnich latach i można się spodziewać, że w kolejnych latach będzie ona dalej rosnąć - uważa Jan Zając. 
 
Wspieranie zatrudniania niepełnosprawnych. 
 
Konieczność szukania oszczędności w budżecie PFRON powoduje, że w ostatnich latach systematycznie obniżana jest pomoc dla firm mających pracowników z uszczerbkiem na zdrowiu. 
Najważniejsze zmiany przeprowadzone w ostatnich latach: Pozbawienie dopłat do pensji pracowników emerytów z lekką i umiarkowaną niepełnosprawnością. Zaostrzenie wymogów, które musi spełnić pracodawca aby udzielić kontrahentom ulg w karach na PFRON. Wydłużenie czasu pracy ( na skutek wyroku TK będzie obowiązywać do lipca 2014 roku). Zmniejszenie procentowego wskaźnika dofinansowań do wynagrodzeń osób z lekkim i umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Podwyższenie wskaźnika pracowników, którzy muszą mieć orzeczoną niepełnosprawność, aby firma mogła mieć status zakładu pracy chronionej (ZPChr). Zaostrzenie wymogów, które musi spełniać ZPChr chcąc korzystać z ulg podatkowych. 
 
Wysokość dopłat do pensji w 2014 roku przy zachowaniu obecnych przepisów. 
 
 Zakład pracy chronionej (złotych na osobę): dwa tysiące osiemset osiemdziesiąt złotych - znaczny stopień niepełnosprawności, tysiąc sześćset złotych - umiarkowany stopień niepełnosprawności, sześćset czterdzieści złotych - lekki stopień niepełnosprawności. 
Otwarty rynek pracy (złotych na osobę): dwa tysiące szesnaście złotych - znaczny stopień niepełnosprawności. Tysiąc sto dwadzieścia złotych - umiarkowany stopień niepełnosprawności. Czterysta czterdzieści osiem złotych - lekki stopień niepełnosprawności. 
 
Wysokość dofinansowań do wynagrodzeń w 2014 roku po zmianie przepisów. 
 
Chroniony i otwarty rynek pracy (złotych na osobę): tysiąc dziewięćset dwadzieścia złotych z orzeczoną znaczną niepełnosprawnością, dziewięćset sześćdziesiąt złotych z orzeczoną umiarkowaną niepełnosprawnością, czterysta osiemdziesiąt złotych z orzeczoną lekką niepełnosprawnością. 
Etap legislacyjny. Projekt w trakcie konsultacji. 
 
aaa 
7.7. Zaświadczenia o szczególnych schorzeniach 
niepelnosprawni.gov.pl, oprac.: MG 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.gov.pl/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-09-23 
 
Czy zaświadczenie o szczególnych schorzeniach wydane przez lekarza specjalistę dla celów obniżenia ustawowego wskaźnika wpłat na PFRON powinno wskazywać na konkretne schorzenie? - czytamy na stronach niepelnosprawni.gov.pl 
 
Wystąpienie szczególnych schorzeń, o których mowa w art. 21 ust. 4 ustawy z dnia27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych może zostać udokumentowane orzeczeniem lub zaświadczeniem lekarza specjalisty. Obowiązujące przepisy nie określają oficjalnego wzoru tego zaświadczenia. 
Mając także na uwadze charakter niektórych z tych schorzeń, dla celów wpłat na PFRON wystarczające jest, aby zaświadczenie zawierało: 
- pieczęć i podpis lekarza, pieczęć podmiotu leczniczego, 
- imię i nazwisko oraz pesel pracownika (lub inny numer identyfikacyjny) oraz 
- informację, że u osoby tej "stwierdzono co najmniej jedno ze schorzeń, o których mowa w par. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 września 1998 r. w sprawie rodzajów schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz sposobu jego obniżania (Dz. U. Nr 124, poz. 820, z późn. zm.)". 
Wymaganie zbyt szczegółowych danych jest niedopuszczalne także dlatego, że prowadzi do bezpodstawnej i nieuzasadnionej ingerencji w sferę prywatności pracownika. 
Więcej na stronach www.niepelnosprawni.gov.pl 
 
aaa 
7.8. fKilkanaście tysięcy złotych oszczędności na składkach ZUS 
Agata Szymborska-Sutton, oprac.: MG 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-09-26 
 
Przedsiębiorcy rozpoczynający działalność, opłacający niższe, preferencyjne składki Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, mogą zaoszczędzić kilkanaście tysięcy złotych - donosi Rzeczpospolita. 
Niestety, nie wszyscy nowi właściciele firm mają prawo skorzystać z tej ulgi. Przedsiębiorcy rozpoczynający działalność gospodarczą mogą opłacać przez 2 lata niższe składki ZUS. W 2013 r. różnica pomiędzy "zwykłym" a preferencyjnym ZUS dla prowadzących działalność gospodarczą sięga miesięcznie ok. 612 zł, co oznacza, że w ciągu 2 lat początkujący przedsiębiorcy mogą zaoszczędzić na składkach na ubezpieczenia społeczne kilkanaście tysięcy złotych. Takie wsparcie ułatwia nowemu przedsiębiorcy zachowanie płynności finansowej, o której zachwianie nietrudno w pierwszych miesiącach prowadzenia firmy. 
Do ubezpieczeń należy zgłosić się w ciągu 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczeniowego, czyli od dnia rozpoczęcia działalności gospodarczej. Przy czym przedsiębiorca nie musi tego robić osobiście -jeśli korzysta z usług firmy księgowej, dokumenty do ZUS może złożyć w jego imieniu upoważniona przez niego księgowa. 
Przedsiębiorca, który chce zgłosić członków swojej rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego, musi wypełnić także formularz ZUS ZCNA. 
Do ubezpieczenia zdrowotnego przedsiębiorca może zgłosić m.in. dzieci, wnuka (tylko jeśli żadne z jego rodziców nie jest ubezpieczone), małżonka i rodziców lub dziadków (pozostających z przedsiębiorcą we wspólnym gospodarstwie domowym). 
Więcej w Rzeczpospolitej z 26 września 2013r. 
 
 aaa 
7.9. Od kiedy niepełnosprawny nabywa prawo do dodatkowej przerwy w pracy 
Mateusz Brząkowski,, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-10-07 
 
Zatrudniamy w naszej firmie od kilku miesięcy cztery osoby niepełnosprawne. W kolejnych miesiącach chcemy zatrudniać jeszcze kilka osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Zgodnie z ustawą o rehabilitacji zawodowej zatrudnieni niepełnosprawni w różnym momencie uzyskują dodatkowe uprawnienia. Czy prawo np. do skróconego czasu pracy lub do dodatkowej przerwy w pracy przysługuje osobie niepełnosprawnej od dnia jej zatrudnienia? - pyta czytelnik Dziennika Gazety Prawnej. 
Obowiązujący od 1 czerwca 2011 r. art. 20c ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych stanowi, iż osobie niepełnosprawnej przysługują uprawnienia pracownicze określone w niniejszym rozdziale odpowiednio od dnia, od którego osoba niepełnosprawna została wliczona do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych na podstawie art. 2a ustawy. 
Artykuł 20c ustawy dotyczy uprawnień osób niepełnosprawnych zawartych w rozdziale 4 pt. "Uprawnienia osób niepełnosprawnych". Do uprawnień tych zaliczamy: 
- prawo do skróconego czasu pracy, 
- zakaz pracy w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych, 
- uprawnienie do dodatkowej przerwy w pracy, 
- prawo do dodatkowego urlopu wypoczynkowego, 
- prawo do płatnego zwolnienia od pracy. 
Artykuł 2a ustawy bezpośrednio dotyczy momentu wliczania przez pracodawcę do stanu zatrudniania osób niepełnosprawnych. Zgodnie z jego ust. 1 osobę niepełnosprawną wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych, począwszy od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność. Przepis ten stosuje się przede wszystkim w przypadkach pierwszego orzeczenia przedstawionego przez pracownika. 
Z kolei art. 2a ust. 2-4 ustawy regulują kwestie wliczania do stanu zatrudnienia pracownika po uzyskaniu przez niego kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności, z uwzględnieniem schorzeń szczególnych. 
Celem art. 20c ustawy jest zsynchronizowanie momentu uzyskania poszczególnych uprawnień przez pracowników niepełnosprawnych od dnia wliczenia ich do stanu zatrudnienia na podstawie art. 2a. 
Oczywiście uprawnienia te pracownik nabywa z uwzględnieniem szczegółowych przepisów zawartych w art. 15-20 ustawy. 
I tak, zgodnie z art. 20c ustawy, jeżeli pracodawca zatrudnia nową osobę niepełnosprawną, np. ze znacznym stopniem niepełnosprawności, to dodatkowa przerwa w pracy przysługuje takiemu pracownikowi od dnia przedstawienia orzeczenia o niepełnosprawności. Tak samo od tego dnia stosuje się wobec niego zakaz pracy w porze nocnej oraz w godzinach nadliczbowych. Jeśli chodzi o dodatkowy urlop, to trzeba uwzględnić regulacje zawarte w art. 19 ustawy, że prawo do pierwszego urlopu dodatkowego osoba ta nabywa po przepracowaniu jednego roku po dniu zaliczenia jej do jednego z tych stopni niepełnosprawności. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 12 września 2013 r. 
 
aaa 
7.10. Czy pracodawca może udzielić zatrudnionemu oprocentowanej pożyczki z ZFRON 
Mateusz Brząkowski,, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-10-07 
 
Chcemy udzielić pracownikowi niepełnosprawnemu pożyczki ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (ZFRON). Z której puli możemy udzielić takiej pożyczki oraz na jakie cele pożyczka może być udzielona? Czy pożyczka może być oprocentowana? Czy pracodawca ma obowiązek dokumentować udzielenie pracownikowi pożyczki? - pyta czytelnik Dziennika Gazety Prawnej. 
Pracodawca ma możliwość udzielenia pożyczki pracownikowi niepełnosprawnemu ze środków ZFRON na podstawie przepisów rozporządzenia w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Następuje to w ramach pomocy indywidualnej, która zgodnie z par. 4 rozporządzenia może być udzielona w formie pomocy bezzwrotnej lub nieoprocentowanej pożyczki. 
Z rozporządzenia wprost wynika, że pomoc indywidualna może być udzielona jako nieoprocentowana pożyczka, a więc pracodawca nie ma prawa udzielić pożyczki oprocentowanej. Takie działanie stanowiłoby naruszenie obowiązujących przepisów dotyczących wydatkowania środków ZFRON. 
Szczegółowy katalog wydatków możliwych do sfinansowania w ramach pomocy indywidualnej zawiera rozporządzenie. Powinien on być także określony w zakładowym regulaminie wydatkowania środków ZFRON. W związku z powyższym pracodawca może udzielić pomocy pracownikowi, ale jedynie na te wydatki, które przewidziane są w zakładowym regulaminie. 
Pomoc indywidualna udzielana jest na wniosek, w którym należy wskazać m.in. formę pomocy oraz uzasadnienie jej udzielenia. W umowie pożyczki strony powinny określić szczegółowe zasady jej udzielenia, spłacania, okresu, na jaki jest udzielana, a także możliwości jej ewentualnego umorzenia. W przypadku wydatkowania pożyczki zgodnie z przeznaczeniem pracodawca może ją umorzyć w całości lub w części. 
Ze względu na to, że środki zgromadzone na zakładowym funduszu są środkami publicznymi, pracodawca ma obowiązek udokumentowania wszystkich wydatków, jakie są ponoszone z rachunku funduszu. Obowiązek ten dotyczy także wydatków finansowanych w ramach pomocy indywidualnej - udzielonej zarówno w formie bezzwrotnej pomocy, jak i nieoprocentowanej pożyczki. Pracodawca musi mieć pewność, że środki zakładowego funduszu rzeczywiście zostały przeznaczone na wydatki związane z rehabilitacją zawodową, społeczną i leczniczą. Tym bardziej że umorzenie pożyczki może nastąpić jedynie w przypadku, gdy została ona przeznaczona na cele wskazane we wniosku o udzielenie pomocy. Dlatego pracodawca powinien dysponować dowodami (np. paragony, faktury), z których wynikać będzie, na jaki cel pracownik przeznaczył pożyczkę. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 12 września 2013 r. 
aaa 
7.11. Jakie warunki musi spełnić fundacja, aby utworzyć zakład aktywności zawodowej 
Mateusz Brząkowski,, oprac.: GR 
 
ŹródłO: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl Data opublikowania: 2013-10-07 
 
Jesteśmy fundacją prowadzącą działalność na rzecz rehabilitacji społecznej i zawodowej osób niepełnosprawnych. W związku z tym chcemy utworzyć zakład aktywności zawodowej (ZAZ), dzięki czemu będziemy mogli m.in. utworzyć zakładowy fundusz aktywności i korzystać z jego środków. Przepisy wymagają jednak, aby utworzona wyodrębniona organizacyjnie i finansowo jednostka w postaci ZAZ zatrudniała 70 proc. osób z niepełnosprawnością. Chcemy spełnić ten warunek, ale nie wiemy, czy do ogółu zatrudnionych mamy wliczać tylko osoby zatrudnione przez ZAZ, czy także osoby niepełnosprawne pracujące dla fundacji? Czy jako ZAZ musimy wysyłać do PFRON co miesiąc informacje o zatrudnieniu? - pyta czytelnik Dziennika Gazety Prawnej. 
Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych gmina, powiat, fundacja, stowarzyszenie lub inna organizacja społeczna, której statutowym zadaniem jest rehabilitacja zawodowa i społeczna osób niepełnosprawnych (dalej: organizator), może utworzyć wyodrębnioną organizacyjnie i finansowo jednostkę i uzyskać dla tej jednostki status zakładu aktywności zawodowej, jeżeli: 
1) co najmniej 70 proc. ogółu osób zatrudnionych w tej jednostce stanowią osoby niepełnosprawne, w szczególności skierowane do pracy przez powiatowe urzędy pracy: 
a) zaliczone do znacznego stopnia niepełnosprawności, 
b) zaliczone do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, u których stwierdzono autyzm, upośledzenie umysłowe lub chorobę psychiczną, w tym osób, w stosunku do których rada programowa, o której mowa w art. 10a ust. 4, zajęła stanowisko uzasadniające podjęcie zatrudnienia i kontynuowanie rehabilitacji zawodowej w warunkach pracy chronionej; 
2) spełnia warunki, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt. 2 i 3; 
3) przeznacza uzyskane dochody na zakładowy fundusz aktywności; 
4) uzyska pozytywną opinię starosty o potrzebie utworzenia zakładu aktywności zawodowej, z wyjątkiem przypadku, gdy organizatorem jest powiat. 
Zgodnie ze stanowiskiem Biura Pełnomocnika Rządu do spraw Osób Niepełnosprawnych z 2 sierpnia 2013 r. (znak: BON-I-52310-51-IKW/13) to zakład aktywności zawodowej - nie zaś organizator - jest pracodawcą w stosunku do osób w nim zatrudnionych - zgodnie z art. 3 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tj. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.). Wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych dla ZAZ został określony w art. 29 ust. 1 ustawy o rehabilitacji. 
Ponadto zakład aktywności zawodowej, podobnie jak i inni pracodawcy zatrudniający osoby niepełnosprawne, zobowiązany jest do przesyłania do PFRON, zgodnie z art. 21 ust. 2f ustawy o rehabilitacji oraz rozporządzeniem ministra pracy i polityki społecznej z 20 grudnia 2012 r. w sprawie określenia wzorów miesięcznych i rocznych, informacji o zatrudnieniu, kształceniu lub o działalności na rzecz osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 33): 
1) INF-1 - informacji miesięcznej o zatrudnieniu, kształceniu lub o działalności na rzecz osób niepełnosprawnych, 
2) INF-Z - informacji miesięcznej o zatrudnieniu, kształceniu lub o działalności na rzecz osób niepełnosprawnych - informacja ewidencyjna, 
3) INF-2 - informacji rocznej o zatrudnieniu, kształceniu lub o działalności na rzecz osób niepełnosprawnych. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 12 września 2013 r. 
 
aaa 
7.12. Ulga na PFRON pod lupą 
Mateusz Brząkowski, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-10-10 
 
 Zakup usługi lub produktu od firmy zatrudniającej 30 proc. niepełnosprawnych pozwala nabywcy obniżyć miesięczną wpłatę na Fundusz. 
Jak czytamy w Rzeczpospolitej, Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych może sprawdzić podmioty, które udzielają i korzystają z ulgi we wpłatach na ten fundusz na podstawie art. 22 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. nr 127, poz.721). Przepis ten uprawnia do zmniejszenia wpłat na PFRON przez kupującego produkt lub usługi (z wyłączeniem handlu) od pracodawcy, który zatrudnia co najmniej 25 pracowników (w przeliczeniu na pełny etat) i osiąga 30-proc. wskaźnik zatrudnienia niepełnosprawnych (w stopniu znacznym, a w przypadku schorzeń specjalnych - również w umiarkowanym). 
Kontrola - zarówno u sprzedającego, jak i kupującego - odbywa się na podstawie obowiązującej od 15 września 2012 r. ustawy z 28 czerwca 2012 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 986). 
Dla tych podmiotów niezwykle istotne jest, aby znali zasady wyliczania stawki ulgi i terminowo dostarczali kontrahentowi informacje o kwocie obniżenia. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 13 września 2013 r. 
 
 aaa 
 8. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE 
 
aaa 
8.1. Niepełnosprawny uczeń - wyrównywanie szans i możliwości Emilia Woś 
 
Źródło: Gazeta Prawna numer 40/2013 
 
 Zapewnienie bezpłatnego transportu, stypendia i dodatek edukacyjny - to niektóre obowiązki gminy lub miasta wobec dzieci wymagających szczególnej troski. To także dodatkowe koszty, które trzeba uwzględnić w budżecie. W każdej jednostce samorządu terytorialnego, czy to duże miasto, czy maleńka gmina, są dzieci niepełnosprawne. Społeczność lokalna (gmina, powiat) ma wobec nich obowiązki wynikające z wielu aktów prawnych. Zadaniem gminy jest zaspokojenie potrzeb wspólnoty samorządowej, przez co rozumiemy również potrzeby dzieci niepełnosprawnych w wieku szkolnym. 
 
Niezbędne orzeczenie 
 
Pierwszym obowiązkiem samorządu terytorialnego jest wydanie niepełnosprawnemu dziecku, na wniosek rodzica lub opiekuna prawnego, orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Zajmuje się tym powiatowy zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności. Natomiast zespoły orzekające, działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych oraz innych publicznych poradniach specjalistycznych, powinny wydać orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Na mocy tych dwóch dokumentów dziecko otrzymuje niejako zielone światło do korzystania z pomocy przewidzianej w planie budżetowym gminy, która jako organ prowadzący placówki oświatowe jest związana takim orzeczeniem i musi zapewnić kształcenie specjalne. Obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczącemu się niepełnosprawnemu uczniowi transportu do szkoły oraz opieki podczas przejazdu. Wynika to z artykułu 17 ustęp 3a ustawy z 7 września 1991 roku o systemie oświaty (to jest Dz.U. z 2004 roku numer 256, pozycja 2572 z późniejszymi zmianami) 
 
Dowóz pod opieką 
 
- Placówki odpowiedzialne za realizację tego zadania organizują przetarg, aby wyłonić odpowiedniego oferenta, którego propozycja będzie najkorzystniejsza i zapewni dzieciom bezpieczne dotarcie do celu - wyjaśnia Andrzej Ofczyński, pełnomocnik prezydenta Bydgoszczy do spraw osób niepełnosprawnych. Dodaje, że jeżeli rodzice lub opiekunowie samodzielnie zapewniają transport i opiekę w drodze do szkoły, to przysługuje im zwrot kosztów przejazdu. Dokonuje się tego na mocy umowy zawartej między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) a rodzicami lub opiekunami prawnymi ucznia. 
Gmina za pośrednictwem lokalnego wydziału edukacji przydziela też niepełnosprawnemu dziecku stypendium socjalne, jeśli dochód na osobę w rodzinie nie przekracza czterystu pięćdziesięciu sześciu złotych netto. Takiemu uczniowi przysługuje też jednorazowy dodatek do zasiłku rodzinnego w wysokości sto złotych - tak wynika z artykułu 8 ustawy z 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (to jest Dz.U. z 2006 roku numer 139, pozycja 992 z późniejszymi zmianami). 
 
Wyprawka szkolna i psycholog 
 
Od tego roku niepełnosprawni uczniowie są objęci także rządowym programem "Wyprawka szkolna 2013", który zapewnia środki na dofinansowanie kosztów zakupu podręczników i pomocy dydaktycznych. Wysokość dofinansowania to kwota do siedemset siedemdziesięciu złotych. Pomoc jest skierowana do uczniów szkół podstawowych, gimnazjów i placówek ponadgimnazjalnych. Wnioski są przyjmowane przez dyrekcję szkoły, do której niepełnosprawny uczeń będzie uczęszczał, i za jej pośrednictwem są kierowane odpowiednio do urzędu gminy czy też urzędu miasta właściwego dla siedziby placówki edukacyjnej. Jeśli zajdzie taka potrzeba, gmina ma także obowiązek tworzyć świetlice środowiskowe i terapeutyczne dla dzieci z dysfunkcjami, w których będą odbywały się zajęcia dodatkowe i indywidualne wspierające proces kształcenia i rozwoju. 
Na podstawie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego zespół nauczycieli i specjalistów tworzy dla ucznia indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny. Określa on zakres dostosowania wymagań edukacyjnych, rodzaj i zakres zintegrowanych działań o charakterze rewalidacyjnym, formy, sposoby i okres udzielania uczniowi pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Ustalane są także działania wspierające rodziców ucznia oraz wymiar godzin, w którym poszczególne formy pomocy będą realizowane. Zgodnie z rozporządzeniem ministra edukacji narodowej z 7 lutego 2012 roku w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych (Dz.U. z 2012 roku pozycja 204) na zajęcia rewalidacyjne dla ucznia niepełnosprawnego w oddziale ogólnodostępnym i integracyjnym przeznacza się dwie dodatkowe godziny zajęć tygodniowo. 
 
W domu ucznia 
 
Uczeń, którego niepełnosprawność uniemożliwia chodzenie do szkoły, może być nauczany indywidualnie w miejscu swojego pobytu (dom rodzinny, specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy lub placówka opiekuńczo-wychowawcza), o czym mowa w artykule 71b ustęp 1a ustawy o systemie oświaty oraz w rozporządzeniu ministra edukacji narodowej i sportu z 29 stycznia 2003 roku w sprawie sposobu i trybu organizowania indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży (Dz.U. numer 23, pozycja 193). Szacuje się, że w Polsce około trzech procent uczniów ze względu na niepełnosprawność wymaga właśnie takiej formy kształcenia. Niestety indywidualne nauczanie wiąże się z dwoma głównymi problemami organizacyjnymi - pieniędzmi oraz obsadzeniem dodatkowych godzin kadrą nauczycielską. Niemniej jednak organ prowadzący szkołę nie może odmówić niepełnosprawnemu nauczania indywidualnego, jeżeli ten ma orzeczenie o potrzebie kształcenia indywidualnego, które wydaje zespół działający w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej lub innej publicznej poradni specjalistycznej. Biorąc pod uwagę, że nie ma jednoznacznych wytycznych określających konkretne przypadki, w których uczniowi przysługuje indywidualne nauczanie, każdy wniosek jest rozpatrywany indywidualnie. 
 
Pomoże asystent 
 
Samorząd może też zatrudniać asystentów rodziny, co wynika z ustawy z 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. numer 149, pozycja 887 z późniejszymi zmianami), która weszła w życie 1 stycznia 2012 roku. Asystent rodziny ma być jednym z urzędników w gminie. Ponieważ jednak w praktyce okazało się, że przyjęte uregulowania oznaczały dla samorządów terytorialnych dodatkowe wysokie koszty, Sejm znowelizował ustawę. Przydzielenie asystenta rodziny stanie się obligatoryjne dopiero od 1 stycznia 2015 roku. Do tego czasu kierownik ośrodka pomocy społecznej może, ale nie musi, zatrudnić takiego pracownika. Liczba asystentów rodziny będzie więc na razie uzależniona od potrzeb i możliwości finansowych danej gminy. 
 
Likwidacja barier 
 
Samorządy otrzymują też pieniądze z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Są one przekazywane na realizację zadań rehabilitacji osób niepełnosprawnych znajdujących się w kompetencjach samorządów powiatowych i wojewódzkich. Miejskie ośrodki pomocy społecznej, działając na podstawie zapisów ustawy z 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. numer 123, pozycja 776 z późniejszymi zmianami) oraz na mocy rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 25 czerwca 2002 roku w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków PFRON (Dz.U. numer 96, poz. 861 z późniejszymi zmianami), udzielają pomocy między innymi niepełnosprawnym dzieciom w wieku szkolnym. 
- W I półroczu 2013 roku w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Bydgoszczy pozytywnie rozpatrzono dziewiętnaście wniosków na dofinansowanie w zakresie likwidacji barier architektonicznych, barier w komunikowaniu się i barier technicznych na kwotę ponad dwudziestu sześciu tysięcy złotych - mówi Jerzy Karwowski, kierownik działu rehabilitacji osób niepełnosprawnych bydgoskiego MOPS. Dodaje, że wypłacono też dofinansowanie siedemdziesięciu dwojgu dzieciom w wysokości niemal stu dwudziestu pięciu tysięcy złotych na zakup sprzętu rehabilitacyjnego, przedmiotów ortopedycznych, środków pomocniczych i leczniczych środków technicznych. Udzielono również stu dwudziestu ośmiu dofinansowań dla dzieci i ich opiekunów do pobytu na turnusie rehabilitacyjnym, na kwotę stu sześćdziesięciu sześciu tysięcy złotych. W ramach dofinansowania do likwidacji barier w komunikowaniu się, zapobiegając wykluczeniu cyfrowemu dzieci z dysfunkcją mowy i słuchu, zakupiono też dwadzieścia zestawów komputerowych. 
 
aaa 
8.2. Student z dysfunkcjami ze wsparciem 
Beata Lisowska 
 
 Źródło: Gazeta Prawna 42/2013 
 
Uprawnienia 
Jak ustalił DGP, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego pracuje nad zmianą przepisu, który obecnie uniemożliwia niepełnosprawnym ubieganie się o stypendium specjalne na drugim kierunku studiów. 
Zgodnie z ustawą z 27 lipca 2005 roku - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dziennik Ustaw z 2012 roku, pozycja 572 z późniejszymi zmianami), gdy po ukończeniu jednego fakultetu kontynuuje się naukę na drugim, nie przysługuje pomoc materialna. Resort nauki przygotuje nowelizację, zgodnie z którą osoby z dysfunkcjami znajdujące się w takiej sytuacji będą uprawnione do stypendium specjalnego, pod warunkiem że niepełnosprawność nabyły w czasie trwania pierwszych studiów lub po ich ukończeniu. 
O zmianę przepisów wystąpiła profesor Irena Lipowicz, rzecznik praw obywatelskich (RPO). Powodem jej interwencji były liczne skargi studentów. O pomoc do RPO zwróciła się między innymi osoba, która niepełnosprawna stała się w trakcie studiów. Ze względu na zmianę sytuacji życiowej musiała rozpocząć naukę na zupełnie innym kierunku, ponieważ realizowane wcześniej studia stały się bezużyteczne. Złożyła wniosek o przyznanie stypendium specjalnego, ale zgodnie z prawem go nie otrzymała. 
- Osobom w takiej sytuacji należy się pomoc, aby mogły się przekwalifikować - podkreśla Irena Lipowicz. 
W odpowiedzi udzielonej RPO resort nauki podkreśla, że prace nad zmianą prawa już trwają. Ministerstwo przypomina również, że osoby niepełnosprawne są uprawnione do ubiegania się o inne świadczenia pomocy materialnej (stypendia: socjalne, rektora dla najlepszych studentów, ministra za wybitne osiągnięcia, a także zapomogi). Dofinansowanie ich kształcenia jest też jednym z zadań opłacanych ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Są one przeznaczane w ramach programu "Aktywny samorząd" na indywidualne wsparcie dla studentów w formie dofinansowania lub refundacji kosztów uzyskania wykształcenia na poziomie wyższym. Taką pomoc oferują samorządy powiatowe, które przystąpiły do tego programu. 
Niepełnosprawni są uprawnieni do ubiegania się o inne świadczenia pomocy materialnej 
 
 aaa 
8.3. Wyższy kapitał początkowy za okres urlopu wychowawczego Bożena Wiktorowska, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-10-11 
 
Emeryci mogą składać wnioski do ZUS w sprawie ponownego ustalenia wysokości świadczenia - donosi Dziennik Gazeta Prawna. 
Od 1 października br. osoby poszkodowane przez wcześniej obowiązujące rozwiązania mogą ubiegać się o ponowne ustalenie wysokości kapitału początkowego. W życie weszła ustawa z 21 czerwca 2013 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2013 r. poz. 960). Na podstawie tych przepisów wysokość wspomnianego kapitału za każdy rok kalendarzowy będzie liczona wyłącznie za okres podlegania polskim przepisom ubezpieczeniowym. W praktyce oznacza to, że osoba zatrudniona w kraju przez pięć miesięcy będzie miała go liczonego za taki właśnie okres. 
Na nowym rozwiązaniu skorzystają te osoby, które w okresie wskazanym do obliczenia kapitału początkowego pracowały przez niepełny rok. Najczęściej w takiej sytuacji były matki wracające do firmy po urlopach wychowawczych w trakcie roku kalendarzowego. Ich okres ubezpieczenia był bowiem na tyle krótki, że do ustalania tego kapitału musiały wskazywać także niepełne 10 kolejnych lat podlegania ubezpieczeniu (ubiegający się o świadczenie mieli obowiązek wskazać 10 kolejnych lat jako podstawę do ustalenia kapitału). Na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów dochody za taki nie w pełni przepracowany rok były sumowane, a następnie dzielone przez 12 miesięcy. Wskaźnik będący podstawą do liczenia kapitału był więc niższy, niż to wynikało z faktycznie zapłaconych składek. 
Teraz się to zmieni, bo wysokość kapitału początkowego liczonego za ten okres będzie mieć związek z wynagrodzeniem. Przykładowo dochód z pracy za cztery miesiące nie będzie już dzielony przez 12, lecz ustalany za okres faktycznego podlegania ubezpieczeniu. Tym samym wysokość kapitału początkowego będzie wyższa, więc w przyszłości ubezpieczony otrzyma wyższe wypłaty. 
Wysokość tej części emerytury zawsze jest ustalona na 1 stycznia 1999 r., i to bez względu na termin złożenia wniosku. 
Stała jest także kwota bazowa będąca podstawą do ustalenia wysokości kapitału. Jest ona równa przeciętnemu wynagrodzeniu w II kw. 1998 r. i wynosi 1229,89 zł. 
Właśnie z tego powodu osoby, które już przebywają na emeryturze, a ich kapitał początkowy był ustalony na podstawie wcześniej obowiązujących, mniej korzystnych przepisów, mogą obecnie występować o jego przeliczenie. 
Aby skorzystać z takiej możliwości, konieczne jest złożenie wniosku do ZUS. Decyzję w sprawie ponownego ustalenia wysokości świadczenia, z uwzględnieniem przeliczonego kapitału początkowego, organ rentowy wyda w ciągu 60 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania nowej decyzji. 
Z kolei osoby, które mają ustaloną wysokość kapitału początkowego, ale dopiero w przyszłości zakończą aktywność zawodową, mogą także już teraz złożyć wniosek o jego przeliczenie. 
Podpisany dokument należy przesłać pocztą lub dostarczyć osobiście do tej jednostki ZUS, która wydała decyzję o ustaleniu kapitału. Przekazując taki wniosek, należy podać znak sprawy. Można także wykorzystać opracowany wzór wniosku o ponowne ustalenie tego świadczenia. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 1 października 2013 r . 
 aaa 
8.4. Rezygnacja z zatrudnienia bez konkretnej daty 
Michalina Topolewska 
 
Źródło: Gazeta Prawna 41 tydzień 2013 
 
Przepisy nie określają jaki jest minimalny okres pracy opiekuna osoby niepełnosprawnej, po którego zakończeniu gmina może wydać decyzję przyznającą mu specjalny zasiłek opiekuńczy. Jak wyjaśnia Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej ocena, czy w indywidualnej sprawie dotyczącej ustalenia prawa do tego świadczenia miała miejsce faktyczna rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oraz to, czy była ona związana z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną należy do kompetencji samorządu. Spełnienie tego warunku jest natomiast niezbędne do tego, aby otrzymać specjalny zasiłek opiekuńczy. 
Resort pracy podkreśla, że przepisy ustawy z 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (to jest Dz.U. z 2006 roku numer 139 pozycja 992 z późniejszymi zmianami) nie wskazują przez jaki czasu opiekun niepełnosprawnego krewnego musi pracować, aby następująca po jego zakończeniu rezygnacja z obowiązków służbowych została uznana za powiązaną z zajęciem się członkiem rodziny. Przepisy nie wskazują też konkretnej daty, po której musi nastąpić odstąpienie od zatrudnienia. W szczególności nie musiało to nastąpić po 30 czerwca bieżącego roku, czyli po zakończeniu okresu przejściowego dla osób otrzymujących świadczenie pielęgnacyjne, na podstawie decyzji wydanej do końca 2012 roku. Osoba ubiegająca się o wsparcie może więc wykazać, że zakończenie jej aktywności zawodowej miało miejsce w przeszłości, ale specjalny zasiłek otrzyma tylko wówczas, gdy udowodni, że było to spowodowane objęciem opieką niepełnosprawnego członka rodziny. 
 
 aaa 
8.5. Świadczenie pielęgnacyjne do poprawki 
Beata Rędziak 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2013-10-07, 
 
W Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej (MPiPS) podjęto prace nad zmianami przepisów dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych i specjalnych zasiłków opiekuńczych, polegające na ujednoliceniu zasad ich przyznawania. 
O zgodzie premiera na podjęcie prac nad powyższymi przepisami poinformował 11 września br. Jarosław Duda, pełnomocnik rządu ds. osób niepełnosprawnych, na posiedzeniu sejmowej Komisji Polityki Społecznej i Rodziny. 
- W przeciągu kilku tygodni przestawimy te założenia, prosimy państwa jeszcze o cierpliwość - mówił wtedy minister Duda. 
Jak informuje biuro promocji i mediów MPiPS, zmiany przepisów mają na celu standaryzację świadczeń opiekuńczych i zapewnienie, aby były one udzielane wyłącznie osobom faktycznie sprawującym opiekę. 
- Przedmiotowy projekt ustawy został wpisany do planu prac legislacyjnych Rady Ministrów na 2013 r. 
Rozwiązania zawarte w projekcie dotyczą konieczności wypracowania odpowiednich procedur oraz wprowadzenia starannej weryfikacji świadczeniobiorców świadczenia pielęgnacyjnego - informuje biuro prasowe MPiPS. 
Projekt zakłada, że wysokość świadczenia pielęgnacyjnego w ciągu pięciu lat osiągnie pułap minimalnego wynagrodzenia za pracę. Świadczenie pielęgnacyjne przysługiwać będzie osobom zobowiązanym do alimentacji na podstawie przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, opiekującym się niepełnosprawnym członkiem rodziny, bez względu na wiek powstania niepełnosprawności. 
Zmiany mają objąć również wprowadzenie dodatkowej kwalifikacji osób niepełnosprawnych przez ocenę zakresu niesamodzielności osoby niepełnosprawnej. Oceny dokonywać będzie zespół ds. orzekania o niepełnosprawności. 
·	Planuje się, że projekt wejdzie w życie w 2014 r. - informuje biuro prasowe MpiPS. 
 
 aaa 
8.6. Świadczenie pielęgnacyjne będzie przysługiwać wszystkim opiekunom? 
Beata Rędziak 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna 
Data opublikowania na www.niepelnosprawni.pl: 2013-10-15 
 
Dwuosobowe składy orzecznicze działające przy wojewódzkich zespołach ds. orzekania o niepełnosprawności określą poziom niesamodzielności osoby z niepełnosprawnością, który zadecyduje o wysokości przysługującego wsparcia - wynika z informacji podanej Dziennikowi Gazecie Prawnej (DGP) przez wiceminister pracy Elżbietę Seredyn. 
 
Od 1 lipca br., w myśl wytycznych nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne mogli otrzymać tylko rodzice lub opiekunowie dzieci z niepełnosprawnością. Dla pozostałej grupy osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny wprowadzono nowe świadczenie: specjalny zasiłek opiekuńczy. W konsekwencji wejścia w życie powyższych przepisów ok. 100 tys. osób straciło prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. Szczegółowo o problemach, które dotknęły tę grupę w związku z nowymi regulacjami, już pisaliśmy. 
O pierwszych sygnałach podjęcia przez rząd prac nad zmianą kontrowersyjnych przepisów pisaliśmy niedawno na łamach naszego portalu. Dziś ujawniono pierwsze założenia "noweli do noweli"; wynika z nich, że o świadczenie pielęgnacyjne będą mogli ubiegać się wszyscy opiekunowie osób z niepełnosprawnością. 
- Wysokość świadczenia będzie zróżnicowana, a osoba wymagająca opieki będzie musiała się poddać dodatkowemu badaniu określającemu poziom jej niesamodzielności w pięciostopniowej skali (opierającej się na skali Barthel - przyp. red.) - powiedziała DGP Elżbieta Seredyn. Najniższa kwota wsparcia ma wynieść 820 zł; jego górna granica nie jest jeszcze znana. 
 
Nowe przepisy od stycznia 
 
Podczas ubiegłotygodniowej konferencji prasowej Solidarnej Polski, w której wzięli udział opiekunowie osób z niepełnosprawnością, podano informację o spotkaniu z marszałek Sejmu Ewą Kopacz oraz wiceminister Seredyn. Zadeklarowano na nim, że 1 stycznia 2014 r. wejdzie w życie ustawa przyznająca opiekunom osób z niepełnosprawnością świadczenie pielęgnacyjne, którego wysokość będzie uzależniona od stopnia niesamodzielności i niepełnosprawności. - Do tego czasu gminy mają wypłacać zasiłki celowe z tzw. rezerwy budżetowej, która została wysłana do ośrodków pomocy społecznej - poinformował przedstawiciel Solidarnej Polski. 
We wrześniu br. do gmin trafiły dodatkowe pieniądze zgromadzone w rezerwach celowych, a pozostające w dyspozycji MPiPS. - 9 października skierowałam do wojewodów pismo, które mieli przekazać do gmin. Zwracam się w nim do ośrodków pomocy społecznej o to, aby mając na względzie trudną sytuację tych rodzin, zbadały możliwość udzielenia im wsparcia systemu pomocy społecznej - mówi DGP Elżbieta Seredyn. 
W ten sposób można byłoby uzyskać zasiłek celowy, pokryć składki emerytalno-rentowe, a w przypadku przekroczenia przez daną rodzinę kryterium dochodowego - uzyskać specjalny zasiłek celowy. Nie ma jednak gwarancji, że takie świadczenie uzyska każdy, kto będzie się o nie ubiegał. 
 
 Aaa 
8.7. W 2014 roku skończy się podział opiekunów 
Michalina Topolewska 
 
Źródło: Gazeta Prawna 42/2013 
 
Wysokość świadczenia pielęgnacyjnego będzie uzależniona od poziomu niesamodzielności. Określi ją specjalna pięciostopniowa skala. 
Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej kończy właśnie prace nad określeniem nowych zasad przyznawania pomocy dla sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi członkami rodziny. Powrotowi do jednej formy wsparcia, chociaż w różnej wysokości, skierowanej do wszystkich opiekunów, towarzyszy jednocześnie likwidacja specjalnego zasiłku opiekuńczego. 
 
Wyższa pomoc 
 
Rząd zdecydował się na jego wprowadzenie od stycznia bieżącego roku, dzieląc osoby mogące się dotychczas starać o świadczenie pielęgnacyjne na dwie grupy. Świadczenie pielęgnacyjne zachowali głównie rodzice posiadający niepełnosprawne dzieci, a dla pozostałych wprowadzony został specjalny zasiłek opiekuńczy. Problem w tym, że konieczność wykazania faktycznej rezygnacji z pracy i spełnianie kryterium dochodowego uczyniło uzyskanie go praktycznie niemożliwym. 
- Jego przyznanie opierało się też na uznaniowości ze strony gminy, dlatego rezygnacja z niego jest dobrym rozwiązaniem - wskazuje Halina Pietrzykowska, kierownik działu świadczeń rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Białymstoku. 
Beata Bonk, kierownik działu świadczeń OPS w Gliwicach, dodaje, że zróżnicowanie wysokości wsparcia jest lepszym pomysłem niż kierowanie jej w jednej kwocie do wszystkich opiekunów ze względu na różny zakres pomocy, której wymaga osoba niepełnosprawna. 
- Jeżeli najniższe świadczenie miałoby wynosić 820 złotych miesięcznie, to na zmianie zyskają otrzymujący specjalny zasiłek opiekuńczy, którym teraz przysługuje 520 złotych - wylicza Halina Pietrzykowska 
Elżbieta Seredyn, wiceminister pracy i polityki społecznej, zapowiada też, że o poziomie niesamodzielności będą decydować dwuosobowe składy orzecznicze działające przy wojewódzkich zespołach do spraw orzekania o niepełnosprawności. 
- Będą oni stosować opracowaną przy współpracy ze specjalistami pięciostopniową skalę. Została ona oparta na skali Barthela, nie jest jednak jej wiernym odzwierciedleniem - dodaje. 
Skala ta, stosowana między innymi przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu opieki długoterminowej, służy głównie do oceny samodzielności ruchowej. 
 
Dotacja na zasiłki 
 
Zanim jednak nowelizacja ustawy z 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dziennik Ustaw z 2006 roku, numer 139, pozycja 992 z późniejszymi zmianami) wejdzie w życie, rząd nie przewiduje wprowadzenia specjalnej rekompensaty dla osób, które od lipca w ogóle nie otrzymują pomocy. Problem ten dotyczy ponad stu tysięcy opiekunów, którzy do końca czerwca byli objęci okresem przejściowym, a potem nie zyskali prawa ani do świadczenia pielęgnacyjnego, ani specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego. 
Jednak jak tłumaczy Elżbieta Seredyn, osoby te mogą starać się o zasiłki z pomocy społecznej. Po tym, jak we wrześniu resort finansów i sejmowa komisja finansów publicznych wydały pozytywną decyzję co do zmiany przeznaczenia części środków zgromadzonych w rezerwach celowych będących do dyspozycji resortu pracy, do gmin trafiły dodatkowe pieniądze na dofinansowanie wypłaty zasiłków stałych i okresowych. 
- 9 października skierowałam do wojewodów pismo, które mieli przekazać do gmin. Zwracam się w nim do ośrodków pomocy społecznej o to, aby mając na względzie trudną sytuację tych rodzin, zbadały możliwość udzielenia im wsparcia systemu pomocy społecznej - wyjaśnia Elżbieta Seredyn. 
Taka pomoc miałaby polegać na przyznaniu w szczególności zasiłku celowego, sfinansowaniu składek na ubezpieczenia emerytalno-rentowe, a w uzasadnionych przypadkach, gdy rodzina przekracza kryterium dochodowe, specjalnego zasiłku celowego. 
Nie oznacza to jednak gwarancji uzyskania świadczeń. 
- Decydujące znaczenie ma dla nas spełnienie przesłanek wynikających z ustawy o pomocy społecznej. Zresztą część tych osób już się do nas zgłosiła o wsparcie, musimy jednak mieć na uwadze to, że są jeszcze inne grupy rodzin, które też potrzebują świadczeń, zwłaszcza z powodu nadchodzącej zimy - informuje Anna Kwaśniewska, dyrektor MOPR w Koninie. 
 
Aaa 
8.8. Renta z firmy za wypadek 
Ryszard Sadlik, oprac.: GR 
 
 Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-09-23 
 
Pracownik, który odniósł obrażenia na terenie zakładu z winy pracodawcy może żądać od zakładu renty choćby z tego powodu, że chwilowo nie ma szans na lepiej płatną posadę - czytamy w Rzeczpospolitej. 
Jeśli firma ponosi odpowiedzialność za wypadek przy pracy, poszkodowani mogą występować przeciwko niej z żądaniem zasądzenia: 
- zadośćuczynienia za doznaną krzywdę oraz 
- renty wyrównawczej (uzupełniającej) - w razie utraty zdolności do pracy, jeśli ich szkody nie zostały zaspokojone przez świadczenia z ZUS. 
Na takie uprawnienie pracowników wskazuje art. 444 i 445 kodeksu cywilnego. Dodatkowo z art. 444 par. 2 k. c. wynika, że jeśli wypadek spowodował całkowitą lub częściową utratę zdolności do pracy zarobkowej, poszkodowany może żądać odpowiedniej renty. Tak samo dzieje się, gdy zwiększyły się potrzeby tej osoby lub zmniejszyły jej widoki powodzenia na przyszłość. 
Celem przyznania renty jest doprowadzenie do zrównania sytuacji finansowej poszkodowanego pracownika z sytuacją, w jakiej znajdowałby się, gdyby wskutek wypadku nie doznał uszczerbku na zdrowiu. Jeśli więc utracił, choćby częściowo, zdolność do pracy i ma obecnie większe wydatki związane np. z konieczną rehabilitacją albo nie ma obecnie szans na uzyskanie lepiej płatnej posady, która była w jego zasięgu przed wypadkiem, to może domagać się przed sądem zasądzenia od firmy renty. 
Podstawą określenia wysokości renty uzupełniającej, która przysługuje poszkodowanemu, powinny być przeciętne zarobki, jakie pobierałby on w przyszłości, gdyby nie doznał ograniczenia w zdolności do zarobkowania. Sąd powinien się tu opierać na średniej płacy, jaką w okresach, za które przypadać ma renta, osiągają lub z dużym prawdopodobieństwem będą osiągać osoby zatrudnione na takich stanowiskach, na których byłby zatrudniony poszkodowany, posiadający te same kwalifikacje i staż pracy. Renta ma odpowiadać różnicy między zarobkami, które poszkodowany otrzymywałby, gdyby nie doszło do wypadku, a jego aktualnym (potencjalnym) wynagrodzeniem. 
Jeśli pracownik otrzymuje rentę z ubezpieczenia wypadkowego, to przy ustalaniu świadczenia od pracodawcy sąd zalicza na jej poczet należność z ZUS. Zasądza zatem na rzecz pracownika różnicę między stawkami tych świadczeń. 
Pracownik, występując przeciwko firmie o zasądzenie renty, musi wykazać: 
- ciążącą na pracodawcy odpowiedzialność z tytułu czynu niedozwolonego, 
- poniesioną szkodę (zwykle jest to uszczerbek na zdrowiu) oraz 
- związek przyczynowy między zdarzeniem będącym wypadkiem przy pracy a powstaniem szkody. Wynika to z faktu, że w tym zakresie ciężar dowodu spoczywa na pracowniku (art. 6 k.c). 
Więcej w Rzeczpospolitej z 23 września 2013 r. 
 
 aaa 
8.9. Gospodarstwo rolne nie przekreśli szans na świadczenie pielęgnacyjne 
kwa, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-10-09 
 
Zajmujący się niepełnosprawnym członkiem rodziny rolnik po złożeniu oświadczenia, że nie pracuje na roli, będzie mógł otrzymać pomoc - donosi Rzeczpospolita.Przez niepodejmowanie lub rezygnację z zatrudnienia pracownicy ośrodków pomocy społecznej będą rozumieć także niewykonywanie pracy w gospodarstwie rolnym. Wystarczy, że posiadacz hektarów złoży pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenie, że nie pracuje na roli. 
Takie zmiany przewiduje poselski projekt nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych, którego pierwsze czytanie odbyło się wczoraj w Sejmie. 
Dzięki nowelizacji będzie jasne, że rolnik opiekujący się niepełnosprawnym członkiem rodziny ma prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego albo świadczenia pielęgnacyjnego.Obecne przepisy nie rozstrzygają tego jednoznacznie. 
Sytuację komplikują sprzeczne stanowiska Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (uchwała sygn. I OPS 5/12). 
Resort twierdzi, że świadczenie rolnikom się należy, NSA uważa, że nie. Zdaniem sądu przy właściwej organizacji pracy rolnik może prowadzić gospodarstwo i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jest bowiem organizatorem własnej pracy. Ma możliwość jej zaplanowania, dostosowania rozkładu zajęć do potrzeb rodziny, w tym wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną. Praca świadczona w ramach stosunku pracy jest zaś wykonywana na rzecz osoby trzeciej i pod jej kierownictwem. 
W sprawie jednoznacznego uregulowania kwestii, czy posiadający gospodarstwo rolne ma prawo do świadczeń, wystąpił do Ministerstwa Pracy Marek Michalak, rzecznik praw dziecka. Sprawą zajęli się posłowie PSL. 
Przygotowana przez nich nowelizacja ma także uciąć wątpliwości dotyczące tego, czy specjalne zasiłki opiekuńcze przysługują małżonkom. Żona opiekująca się niepełnosprawnym mężem otrzyma świadczenie, jeśli rodzina jest w trudnej sytuacji. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 13 września 2013 r. 
 
Aaa 
8.10. ZUS i NFZ sprawdzą zagraniczne zasiłki 
Mateusz Rzemek, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-10-15 
 
Za pół roku ruszy platforma elektronicznej wymiany informacji o świadczeniach wypłacanych Polakom we wszystkich państwach UE - donosi Rzeczpospolita. 
Rada Ministrów przyjęła 2 października br. projekt ustawy przewidujący wdrożenie w Polsce systemu elektronicznej wymiany informacji dotyczących zabezpieczenia społecznego. 
Po zmianach może się okazać, że polscy wcześniejsi emeryci czy renciści zatrudnieni za granicą będą musieli zwracać swoje świadczenia do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, gdy przekroczą limity dozwolonych zarobków. 
Urzędnicy szybciej powinni także reagować na przypadki podwójnego wypłacania świadczeń rodzinnych,gdy matka z dzieckiem pobiera je w Polsce, a jednocześnie ojciec zatrudniony w Niemczech czy Francji stara się o podobne, wsparcie za granicą. Już teraz wiele osób musi oddawać świadczenie przyznane w Polsce, gdy okazało się, że z podobnego skorzystali już za granicą. 
Obowiązek ustanowienia nowego systemu wymusza na nas Unia Europejska, która w ten sposób zamierza ułatwić koordynację wypłaty świadczeń w poszczególnych państwach wspólnoty europejskiej. 
Zgodnie z projektem elektronicznej wymianie będą podlegać dane, które umożliwią przyznanie m.in. zasiłków chorobowych, macierzyńskich (ojcowskich), rent z tytułu niezdolności do pracy, emerytur, rent z tytułu wypadków przy pracy i choroby zawodowej. Dotyczyć ma to także danych dających prawo do: rent rodzinnych, zasiłków pogrzebowych, zasiłków dla bezrobotnych, a także świadczeń: przedemerytalnych i rodzinnych oraz specjalnych świadczeń pieniężnych o charakterze nieskładkowym. 
Wymieniane mają być również dane pomocne w odzyskiwaniu należności w innym państwie członkowskim. 
Nie zmieni się jednak w Polsce sposób ustalania przez poszczególne jednostki informacji potrzebnych zagranicznym instytucjom do oceny, czy mogą wypłacić wsparcie danej osobie za granicą. Ma to szczególnie znaczenie przy wypłacie świadczeń rodzinnych i wsparcia z pomocy społecznej. 
Obecnie w Polsce brakuje jednego systemu, który gromadziłby choćby podstawowe dane o adresach zamieszkania świadczeniobiorców. Urzędnicy muszą więc "na piechotę" poszukiwać tych informacji. 
Po zmianach Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej zajmie się rozsyłaniem danych dotyczących bezrobocia i świadczeń rodzinnych, ZUS ma udostępnić dane dotyczące emerytur i rent, zasiłków wypadkowych, chorobowych i macierzyńskich, a także zajmie się wymianą informacji o świadczeniach wypłacanych w Polsce rolnikom i przedstawicielom służb mundurowych. 
Narodowy Fundusz Zdrowia zajmie się wymianą informacji o kosztach świadczeń zdrowotnych udzielonych poszczególnym osobom w Polsce i za granicą. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 2 października 2013 r. 
 
 aaa 
8.11. Czy rodzic musi zrezygnować z pracy? 
Michalina Topolewska, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
 Data opublikowania: 2013-10-09 
 
 Moja córka choruje na dziecięce porażenie mózgowe. Gmina przyznała mi świadczenia rodzinne, w tym zasiłek pielęgnacyjny. Jednak ze względu na to, że postępująca choroba córki wymaga sprawowania nad nią całodziennej opieki, chciałabym ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne. Czy w związku z tym muszę zwolnić się z pracy lub w ogóle nie podejmować zatrudnienia? - pyta czytelniczka Dziennika Gazety Prawnej. 
Tak - odpowiada "DGP". Świadczenie pielęgnacyjne jest formą pomocy skierowaną bezpośrednio do opiekuna niepełnosprawnego dziecka. Przysługuje ono matce lub ojcu, jeśli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności. To drugie powinno dodatkowo zawierać wskazania o konieczności stałej lub długotrwałej opieki (pomocy) innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, a także o potrzebie stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. 
Oprócz rodziców o świadczenie pielęgnacyjne może też ubiegać się osoba pełniąca funkcję spokrewnionej rodziny zastępczej oraz opiekun faktyczny. Tym ostatnim zgodnie z ustawową definicją jest osoba faktycznie zajmująca się dzieckiem, która wystąpiła do sądu z wnioskiem o jego przysposobienie. Ponadto w określonych przepisami sytuacjach o świadczenie mogą starać się inne osoby, obciążone zgodnie z kodeksem rodzinnym i opiekuńczym obowiązkiem alimentacyjnym względem niepełnosprawnego dziecka, np. jego dziadkowie lub rodzeństwo. Świadczenie pielęgnacyjne wynosi obecnie 620 zł, ale do końca grudnia przysługuje do niego 200 zł dodatku. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 13 września 2013 r. 
 
 Aaa 
8.12. MPiPS: zmiana w świadczeniach pielęgnacyjnych będzie korzystna dla chorych i ich opiekunów 
 
Źródło: Dziennik Polski/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2013-10-18 
 
Wrócą świadczenia pielęgnacyjne dla członków rodzin opiekujących się niepełnosprawnymi bliskimi. Ich wysokość będzie zależała od stopnia niesamodzielności chorego. 
 
W ostatnich latach przepisy zmieniały się kilka razy, ostatnio w lipcu br. Kolejna zmiana ma być korzystna dla niepełnosprawnych i ich opiekunów - informuje Dziennik Polski. 
MPiPS: pracujemy nad ustawą podwyższającą świadczenia pielęgnacyjne. Każdy niepełnosprawny będzie dodatkowo przebadany i otrzyma określony stopień niesamodzielności. 
Według resortu pracy najniższa wysokość nowego zasiłku wyniesie 820 zł. 
Więcej: www.dziennikpolski24.pl 
 
aaa 
8.13. Czy gmina przyzna zasiłek pielęgnacyjny? 
Michalina Topolewska, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-10-09 
 
 Wychowuje wspólnie z mężem dwójkę dzieci. Starsze ze względu na stan zdrowia uzyskało właśnie w powiatowym zespole orzeczenie o niepełnosprawności. Czy poza zasiłkiem rodzinnym i przysługującym do niego dodatkom otrzymam jeszcze inne wsparcie? - pyta czytelniczka Dziennika Gazety Prawnej. 
Tak - odpowiada "DGP". System świadczeń rodzinnych, oprócz zasiłku i dodatków przeznaczonych dla osób mającym dzieci, przewiduje dodatkową pomoc, gdy są one niepełnosprawne. Pierwszym z takich świadczeń jest wynoszący 153 zł zasiłek pielęgnacyjny, którego przyznanie jest niezależne od wysokości dochodów osiąganych przez członków rodziny. Celem tego zasiłku jest częściowe pokrycie wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. 
Co do zasady przysługuje on na dziecko z orzeczeniem o niepełnosprawności Jego wypłata może być kontynuowana po ukończeniu przez nie 16 lat, ale tylko, jeżeli potomek ma dokument zaliczający go do znacznego stopnia niepełnosprawności. Natomiast w przypadku, gdyby orzeczenie wskazywało na umiarkowany jej poziom, zasiłek będzie przyznany, o ile do uszczerbku na zdrowiu doszło przed 21 rokiem życia. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 13 września 2013 r. 
 
 aaa 
8.14. Czy pomoc jest przyznawana na okres zasiłkowy? 
Michalina Topolewska, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-10-09 
 
 Otrzymuję od 12 kwietnia świadczenie pielęgnacyjne. Czy w związku z rozpoczynającym się 1 listopada nowym okresem zasiłkowym będę musiała jeszcze raz złożyć wniosek o wsparcie? - pyta czytelniczka Dziennika Gazety Prawnej. 
Nie - odpowiada "DGP". Świadczenie pielęgnacyjne, podobnie zasiłek pielęgnacyjny nie są uzależnione od kryterium dochodowego i dlatego nie są przyznawane na czas trwania okresu zasiłkowego, czyli od 1 listopada do 31 października następnego roku kalendarzowego. Są one bowiem przyznawane na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub jej stopniu zostało wydane na czas określony. 
Wówczas prawo do obydwu tych form wsparcia ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności tego dokumentu. Świadczenia mogą więc być wypłacane nieprzerwanie przez kilka lat (o ile będą spełnione pozostałe warunki, od których zależy ich otrzymywanie). 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 13 września 2013 r. 
 
aaa 
8.15. Czy są potrzebne dodatkowe dokumenty? 
Michalina Topolewska, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-10-09 
 
Będę składać w gminie wniosek o świadczenie pielęgnacyjne. Czy oprócz orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność mojego dziecka będą potrzebne jeszcze inne dokumenty? - pyta czytelniczka Dziennika Gazety Prawnej. 
Tak - odpowiada "DGP". Osoba, która chce ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, musi wypełnić wniosek, których druk jest określony w rozporządzeniu ministra pracy i polityki społecznej. Do niego trzeba dołączyć orzeczenie o niepełnosprawności lub znacznym jej stopniu ze wskazaną datą powstania dysfunkcji. 
Gmina może też wymagać innych dokumentów, które są niezbędne do ustalenia prawa do świadczenia, np. potwierdzających, że rodzic nie podejmuje lub zrezygnował z zatrudnienia. Ponadto w przypadku umieszczenia dziecka w placówce zapewniającej całodobową opiekę potrzebne będzie zaświadczenie tej instytucji o liczbie dni w tygodniu, w których potomek tam przebywa. Rodzic może też złożyć oświadczenie, że dziecko nie korzysta z niej przez więcej niż 5 dni tygodnia. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 13 września 2013 r. 
 
aaa 
8.16. Czy zawsze jest pomoc na pełnoletnie dziecko 
Michalina Topolewska, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-10-09 
 
 Mój 30-letni syn doznał w wyniku wypadku samochodowego ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności i znajduje się obecnie pod opieką moją i męża. Czy jedno z nas może otrzymać świadczenie pielęgnacyjne? - pyta czytelniczka Dziennika Gazety Prawnej. 
Nie - odpowiada "DGP". Od początku tego roku zmienione zasady uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego przewidują, że jest ono uzależnione m.in. od daty powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki. 
Pomoc ta może być przyznana, o ile dysfunkcja zdrowotna zaistniała u niej, zanim ukończyła 18 lub 24 lata, gdyby nastąpiło to w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej. To oznacza, że jeżeli niepełnosprawność dziecka powstała po osiągnięciu wskazanego wieku, świadczenie nie będzie przysługiwać. Rodzic może natomiast dożyć wniosek o inną formę pomocy, która jest skierowana do opiekunów zajmujących się dorosłymi członkami rodzin, czyli specjalny zasiłek opiekuńczy. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 13 września 2013 r. 
 
 aaa 
8.17. Będzie więcej pieniędzy z PFRON dla samorządów 
Michalina Topolewska 
 
Źródło: Gazeta Prawna 42/2013 
 
Jeden miliard złotych z wynoszącego prawie pięciu miliardów złotych przyszłorocznego budżetu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zostanie przekazany powiatom i samorządom wojewódzkim na udzielanie pomocy osobom z uszczerbkiem na zdrowiu. To oznacza, że pieniędzy tych będzie więcej niż w tym roku. Na przelewy redystrybucyjne zapisane zostało bowiem osiemset milionów złotych, a na podstawie specjalnego algorytmu środki te zostały podzielone w ten sposób, że do powiatów trafiło sześćset pięćdziesiąt milionów czterysta osiemdziesiąt tysięcy złotych, a do samorządów wojewódzkich sto trzydzieści milionów złotych. Przewidywana na 2014 rok kwota jest zbliżona do tej, którą otrzymały one w 2012 roku. 
Z tych pieniędzy starostowie dofinansowują przede wszystkim turnusy rehabilitacyjne, dopłacają do zaopatrzenia w środki pomocnicze i przedmioty ortopedyczne oraz likwidacji barier architektonicznych. Obowiązkowo muszą też przeznaczyć część środków na utrzymanie warsztatów terapii zajęciowej. 
Z kolei marszałkowie z pieniędzy z PFRON pokrywają koszty tworzenia i działania zakładów aktywności zawodowej. 
Fundusz podzieli pieniądze na realizację tych zadań na początku przyszłego roku i wtedy będą znane konkretne kwoty, które otrzymają samorządy, ale już teraz cieszą się, że będzie ich więcej. 
- W tym roku mieliśmy o milion dwieście tysięcy złotych mniej niż w 2012 roku. Gdyby więc o tyle zwiększyła się przyszłoroczna dotacja, pokryłoby to nasze zapotrzebowanie - podkreśla Krzysztof Sobczyk, zastępca dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Tarnowie. Dodaje, że ze względu na mniejszą kwotę, która była do dyspozycji w tym roku, nie są już realizowane obecnie składane wnioski o pomoc, a tylko te złożone wcześniej. 
Ponadto w 2014 roku, zwiększą się też inne wydatki PFRON związane z samorządami. Więcej pieniędzy będzie przeznaczone na zrekompensowanie gminom dochodów utraconych z tytułu zastosowania zwolnień dla prowadzących zakłady pracy chronionej i zakłady aktywności zawodowej z podatku od nieruchomości, rolnego, leśnego i od czynności cywilnoprawnych. Prawo do ich uzyskania daje im artykuł 47 ustęp 2 ustawy z 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji społecznej i zawodowej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (to jest Dz.U. z 2011 roku numer 127, pozycja 721 z późniejszymi zmianami). Na zwrot pieniędzy z tytułu udzielonych ulg przeznaczonych będzie pięćdziesiąt pięć milionów złotych. 
Z kolei siedemdziesiąt osiem milionów złotych wyniesie w 2014 roku kwota przewidziana na realizację programu wyrównującego różnice między regionami. W jego ramach samorządy mogą starać się o pieniądze m.in. na wyposażenie obiektów służących osobom niepełnosprawnym w sprzęt, likwidację barier w zakładach opieki zdrowotnej, urzędach lub placówkach edukacyjnych oraz na tworzenie spółdzielni socjalnych. Aby jednak powiat mógł skorzystać z tych pieniędzy, musi pochodzić z regionu, który ma wysoką stopę bezrobocia oraz niższy niż krajowy poziom PKB na jednego mieszkańca. Listę jednostek spełniających te warunki PFRON wskaże, gdy będzie już znany termin składania wniosków. 
W przyszłym roku powiaty będą też po raz kolejny realizować program Aktywny Samorząd. W jego ramach niepełnosprawni mogą starać się o dopłatę do kosztów uzyskania prawa jazdy, zakupu sprzętu komputerowego i do czesnego, gdy są studentami. Na ten cel trafi do starostów dwieście dwadzieścia milionów złotych. 
 
Ważne. 
Powiat w uchwale podejmowanej przez radę sam decyduje, ile z uzyskanych z PFRON pieniędzy przeznaczy na poszczególne zadania. 

 aaa 
8.18. Sejm zajmie się projektem noweli ustawy o działalności pożytku publicznego 

 Źródło: PAP/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2013-10-10 
 
 Zmiany w zasadach prowadzenia wykazu organizacji uprawnionych do zbierania środków z 1 proc. podatku przewiduje projekt nowelizacji ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, którą w czwartek (10 października) wieczorem zajmie się Sejm. 
Projekt przygotowany przez resort pracy i polityki społecznej przewiduje dwie podstawowe zmiany w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. 
Pierwsza dotyczy zlecania zadań organizacjom pozarządowym w trybie pozakonkursowym, druga - wykazu organizacji pożytku publicznego uprawnionych do zbierania środków z 1 proc. podatku. 
Projekt m.in. nadaje całkowicie nowe brzmienie artykułowi dotyczącemu wykazu. Zmianie ulec ma zakres danych objętych nim; zgodnie z projektem ma zawierać: nazwę, siedzibę, numer wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, identyfikator podatkowy NIP, jeżeli został on nadany tej organizacji. Obecnie ustawa nie określa, jakie dane zawierać ma wykaz. 
Projekt zobowiązuje również organizacje pożytku publicznego do podania naczelnikowi urzędu skarbowego (właściwego według siedziby organizacji) numeru rachunku bankowego do 30 czerwca roku następującego po roku podatkowym. Obecnie ostatecznym terminem na złożenie tej informacji jest 31 stycznia. 
W celu ostatecznego rozwiania wątpliwości związanych z zamknięciem wykazu wprowadzony ma zostać termin dzienny. Ma to być 31 grudnia roku następującego po roku podatkowym, za który składane jest zeznanie podatkowe. 
Zmiany dotyczące trybów pozakonkursowych przy zlecaniu zadań publicznych mają rozwiać wątpliwości interpretacyjne dotyczące stosowania tego trybu. 
 
 aaa 
 9. WSPOMINAMY LUDZI I WYDARZENIA 
 
aaa 
9.1. Józef Stroiński Organizator Polskiego Związku Niewidomych i spółdzielni Niewidomych 
 
Źródło: "Pochodnia" listopad 1988 r. 
 
Są w naszej pamięci 
 
Piętnaście lat temu odszedł od nas Józef Stroiński. Znany był w całym kraju, ale najbardziej cenili, szanowali, a nawet kochali go niewidomi na Białostocczyźnie, w jej dawnych, rozległych granicach. 
Józef Stroiński pieszo przemierzył wszystkie miasteczka i wsie północno - wschodniej Polski. Z wielkim poświęceniem wyszukiwał niewidomych. Dzieci kierował do szkół, a dorosłych do spółdzielni i innych zakładów pracy. Załatwiał im mieszkania, stwarzał warunki normalnego bytowania. 
Praca zawodowa w okręgu PZN, a następnie w spółdzielni, żarliwa działalność społeczna wypełniały całe jego życie. Nikt chyba się na nim nie zawiódł. Przywiązywał wielką wagę do zdobywania i popularyzowania wiedzy, oświaty, kultury. Józef Stroiński zmarł w wieku 52 lat, w listopadzie 1973 roku. Spoczywa na cmentarzu w Białymstoku. 
 
aaa 
9.2. Działacz kierujący się sercem 
Adolf Szyszko 
 
Źródło: "Pochodnia" luty 1999 r. 
 
15 listopada ub. roku minęło 25 lat od śmierci Józefa Stroińskiego. Ten wybitny działacz wyróżnił się szczególnie swą społeczną pracą na terenie północno-wschodnim naszego kraju. Były to obszary najbardziej zaniedbane, zamieszkiwane przez ludzi utrzymujących się głównie z pracy w gospodarstwach rolnych. Tutaj też znajdowało się wielu inwalidów wzroku, nie posiadających własnych źródeł utrzymania, bez kwalifikacji i wykształcenia. Z reguły żyli na łaskawym, razowym chlebie u swych rodzin /klepiących przysłowiową biedę/. Opatrzność zrządziła, że Józefowi Stroińskiemu w tym terenie przypadło działać i pracować, zdobywając ogromne uznanie, szacunek i wdzięczność niewidomych, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej. 
Józef Stroiński urodził się 5 października 1920 roku. Jego rodzina utrzymywała się z pracy w gospodarstwie rolnym, na terenie byłego województwa bydgoskiego. Mając 9 lat za nieposłuszeństwo został ukarany rózgą przy czym jedno uderzenie trafiło go w oko. Skutek był opłakany, po kilku miesiącach bezskutecznego leczenia utracił wzrok. 
W listopadzie 1930 roku został przyjęty do szkoły dla niewidomych w Laskach. W nauce miał bardzo dobre wyniki. Pismo Braille'a opanował w przeciągu kilku miesięcy, uzyskując stosunkowo wysoką biegłość w czytaniu. W 1936r. kończy szkołę podstawową, a następnie rozpoczyna naukę w zespole uzdolnionej młodzieży, realizującej program pierwszej klasy liceum ogólnokształcącego. W listopadzie 1937 roku umiera Mu ojciec, wskutek czego matka wzywa Go do siebie by pomógł Jej w wychowaniu dzieci i prowadzeniu gospodarstwa. Doskonale pamiętam dzień Jego wyjazdu z zakładu, ponieważ dyrektor Henryk Ruszczyc na zbiórce stawiał na Go za wzór poświęcenia i ofiarności dla rodziny. W latach 1943-46 przebywa z całą rodziną na przymusowych robotach w Niemczech, gdzie pracuje w gospodarstwie rolnym przy żywym inwentarzu. Do Niemiec wyjechał z akordeonem, a grał na nim nieźle, zdobywając uznanie i popularność, ułatwiającą Mu egzystencję. Kiedyś nieopatrznie przy Niemcach zagrał "Boże coś Polskę", za co odebrano Mu akordeon. Po wojnie do 1948 roku przebywa w rodzinnej wsi gdzie zajmuje się odbudową zniszczeń i zagospodarowaniem ziemi. 
Od listopada 1948 roku do sierpnia 1949 przebywa w Laskach na krótkim przeszkoleniu w szczotkarstwie, a następnie wyjeżdża do spółdzielni niewidomych w Lublinie, podejmując pracę zawodową. Do wyrobu szczotek nie ma zdolności, gdyż nie może osiągnąć większej wprawy. W 1951 roku prezes Modest Sękowski wysyła Go do Białegostoku, celem zorganizowania oddziału Polskiego Związku Niewidomych i Spółdzielni oraz zajęcia się miejscowymi niewidomymi. Tutaj J.Stroiński w pracy społecznej czuje się w swoim żywiole. Uzyskiwane osiągnięcia wyraźnie Go dowartościowują, dając Mu ogromną satysfakcję. Jest wszędzie tam gdzie Go niewidomi najbardziej potrzebują. Zupełnie nie liczy się ze swym zdrowiem, ani możliwościami materialnymi. Uważa, że rehabilitacja niewidomych, ich awans społeczny i zawodowy są najważniejsze. 
W 1951 roku na ulicy 1-go Maja w Białymstoku organizuje warsztaty pracy, które są zaczątkiem przyszłej spółdzielni. W rok później na ulicy Kraszewskiego 9 powstaje oddział PZN /późniejszy okręg/ i Spółdzielnia Niewidomych, która po wybudowaniu obiektu przenosi się pod numer 26. J.Stroiński na początku lat 50-tych zakłada własną rodzinę, żeniąc się z panią mgr Zofią Wysocką. 
Józef Stroiński miał czworo dzieci. Jego postawa wobec nich wzbudzała we mnie prawdziwe wzruszenie. Pewnego razu byłem świadkiem Jego rozmowy z córeczką, która zatelefonowała, że wychodzi do szkoły i nie może znaleźć klucza, by zamknąć mieszkanie i jest bardzo zdenerwowana. Szczególnie utkwiło mi w pamięci, jak pan Stroiński ciepło przemawiał do dziecka, uspokajał, że tatuś tam zaraz przyjedzie, że znajdzie się wyjście. Wiem także, jak bardzo troszczył się o to, by dzieci miały w domu wszystko, co potrzeba. 

Pana Stroińskiego doceniają ludzie zwłaszcza teraz, kiedy od Jego śmierci upłynęło już szereg lat, kiedy można Go porównać z tymi, co przyszli po Nim. Był potrzebny taki właśnie, jaki był. 
Niewątpliwie był postacią kontrowersyjną budzącą u wielu osób, zwłaszcza ze szczebla kierowniczego zastrzeżenia, wątpliwości i krytykę. Nie brakowało w Jego pracy podobnie zresztą jak u wszystkich ludzi potknięć i błędów. Nie ulega jednak wątpliwości, że działaczem był wysokiej rangi, co budziło często zawiść i niechęć. Nie umiał np. pogodzić szeroko rozumianych potrzeb własnej rodziny z pracą społeczną. Dla zilustrowania podam dwa przykłady: 
Zdarzyło się kiedyś, że w jednym dniu wypadły dwie narady, w których chciał wziąć udział - w Białymstoku i w Warszawie. Do Warszawy pojechał taksówką przy czym kosztów podróży nie mógł rozliczyć w zakładzie pracy, bo nie uznano Mu celowości wyjazdu oraz nie miał rachunku. Innym razem będąc w delegacji na terenie województw zachodnich kupił silnik do maszyny dla spółdzielni niewidomych, /bez rachunku/ płacąc za niego ze swojej kieszeni. Myślę, że wypada wspomnieć, że główny ciężar organizacyjno-wychowawczy czworga dzieci spadał na Jego żonę, dzięki czemu mąż mógł prowadzić swą pracę społeczną i zawodową. W jego mieszkaniu było zakwaterowanych kilku niewidomych uczniów czekających na rozwiązanie swych problemów lokalowych 
Przez 43 lata jako bliski kolega obserwowałem Jego działalność z ogromnym szacunkiem i uznaniem, gdyż niewielu naszych społeczników potrafiło wychodzić naprzeciw potrzebom niewidomych, najbardziej zaniedbanych, tak jak robił to Józef Stroiński. 
Wszystkich zainteresowanych bliższymi szczegółami z życia i pracy Józefa Stroińskiego odsyłam do artykułu Józefa Szczurka "Szczęśliwy nie szuka zapomnienia" /21 stron/ zamieszczonego w publikacji Zarządu Głównego PZN "Biografie osób zasłużonych dla środowiska niewidomych" - część trzecia, wydaną w 1993 roku. 
 
 aaa 
9.3. Zapisane w ludzkich sercach 
Józef Szczurek 
 
Źródło: "Pochodnia" sierpień 2003 r. 
 
Ofiarność, zapał do pracy społecznej, całkowita bezinteresowność, opiekuńczość, to najważniejsze jego cechy. 
 
Kiedy przypatrujemy się rozwojowi spraw niewidomych w Polsce nietrudno zauważyć, że nie był to proces równomierny. W zachodnich częściach kraju, w województwach: śląskim, poznańskim, bydgoskim, gdańskim - już w drugiej połowie XIX wieku powstawały szkoły dla niewidomych, zakłady pracy, organizacje społeczne, natomiast we wschodniej części ten proces rozpoczął się o kilkadziesiąt lat później. 
Najbardziej upośledzonym terenem była Białostocczyzna. Tutaj zaczęło się dziać coś dobrego dopiero na początku lat 50. A stało się to za sprawą człowieka o autentycznej pasji działania - Józefa Stroińskiego. W bieżącym roku upływa trzydzieści lat od jego przedwczesnej śmierci, warto więc, choć w kilkunastu zdaniach, przypomnieć tę niezwykłą sylwetkę. 
Skąd przyszedł? 
Urodził się w październiku 1920 roku na wsi koło Włocławka. Kiedy miał dziewięć lat, stracił wzrok. Rok później, dzięki miejscowemu księdzu, dostał się do szkoły w Laskach. Wyjechał z niej w 1937 r., gdyż zmarł ojciec i matka wezwała go, aby pomagał jej w gospodarstwie i wychowaniu młodszych dzieci. W czasie wojny wraz z całą rodziną został wywieziony do Niemiec. Pracował u gospodarza, wyplatając kosze. Do Polski wrócili w 1946 roku 
Trzy lata później wyjechał do pracy w spółdzielni niewidomych w Lublinie, ale ówczesny prezes Modest Sękowski wkrótce wysłał go do Białegostoku, aby tam zorganizował jednostki zapewniające pomoc i opiekę niewidomym. I tu rozpoczęła się budowa dzieła jego życia. W 1951 r. Józef Stroiński zorganizował spółdzielnię niewidomych w Białymstoku, a kilka miesięcy później oddział Polskiego Związku Niewidomych. 
Docierał do najbardziej zapadłych wsi. Wyszukiwał niewidomych i przyjmował ich do pracy w spółdzielni, która rozwijając się szybko, już po dziesięciu latach mogła zatrudnić kilkaset osób. Organizował w terenie ogniwa PZN. Bardzo chciał, aby ci ludzie, spychani przez swe kalectwo na najdalszy margines egzystencji, mogli pracować, zakładać rodziny, uczyć się, przeżywać - jak wszyscy inni - nie tylko codzienne kłopoty, ale i radości. Temu celowi poświęcał cały czas i wszystkie swe siły. 
Troszcząc się o spółdzielnię, jeździł po całym kraju, zdobywał dla niej maszyny, surowce, załatwiał najtrudniejsze sprawy. Brał udział we wszystkich zjazdach krajowych Polskiego Związku Niewidomych, zresztą przez dłuższy czas należał do jego władz centralnych. Dla niewidomych Białostocczyzny był i pozostał wspaniałym pionierem i najbardziej ofiarnym działaczem społecznym. 
Świadectwa 
O tym okresie życia Józefa Stroińskiego, tak pisze w jednym ze swych artykułów, zatytułowanym: "Działacz kierujący się sercem" - Adolf Szyszko: "Wyróżniał się szczególnie swą społeczną pracą na terenie północno-wschodnim naszego kraju. Były to obszary najbardziej zaniedbane, zamieszkiwane przez ludzi utrzymujących się głównie z pracy w gospodarstwach rolnych. Tutaj też znajdowało się wielu inwalidów wzroku, nie posiadających własnych źródeł utrzymania, bez kwalifikacji i wykształcenia. Przeważnie żyli na łaskawym, razowym chlebie u swych rodzin (klepiących przysłowiową biedę). Opatrzność zrządziła, że Józefowi Stroińskiemu na tym terenie przypadło działać i pracować, tu bowiem zdobywał ogromne uznanie, szacunek i wdzięczność niewidomych, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej. Uważam, iż postawa Józefa Stroińskiego wobec ludzi i pracy może być wzorem do naśladowania. Zawsze widział człowieka autentycznego, z jego problemami, troskami, radościami. Dla każdego niewidomego miał czas, z każdym porozmawiał, doradził, pomógł. Osobiście odwiedzał chałupników, sprawy każdego z nich potrafił prawdziwie reprezentować wobec władz spółdzielni. Wielu ludziom pomagał z własnych środków finansowych, których przecież nie miał w nadmiarze. Ofiarność, serdeczność i inne zalety pana Stroińskiego są bardziej widoczne z perspektywy, zwłaszcza kiedy się je zestawi z jego następcami, którzy może także dbają o dokumentację, przepisy, ale nie wkładają w swoją pracę autentycznego zaangażowania, serca". 
Do tej charakterystyki warto dodać, że Józef Stroiński w czasie swej 25-letniej działalności na Białostocczyźnie, miał licznych znajomych i przyjaciół. Wszyscy go cenili za prawdomówność, ofiarność, społecznikowską pasję i nieustanną gotowość pomagania innym. Nie oznacza to jednak, że nie miał przeciwników, zwłaszcza wśród ludzi, którzy nie zawsze mieli dobre intencje. Bali się go, wiedzieli że Stroiński, kiedy chodzi o dobro niewidomych, nie cofnie się i "wyrąbie" prawdę publicznie, toteż niejednokrotnie rzucano mu pod nogi kłody, narażano na szwank jego dobre imię, a wszystko po to, aby go odsunąć na dalszy plan, zmniejszyć jego wpływ na losy niewidomych. W jednej ze swych wypowiedzi, prof. Zofia Sękowska z Lublina wyraziła o Józefie Stroińskim następującą opinię: 
"Był człowiekiem bardzo inteligentnym, ambitnym. Ofiarność, zapał do pracy społecznej, całkowita bezinteresowność, opiekuńczość - to najważniejsze jego cechy. Sam dla siebie nie wymagał prawie niczego. Był silną indywidualnością. Chyba pierwszy spośród działaczy zrozumiał, że trzeba podać rękę niewidomym żyjącym na wsi, dać im pracę, i tę ideę zaczął z pasją realizować. 
W gruncie rzeczy Józef Stroiński był człowiekiem bardzo samotnym, miał trudne życie i otoczenie nie zawsze go rozumiało. To prawda, że miał też słabości. Nierzadko szukał zapomnienia w alkoholu, ale trzeba też wiedzieć, że gdy człowiek jest szczęśliwy, nie poszukuje zapomnienia. 
Miał dużą łatwość przemawiania, a także nawiązywania kontaktów nie tylko z niewidomymi, ale także z ludźmi widzącymi, czyli mówiąc inaczej - był bardzo zintegrowany, czego nie spotyka się zbyt często. Postać piękna, ze wszech miar godna naśladowania". 
Ostatni dzień 
15 listopada 1973 roku - chmurny, jesienny dzień - był ostatnim w życiu Józefa Stroińskiego. Jego dobre serce nagle przestało bić. 
Uroczystość pogrzebowa zgromadziła tłumy ludzi z całego ówczesnego województwa białostockiego i innych miast. Z bardzo wielu oczu płynęły łzy szczerego bólu. Jak po stracie kogoś najbliższego. Wieńce i wiązanki pokryły mogiłę. Odszedł na zawsze, ale w ludzkiej pamięci Józef Stroiński pozostał nadal żywy i obecny, a jego dzieło, miejmy nadzieję, stale będzie się rozwijać. 
 
aaa 
 10. WPROST ALBO NA OPAK 
 
aaa 
10.1. Dramatyczny wyścig 
Józef Szczurek 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 

 Jesienią 1972 roku przebywała na Litwie czteroosobowa delegacja PZN. Należeli do niej dwaj niewidomi działacze znani w całej Polsce i dwie panie widzące pracujące w Zarządzie Głównym. Członkowie naszej delegacji byli gośćmi Litewskiego Związku Niewidomych. Na zakończenie wizyty planowane było uroczyste przyjęcie z udziałem przedstawicieli rządu republiki litewskiej. 
W dniu poprzedzającym uroczyste spotkanie, przewodniczący naszej delegacji, stosunkowo dobrze zrehabilitowany, wyprał sobie białą, elegancką koszulę, wyprasował, wyczyścił garnitur. Następnego dnia rano, zjawił się w pokoju swej przewodniczki, gotowy do wyjścia na spotkanie, lecz ta, gdy na niego spojrzała, omal nie upadła z wrażenia. Prezes miał na sobie koszulę w czarno-szare plamy. On także, gdy się dowiedział o swym ubraniowym dramacie, popadł w straszliwą panikę. Uroczyste zebranie miało się odbyć za dwie godziny. A oto jak doszło do niefortunnego zdarzenia. 
Nasz działacz w czasie wybuchu granatu stracił nie tylko wzrok, lecz również zmysł powonienia. W swej walizce miał krem do prania w plastikowej tubce. W podobnej tubce znajdowała się pasta do butów. Nie pamiętał o tym i koszulę wyprał w czarnej paście, a skutki już znamy. 
Sytuacja stała się niemal rozpaczliwa. Zaalarmowani litewscy gospodarze natychmiast dali do dyspozycji samochód z kierowcą i pracownikiem dobrze znającym miasto, zwłaszcza placówki handlowe z odzieżą. Przewodniczący naszej delegacji, pani przewodniczka i pracownik Litewskiego Związku ruszyli do sklepów na poszukiwanie białej koszuli, choć w tamtym okresie, w czasie niedoborów w zaopatrzeniu, nie było to proste. Gdy już była koszula, okazywała się za mała. W końcu jednak, w ostatniej niemal chwili, poszukiwanie zostało uwieńczone powodzeniem. Opadło napięcie. Połowa naszej delegacji zdążyła na uroczyste zebranie, ale rehabilitacyjna nauka wyciągnięta z tej lekcji może i powinna mieć ogólniejsze znaczenie. 
 
aaa 
10.2. A ja mam swój maleńki świat 
Bączek 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
I znowu mamy przykład pomieszania spraw i pojęć. Pan Ogonowski w DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH - Cuius regio eius religio (WiM 10\13) pisze: 
 "Ogólnie rzecz biorąc, mamy do czynienia z dwoma nurtami: jeden dotyczy traktowania niepełnosprawnych jako przedmiotu pewnych humanitarnych działań ze strony "pełnosprawnych", drugi - całkowitej społecznej integracji niepełnosprawnych. Objawia się to w ten sposób, że wszelkie imprezy czy to kulturalne, czy to oświatowe, czy też wszelkie inne, organizowane są w formie wyodrębnionego dla niepełnosprawnych getta. Mamy więc spektakle robione przez niewidomych i dla niewidomych, mamy przeglądy zespołów kulturalnych niewidomych". 
Nie widzę niczego nagannego w robieniu spektakli przez niewidomych dla niewidomych, czy wewnętrznych przeglądów zespołów. Skąd taki dystans, wręcz wrogość do tego typu działalności? Następnie autor wylewa gorzkie łzy i pała oburzeniem z powodu niezrozumienia przez PFRON palącej potrzeby finansowego wsparcie niepełnosprawnych poetów. 
"A kiedy Andrzej Bartyński był na tyle bezczelny, że wystąpił do PFRON-u o pomoc na dofinansowanie uczestnictwa niewidomych i w ogóle niepełnosprawnych poetów w Festiwalu "Poezja bez Granic" w Polanicy, PFRON, po śmierci dyrektora Utechta, który sprawę rozumiał, doprowadził do zablokowania działalności Klubu Inteligencji Niewidomej RP i prowadził regularną wojnę z tak paskudnymi pomysłami". 
Dlaczego PFRON miałby dofinansowywać udział niepełnosprawnych poetów w polanickim festiwalu, skoro nie pomagał pozostałym adeptom muz? Czyżby niepełnosprawność stanowiła przeszkodę w byciu lirykiem czy epikiem? A może należy z urzędu podlewać groszem poetów z jakąkolwiek dysfunkcją z powodu owej dysfunkcji, bo inaczej ich wena zaniknie? Ponadto autor skarży się, że Fundusz zakręcił kurek finansowy na działalność Klubu Inteligencji Niewidomej RP. Nie mogę pojąć, iż p. Ogonowski z taką swadą promujący integrację i walczący z inwalidzkimi gettami promuje Klub Niewidomej Inteligencji RP. I niby dlaczego inteligencja jest niewidoma? Czyżbym o czymś nie wiedział, że mamy osobne inteligencje niewidomych, a może siwych, rudych, niskich i chudych? Jeśli autorowi chodziło o osobników nazywających siebie inteligentami, to dlaczego podkreśla, że są to niewidomi inteligenci, a nie inteligenci jako tacy. I kto tu mówi o integracji, godności i zatrzaśnięciu drzwi do getta. Skoro kilku niewidomych ma fantazję i potrzebę założenia klubu, to jest to ich sprawa prywatna, nie podlegająca wspomożeniu i subwencjom z publicznych pieniędzy. 
I dalszy wywód p. Jerzego: 
"O ile zatem, jak czytamy w jednym z ostatnich numerów "WIM", Płock można uznać za nieoficjalną stolicę kultury niewidomych, to Wrocław i Polanicę można uznać za stolice pełnej niezafałszowanej integracji niewidomych. Bo tak Andrzej Bartyński, jak i autor niniejszej publikacji, nie jesteśmy kierowani przez zdrowych dobroczyńców. To określone środowiska (polscy pisarze oraz tłumacze przysięgli i specjalistyczni) zażyczyły sobie, abyśmy to my kierowali nimi". 
Nie zauważyłam, aby do Płocka kierowali niewidomych "zdrowi dobroczyńcy". Aby wziąć udział w festiwalu należy być aktywnym, trzeba się dobrze napracować pisząc recenzje do filmów z audiodeskrypcją, ponieważ taką formułę przyjął festiwal. Trudno być widzem filmu z AD w standardowym kinie. I o tym niejednokrotnie pisano na łamach "WiM". W tym roku niewidomi "obejrzeli" między innymi 15 zróżnicowanych w klimacie filmów opatrzonych audiodeskrypcją. Nie sądzę, aby taką okazję mieli w macierzystych kinach. I nie sądzę, aby płocki festiwal był imprezą getta i dla getta. 
Co do pełnej niezafałszowanej integracji niewidomych, to ten warunek oprócz De Facto spełnia wiele stowarzyszeń, choćby "Kultura bez barier", "Vis Major", "Katarynka", czy kilka polskich muzeów przygotowujących AD do posiadanych zbiorów. 
I dalej p. Ogonowski obwieszcza: 
"I to są dwa kierunki, które w najbliższym czasie muszą się wyklarować. Wiadomo, że w czasie wojny secesyjnej w Ameryce były i takie grupy niewolników, które uzasadniały, że najlepiej być niewolnikiem. Nie wiadomo zatem, co zwycięży. Ale od tego, w jakim kierunku pójdziemy, będzie zależała pozycja niepełnosprawnych w Polsce. Czyje bowiem panowanie, tego religia. Na wszelki wypadek przepraszam możnych tego świata, że ośmieliłem się wyjść z getta. Ale to wszystko wina moich rodziców, którzy przez całe życie wpajali mi, że nie tyle jestem taki sam, jak inni, co raczej od innych lepszy i powinienem przez całe życie to ludziom udowadniać. Cuius regio eius religio". 
Powyższego fragmentu nawet nie ośmielam się komentować, ponieważ jego wymowa jest bardzo jednoznaczna i nie pozostawia wątpliwości. Może jedynie "z pewną nieśmiałością" dodam, że kreowanie się na śmiałka, jedynego który odważył się wysunąć nos poza getto - jest delikatnie mówiąc - znacznym nadużyciem. I szkoda, że p. Ogonowski nie chce, czy też nie potrafi, rozejrzeć się uważnie i wreszcie przyjąć do wiadomości, że poza jego wąskim, malutkim światkiem, niewidomi są w wielu obszarach bardzo aktywni. 
 
 aaa 
10.3. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH 
Punkt widzenia zaciekawionego troglodyty 
Jerzy Ogonowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
	Od początku ustrojowego fiknięcia koziołka (przez koziołka rozmumiem przewrót do przodu albo do tyłu) byłem częstowany uwagami ze strony nowych odkrywców Ameryki (przez nowych odkrywców Ameryki rozumiem ludzi odkrywających po fiknięciu koziołka, że niepełnosprawni coś w ogóle mogą, tylko o tym nie wiedzą), że konieczne są w odniesieniu do i od osób niepełnosprawnych rozwiązania systemowe (przez rozwiązania systemowe do dnia dzisiejszego zbyt wiele nie rozumiem). Dlatego po głowie chodzi mi ciągle myśl, że mamy za to dość dużo wad systemowych. Oto niektóre z nich. 
	Przede wszystkim mamy do czynienia od ponad dwudziestu lat z chorobą hiperszkoleniowości. Tu i tam, w naszej "Wiedzy i myśli", a także w nienaszej (czasem bez wiedzy i myśli) zwracano na to uwagę. W mojej nomenklaturze przyjąłem termin "szkolenia makijażu i reportażu). Niewątpliwie szkolenia te mają duże znaczenie rekreacyjno-psychoterapeutyczne, bo ludzie, najczęściej starzy znajomi, ponownie się spotykają, poopowiadają kawały, czasem popiją, a jeżeli reprezentują względnie wysoki poziom - to nawet kulturalnie. Bywa, że potem - jeśli szkolenie coś takiego przewiduje - gdzieś tam jakiś krótki czas popracują, a potem wracają do domu lub też jadą na inne szkolenie i tak da capo al fine. Oczywiście, na to wszystko przeznaczane są stosunkowo duże środki. Może się mylę, bo nikt tego empirycznie nie sprawdzał, ale wydaje mi się, że gdyby tego rodzaju przedsięwzięcia były powierzane jakimś wyspecjalizowanym organizacjom czy instytucjom w sposób stały, sprawa okazałaby się bardziej efektywna. Bo każdy, kto miał z tym choć trochę do czynienia wie, iż środki na takie szkolenia przewidziane są w ramach ogłaszanych konkursów. Gdyby o przydziale środków decydowała, obok pomysłowości i innowacyjności, np. analiza efektywności poprzednich przedsięwzięć podobnego rodzaju, to jeszcze wszystko byłoby w porządku. Ale wiemy, że tak nie jest. W ogólnym przekonaniu różnych beneficjentów jest natomiast tak, że trzeba mieć tzw. dojścia, powiązania, zależności itp. W prywatnych rozmowach laureaci takich konkursów nierzadko powiadają, że gdyby nie to, że znam tego i tamtego, nic by z tego nie wyszło. No i skutek jest taki, że ten, kto jakiś czas temu zajmował się szkoleniem dotyczącym podjęcia pracy zawodowej, traci to prawo, ktoś inny otrzymuje zlecenie, szkoli zatem tych samych ludzi w ten sam sposób, no i uzyskuje to samo i tak samo, tzn. skutek prawie żaden. Stąd już blisko do wynaturzenia, co przejawiło się, np. w ten sposób, że w upadającym okręgu nowo wybrany prezes wraz z później zwolnioną pracownicą biura pojechał na dwa tygodnie na szkolenie, zamiast badać możliwości naprawy i podejmować stosowne próby na miejscu. ZG PZN w tym momencie miał mu do zaoferowania tylko tyle. Gdyby szkoleniami tego rodzaju zajmowała się jakaś wyspecjalizowana i dysponująca specjalistami jednostka, prowadziłaby rejestr takich szkoleń i ich uczestników, przeprowadzałaby badania efektywności swych działań, próbowałaby dociec w razie słabej skuteczności, gdzie leżą tego przyczyny itp. 
	I oto mamy niezwykle pożyteczne zjawisko wprowadzania audiodeskrypcji w celu likwidacji wykluczenia w dostępie do dóbr kultury i sztuki. I, jak słusznie zwraca uwagę Zbigniew Niesiołowski przy okazji prezentacji tej problematyki, marnowane są pieniądze, których nie ma, na niepotrzebne powielanie tego samego przez kilka jednostek równocześnie. A tymczasem, żeby nie popsuć tego, co było dobre i mądre, warto by znów gromadzić doświadczenia w tym zakresie, żeby można było w krótkim czasie doskonalić przedsięwzięcie. Jeżeli będziemy rozdrabniać problem, nic z tego dobrego nie wyjdzie. Już dziś znam osoby, które miałyby niemało do powiedzenia na temat nieprawidłowości stosowania audiodeskrypcji. Mogliby zwrócić uwagę na fakt, że przy audiodeskrypcji w teatrze audiodeskryptor często objaśnia występowanie czegoś, co i tak wynika samo z siebie. Ja na przykład chociaż zdaję sobie sprawę ze swego nie tyle wykluczenia, co zacofania w tym zakresie, źle znoszę nadmiar audiodeskrypcji, przeszkadza mi to w odbiorze. Problem bowiem tkwi w tym, czy jesteśmy na tyle doświadczeni, że damy radę ustalić w miarę bezbłędnie, co audiodeskrypcji wymaga, a co nie. Do tego jeszcze trzeba uwzględnić preferencje indywidualne. Pewnie warto by tu skorzystać z doświadczeń obecnych i dawnych, a zwłaszcza tych dawnych, radiowych sprawozdawców sportowych, kiedy jeszcze nie było telewizji, albo nie była aż tak popularna. 
A jak poradzić sobie z uporczywą i - jak się wydaje - niepokonaną incydentalnością? Jeżeli przyjmiemy, że oto w telewizji 10 proc. programów ma mieć audiodeskrypcję, to rodzi się pytanie, które to programy mają takie być, kto o tym ma decydować i dlaczego. Najprostsze rozwiązanie, to po prostu ustalenie, że wszystko to, co dziś jest tworzone, powinno przewidywać audiodeskrypcję, chyba że są jakieś szczególne przeciwwskazania, w tym również brak w danym momencie stosownych środków. No, a co to jest innowacyjność? We Wrocławiu, jeśli sprawa nie przestała być aktualna, na miejscu części ośrodka dla niewidomych, który się przeprowadził gdzie indziej, ma powstać po remoncie Centrum Innowacyjnych Technik Rehabilitacyjnych. Może to i jakiś sposób na wariatów. Bo jeśli ktoś widział, że człowiek ślepnie, głuchnie, czy trafia go paraliż innowacyjnie, to niech pokaże, na czym to polega. A na razie, żeby się nie przyczepili, to ujmijmy to w nazwie. 
Zasygnalizowane wyżej wady systemowe polegają, ogólnie rzecz biorąc, na braku jakiegokolwiek systemu, zwłaszcza logicznego, przy rozwiązywaniu problematyki wykluczenia niepełnosprawnych. A może jednak logika jest: chodzi o to, żeby pod osłoną działania na rzecz niepełnosprawnych, to i owo zarobić. Niepełnosprawni oczywiście nie mogą, bo ich wydajność mieści się w granicach 30 proc., ale za to inni mogą i w dodatku mają poczucie, że są dobrzy. Ale to chyba niezbyt dobrze. 
 
 aaa 
10.4. Mruczę i prycham 
Wstydliwy przedmiot czci 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
15 października niewidomi i osoby zwane niewidomymi obchodziły uroczyście Międzynarodowy Dzień Białej Laski. Ależ to granda, jakich mało! 
Święto to proklamowane zostało przez Kongres Stanów Zjednoczonych i ogłoszone przez prezydenta Lyndona S. Johnsona. Podobało się to Zarządowi Głównemu Zgromadzenia Ogólnego Międzynarodowej Federacji Niewidomych, która następnie przekształciła się w Światową Unię Niewidomych. Podobało się też Europejskej Unii Niewidomych, Polskiemu Związkowi Niewidomych oraz polskim niewidomym i niby-niewidomym. Bo wszystko, co wymyślą Amerykanie musi się Polakom podobać: Walentynki, Halloween, hot dogi, hamburgery, cisburgery i inne cholery, a także zaśmiecanie języka polskiego. Dlaczego więc Dzień Białej Laski miałby się nie podobać? 
 Jak się wydaje, celem obchodów jest zaprezentowanie opinii publicznej dorobku środowiska osób niewidomych i przedstawienie ich potrzeb. Osoby z uszkodzonym wzrokiem chcą za pośrednictwem mediów przekazać władzom rządowym i samorządowym różne postulaty i zapoznać je z problematyką tej grupy osób niepełnosprawnych. Dla niewidomych i słabowidzących jest to okazja do spotkań, do wspólnej zabawy, do uroczystego demonstrowania środowiskowej jedności. 
 
Duża część niewidomych i chyba zdecydowana większość para-niewidomych, którzy obchodzą Dzień Białej Laski, przedmiotu tego, czyli białego kija, boją się bardziej niż diabeł święconej wody, ale go czczą. Ciekawe dlaczego? 
 
"Celem obchodów jest zaprezentowanie opinii publicznej dorobku środowiska osób niewidomych..." 
 
Jakiego dorobku? Czy dorobku niewidomych zdobywców najwyższych szczytów górskich? A może niewidomych kierowców, tych co to zasiadają za kierownicą pod czujnym okiem dobrego, widzącego kierowcy oraz tych, którzy świetnie radzą sobie za kierownicą przy pomocy własnego czujnego oka? A może niewidomych rowerzystów, tych co to śmigają po ulicach naszych miast w pojedynkę, a nie tylko tych, którzy pełnią funkcję silników na tandemach? Bo to, że niewidomi latają samolotami, motolotniami i balonami w charakterze pasażerów, to zrozumiałe. W takim charakterze to i w kosmos lecieć mogą. 
Oj, coś mi zaświtało. To chyba chodzi o osiągnięcia niewidomych pracowników, których wydajność pracy jest na poziomie trzydziestu procent normalnej wydajności. Rzeczywiście jest to niewątpliwy sukces, który wymaga szczególnego czczenia. Wydajność trzydziestoprocentowa to nie byle co! Przecież mogłaby być zerowa, a nawet ujemna. I tak, dzięki PEFRONOwi pracodawcy zpch nieźle by zarabiali, a większość niewidomych i mało-niewidomych by się przeciwko temu nie buntowała. Nie buntowałyby się też władze PZN-u i innych stowarzyszeń, które czerpią zyski z tej patologicznej motywacji zakładów pracy chronionej. A co to za różnica 30 czy 3 procent? I tak nie ma to nic wspólnego z ekonomią i ekonomiką pracy. 
 
"Osoby z uszkodzonym wzrokiem chcą za pośrednictwem mediów przekazać władzom rządowym i samorządowym różne postulaty i zapoznać je z problematyką tej grupy osób niepełnosprawnych". 
 
I znowu ogarnia mnie ciekawość. A jakież to wspólne potrzeby mają niewidomi i pseudoniewidomi? Rozumiem, że quasi-niewidomi mają potrzebę korzystania z pomocy przewidzianej dla niewidomych, ale odwrotnie... Nie wiem, co to mogłoby być takiego. Ciekawy jestem, czy ktoś to wie. Z pewnością nie potrzebują oni, oczywiście ich zdaniem, białych lasek, których to święto obchodzą. Nie potrzebują też pisma punktowego ani mówiących komputerów, ani przewodników, ani lektorów. Potrzebują natomiast pomocy optycznych i pieniędzy na leki zapobiegające całkowitej utracie wzroku. 
A niewidomi - a oni nie potrzebują tego, czego potrzebują rzekomi-niewidomi, ale potrzebują tego, czego niewidomi inaczej nie potrzebują. No i jakie to są te wspólne potrzeby? 
 
"Dla osób niewidomych i słabowidzących jest to okazja do spotkań, do wspólnej zabawy, do uroczystego demonstrowania środowiskowej jedności". 
 
Co do zabawy, co do spotkań to zgoda, ale o jaką jedność tu chodzi? 
Jakbyśmy się zaczaili pod lokalami, w których zbierają się osoby z uszkodzonym wzrokiem dla uczczenia Międzynarodowego Dnia Białej Laski, czyli przedmiotu, od którego ich odrzuca, którego się wstydzą, i którego się boją, że będą kiedyś może musieli brać go do ręki, to co byśmy zobaczyli? A no, zobaczylibyśmy osoby, które pojedynczo i w grupkach, bez białych lasek, często w okularach, raźnym krokiem podążają w kierunku docelowego lokalu. Po drodze z daleka się nawołują, kłaniają się sobie i pozdrawiają przez szerokość ulicy, a także zręcznie wymijają nieliczne osoby, które podążają do tego samego lokalu stukając białymi laskami. Tych zgrabnie wymijają i nawet nie pozdrawiają, bo i po co. Taka to jedność środowiska. I jak ją demonstrować społeczeństwu i sobie nawzajem? 
 
Ej, zdziebko się zagalopowałem. To wszystko nie wygląda aż tak dobrze, jak to przedstawiłem. Zdarza się, że osoba słabowidząca pomaga dojść do lokalu koła całkowicie niewidomemu. Nie powiem, to się zdarza i wcale nie tak rzadko, ale znowu nie tak często, jak jest tego potrzeba. 
Ździebko pszesadziłem i w innych punktach. Wydajność pracy niektórych niewidomych osiąga 130 procent przeciętnej wydajności, albo i więcej. No, bo i kto tak łatwo dorówna w pracy pewnej niewidomej pani profesor socjologii, pewnemu niewidomemu panu przedsiębiorcy i pewnie setkom niewidomych masażystów, którzy pracują na półtora etatu, albo i na dwóch zgoła. 
Moja przesada jednak była zamierzona. Ludzie to nie koty - mają wielkie trudności z samodzielnym myśleniem, obserwowaniem różnych zjawisk i wyciąganiem wniosków. Takie postawienie sprawy natomiast może skłoni ich do zastanowienia, do oburzenia, że nie jest aż tak źle, ale to i owo należy poprawić. Może ktoś pomyśli, że niewidomym rzeczywiście potrzebna jest pomoc. Oczywiście, pomoc potrzebna jest i słabowidzącym, ale nie tak wielka i inna od tej, której potrzebują niewidomi, całkowicie niewidomi. 
Ciekawy jestem, czy tak będzie, czy moja nadzieja okaże się płonna. Może sprawdzi się porzekadło, że nadzieja jest matką głupich, w tym przypadku moją matką. To naprawdę jest ciekawe. 
Czczący Stary Kocur 
 
aaa 
 11. FAKTY, POGLĄDY, OPINIE I POLEMIKI 
 
aaa 
11.1. W poczuciu odpowiedzialności 
Józef Szczurek 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
We wrześniowym numerze "Wiedzy i Myśli" opublikowana została rozmowa przeprowadzona przez red. TVP2 Karolinę Głowacką z parą niewidomych - Dorotą Ziętal i Sebastianem Grzywaczem. W wywiadzie poruszono wiele istotnych spraw dotyczących niewidomych i słabowidzących, ale znalazły się tam również opinie, z którymi trudno się zgodzić. 
Chciałbym na wstępie zaznaczyć, że swych uwag nie traktuję jako polemikę z poglądami wyrażonymi w rozmowie telewizyjnej. Stanowią one jedynie pretekst do przedstawienia moich zapatrywań na poruszone zagadnienia. Temu celowi służą też cytaty zaczerpnięte z wywiadu. 
 *** 
 Karolina Głowacka: 
Jest jakieś forum niewidomych, gdzie sobie nawzajem pomagacie? 
Sebastian: "Tak, ale to środowisko ciężko przyjmuje, kiedy ktoś się wyróżnia. Na tym forum jest wielu skrajnych konserwatystów". 
Dorota: "To często wynika z tego, że są niezrehabilitowani. Niepogodzeni z tym, że nie widzą. Siedzą tylko w domu i czekają, jak komuś dowalić przez komputer. Kiedy się napisze na forum, że jest się szczęśliwym, to od razu po tobie jadą". 
 
 *** 
 
Moje spostrzeżenia są zupełnie inne. Podczas swej pracy zawodowej i społecznej poznałem setki niewidomych i słabowidzących, ale nie zauważyłem u nich anomalii charakterologicznych. Przeciwnie, ich poziom kultury i zachowań społecznych często przerastał średnią otoczenia, zwłaszcza jeżeli byli wychowani w dobrym ośrodku szkolno-wychowawczym, np. w Laskach. Mają takie same troski, problemy i radości, jak otaczający ich ludzie pełnosprawni i znajdują podobne sposoby rozwiązania. 
Na pewno wśród ludzi z dużymi ograniczeniami wzrokowymi znajdują się również malkontenci i nieudacznicy, ale przecież nie brakuje ich także wśród ludzi widzących, a niewidomi nie stanowią pod tym względem wyjątków. I to jest naturalna prawidłowość. Sprzeciwiam się przenoszeniu cech psychicznych jednostek na całe grupy społeczne. Chcę jeszcze raz podkreślić - znam wielu niewidomych i utrzymuję z nimi bliskie kontakty, mam możność ich oceny. Zapewniam, że nie ma w nich nienawiści, podłości i zawiści. Są normalnymi ludźmi nieróżniącymi się od ogółu obywateli, wśród których żyją, a jeśli się wyróżniają, co czasami się zdarza z powodu wychowania w bardziej kulturalnym środowisku, to z korzyścią dla swych postaw moralnych i kulturalnych. 
Nie należy i nie wolno negatywnych cech poszczególnych jednostek przenosić na całe środowiska, gdyż jest to daleko idące nadużycie. 
 
 *** 
 
 Sebastian: "Jest kłopot z osobami, które wychowywały się np. w ośrodkach dla niepełnosprawnych. Wielu z nich po prostu nie wie, że trzeba zadbać o wygląd. W Laskach siostry nie mówią, że można się malować, ładnie ubrać, wydepilować. To jest straszne, co oni tam robią z kobiet. Znamy dziewczynę stamtąd, która ma trzy fakultety, a chodzi w poplamionych spodniach. Nie jest w stanie nigdzie znaleźć pracy". 
 *** 
 
W powyższym stwierdzeniu znowu występuje, niemające nic wspólnego z przyzwoitością, przenoszenie cech jednostki na setki innych ludzi. Absolwenci ośrodka w Laskach pracują w różnych instytucjach w całym kraju. Cieszą się dobrą opinią, a swym zachowaniem i postępowaniem tworzą korzystną atmosferę wokół niewidomych. Niechlujstwem jednej osoby nie można obciążać wszystkich absolwentów szkoły i zespołu wychowawczego zakładu. 
W Laskach pracuje ponad stu nauczycieli i wychowawców - ludzi o wysokim stopniu profesjonalizmu, całym sercem i umysłem oddanych sprawie niewidomych i niedowidzących uczniów. W tym dużym zespole pedagogicznym jest bardzo mały procent sióstr zakonnych, a te które pracują, głównie na stanowiskach nauczycielskich, szczególnie wyróżniają się wszechstronnym przygotowaniem pedagogicznym. Powiedzenie przed kamerą: "To jest straszne, co oni tam robią z kobiet", jest szczególnie nieuczciwe, krzywdzące i nieprawdziwe, nosi za to wyraźny podtekst ideologiczny. 
Już słyszę te krzyki, że mam prawo mówić to, co myślę, co uznaję za słuszne! Zgadzam się z prawem do głoszenia swych poglądów, z tym wszakże, że nad prawem do nieokiełznanej wolności stoi prawo odpowiedzialności za słowo. Ma ono potężną moc. Powszechnie wiadomo, że słowem można człowieka uszczęśliwić, ale także zranić, a nawet zabić. 
Odpowiedzialność za słowo ma niejedno oblicze. Mieści się w niej wymiar prawny, intelektualny, społeczny i przede wszystkim moralny. O tym aspekcie, gdy osądzamy innych, zawsze trzeba pamiętać. 
 
 aaa 
11.2. Pies przewodnik - nowy symbol wstydu? 
Sandra Tworkowska 
 
(Źródło: http://sandratworkowska.natemat.pl 
 
"Wstyd, hańba i zaściankowość" tak mniej więcej napisała koleżanka publikując artykuł o tym, że pana Sebastiana Grzywacza nie chciano wpuścić z psem przewodnikiem do restauracji. A według mnie wstyd osobom niewidomym przyniósł sam artykuł, szczególnie właścicielom psów przewodników. 
Jestem posiadaczką takiego psa więc na moje nieszczęście artykuł obiegł chyba całą sieć, dostał się nawet na Pudelka. Dlatego najchętniej z wyjściem na ulicę poczekałabym, aż afera ucichnie. 
Zacznijmy jednak od początku, czyli od faktów. Nowa ustawa o rehabilitacji i zatrudnianiu niepełnosprawnych wyraźnie mówi, że osoba niewidoma wejść może do każdego obiektu gastronomicznego z psem przewodnikiem. 
Od niespełna roku w poruszaniu się po ulicach pomaga mi suczka przewodniczka. Często wychodzimy do różnych wrocławskich, ale nie tylko, lokali. Nie stronimy od podróży. płynęłyśmy statkiem, wędrowałyśmy po jednym z parków narodowych. Razem robimy zakupy, chodzimy do salonu kosmetycznego, na uczelnię i warsztaty teatralne. Słowem - tam gdzie ja, tam suczka Akryl. Efekt? Z żadnego miejsca nas nie wyrzucono. Czasem ludzie mieli wątpliwości, ale w każdym wypadku pomagała przyjazna rozmowa uświadamiająca. 
Może mam szczęście, może żyję w równoległej rzeczywistości, ale to fakt, który potwierdzą moi znajomi. Zresztą gotowa byłabym nawet nagrać takie nasze wyprawy po lokalach i to, jak nas przyjmuje obsługa. Często nie tylko proponują wodę dla psa, ale pomagają znaleźć miejsce, w którym będzie psu wygodnie, a jednocześnie nie będzie on przeszkadzał klientom. Nie wykluczam tego, że ktoś mnie w końcu gdzieś nie wpuści. Ale czy warto z tym lecieć do mediów od razu? 
Problem jest na tyle rozdmuchany, że większość ludzi myśli pewnie, o biednych niewidomych z psami, których nikt nigdzie nie wpuszcza. Dziś choćby ciężko mi było wytłumaczyć pijanemu panu, że psa przewodnika się nie głaszcze. Czy powinnam śladem poprzedników zadzwonić do którejś z redakcji i opowiedzieć o tym? A przy dobrych wiatrach ta mała informacja rozwinęłaby żagle i większość odbiorców miałoby wrażenie, że po Wrocławiu chodzi tabun nietrzeźwych ludzi, którzy tylko głaszczą psy przewodniki? Czy to byłoby poważne? 
Najgorzej jednak wygląda cała ta sprawa wyjęta nieco ze swego kontekstu. By o niewidomych, a szerzej niepełnosprawnych mówiono, że to są roszczeniowi frustraci. Ten artykuł ukazuje wierzchołek góry błahych choć głośnych roszczeń i idących za nimi pretensji. Zastanawiam się ile czasu jeszcze niepełnosprawni karmić się będą litością społeczeństwa, kiedy ich w końcu zemdli? Ja na miejscu restauratora modliłabym się teraz, by nie odwiedziła mnie jakaś ohydna osoba z potwornym psem przewodnikiem. 
"Wpuszczę takiego" - pomyśleć może porządny właściciel restauracji "wpuszczę z psem i całym dobytkiem, ale co z tego? Jak zaraz zrobi aferę, że potknęła się o dywan Lub niewielki stopień?" 
Chcę być dobrze zrozumiana, dlatego na koniec podkreślę, że jestem za egzekwowaniem przysługujących praw, ale nie w ten szkodliwy moim zdaniem sposób. Inaczej ustosunkowałabym się do tematu, gdyby problem był nagminny. Jakiś czas temu zresztą był więc takie działania miały sens. Dziś z wahaniem wejdę w progi ulubionych lokali, obawiając się, że zamiast pytania kelnera "Czego sobie pani życzy?" usłyszę "Czego pani żąda?" 
 
aaa 
11.3. Czy to szantaż emocjonalny? 
Inga Kruk 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Szanowny Panie Redaktorze! 
W październikowym numerze "WiM" pod pozycją 1.2. umieścił Pan informację, że "Wolontariat jest korzystny dla zdrowia". 
Nie mam nic przeciwko takiej informacji, a nawet zgadzam się z nią, jednak nie spodobał mi się przypis redakcji do tego tekstu. Czuję się trochę tak, jakby Pan dał niewidomym do ręki broń w postaci szantażu emocjonalnego, który mogą oni stosować wobec potencjalnych wolontariuszy, którzy mieliby im pomagać. 
Moim zdaniem nie tędy droga, Panie Redaktorze. 
Oczywiście, zgadzam się ze stwierdzeniem zawartym w tym tekście. Sama niejednokrotnie robiłam coś na zasadzie wolontariatu. Robiłam, bo chciałam robić, bo sama się do tego zgłosiłam, bo podobało mi się to, co robiłam i dodawało mi skrzydeł i już samo to było dla mnie jakby zapłatą za wykonywaną pracę. Zdarzyło się też, że wycofałam się z jednego działania, gdyż w pewnym momencie poczułam się wykorzystana. 
Jednak mam świadomość, że nie zawsze tak jest. 
Często jest tak, że potencjalny wolontariusz przychodzi do organizacji lub osoby prywatnej i zaczyna być przez nią nadmiernie wykorzystywany lub - w przypadku organizacji - zniechęcany do działania i sprowadzany na inne tory. 
Nie można też nikogo zmusić do bycia wolontariuszem, nawet poprzez tego typu informacje. Taka osoba musi sama chcieć. To musi wypłynąć z jej serca i sama powinna decydować o tym, w czym chce pomóc innym. Są na świecie ludzie, którzy nie mają czasu albo chęci dawania czegoś z siebie innym. Nie można ich do tego zmusić nawet takimi tekstami jak ten, do którego się odniosłam. 
Mam świadomość, że Pan może się ze mną nie zgadzać, ale to jest moje zdanie, które postanowiłam wyrazić. 
Z poważaniem 
Wierna czytelniczka "WiM" 
 
 aaa 
11.4. Na liście typhlos o pierwszych krokach do samodzielności Opracowała Agata Gołda 
 
Źródło: Opracowanie własne "WiM" 
 
Lista Typhlos służy m.in. do wymiany doświadczeń życiowych związanych z brakiem wzroku. Postanowiłam przedstawić Czytelnikom "WiM" taki przykład wymiany doświadczeń - może się komuś przyda. 
 
Klaudia Ł.: 
Chodzi mi o to żebyście opowiedzieli, jak wygląda bądź wyglądała Wasza droga do samodzielności. Jak musieliście walczyć ze swoimi słabościami, czego się baliście stając się samodzielnymi. Jestem obecnie na studiach, potrafię zrobić praktycznie wszystko wokół siebie, ale nie potrafię się poruszać samodzielnie po ulicach. Umiem chodzić z białą laską, jednak coś mnie blokuje przed samodzielnym wyjściem na zewnątrz. 
Chciałabym prosić Was o opowiedzenie, jak Wy sobie z tym radzicie. Wiem, że musi wreszcie przyjść taki czas, że również i ja zacznę niezależne życie. Myślę, że przyda mi się Wasze doświadczenie z takimi problemami. Dodam jeszcze, że cały czas chodziłam do szkoły masowej. Chociaż sądzę, że to nie ma większego znaczenia. Zachęcam do dzielenia się swoimi przemyśleniami. 
 
Fandango: 
Po belfersku zapytam koleżankę - czy korzystała z nauki orientacji w przestrzeni. Zdaje się, że nie, bo dobry instruktor piorunem odblokowałby wszystkie blokady i byłoby po kłopocie. 
 
Martyna: 
Dobry instruktor nie odblokowałby... Ale biorąc pod uwagę prośbę Klaudii, opowiem pokrótce moją historię. 
Wzrok straciłam mając lat 16, nagle po operacji. Chodziłam do szkoły masowej i to ma znaczenie, w jakim jesteśmy środowisku. Przez pierwsze dwa lata nie robiłam ze swoim życiem nic. W szpitalu dano mi psychologa, za co wtedy i dzisiaj jestem niezmiernie wdzięczna. Wtedy, bo miałam z kim porozmawiać, bo ktoś do mnie przychodził i tylko mi poświęcał czas, nie byłam sama, samotna. Dzisiaj, dlatego że ta pani niewiele wiedziała, co jest z tym niewidzeniem, jak to będzie, jak się rehabilituje, ale miała dla mnie dobre, uczciwe słowo. Wielkie dzięki. 
Nie potrafiłam się odnaleźć w sytuacji. Z jednej strony znałam środowisko osób niewidomych, bo nawet w mojej rodzinie takowi byli, ale nie napisałabym takiego scenariusza, że kiedyś stanę w ich szeregu. Słyszałam nawet takie opinie, no, przecież ona wie, jak się robi, jak się chodzi z laską, bo ma w rodzinie niewidomego, po co jej rehabilitacja. To ja byłam osobą, która prowadziła, czytała itp., a potem ja tego potrzebowałam - koszmarne przejście. Jeszcze dodam do tego uparty charakter. 
W szkole po utracie wzroku miałam bardzo dobrze. Nauczyciele nie mieli bladego pojęcia, jak się uczy niewidomego, ale zarówno oni, jak i ja chcieliśmy. Moim atutem było to, że przed utratą wzroku miałam niemal 100 proc. frekwencję, uczyłam się dobrze, zatem nie było jakiegoś powodu, żeby wywalać mnie ze szkoły. Nauczyciele i dyrekcja na spotkaniu stwierdzili, że będziemy się nawzajem uczyć, oni ode mnie, a ja od nich. 
Szczęściem moim było to, że trochę znałam brajla, ale czytałam okropnie wolno i wstydziłam się pisać na maszynie brajlowskiej podczas lekcji. Jednak nauczyciele mnie na dwóch przedmiotach do tego trochę przymusili i dzięki im za to (polski i matematyka). 
W LO klasy były podzielone na te, które miały muzykę i te, które miały plastykę. Moją klasę z góry przydzielono do muzyki. Dyrektor powiedział - nie róbmy farsy, jak ona będzie się plastyki uczyć. 
Orientacja przestrzenna. Tak to jest najtrudniejsze. Rodzina w tym względzie mi niewiele pomogła. Pomogła mi natomiast przyjaciółka głuchoniewidoma, która zaprosiła mnie do Warszawy i tam samodzielnie poruszałyśmy się po Warszawie. Coś zaczęło się we mnie dziać takiego, że pomalutku zaczęłam sama wychodzić. Było ciężko, bo drażniły mnie komentarze ludzi, tj.: "o, jaka biedna", "taka młoda". Ryczałam, wyłam. Jednego dnia koleżanki ze szkoły szły za mną i pod domem podbiegły mówiąc ze śmiechem, że były ciekawe, czy dojdę... Walnęłam laską w domu i wyłam. 
Orientacji przestrzennej jako takiej zaraz po utracie wzroku nie miałam, bo pani rehabilitantka nie chciała przyjeżdżać tam, gdzie chodziłam do szkoły, czyli do miejsca zamieszkania. Proponowała, żebym dojeżdżała tam, gdzie ona pracuje. Więc z tego zrezygnowaliśmy. Rehabilitacji pełnej jednak nauczyłam się, bo podjęłam ją zagranicą, ale im w mojej głowie i tak nie dało się do końca posprzątać. 
Pomalutku, drobnymi kroczkami. Mam dużo szczęścia do ludzi. Moja przyjaciółka mówiła mi zawsze: "uśmiechaj się do ludzi, będzie dobrze". 
Najtrudniej mi było pójść samej do kościoła, ale na wszelki wypadek nie będę wchodziła tutaj w szczegóły. I to mi się udało. 
Dzisiaj. No cóż, jest różnie, jak długo nie biorę laski do ręki, bo mąż zawiezie, to... uff, ciężko jest, ale już na drugi dzień jest lepiej. 
 
Małgorzata K.: 
Miałaś sporo szczęścia z tym psychologiem. Ja, gdy na stole straciłam lepsze oko mając zaledwie 19 lat, nie miałam przy sobie nikogo z dobrym słowem. Moi rodzice cieszyli się, że to była moja decyzja, a nie ich, choć od mojego urodzenia lekarze namawiali, aby poddali mnie zabiegowi usunięcia zaćmy. Rodzice bali się i zdecydowali, że gdy będę pełnoletnia sama podejmę decyzję. W jednej chwili straciłam lepsze oko, potem pracę, sens życia i gdybym nie była zakochana, pewnie dzisiaj bym tego nie pisała. 
Po siedmiu latach jaskra zabrała się za moje drugie słabe oko, które jednak jakoś mi służyło. W ciągu 6 lat straciłam wzrok i pozostało mi tylko poczucie światła na jedno oko. Był to straszny czas. Codziennie widziałam pogorszenie, a tu trzeba sprzątać, gotować i odrabiać lekcje z dziećmi. Były dni, gdy tylko świadomość, że rodzinka wróci z pracy i ze szkoły oczekując obiadu zmuszała mnie do wstania z łóżka. Moje życie bardzo szybko się zmieniło, ale dziś uważam, że wcale nie na gorsze. Kiedyś ja pomagałam, teraz to do mnie wraca. Mam wokół ludzi, na których zawsze mogę liczyć. 
Co do laski to wiele mnie kosztowała orientacja w terenie, w miejscu zamieszkania. Tak naprawdę to sąsiedzi pamiętają mnie widzącą i mam psychiczną blokadę u siebie. Gdy byłam w Bydgoszczy czy, w innym mieście, gdzie ludzie się nie znają, nie miałam żadnego problemu. Nikt mi nie powie, że to jest łatwe i dobry szkoleniowiec przekona i nauczy. Nieprawda, z tym trzeba się zmierzyć samemu. Ponieważ swoją miejscowość znam i doskonale wiem, gdzie co jest chodzę z psem, który jest półprzewodnikiem. Sama go poduczyłam, nie zna więc profesjonalnych komend nie zna i na dworzec nie zaprowadzi. W jedną stronę ja prowadzę psa, ale z powrotem na komendę "prowadź!", do domu idziemy śmiało raźnym krokiem. Na potrzeby niewielkiej miejscowości wystarcza, a na dalsze wyprawy - no cóż, blondynka, mąż lub przyjaciółka. 
Warto na takie tematy rozmawiać i wymieniać się doświadczeniami. Nie chcę nikogo urazić, ale wydaje mi się, że osoby niewidome mają o wiele łatwiej niż ociemniałe, bo po prostu nie znają innego świata, a my doskonale wiemy, co straciliśmy. 
 
Kasica: 
Gosiu, nie do końca mogę zgodzić się, że osoby niewidome od urodzenia mają łatwiej, bo są oswojone z tą sytuacją. To twierdzenie jest, moim zdaniem, słuszne do momentu, w którym zaczniemy rozmawiać o orientacji przestrzennej. Tutaj nowo ociemniali mają ten plus, że pamiętają miasto z czasów, gdy widzieli i mają lepsze wyobrażenie przestrzeni. Oczywiście, wiele mogło się pozmieniać, ale rozkład ulic jest taki sam. 
 
Danuaria: 
Powiem tak: mimo że w ósmej klasie miałam cały rok orientację, to w liceum zaczynałam stopniowo. Najpierw od tego, że byłam wsadzana do pociągu i miałam samodzielnie jechać z jednego miasta do drugiego. A potem stało się coś takiego, że bardzo zależało mi na tym, żeby gdzieś dotrzeć i tak zaczęłam się odblokowywać. 
 
Magdalena S.: 
Pamiętam, jaka byłam przerażona, kiedy ledwo po jakimś podstawowym kursie orientacji, trwającym parę godzin, wylądowałam na studiach w Warszawie i przerażała mnie banalna, jak się potem okazało, trasa na przystanek autobusowy. Wtedy to właśnie instruktorka mi niezwykle pomogła, bo opanowałam podstawowe trasy, mogłam pojechać na uczelnię, poruszać się po kampusie i trochę dalej, trafić na dworzec i na nim się jakoś zorientować. Z taką podstawą człowiek z czasem nabiera odwagi, żeby odkrywać nieznane sobie miejsca już bez pomocy. 
Dzisiaj nie potrzebuję instruktora, żeby się nauczyć jakiejś trasy, spokojnie wystarczy mój brat. Zdarzało mi się też trafiać wyłącznie po opisaniu trasy przez kogoś, jeżeli zrobił to dobrze i trasa nie była bardzo skomplikowana. Kilku tras nauczyłam się właściwie sama. 
Czym innym są zahamowania związane z samym faktem pokazania się publicznie z laską. Nie widzę prawie od urodzenia i chociaż tak naprawdę to laskę wzięłam do ręki dopiero w wieku 18 lat, jakoś tego problemu nie miałam. Przeciwnie, byłam z siebie dumna, bo ten kawałek kija dawał mi niezależność, a fakt samodzielnego chodzenia niesamowicie podnosił poczucie własnej wartości. 
Nie da się ukryć, że u każdego z tym jest inaczej. Na UW studiowało w moich czasach sporo niewidomych, którzy prezentowali bardzo różne postawy. Jedni byli bardzo samodzielni i sprawiali wrażenie, jak by w ogóle nie mieli zahamowań czy lęków, ale bywali i tacy, którzy nie wychodzili poza trasę na uczelnię i z powrotem. Ktoś z rodziny musiał czasem przyjechać, żeby ich zabrać do domu na święta. 
 
Leszek G.: 
Gdy straciłem wzrok, po około dwóch latach wziąłem tyłek w garść i postanowiłem wyjść na ulicę. Po pierwszej wycieczce wróciłem zlany potem, jak bym wyruszył z Chorym Portierem do Komnaty tajemnic... albo z Indianą Jonesem... 
Najpierw połaziłem po swojej ulicy, potem trochę dalej i jeszcze dalej i dalej... potem byle dalej, dalej... Obecnie nie za bardzo lubię chodzić sam po nieznanych miejscach, ale gdy już przyswoję sobie trasę i poznam otoczenie, to sprawia mi to przyjemność. Najlepiej jednak, gdy chodzimy we dwoje. Wtedy nie ma znaczenia, czy teren jest znany, czy nie. Fajnie się zgubić. Wychodzę z założenia, że świat nie jest bezludny i w końcu na kogoś trafię w razie potrzeby. 
 
Jarosław G.: 
Jak ktoś nie ma możliwości, albo się uprze, to może się uczyć chodzić samodzielnie. Z moich doświadczeń w samodzielnym uczeniu się chodzenia wynika, że kosztuje to dużo więcej nerwów i negatywnych emocji. O wiele łatwiej wówczas o tragiczny wypadek, np. kiedyś na pierwszą trasę wykombinowałem, że dojdę z pętli autobusowej do domu trzymając się laską blisko krawężnika (stukanie w trawnik i chodnik wyznacza krawężnik od strony trawnika, a nie ulicy). efekt był taki, że nie wiedząc kiedy, znalazłem się na trzypasmowej jezdni, na środkowym pasie idąc pod prąd. Zorientowałem się dopiero, jak jeden samochód minął mnie z lewej, a zaraz po nim drugi z prawej. Byłem tak sparaliżowany, że miałem pełne gacie a na ustach jedynie zdrowaśki. 
 
Leszek G.: 
Jarek napisał, że doszedł do samodzielności z pomocą instruktora, ja natomiast, że bez jego pomocy. Co dla kogo jest lepsze - trudno powiedzieć. Twierdzę jedynie, że do tego samego można dojść samodzielnie. To w kwestii technik wszelakich. 
Natomiast w pozbyciu się własnych zahamowań uważam, że instruktor nie pomoże, a wręcz przeszkodzi. To dwa odmienne stany psychiczne, gdy mimo poruszania się samodzielnie, mamy w głowie i za plecami instruktora, a co innego poczucie, że musimy liczyć wyłącznie na siebie. Podobnie jest z chodzeniem osoby widzącej w goglach i chodzeniem bez oczu, bez pstryczka włączającego obraz. Co tu dużo pisać... strach odbiera rozum. No cóż... trzeba było się parę razy zgubić, na początku nawet na rogu własnej ulicy, parę razy w zaspach po kolana, żeby się przekonać, że nie taki diabeł straszny. Oby jak najmniej guzów dydaktycznych, które czy to po kursie z instruktorem, czy po samonauczaniu i tak każdego spotkają... 
Inna sprawa, że ciągle mam wizje, że na mojej drodze staną kiedyś widły na sztorc... ot, takie tam fantazje. 
 
Iland: 
Nie miałem tego typu problemów do czasu gdy: 
- idąc po chodniku walnąłem w jakiś wystający fragment samochodu, którego nie usłyszałem - wyglądało to jak jakaś odchylona klapa czy coś, 
- nie wpadłem do studzienki telekomunikacyjnej - na szczęście nie całkiem, gdyż w środku już ktoś siedział, ale przez pół roku idąc tą trasą z każdym krokiem spodziewałem się powtórki z rozrywki, 
- natknąłem się na jakąś kretynkę, która na nich siedziała, a było to nie gdzieś w odludnym miejscu, ale w dość ruchliwej przychodni ok. 10 rano. 
Od tego czasu wolniej chodzę po schodach. 
 
Leszek G.: 
A co do obaw przed wyjściem... Moim zdaniem wiele również zależy od nastawienia do ludzi i świata. Ja ciągle mam zielone oczy i coś we mnie się buduje pozytywnego za każdym razem, gdy spotykam się z nieoczekiwaną, czasem wręcz zabawną reakcją ludzi. A to jakaś nastolatka podbiegła kiedyś do mnie z ostrzeżeniem, że zaraz będzie śmietnik na chodniku i uciekła, a to jacyś ludzie, którzy postanowili, że nas odwiozą z dworca (dodam, aby nie wyjść na nieodpowiedzialnego, że zaraz po zamknięciu drzwi zapytałem, czy nie jest to przypadkiem porwanie), a to kierowca autobusu, który rozsądnie zatrzymuje tak pojazd, abym miał drzwi na wprost, a to jakiś gość, który jedzie za mną chwilę, a gdy mnie mija otwiera szybę i mówi, że chciał mnie podwieźć, ale widzi, że sobie dobrze radzę i pali gumę... 
To zawsze dodaje optymizmu przed kolejnym wyjściem. Nie sądzę, żebym to tylko ja miał fart do przyjaznych osób. 
 
Fredkaz: 
Od siebie dodam, że mój początek był taki: osoba niezbyt mi przychylna i przez kogoś pouczona, zostawiła mnie na chodniku, bez laski i w dodatku w pełnym słońcu na dwie godziny. Stałem i czekałem, a po godzinie lub więcej zacząłem płakać. Poprzysiągłem sobie wtedy, że nigdy nie wyjdę z domu bez laski i nauczę się chodzić samodzielnie. Dzisiaj jestem więcej jak świetny w samodzielnym poruszaniu, wprawiam w podziw środowisko i tzw. pełnosprawnych, ale przede wszystkim i bez fałszywej skromności mówię o tym i jestem bardzo dumny z siebie, niemniej jednak trauma była i ślad jej jednak chyba pozostał...!? 
 
aaa 
11.5. Uczestnicy listy Typhlos o dostępności Muzeum Powstania Warszawskiego 
Opracowała Agata Gołda 
 
Źródło: Opracowanie własne "WiM" 
 
Sylwek P.: 
W sierpniu wybraliśmy się z kilkoma osobami do Muzeum Powstania Warszawskiego. Już przy wejściu pani zaproponowała nam przewodniki audio, ale my byliśmy z przewodnikiem z krwi i kości, podziękowaliśmy. Po tym zdarzeniu mam następującą refleksję. Na pewno muzeum na audio przewodniki wydało kupę kasy, tak jak dzieje się zawsze wszędzie tam, gdy coś dostosowuje się do potrzeb osób niepełnosprawnych. Zastanawia mnie tylko, po co one, bo przecież gdy idę z przewodnikiem, to mi audioprzewodnik do niczego nie jest potrzebny. Nie wierzę też, żeby osoby niewidome same bez przewodnika takie muzeum zwiedzały. 
Tak więc zamiast tworzyć audioprzewodniki wystarczyłoby to, co jest dostępne na stronie w pliku audio. Rozwiązanie na pewno dużo tańsze. Zamiast audioprzewodników wolałbym, żeby więcej eksponatów można było dotknąć, jeżeli nie w oryginale, to jako modele, bo z tym przynajmniej w Muzeum Powstania Warszawskiego jest bardzo źle. Liczbę możliwych do dotknięcia eksponatów można prawie policzyć na palcach jednej ręki. Są wprawdzie modele, ale wszystkie za szybą w gablotach. 
Wprowadzenie audioprzewodników zapewne sprawiło, że o muzeum mówi się, jako o placówce dostępnej dla osób niewidomych, ale dla mnie to żadna dostępność. 
Co wy na to? Czy jest sens wyrzucać pieniądze w błoto, skoro wiadomo, że z tego i tak prawie nikt nie skorzysta? Czy nie lepiej tę kasę przeznaczyć na jakieś modele? Przecież nie po to idę do muzeum, żeby posłuchać sobie audioprzewodnika, bo to mogę zrobić bezpośrednio na stronie nie ruszając się z domu. 
 
 Danuaria: 
Testowałam te audioprzewodniki i do końca nie mogę się z Tobą zgodzić. Siedzieć w domu i odsłuchiwać treść z audioprzewodnika, a chodzić z nim to nie to samo. Nawet, jeżeli jesteś z osobą widzącą, to ona wtedy nie musi Ci opowiadać, po prostu zajmuje się sobą, a Ty sobą i tyle. Faktycznie docelowo może i jest pomyślane po to, żeby niewidomy przychodził sam, ale nawet bez tego moim zdaniem może to być przydatne. 
A jeszcze ten audioprzewodnik miał jedną ciekawą funkcję, którą wtedy testowaliśmy. W czasie zwiedzania każdy miał audioprzewodnik, a przewodniczka oprowadzająca szła na początku z nadajnikiem, przez który mówiła. Wtedy każdy ją słyszał jednakowo, a przy hałasach, akurat w tym muzeum, może być ważne. 
 
Magdalena K.: 
Uważam, że polskie muzea są nieprzystosowane do naszych potrzeb, ale o Muzeum Powstania Warszawskiego mam bardzo dobre zdanie. Sporo można zobaczyć i dla nas ten obiekt jest bardzo dostępny. 
 
Sylwek P.: 
Może i sporo, jeżeli się pójdzie z wcześniej zapowiedzianą grupą osób niewidomych, ale gdy idziesz sama z przewodnikiem, to już wcale nie tak sporo. Na przykład z pokazywanych modeli pistoletów można dotknąć tylko jeden i to niekompletny, z samochodów pancernych żadnego, nie licząc Kubusia, który stoi na zewnątrz, to samo dotyczy samolotów. Nawet maszyn drukarskich nie dotkniesz, bo są za barierkami. 
 
Magdalena K.: 
Ja akurat byłam z całą grupą i bardzo mi się tam podobało. 
 
Sylwek P.: 
Ano właśnie, wygląda na to, że do muzeów trzeba chodzić zorganizowaną grupą niewidomych, wtedy można coś zobaczyć. Ta dostępność chyba nie jest tylko naszym problemem. Byłem jak dotąd zagranicą tylko w jednym muzeum w Goeteborgu, w muzeum morskim, w którym stały różne stateczki. Można było wejść na statek i sobie pochodzić, ale kabiny z wyposażeniem były pozamykane. Gdyby wcześniej im zgłosić, że przyjdzie grupa osób niewidomych, to z pewnością daliby kogoś, kto by je pootwierał.