WIEDZA i MYŚL
(Pr 2590)

INTERNETOWY MIESIĘCZNIK TYFLOSPOŁECZNY

Wydawca i redaktor naczelny 
Stanisław Kotowski

Sierpień 2013 
Rok V 
Nr 8(56)/2013 

Czasopismo nie jest dofinansowywane ze środków publicznych ani żadnych innych. Wydawane jest bez nakładów finansowych. Osoby piszące artykuły oraz zaangażowane przy redagowaniu, adiustacji i korekcie oraz kolportażu nie otrzymują wynagrodzenia. Fundacja „Klucz” przetwarza „WiM” nieodpłatnie na format MP3 w systemie DAISY, a IVO Software Sp. z o.o. udostępnia bezpłatnie niezbędne do tego oprogramowanie.

Czytelnicy otrzymują „WiM” również bezpłatnie. Wystarczy napisać na adres: ST.k@onet.pl lub ST.k1@wp.pl i w każdym miesiącu znaleźć aktualny numer w swojej „Skrzynce odbiorczej”. 

Wersję dźwiękową oraz w formacie RTF można pobierać pod adresem:
http://wypozycz.bcpzn.pl/wim/
oraz:
 http://klucz.org.pl/WIM.php 
Pod tymi adresami można również pobierać numery archiwalne „WiM”.
Najnowszy numer w wersji DAISY znajduje się pod linkiem: 
wypozycz.bcpzn.pl/wim/WIM.zip 
Najnowszy numer w formacie RTF pobierać można pod linkiem: 
wypozycz.bcpzn.pl/wim/WIMRTF.zip 

ADRES REDAKCJI (wyłącznie internetowy): 

st.k@onet.pl lub st.k@wp.pl

TELEFON KOMÓRKOWY: 
501-239-769 

Na łamach „Wiedzy i Myśli” zamieszczamy różne opinie i poglądy, w tym takie, z którymi się nie zgadzamy.

Spis treści 

OD REDAKCJI
1. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE
1.1. Stowarzyszenie "Twoje nowe możliwości" oferuje
1.2. Fundacja Eudajmonia zaprasza
1.3. Ważna wiadomość dla czytelników zagranicznych
1.4. Podróże bez granic
1.5. Jubileusz partnerskiej współpracy - Zbigniew Niesiołowski
1.6. Baza niewidomych na tandemach
1.7. Sprostowanie dotyczące Mazowieckiego Okręgu PZN - Stanisław Kotowski
2. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA
2.1. Ze słownika rehabilitacyjnego (cz. 25) - Nauczanie dzieci z uszkodzonym wzrokiem - Stanisław Kotowski
2.2. Ośrodki szkolno-wychowawcze oraz inne placówki specjalne dla dzieci i młodzieży z uszkodzonym wzrokiem
2.3. Klucze do samodzielności (cz. 4) - Niewidomi domykają drzwi przed sobą - Radosław Kłódka
2.4. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH CZYNNOŚCIACH - Kuchnia bez tajemnic - Zbigniew Niesiołowski
3. NAUKA, OKULISTYKA, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE
3.1. Cukrzyca najczęstszą przyczyną ślepoty Diabetologia
3.2. Problemy z prostatą może zdiagnozować okulista
3.3. Najnowsza wersja Grmapy
3.4. Prodigi - nowa rodzina powiększalników od HumanWare
3.5. Spacer na fotelu - Maria Marchwicka
3.6. "Srebrny labirynt"
3.7. Nowe bankomaty dla niewidomych i słabowidzących w sieci PKO Banku Polskiego
4. ROZMOWA MIESIĄCA - Z Grzegorzem Kozłowskim rozmawia Stanisław Kotowski (cz. 1/4)
5. ORGANIZACYJNE, PRAWNE, PRAKTYCZNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY
5.1. Co się dzieje w PZN-ie? - Jan Brom
5.2. U niepełnosprawnych wzrokowo (cz. 3) - Niewidomi jako grupa społeczna - Aleksander Mieczkowski
5.3. Protest głuchych i niedosłyszących przeszedł ulicami Warszawy
5.4. Bunt przeciw litości - dr Dorota Podgórska-Jachnik
5.5. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH - Czy ślepota jest zgodna z Konstytucją - Jerzy Ogonowski
6. ZATRUDNIENIE, REHABILITACJA, PRAWO, EKONOMIA
6.1. Polski protest ws. rynku pracy. - Czy Unia się ugnie? - Tomasz Przybyszewski
6.2. Brońmy miejsc pracy dla osób niepełnosprawnych
6.3. Wszystkie kraje UE przeciwne przepisom zagrażającym systemowi dofinansowań - Tomasz Przybyszewski
6.4. Wiceminister pracy: dofinansowanie PFRON do wynagrodzeń niepełnosprawnych - niezagrożone
6.5. Bruksela: unijne przepisy nie utrudnią niepełnosprawnym dostępu do rynku pracy
6.6. Rząd niewiele wynegocjował dla niepełnosprawnych
6.7. Wsparcie niepełnosprawnych pracowników w rękach Brukseli - Beata Rędziak
6.8. Wyrok TK nie oznacza powrotu do 7-godzinnego dnia pracy? - Tomasz Przybyszewski
6.9. Asystent pracownika niepełnosprawnego
6.10. Raport o niepublicznych agencjach zatrudniania ON
7. PROZA ŻYCIA, WIZJA ŻYCIA - Piotr Stanisław Król
8. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE
8.1. Renty i emerytury wzrosną o 2,14 proc. - Beata Rędziak
8.2. Kto ma prawo do renty socjalnej lub rodzinnej - Leszek Kostrzewski, Piotr Miączyński, oprac.: GR
8.3. Wcześniejszy emeryt bez dofinansowania - Rzeczpospolita, oprac.: GR
8.4. Studia za granicą nie pozbawią renty - kwa, oprac.: GR
8.5. Złe wyjaśnienia urzędu pozwolą zachować pieniądze - Ryszard Sadlik, oprac.: GR
8.6. ZUS nie zabierze pieniędzy - Mateusz Rzemek, oprac.: GR
8.7. Poszły w górę refundacje - Renata Majewska, oprac.: GR
8.8. Komu przysługuje specjalny zasiłek opiekuńczy? - Wojciech Piętka
9. WSPOMINAMY LUDZI I WYDARZENIA
9.1. Przez trud i walkę do celu - Zofia Książek-Bregułowa
9.2. Z frontu pracy niewidomych - Aktorka - Zbigniew Skalski
9.3. Spadkobiercy - Zofia Krzemkowska
10. WPROST ALBO NA OPAK
10.1. PUP-y nasze niezawodne - Bączek
10.2. Jak niewidomy umiera? - Wybrała Agata Gołda
10.3. Mruczę i prycham - Popsute urlopy
11. FAKTY, POGLĄDY, OPINIE I POLEMIKI
11.1. Na liście Typhlos o groźbie utraty pracy - Opracowała Agata Gołda
11.2. Na liście Typhlos o niezgodności z Konstytucją dłuższego czasu pracy osób niepełnosprawnych - Opracowała Agata Gołda
11.3. Na Typhlos o włoskich oszustach - Opracowała Agata Gołda

 aaa 
OD REDAKCJI 
 
 Mamy środek lata, wakacje i urlopy w pełni. Jeżeli jednak jest się jednoosobową firmą, nie ma kogo poprosić o urlop i trzeba pracować. Z tego to powodu powstało sierpniowe wydanie "Wiedzy i Myśli", a skoro powstało, zachęcam do zapoznania się ze spisem treści i przeczytanie tego, co Państwo zainteresuje. 
Szczególnie polecam dział 6. "Zatrudnienie, rehabilitacja, prawo, ekonomia". 
Dział pod takim tytułem został utworzony przed miesiącem i miał być dziełem jednorazowym. Okazało się jednak, że na skutek zamierzeń radykalnego ograniczenia dopłat do wynagrodzeń niepełnosprawnych pracowników przez Unię Europejską, sprawa przybiera coraz to inne oblicze. Podobnie ma się sprawa z uznaniem za niezgodne z Konstytucją podwyższenie wymiaru czasu pracy osobom ze znacznym i z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Publikacje na te tematy zostały zebrane w wyżej wymienionym dziale. 
Przedruki na określony temat mają to do siebie, że w części się powtarzają. Każda z nich jednak zawiera jakieś nowe elementy, informuje o staraniach i zmianach stanowiska Komisji UE oraz różne oceny wyników rozmów. Mimo tych niedogodności, warto prześledzić rozwój sprawy, gdyż ma ona żywotne znaczenie dla wielu osób niewidomych i słabowidzących oraz niektórych podmiotów gospodarczych. 
Na omawiane tematy toczyła się też dyskusja na Liście Typhlos. Wypowiedzi osób niewidomych i słabowidzących znajdą Czytelnicy w dziale jedenastym pod pozycjami 11.1. i 11.2. 
Działaczom społecznym i pracownikom organizacji pozarządowych szczególnie polecam pozycję 8.2. - Kto ma prawo do renty socjalnej lub rodzinnej 
Leszka Kostrzewskiego oraz pozycję 8.8. "Komu przysługuje specjalny zasiłek opiekuńczy?" Wojciecha Piętki. Znajdą tu Państwo aktualny stan prawny, informację, kto może ubiegać się o taką pomoc, gdzie i jak się o nią starać. 
Pozycje 2.1. i 2.2. powinny zainteresować rodziców dzieci niewidomych i słabowidzących oraz działaczy społecznych, którzy udzielają rad rodzicom. Pierwsza z nich zawiera uwagi na temat nauczania dzieci i młodzieży w szkołach ogólnodostępnych, w klasach integracyjnych, indywidualnie w domu i w ośrodkach szkolno-wychowawczych. W drugiej znajdą Czytelnicy krótkie informacje dotyczące specjalnych placówek oświatowych dla niewidomych i słabowidzących, w tym ze złożoną niepełnosprawnością, oraz ich adresy. 
Wszystkim Czytelnikom życzę słonecznej pogody i słońca w sercach. 
Stanisław Kotowski 
 
aaa 
 1. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE 
 
aaa 
1.1. Stowarzyszenie "Twoje nowe możliwości" oferuje 
 
Źródło: Informacja Stowarzyszenia "Twoje nowe możliwości" 
 
Jesteś osobą zmagającą się z dysfunkcją wzroku? Chciałbyś/ chciałabyś poznać alfabet brajla lub podszkolić się z matematyki, korzystając przy tym z indywidualnego toku zajęć? 
 A może planujesz rozszerzyć swoje umiejętności z obsługi sprzętu, przekonać się do korzystania z monitora brajlowskiego, smartphone'a z Androidem i iPhone'a lub potrzebujesz zaadaptowanej książki do języka obcego, informatyki czy realizacji dźwięku? 
Nowy projekt Stowarzyszenia "Twoje nowe możliwości" to doskonała odpowiedź na Twoje potrzeby! 
Projekt "Centrum adaptacji materiałów dydaktycznych" ma na celu wsparcie osób niewidomych i słabowidzących w dostępie do informacji i wyposażenie ich w nowe umiejętności, pozwalające z łatwością pozyskiwać wiedzę. 
Oferowane formy wsparcia w ramach niniejszego projektu to: 
1. Warsztaty z posługiwania się alfabetem brajla. 
W zależności od potrzeb uczestników oferujemy przeprowadzenie zajęć z podstaw posługiwania się pismem punktowym, czy też możliwość poszerzenia swojej wiedzy o zagadnienia związane z notacją matematyczną, fizyczną i chemiczną. 
Ten rodzaj warsztatów obejmuje naukę i doskonalenie umiejętności posługiwania się alfabetem brajla. W ramach tej formy proponujemy prowadzenie indywidualnych warsztatów dla osób, które wykażą taką potrzebę podczas procesu rekrutacji. Liczba warsztatów będzie zależała od stopnia zaawansowania znajomości alfabetu brajla przez danego beneficjenta. Będzie on określany podczas rozmowy rekrutacyjnej. 
Dlaczego warto znać alfabet brajla? 
Mimo tak znacznego postępu technologicznego znajomość alfabetu brajla w wielu sytuacjach jest i wciąż pozostanie nieoceniona, m.in.: podczas zdawania egzaminów maturalnych, egzaminów na studiach, może również być umiejętnością, która ułatwia i skraca różne czynności podczas naszej pracy. 
Wzory matematyczne i fizyczne można zapisać w wielu formach (latex, mathml, własny pseudojęzyk), ale zawsze odczyt tak zapisanej informacji będzie trudniejszy jak i samo wykonanie obliczeń w porównaniu z przedstawieniem obliczeń w brajlu. 
W sytuacji, gdy czeka Was wygłoszenie przemówienia warto mieć przed sobą wydruk brajlowski lub monitor brajlowski i móc korzystać z tego rodzaju ułatwienia i przy okazji czuć pod palcami jak poprawnie wyglądają zapisane wyrazy. 
Według danych prezentowanych przez Boston Globe w 2008 roku pośród 85 tysięcy niewidomych Amerykanów, aż 90 procent czytających brajlem posiadało zatrudnienie, podczas gdy pośród osób nie znających brajla, czyli nie posiadających możliwości czytania i pisania, zatrudnionych było tylko 30 procent. 
2. Warsztaty z obsługi sprzętu dla osób z dysfunkcją wzroku 
Kolejną formą, z której można skorzystać w ramach placówki centrum adaptacji materiałów dydaktycznych są warsztaty z obsługi sprzętu i oprogramowania dla osób z dysfunkcją wzroku. 
Wsparcie jest kierowane do wszystkich uczestników, którzy są zainteresowani podnoszeniem swoich kompetencji w zakresie technologii i ich wykorzystywania. Nasze doświadczenie wskazuje, że osoby niewidome i słabowidzące często nabywają sprzęt (w tym także refundowany ze środków PFRON), którego możliwości nie wykorzystują w pełni, dlatego naszą wizją jest eliminowanie tego rodzaju zjawisk i niesienie pomocy w tematyce tyflourządzeń. 
Do tematu szkoleń podchodzimy w pełni profesjonalnie, dlatego też naszymi instruktorami są certyfikowani tyflospecjaliści, którzy ukończyli studia wyższe na kierunkach informatyka i optometria. 
Podczas naszych warsztatów będziecie mieli możliwość zapoznania się z: 
- podstawami pracy ze środowiskiem Windows, 
- podstawowymi jak i zaawansowanymi zagadnieniami obsługi najpopularniejszych programów udźwiękowiających i powiększających dla systemów Windows, 
- oferujemy możliwość przeszkolenia z obsługi systemów mobilnych takich jak: Android, Ios przy wykorzystaniu dedykowanych technologii asystujących zaimplementowanych w tych systemach, 
- proponujemy naukę obsługi monitorów brajlowskich i ich wykorzystywanie do pracy pod Windows, oraz w połączeniu z urządzeniami mobilnymi posiadającymi systemy: Android, lub iOS, 
- przeszkolimy w zakresie przetwarzania materiałów papierowych na postać elektroniczną przy wykorzystaniu skanera i specjalistycznego oprogramowania OCR, 
- zapoznamy uczestników z obsługą najpopularniejszych drukarek brajlowskich firm: Index braille i ViewPlus. 
3. Adaptacja materiałów do postaci dostępnej 
3.1. Adaptacja materiałów nietechnicznych 
W ramach tej formy wsparcia proponujemy adaptację książek, podręczników, fragmentów książek lub poszczególnych rozdziałów całych publikacji do postaci dostępnej dla osób z dysfunkcją wzroku. 
Materiały mogą być przygotowywane w różnych formatach (np. txt, doc, html, mp3) w zależności od potrzeby zgłoszonej przez danego beneficjenta/uczestnika naszego projektu. 
3.2. Adaptacja materiałów technicznych 
W ramach tej formy wsparcia oferujemy adaptację materiałów technicznych, m.in.: informatyka, matematyka, realizacja dźwięku i elektronika. 
Szczegółowy zakres adaptacji konkretnych materiałów będzie przyjmowany od uczestników projektu, tj. lista zadań, fragmenty książek technicznych lub poszczególne rozdziały całych publikacji. 
Materiały będą przygotowywane w różnych formatach w zależności od potrzeby zgłoszonej przez danego beneficjenta. Czas oraz ilość zaadaptowanych materiałów dla konkretnej osoby zależeć będzie od obszerności i stopnia trudności danego materiału. 
Od początku swojego istnienia dział adaptacji Stowarzyszenia przetworzył już ponad 40 książek z zakresu matematyki, informatyki, oraz elektroniki. Na tym jednak nie poprzestajemy! Nieustannie poszerzamy swoje umiejętności i wprowadzamy nowe technologie adaptacji materiałów technicznych. 
3.3. W jaki sposób zaadaptujemy przekazane nam materiały? 
1. Przekazane nam materiały poddajemy szczegółowej analizie, czyli jak trudne są do przetworzenia i tym samym w rękach jakich specjalistów powinny się znaleźć. 
2. Ustalamy plan wykonywanej adaptacji, a powołani przez nas specjaliści decydują o wyborze technik, jakie należy zastosować. (W przypadku, gdy materiały będą w postaci papierowej zostaną przekształcone na postać elektroniczną poprzez ich zeskanowanie i rozpoznanie oprogramowaniem OCR). 
3. Zostanie również wykonane słowne opisanie wszystkich występujących w książce obrazów i innych form graficznych. (Wzory występujące w materiałach technicznych, takich jak: matematyczne, fizyczne, informatyczne zostaną zapisane ręcznie w wybranym przez uczestnika formacie: mathml, latex lub alfabet brajla. Natomiast wykresy i diagramy zostaną przeniesione do programu graficznego i wydrukowane w formie wypukłej, oraz opatrzone odpowiednim opisem). 
4. W kolejnym kroku weryfikacji zostaną poddane opisy obrazów oraz grafiki, zwłaszcza pod kątem zrozumienia i poprawnego opisania. Sprawdzona również zostanie poprawność zaadaptowanego tekstu celem eliminacji wszelakiego rodzaju błędów. 
Tak przygotowany materiał jest zapisywany w wybranym przez Was formacie. 
Na Wasze życzenie zostanie wydrukowany w alfabecie brajla, lub zapisany na elektronicznym nośniku danych. 
5. Adaptacja grafik do postaci dostępnej 
W ramach tego działania uczestnicy projektu będą mieli możliwość zlecenia zaadaptowania grafik, w tym wykresów, diagramów itd. do postaci tyflografiki. 
Tyflografiki zostaną przygotowane w odpowiednim programie graficznym, a następnie zostaną wydrukowane w technologii druku wypukłego i zostaną opatrzone odpowiednimi opisami. 
6. Wydruki w alfabecie brajla 
Działanie to ma na celu zaopatrzenie Was w gotowy materiał w formie wydruku z drukarki brajlowskiej, który umożliwia samodzielną naukę w okresie trwania formy wsparcia. 
7. Zajęcia indywidualne z matematyki 
W tym działaniu chcielibyśmy zaproponować osobom chętnym możliwość odbycia zajęć indywidualnych z matematyki. 
Będą to zajęcia o profilu wyrównawczym oraz rozszerzającym wiedzę tak, aby uczestnik mógł swobodnie przejść pomiędzy wiedzą zdobytą w szkole ponadgimnazjalnej, a tą potrzebną na studiach. Zajęcia będą odbywały się w siedzibie placówki lub w miejscu dogodnym dla beneficjenta. 
Ponadto! Oferujemy pomoc w dotarciu do naszej placówki Centrum adaptacji materiałów dydaktycznych (odbierzemy Was z dworca, przystanku, itp.) 
W razie dodatkowych pytań prosimy o kontakt z koordynatorem projektu Centrum Adaptacji Materiałów Dydaktycznych Markiem Tankielunem 
tel. +48 535 111 400 
mail: m.tankielun@tnm.org.pl 
 
Projekt współfinansowany ze środków PFRON 
 
 aaa 
1.2. Fundacja Eudajmonia zaprasza 
 
 Źródło: Informacja Fundacji Eudajmonia 
 
Zapraszamy do udziału w projekcie Mentor, w ramach którego osoby z niepełnosprawnościami otrzymają wsparcie w zakładaniu działalności gospodarczej. 
 
Fundacja Eudajmonia zaprasza 
 
Chcesz rozwinąć skrzydła? Marzysz o własnej firmie? 
Jeżeli tak - "MENTOR - kompleksowy projekt wsparcia i promocji przedsiębiorczości osób niepełnosprawnych" to projekt dla Ciebie! Możesz otrzymać bezzwrotną dotację oraz kompleksowe wsparcie z zakresu zakładania i prowadzenia działalności gospodarczej. 
 
Z przyjemnością informujemy, że rozpoczęliśmy rekrutację, która trwa od 8 lipca do 31 lipca br. Zgłosić się mogą osoby, które: 
- posiadają status osoby niepełnosprawnej ( dodatkowe punkty w stosunku do osób z lekkim i znacznym stopniem niepełnosprawności) 
- w momencie przystąpienia do projektu mieszczą się w ramach wiekowych 18-64 rok życia ( dodatkowe punkty dla osób po 45 roku życia) 
- zamieszkują lub uczą się na terenie województwa Dolnośląskiego 
- pozostają bez zatrudnienia - w tym osoby bezrobotne zarejestrowane w PUP oraz osoby uczące się 
- nie mają zarejestrowanej działalności gospodarczej w okresie 1 roku przed przystąpieniem do projektu 
- nie są wyłączone ze wsparcia z przyczyn określonych w szczegółowych zasadach realizacji wybranych form wsparcia w Działaniu 6.2 POKL. 
 
Oferujemy: 
- 64 godziny szkoleń z zakresu prowadzenia działalności gospodarczej 
- doradztwo grupowe (8 godz.) i indywidualne (8 godzin) 
- psychologiczne doradztwo grupowe (8 godzin) oraz indywidualne(1 godzina) 
- 30 dotacji inwestycyjnych, średnio 32.500 zł 
- 30 dotacji w ramach podstawowego wsparcia pomostowego w kwocie średnio 700 zł na miesiąc przez okres pierwszych 6 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej wraz z 12 godzinami wsparcia specjalistycznego 
- 20 dotacji w ramach przedłużonego wsparcia pomostowego dla wybranych beneficjentów w kwocie średnio 800 zł na miesiąc na dalsze 6 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej wraz z 12 godzinami wsparcia specjalistycznego 
 
Dodatkowe informacje można uzyskać na stronie internetowej: 
www.firmabezbarier.eu 
 
Aby wziąć udział w projekcie należy zapoznać się z regulaminem oraz wypełnić wniosek, który jest dostępny na stronie projektu. 
Będą również organizowane spotkania informacyjne na terenie Dolnego Śląska, terminy dostępne będą na stronie internetowej: 
www.eudajmonia.pl oraz www.firmabezbarier.eu 
 
ZAPRASZAMY DO NAS Biuro Partnera Projektu 
1. Fundacja Eudajmonia (Biuro Wrocław - rekrutacja) 
ul. Ostrowskiego 30b pok. 33 Wrocław 53-2382. 
Fundacja Eudajmonia (Polkowice - rekrutacja) 
ul. Borówkowa 5a Polkowice 59-100 
tel. 884 612 184 
Biuro Lidera Projektu Stowarzyszenie Euro-Concret 
ul. Kościuszki 35 a, II piętro oficyna, 50-011 Wrocław 
tel./fax 71 341 05 19 
e-mail: firmabezbarier@gmail.com 
Napisz do nas: Zadzwoń do nas: biuro@eudajmonia.pl 
tel.kom. (+48) 881 476 976 
d.kulis@eudajmonia.pl 
 
 aaa 
1.3. Ważna wiadomość dla czytelników zagranicznych 
 
 Źródło: http://wypozycz.biblioteka-pzn.org.pl 
 Data opublikowania: 2013-07-03 
 
Drodzy Czytelnicy, Zgodnie z obowiązującym prawem oraz wykładnią Departamentu Własności Intelektualnej i Mediów Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego istniejący obecnie stan prawny nie zezwala na wysyłanie książek za granicę. Dotyczy to również książek dostępnych on-line. 
Powodem zaistniałej sytuacji jest fakt, iż prawo autorskie jest prawem terytorialnym, czyli obowiązującym na terenie danego kraju. Pomimo tego, że w Polsce prawo sprzyja czytelnikom niewidomym, to w innych krajach prawo to jest rozumiane już o wiele bardziej restrykcyjnie. 
W tej sprawie trwają uzgodnienia międzynarodowe prowadzone przez WIPO (Światowa Organizacja Własności Intelektualnej agenda ONZ), gdzie istniejące prawo ureguluje omawiana Umowa międzynarodowa / Traktat o dozwolonym użytku dla osób niedowidzących i osób z ograniczonymi możliwościami czytania. 
Na dzień dzisiejszy nie możemy prawnie wysyłać książek za granicę. Mamy świadomość, że prosimy o wiele. Będziemy wdzięczni za Państwa wyrozumiałość i cierpliwość, ponieważ dokładamy wszelkich starań, aby wznowić wypożyczanie książek za granicę. Z naszej strony możemy zapewnić, że Dział Zbiorów dla Niewidomych GBPiZS aktywnie uczestniczy w jak najszybszym rozwiązaniu omawianego problemu. Dzielimy się wiedzą dotyczącą wypożyczania książek, służymy radą tak, aby traktat był przygotowany odpowiednio i nie był dla nikogo krzywdzący. Mamy nadzieję, że zarówno nasze starania jak i wszystkich osób zaangażowanych w rozwiązanie problemu wysyłania książek za granicę przyniosą szybki efekt w postaci wznowienia wypożyczeń, na których nam również bardzo zależy. 
Z poważaniem 
Zastępca Dyrektora GBPiZS Monika Cieniewska 
 
aaa 
1.4. Podróże bez granic 
 
 Źródło: podrozebezgranic.pl 
 
 FUNDACJA PODRÓŻE BEZ GRANIC serdecznie zaprasza do "Otwarcia Wrót Lasu" przed osobami z niepełnosprawnością - "Leśne podchody dla zaznania puszczańskiej przygody" 
- Termin imprezy: 13 - 15 września 2013 r. 
- Lokalizacja: Teren Borów Tucholskich - okolice stanicy harcerskiej ZHP Leśna Huta 
 
Lasy - miejsca niezwykle urokliwe, wielu kojarzące się wypoczynkiem i obcowania z naturą. Ciesząc się ich pięknem osoby pełnosprawne zupełnie nie zdają sobie sprawy, że lasy są równie piękne, co zupełnie nie dostępne dla osób z niepełnosprawnością. Ze względu na grząski, nierówny często piaszczysty teren nie mogą się nimi cieszyć osoby poruszające się na wózkach inwalidzkich lub z innymi trudnościami w poruszaniu się. Zwalone konary, krętość leśnych ścieżek lub nieregularna rzeźba terenu stanowią ogromne niebezpieczeństwo także dla osób niewidomych lub słabo widzących. 
Jednak to, co trudne lub wręcz nie możliwe jest dla nas tym bardziej motywujące. Postanowiliśmy "otworzyć wrota lasu" dla 12 osób z niepełnosprawnością. 
Leśne ostępy staną przed nami otworem dzięki doświadczonym załogom i ich samochodom przeznaczonym do przemieszczania się w trudnym terenie. Jeśli mimo swojej niepełnosprawności masz ochotę na zaznanie biwakowej przygody w harcerskim stylu z zabawami terenowymi i integracyjnymi nie zastanawiaj się - zgłoś się! My zapewnimy sprzęt i program pozwalający cieszyć się z kontaktu z przyrodą bez względu na to z jaką niepełnosprawnością się borykasz. 
 
WIĘCEJ INFORMACJI NA: 
http://podrozebezgranic.pl/lesne-podchody-dla-zaznania-puszczanskiej-przygody-zapraszamy-na-kolejny-weekend-z-fundacja-podroze-bez-granic/ 
 ZAPRASZAMY! 

 aaa 
1.5. Jubileusz partnerskiej współpracy 
Zbigniew Niesiołowski 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Płock jest obecnie uznawany za nieoficjalną stolicę kultury i sztuki niewidomych. Opinia ta jest w pełni zasłużona, bo od kilku lat w Płocku podejmuje się wiele inicjatyw na rzecz niewidomych. Są to festiwale kultury i sztuki, internetowy klub filmowy "Pociąg", e-kiosk, oferujący około 60 tytułów, już prawie 2000 czytelnikom. A wszystko to dzięki działającemu w Płocku Mazowieckiemu Stowarzyszeniu Pracy dla Niepełnosprawnych De Facto. Są to inicjatywy unikalne na skalę europejską. Wszystko to stało się możliwe dzięki dobrej współpracy Stowarzyszenia De Facto z władzami miasta. 
W ramach II Festiwalu z inicjatywy p. Mariusza Pogonowskiego - aktora teatru im. Szaniawskiego doszło do wystawienia sztuki teatralnej opartej na tekstach osób niewidomych i granej przez niewidomych a zatytułowanej "Manufaktura obrazu". Przedstawienie spotkało się z dużym rezonansem wśród lokalnych elit i władze miasta uznały je za wydarzenie, które mogłoby uświetnić jubileusz 25-lecia partnerskiej współpracy Płocka i Darmstadt w Niemczech. 
Propozycja spotkała się z uznaniem i 24.06.2013 r. 19 aktorów, z których większość to całkowicie niewidomi, reżyser przedstawienia, grupa wolontariuszy i Zarząd Stowarzyszenia wyruszyło na podbój niemieckiej publiczności. Droga była daleka, bo Warszawę od Darmstadt dzieli ponad 1200 km i trwała dwa dni. Ponieważ aktorzy spotkali się ponownie po kilku miesiącach, konieczne było odświeżenie pamięci całego spektaklu. Odbyły się więc dwie próby w trakcie jazdy, a następne dwie odbyły się już na miejscu. 
Późnym wieczorem 25 czerwca ekipa dotarła do Darmstadt i zamieszkała w wygodnym hotelu w centrum miasta. Następne dwa dni upłynęły nie tylko na próbach, ale i na zwiedzaniu miasta, oraz spotkaniach z przedstawicielami lokalnych społeczności, w tym osób niepełnosprawnych. 
Przedstawienie odbyło się 27 czerwca wieczorem w historycznej sali nazwanej imieniem fundatora księcia Ernsta Ludwiga. Spektakl rozpoczął się od oficjalnych przemówień przedstawiciela magistratu i prezes stowarzyszenia De Facto. Po czym do akcji wkroczyli aktorzy, którzy w ocenie przyjaciół wznieśli się na szczyty dotychczasowych dokonań. Wśród około 150 widzów było sporo osób znających dobrze język polski, a dla pozostałych na ekranie powieszonym nad sceną wyświetlano niemieckie tłumaczenie. Po wybrzmieniu ostatnich słów spektaklu zaległa dwu- trzyminutowa cisza, po czym wybuchły żywiołowe oklaski trwające kilkanaście minut. Emocjonalne reakcje wielu widzów świadczyły o głębokich przeżyciach, jakich dostarczyły obrazy z życia niewidomych. 
Po spektaklu miało miejsce spotkanie publiczności z polskimi gośćmi przy kanapkach i winie. Rozmowy trwały ponad dwie godziny. Następnego dnia przed południem odbyło się spotkanie w magistracie, gdzie strony wymieniały opinie na temat działalności na rzecz osób niepełnosprawnych mających na celu pełne włączenie do wszelkich aspektów życia lokalnych społeczności. O trzynastej wyruszono w drogę powrotną i o osiemnastej następnego dnia autokar dotarł do Warszawy. Całą wyprawę sfinansował Zarząd Miasta Płock. 
A na zakończenie warto podać kilka informacji o Darmstadt. Miasto to leży w landzie Hesja, 20 km od brzegów Renu, 60 km od Frankfurtu nad Menem - europejskiej stolicy finansów. Liczy niespełna 150 tys. mieszkańców. Darmstadt szczyci się uniwersytetem technicznym, na którym studiuje wielu cudzoziemców z całego świata. Mieszczą się tu trzy europejskie agendy związane z techniką kosmiczną. Dla nas Polaków ważny jest Instytut Debecjusza słynący z licznych tłumaczeń literatury polskiej na niemiecki. Kilka lat temu Darmstadt otrzymał nagrodę Unii Europejskiej za wybitne osiągnięcia w szerzeniu idei zjednoczenia Europy. 
 
aaa 
1.6. Baza niewidomych na tandemach 
 
Źródło: Informacja twórców bazy 
 
Powstaje baza pomagająca niewidomym znaleźć wolontariuszy do kierowania tandemami (oraz - w razie potrzeby - także tandemy do wspólnych jazd). 
Bardzo proszę zainteresowanych niewidomych oraz wolontariuszy do rejestrowania się na stronie 
http://www.niewidominatandemach.gt.pl/, 
a wszystkich o pomoc w rozpowszechnieniu tej informacji. 
Idea stworzenia bazy powstała latem 2013 r., podczas Tandemowej Wyprawy Niewidomych od źródeł Wisły do ujścia: 
http://www.niewidominatandemach.gt.pl/wyprawa2013.htm 
Pozdrawiam serdecznie. 
Kuba Terakowski - koordynator bazy 
tel. 603 305 401 
e.mail:terakowski@gmail.com 
http://www.niewidominatandemach.gt.pl 
 
aaa 
1.7. Sprostowanie dotyczące Mazowieckiego Okręgu PZN 
Stanisław Kotowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
W lutowym wydaniu "WiM" z br. pod pozycją 5.1. opublikowałem artykuł pt.: "Smutne informacje i rozważania". 
 Punktem wyjścia artykułu była sytuacja w Mazowieckim Okręgu PZN, w którym zmieniały się władze, a na funkcję przewodniczącej ZO została wybrana osoba z bardzo krótkim stażem w naszym stowarzyszeniu. 
Sporo uwagi poświęciłem fatalnej informacji w PZN, utajniania wszystkiego, co należy utajnić i wszystkiego, co nie wymaga utajnienia. Napisałem m.in.: 
 "Ostatnia sprawa, również za głuchą wieścią, za plotką czy za wrogą propagandą - Okręg Lubuski ponoć nie może rozliczyć się z 400 tysięcy złotych, a Okręg Mazowiecki z 350 tysięcy złotych. Nie wiem, czy to prawda, ale jak się to ma do cytowanej informacji z "BIP", że przedstawiciele okręgów wymienili doświadczenia z ostatnich kontroli przeprowadzonych w niektórych jednostkach dotyczących realizacji zadań zleconych przez PFRON? Co wiemy z informacji, jakie władze PZN-u raczą nam przekazać, a co z plotki? Wiemy, że plotka nie jest dobrym źródłem informacji, że często nie można jej sprawdzić, że często nie jest prawdziwa, krzywdząca. Jeżeli jednak oficjalny organ PZN-u karmi nas ogólnikami... Jeżeli władze Związku boją się rzetelnych informacji, jak diabeł święconej wody..." 
W dniu 22 lipca br. otrzymałem pocztą elektroniczną pismo, które w całości zamieszczam poniżej. 
 
 *** 
 
POLSKI ZWIĄZEK NIEWIDOMYCH OKRĘG MAZOWIECKI 
 
 ORGANIZACJA POŻYTKU PUBLICZNEGO 
 
Warszawa, dn. 17.07.2013 r. 
 L.Dz. 844/07/2013 
 
Miesięcznik internetowy "Wiedza i Myśl" 
Wydawca p. Stanisław Kotowski 

Polski Związek Niewidomych Okręg Mazowiecki, oświadcza, że informacja podana w Pana artykule, iż Okręg Mazowiecki jest zadłużony na kwotę 350 000 PLN jest nieprawdziwa. 
 W związku z powyższym prosimy o sprostowanie powyższej informacji. 
 Z poważaniem 
 Sekretarz Zarządu Okręgu Dorota Data-Pawlak 
 Przewodniczący Zarządu Okręgu Andrzej Mazur 
 
 *** 
 
Z powyższego pisma wynika, że Mazowiecki Okręg PZN nie ma zadłużenia. Jeżeli tak jest, to cieszy. Jeżeli tak jest, działaczom i pracownikom tego Okręgu należy się przeproszenie. Dlatego przepraszam. 
Proszę jednak się nie dziwić, że opublikowałem niesprawdzone informacje. Nie ma w naszym środowisku warunków do dyskusji, do zadawania władzom pytań, wyjaśniania trudnych kwestii, poszukiwania sposobów przezwyciężania trudnych problemów. Pozwolą Państwo, że przypomnę, iż władze PZN-u odmówiły mi akredytacji na ostatnim Krajowym Zjeździe Delegatów. 
Dodam, że w tym numerze "WiM" pod pozycją 5.1., znajdą Państwo artykuł pt.: "Co się dzieje w PZN-ie?" w całości poświęcony oficjalnej informacji, która jest bardzo ułomną informacją. Pokazane są zmiany kadrowe w czterech okręgach, ale tak, żeby czytelnicy nie wiedzieli, co się dzieje. 
Z przyjemnością publikuję pismo Mazowieckiego Okręgu i cieszę się, że wcześniejsza informacja okazała się nieprawdziwa. Chcę wierzyć, że tak właśnie jest. 
 
aaa 
 2. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA 

 aaa 
2.1. Ze słownika rehabilitacyjnego (cz. 25) 
Nauczanie dzieci z uszkodzonym wzrokiem 
Stanisław Kotowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
W Polsce niepełnosprawne dzieci i młodzież, w tym dzieci i młodzież z uszkodzonym wzrokiem, pobiera naukę na poziomie przedszkolnym, w zakresie szkoły podstawowej, w gimnazjum, w zasadniczych szkołach zawodowych i w szkołach średnich: 
1) w przedszkolach i szkołach ogólnodostępnych, 
2) w klasach integracyjnych w szkołach ogólnodostępnych, 
3) w ośrodkach szkolno-wychowawczych dla niewidomych i słabowidzących, 
4) korzysta z nauczania indywidualnego, 
5) pobiera naukę w specjalnych ośrodkach dla dzieci i młodzieży ze złożoną, ciężką niepełnosprawnością. 
 
Podstawą obowiązku szkolnego dla dzieci i młodzieży w naszym kraju, w tym dzieci i młodzieży niepełnosprawnej jest Konstytucja RP oraz ustawy. 
Zgodnie z art. 70 Konstytucji RP każde dziecko ma prawo do nauki. 
Wychowanie przedszkolne dzieci niepełnosprawnych reguluje Ustawa z dn. 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Zgodnie z postanowieniami ustawy dzieci niepełnosprawne objęte są wychowaniem przedszkolnym w wieku od 3 do 6 lat na równi z pełnosprawnymi rówieśnikami i mają prawo do rocznego przygotowania przedszkolnego. 
 Pobyt niepełnosprawnego dziecka w przedszkolu w razie potrzeby może być przedłużony do 10 roku życia. 
 Realizację obowiązku szkolnego reguluje Ustawa o systemie oświaty z 7 września 1991 roku. Zgodnie z postanowieniami ustawy system oświaty zapewnia prawo pobierania nauki we wszystkich typach szkół przez dzieci i młodzież z niepełnosprawnością oraz niedostosowaną społecznie, zgodnie z indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz predyspozycjami.” 
Według ustawy system oświaty ma zapewnić opiekę nad uczniami niepełnosprawnymi przez umożliwienie im realizowania zindywidualizowanego procesu kształcenia, form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych. 
 Na mocy szczegółowych przepisów uczniowie niepełnosprawni mogą dłużej niż pozostali uczniowie korzystać z nauki szkolnej, w szkole podstawowej specjalnej do ukończenia 21 lat, a w szkole ponadpodstawowej specjalnej do jej ukończenia, ale nie dłużej niż do ukończenia 24 lat. 
 Takie są możliwości wynikające z postanowienia Konstytucji RP oraz ustaw dotyczących systemu oświaty w naszym kraju. Korzystanie z tych uprawnień jednak wymaga dobrego rozpoznania potrzeb i możliwości dziecka oraz warunków wychowawczych, rehabilitacyjnych i dydaktycznych, jakie należy mu zapewnić. Każda z wymienionych form nauczania bowiem ma zalety, ale ma też wady. 
Dlatego trudną i ważną decyzję dotyczącą wyboru systemu nauczania muszą podjąć rodzice dzieci z uszkodzonym wzrokiem. Mogą: 
- posłać swoje dziecko do najbliższej lub innej szkoły ogólnodostępnej, by uczyło się razem z widzącymi rówieśnikami, 
- starać się znaleźć w pobliżu miejsca zamieszkania szkołę, w której są klasy integracyjne, 
- umieścić dziecko w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym dla niewidomych i słabowidzących, 
- załatwić nauczanie indywidualne, 
- postarać się o miejsce w specjalnym zakładzie leczniczo-opiekuńczym. 
 
Jak już wspomniałem, każda z możliwości ma wady oraz zalety i nie ma tu idealnego rozwiązania. Mimo to rodzice muszą decydować, a od ich decyzji zależy bardzo dużo. Dlatego wyboru systemu nauczania powinni dokonywać w konsultacji z odpowiednimi specjalistami. Dla ułatwienia udzielania rad rodzicom przez działaczy środowiska niewidomych i słabowidzących oraz pracowników instytucji i organizacji działających na rzecz osób z uszkodzonym wzrokiem, którzy nie posiadają pedagogicznego wykształcenia pokrótce omówię każdą z możliwości, jej wady i zalety. 
Wcześniej proponuję zapoznanie się z kierunkami nauki, które były lub są dostępne dla niewidomych. Wymieniam również te kierunki, które obecnie nie są dostępne, gdyż sytuacja ulega ciągłym zmianom, a takie całościowe ujęcie ułatwi orientację w możliwościach dzieci i młodzieży z uszkodzonym wzrokiem. Chodzi mi bowiem o wskazanie potencjalnych możliwości, a nie konkretnych. Każdy, kto jest zainteresowany konkretnymi możliwościami, powinien zaglądać na strony internetowe ośrodków szkolno-wychowawczych dla niewidomych i słabowidzących, albo w inny sposób poszukiwać aktualnych informacji. 
Dla osób, które nie zamierzają zdobywać wyższych kwalifikacji organizowane są lub były kursy zawodowe z zakresu mechanicznej obróbki metali, montażu sprzętu elektromechanicznego, szczotkarstwa i obsługi central telefonicznych. 
W szkołach dla niewidomych i słabowidzących na poziomie zasadniczej szkoły zawodowej, szkoły średniej i pomaturalnej niewidomi i słabowidzący mogą lub mogli zdobywać następujące zawody: asystenta operatora dźwięku, cukiernika, dziewiarza, elektromechanika, introligatora, kaletnika, korektora i stroiciela instrumentów muzycznych, koszykarza, kucharza, malarza-tapeciarza, masażysty, mechanika o specjalności obsługa i programowanie obrabiarek numerycznie sterowanych, montera maszyn i urządzeń, muzyka, ogrodnika, operatora maszyn w przemyśle włókienniczym, piekarza, plecionkarza, realizatora dźwięku, rolnika, sprzedawcy, szczotkarza, ślusarza, technika hotelarstwa, technika prac biurowych. 
W liceach ogólnokształcących można uczyć się w klasach o kierunkach: artystycznym, ekonomiczno-administracyjnym, informatycznym, kreowania ubiorów, usługowo-gospodarczym, zarządzania informacją. 
Istnieją możliwości uczenia się również w liceach ogólnokształcących nieprofilowanych. Nauka ta nie daje kwalifikacji zawodowych, stanowi natomiast przygotowanie do ich zdobywania na poziomie wyższym. 
Niewidomi i słabowidzący uczęszczają również do szkół zawodowych ogólnodostępnych i zdobywają różne kwalifikacje zawodowe, np. organisty, technika hotelarstwa, handlowca, masażysty. 
Na wyższych uczelniach studiują między innymi: dziennikarstwo, ekonomię, filologię polską i filologie obce, filozofię, historię, informatykę, matematykę, pedagogikę, politologię, prawo, psychologię, socjologię, teologię. 
Przy wyborze szkoły lub studiów osoby z uszkodzonym wzrokiem, jeszcze w większym stopniu niż osoby bez niepełnosprawności, powinny starać się ocenić, jakie będą miały szanse otrzymania pracy. Ważne są warunki lokalne w miejscu zamieszkania, możliwości zmiany zamieszkania, perspektywiczne potrzeby rynku pracy i wiele innych. Jest to konieczne, gdyż niewidomym trudniej jest otrzymać zatrudnienie i trudniej zmienić miejsce zamieszkania, przeprowadzić się do miejscowości, w której łatwiej o pracę. Dlatego nie powinni kierować się tylko zainteresowaniami, upodobaniami, chęciami. 
Powinni wiedzieć, że brak wzroku lub jego osłabienie można wyrównywać tylko wiedzą, umiejętnościami, wysiłkiem, wytężoną pracą. Bez tego możliwości każdego człowieka nie mogą być wykorzystane w optymalnym stopniu, a człowieka niepełnosprawnego, w tym niewidomego lub słabowidzącego - prawie wcale. 
 
Nauczanie zintegrowane - system integracyjny kształcenia 
 
System integracyjny kształcenia - włączanie niepełnosprawnych uczniów do szkół ogólnodostępnych. 
 
Szkoła ogólnodostępna ma tę zaletę, że dziecko przebywa w domu rodzinnym, z rodzicami i rodzeństwem. Są to najlepsze warunki do rozwoju każdego dziecka, niewidomego również. Ważny jest tu jednak właściwy stosunek rodziców do niewidomego czy słabowidzącego dziecka. 
Szkoły ogólnodostępne, w większości, nie są przygotowane do nauczania dzieci z uszkodzonym wzrokiem, zwłaszcza tych, które muszą stosować bezwzrokowe metody, pismo brajla, specjalne pomoce szkolne i specjalne podręczniki, których najczęściej nie ma. Szkoły używają różnych podręczników i nie ma możliwości wszystkich adaptować do potrzeb niewidomych bądź słabowidzących dzieci i młodzieży. 
Nauczyciele, gdy nie radzą sobie z nietypowym uczniem, a chcą mu pomóc, często, a może tylko niekiedy, przestają od niego wymagać, zwalniają z czego tylko się da, oceniają wyżej niż wynika z poziomu opanowania przedmiotu. To również jest bardzo niekorzystne. Jeżeli jeszcze niski poziom wymagań w domu rodzinnym zostanie wzmocniony niskim poziomem wymagań w szkole, trudno oczekiwać dobrego przygotowania do życia. 
W takich warunkach rzadko kiedy z niewidomego ucznia wyrośnie człowiek ambitny, wytrwały, zaradny, dobrze przygotowany do pokonywania trudności, jakie go czekają. 
Dodatkową trudność stanowią kontakty z koleżankami i kolegami. Nie wszyscy niewidomi i słabowidzący uczniowie potrafią w pełni uczestniczyć w życiu widzących rówieśników. Często nie uczestniczą w zabawach, grach, nie mogą interesować się tym, czym interesują się ich koledzy, z reguły nie uczestniczą w lekcjach wychowania fizycznego. Niekiedy uczniowie widzący nie akceptują niewidomych, dokuczają im, naśmiewają się i nie starają się włączać ich do własnych kręgów koleżeńskich i własnych zabaw. Bywa, że dla niewidomego ucznia największym problemem są przerwy, a nie lekcje. Wynika to z faktu, że w hałasie tracą orientację i nie mogą zachowywać się jak pozostałe dzieci, przez całe przerwy siedzą w klasach na swoich miejscach. 
W rezultacie niewidomi uczniowie, rzadziej słabowidzący, w szkole i w domu rodzinnym czują się osamotnieni. 
Podobne problemy nie występują w ośrodkach szkolno-wychowawczych dla niewidomych i słabowidzących. 
 
Klasy integracyjne w szkołach ogólnodostępnych 
 
Klasy takie organizowane są w niektórych szkołach ogólnodostępnych i są przeznaczone dla niepełnosprawnych uczniów. Uczęszczają do nich uczniowie z różnymi niepełnosprawnościami. 
W klasach integracyjnych są nieco lepsze warunki realizacji programu szkolnego z niepełnosprawnymi uczniami. Przede wszystkim jest tam mniej dzieci w klasach, nauczanie bardziej zindywidualizowane i nauczyciele lepiej przygotowani do pracy z dziećmi niepełnosprawnymi. 
Nie jest to jednak do końca dobre rozwiązanie. Nauczyciele nie mogą być specjalistami od nauczania dzieci ze wszystkimi rodzajami niepełnosprawności i nie bardzo mogą posiadać wszystkie rodzaje niezbędnych pomocy. Nie jest to też pełna integracja, tj. integracja z uczniami pełnosprawnymi, raczej integracja w grupie uczniów niepełnosprawnych. Poza tym dziecko w miejscu zamieszkania najczęściej nie spotyka kolegów ze szkoły. 
Pobieranie nauki w klasie integracyjnej, z wielu względów, nie stwarza najdogodniejszych warunków rozwoju i rehabilitacji, ale i taką możliwość należy rozważyć. 
 
Ośrodki szkolno-wychowawcze dla niewidomych i słabowidzących 
 
Ośrodki szkolno-wychowawcze - placówki kształcenia specjalnego dzieci niepełnosprawnych. 
Jest to ogólna definicja. Nas jednak interesują ośrodki szkolno-wychowawcze dla niewidomych albo dla słabowidzących. W Polsce mamy kilkanaście takich ośrodków. 
Jedne z nich specjalizują się w nauczaniu, wychowaniu i rehabilitacji dzieci i młodzieży niewidomej, inne głównie uczniów słabowidzących. Istnieją też ośrodki przeznaczone dla dzieci i młodzieży z uszkodzonym wzrokiem z dodatkowymi niesprawnościami. 
Ośrodki szkolno-wychowawcze wciąż wywołują kontrowersję i dyskusję. Jedni uważają, że są one najlepszym rozwiązaniem dla dzieci i młodzieży z uszkodzonym wzrokiem, zwłaszcza niewidomych. Inni twierdzą, że tylko wychowanie w rodzinie gwarantuje prawidłowy rozwój dziecka. Dlatego, ich zdaniem, najlepsze jest posłanie dziecka do najbliższej szkoły ogólnodostępnej. 
Jeżeli ośrodek znajduje się blisko i można codziennie dojeżdżać, problem jest w znacznej mierze rozwiązany. Dziecko uczy się w szkole dostosowanej do jego potrzeb, a jednocześnie przebywa w warunkach domowych, z rodzicami i rodzeństwem. W tym przypadku jednak kontakty koleżeńskie nie mogą rozwijać się prawidłowo. Koledzy ze szkoły dla niewidomych mieszkają w internacie, a ci z sąsiedztwa uczęszczają do innych szkół. Jest to trudność, ale mniejsza od wyżej opisanych. 
Są to placówki, w których istnieją szkoły różnych stopni, a uczniowie najczęściej mieszkają w internatach. Placówki te posiadają wykwalifikowaną kadrę, specjalistyczne pomoce szkolne, podręczniki dostosowane do potrzeb uczniów z uszkodzonym wzrokiem. Na ogół też nie stosują taryfy ulgowej. Nauczyciele z racji specjalistycznego wykształcenia oraz zdobytych doświadczeń wiedzą, czego można i należy wymagać od uczniów z uszkodzonym wzrokiem. 
 Ważna jest również możliwość kontaktów z kolegami. Wszyscy uczniowie są tu w podobnej sytuacji, wszyscy posiadają podobne ograniczenia i możliwości. Nie występuje więc poczucie izolacji i wykluczenia z powodu niepełnosprawności. Tu również zdarza się, że uczniowie bardziej sprawni, lepiej widzący dokuczają słabszym, ale takie zachowania występują na mniejszą skalę niż w szkołach ogólnodostępnych. 
Wadą nauki w specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych jest natomiast to, że są one z internatami. Pobyt w nich osłabia więzi rodzinne i niekiedy prowadzi do ich zerwania. Jest to bardzo niekorzystne dla małych dzieci, które potrzebują uczuć rodziców, zwłaszcza matki i jej troskliwości. Jest tu sprzeczność wymagań ogólnorozwojowych i wymagań rehabilitacyjnych. 
Ze względów rehabilitacyjnych dzieci z uszkodzonym wzrokiem powinny uczyć się w specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych. Ze względu na ogólny rozwój, zwłaszcza uczuciowości, więzi rodzinnych i dostosowanie do normalnych warunków życia, powinny wychowywać się w rodzinach i uczęszczać do szkół ogólnodostępnych. 
 
Nauczanie indywidualne 
 
Polega na tym, że nauczyciel przychodzi do domu dziecka na kilka godzin tygodniowo i prowadzi z nim lekcje. 
W takim przypadku nie ma dogodnych warunków do pełnej realizacji programu nauczania, do opanowania wiedzy i umiejętności. Najgorsze jest jednak to, że nie ma warunków do uspołecznienia ani do rehabilitacji. 
System ten wybierany powinien być w przypadkach, gdy nie istnieją inne możliwości, gdy np. dziecko oprócz uszkodzonego wzroku jest chore, ma poważnie uszkodzony narząd ruchu lub inne niepełnosprawności. 
Nauczanie takie nie jest zalecane w przypadku dzieci z uszkodzonym wzrokiem bez dodatkowych niepełnosprawności. 
 
Specjalne zakłady leczniczo-opiekuńcze 
 
Są to placówki przeznaczone dla niewidomych i słabowidzących dzieci oraz młodzieży ze złożoną niepełnosprawnością, przede wszystkim dla młodych osób z uszkodzonym wzrokiem z upośledzeniem umysłowym. 
Niektóre niewidome dzieci obciążone są dodatkowymi upośledzeniami intelektualnymi lub fizycznymi. Wymagają one specjalnej troski i pomocy. 
Są też niewidome dzieci zupełnie niezdolne do pobierania nauki w żadnym systemie. Uszkodzenie wzroku jest u nich niepełnosprawnością niemal bez znaczenia w porównaniu z ich podstawową niepełnosprawnością. Jest nią upośledzenie umysłowe tak głębokie, że uniemożliwia nawiązanie jakichkolwiek kontaktów i nauczenie czegokolwiek. Są to nieliczne przypadki, ale istnieją i wymagają pomocy. Takie dziecko jest wielkim problemem dla całej rodziny. Konieczna jest całodobowa opieka, wykonywanie czynności pielęgnacyjnych i higienicznych, karmienie i zapobieganie powstawaniu odleżyn. Dzieci te rosną, stają się bardzo ciężkie, a wykonywanie wymienionych czynności w przypadku, gdy młody człowiek waży np. 80 kilogramów, nie należy do łatwych. 
Niektóre dzieci z upośledzeniem umysłowym są nawet dosyć sprawne fizycznie. Bardzo niski poziom rozwoju intelektualnego i agresywność powodują, że konieczna jest stała opieka i zapewnienie bezpieczeństwa. Młody człowiek z taką niepełnosprawnością bowiem może wyrządzić krzywdę sobie lub innym osobom. 
Przyjęło się, że młodych ludzi z uszkodzonym wzrokiem, nawet z głębokim upośledzeniem umysłowym, kwalifikuje się jako niewidomych i kieruje do ośrodków przeznaczonych dla niewidomych z dodatkowymi upośledzeniami. Tymczasem ta dodatkowa niepełnosprawność jest dominująca, bez porównania gorsza nawet od całkowitego braku wzroku. 
Dla tych dzieci i młodzieży istnieją specjalne zakłady leczniczo-opiekuńcze. Nie dysponują one dostateczną liczbą miejsc, ale pozwalają rozwiązywać przynajmniej część bardzo trudnych problemów. 
 
aaa 
2.2. Ośrodki szkolno-wychowawcze oraz inne placówki specjalne dla dzieci i młodzieży z uszkodzonym wzrokiem 
 
Adresy i inne informacje dotyczące tych placówek zebrało i zaktualizowało PHU "Impuls" Ryszarda Dziewy. 
 
 *** 
 Ośrodek Szkolno-Wychowawczy nr 1 im. Louisa Braille'a 
85-008 Bydgoszcz, ul. Z. Krasińskiego 10, 
tel. (52) 322-17-87, 
tel./fax (52) 322-76-25, 
e-mail:louis@braille.bydgoszcz.pl, 
www.braille.bydgoszcz.pl 
 
W Ośrodku działają: 
1. Szkoła Podstawowa Nr 53 
Przyjmuje dzieci słabowidzące, niewidome. Nauka trwa 6 lat. 
2. Gimnazjum Nr 43 
Przyjmuje absolwentów szkół podstawowych - język angielski i niemiecki. Nauka trwa 3 lata, kończy się egzaminem. 
3. XVIII Liceum Ogólnokształcące 
Nauka w szkole trwa 3 lata, kończy się egzaminem maturalnym. Integracyjne klasy autorskie. 
Profil: podstawowy, język rosyjski, język niemiecki, język angielski. 
4. Uzupełniające Liceum Ogólnokształcące 
Na podbudowie Zasadniczej Szkoły Zawodowej. Nauka w szkole trwa 2 lata, kończy się egzaminem maturalnym (język rosyjski, język niemiecki, język angielski). 
5. Zasadnicza Szkoła Zawodowa Nr 10 
Nauka trwa od 2 do 3 lat, kończy się egzaminem potwierdzającym kwalifikacje zawodowe (język rosyjski, język niemiecki, język angielski). 
Kształci w zawodach: sprzedawca - 2 lata, elektromechanik - 3 lata, mechanik monter maszyn i urządzeń - 3 lata, rolnik - gospodarstwo domowe - 3 lata, ślusarz - 3 lata, pracownik pomocniczy obsługi hotelowej - 3 lata 
6. Szkoła Przysposabiająca do Pracy. 
Uczniowie mają możliwość nauki do 24 roku życia. 
7. Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka 
Wczesne wspomaganie organizowane jest w miejscu zamieszkania dziecka słabowidzącego, niewidomego przy współpracy specjalistów (tyflopedagogów z Ośrodka, poradni psychologiczno-pedagogicznej oraz Polskiego Związku Niewidomych). Ośrodek prowadzi badania diagnostyczno-konsultacyjne dla dzieci głuchoniewidomych z całego kraju. 
W sprawie konsultacji NALEŻY SIĘ KONTAKTOWAĆ z sekretariatem szkoły: 
tel. (52) 322-17-87 wew. 328 
 *** 
 Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Młodzieży Niewidomej i Słabowidzącej 
41-500 Chorzów, ul. Hajducka 22, 
tel./fax (32) 241-49-62, 
www.sosw.slask.pl 
 
W Ośrodku funkcjonują: 
1. 3-letnia Zasadnicza Szkoła Zawodowa dla młodzieży niewidomej i słabowidzącej w zawodzie - ślusarz z innowacją pedagogiczną dotyczącą wytwarzania zabawek i pamiątek z różnych materiałów. 
2. 4-letnie Technikum Masażu i Fizjoterapii dla młodzieży niewidomej i słabowidzącej w zawodzie technik-masażysta. 
3. 4-letnie Technikum Administracyjne dla młodzieży niewidomej i słabowidzącej kształcące w zawodzie technik prac biurowych z nowoczesną pracownią komputerową. 
4. 2-letnie Policealna Szkoła Masażu i Fizykoterapii kształcące w zawodzie technik masażysta. 
Internat wyposażony w nowoczesną pracownię multimedialną i kafejkę internetową. Kształceniu zawodowemu towarzyszy równolegle kompleksowa rewalidacja realizowana w postaci zajęć rehabilitacyjnych. W ramach czasu wolnego proponuje się zajęcia sportowe, turystyczne, muzyczne, kulturalno-oświatowe i komputerowe. w Ośrodku odbywają się zajęcia sportowe organizowane we współpracy z klubem sportowym KS Karolinka, a wśród nich - taniec towarzyski, bowling, kręgle klasyczne, strzelectwo, pływanie, piłka nożna itd.; kawiarenka internetowa, zajęcia komputerowe, muzyczne, językowe i teatralne. 
 *** 
 Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Słabowidzących i Niewidomych 
ul. Wybickiego 1, 41-303 Dąbrowa Górnicza - Gołonóg, 
tel./ fax (32) 261-22-45, 
e-mail: osw@dabrowa.pl, 
www.osw.dabrowa.pl 
 
W Ośrodku działają: 
1. Zespół wczesnego wspomagania rozwoju pomagający dzieciom od pierwszych miesięcy życia do siódmego roku życia oraz ich rodzicom. 
2. Punkt konsultacyjny udzielający pomocy psychologiczno-pedagogicznej rodzicom dzieci ze schorzeniami wzroku oraz dzieciom. 
3. Przedszkole od 4-6 roku życia. 
4. Szkoła Podstawowa. 
5. Gimnazjum. 
6. 3-letnia Zasadnicza Szkoła Zawodowa o kierunkach: ogrodnik, pracownik pomocniczy obsługi hotelowej. 
7. 3-letnie Liceum Ogólnokształcące o kierunku ogólnym. 
 *** 
 Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Niewidomych i Słabowidzących 
ul. Tyniecka 7, 30-319 Kraków, 
tel.: (12) 266 66 80, (12) 267 44 20, 
fax: (12) 266 86 22 
e-mail: sosw@blind.krakow.pl, 
www.blind.krakow.pl, 
www.osrodek.ramtel.com.pl 
 
Przy Ośrodku funkcjonuje: 
1. Zespół Diagnozy i Terapii 
Udziela pomocy psychologiczno-pedagogicznej dzieciom z dysfunkcją wzroku oraz ich rodzicom i nauczycielom. 
2. Zespół Wczesnej Interwencji 
Wspiera rodziny dzieci niepełnosprawnych od pierwszych miesięcy do siódmego roku życia dziecka. 
Telefon bezpośredni (12) 269-31-25. 
Wczesna interwencja zapewnia rodzicom możliwość: diagnozy i terapii, wiedzy na temat rozwoju dziecka i jego stymulacji, socjalnego systemu pomocy dostępnego dla rodziców. 
3. Szkoła Podstawowa Nr 73 
6-letnia Szkoła Podstawowa dla Dzieci Niewidomych i Słabowidzących przyjmuje dzieci od szóstego roku życia na podstawie orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznej do kształcenia specjalnego. Uczniowie realizują program szkoły ogólnodostępnej, od klasy III uczą się języka niemieckiego. Wszyscy uczniowie mogą korzystać z pomocy specjalistów: psychologa, reedukatora, terapeuty widzenia, logopedy, pedagoga, instruktora orientacji przestrzennej, rehabilitanta ruchu. Uczniom spoza Krakowa zapewnia się internat. 
4. Gimnazjum Nr 68 
Nauka trwa 3 lata. Przyjmowane są dzieci niewidome i słabowidzące po ukończeniu szóstej klasy szkoły podstawowej. Uczniowie realizują program szkoły ogólnodostępnej. Uczą się języka angielskiego i niemieckiego, korzystają z nowoczesnej pracowni komputerowej, mają zapewnioną opiekę specjalistyczną (psycholog, reedukator, terapeuta widzenia, logopeda, instruktor orientacji przestrzennej, rehabilitant ruchu). 
Uczniowie mieszkający poza Krakowem mają zapewnione miejsce w internacie. 
5.Technikum Nr 26 
Nauka trwa 4 lata. Szkoła kształci w kilku interesujących zawodach, są to: technik dźwięku, korektor i stroiciel instrumentów muzycznych, technik prac biurowych, technik architektury krajobrazu, tyfloinformatyk. 
6. Zasadnicza Szkoła Zawodowa Nr 33 
Uczniowie w 3-letnim cyklu kształcenia poznają specyfikę produkcji ogrodniczej. Kształcenie w zawodzie ogrodnik. 
7. Szkoła Przysposabiająca do Pracy Nr 5 
Do tego typu szkoły przyjmowani są uczniowie ze złożoną niepełnosprawnością. W trakcie trzyletniego cyklu kształcenia rozwijają swoje umiejętności manualne i społeczne. Uczą się zasad samodzielnego funkcjonowania w społeczeństwie. 
Zajęcia dydaktyczne prowadzone są w blokach tematycznych obejmujących: funkcjonowanie w społeczeństwie, kreatywność, kultura, gospodarstwo domowe, ceramika, pamiątkarstwo, zdobnictwo, pielęgnacja roślin ozdobnych, prowadzenie ogrodu, muzykoterapia. Do szkół ponadgimnazjalnych przyjmowani są kandydaci, którzy nie ukończyli 18 roku życia. 
8. Szkoła Policealna Nr 19 (system stacjonarny) 
Nauka w dwuletniej Szkole Policealnej Nr 19 odbywa się w dni powszednie w godzinach popołudniowych. Wszystkie zajęcia organizowane są na terenie szkoły w doskonale wyposażonych specjalistycznych pracowniach zawodowych. 
Kształcenie odbywa się w następujących zawodach: 
- technik architektury krajobrazu 
- technik administracji 
- technik realizacji dźwięku 
- korektor i stroiciel instrumentów muzycznych 
9. Szkoła Muzyczna I stopnia im. Majora Hieronima Henryka Baranowskiego. 
Kształcenie artystyczne dzieci i młodzieży z dysfunkcją wzroku, zmodyfikowany program nauczania oraz metody dostosowane do potrzeb uczniów, zapewniają im indywidualne tempo nauki i optymalne warunki rozwoju. 
Warunkiem ubiegania się kandydata o przyjęcie do klasy pierwszej Szkoły Muzycznej jest ukończenie 6 lat i nieprzekroczenie 16 roku życia. W drodze wyjątku, za zgodą Dyrektora Ośrodka, do klasy pierwszej może zostać przyjęty niepełnosprawny kandydat powyżej 16 roku życia, któremu rokuje się ukończenie Szkoły najpóźniej w 24 roku życia. 
 *** 
 Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Niewidomych im. Róży Czackiej 
Laski, ul. Brzozowa 75, 05-080 Izabelin, 
tel. (22) 752-30-00, 
tel. (22) 752-31-00 - biuro szkolne, 
e-mail: laski@laski.ids.edu.pl, 
www.laski.edu.pl 
 
Ośrodek oferuje możliwości edukacji w następujących placówkach: 
1. Wczesne Wspomaganie Rozwoju Dziecka Niewidomego 
W rozbudowanej części przedszkola znajdują się gabinety do pracy z dzieckiem oraz część mieszkalna dla rodziców przyjeżdżających z dziećmi na kilkudniowe wizyty. Formy pracy zespołu to: wizyty domowe obejmujące pracę z dzieckiem i rodzicami, konsultacje w Ośrodku, dwudniowe i tygodniowe pobyty dziecka z rodzicami w Ośrodku, spotkania grupowe rodziców i dzieci połączone z obserwacją i uczestnictwem w pracy z dzieckiem. 
Kontakt: 
Przedszkole dla Niewidomych, 
tel. (22) 752-31-03 w. 107, 
(22) 752-30-09, 
e-mail: s.ida@laski.edu.pl 
2. Przedszkole dla dzieci niewidomych oraz dzieci niewidomych upośledzonych umysłowo w stopniu lekkim. 
3. Szkoła Podstawowa dla Dzieci Niewidomych w normie intelektualnej. 
4. Szkoła Podstawowa (specjalna) - dla dzieci upośledzonych umysłowo w stopniu lekkim 
- Filia w Rabce. 
5. Gimnazjum dla dzieci Niewidomych w normie intelektualnej. 
6. Gimnazjum (specjalne) - dla dzieci upośledzonych umysłowo w stopniu lekkim. 
7. Zasadnicza Szkoła Zawodowa (3-letnia). 
Kandydat może wybrać zgodnie z predyspozycjami, zainteresowaniami i planami życiowymi, jeden z następujących kierunków: rękodzielnik wyrobów włókienniczych, ślusarz, introligator, szczotkarz, koszykarz, plecionkarz, ogrodnik. 
8. Zasadnicza Szkoła Zawodowa (specjalna, 3-letnia). 
9. Technikum Masażu (4 lata nauki). 
10. Technikum dla Niewidomych (4 lata nauki). 
11. Liceum Ogólnokształcące (3 lata nauki). 
12. Szkoła Muzyczna I Stopnia. 
13. Szkoła Policealna ( 4 semestry). 
14. Dział Głuchoniewidomych. 
15. Centrum Rehabilitacji zawodowej. 
Ośrodek w Laskach prowadzony jest przez Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi i posiada uprawnienia szkół publicznych. Do placówek Ośrodka przyjmowane są dzieci i młodzież ze znacznym i umiarkowanym stopniem niepełnosprawności z tytułu utraty wzroku. 
 *** 
 Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci i Młodzieży Słabowidzącej 
ul. Hirszfelda 6, 20-092 Lublin, 
tel. (81) 747-14-23, 
fax (81) 748-36-39, 
e-mail: oswnw@um.lublin.pl, www.sosw.lublin.pl 
 
W Ośrodku działają: 
1. Punkt wczesnego wspomagania rozwoju dzieci od pierwszych miesięcy do siódmego roku życia. 
2. Punkt konsultacyjny dla nauczycieli i rodziców dzieci uczących się w systemie integracyjnym. 
3. Oddział Przedszkolny. 
4. Szkoła Podstawowa Nr 54. 
5. Gimnazjum Nr 22. 
6. XVII Liceum Ogólnokształcące specjalne - z rozszerzonym językiem niemieckim i angielskim oraz informatyką. 
 *** 
 Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Słabowidzących i Niewidomych 
ul. Dziewanny 24, 91-866 Łódź, 
tel./fax (42) 657-78-11, 657-79-11, 
e-mail: slabowidz@blind.edu.pl, 
www.blind.edu.pl 
 
W Ośrodku działają: 
1. Zespół wczesnego wspomagania rozwoju pomagający dzieciom od pierwszych miesięcy do siódmego roku życia i ich rodzicom. 
2. Szkoła Podstawowa nr 39 
W szkole funkcjonują oddziały: 
- roczne przygotowanie przedszkolne, 
- dla dzieci słabowidzących i niewidomych, 
- dla dzieci słabowidzących i niewidomych ze złożoną niepełnosprawnością, 
4. Gimnazjum nr 68 
Nauka trwa 3 lata, w szkole funkcjonują oddziały: 
- dla dzieci słabowidzących i niewidomych, 
- dla dzieci słabowidzących i niewidomych ze złożoną niepełnosprawnością, 
5. LVI Liceum Ogólnokształcące - nauka trwa 3 lata. 
6. Technikum nr 23 
Nauka trwa 4 lata, kształcenie w zawodach: 
- technik masażysta 
- technik prac biurowych. 
7. Poradnia Okulistyczno-Rehabilitacyjna, istnieje możliwość konsultacji dzieci i młodzieży z dysfunkcją wzroku z dodatkowymi niepełnosprawnościami. 
 *** 
 Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Niewidomych 
im. Synów Pułku 
pl. Przemysława 9, 62-005 Owińska, 
tel. (61) 812-04-86, 
fax 812-67-37, 
e-mail: biuro@niewidomi.edu.pl 
www.niewidomi.edu.pl 
 
 W OŚRODKU funkcjonują: 
 1. Zespół wczesnego wspomagania rozwoju dzieci 
2. Szkoła Podstawowa 
3. Gimnazjum 
4. Zasadnicza Szkoła Zawodowa z trzyletnim cyklem kształcenia. 
Przygotowuje do pracy w zawodach: tapicer (klasa dla słabowidzących), koszykarz-plecionkarz (osoby niewidome i słabowidzące), kucharz (klasa dla słabowidzących), ogrodnik (klasa dla słabowidzących) - nabór do zawodu ogrodnik wstrzymany na rok szkolny 2012/2013. 
5. Liceum Ogólnokształcące: 
klasa ogólna z poszerzonym językiem angielskim, biologią i geografią, 
klasa dziennikarska z poszerzonym językiem angielskim, językiem polskim i historią 
6. Szkoła Przysposabiająca do Pracy 
7. Gabinety specjalistyczne - w zakresie: 
- rehabilitacji wzroku, 
- orientacji przestrzennej, 
- rehabilitacji ruchu, 
- integracji sensorycznej, 
- laboratorium tyfloakustyczne. 
 *** 
 Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Niewidomych i Słabowidzących 
ul. Struga 86, 26-600 Radom, 
tel. (48) 384-79-24, 
fax (48) 385-86-72, 
e-mail: sekretariat@soswwyszynski.pl, 
www.soswwyszynski.pl 
 
Ośrodek jest placówką oświatową, która uczy, wychowuje oraz opiekuje się dziećmi niewidomymi i słabowidzącymi upośledzonymi umysłowo z dodatkowymi ograniczeniami: autyzmem, porażeniem mózgowym dziecięcym, zespołem Downa, a także głuchoniewidomymi. 
Obejmuje opieką dzieci i młodzież w wieku od 0 do 24 roku życia, (w wieku 0,5 - 7 r.ż. w ramach Pracowni Wczesnego Wspomagania Rozwoju Dziecka). 
W ciągu roku szkolnego w internacie Ośrodka przebywają uczniowie pochodzący z terenu całej Polski. 
Oprócz sal lekcyjnych Ośrodek dysponuje basenem i wieloma gabinetami do rewalidacji dzieci, np. gabinetem usprawniania widzenia, logopedycznym, integracji sensorycznej, salą doświadczania świata. 
W Ośrodku działają: 
1. Publiczna Szkoła Podstawowa nr 11. 
2. Publiczne Gimnazjum nr 20. 
3. Szkoła Przysposabiająca do Pracy. 
4. Pracownia Wczesnego Wspomagania Rozwoju Dzieci z Dysfunkcją Wzroku. 
Pracownia Wczesnego Wspomagania Rozwoju Dziecka - oferuje pomoc dzieciom z dysfunkcją, wzroku. Obejmuje opieką dzieci 0,5-7 r.ż. również z dodatkowymi schorzeniami neurologicznymi i zespołami genetycznymi. 
Zapewnia pomoc psychologiczno-pedagogiczną, opracowywanie indywidualnych programów terapeutycznych, dostarczanie rodzicom wiedzy na temat rozwoju dziecka i stymulacji jego rozwoju, wspomaganie rodziców w działaniach terapeutycznych i kompetencjach rodzicielskich. 
 *** 
 Specjalny Ośrodek Edukacyjno-Leczniczo-Rehabilitacyjny dla Dzieci Niewidomych i Niedowidzących 
 43-229 Rudołtowice 
ul. Zawadzkiego 128 
tel. 032 449-05-59 
zameczek@zameczek.org.pl 

 Celem Ośrodka jest edukacja, rehabilitacja dzieci i młodzieży niewidomej i niedowidzącej w wieku od 4 do 25 lat z upośledzeniem umysłowym i dodatkowymi ograniczeniami niewymagającymi hospitalizacji. Ośrodek obejmuje podopiecznych również pomocą lekarską i pielęgniarską. 
Ośrodek zapewnia podopiecznym żywienie i zakwaterowanie oraz transport dzieciom wymagającym dziennego i całodobowego pobytu. 
Organem prowadzącym Ośrodek jest Polski Związek Niewidomych Okręg Śląski. 
 
Przyjęcia do Ośrodka odbywają się na podstawie skierowania od lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, wniosku rodziców, orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznej o potrzebie kształcenia specjalnego, a w razie potrzeby również w porozumieniu z dyrektorem szkoły z obwodu zamieszkania dziecka. 
Każdemu podopiecznemu ustala się indywidualny program kształcenia i terapii na podstawie testów, opinii, obserwacji i konsultacji poszczególnych specjalistów. 
Ośrodek umożliwia podopiecznym uczestniczenie w zajęciach (w zależności od potrzeb): 
Zespołu Wczesnego Wspomagania Rozwoju Dziecka, 
Zespołu Przygotowania szkolnego, 
Szkoły podstawowej specjalnej, Gimnazjum specjalnego 
Zespołu Rewalidacyjno-Wychowawczego. 
Ponadto do zadań Ośrodka zalicza się: 
- leczenie i opieka pielęgniarska 
- terapia, diagnoza psychologiczna i logopedyczna, 
- terapia zajęciowa 
- edukacja zdrowotna 
- zajęcia tyflopedagogiczne 
- rehabilitacja ruchowa. 
Ośrodek zapewnia specjalistyczną kadrę: pedagogów specjalnych, psychologów, logopedę, fizjoterapeutów, terapeutę zajęciowego, instruktora orientacji przestrzennej, tyflopedagoga, zespół pielęgniarsko-opiekuńczy, lekarzy specjalistów z zakresu pediatrii, neurologii oraz okulistyki. 
 
 *** 
 Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Słabowidzących 
im. dr Zofii Galewskiej 
ul. Koźmińska 7, 00-448 Warszawa, 
tel./fax (22) 629-16-10 lub 
621-68-44, 
e-mail: sekretariat@kozminska.edu.pl, 
www.kozminska.edu.pl 
 
W Ośrodku działa: 
1. Szkoła Podstawowa Nr 51 
2. Gimnazjum Nr 151 
3. Liceum Ogólnokształcące Nr CXXXVI 
4. Zasadnicza Szkoła Zawodowa Nr 62 o kierunkach: kucharz, sprzedawca, ogrodnik, pomocnik hotelowy. 
5. Internat. 
Uczniom spoza Warszawy Ośrodek oferuje miejsca w nowocześnie urządzonym internacie, który zapewnia wychowankom stałą opiekę, warunki do rozwoju zainteresowań i uzdolnień, wdraża do samodzielności oraz przygotowuje ich do dorosłego życia. 
6. Punkt Wczesnego Wspomagania Rozwoju Dziecka 
Zespół specjalistów otacza opieką dzieci od 2 roku życia prowadząc zajęcia wyrównujące dysharmonie i opóźnienia oraz stymulujące rozwój. 
7. Specjalistyczny Punkt Konsultacyjny 
Celem punktu jest pomaganie osobom z dysfunkcją widzenia, ich rodzicom i opiekunom oraz nauczycielom, wychowawcom i terapeutom z placówek niespecjalistycznych oraz wszystkim innych osobom pragnącym skorzystać z naszej wiedzy i doświadczenia w pracy z dziećmi i młodzieżą słabowidzącą i niewidomą. 
Dzieciom słabowidzącym i niewidomym Ośrodek oferuje: 
fachową i życzliwą kadrę z wieloletnim doświadczeniem w pracy z dzieckiem z dysfunkcją wzroku, naukę w małych zespołach klasowych (8-10-osobowych), dodatkowe zajęcia m.in.: 
- rehabilitacji wzroku 
- orientacji przestrzennej 
- integracji sensorycznej 
- rehabilitacji ruchowej 
- logopedii 
- terapii metodą Tomatisa 
 -zajęcia w sali doświadczeń świata 
- opiekę okulistyczną i pielęgniarską 
- psychologiczną 
- pedagogiczną 
- naukę korzystania z technik komputerowych oraz oprogramowania i elektronicznego oprzyrządowania ułatwiającego osobom słabowidzącym efektywną naukę i pracę 
- liczne koła zainteresowań 
- zajęcia sportowe (w tym również na basenie) 
- możliwość korzystania ze świetlicy szkolnej, obiadów i drugich śniadań 
- zapewniamy ułatwiony dostęp do literatury poprzez bibliotekę szkolną dysponującą bogatym zbiorem książek z powiększonym drukiem, książek mówionych, filmów DVD. 
 
Zespół Ośrodków dla Dzieci i Młodzieży Niewidomej i Słabowidzącej ze Sprzężonymi Niepełnosprawnościami 
ul. Kopińska 6/10, 02-321 Warszawa, 
tel./fax (0-22) 822-03-44, 
tel.(22) 658-43-30, 
gabinet lekarski: 668-74-60, 
e-mail: tecza@idn.org.pl, 
www.idn.org.pl/tecza 
 
Zakres działalności obejmuje: 
Pomoc dziecku niewidomemu i słabowidzącemu, dokładna, wielostopniowa, specjalistyczna diagnoza, opracowanie indywidualnych programów terapeutyczno-rehabilitacyjnych wspomagających rozwój dziecka oraz ich realizacja w bezpośredniej współpracy z rodzicami dziecka, w placówkach dziennego pobytu. 
Wspomaganie edukacji dzieci uczących się w szkołach i przedszkolach masowych. 
Pomoc rodzinie dziecka: terapia rodzinna, turnusy rehabilitacyjne dla rodzin, pomoc socjalna. 
Do Stowarzyszenia przyjmowani są rodzice dzieci niepełnosprawnych wzrokowo, zamieszkali na terenie województwa mazowieckiego. 
Celem działania jest objęcie kompleksową opieką dzieci niewidomych i słabowidzących i ich rodzin, wczesne wykrywanie niepełnosprawności wzrokowej i jej zapobieganie, upowszechnianie wiedzy na temat edukacji i rehabilitacji dzieci niepełnosprawnych wzrokowo. 
Pomocą objęte są dzieci ze schorzeniami wzroku i niepełnosprawnością złożoną na podstawie diagnozy okulistycznej i funkcjonalnej oceny widzenia przeprowadzanej przez okulistę oraz oceny neurologicznej i psychologicznej. 
Pomoc udzielana jest w: 
Ośrodku dla Dzieci Niewidomych i Słabowidzących ze Złożoną Niepełnosprawnością, 
ul.Kopińska 6/10, 02-321 Warszawa, 
tel. (22) 822-03-44, 
658-43-30; 
poniedziałek - piątek w godzinach 8.00 -16.30 
Ośrodku dla Młodzieży Niewidomej i Słabowidzącej ze Złożoną Niepełnosprawnością, 
ul. Leonarda 12, Warszawa, 
tel. (22) 632-15-81, 
632-45-61; 
Poradni Kompleksowej Diagnozy, Wczesnej Edukacji, Terapii i Rehabilitacji dla niemowląt i małych dzieci niepełnosprawnych wzrokowo, 
ul. Nowolipie 13/15, 00-150 Warszawa, 
tel. (22) 636 80 41. 
 
Rodzice mogą zgłosić dziecko sami, bez specjalnego skierowania lub na podstawie skierowania wystawionego przez lekarza lub innych pracowników służby zdrowia, Polski Związek Niewidomych i inne organizacje. 
Opieką i poradnictwem objęte są dzieci w wieku niemowlęcym, żłobkowym, przedszkolnym, szkolnym. Opieką objęte są również osoby dorosłe - niesamodzielne życiowo. 
 
Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy Dzieci Niewidomych im. Marii Grzegorzewskiej 
ul. Kamiennogórska 16, 54-034 Wrocław, 
e-mail: oswdn@poczta.fm, 
www.oswdn.pl 
Sekretariat Szkoły Podstawowej i Gimnazjum: 
tel.: (71) 349-56-31, 
e-mail: sekretariat-kamiennogorska@oswdn.pl, 
sekretariat Szkół Ponadgimnazjalnych: 
tel.: (71) 337-25-26 
email: oswdnkasztanowa@op.pl 
 
W Ośrodku działają: 
1. Zespół Wczesnego Wspomagania Rozwoju Dziecka Niewidomego 
2. Szkoła Podstawowa. 
3. Gimnazjum 
4. 3-letnie Liceum Ogólnokształcące dla niewidomych i słabowidzących 
5. 4-letnie Technikum dla niewidomych i słabowidzących, zdobywany zawód technik masażysta. 
6. Szkoła Policealna - technik masażysta (2 lata). 
7. 2-letnie Uzupełniające Liceum Ogólnokształcące. 
8. Zasadnicza Szkoła Zawodowa - dla niewidomych i słabowidzących: 
rękodzielnik wyrobów włókienniczych (3 lata), mechanik - monter maszyn i urządzeń (3 lata), dla słabowidzących: kucharz małej gastronomii (2 lata). 
Ukończenie Zasadniczej Szkoły Zawodowej umożliwia uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe i kontynuowanie nauki w 2-letnim Uzupełniającym Liceum Ogólnokształcącym. 
Uczniowie mogą korzystać z opieki i pomocy specjalistów oraz rozwijać zainteresowania i uzdolnienia w czasie zajęć pozaszkolnych w pracowniach i kołach zainteresowań. 
W Ośrodku działa internat, który zapewnia wychowankom stałą opiekę i realizację procesów wychowawczych w czasie odbywania nauki. Stwarza optymalne warunki do rozwoju zainteresowań i uzdolnień, do pełnego usamodzielnienia wychowanków i przygotowania ich do dorosłego życia. 
 *** 
 Szkoła Policealna Integracyjna Masażu Leczniczego Nr 2 w Krakowie 
ul. Królewska 86, 30-079 Kraków, 
tel./fax (12) 638-56-61, 
internat: tel. (12) 636-63-81, 
księgowość: (12) 636-63-66, 
e-mail: spiml@kki.pl, 
www.masaz.home.pl 
 
Nauka w Szkole trwa dwa lata i odbywa się w systemie dziennym. 
Warunki przyjęcia: 
ukończenie szkoły średniej (matura nie jest wymagana), 
ukończenie osiemnastu lat, osoba która ukończyła 26 rok życia powinna wykazać się zaświadczeniem z tytułu aktualnego ubezpieczenia zdrowotnego, 
ustalony stopień niepełnosprawności, 
pełna sprawność fizyczna (poza sprawnością wzroku), 
kandydat powinien posiadać cechy psychofizyczne odpowiednie do pracy w służbie zdrowia, 
pozytywne zdanie egzaminu wstępnego. 
Egzaminy wstępne obejmują: 
- weryfikację badań lekarskich 
- rozmowę kwalifikacyjną 
- test sprawności ogólnoruchowej (sala gimnastyczna - wymagane zmienne obuwie), sprawdzanie siły dłoni, sprawdzanie koordynacji ruchowej (przeskoki przez skakankę, przejście po równoważni, kozłowanie piłką koszykową), sprawdzanie siły mięśni grzbietu i brzucha 
- test biologiczny (wymagane wiadomości o człowieku z zakresu gimnazjum i liceum ogólnokształcącego) 
- test psychologiczny logicznego myślenia (test wiedzy ogólnej, test analogii). 
Zajęcia praktyczne odbywają się w placówkach służby zdrowia. 
Absolwenci otrzymują tytuł technika masażysty i mogą być zatrudnieni w prywatnych lub państwowych placówkach służby zdrowia, w gabinetach odnowy biologicznej, gabinetach kosmetycznych oraz w sporcie w kraju i poza granicami. 
Studium dysponuje: stołówką, internatem, siłownią, salką gimnastyczną, basenem. 
 *** 
 Medyczne Studium Zawodowe im. prof. St. Liebharta 
ul. Jaczewskiego 5, 20-090 Lublin, 
tel. (81) 747-80-81, 
e-mail: msz@msz.lublin.pl, 
www.msz.lublin.pl 
 
1. Masaż Leczniczy - nauka trwa dwa lata. 
Kandydaci przyjmowani są w oparciu o uzyskaną ilość punktów przeliczoną za oceny ze świadectwa ukończenia szkoły średniej. Na wydział masażu z przedmiotów: biologia, fizyka, wiedza o społeczeństwie: 
- celujący 50 pkt 
- bardzo dobry 40 pkt 
- dobry 30 pkt 
- dostateczny 20 pkt 
- dopuszczający 10 pkt 
Z kandydatami odbywają się rozmowy kwalifikacyjne na temat wybranego zawodu, ewentualnie egzamin z biologii z elementami nauki o człowieku. 
 *** 
 Zespół Szkół nr 3 
ul. Wyścigowa 31, 20-425 Lublin, 
tel. (81) 532-80-58, 532-19-44, 
fax (81) 534-94-64 
Dla absolwentów Gimnazjum: 
1. Technikum Profilowane z Oddziałami Integracyjnymi (3-letnie), kształcące w zawodach: informatyk, ochrona środowiska 
2. Zasadnicza Szkoła Zawodowa (3-letnia) w zawodach: introligator 
 *** 
 Zespół Szkół Zawodowych nr 2 
al. I Dywizji 16/18, 91-836 Łódź, 
tel. (42) 657-16-53, 
fax 657-40-65, 
infolinia: 801 50 50 60 
e-mail: zszs2@poczta.internetdsl.pl, 
zszs2@szkoly.lodz.pl 
 
Zasadnicza Szkoła Zawodowa dla Słabowidzących - trzyletnia kształcąca w zawodach: operator maszyn w przemyśle włókienniczym, kaletnik i cukiernik. 
 
 aaa 
2.3. Klucze do samodzielności (cz. 4) 
Niewidomi domykają drzwi przed sobą 
Radosław Kłódka 
 
Źródło: www.klucz.org.pl 
 
W poprzednich artykułach pisałem o błędnych poglądach osób widzących na temat niewidomych i o ich przyczynach. Wspomniałem również, że niektóre organizacje i instytucje działające na rzecz niewidomych i słabowidzących przyczyniają się do utrwalania błędnych ocen, błędnych poglądów i mitów na temat niewidomych. Zawsze jednak byli to "oni" - oni widzący, oni pracodawcy, oni przedstawiciele stowarzyszeń. To "oni" widzący uogólniają pojedyncze przypadki i przypisują niewidomym różne cechy, dobre i złe, ale takie, które u niewidomych nie występują wcale częściej niż u ludzi widzących. 
Pisałem, że te nieprawdziwe poglądy, te mity, te oceny zatrzaskują przed niewidomymi różne drzwi. Do tych drzwi trzeba dopasowywać klucze, żeby można było funkcjonować w miarę normalnie wśród ludzi. Rzecz jasna, że te klucze muszą dopasowywać przede wszystkim niewidomi, bo to im są one potrzebne. Znakomita większość ludzi widzących doskonale poradzi sobie bez niewidomych i nie musi szukać żadnych kluczy do drzwi pozamykanych przed niewidomymi. Niewidomi przeciwnie, muszą dostosowywać się do otoczenia, muszą szukać sposobów radzenia sobie w różnych sytuacjach, czyli dobierać klucze do drzwi pozamykanych na siedem spustów. 
Niestety, wielu niewidomych na różne sposoby przyczynia się do domykania przed sobą różnych drzwi i wstawiania do nich dodatkowych zamków, przyczynia się do utrwalania stereotypów osób niewidomych, mitów ich dotyczących i wszelkich wypaczonych poglądów na swój temat. Nie mówię tu o braku wzroku, ani o tym, co bezpośrednio z tego braku wynika, a czego uniknąć się nie da. Nie mówię też o patologii, np. o żebractwie czy alkoholizmie, których żadnym pisaniem nie da się zwalczyć, a nawet tylko ograniczyć. Niewidomi żebracy i awanturujący się pijacy również przyczyniają się do utrwalania stereotypów osób niewidomych. Ludzie wówczas myślą: "a z czego biedaczysko ma żyć" i rzucają złotego do czapki. W przypadku pijaka: "taki nieszczęśliwy i jeszcze pije", na co inna osoba: "a co mu pozostało, przy takim nieszczęściu. Ty, gdybyś był ślepy też byś pił". Jednak to nie tylko ludzie widzący popełniają błędy, a ich poglądy, oceny i zachowania zmieniają się bardzo powoli. Taka jest natura ludzka. To również niewidomi, którzy zachowują się niewłaściwie, zatrzaskują drzwi przed własnym nosem i przed nosem wszystkich niewidomych. A do zatrzaśniętych drzwi trzeba potem szukać kluczy i niełatwo je znaleźć. 
Ale nie o patologii chcę mówić, lecz o zachowaniach, które szkodzą niewidomym, i można ich uniknąć. Trzeba tylko o nich wiedzieć i starać się eliminować z własnego życia. 
 
Wygląd osób z uszkodzonym wzrokiem 
 
"Jak cię widzą, tak cię piszą" 
 
Jedni niewidomi i słabowidzący przywiązują dużą uwagę do swojego wyglądu zewnętrznego. Dla innych zagadnienie to ma mniejsze znaczenie. Ważne jest tu jednak, że jedni i drudzy są oglądani i oceniani przez ludzi widzących. No i trzeba zauważyć, że wygląd osób niewidomych i słabowidzących świadczy o nich. Niestety, niekiedy wzmacnia stereotyp niewidomego i zatrzaskuje jakieś drzwi, drzwiczki, furtkę. W przypadku kiedy pojawi się na ulicy osoba widząca - obdarta, brudna, śmierdząca, przechodnie ocenią ją w kategoriach "jakaś łajza". W przypadku, kiedy niewidomy będzie tak wyglądał, ocena będzie inna - biedny niewidomy. 
Wszyscy w jakiś sposób dostosowują swoje zachowanie i swój wygląd do otoczenia, w jakim przebywają, dostosowują do obowiązującej mody i wzorów zachowania. Niestety, niewidomi nie mogą obserwować otoczenia, nie mogą uczyć się przez naśladownictwo, samodzielnie nie mogą dobierać odzieży w sposób akceptowany przez otoczenie. Wymaga to od nich specjalnych kluczy, czyli wiedzy o potrzebie, wiedzy, że samemu się nie upora z tym zagadnieniem, że wymaga to pomocy osób widzących. 
Kto miał okazję obserwować, ile czasu kobieta, zwłaszcza młoda, poświęca na "oglądanie lustra" i z jaką uwagą to robi, na pewno nie będzie wątpił, że wygląd zewnętrzny ma dla niej duże znaczenie. Napisałem "kobieta", ale i dla mężczyzn zwierciadło nie jest wynalazkiem zbędnym. Eleganckie ubranie, modna fryzura i świat staje się piękniejszy, bardziej radosny. Są to sprawy oczywiste. Oczywiste, ale nie dla niewidomych. Oni nie mogą kontrolować swego wyglądu w sposób naturalny. Muszą pamiętać i pytać. Ponieważ nie widzą i nie porównują, muszą świadomie wpisać do swego postępowania ciągłe konsultacje z zaufanymi osobami widzącymi. Jest to klucz do kontaktów z ludźmi. 
Niestety, nie wszyscy używają tego klucza i wyglądają inaczej niż inni ludzie z ich otoczenia. 
Często, a może tylko niekiedy, zachowują się również inaczej. 
Ludzie widzący obserwują niektórych niewidomych ubranych niemodnie, niegustownie, a czasami również w nieczystą garderobę, obserwują i uogólniają, bo taki obraz niewidomego pasuje do stereotypu. W ten sposób stereotyp ulega wzmacnianiu. 
 
Przewrażliwienie i błędne interpretacje 
 
Na turnusie rehabilitacyjnym wizażystka wzięła na bok niewidomą kobietę i zwróciła jej uwagę na niegustowny ubiór. Mówiła o doborze kolorów, o ich dopasowaniu do urody i sylwetki. Udzielała dobrych rad. Niewidoma poczuła się tym upokorzona i poszła do kierownika turnusu na skargę. Kierownik był osobą słabowidzącą. Porozmawiał z wizażystką, wytłumaczył, że niewidomi są drażliwi, przewrażliwieni i trzeba z nimi postępować delikatnie. W toku tej rozmowy kierownik z wizażystką łatwo doszli do porozumienia - nigdy więcej nie zwrócą żadnemu niewidomemu uwagi, bo to do niczego nie prowadzi. Po co komuś przykrość sprawiać i narażać się na nieprzyjemności. 
No i stereotyp został wzmocniony. Jakieś drzwi zostały domknięte, a domknęła je niewidoma kobieta wspólnie ze słabowidzącym kierownikiem turnusu rehabilitacyjnego. 
Oczywiście, jeżeli osoba niewidoma mieszka z bliską osobą widzącą nie ma problemu. Znam przypadki, kiedy widząca żona zawsze mówi do niewidomego męża, który wychodzi z domu - pokaż się, ogląda go, każe zmienić szalik, krawat czy czapkę, sprawdza, czy ubranie nie jest zabrudzone itp. 
Niewidomy na turnusie przy obiedzie palcami wygrzebywał jedzoną potrawę spod protezy. Nikt nie odważył się powiedzieć mu, że tak nie należy postępować, że jest to niemiłe dla współbiesiadników. Nikt też nie chciał z nim siedzieć przy stole w czasie posiłków. 
Niewidomy wkłada palce do pustych oczodołów i nie zdaje sobie sprawy z wrażenia, jakie to wywołuje na obserwatorach takiego zabiegu. 
Ale dosyć tych drastycznych opisów. Oczywiście, że to niektórzy, ale oczywiste jest również, że obserwatorzy najczęściej to uogólnią, a skutki będą żałosne dla niewidomych, nie dla ludzi widzących. 
Klucz do tych drzwi mają, albo powinni mieć niewidomi. Ludzie widzący, nawet zaprzyjaźnieni, bez wyraźnej prośby niewidomego nie będą zwracali mu uwagi. Nie chcą narażać się na zarzut grubiaństwa, niedelikatności i nie chcą sprawiać przykrości niewidomemu. No i drzwi pozostaną zamknięte. 
 
Ciemne okulary 
 
Ciemne okulary są drobiazgiem, któremu poświęcam uwagę. Czynię tak dlatego, że okulary mają duży wpływ na poprawę wyglądu niektórych osób niewidomych, a do ich noszenia nie przywiązują oni należytej uwagi. Osoby widzące, np. członkowie rodzin osób niewidomych czy ich wychowawcy w ośrodkach szkolno-wychowawczych również nie zawsze kładą nacisk na ten szczegół wyglądu ucznia. 
Niektórzy niewidomi mają zniekształcone gałki oczne, bielmo na oczach albo puste oczodoły. Fakt, że to nie ich wina, ale faktem jest również to, że taki widok sprawia przykrość ludziom widzącym. Nie powiedzą o tym, ale nie będą garnęli się do bliższych kontaktów z takim niewidomym. 
Kluczem są tu ciemne okulary - wydatek niewielki, a poprawa wizerunku niewątpliwa. Klucz ten jednak powinni stosować niewidomi, a nie widzący. Widzący potrzebują ciemnych okularów w celu chronienia oczu przed nadmiernym światłem, a niewidomi z powodów estetycznych. 
W gorszej sytuacji pod tym względem są osoby bardzo słabowidzące. Jeżeli ich oczy są zeszpecone, nie bardzo mogą przesłaniać je ciemnymi okularami, bo wtedy zupełnie nie widzą. Wiemy, że nawet bardzo nieznaczne możliwości widzenia mają wartość użytkową. Tu nie ma dobrej rady, nie jest łatwo o właściwy klucz. Jeżeli jednak czemuś zaradzić nie można, trzeba się z tym pogodzić. Pogodzenie to jednak nie musi być całkowite i bezwzględne. Osoba bardzo słabowidząca może iść ulicą bez okularów, bo chce choć trochę widzieć drogę. Jeżeli jednak wsiądzie do autobusu, bez żadnych problemów może nałożyć ciemne okulary. 
 
Blindyzmy 
 
Są to zachowania niektórych niewidomych polegające na wykonywaniu bezcelowych ruchów lub czynności, np. kołysanie się, potrząsanie lub kręcenie głową, zbytnie podnoszenie nóg przy chodzeniu, a także brak mimiki i gestykulacji. 
Zachowania takie, chociaż często osoba niewidoma nie uświadamia ich sobie, są obserwowane przez otoczenie i negatywnie wyróżniają ją wśród innych ludzi. Blindyzmy są doskonale widoczne, nie tylko w bezpośrednich kontaktach, ale również w przestrzeni publicznej, na ulicy, w środkach komunikacji, w kościele i we wszystkich innych miejscach, w których osoba niewidoma znajduje się wśród innych ludzi, albo w ich pobliżu. 
 Tego rodzaju zachowania często kształtują się już w dzieciństwie, a rodzice i wychowawcy nie zawsze podejmują starania w celu ich wyeliminowania. Dodam, że słowne zwracanie uwagi, zakazy, prośby, ostrzeżenia nie są skuteczne. Konieczne jest zapewnienie dziecku możliwości ruchu, biegania, wysiłku fizycznego. Dotyczy to również osób dorosłych. 
Trudne jest też nauczenie prawidłowej mimiki. Jak się wydaje, bez fachowej pomocy nikt tego opanować nie potrafi. Uwagi te dotyczą osób niewidomych, gdyż osoby ociemniałe, zwłaszcza w wieku, w którym opanowały techniki społecznego bytowania nie mają takich trudności, albo mają ich bez porównania mniej. 
 Kręcenie głową, kiwanie się, wykręcanie palców, "martwa" twarz i inne niekontrolowane ruchy wywołują zaciekawienie i niepożądane reakcje. Nie sprzyjają one kontaktom z ludźmi. Zatrzaskują drzwi przed niewidomymi. 
Tak samo drapanie się, dłubanie w nosie czy w uszach, zwracanie się do głośnika zamiast w stronę mówcy przy mikrofonie, wywołuje zdziwienie i negatywne oceny. Wzmacnia stereotypy niewidomych i zatrzaskuje drzwi. Przyczyną domykania drzwi, furtek a nawet bram są zachowania niewidomych. I to tylko niewidomi mogą znaleźć i zastosować właściwe klucze do tych pozamykanych wejść. Kluczem może być ciągłe pytanie, czy w moim zachowaniu nie występują jakieś dziwactwa. Pamiętamy, że ludzie widzący z własnej incjatywy nie będą rozmawiali z niewidomymi na takie tematy. Oczywiście nie dotyczy to najbliższych - żony, męża, rodziców. Jeżeli jednak nie ma takich osób, trzeba pytać, ciągle pytać tych osób, do których można się zwracać. Nie wolno kierować się fałszywym wstydem. Ludzie mówią, że kto pyta jest raz głupi, kto nie pyta, głupi jest całe życie. 
 
Żargon niewidomych 
 
Czasami jest to żart, czasami grubiaństwo, czasami dążenie do bezwzględnego przestrzegania logiki. Niezależnie jednak od przyczyn, jeżeli niewidomy używa języka innego niż jego otoczenie, wyróżnia się, w tym przypadku negatywnie, a to nie jest korzystne. 
Brajlować, zamiast oglądać, słuchać książkę, zamiast ją czytać, na dalszej części kartki, zamiast na górnej części, brajlak, zamiast niewidomy, ślepuszek, nieborak i podobne określenia powodują, że niewidomy używa słów, których jego otoczenie nie używa albo używa w innym znaczeniu. 
Wielki działacz powiedział kiedyś, że przewodnik i lektor jest jego protezą i tak traktował ludzi widzących, którzy z nim pracowali. Oczywiście, nie zyskiwał ich sympatii, bo to określenie jest wręcz upokarzające i całkowicie zbędne. 
Niewidomy przyjechał do wielkiego miasta z przewodnikiem i w biurze okręgu PZN poprosił o pomoc. Powiedział: "moje oko poszło do miasta, a ja sam nie trafię". I prawdą jest, że potrzebował pomocy, ale do miasta poszedł jego przewodnik, a nie oko. Znowu mamy przykład traktowania człowieka jak przedmiotu. To również nie przyczynia się do porozumienia z ludźmi widzącymi, to zatrzaskuje jakieś drzwi. 
 
Tyflocentryzm, postawy roszczeniowe, wymuszanie pomocy 
 
Tyflocentryzm jest to umieszczanie własnej osoby, jako osoby niewidomej, w centrum świata, a przez to brak zdolności do akceptowania poglądów, postaw i potrzeb innych ludzi, ludzi widzących. 
 Tyflocentryk postrzega i ocenia otoczenie wyłącznie z własnego punktu widzenia, jako osoby niewidomej, przez wyolbrzymianie znaczenia własnych doświadczeń, obserwacji, przemyśleń i przeżyć, przy równoczesnym negowaniu poglądów, opinii i potrzeb innych osób. Tyflocentryk jest głęboko przekonany, że on i jego potrzeby są najważniejsze, a ludzie widzący istnieją po to, żeby je zaspokajać. Jeżeli tego nie robią, są niegodziwymi potworami, którym sprawia wielką przyjemność dokuczanie niewidomym, oszukiwanie i wykorzystywanie ich, poniżanie i wyśmiewanie. Oczywiście, według tyflocentryka, wiele osób, bardzo dużo osób, źle traktuje niewidomych, a tylko nieliczni chcą im pomagać, przyjaźnić się z nimi, utrzymywać kontakty towarzyskie, a nawet jakiekolwiek kontakty. Świat kręci się wokół niewidomych, niewidomi są w centrum świata, są zawsze w porządku, a inni nie. Ludzie widzący po to żyją i po to widzą, żeby być na usługi niewidomych, a że niewielu jest takich, którzy chcą i potrafią sprostać ich oczekiwaniom, niewidomi są pełni żalu, rozgoryczenia, pretensji. To z kolei odstrasza od nich ludzi, co wzmacnia ich gorycz. 
To może zbyt karykaturalny obraz niewidomych, ale przecież wśród nich są i takie osobniki. 
 Niewidoma przyszła do biura PZN z wielkimi pretensjami, że dźwiękowa sygnalizacja na pobliskim skrzyżowaniu jest znowu popsuta. Pracownica PZN-u powiedziała, że zna ten problem, że ciągle są interwencje w tej sprawie we właściwym urzędzie. Ludzie jednak celowo psują tę sygnalizację, bo im przeszkadza. Dodała, że trzeba ich zrozumieć, bo mieszkanie w pobliżu takiej sygnalizacji jest uciążliwe. Na co oburzona niewidoma wykrzyknęła: "A co mnie ludzie obchodzą? Ja chce mieć bezpieczne przejście i tylko to mnie interesuje, a nie ludzie! Mnie się to należy! Bezpieczeństwo jest najważniejsze!" 
Oczywiście, że bezpieczeństwo jest najważniejsze, ale i warunki życia ludzi są ważne. Trudno w lecie otworzyć okno i bez końca słuchać głośnych sygnałów ze skrzyżowania. Trzeba szukać jakiegoś kompromisu, a nie twierdzić, że mnie ludzie nic nie obchodzą. 
Wszyscy członkowie rodziny muszą postępować tak, jak to jest korzystne dla niewidomego - nie przesuwać, nie przestawiać, nie zmieniać, nie pozostawiać uchylonych drzwi, mówić, że się coś stawia, coś zabiera itd. Oczywiście, że jest to potrzebne, bo ułatwia życie niewidomemu i chroni go przed bolesnymi uderzeniami. Jeżeli jednak osoba niewidoma bezwzględnie wymaga przestrzegania tych słusznych zasad, staje się bardzo uciążliwym współmieszkańcem, zwłaszcza dla osób o bałaganiarskim usposobieniu. Tu też konieczny jest jakiś kompromis, czasami zrezygnowanie ze swoich "praw", uznania upodobań innych osób. Nie znam innego klucza do tych drzwi. 
W urzędzie, w lokalu koła PZN lub w lokalu innego stowarzyszenia niewidomy zachowuje się arogancko, nie prosi, lecz żąda. Twierdzi przy tym: "Wy tu po to jesteście, mnie się należy i basta". 
Wrażenie po takim zachowaniu jest zawsze negatywne. Urzędnicy, podobnie jak inni ludzie, zapamiętują przede wszystkim zachowania krańcowe, bardzo sympatyczne i chamskie. W tym ostatnim przypadku, znowu podobnie jak większość ludzi, uogólniają i uważają, że tak postępują niewidomi. Czasami nawet osoby widzące pracujące przez wiele lat z niewidomymi, które powinny dobrze znać niewidomych i wiedzieć, że nie są oni jednakowi, również uogólniają, przypisując wszystkim cechy negatywne. 
Tyflocentryzm, postawy roszczeniowe i nachalność w domaganiu się zaspokojenia swoich prawdziwych lub urojonych potrzeb, skutecznie zatrzaskuje drzwi przed wszystkimi niewidomymi, przed ich zrozumieniem i uznaniem za normalnych ludzi. A drzwi te zatrzaskują niewidomi tyflocentrycy. 
 
Sprzeczne oceny na temat niepełnosprawności wygłaszane przez niewidomych i słabowidzących 
 
Niektóre osoby z uszkodzonym wzrokiem twierdzą, że ich niepełnosprawność jest zaledwie pewną niedogodnością, a nie nieszczęściem. Głoszą oni, że są zdolni do wszystkiego, mogą niemal wszystko, potrzebują tylko niewielkiej pomocy, są dobrymi pracownikami nawet lepszymi od pracowników widzących. 
Inne osoby z uszkodzonym wzrokiem twierdzą, że spotkało je największe nieszczęście, nie są zdolni niemal do niczego i ciągle muszą korzystać z pomocy osób widzących. 
Powyższe poglądy i oceny, rzecz jasna, nie odpowiadają rzeczywistości. Z całą pewnością niewidomi nie mogą być lepszymi pracownikami od pracowników widzących, nie mogą, jeżeli wszystkie inne ich cechy są porównywalne z cechami pracowników widzących. Naturalnie, genialny niewidomy może być lepszym pracownikiem czy twórcą od przeciętnej osoby widzącej, ale nie może być lepszy od równie genialnego pracownika czy twórcy widzącego. Natomiast przy zaangażowaniu i poświęcaniu większej ilości czasu może mu dorównać. Niewidomemu wszystko przychodzi trudniej. Jeżeli nawet radzi sobie świetnie z wykonywaniem czynności życiowych, z korzystaniem z informacji i z pracą zawodową, zawsze wymaga to od niego większego wysiłku i więcej czasu niż potrzebują osoby widzące. W różnych sytuacjach życiowych niewidomy potrzebuje też pomocy osób widzących. 
Twierdzenie, że brak wzroku jest tylko drobną niedogodnością, jest z gruntu fałszywe. Tak twierdzić mogą tylko osoby, które wmawiają sobie i innym, że jest tak dobrze, jak chcieliby żeby było. Jest to rodzaj mechanizmu obronnego przed problemami, z którymi muszą się borykać. 
Tak samo nie jest prawdziwe twierdzenie, że niewidomi nic nie mogą, nic nie potrafią i nie należy od nich niczego wymagać. Natomiast trzeba zawsze, wszędzie i we wszystkim im pomagać. 
Najgorsze jest jednak to, że niektóre osoby potrafią świetnie łączyć te wykluczające się poglądy i oceny. Jeżeli jest to im potrzebne, np. kiedy starają się o pracę - wszystko mogą i będą doskonałymi pracownikami. Jeżeli natomiast chcą skorzystać z pomocy socjalnej czy innej, twierdzą, że nic nie mogą, bo są niewidomi. Nie przeszkadza im nawet pogląd, że wydajność pracy niewidomych jest na poziomie 30 procent wydajności pracowników widzących. 
Ludzie widzący, którzy spotykają się z tak krańcowymi ocenami tracą rozeznanie, co jest możliwe, a co nie. Kiedy obserwują niewidomych, którzy zmieniają oceny własnych możliwości w zależności od aktualnych potrzeb, dochodzą do wniosku, że są oni krętaczami, którym wierzyć nie można. Jeżeli dojdą do takich wniosków, zamkną jakieś drzwi przed niewidomymi. Ponowne ich otwarcie będzie wymagało starań, wysiłku, znalezienia odpowiednich kluczy. 
 
Nie wymieniłem i nie omówiłem wszystkich negatywnych cech i zachowań niektórych osób niewidomych. Pominąłem nawet najbardziej drastyczne, które niekiedy wynikają z braku uświadomienia sobie, czym jest wzrok. Niekiedy niewidomi postępują jak malutkie dzieci, które wtulają buzię w poduszkę i mówią: "Tatusiu, szukaj mnie". Dziecko uważa, że skoro ono nie widzi tatusia to i tatuś go nie widzi. U dziecka jednak jest to normalne i wyrośnie z podobnego sposobu myślenia. Z niewidomymi może być gorzej, bo nie wyrosną. Z tego powodu zdarza się, że jakiś niewidomy zachowuje się tak, jakby był sam lub we dwoje, a tymczasem ma obserwatorów swojego postępowania. To też wymaga uświadomienia sobie i zwracania uwagi na to, co nie poddaje się bezpośredniej obserwacji, spojrzenia i oceny sytuacji. Człowiek widzący wie, co i kiedy wypada, albo nie wypada. Niewidomy najczęściej również to wie. Ten pierwszy jednak rozejrzy się i wie, czy jest sam, czy w pobliżu znajdują się inne osoby. Niewidomy nie może tak łatwo tego stwierdzić, a ponieważ nie ma utrwalonej wiedzy na temat natury wzroku, niekiedy postępuje w sposób, w który by się nie zachował, gdyby widział. 
Druga sprawa - z artykułu tego nie powinno wynikać, że niewidomi są inni od pozostałych ludzi, że są tyflocentrykami i zachowują się nieodpowiednio. Tak się zdarza, ale właśnie się zdarza, może nawet gdzieniegdzie dosyć często, ale nie charakteryzuje wszystkich niewidomych, tylko niektórych. To trzeba wiedzieć, o tym pamiętać i starać się eliminować wszystko, co jest niewłaściwe. Jest to apel do niewidomych, bo od nich więcej zależy, oni muszą szukać kluczy do drzwi, drzwiczek, furtek i bram. Ludzie widzący, zwłaszcza bliscy niewidomych i osoby z nimi pracujące powinny pomagać w poszukiwaniu tych kluczy, kluczyków i wytrychów. Nie powinni przy tym uogólniać cech negatywnych ani pozytywnych. Powinni natomiast oceniać zachowanie każdej osoby indywidualnie i to niezależnie od tego, czy oceniają osobę niewidomą, czy widzącą. 
 
 aaa 
2.4. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH CZYNNOŚCIACH 
Kuchnia bez tajemnic 
Zbigniew Niesiołowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
By odnieść kulinarny sukces, trzeba zadbać o kilka spraw: po pierwsze o produkty wysokiej jakości. Warto wracać do tych miejsc, gdzie udało się nabyć takie produkty, jakie zamierzaliśmy i w jak najlepszej jakości. Mam swoje sklepy i stragany, o których wiem, że ani sprzedawcy, ani półki mnie nie zawiodą. Tam gdzie jest obsługa, proszę, by wybrano mi odpowiedni towar bez brzydkich plam, zgnilizny czy przywiędły. Warto penetrować półki z przyprawami lub zatytułowane "kuchnie świata". W tym ostatnim wypadku należy zachować daleko idącą ostrożność, jeżeli decydujemy się kupić towar pierwszy raz - bierzmy pojedyncze sztuki, albo niewielkie ilości. Dopiero gdy stwierdzimy, że zakup nam odpowiada, możemy następnym razem nabywać odpowiednio większe porcje. Warto więc pamiętać i wracać do miejsc, gdzie są dobre warzywa, owoce, najbardziej mięsne żeberka wieprzowe itp. 
Po drugie należy zadbać o dobre wyposażenie kuchni. Nie musi ono być bardzo bogate, ale funkcjonalne i dostosowane do możliwości i potrzeb niewidomego. Chodzi o zestaw odpowiednich przyborów do obierania ziemniaków i warzyw, stosownych noży, uchwytów, łyżek czy mieszadełek. 
Ważne są garnki i patelnie, a wśród tych ostatnich szczególną rolę przypisuję patelni typu "wok". Ja mam dużą, żeliwną z odpowiednią pokrywą. Robię w niej prawie wszystko od jajecznicy po zapiekanki. 
Bardzo przydatny jest malakser, mały robot służący do rozdrabniania warzyw i mięs. Warto mieć blender, mikser oraz sokowirówkę. Istotnym elementem wyposażenia jest kuchenka. Ja mam gazową z elektrycznym piekarnikiem, w którym trzymam kilka rodzajów brytfann. Piekarnik jest z termoobiegiem i oprócz wypieków duszę w nim mięso, drób, ryby i robię różne zapiekanki. Ten sposób termicznej obróbki jest szczególnie wygodny dla niewidomego. Wystarczy odpowiednio przygotować produkt, ustawić temperaturę, czas i alarm i można być pewnym bardzo dobrego efektu. Nie istnieje tutaj żadne ryzyko spalenia czy przesuszenia przygotowywanej potrawy. 
Następnym ważnym elementem jest przemyślana organizacja pracy. Zanim weźmiemy się do dzieła, warto pomyśleć, jakie produkty, jakie przyrządy i naczynia będą potrzebne, co i w jakiej kolejności robić, by maksymalnie skrócić czas pracy. Najpierw warto zabrać się na przykład do mięsa, którego obróbka trwa najdłużej, potem obrać i nastawić ziemniaki, a na końcu przygotować surówkę. Warto również pamiętać o tym, by potrawy były podawane gorące i odpowiednio przyozdobione. Tu warto kooperować z osobą widzącą (np. z jednym z gości). 
Na zakończenie propozycja dotycząca przygotowania wykwintnego bigosu. 
Składniki: 
Kiszona kapusta, prosić o kiszoną łagodnie, a jeśli jest bardzo kwaśna należy wypłukać ją w zimniej wodzie i wycisnąć. 
4 rodzaje mięs wagowo odpowiadających kapuście. Jeśli mamy 1 kg kapusty, to odpowiednio 250g wołowiny, 250g karkówki bez kości, 250g surowego wędzonego boczku i 250g kiełbasy jałowcowej. 
- 2 łyżki stołowe oliwy 
- Garść suszonych grzybów, najlepiej podgrzybków 
- Mały słoik koncentratu pomidorowego (np. Pudliszki) 
- Opakowanie przyprawy do bigosu - może być Kotanyi 
- 2 stołowe łyżki miodu 
Przygotowanie 
Zalewamy grzyby wrzątkiem, mięso kroimy w kostki, kiełbasę w plastry i obieramy z osłonki. Od boczku oddzielamy skórkę i chrząstki. Do brytfanny wlewamy oliwę i wrzucamy pokrojone mięso i wędlinę, podsmażamy na gazie około 5-7 minut stale mieszając. Następnie wkładamy kiszoną kapustę. Do osobnego naczynia wkładamy sito i wylewamy na nie grzyby, które następnie przenosimy na kapustę. Do wody po grzybach dodajemy przyprawę do bigosu, koncentrat pomidorowy i miód. Wszystko dokładnie mieszamy i wlewamy do brytfanny. Zawartość brytfanny dokładnie mieszamy, przykrywamy pokrywą i wstawiamy do piekarnika na 1 godzinę przy temperaturze 180 stopni. Na drugi dzień ponownie mieszamy i wstawiamy do piekarnika na godzinę przy temperaturze 180. To samo powtarzamy na trzeci i czwarty dzień. 
Na koniec radiowa anegdota. Obecny ambasador Wielkiej Brytanii pełniący po raz drugi misję, zapytany o to, co mu się najbardziej podoba w Polsce, odpowiedział "bigos, ale koniecznie czterodniowy". 
 
 aaa 
 3. NAUKA, OKULISTYKA, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE 
 
 aaa 
3.1. Cukrzyca najczęstszą przyczyną ślepoty Diabetologia 
 
Źródło: PAP/rynekzdrowia.pl 
Data opublikowania: 2013-06-27 
 
Cukrzyca - choroba charakteryzująca się podwyższonym poziomem cukru we krwi - jest w Polsce jedną z najczęstszych przyczyn ślepoty. W związku z zagrożeniem, jakie stwarza dla wzroku, chorzy powinni przynajmniej raz w roku poddać się badaniom okulistycznym. 
 
W czwartek, 27 czerwca, przypada Światowy Dzień Walki z Cukrzycą. Szacuje się, że cierpi na nią nawet 2 mln Polaków. Ponad połowa nie zdaje sobie jednak sprawy z tego, że choruje i jest narażona na poważne powikłania. 
O okulistycznych powikłaniach tej groźnej choroby mówiła podczas czwartkowej konferencji prasowej okulistka z Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego nr 5 Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach, doc. Dorota Wyględowska - Promieńska: 
- Cukrzyca to jedna z najczęstszych przyczyn ślepoty w naszym społeczeństwie. Ludzie żyją coraz dłużej, choroba więc coraz dłużej rozwija się w różnych organach ciała i atakuje również oczy. 
Jak wyjaśniła, pierwsze zmiany w narządzie wzroku spowodowane cukrzycą dotyczą siatkówki. 
- Problem zaburzeń cukrzycowych polega na nieprawidłowości struktury drobnych naczyń, które zaczynają być mniej elastyczne, ich ściany stają się grubsze i bardziej przepuszczalne, co powoduje przedostawanie się większej ilości płynu do otaczających tkanek, czyli do siatkówki. Dochodzi do mikrokrwotoków, zamykania się obszarów prawidłowego krążenia siatkówkowego, co powoduje uszkodzenie siatkówki. 
Jeśli ten proces jest zaawansowany, może dojść do obrzęku plamki, czyli miejsca, które jest najbardziej odpowiedzialne za nasze widzenie, a także zaburzeń w ciele szklistym. Tworzą się wówczas błony, które pociągają siatkówkę i mogą prowadzić do jej odwarstwienia. Cukrzyca może też przyczyniać się do rozwoju zaćmy lub jaskry. 
Dlatego - jak podkreślała okulistka - warto robić badania poziomu cukru we krwi, by w razie potrzeby jak najszybciej leczyć cukrzycę. Jeśli już wiemy, że na nią chorujemy, to niezbędne jest badanie okulistyczne przynajmniej raz w roku. Jeżeli zmiany są bardziej zaawansowane, to badania kontrolne powinny być częstsze, nawet co trzy miesiące. 
- Często zdarza się, ze pacjenci przychodzą z pogorszeniem ostrości wzroku, nie mając świadomości, że mają cukrzycę i jako pierwsi stwierdzamy zaburzenia na tym tle. Mówimy wówczas pacjentowi, żeby się zbadał, bo ma cechy retinopatii, czyli zaburzeń siatkówki związanych z zaburzeniami poziomu cukru - mówiła doc. Wyględowska - Promieńska. 
Jeśli zmiany w narządzie wzroku u chorego na cukrzycę nie są zaawansowane, wystarczą kontrolne wizyty u okulisty i obserwacja. W przypadku bardziej zaawansowanych zmian okuliści stosują leczenie laserowe lub chirurgiczne. 
 
 aaa 
3.2. Problemy z prostatą może zdiagnozować okulista 
 
Źródło: PAP/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2013-06-21 
 
 Problemy związane z przerostem gruczołu krokowego może zdiagnozować okulista, ponieważ receptory w mięśniach gładkich prostaty i w tęczówce są takie same. Choroba prostaty objawia się więc tzw. zespołem wiotkiej tęczówki, utrudniającym leczenie operacyjne zaćmy. 
Jak podkreśliła podczas piątkowej (21 czerwca) konferencji prasowej w Katowicach okulistka prof. Ewa Mrukwa-Kominek z Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego nr 5 Śląskiego Uniwersytetu Medycznego, jednoczesne występowanie obu chorób u pacjentów jest dość częste, bo są one typowe u pacjentów powyżej 60. roku życia. 
- Pacjenci są zaskoczeni, że o kłopotach z prostatą informuje ich okulista, i to jeszcze w czasie zabiegu - powiedziała. Dla części pacjentów to pierwszy sygnał o problemie, są jednak również tacy, którzy leczą się z powodu przerostu gruczołu krokowego, ale nie informują o tym okulisty planującego ich zabieg usunięcia zaćmy. 
- To błąd - przestrzega okulistka. - Operując pacjenta, który ma przerost gruczołu krokowego i jest leczony lekami, możemy się spodziewać tzw. zespołu wiotkiej tęczówki. Niesie to bardzo duże zagrożenie powikłań śródoperacyjnych. Jeżeli chirurg okulista o tym wie, może się zabezpieczyć, stosując odpowiednie leczenie przed i w trakcie zabiegu. Natomiast jeżeli na stole operacyjnym nas to zaskakuje, niestety powikłania mogą być dużo groźniejsze dla pacjenta - zaznaczyła prof. Mrukwa-Kominek. W efekcie przerostu gruczołu krokowego dochodzi do zaniku zrębu tęczówki, przy jej jednoczesnym prawidłowym utkaniu. Podczas badania okulistycznego z użyciem lampy szczelinowej nieprawidłowości nie widać, dlatego tak ważne jest poinformowanie lekarza o wszystkich dolegliwościach w rozmowie poprzedzającej operację. 
- Jeśli pacjent tego nie zrobi, rozpoczynamy operację i okazuje się, że tęczówka wkleszcza się do ran, przez które wchodzimy narzędziami. Faluje jak żagiel, nie trzyma się w swoim położeniu. Widząc, co się dzieje pytamy pacjenta, czy ma problemy z prostatą. 60 proc. pacjentów w takiej sytuacji mówi, że ma, bierze leki i się nie przyznało. A należało uprzedzić tych pacjentów o tym już u urologa - że powinni o przeroście gruczołu krokowego mówić lekarzom innych specjalności, bo mogą wystąpić różne niespodzianki podczas leczenia operacyjnego - wyjaśniła prof. Mrukwa-Kominek. 
Zespół wiotkiej tęczówki jest obserwowany również u kobiet. W tym przypadku podłożem może być przewaga hormonów męskich nad żeńskimi, co również może dać podobne objawy. Okuliści sugerują takim pacjentkom wizytę u endokrynologa i ginekologa. 
Zespół ten, opisany przez amerykańskich badaczy w 2005 r., występuje też u części pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, cukrzycą i zespołem przewlekłego złuszczania torebki soczewki w zaćmie. Jak podkreśliła okulistka, z oka można "wyczytać" również inne dolegliwości trapiące nasz organizm: choroby żołądka, nadciśnienie tętnicze, cukrzycę, niewydolność krążenia, a nawet białaczkę. 
 
aaa 
3.3. Najnowsza wersja Grmapy 
 
Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
Data opublikowania: 2013-07-06 
 
Zapraszam do korzystania z najnowszej wersji Grmapy. 
Co nowego w wersji 0.93 z dnia 2013-07-06? 
1. Strona programu przeniesiona pod nowy stały adres 
- grmapa.zlotowicz.pl 
2. Biblioteka Openal została zastąpiona przez ulepszony zamiennik - Openal-soft, który prawdopodobnie nie wymaga instalacji i generuje dźwięk lepszej jakości. 
W razie problemów z dźwiękiem proszę uruchomić plik "zainstaluj_openal.bat", znajdujący się w folderze Grmapy, który zainstaluje dawniej używane biblioteki i zmieni nazwę obecnej, przywracając tym samym obsługę dźwięku stosowaną dawniej. 
W razie stwierdzenia takich problemów, koniecznie poproszę również o informację emailem. 
3. Wybór punktu startowego: jeśli podano jakieś słowa kluczowe, przeszukiwane są również linie i obszary, a nie tylko punkty. 
4. Poprawione problemy z dźwiękiem przy obrocie shift+strzałki o np. 30 stopni. 
5. Usuwanie mapy: od teraz tylko jedno pytanie potwierdzające operację. 
6. Uaktualnione typy niektórych linii (np. obecnie w UMP tramwaj i wyciąg narciarski to dwa różne typy). 
Zapraszam zatem pod adres: 
http://grmapa.zlotowicz.pl/ 
Pozdrawiam, Grzegorz Złotowicz 
 
aaa 
3.4. Prodigi - nowa rodzina powiększalników od HumanWare 
 
Źródło: sixdots.pl - szósty punkt widzenia - serwis o przyjaznych technologiach dla niewidomych i niedowidzących 
Data opublikowania: 16.07.2013 r. 
 
Firma HumanWare zaprezentowała dziś swoje najnowsze "dziecko" - rodzinę produktów o nazwie Prodigi. Składają się na nią trzy produkty: 
 - Prodigi Tavlet - mobilny (kieszonkowy) powiększalnik elektroniczny 
- Prodigi Desktop - powiększalnik stacjonarny 
- Prodigi Duo - połączenie obu rozwiązań, w którym kieszonkowy powiększalnik stanowi odłączalny moduł będący jednocześnie kamerą w powiększalniku stacjonarnym. 
 
Produkty Prodigi skierowane są do osób słabowidzących dotkniętych różnymi schorzeniami wzroku, od degeneracji siatkówki po jaskrę. Wg producenta wspólną cechą nowych powiększalników jest ich prostota, inteligencja, mobilność oraz możliwość dostosowania do indywidualnych potrzeb użytkownika. Zarówno mobilna jak i stacjonarna wersja Prodigi wyposażona jest w innowacyjną technologię Diamond Edge Text. Dzięki niej tekst powiększony nawet 80-krotnie zachowuje swoją czytelnośc bez poszarpanych krawędzi. 
Moduł kieszonkowy - Prodigi Tablet - wyposażony jest w dotykowy ekran LCD sterowany gestami. Za ich pomocą można dostosować parametry pracy urządzenia, sposób wyświetlania i powiększania tekstu, a także nawigować po przechowywanej w pamięci zawartości tekstowej i graficznej. 
Moduł stacjonarny - Prodigi Desktop - wyposażony jest w sterowanie za pomocą panelu dotykowego umieszczonego w podstawie stolika na dokumenty. Natomiast tekst wyświetlany jest na ekranie LCD zamontowanym na specjalnym wysięgniku. 
W wersji Duo w miejscu wbudowanej kamery znajduje się miejsce na umieszczenie modułu kieszonkowego Prodigi Tablet, który wówczas pełni rolę kamery. 
Powiększalnik stacjonarny posiada szereg funkcji umożliwiających dostosowanie sposobu wyświetlania powiększonego tekstu (np. pojedyncza linia, kolumny itp.), jego powiększenia oraz kontrastu. 
Wszystkie wersje powiększalnika posiadają wbudowany mechanizm OCR oraz syntezator mowy, za pomocą których, gdy jesteśmy zbyt zmęczeni by czytać wzrokiem, tekst może być nam przeczytany na głos przez urządzenie (na tą chwilę w języku angielskim). 
Oba powiększalniki gdy są stosowane razem (wersja Duo) przechowują w pamięci ustawienia oraz zachowane obrazy i teksty co umożliwia wygodną zmianę pracy z mobilnej na stacjonarną i na odwrót. 
Ze sposobem działania Prodigi można zapoznać się na filmie udostępnionym przez HumanWare. 

aaa 
3.5. Spacer na fotelu 
Maria Marchwicka 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Od Doroty - uczestniczki dyskusyjnej listy dla niewidomych TYPHLOS otrzymałam bardzo interesujący link do muzeum w pałacu Wilanowskim: 
http://www.wilanow-palac.pl/audiodeskrypcja_na_wystawie_primus_inter_pares.html 
Oczywiście, zasiadłam przed komputerem i wyruszyłam w wirtualną podróż po zamkowych salach w towarzystwie audiodeskrypcyjnych opisów. Wystawa "Primus inter pares" to wielowątkowa opowieść o Janie Sobieskim, która poświęcona jest czasom dzieciństwa, młodości oraz dorosłego życia Imć Jana, pozwalająca poznać także mniej znane oblicza tego wyjątkowego człowieka: władcy, żołnierza, męża, ojca, a także mecenasa sztuki. 
Jak przeczytałam w bedekerze wystawowym "Opisy audiodeskrypcyjne zostały przygotowane pod czułym i fachowym okiem "Fundacji Kultury bez Barier": Anny Żurawskiej i Roberta Więckowskiego, przy współpracy z Moniką Buraczyńską i Martą Walewską (autorkami opisów), Martą Gołąbek (autorką bardzo wnikliwej korekty merytorycznej) oraz Adrianem Perdjonem (lektorem). Wszystkie spacery wirtualne opatrzone zostały wstępami zaczerpniętymi z przewodnika po wystawie autorstwa Marty Gołąbek oraz Konrada Pyzla, natomiast teksty wprowadzające do poszczególnych pomieszczeń pochodzą z audioprzewodnika autorstwa Konrada Pyzla". 
Nie rozczarowałam się, bowiem opieka jest i fachowa, i czuła. Wystawa "Primus inter pares" składa się z pięciu tematów. Do każdego z nich skomponowana została oddzielna ścieżka: Dom i rodzina, Wojna i pokój, Sobieski i muzy, Miłość i bliscy. Ten ostatni podzielony został na dwie ścieżki: jedną pod tym samym tytułem, drugą "Marysieńka - regentka". I piąty temat - Legenda Jana III. 
Siedząc wygodnie w fotelu jednocześnie wirtualnie spacerowałam przy muzyce i słuchając opisów i barokowej muzyki sączącej się w tle i zanurzając się w niegdysiejsze troski, radości i klimaty. 
Mieszkańcy stolicy oraz goście mogą odbyć rzeczywiste spacery tematyczne po wystawie. Podczas nich można doświadczyć historii na żywo, poczuć i smakować niebanalną przestrzeń, poznać dzieła za pomocą materiałów dotykowych, posłuchać wielu ciekawych historii, porozmawiać z przewodnikiem. 
Organizatorzy przygotowali dla niewidomych i słabowidzących cykl "Królewskich sobót" - tematyczne spacery po wystawie. Wprawdzie pierwsze spotkania mamy już za sobą, ale pozostało jeszcze kilka wizyt u Króla Jana. 
18 maja 2013 r. - Miłość i rodzina 
Tematem przewodnim spotkania jest atmosfera, w jakiej wzrastał, wychowywał się i kształcił Jan Sobieski, przypomnienie postaci, które na niego wpłynęły, ówczesne idee i ówczesna kultura, konfrontowana z doświadczeniami życiowymi młodego Sobieskiego, zawieszonego między wspólnotą kultury europejskiej, którą poznał podczas dwuletniej podróży edukacyjnej, a tragiczną historią rodu pochodzącego z ruskich ziem Korony, naznaczoną nieustającymi walkami i śmieciami na polach bitewnych. (ukochany brat Marek) 
Zwiedzający poznają jakich miał rodziców, dziadków, jaki był w szkole, jak spędził młodość. 
15 czerwca 2013 r. - Wojna i pokój 
To spotkanie poświęcono politycznym i militarnym ścieżkom Jana III Sobieskiego, dla którego wojna była jedynie środkiem do osiągnięcia pokoju, który zapewni krajowi uprawnione oddech i rozwój. 
 Życie Sobieskiego przypadło na trudny i krwawy okres historii Rzeczpospolitej. 
 Niejednokrotnie jego wybory możemy oceniać jako niesłuszne czy niezrozumiałe, niemniej była to postać, która potrafiła przezwyciężać trudności, naprawiać błędy, a w sytuacjach zagrożenia wznosić się ponad podziały i doraźne cele. Jak o sławie i działaniach politycznych i militarnych Jana Sobieskiego opowiadali artyści? Czy i jaką rolę w polityce pełniła jego żona Maria Kazimiera? To niezwykle emocjonujący spacer. 
27 lipca 2013 r. - Sobieski i muzy 
Lipcowy spacer to poznanie Jana Sobieskiego jako wybitnego mecenasa, człowieka zachłannego na wiedzę, znawcę kartografii, miłośnika astronomii, matematyki, fizyki i sztuk pięknych. Jego dwór był przystanią dla uczonych, których wspomagał: malarzom fundował stypendia w Rzymie, Janowi Heweliuszowi odbudował pracownię po wielkim pożarze. 
Liczne dedykacje ważnych traktatów naukowych wynikały nie tylko z uniżonej dworskości ich autorów, ale stanowiły świadectwo faktycznego zainteresowania i wsparcia udzielonego im przez monarchę. Jednocześnie król Jan III, mimo światowego obycia, pozostał prostym szlachcicem, człowiekiem przystępnym, wierzącym głęboko, że w kultywowaniu rolnictwa i ideałów życia ziemiańskiego znajduje się recepta na uzdrowienie Rzeczpospolitej. O tych obliczach bohatera przewodnicy opowiedzą podczas trzeciego spaceru. 
24 sierpnia 2013 r. - Miłość i bliscy 
Bohaterką czwartego spaceru jest Maria Kazimiera, kobieta, bez której opowieść o Janie Sobieskim byłaby niepełna. Na wystawie ukazano ją z dwóch perspektyw - ukochanej żony, adresatki miłosnych listów króla, matki czwórki dzieci, które rodzice otaczali troskliwą opieką, oraz silnej kobiety na tronie, partnerki politycznej, energicznego mecenasa. Symboliczna transformacja od uroczej Marysieńki do ambitnej i samodzielnej królowej Marii Kazimiery będzie tematem czwartego spaceru. 
21 września 2013 r. - Legenda Jana III 
Legenda króla Jana III stanowi klamrę spinającą całą wystawę i będzie tematem przewodnim piątego spaceru. Zostanie zaprezentowany w niej "żywot symboliczny" monarchy w późniejszych epokach, uroczyste obchody kolejnych rocznic odsieczy wiedeńskiej, liczne dzieła malarskie i literackie, jak również popkulturowe. Pomoże to uświadomić sobie, jak bardzo kolejne epoki i współczesność wpłynęły na postrzeganie tej postaci. Prześledzono także muzealne kolekcje Europy, w których znajdują się zaskakująco liczne pamiątki po polskim królu. Była to postać znana od Anglii i Francji przez Włochy i Niemcy aż po Rumunię i Mołdawię. 
A oto bliższe informacje o organizacji spacerów po ekspozycji. 
czas trwania: godz. 10.00-11.30, 
koszt: 10 zł/osoby (bilet edukacyjny), 
liczba uczestników: do 7 osób (+ przewodnicy). 
Dla grupy osób z niepełnosprawnością wzroku spacer będzie prowadzony z wykorzystaniem licznych pomocy dotykowych, a sposób opowieści będzie zgodny z zasadami żywej audiodeskrypcji. Spacery będą prowadzone przez edukatorów przygotowanych do pracy z osobami niewidomymi i niedowidzącymi. Udział w spacerach po uprzedniej rezerwacji. Osoby zainteresowane mogą dokonać rezerwacji miejsc drogą mailową. Można się zapisywać na dowolnie wybrane spotkanie lub ich cykl. 
Więcej informacji: Marta Walewska 
e-mail: mwalewska@muzeum-wilanow.pl 
tel. 22 5442 75 
W tekście wykorzystałam informacje zaczerpnięte ze strony muzeum wilanowskiego, za co organizatorom serdecznie dziękuję. 
http://www.wilanow-palac.pl/ 
 
aaa 
3.6. "Srebrny labirynt" 
 
Źródło: www.tyfloswiat.pl 
 
"Srebrny labirynt" to pierwsza polska gra audio typu fantasy. Jest ona w pełni dostępna dla osób niewidomych tym bardziej, że sam - jako jej twórca - nie widzę. 
 
Fabuła 
 
Wiersen - główny bohater - otrzymał niezwykle odpowiedzialne zadanie. Otóż elfom ukradziono ważny artefakt zwany Srebrnym kryształem. Nie trudno się domyślić, że naszym zadaniem jest jego odzyskanie. W tym celu musimy się udać do Srebrnego labiryntu. 
W owej starej i tajemniczej budowli ukryto sześć z siedmiu części artefaktu - kryształy: światła, ciemności, lodu, ognia, wiatru i skał. Zaraz, zaraz, a gdzie część siódma, nazywana kryształem czasu? To pytanie, na które na razie nie znamy odpowiedzi. Może poznamy ją, gdy znajdziemy wszystkie inne części? 
Na końcu weźmiemy udział w oblężeniu naszego ojczystego miasta i... By nie zdradzać całej fabuły, nic więcej nie napiszę. Przejdę teraz do spraw technicznych. 
 
Od kuchni - garść informacji technicznych 
 
Do udźwiękowienia gry użyłem głosu ScanSoft Nuance Agata RS SOLO 22khz. Wiele osób nie przepada za tym głosem, jednakże w związku z założeniem, że synteza powinna być bezpłatna, miałem do wyboru tylko Agatę lub eSpeaka. 
Do wyboru mamy dwie wersje gry: instalacyjna i przenośna. Jako że na wolnych komputerach, np. netbookach, instalator nie działa, polecam ich użytkownikom pobranie wersji przenośnej. 
Z racji tego, że trudne byłoby opisanie wszystkich elementów akcji za pomocą słów, a dodatkowo mogłoby to okazać się uciążliwe dla odbiorców, w grze użyłem wielu dźwięków. W tle przez cały czas słychać muzykę, zazwyczaj ilustrującą naszą sytuację. Część wykorzystanej muzyki została dołączona za darmo do programu, w którym napisałem grę, a część jest skomponowana przeze mnie. 
Nie zabrakło tutaj również rozbudowanych dialogów, w czasie trwania których możemy decydować o naszych posunięciach. Przez dużą część labirynt będzie prowadzić nas Swings, który po odpowiedzeniu zagadki daje nam wskazówkę, która pomoże w dalszej grze, więc chyba możemy mu zaufać. Ale czy możemy mieć co do czystości jego intencji stuprocentową pewność? Nasza pomysłowość przecież zostać poddana próbie. 
Jako, że labirynt nie pozwala na zbyt wielką swobodę ruchów, bez trudu stworzyłem możliwość ręcznego poruszania się po planszach przy użyciu strzałek. W ten sposób poruszając się możemy natrafić na skrzynie ze skarbami, pułapki itp. 
Mimo wyglądu dość prostego gra nie została stworzona tylko dla młodych osób, i mogą w nią też grać dorośli bez obaw, że gra będzie im się nudzić. 
 
Opisywaną grę można pobrać za darmo ze strony 
http://srebrnylabirynt.pl. 
Po uruchomieniu gry zalecam przejście samouczka, by zaznajomić się z jej interfejsem. 
Zapraszam do pobierania i testowania aplikacji oraz do pozostawiania komentarzy na stronie. 
Życzę wszystkim dobrej zabawy! 
 Dawid Pieper 
 
aaa 
3.7. Nowe bankomaty dla niewidomych i słabowidzących w sieci PKO Banku Polskiego 
 
Źródło: media.pkobp.pl 
 
PKO Bank Polski dostosował kolejne bankomaty do potrzeb osób niewidomych i słabowidzących. W sieci Banku obecnie znajduje się już 78 urządzeń umożliwiających odsłuchiwanie komunikatów głosowych związanych z prowadzonymi operacjami oraz oznaczonych napisami w języku Braille'a. 
Bankomaty dla osób niewidomych i słabowidzących wyposażone są w gniazdo słuchawkowe z regulacją głośności oraz oprogramowanie do przekazywania komunikatów głosowych opisujących przebieg operacji i sposób jej obsługi przy użyciu klawiatury. 
Napisy w języku Braille'a są umieszczone na klawiszach funkcyjnych przy klawiaturze, a także przy czytniku, drukarce potwierdzeń i w miejscu odbioru gotówki. 
Po podłączeniu słuchawek do gniazda słuchawkowego osoba korzystająca z bankomatu słyszy komunikaty głosowe, które ułatwiają jej obsługę urządzenia. Blokowane są równocześnie standardowe ekrany, jakie są wyświetlane przy realizacji transakcji, poprzez wygaszenie ekranu lub wyświetlenie grafiki z logo PKO Banku Polskiego. Takie rozwiązanie sprawia, że osoby postronne nie widzą, jaką operację realizuje klient korzystający w danej chwili z bankomatu, zapewniając osobom niewidomym i słabowidzącym większą dyskrecję i poczucie bezpieczeństwa. W sytuacji, gdy słuchawki nie są włożone do gniazda, bankomaty działają w standardowej funkcjonalności dla wszystkich klientów. 
- PKO Bank Polski stara się systematycznie poprawiać dostępność swoich usług dla wszystkich klientów. Liczymy, iż udostępnienie większej liczby bankomatów z dodatkowymi funkcjami umożliwi osobom niewidomym i słabowidzącym swobodniejszy dostęp do gotówki. 
Jesteśmy otwarci na wszelkie sugestie dotyczące funkcjonowania naszych urządzeń. 
Zamierzamy sukcesywnie zwiększać sieć bankomatów dostosowanych do potrzeb osób niewidomych i słabowidzących - mówi Paweł Kozłowski, Dyrektor Departamentu Sieci PKO Banku Polskiego. 
Oprócz standardowej funkcjonalności, zapewniającej obsługę w języku polskim, jaką jest wypłata gotówki, transakcja audio umożliwia dokonanie zmiany PIN-u na karcie (dotyczy to kart MasterCard wydanych przez bank, który umożliwia tę transakcję) oraz aktywacji kart kredytowych wydanych przez PKO Bank Polski. 
Wartości możliwe do wypłaty w bankomacie to kwoty 50, 100, 150, 200, 300, 400, 500 zł lub inna kwota wybrana przez klienta w nominałach od 20 do 200 zł (w zależności od lokalizacji bankomatu). 
 *** 
 Wykaz bankomatów dostosowanych do potrzeb niewidomych i słabowidzących: 
http://media.pkobp.pl/file/attachment/378950/eb/wykaz-bankomatow-dostosowanych-do-potrzeb-niewidomych-i-slabowidzacych.pdf 
Bankomat dostosowany do potrzeb osób niewidomych i słabowidzących 
http://media.pkobp.pl/file/attachment/378949/e8/atm-jack-2012.jpg 
 
 aaa 
 4. ROZMOWA MIESIĄCA 
Z Grzegorzem Kozłowskim rozmawia Stanisław Kotowski (cz. 1/4) 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Pan Grzegorz Kozłowski jest osobą głuchoniewidomą, jest żonaty, ma czworo dzieci i jest przewodniczącym Towarzystwa Pomocy Głuchoniewidomym oraz przewodniczącym Rady Fundatorów Polskiej Fundacji Osób słabosłyszących. Zapoznanie się z jego drogą życiową i doświadczeniami z pewnością zainteresuje naszych czytelników. 
 
S.K. - Panie Grzegorzu, proszę scharakteryzować stan swojego wzroku i słuchu. Wiem, że dysponuje Pan niewielkimi możliwościami widzenia i niewielkimi możliwościami słyszenia. Jakie są to możliwości? 
 
G.K. - Rzeczywiście, niewiele tego mam - widzę tylko prawym okiem, lewe utraciłem, gdy miałem 4 lata po nieudanej, trzeciej operacji. 
Urodziłem się z zaćmą (kataraktą) i na każde oko widziałem tak samo źle. Operowano lewe oko, gdy miałem 2, 3 i 4 lata. Później, kiedy miałem przeszło 30 lat w wyniku dość długo trwającej kuracji promieniami lasera, wykonywanej przez prof. Kęcika na przełomie lat 70-tych i 80-tych, wzrok w tym prawym oku trochę się poprawił. Medycznie rzecz biorąc widzę 3/100 normalnej ostrości widzenia, no ale to tak bardzo w zaokrągleniu. W praktyce - widzę sylwetki ludzi, ale twarzy nie rozpoznaję (więc głęboko w oczy nie spojrzę), widzę budynki, samochody z bliska (o ile mają barwę inną niż jezdnia). Jeśli jest dobry kontrast między jezdnią, chodnikiem i trawnikiem - to spokojnie te elementy rozróżnię, co bardzo ułatwia mi samodzielne poruszanie się. Ale już numeru autobusu czy tramwaju nie zobaczę - no, chyba że długo stoi na przystanku i ma na wysokości głowy "woły" wielkości 20-30 cm i to przy dobrym kontraście między tłem a napisem. Ach, żeby tak wszystkie miały w jednym i tym samym miejscu te numery, o ileż by mi to życie ułatwiło, ale o tym możemy sobie tylko pomarzyć. 
Ze słuchem jest tak, że bez aparatu słuchowego trzeba krzyczeć bezpośrednio do ucha przykładając wargi do mojej małżowiny i po dwóch, trzech powtórzeniach zrozumiem. Po założeniu aparatów słuchowych, w cichym pomieszczeniu, w którym panuje dobra akustyka lub w lesie - mogę zrozumieć mowę z pół metra do metra - ale też nie każdy głos. Najlepiej słyszę dźwięki niskie, np. grzmot lub inny wybuch, warkot przejeżdżającego samochodu. Nie słyszę natomiast dźwięków wysokich. Skrzypce, fujarki - to dla mnie bardzo niesympatyczne instrumenty - wyciszają mi aparaty słuchowe, a nie dostarczają absolutnie żadnych wrażeń estetycznych. Jeśli chodzi o instrumenty - to dobra jest gitara, perkusja... 
Jeśli chodzi o mowę, to lepiej rozumiem głosy męskie, gorzej kobiece. Słyszę "mózgiem" - tzn. w zasadzie domyślam się tego, co ktoś mówi składając w całość ze zrozumianych strzępów mowy. Głoski takie jak "m" i "n", "b" i "d", "p" i "t" brzmią dla mnie identycznie. Przykładowo "papa" i "tata" to dla mnie to samo - rozróżnić te dwa słowa mogę jedynie w zależności od kontekstu w jakim wystąpią. 
A dla wielbicieli określeń medycznych (tak lubianych w naszym orzecznictwie) podam, że dźwięki o częstotliwości 500 Hz słyszę od poziomu głośności 50-60 db, dźwięki na poziomie 1000 Hz - od poziomu głośności 85-90 db, a dźwięki 2000 Hz odbieram dopiero, gdy jest 120 db. Więcej nie odbieram (przyjmuje się, że użyteczne dźwięki mowy to do 8000 Hz), a ucho ludzkie (zdrowe) może odebrać do 20000 Hz. 
 
S.K. - To faktycznie niewiele. Bez pomocy wzmacniających te nędzne resztki wzroku i słuchu nie mógłby Pan funkcjonować tak dobrze, jak Pan funkcjonuje. Proszę powiedzieć nam, jakich pomocy Pan używa i jakie one stwarzają możliwości. 
 
G.K. - Podstawą są aparaty słuchowe - muszę używać dwóch, po jednym na każde ucho. Słuchanie na jedno ucho drastycznie zmniejsza rozumienie. Muszą to być zresztą aparaty najmocniejsze z produkowanych. Początkowo, jeszcze w szkole, używałem aparatu okularowego, później mocnych aparatów pudełkowych, obecnie są to tzw. zaczepy zauszne. Jak wspomniałem, okazują się one wystarczające w kontakcie z małej odległości i to w dobrych warunkach akustycznych. Wystarczają np. w mieszkaniu, gdy nie rozmawiam, ale muszę mieć przez cały czas "tło dźwiękowe". Bardzo źle czuję się w kompletnej ciszy. Aparaty zdejmuję więc tylko na czas snu lub kąpieli. 
O komunikacji na większą odległość, czy do kontaktu np. w hałasie muszę używać tzw. systemu FM. Składa się on z nadajnika z mikrofonem, którego używa mój rozmówca, natomiast do moich aparatów słuchowych przyczepiane są małe odbiorniki, które odbierają fale radiowe wysyłane przez nadajnik. W tej sytuacji mój rozmówca czy też osoba mówiąca do mnie może znajdować się nawet kilkadziesiąt metrów ode mnie i ja ją słyszę tak, jak gdyby była obok mnie. 
Jeśli chodzi o wzrok, to podstawową moją pomocą jest monokular, którego używam od połowy lat osiemdziesiątych, tj. od owej poprawy wzroku po kuracji laserowej. Monokular pozwala mi czytać krótkie teksty, np. SMS-y lub tekst z ekranu komputera. Pozwala też patrzeć w dal. Byłem w stanie odnaleźć i zobaczyć krzyż na Giewoncie stojąc w pobliżu jego stóp w Dolinie Strążyskiej lub z innych okolicznych szczytów, przy dobrej widoczności. 
Pomaga mi też lupa elektroniczna, której używam, gdy muszę odczytać krótkie teksty drukowane lub obejrzeć jakieś szczegóły na fotografii. Używam też słuchawek do słuchania radia lub komputera. Używałem odtwarzaczy mp3 - ale ostatnio częściej wykorzystuję telefon komórkowy, który posiada wiele różnych funkcjonalności - aparat fotograficzny to niekiedy podręczny przenośny powiększalnik, to książka adresowa, to kalendarz, notatnik, budzik wibracyjny, odtwarzacz mp3, a nawet DAISY (używam programu Talks z mową i powiększeniem) - że nie wspomnę o dostępie do Internetu i GPS. 
Obecnie jestem jeszcze na etapie tradycyjnej Nokii E52, do której jestem bardzo przywiązany, i która w 100 proc. zaspokaja moje potrzeby jako urządzenie wielofunkcyjne. Niebawem jednak będę chyba musiał "przesiąść się" na coś dotykowego, może iPhone, zobaczę. 
No i komputer - to wiadomo, to coś tak oczywistego, że niemal zapomniałem... Korzystam z udźwiękowienia starego, poczciwego Syntalka, który powstał jeszcze w czasach, gdy królował DOS. Żadne cuda syntezy mowy tworzone z myślą o niewidomych - różne Iwony, Jacki, Krzysztofy, Anie, Maje itp. nie są w stanie dorównać Syntalkowi pod względem zrozumiałości mowy. Bardzo rzadko używam na komputerze oprogramowania powiększającego, natomiast podstawą jest dla mnie właściwe ustawienie kolorystyki ekranu. Nie jestem w stanie pracować z żadnym z oferowanych przez Windows profili wyglądu ekranu. Mam własny, wypracowany w drodze prób i błędów, od ustawienia tego profilu zawsze rozpoczynam pracę z komputerem. 
 
S.K. - To jednocześnie dużo i bardzo mało. Czy istnieją lepsze pomoce niż te, które Pan posiada? 
 
G.K. - Dla mnie w zasadzie nie. Jeżeli bym mógł zawsze korzystać z tego co mam - byłoby super. I bylebym mógł wtedy, gdy jakiś sprzęt jest zużyty, zamienić go na nowy, sprawny. Jest to mój główny problem. Sprzętu używam tak intensywnie, i to w tak różnych warunkach i okolicznościach, że zużywa się szybciej niż przewidują normy określone przez NFZ czy PFRON przy przyznawaniu dofinansowania zakupu sprzętu. 
Tak samo problem awarii i napraw jest dla mnie dramatem. Jeżeli sprzęt ulegnie awarii np. system FM i naprawa zabiera łącznie z wysyłką 2 miesiące, a ja nie mam równoważnego sprzętu zastępczego... Do tego dochodzi koszt naprawy, bywa że to kilkaset zł, skąd mam te pieniądze brać? 
Od kilku lat zastanawiam się nad implantem ślimakowym. Zrobiłem jakiś czas temu odpowiednie badania i wynik jest pozytywny. Dzięki implantowi powinienem np. odbierać dźwięk o częstotliwości do 8000 Hz, a więc z całego pasma mowy - no, ale to zawsze operacja i bardzo blisko mózgu... Choć mam wiele bardzo pozytywnych obserwacji ludzi, którzy dzięki implantowi naprawdę wiele zyskali, wciąż zmagam się z decyzją, czy z tej drogi skorzystać. 
 
S.K. - Rzeczywiście, te awarie to wielki problem. Przy tak wysokich cenach sprzętu trudno jest posiadać po dwie sztuki każdego rodzaju. Dobrze jednak, że ma Pan to, co jest dla Pana najważniejsze. 
 
G.K. - Oczywiście, ale jeszcze bardzo by się mi przydał notatnik brajlowski, który mógłby też pełnić funkcję monitora brajlowskiego. Kilka lat temu miałem nawet takie urządzenie, niestety ulegało awariom, a firma, w której kupowałem ze średnim entuzjazmem i takąż efektywnością zajmowała się jego naprawą. W końcu okazało się, że musiałbym wyłożyć kilka tysięcy zł na kolejną naprawę. 
Generalny problem to koszt wyższej klasy sprzętu i co najmniej niezrozumiałe, zasady dofinansowywania takiego sprzętu przez państwo - PFRON i NFZ. Zasady te są bardzo dyskryminujące aktywne osoby. Przykładowo w ostatniej edycji programu "Komputer dla Homera", jako wielokrotny "recydywista", który otrzymał już "morze" kasy na różne dofinansowania z PFRON, musiałbym wyłożyć kilka tys. zł jako wkład własny do zakupu notatnika brajlowskiego. Nie byłem w stanie sprostać tak rozumianej "sprawiedliwości społecznej", nie było mnie stać na tak wysoki udział własny, więc o notatniku mogę sobie tymczasem pomarzyć. 
 
S.K. - Tak, Pańskie problemy wynikają głównie z podwójnej niepełnosprawności. 
 
G.K. - Rzeczywiście, moim problemem w odróżnieniu od problemów ludzi "tylko niewidomych" lub "tylko niesłyszących" jest to, że ja muszę korzystać ze sprzętu zarówno wspomagającego funkcjonowanie z uszkodzonym słuchem, jak i z uszkodzonym wzrokiem. A to są całkiem spore pieniądze, np. zestaw złożony z aparatów słuchowych i systemu FM kosztuje ok. 20000 zł. NFZ daje, takiej osobie jak ja, 560 zł na jeden aparat, PCPR dołoży około 1000 zł, a na system FM nie dostanę w normalnym trybie, bo dawno ukończyłem 26 lat i nie studiuję - "po co takiemu staremu i nie perspektywicznemu takie urządzenie?". 
 
 S.K. - No tak, władze nie lubią spraw nietypowych, które trudno opisać, zadekretować i wydać na ich załatwienie sporo forsy. 
 
G.K. - Myślenie decydentów i dysponentów państwowej kasy, a nierzadko i tych mniej aktywnych obywateli naszego państwa, jest takie: jak człowiek jest aktywny - to sobie zarobi, wydepcze dojścia do różnych sponsorów i kasę sobie załatwi albo zarobi. Pomagajmy więc tym, co nie są aktywni, natomiast potrzeby i wymagania mają nieprzeciętne. I mało kogo obchodzi to, że sponsorzy też przede wszystkim kochają dzieci (a któż ich nie kocha) i im wolą pomagać, w nich wolą "inwestować". Ty człowieku zrobiłeś już swoje, przejdź na państwowy garnuszek. Tak będzie prościej, bardziej ekonomicznie, tylko co to za ekonomia? 
 
S.K. - To proszę jeszcze powiedzieć, od kiedy jest Pan osobą głuchoniewidomą, czy stan wzroku i słuchu ulega zmianom, polepsza się czy pogarsza. Jak to było na przestrzeni lat. 
 
G.K. - Wspomniałem już wcześniej "mimochodem", że urodziłem się z zaćmą i sytuacja wzrokowa jest w zasadzie stabilna. Gdy miałem 30 lat po kuracji laserowej wzrok trochę się poprawił. W ostatnich latach pojawiły się natomiast pewne problemy z ciśnieniem w gałce ocznej, bywa na granicy normy, jest podejrzenie jaskry, ale na razie nic się nie dzieje, sytuacja jest pod kontrolą. 
Natomiast uszkodzenie słuchu jest następstwem zastosowania streptomycyny po trzeciej, nieudanej operacji oka, kiedy miałem nieco ponad 4 lata. Do tego momentu słyszałem normalnie, choć nie zachowałem w pamięci żadnych "obrazów słuchowych" normalnego słyszenia. Ale dzięki temu, że słyszałem, zdążyłem opanować mowę, i to w zakresie mówienia oraz rozumienia. 
Streptomycyna miała zlikwidować stan zapalny, jaki powstał w wyniku owej nieudanej operacji oka. Uszkodzony został jednak nerw słuchowy i rozpoczął się powolny, aczkolwiek systematycznie postępujący, proces pogarszania się słuchu. Przez pierwsze 3-4 lata funkcjonowałem bez aparatów słuchowych, nie były konieczne. Niezbędne stały się, gdy poszedłem do szkoły w Laskach. 
 
 S.K. - Rozumiem, że te pierwsze cztery lata życia miały wielki wpływ na Pańskie przyszłe możliwości porozumiewania się przy pomocy mowy. Jak się to jednak stało, że nie utracił Pan tej możliwości, która przecież nie była jeszcze ani rozwinięta, ani utrwalona. 
 
G.K. - To, że nie zatraciłem zdolności rozumienia mowy, że nie utraciłem umiejętności mówienia jest przeogromną zasługą moich rodziców, którzy wiedzeni rodzicielską intuicją i naturalną, autentyczną miłością bardzo dużo do mnie mówili, prowokowali do mówienia. Mimo że nie mieli żadnej wiedzy na tematy związane z rehabilitacją słuchu i mowy, nie rozpaczali, że los im dał takie dziecko jak ja. Przeciwnie - czynili co mogli, abym mógł funkcjonować jak inne dzieci. Bynajmniej, nie koncentrowali się wyłącznie na zabieganiu o uzyskanie wzroku czy odzyskanie słuchu na drodze medycznej, chociaż o tym też myśleli i tego pragnęli. 
 
S.K. - To już wiemy, jak mają się sprawy z Pańską niepełnosprawnością. Na tym przerwiemy naszą rozmowę. Spotkamy się za miesiąc, porozmawiamy wówczas o pańskim wykształceniu i drodze zawodowej. Za tę część rozmowy dziękuję. 
Stanisław Kotowski 
 
aaa 
 5. ORGANIZACYJNE, PRAWNE, PRAKTYCZNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY 
 
aaa 
5.1. Co się dzieje w PZN-ie? 
Jan Brom 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
W Biuletynie Informacyjnym "Pochodni" - BIP, nr 12 (57), lipiec 2013 znalazłem niepokojącą informację. Informacja ta jest podwójnie niepokojąca. 
Po pierwsze dotyczy złej sytuacji w czterech okręgach PZN, 
po drugie utajnione zostały nazwiska przewodniczących zarządów okręgów i dyrektorów, którzy przestali pełnić te funkcje. 
Postanowiłem więc przedrukować tę informację i uzupełnić ją nazwiskami, moimi opiniami i uwagami. 
Informacje z "BIP" zamieszczam w cudzysłowach, a własne dopiski bez cudzysłowów. Poza tym jedne od drugich oddzielam wolnymi wierszami. 
 
"Z obrad Prezydium Zarządu Głównego PZN 
 Posiedzenie Prezydium Zarządu Głównego w dniu 28 maja br. obradowało w Ośrodku PZN "HOMER" w Bydgoszczy". 
 
Czytelnicy informację tę otrzymali w dniu 3 lipca br. Dlaczego tak późno? 
 
"Znaczną część obrad poświęcono dyskusji na temat sytuacji finansowej i organizacyjnej w niektórych okręgach PZN. Odbyło się także nadzwyczajne posiedzenie Lubuskiego Zarządu Okręgu, w którym uczestniczyli członkowie Prezydium ZG oraz przewodniczący Głównej Komisji Rewizyjnej. 
W dniu poprzedzającym posiedzenie Prezydium ZG, Zarząd Dolnośląskiego Okręgu, który znalazł się w trudnej sytuacji finansowej, podjął decyzję o rozwiązaniu umowy o pracę z dotychczasową dyrektor, która została odwołana także z funkcji sekretarza Zarządu. W najbliższym czasie ogłoszony zostanie konkurs na nowego dyrektora Dolnośląskiego Okręgu". 
 
Czyżby pani dyrektor nie posiadała imienia i nazwiska? Uzupełniam tę informację. Dotyczy ona odwołanej pani dyrektor i sekretarz Zarządu Okręgu pani Bożeny Małgorzaty Jankowskiej. Nie powinno być tak, że działacze i pracownicy na stanowiskach kierowniczych chodzą w chwale, kiedy nic złego się nie dzieje. Jeżeli jednak jest inaczej, są anonimowi. 
"Dotychczasowy długoletni prezes Zarządu Okręgu złożył rezygnację ze swojej funkcji. Spośród członków Zarządu zgodnie ze statutem wybrano nowego prezesa. Został nim Wiesław Świętochowski z Wałbrzycha". 
 
Panu przewodniczącemu Wiesławowi Świętochowskiemu serdecznie gratuluję i życzę uporania się z trudnościami. Czy jednak przewodniczący, który ustąpił z pełnionej funkcji ma zostać nieznany? Moim zdaniem tak się stać nie powinno. Podaję jego imię i nazwisko. Był nim Tadeusz Malawski. 
 
"W Okręgu Kujawsko-Pomorskim również dotychczasowy dyrektor przestał pełnić swoje obowiązki. Przyczyną decyzji były wyniki kontroli przeprowadzonej przez PFRON. Dotychczasowy dyrektor pozostał nadal sekretarzem Zarządu Okręgu. W związku z trudną sytuacją finansową Zarząd Kujawsko-Pomorskiego Okręgu zdecydował do końca bieżącego roku nie zatrudniać nowego dyrektora. Na ten czas obowiązki dyrektora powierzono pracownikowi biura Okręgu". 
 
 Wyjątkowo skąpa informacja. Co to znaczy "dyrektor przestał pełnić swoje obowiązki. "Przyczyną decyzji były wyniki kontroli przeprowadzonej przez PFRON"? Jakie były wyniki tej kontroli? A może to nie powinno obchodzić członków PZN-u? Jeżeli były one tak złe, dlaczego pan Jerzy Deja nadal pełni funkcję sekretarza Zarządu Okręgu? A czy ta osoba pełniąca obowiązki dyrektora ma to robić incognito? 
 
"Najtrudniejsza sytuacja wystąpiła w Okręgu Lubuskim. Po przeprowadzonej kontroli PFRON wypowiedział trzyletnią umowę na prowadzenie przez Okręg placówki. Okręg znalazł się w bardzo trudnej sytuacji organizacyjnej i finansowej. W grudniu 2012 rezygnację z pełnienia funkcji złożył wybrany na Okręgowym Zjeździe delegatów prezes ZO. Odwołano wówczas także sekretarza, który pełnił funkcję dyrektora Okręgu. 
Zgodnie ze statutem uzupełniono skład Prezydium ZO. Nowym prezesem została Elżbieta Czerwonka a sekretarzem i pełniącą obowiązki dyrektora - Anna Sierpińska. Na dwa tygodnie przed majowym posiedzeniem Prezydium ZG, poza prezes ZO, pozostałe osoby złożyły rezygnacje z pracy w Prezydium ZO. W związku z tym zwołane zostało nadzwyczajne posiedzenie plenarne Lubuskiego Zarządu Okręgu. Omówiono na nim aktualną sytuację jednostki. Zarząd Okręgu podjął decyzję o rozwiązaniu umowy o pracę z dotychczasową dyrektor Okręgu, która poinformowała o zakończeniu długotrwałego zwolnienia lekarskiego. Z kolei Prezydium Zarządu Głównego powołało tymczasowe Prezydium ZO w skład którego weszły osoby z dotychczasowego Prezydium ZO i nowe, które zdecydowały się na dalszą pracę mimo trudnej sytuacji finansowej Okręgu. Nadal prezesem tego Okręgu będzie Elżbieta Czerwonka. Liderzy tego Okręgu mają świadomość, że na dłuższy czas mają zablokowany dostęp do środków publicznych i aby przetrwać, muszą szukać sponsorów finansowania swojej działalności". 
 
Wyjątkowo dużo znaków zapytania. Może warto by przybliżyć dokonania Zarządu tego okręgu, które doprowadziły do takiej sytuacji. Ciekawe też, jak lubuscy działacze poradzą sobie z finansowaniem działalności bez dofinansowania z PFRON. 
 Nie wdając się w szczegółowe rozważania, kto odszedł, a kto mimo ciężkiej sytuacji pozostał, podam tylko, że przewodniczącym Zarządu Okręgu był pan Wiesław Żarna, a dyrektorem i sekretarzem Zarządu Okręgu pani Elżbieta Cieślak. 
 
"Jak zawsze Prezydium ZG podjęło szereg decyzji organizacyjnych (np. zmiany w statucie dotyczące zakładów aktywności zawodowej, odznak honorowych itp.). Podjęto także uchwałę o zwołaniu pod koniec czerwca br. plenarnego posiedzenia Zarządu Głównego, które podsumuje działalność Związku za 2012 rok". 
 
 Jest informacja, a jakoby jej nie było. Wiemy tylko, na kiedy postanowiono zwołać plenarne posiedzenie Zarządu Głównego i w jakim celu. 
 
 "Już po obradach Prezydium ZG, w dniu 10.06.2013 nastąpiły zmiany personalne w kolejnym Okręgu. Tym razem dotyczyły Okręgu Śląskiego. Rezygnację z funkcji złożył prezes ZO. Wybór jego następcy odłożono do jesieni br. Zarząd Okręgu dokonał również wyboru nowego dyrektora w osobie Jerzego Janasa, którego następnie wybrano także na sekretarza Okręgu". 
 
Nie wiadomo, co stało się z poprzednim dyrektorem, a brak tej informacji może być mylący. Ktoś może dojść do wniosku, że chodzi o pana Jana Kwietnia. Tak jednak nie jest. Pan Jan Kwiecień przed kilkoma miesiącami odszedł na emeryturę, a na stanowisko dyrektora został powołany Grzegorz Draga. 
Dodam jeszcze, że przewodniczącym Zarządu Okręgu nie była osoba anonimowa. Przez wiele lat funkcję tę pełnił pan Norbert Galla. 
Tak wyglądają informacje, które członkom Związku przekazuje prasa wydawana przez to stowarzyszenie. Ciekawe, ile mogli z omawianej informacji dowiedzieć się członkowie PZN-u z pozostałych okręgów, a nawet z tych, których informacje dotyczyły. 
I ostatnia uwaga - chcę jasno i wyraźnie powiedzieć, że za stan informacji w PZN-ie nie odpowiada pani redaktor Ewa Fraszka-Groszkowska ani kolegium redakcyjne. Taka jest polityka informacyjna władz Polskiego Związku Niewidomych. 
 
 aaa 
5.2. U niepełnosprawnych wzrokowo (cz. 3)
Niewidomi jako grupa społeczna 
Aleksander Mieczkowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Przed miesiącem zastanawiałem się, czy uprawnione jest określenie "środowisko niewidomych i słabowidzących". Doszedłem do wniosku, że środowisko to, jeżeli nawet go będziemy tak określać, jest bardzo luźne, które charakteryzuje się wielką różnorodnością, jest rozproszone i nie wytwarza silnych więzi między jego członkami. Zapowiedziałem też, że w następnym odcinku zastanowię się nad niewidomymi i słabowidzącymi jako grupą społeczną. 
Według socjologii począwszy od trzech osób można już mówić o grupie społecznej. Jest to minimum, a maksimum - nie ma górnej granicy liczbowej grupy społecznej. Grupą społeczną jest np. naród, co w przypadku Chińczyków jest grubo ponad miliard osób. Tak samo można mówić o np. katolikach czy buddystach i również będą to bardzo liczne grupy. 
Możemy więc mówić o małych i wielkich grupach społecznych - małe to takie, których wszyscy członkowie znają się wzajemnie. W dużych grupach nie ma takiej możliwości. 
Możemy też mówić o grupach formalnych i nieformalnych. Często małe grupy są grupami nieformalnymi, a duże formalnymi. 
Małe nieformalne grupy to np. grupy towarzyskie, turystyczne, brydżowe. Członkiem takiej grupy jest ktoś, kogo inni członkowie akceptują i tyle. Grupa taka nie ma statutu, ani formalnego przywódcy. 
Duże grupy - są to formalne grupy. Mają jakąś organizację, prawo, władze. Grupami takimi są, oprócz już wymienionych, związki zawodowe, duże stowarzyszenia, np. PZN, partie polityczne i podobne. 
Przywództwo w grupie może być również formalne i nieformalne. W grupach towarzyskich np. nie ma wyborów, ktoś podsuwa pomysły, z kimś się wszyscy bardziej liczą niż z innymi członkami, ale nie jest to szef, prezes, dyrektor czy inny kierownik wybrany w drodze jawnych czy tajnych wyborów. W dużych grupach - w PZN-nie czy w partiach politycznych ich kierownictwa są jakoś tam wybierane, w mniej czy w bardziej demokratyczny sposób. 
Grupę społeczną zawsze musi coś łączyć, musi być coś wspólnego, coś, co jest ważne dla większości tej grupy. Naród łączy historia, kultura, obyczaje, najczęściej język, teren, na którym żyje. Grupę religijną łączy wiara w Boga lub bogów, wspólne obrządki religijne, tradycja. Partię polityczną łączy idea, poglądy i program polityczny, wspólne cele. 
Po tym ogólnym wstępie zastanówmy się, czy wszyscy niewidomi i słabowidzący stanowią grupę społeczną, czy jest coś takiego, co ich łączy? 
Sam fakt, iż mówimy o niewidomych i słabowidzących świadczy, że niepełnosprawność nie jest tym klarownym czynnikiem łączącym. Jak pisałem przy omawianiu środowiska niewidomych i słabowidzących, osoby z uszkodzonym wzrokiem różnią się między sobą pod wszystkimi możliwymi względami. Chyba nie ma nic poza uszkodzeniem wzroku, trudnościami z tego wynikającymi i odmiennymi technikami wykonywania różnych czynności, co byłoby tym spoiwem. Ale przecież i pod względem uszkodzenia wzroku niewidomi i słabowidzący różnią się w sposób istotny. Osoby słabowidzące funkcjonują w sposób zbliżony do funkcjonowania ludzi widzących i w odmienny od całkowicie niewidomych. Można powiedzieć, że uszkodzenie wzroku raczej dzieli członków tej grupy niż ich łączy. 
Czynnikiem łączącym jest prawo, które traktuje niemal jednakowo osoby słabowidzące i niewidome. Osoby te często, chociaż nie zawsze, należą do tych samych stowarzyszeń. To mogłoby również ich łączyć, ale w praktyce raczej dzieli niż łączy. 
Każdy człowiek należy do wielu różnych grup, do rodziny, narodu, grona towarzyskiego, jakiegoś stowarzyszenia, czasami do partii politycznej, kółka zainteresowań itd. Niewidomi i słabowidzący należą również do różnych grup. Dobrze jest, jeżeli właśnie tak jest. W przeciwnym przypadku człowiek jest samotny i nie czuje się z tym dobrze. 
Część niewidomych i słabowidzących należy do jakiegoś stowarzyszenia osób z uszkodzonym wzrokiem. Niestety, coraz więcej osób, przede wszystkim całkowicie niewidomych, nie chce należeć do największego stowarzyszenia tj. do PZN-u. Coraz mniej jest okoliczności, które skłaniają ich do tego, coraz mniej PZN im oferuje, a w trudniejszych sytuacjach życiowych nie mogą liczyć na jego pomoc. Dawniej spoiwem PZN-u były: lektoraty społeczne i zawodowe, stypendia lektorskie, skierowania na wczasy, skierowania do sanatoriów i prewentoriów, przyznawanie dofinansowania do zakupu sprzętu rehabilitacyjnego, przyznawanie zapomóg, wydawanie kilkunastu tytułów prasy środowiskowej, wypożyczanie książek brajlowskich i mówionych oraz bogata oferta różnorodnej działalności, w tym pomoc w uzyskaniu pracy, mieszkania, renty. Czynnikiem łączącym była też legitymacja PZN-u, która miała charakter państwowego dokumentu uprawniającego do korzystania z różnych uprawnień. Obecnie niewiele z tego pozostało. Zabrakło więc materialnego spoiwa tej grupy. 
Zauważyć należy, że nikt, albo prawie nikt, nie chce być niewidomym ani słabowidzącym. Niemal każdy, gdyby tylko mógł, zrzekłby się członkostwa w tej grupie. Niestety, najczęściej nie jest to możliwe, a przynajmniej nie zależy od osób niewidomych ani od słabowidzących. Jeżeli ktoś tylko chce, z większymi lub mniejszymi trudnościami, może zrzec się obywatelstwa swego kraju i przyjąć inne, może wystąpić ze wspólnoty religijnej i wstąpić do innej albo pozostać poza takimi wspólnotami. Każdy, kto chce może wystąpić ze stowarzyszenia, do którego należy, z partii politycznej, a nawet ze wspólnoty rodzinnej. Niemal każdy ma takie możliwości. Niewidomi jednak nie mogą przestać być niewidomymi, a jeżeli nawet im się to uda, będzie to dzięki staraniom lekarzy okulistów, a nie ich decyzji. 
Obserwujemy dwie wielkie tendencje występujące wśród osób z uszkodzonym wzrokiem: 
a) odcinania się od wszystkiego, co ma związek z tą niepełnosprawnością, 
b) izolowania się od reszty społeczeństwa i dążenie do życia wśród innych osób z podobną niepełnosprawnością. 
Każda z tych tendencji powoduje różne postawy, różne zachowania i ma różne konsekwencje. 
Niektóre osoby odcinają się jak mogą od niewidomych i słabowidzących i nie życzą sobie, żeby ich utożsamiano z niewidomymi. Odrzucają one wszystko, co mogłoby ich łączyć w tę specyficzną grupę społeczną. 
Inne osoby z kolei potrafią funkcjonować tylko w specjalnych warunkach. W tym przypadku instytucje dla niewidomych są silnym spoiwem. 
Ze względu na charakter niepełnosprawności, osoby z uszkodzonym wzrokiem są postrzegane przez otoczenie jako odrębna grupa. To jednak raczej nie jest czynnikiem spajającym. 
Przy dokładniejszym zastanowieniu się nad tą grupą społeczną, o niewidomych można mówić, jako o grupie mniejszościowej, gdyż występują tu znaczne podobieństwa. Dotyczą one głównie całkowicie niewidomych. Osoby słabowidzące bowiem mniej wyróżniają się, są mniej zauważalne, są postrzegane jako osoby widzące, tyle że nieco gorzej. Łatwiej jest im wtopić się w tło społeczne i identyfikować z ludźmi widzącymi. 
Sytuacja osób słabowidzących podobna jest do imigrantów z sąsiedniego kraju, w którym żyją ludzie o podobnych cechach fizycznych. Imigrant taki nie jest zauważany na ulicy. Zdradza go tylko sposób mówienia, akcent i inne drobiazgi. 
Całkowicie niewidomy natomiast podobny jest do imigranta odmiennej rasy w społeczeństwie jednolitym pod względem etnicznym i rasowym. Jest on doskonale widoczny. Nie może zmienić swoich cech fizycznych, koloru skóry i nie może udawać tubylca. 
Ludzie często postrzegają mniejszości etniczne i rasowe jako grupy odrębne, charakteryzujące się odmiennymi cechami. W zależności od nastawienia, skłonni są przypisywać im cechy pozytywne lub negatywne, częściej te drugie. Zauważają niewłaściwe zachowania u niektórych przedstawicieli danej grupy mniejszościowej i przypisują je całej grupie. 
Grupy mniejszościowe z kolei mają tendencję do izolowania się, kultywowania swojej tradycji, zawierania małżeństw w obrębie grupy. Utrudnia to ich integrację ze społeczeństwem, w którym żyją. Podobne cechy i tendencje zauważyć można u niewidomych. Posiadają oni własne przedszkola, szkoły, zakłady pracy, duszpasterstwo, stowarzyszenia, organizacje sportowe, instytucje kultury, wydawnictwa, prasę. Wymienione czynniki utrudniają integrację, chociaż również ją ułatwiają. Zależy to od tego, jak poszczególne osoby potrafią wykorzystywać tę specjalną infrastrukturę. 
A więc niewątpliwie są tu istotne podobieństwa, ale są też różnice. Niewidomi, a zwłaszcza ociemniali, w przeciwieństwie do etnicznych czy rasowych grup mniejszościowych, nie odczuwają tak silnej więzi wewnątrzgrupowej. Mimo to są oni jak imigranci w pierwszym pokoleniu. Żyją sprawami "starego kraju", czyli ludzi widzących, którymi już nie są. Ich rodzice, rodzeństwo, członkowie dalszej rodziny i znajomi są osobami widzącymi. Zwykle nie mają "przodków", z dokonań których mogliby być dumni. Najczęściej nie znają wybitnych niewidomych, nic albo niewiele o nich wiedzą i nie chcą wiedzieć. Nie są oni im bliscy kulturowo, rasowo, etnicznie. Nie chlubią się więc nimi i przez to nie podnoszą poczucia własnej wartości. Nie ma tu czegoś takiego, jak wielka duma Polaków z Jana Pawła II czy mieszkańców Wisły z Adama Małysza. 
Oczywiście, od każdej zasady są jakieś wyjątki, każde uogólnienie pozostawia margines, który nie mieści się w jego ramach. Tak jest i w tym przypadku. Trafiają się niewidomi, którzy potrafią się integrować, a jednocześnie odczuwać dumę z osiągnięć chociażby Stanisława Bukowieckiego, Januarego Kołodziejczyka czy sukcesów na paraolimpiadzie sportowców z uszkodzonym wzrokiem. Jednak stanowią oni mniejszość. Większość nic nie wie ani o tym ociemniałym polityku, ani o ociemniałym naukowcu z ciężką złożoną niepełnosprawnością, ani o rekordach niewidomych sportowców. 
Podobieństwo części niewidomych do grup mniejszościowych, ich tendencje do izolacji społecznej, tworzenie mikrokultury itp. powinno być uwzględniane w programach i metodach rehabilitacji. Podobnie niechęć znacznej części osób z uszkodzonym wzrokiem do identyfikacji z grupą niewidomych i słabowidzących musi być uwzględniana przy różnych działaniach na ich rzecz i formach organizacyjnych. Jest to wielkie zadanie dla teoretyków i praktyków rehabilitacji. Wszyscy natomiast powinni wiedzieć, że są takie problemy, i że mogą one rzutować na zachowanie niewidomych i słabowidzących oraz na postawy lokalnych społeczności do osób z tą niepełnosprawnością. 
 
 aaa 
5.3. Protest głuchych i niedosłyszących przeszedł ulicami Warszawy 
 
Źródło: PAP/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2013-07-01 
 
Osoby głuche i niedosłyszące protestowały w poniedziałek (1 lipca) w Warszawie przeciwko dyskryminacji ich środowiska. Domagały się m.in. dymisji zarządu Polskiego Związku Głuchych, który - w ich ocenie - nie wypełnia swoich zadań. 
PZG z większością postulatów się nie zgadza. 
 
Protestujący przeszli sprzed Pałacu Kultury i Nauki przed budynek Sejmu. Jak powiedzieli PAP uczestnicy demonstracji, zorganizowały ją osoby prywatne. 
Demonstranci nieśli plakaty: 
"Głusi nie gęsi, też swój język mają - co to za super pedagog, który nie zna naszego języka?; 
- domagamy się reformy w szkołach dla głuchych"; 
"Stop dyskryminacji przy rekrutacji do pracy"; 
"Słyszycie, nie bądźcie głusi na nasze prawa"; 
"Domagamy się prawa do normalnego życia"; 
"Wolność głuchym". 
 
Głusi protestowali przeciwko preferowaniu Systemu Językowo-Migowego (SJM). 
W rozmowie z PAP podkreślali, że dla wielu osób jest on niezrozumiały, ponieważ głusi posługują się w większości Polskim Językiem Migowym (PJM). Tymczasem SJM używają tłumacze w urzędach i w telewizji. 
Jak wyjaśnił PAP tłumacz języka migowego Jacek Szurik, różnice między oboma językami są znaczne. Podkreślił, że PJM, w przeciwieństwie do SJM, jest językiem ekspresyjnym, a posługująca się nim osoba wykorzystuje nie tylko ręce, ale też twarz i całe ciało. 
- SJM to jest język, który stworzył sobie PZG, który preferuje PZG, a który polega na tym, że tłumaczy się prawie dosłownie to, co się mówi. Nie ma w nim żywej gestykulacji. Polski Język Migowy to inny język - naturalny, którym głusi posługują się od urodzenia. Jest zupełnie inna składnia (...). Jeżeli jedna osoba miga w SJM, a druga w PJM, to się nie dogadują - podkreślił. W liście otwartym Ruch Społeczny Głuchych i ich Przyjaciół, którego przedstawiciele wzięli udział w demonstracji, zaznacza, że Polski Związek Głuchych dyskryminuje ich społeczność. 
"Zasmuca nas fakt, iż osoby głuche zostały zapomniane przez ich własny związek i zepchnięte na margines życia społecznego" - napisano. 
Protestujący, oprócz dymisji zarządu PZG, domagają się, aby prezesem związku oraz oddziałów były osoby głuche, migające w PJM. Chcieliby także, aby cały zarząd stanowiły osoby głuche. 
- PZG jest skostniały i prowadzą go słyszący. Chcemy, żeby do PZG weszli nowi, młodzi i głusi ludzie, którzy rozumieją problemy głuchych - powiedział PAP wiceprzewodniczący ruchu Stanisław Porowski. 
W przesłanym PAP stanowisku Zarząd Główny PZG zaznacza, że manifestacja nie jest działaniem PZG. "Część postulatów jest niepoprawnie napisana, niektóre są nierealne, z większością się nie zgadzamy" - zaznacza ZG PZG. Związek informuje, 
że wybory do zarządu odbywają się w sposób demokratyczny, poprzez głosowanie tajne w wyborach bezpośrednich. 
Zaznacza przy tym, że głosu osób głuchych należy wysłuchać z uwagą. "Zdajemy sobie sprawę, że postulaty zawarte w petycji wynikają z narastającej frustracji środowiska osób głuchych, która jest wynikiem złej wieloletniej sytuacji głuchych w Polsce, niewystarczającej edukacji, braku godziwej pracy i płacy, braku tłumaczy w urzędach, szpitalach, przychodniach lekarskich" - podkreśla ZG PZG. 
PZG przypomina, że od lat walczy o nauczanie dwujęzyczne w szkołach dla głuchych, większą dostępność mediów, wejście na otwarty rynek pracy dla głuchych, zmianę przepisów dotyczących prawa jazdy, większą dostępność zawodów dla głuchych i zmianę przepisów BHP. 
Szacuje się, że w Polsce jest od 60 do 100 tys. głuchych. 
 
 *** 
 
Powyższa publikacja nie dotyczy niewidomych ani słabowidzących. Wydaje się jednak, że problemy są podobne. Władze Polskiego Związku Głuchych są krytykowane tak, jak władze Polskiego Związku Niewidomych. Z pewnością nie jest to korzystne dla tych stowarzyszeń. 
(przypis redakcji "WiM") 
 
aaa 
5.4. Bunt przeciw litości 
dr Dorota Podgórska-Jachnik 
 
Źródło: "Człowiek z niepełnosprawnością w rezerwacie przestrzeni publicznej" (Impuls, Kraków 2013) 
 Data opublikowania na www.niepelnosprawni.pl: 2013-07-11 

Narzędziem manifestacji może być wiele rzeczy. (...) T-shirt na torsie osoby z niepełnosprawnością może w jej imieniu wołać: "Jeszcze nie umarłem!". Może obwieszczać: "Tak, mam mózgowe porażenie!" albo (...) strofować obcych: "Co się gapisz!". 
 
Piss on pity to manifest ruchu niepełnosprawnych artystów brytyjskich lat 80. i 90. minionego stulecia, a wśród nich Johna Crescendo i Iana Stantona. Za ich sprawą gitarowe bluesy stały się nośnikiem ważnych treści: niepełnosprawni mogą kochać swoje ciała, nie chcą niczyjego miłosierdzia, tym, co im w życiu najbardziej potrzebne, jest możność dokonywania wyborów i poszanowanie ich praw. Zamanifestowana wulgarność jest przejawem buntu ludzi, którym - jak podkreśla za muzykami Colin Cameron - "pozwala się mówić spastyka, kalectwo, upośledzenie (...), ale nie pozwala się mówić fuck" 107. Ale, wbrew zakazowi, mówią to. Każą się "odpieprzyć miłosiernym, olewają litość" 108. Buntują się. 
 
Wczesne ostrzeganie o relacjach i problemach rodzących bunt pozwala zapobiec porażkom działań społecznych zmierzających w niewłaściwym kierunku. Pozwala zrozumieć wyjście w 1992 roku na ulice Londynu osób niepełnosprawnych protestujących przeciwko ogólnoświatowej akcji charytatywnej Telethon Jerry'ego Lewisa 109. 
 
Akcje te odbywają się od 1954 roku do dzisiaj w wielu krajach na świecie. Ich polskim odpowiednikiem jest doroczne granie Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy traktowane jak święto narodowe i mimo pojedynczych głosów kontestujących postrzegane jako jedno wielkie dobro i duma narodu. Akcja ta jest wszak miernikiem wielkości naszych serc! Czy więc możemy zrozumieć masowy protest niepełnosprawnych Brytyjczyków atakujących Telethon jako najbardziej upokarzające widowisko, jakiego w życiu doznali? Czy empatycznie wejdziemy w rolę demonstranta na wózku inwalidzkim z plakatem "ITV spycha mnie na margines" w dłoniach i poczujemy, co tak naprawdę upośledza go społecznie? Czy znamy przyczynę, dla której londyński ITV Telethon w 1992 roku był ostatni w tym kraju i dlaczego po tych demonstracjach zniknęły z telewizji brytyjskiej inne programy charytatywne 110 zbierające fundusze dla osób niepełnosprawnych, w tym niepełnosprawnych i chorych dzieci? 
 
Posługuję się ekstremalną retoryką, by pokazać wydarzenia, które nie mają (jeszcze?) racji bytu w naszym kraju i przy obecnym poziomie świadomości społecznej Polaków mogą wydać się zupełnie niezrozumiałe. Pokazuję je, by ukazać symboliczny kontekst naruszeń terytoriów Ja bardziej wyemancypowanych i bardziej świadomych swoich praw osób z niepełnosprawnością. Według Williama Peace'a to właśnie świadomość praw człowieka (nie osoby niepełnosprawnej, ale właśnie człowieka!) wyznacza współczesny stosunek ludzi niepełnosprawnych do własnej niepełnosprawności oraz do społeczeństwa. Prawo nie lituje się nad człowiekiem i społeczeństwo nie musi litować się nad człowiekiem niepełnosprawnym. Zobowiązane jest za to do spełnienia pewnych roszczeń - niezbywalnych z racji bycia człowiekiem, a nie osobą ze względu na niepełnosprawność skazaną na litość i miłosierdzie. 
 
Peace jest interesującą postacią - nowojorski wykładowca akademicki poruszający się na wózku od 18. roku życia. Pisze na swoim blogu Bad Cripple (ang. zły, niegrzeczny czy też zbuntowany inwalida). Jest antropologiem kultury, pisarzem i blogerem zainteresowanym studiami nad niepełnosprawnością, ale także - a to ciekawe zestawienie - tematyką body art i modyfikacji ciała. Peace afirmuje postawę odpowiedzialności osób niepełnosprawnych za siebie i ich walkę o prawa człowieka. Dopuszcza myśl, że są wśród nich tacy, którzy chcą wchodzić w role ofiar i obiektów działań charytatywnych (posługuje się jako swoistą ikoną charytatywności, ale i przedmiotu działań charytatywnych, postacią sparaliżowanego aktora Christophera Reeve'a). Sam Peace nie propaguje takich postaw. Odcina się od charytatywności w wydaniu Reeve'a: to jego walka z niesprawiedliwością społeczną i sprzeciw wobec charytatywnego modelu niepełnosprawności opartego na bolesnych emocjach 111. Lektura tekstów Peace'a pozwala zrozumieć istotę dekonstrukcji pojęcia niepełnosprawności przez odrzucenie obciążeń wynikających z uzależnienia od miłosierdzia innych. 
 
Jako ciekawostkę podam, iż William Peace z dumą obnosi duży kolorowy tatuaż, który budzi mieszane uczucia, często dystans, jednak dla Peace'a jest to manifestacja Jego Inności - nie tej niezamierzonej, związanej z wózkiem inwalidzkim, ale tej celowej, związanej z wykreowaniem siebie. Jest to jego prywatna manifestacja buntu i niezależności. 
 
Narzędziem manifestacji może być wiele rzeczy. Jako inny przykład chcę tu wskazać na narzędzie dość specyficzne, jakim jest T-shirt (http://www.thenthdegree.com) - prywatny postmodernistyczny billboard. 
 
T-shirt na torsie osoby z niepełnosprawnością może w jej imieniu wołać: "Jeszcze nie umarłem!". Może obwieszczać: "Tak, mam mózgowe porażenie!" albo "Tak, mam zanik mięśni!" lub "Tak, mam ADHD!", ale też może ironizować naukowe pojęcia, przedstawiając przewrotnie swego właściciela: "Głęboko Normalny", "Głęboko Eufemizowany" czy też "Biurokratycznie Upośledzony". Może strofować obcych: "Co się gapisz!", ale też pouczać: "Twoja postawa może być moją największą barierą" 112. Może naprawdę wiele, ale istotne jest także to, że już sama manifestacja i wysłanie pewnego przesłania w przestrzeń publiczną, nawet jeśli niczego nie zmieni, nawet jeśli będzie tylko owym zakazanym ekspresyjnym fuck, ma magiczną siłę wzmacniania. To też jest istotą działania określanego mianem empowerment (ang. uprawomocnienie, podnoszenie zdolności społecznych, politycznych itd.). Bunt przeciw litości może być konstruktywny. 
 
Bunt osób niepełnosprawnych może przybierać czasem bardziej obrazoburczą formę. Otwierając Czytelnika na pojawianie się i znaczenie nowych symbolicznych zjawisk, przedstawię na koniec przykład społecznej prowokacji. Otóż popularny w Polsce undergroundowy "Vice" donosi, iż w Szwecji ukazała się w sprzedaży "lalka-debilka Gil" 113. Lalka "cierpi" na mózgowe porażenie, ma powykręcane ręce, mało inteligentny wyraz twarzy, rozdziawione usta wymazane jedzeniem. Instrukcja obsługi mówi: "Traktuj ją jak debilkę". Gazeta zamieszcza zdjęcie lalki, a na Facebooku znajduje się opis: "Nie przeklina, nie uprawia seksu, nie pije wódy i nie robi kupy. Dużo lepiej niż prawdziwy debil"114. 
 
Lalka stowarzyszenia Gil, fot.: Facebook.com/Cpdockan 
 
Szok spowodowany tymi opisami (słownictwo wyrugowane przez polityczną poprawność) i sprzedażą lalki został spotęgowany informacją, iż została ona wyprodukowana przez stowarzyszenie osób niepełnosprawnych (sic!) propagujące ideę niezależnego życia. Autodeprecjacja? Anders Westgerd, członek tego stowarzyszenia, wyjaśnia: "Mieliśmy po dziurki w nosie traktowania nas z uprzejmością wynikającą z uprzedzeń, jakbyśmy byli dziećmi lub jakbyśmy byli upośledzeni intelektualnie. Chcieliśmy zrobić coś, co by sprowokowało ludzi do zastanowienia się nad tym, jak nas traktują" 115. Zgodnie z intencjami autorów prowokacji - niech Czytelnik ją rozważy. Jednak zwracam uwagę, że nie jesteśmy jeszcze przygotowani na ten rodzaj rebelii w dyskursie publicznym niepełnosprawności. I - jak to przy prowokacjach - pytamy siebie po co i dlaczego. A to jest właśnie ich największa dyskursywna wartość. Trzeba również zauważyć, że w obliczu wyrazistości tych komunikatów dostępny codzienny przekaz "Bądź miły dla niepełnosprawnych!" wydaje się mdły i nijaki. Nie spektakularny. Nie widowiskowy. Bez mocy sprawczej. Czy zatem takiej prowokacyjnej inspiracji będziemy poszukiwać, aby przełamywać stereotypy niepełnosprawności? 
 
UWAGA konkurs! Wygraj książkę "Człowiek z niepełnosprawnością w rezerwacie przestrzeni publicznej" 
 
Zaprezentowany przez nas artykuł to fragment rozdziału trzeciego książki "Człowiek z niepełnosprawnością w rezerwacie przestrzeni publicznej", zatytułowanego "Deprecjacja osób z niepełnosprawnością w dyskursie publicznym za pośrednictwem mediów" (str. 104-108). Autorką rozdziału jest dr Dorota Podgórska-Jachnik, prof. nadzw. WSP w Łodzi. Książkę, pod redakcją naukową Zenona Gajdzicy, wydała Oficyna Wydawnicza "Impuls" (Kraków, 2013, www.impulsoficyna.com.pl), a patronatem objął Komitet Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk. 
 
Patronat medialny nad książką objął portal www.niepelnosprawni.pl, dlatego dla naszych Czytelników mamy trzy egzemplarze książki "Człowiek z niepełnosprawnością w rezerwacie przestrzeni publicznej" do wygrania w konkursie. 
 
By wygrać jedną z nich, wystarczy przesłać na adres e-mail redakcja@niepelnosprawni.pl: 
1. Propozycję napisu na T-shircie, jaki najchętniej byś nosił/-a (wyjaśnienie zabawy znajdziesz w artykule). 
2. Dane adresowe do przesłania ew. wygranej. 
 
Najciekawsze odpowiedzi zostaną nagrodzone książką "Człowiek z niepełnosprawnością w rezerwacie przestrzeni publicznej". Zwycięzcy (i tylko oni) zostaną powiadomieni mailowo. 
Więcej w regulaminie konkursu. 
http://ad.niepelnosprawni.pl 
 
aaa 
5.5. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH 
Czy ślepota jest zgodna z Konstytucją 
Jerzy Ogonowski 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Jak informują donosiciele ze średnio pewnego źródła, w niedługim czasie Trybunał Konstytucyjny rozpatrzy kwestię, czy ślepota jest zgodna z Konstytucją. Sprawa została wniesiona przez gremium niewidomych, którzy chcą pracować, ale nie bardzo oraz gremium pracodawców Mamut Syberyjski, którzy wprawdzie niekoniecznie chcą zatrudniać niepełnosprawnych, ale za to chcą otrzymywać różne subwencje z tego tytułu i to bardzo. Przy okazji Trybunał obiecuje rozpatrzyć zagadnienie, czy niepełnosprawny niezdolny do samodzielnej egzystencji jest w ogóle do czegoś zdolny, a jeśli tak, to do czego i co mu za to grozi. 
	Przy tej okazji wart jest podkreślenia fakt, że Najwyższa Izba Kontroli wykryła, iż podjęty z rozpędem i zadęciem dwukierunkowy sposób orzekania o winie (tj. o niepełnosprawności) jest nieefektywny i dziwny. Przypomnijmy, że chodzi o przyjęty w 1997 roku w Polsce system, zgodnie z którym istnieje jedno orzecznictwo na potrzeby rentowe oraz drugie - dotyczące niepełnosprawności w sensie filozoficznym. Miałem okazję uczestniczyć w spotkaniu z twórcą systemu - ówczesnym dyrektorem Biura Pełnomocnika ds. Osób Niepełnosprawnych - J. Lachem, który dowodził, iż wreszcie takie orzeczenie będzie własnością niepełnosprawnego, nikt nie będzie miał prawa od niego żądać okazywania tego dokumentu. 
Dyskusja wykazała wówczas, że trzeba było wprowadzić jeden artykuł w postaci furtki, żeby nie pozbawić pracy wszystkich niewidomych na raz. Ale system pozostał jako swoisty i nieprzejrzysty. Dopiero po 16 latach NIK ustalił, że o ile orzecznictwo na potrzeby rentowe ma sens, to orzecznictwo drugie jest niepotrzebne i trzeba to wszystko połączyć, czyli wrócić do starych baranów. W kuluarach mówią, że są propozycje, aby hymnem, przynajmniej niektórych warstw społecznych, stała się Międzynarodówka. Warto dodać, że w okresie transformacji ustrojowej niewidiomi dokonali wręcz milowego skoku, bo coraz więcej niepełnosprawnych ze względu na wzrok jeździ samodzielnie samochodami i żadnych wypadków nie powodują. Bo w końcu prawo jazdy też jest wyłączną własnością niewidomego i nie musi nikomu go pokazywać, a już na pewno nie musi do tego załączać orzeczenia o niepełnosprawności. Ale gdyby tak zlikwidować prawa jazdy dla niewidomych, to może nie byłoby w tym nic złego. 
	Równie istotną informacją jest to, że powstaje trzeci filar wspomagania pracodawców, którzy zatrudniają osoby niepełnosprawne. Chodzi o to, że wydajność tych osób sytuuje się znacznie poniżej zera, toteż wydawane dotychczas miliardy przez Państwo są zbyt małe. Wprawdzie Komisja Europejska zwraca uwagę, że te subwencje są zbyt duże, ale w Komisji jest zbyt wielu Żydów i to wszystko dlatego. Postanowiono zatem wprowadzić dodatkowe subwencje pod groźbą zwolnienia wszystkich niepełnosprawnych, wśród których ilość zatrudnionych do dnia dzisiejszego rośnie na złamanie karku. Kiedyś niewidomy dostawał tzw. lektorskie, którym sam dysponował stosownie do potrzeb i mieliśmy niemało prawników, pracowników kultury, pracowników naukowych itp. Ale to była komuna, a jak powszechnie wiadomo - wtedy niepełnosprawni byli i prześladowani, i niezatrudniani, a zresztą prawdziwe zatrudnienie - jak kiedyś rzekł senator Rolicki, to wymysł Stalina. Trzeba będzie w jakiś sposób ominąć zalecenia Komisji, toteż wśród walczących ponownie zdobywa popularność dawna młodzieżowa pieśń obozowa "A gdy nam wojnę wypowie Ghana". Warto przypomnieć, że pieśń ta, na przełomie Gierka i Jaruzelskiego, została zastąpiona pieśnią w rytmie walczyka "Najlepszy środek na mendy" i była śpiewana na młodzieżowych obozach niewidomych studentów. 
	Dobrze chociaż, że mają nie być prześladowani ci niepełnosprawni i starszawi, którzy uzyskali prawo do zwolnienia z abonamentu RTV i nigdzie tego nie zgłosili. Podobno są szanse, że będzie to im darowane. Co jednak zrobią ci niepełnosprawni, którzy będą dysponować niepotrzebnym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności? A nie należy zapominać, że teraz już nie można tego, ot tak sobie, wrzucić do kubła, trzeba wiedzieć, do którego, a wcześniej trzeba uzyskać informacje, czy taki papier to papier, czy też coś innego. Niedawno dowiedziałem się, że bilety tramwajowe to nie papier. Ciekawe, czy ktoś już pomyślał, aby zwolnić niewidomych z segregowania biletów tramwajowych na papierowe i niepapierowe. Tym bardziej, że niewidomi, zgodnie z walczącymi o zgodność z konstytucją, mają pracować krócej i co zrobimy, jeżeli takie dociekania okażą się zbyt długie i przekroczą ustawowy czas pracy osoby niepełnosprawnej? W końcu takie segregowanie i dociekanie to też praca i to fizyczna, a więc robociarska, komunistyczna. 
	Wszystko zatem, co tu napisałem, świadczy o niezgodności ślepoty z konstytucją. Przede wszystkim dlatego, że konstytucja w ogóle ani razu nie wymienia w żadnym artykule niewidomych, zatem trzeba by ją zmienić, bo praktycznie nas nie ma, a to jest po pierwsze - nieprawda, po drugie - niedopuszczalne. Poza tym konstytucja nic nie mówi na temat pracy niewidomych, bo jak ma mówić, skoro nie mówi o niewidomych. No i wreszcie - co najważniejsze - konstytucja nic nie mówi o tym, że pracodawca ma dostawać jakieś pieniądze z tytułu tego, że nie jest niepełnosprawny, bo jeśliby tak było, to pracodawca dokonywałby swego rodzaju zemsty na niepełnosprawnych, że mu nie dają pieniędzy. Tak więc należy przewidywać, iż Trybunał Konstytucyjny stwierdzi, że wszystko, co jest związane z niewidomymi, jest niekonstytucyjne, dlatego - chociaż pracy nie mają - to i tak muszą mieć ją skróconą. Jak czegoś nie ma, to można to dowolnie skracać i wydłużać, bo to nikomu ani nie szkodzi, ani nie pomaga. Tak więc każdy niewidomy winien w najbliższym czasie otrzymać legitymację niezgodnośći swego istnienia z konstytucją. Ale jaką legitymację i z jaką konstytucją? No i kto taki dokument wyda, mógłby np. weterynarz... Od razu z certyfikatem na psa przewodnika. Pieska ich wszystkich niebieska! 
 
aaa 
 6. ZATRUDNIENIE, REHABILITACJA, PRAWO, EKONOMIA 
 
aaa 
6.1. Polski protest ws. rynku pracy. Czy Unia się ugnie? 
Tomasz Przybyszewski 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2013-06-27, 14.08 
 
Ograniczenie pomocy publicznej, wynikające z projektu rozporządzenia Komisji Europejskiej, grozi likwidacją polskiego systemu wspierania pracowników z niepełnosprawnością. Czy od połowy 2014 r. będą zwolnienia, czy KE ugnie się pod naciskiem polskich protestów? 
 Projekt rozporządzenia Komisji Europejskiej w sprawie wyłączeń blokowych (GBER) wprowadza limity pomocy publicznej udzielanej przez państwa członkowskie. Ma to być 0,01 proc. PKB kraju członkowskiego z poprzedniego roku lub równowartość 100 mln euro, które można będzie wydać w ramach jednego programu. W przypadku Polski byłoby to odpowiednio 150 mln zł i ok. 420 mln zł w ciągu roku. 
Tymczasem PFRON na dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników z niepełnosprawnością rocznie przeznacza ponad 3 mld zł - a jest to właśnie jedna z form pomocy publicznej. O indywidualną zgodę na przekroczenie nowo ustalonych kwot, czyli o tzw. notyfikację programów, kraje członkowskie musiałyby występować do Komisji. Nowe regulacje miałyby wejść w życie 1 stycznia 2014 r., choć ostatnio pojawiły się informacje o przesunięciu tego terminu do połowy 2014 r. Termin konsultacji mija 28 czerwca br. W Polsce rozpętała się burza. 
 
Bardzo szerokie działania protestacyjne podjęła m.in. Polska Organizacja Pracodawców Osób Niepełnosprawnych (POPON), która jest zdecydowanie przeciwna nowym regulacjom. "Niepełnosprawni stracą pracę, przedsiębiorcy przestaną zatrudniać osoby niepełnosprawne, a część przedsiębiorstw zostanie postawiona w stan likwidacji" - czytamy na stronie POPON. "Wszystkie programy, które przekroczą 0,01 proc. PKB (w przypadku Polski wynosi to właśnie ok. 150 mln zł) lub których ostateczny budżet osiągnie wartość 100 mln euro (czyli około 420 mln zł), będą wymagały w ciągu sześciu miesięcy od daty przekroczenia dopuszczalnej pomocy indywidualnej zgody Unii Europejskiej, czyli notyfikacji" - dodali przedstawiciele POPON. 
- Procedura notyfikacji ma charakter wyjątkowy i właściwie jest niemożliwa - uważa Jan Zając, prezes POPON, i zaznacza: 
- Ten projekt to koniec ze wsparciem na zatrudnienie osób niepełnosprawnych. Jest to też zaprzepaszczenie wydanych dotychczas środków na aktywizację zawodową osób niepełnosprawnych. Poza tym nie tylko uderzy on w osoby niepełnosprawne i pracodawców zatrudniających takich pracowników, ale doprowadzi do zachwiania całym polskim rynkiem pracy. 
POPON apelował więc do wszystkich zainteresowanych o wysyłanie swoich uwag bezpośrednio do Komisji Europejskiej oraz Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. To właśnie UOKiK będzie w Brukseli negocjować ostateczny kształt nowych przepisów. 
 
Grupa zagrożona zwolnieniami 
 
Głos w sprawie zabrała też Koalicja na rzecz Osób z Niepełnosprawnością. W swoim proteście prezes zarządu Koalicji Anna Woźniak-Szymańska projekt unijnego rozporządzenia nazwała krzywdzącym. 
"W praktyce rozporządzenie Komisji Europejskiej w proponowanym kształcie oznacza likwidację 240 tysięcy miejsc pracy osób niepełnosprawnych i likwidację zakładów pracy" - czytamy w wystąpieniu. 
- PFRON nie będzie mógł w takim kształcie, jak obecnie, udzielać pracodawcom z tytułu zatrudniania osób niepełnosprawnych pomocy publicznej. Obecnie pomoc ta polega na dofinansowaniu do wynagrodzeń - likwidacja oznacza niemal całkowity brak szans na zatrudnienie dla osób z niepełnosprawnością" - podkreśliła prezes. Koalicja zgłasza więc swój sprzeciw wobec takiej propozycji rozporządzenia i wnosi o zmianę jego treści. 
 
"Unia zwalnia niepełnosprawnych - powiedz STOP!" - zaapelowało z kolei Stowarzyszenie EKON w ramach akcji protestacyjnej "Skreśl Mnie" (www.skreslmnie.pl). "Te drastyczne ograniczenia spowodują, że na każde zatrudnione 20 osób korzystających ze wsparcia PFRON swoje stanowisko utrzyma tylko jedna osoba - czytamy w manifeście. 
 
Działania krajowe wsparli polscy posłowie Parlamentu Europejskiego, wśród nich m.in. Jacek Saryusz-Wolski z PO, wiceprzewodniczący Europejskiej Partii Ludowej. "Czy Komisja Europejska nie uważa, że szczególnie w czasach kryzysu gospodarczego i rosnącego bezrobocia, zmiany przepisów dotyczących dofinansowywania zatrudnienia pracowników niepełnosprawnych mogą mieć nieproporcjonalnie negatywne konsekwencje?" - zapytał w pilnej interpelacji poselskiej przesłanej do unijnego komisarza ds. konkurencji Joaquina Almunia. Zwrócił w niej uwagę na fakt, że w obecnej sytuacji gospodarczej pracownicy z niepełnosprawnością są grupie osób najbardziej zagrożonych zwolnieniami. 
Pytanie pisemne zadał też Komisji Europejskiej europoseł Konrad Szymański z PiS, członek grupy Europejskich Konserwatystów i Reformatorów. "Wejście w życie powyższego rozporządzenia w zaproponowanym kształcie doprowadzi do konieczności likwidacji systemu wspierania zatrudnienia osób niepełnosprawnych w Polsce i będzie jednoznaczne z utratą miejsc pracy przez osoby niepełnosprawne" - podnosi w piśmie i pyta: "Jakie kroki może podjąć Komisja, aby zapobiec sytuacji, w której poszkodowane zostaną osoby niepełnosprawne?". 
Komisja ma 30 dni na udzielenie odpowiedzi. 
 
Internauci: nikt nie będzie zatrudniać 
Artykuł "Czy będą zwolnienia?" o projekcie unijnego rozporządzenia wywołał burzę także wśród Czytelników naszego portalu. 
"O zgrozo!" - zareagował internauta, który pisząc komentarz pod artykułem przedstawił się jako Jacek. "To jedyny atut pracowników niepełnosprawnych - przecież nikt nie chce zatrudniać osób z jakąkolwiek niepełnosprawnością - każdy woli młodego i zdrowego. Bez dofinansowań nikt nie będzie zainteresowany zatrudnieniem takowego" - zaznaczył. 
"Jestem osobą niepracującą (50+)" - napisała w komentarzu pod artykułem Ewa. "Mój mąż z umiarkowaną grupą niepełnosprawności 9 lat temu dostał pracę z najniższą stawką wynagrodzenia, jaka istnieje w Polsce. Warunkiem przyjęcia do tej pracy była właśnie grupa niepełnosprawności. Pragnę zaznaczyć, że jest osobą po studiach, o ogromnej wiedzy i doświadczeniu. To rozporządzenie KE na pewno pozbawi go pracy. Do emerytury ma jeszcze 8 lat. Zostaniemy bez środków do życia!" - alarmuje. 
Jednak nie wszyscy Czytelnicy martwią się projektem rozporządzenia i groźbą likwidacji systemu dofinansowania wynagrodzeń pracowników z niepełnosprawnością. 
"To bardzo dobra wiadomość" - uważa Arek. "Ten system powinien upaść już dawno. Na tych stanowiskach jest tylko niewolnictwo i poniżanie osób z niepełnosprawnością. (...) Pomijam dość istotny fakt, że 77 proc. ludzi z niepełnosprawnością nie pracuje, nie liczą się kwalifikacje, liczy się tylko wysokość dopłat, koszty stanowiska mają się zamknąć dotacją na ZERO. Nie ma szans na podwyżki czy rozwój zawodowy. Tego rozwiązania można by żałować, gdyby pracowało powyżej 50 proc. ludzi z niepełnosprawnością, a nie 23 proc. tak jak jest obecnie. (...)" - uzasadnia. 
Zlikwidować, a co w zamian? 
"Zlikwidować, to jest chory system" - zaapelowała Anna. "W 2008 r. pracodawca zatrudniający osoby niepełnosprawne w mojej firmie na czysto zarobił na dotacjach 3 miliony zł. Wykorzystują osoby niepełnosprawne i dofinansowania, płacą ludziom najniższą krajową, zlikwidować!!!" - podkreśliła. 
"Pani Aniu, to spotkamy się w MOPS i Panie dołożą 20 zł na miesiąc" - odpowiedział jej Adaś. 
"Zlikwidować, a co w zamian?" - zastanawiała się z kolei internautka Asia. "Mnie też nie podoba się to, jak jesteśmy traktowani przez pracodawców, nie podobają mi się dysproporcje między zpchr a otwartym rynkiem, ale może się zdarzyć tak, że gdy wejdą te przepisy, większość z nas straci pracę, choć i tak pracuje garstka osób niepełnosprawnych (...)" - wyraziła obawę. 
Zdaniem komentującego artykuł Przemka, czas na wsparcie osoby z niepełnosprawnością, a nie pracodawcy. 
"Komisja Europejska, nawet jeśli ustąpi teraz, to do tematu będzie wracać" - podkreślił. "Kierunek zmian jest już pokazany, a jego siła napędowa (kryzys i tendencje do cięcia długu publicznego) jest politycznie i gospodarczo o wiele potężniejsza niż wspólny nawet głos części polskich pracodawców (żyjących z SOD-u), części pracowników niepełnosprawnych i "branżowych" polityków. Może więc jest to czas, aby pomyśleć realnie o wdrożeniu Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych - podmiotowe podejście powinno skutkować przeniesieniem wsparcia finansowego z pracodawców na pracowników niepełnosprawnych. W takim układzie nie będzie problemów z pomocą publiczną" - zaznaczył. 
Komentarze rozłożyły się dość równo na przeciwników i zwolenników zmian, inne są natomiast wyniki sondy naszego portalu. Do tej pory na pytanie "Czy likwidacja systemu dofinansowań PFRON do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych byłaby korzystna?" ponad 2/3 głosujących odpowiedziało "nie". 
 
Zmiany od połowy 2014 r . 
 
Jarosław Duda, pełnomocnik rządu ds. osób niepełnosprawnych, spotkał się w sprawie nowego rozporządzenia z Małgorzatą Kozak, wiceprezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Minister Duda podkreślił, że ograniczenie wysokości pomocy publicznej może poważnie zagrozić stabilności rynku pracy osób z niepełnosprawnością w Polsce. Wiceprezes UOKiK zapewniła, że zastrzeżenia i negatywna opinia Polski do tego rozwiązania zostaną przedstawione Komisji Europejskiej. Spotkanie przedstawicieli państw członkowskich UE z przedstawicielami unijnej Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji odbędzie się już 1 lipca br. Komisja zamierza przedłużyć prace nad tym projektem, by wszedł w życie nie 1 stycznia, lecz w połowie roku 2014. 
Poseł Sławomir Piechota (PO), przewodniczący sejmowej Komisji Polityki Społecznej i Rodziny, uspokaja, że sprawa nie jest przesądzona, to nie jest gotowa propozycja, lecz dopiero etap konsultacji, czyli do 28 czerwca br. zbierane są opinie zainteresowanych. Komisja Europejska podsumuje ten etap i przedstawi propozycje do etapu trzeciego. 
- Mamy nadzieję, że na tym trzecim etapie zostaną uwzględnione również nasze zastrzeżenia i że ten system nie zostanie zmieniony, zwłaszcza tak radykalnie i w tak krótkim czasie - powiedział nam poseł Piechota. - Pomysł w tej formie, w jakiej został przedstawiony na tym etapie konsultacji, jest dla nas zdecydowanie negatywny. 
Czy obecna propozycja Komisji nie jest jednak dobrym pretekstem, by zastanowić się nad zmianami w systemie wspierania zatrudnienia osób z niepełnosprawnością? 
- Myślimy o zmianach, ale takich, które przede wszystkim zagwarantują ciągłość zatrudnienia ludzi - odpowiedział poseł Piechota. - Ta zmiana nie może się dokonać tak, że iluś ludzi wypadnie z rynku pracy, bo dla wielu z nich powrót na ten rynek może okazać się niemożliwy. Zmiany muszą więc być ewolucyjne. Wiele z nich dokonaliśmy w ostatnich latach, choćby ograniczając dofinansowanie przy lekkim i umiarkowanym stopniu, a wzmacniając dofinansowanie przy znacznym stopniu. Chcemy wprowadzić jako zadania obligatoryjne wspomagane zatrudnienie i asystentów pracy. Wiemy też, że dzisiejszy system wystarcza na maksymalnie 300 tys. osób, czyli już dzisiaj ma niewielką rezerwę. Dlatego trzeba już teraz planować jego dalsze modyfikacje, pewnie idące w kierunku wspomaganego zatrudnienia, asystentów pracy, a nie dofinansowania do wynagrodzeń - dodał. 
 
aaa 
6.2. Brońmy miejsc pracy dla osób niepełnosprawnych 
 
Do: Pan Donald Tusk Prezes Rady Ministrów 
00-583 Warszawa 
Al. Ujazdowskie 1/3 
22 694 60 00 
sprm@kprm.gov.pl 
 
 Źródło: www.petycje.pl 
 
Szanowny Panie Prezesie Rady Ministrów, Fundacja Tacy Sami, chciałaby zwrócić Pana uwagę na następujący problem: 
Podstawą do udzielania wszelkiej pomocy publicznej przedsiębiorstwom przez Państwo, w tym i dofinansowań do wynagrodzeń osób z niepełnosprawnością jest obecnie obowiązujące rozporządzenie Komisji Europejskiej (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych) (Dz. Urz. UE L 214 z 9.8.2008 r., str. 3) 
Obecne rozporządzenie KE będzie obowiązywało do 31 grudnia 2013 roku. Zgodnie z przygotowanym projektem rozporządzenia Komisji Europejskiej kraj członkowski UE nie będzie mógł udzielać pomocy publicznej w postaci programów, dla których planowane lub ostatecznie rocznie dokonywane wydatki osiągną poziom 0,01 produktu krajowego brutto (PKB) dla kraju członkowskiego w poprzednim roku kalendarzowym (dla Polski będzie to 150mln zł), jak i programy, których ostateczny roczny budżet osiągnie wartość 100 milionów EURO. Jeśli wejdzie w życie nowe rozporządzenie KE w zakładanej treści, będzie to równoznaczne z likwidacją skutecznego i dobrze działającego instrumentu wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych jakim są dotacje do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych. Zlikwidowanie dofinansowania do wynagrodzenia osób niepełnosprawnych spowoduje likwidację miejsca pracy dla znacznej części osób niepełnosprawnych. 
 Fundacja Tacy Sami, mając na uwadze los wszystkich osób niepełnosprawnych prosi o to, by Pan jako Prezes Rady Ministrów zapoznał się z projektem nowych rozwiązań i nie dopuścił do tego, by te przepisy weszły w życie dotykając sytuacji zawodowej osób niepełnosprawnych. Mamy nadzieję, że pomoże Pan w utrzymaniu miejsc pracy dla blisko 400 tysięcy osób niepełnosprawnych w Polsce. 
 Niżej podpisany/a: 
Agata Kopeć Romik Fundacja Tacy Sami 
44-100 Gliwice 
 
aaa 
6.3. Wszystkie kraje UE przeciwne przepisom zagrażającym systemowi dofinansowań 
Tomasz Przybyszewski 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2013-07-03 
 
- Wszystkie państwa członkowie sprzeciwiły się propozycji Komisji Europejskiej dotyczącej przepisów związanych ze wspieraniem osób niepełnosprawnych - poinformowała portal www.niepelnosprawni.pl Agnieszka Majchrzak z biura prasowego Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. 
1 lipca 2013 r. w Brukseli przedstawiciele UOKiK wzięli udział w posiedzeniu Komitetu Doradczego KE ds. Pomocy Państwa. 
- Komisja przyjęła do wiadomości uwagi i zapowiedziała, że im się przyjrzy - informuje dalej Agnieszka Majchrzak z UOKiK. - W listopadzie KE opublikuje kolejny projekt rozporządzenia, który będzie uwzględniał uwagi państw członkowskich. Niemniej jednak nie wykluczamy podjęcia wspólnych działań z pozostałymi państwami członkowskimi, ich celem ma być zaprezentowanie Komisji wspólnego stanowiska państw członkowskich. 
Przedstawicielka UOKiK podkreśliła jednak, że za wcześnie jeszcze mówić o konkretach. 
Projekt rozporządzenia Komisji Europejskiej w sprawie wyłączeń blokowych (GBER) wprowadza limity pomocy publicznej udzielanej przez państwa członkowskie. Ma to być 0,01 proc. PKB kraju członkowskiego z poprzedniego roku oraz równowartość 100 mln euro, które można będzie wydać w ramach jednego programu. W przypadku Polski byłoby to odpowiednio ok. 150 mln zł i 420 mln zł w ciągu roku. Tymczasem PFRON na dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników z niepełnosprawnością rocznie przeznacza ponad 3 mld zł - a jest to właśnie jedna z form pomocy publicznej. 
Projekt rozporządzenia rozpętał w Polsce burzę. Zarówno rząd, jak i środowiska pracodawców i osób z niepełnosprawnością są rozporządzeniu w tej formie przeciwne. 
 
aaa 
6.4. Wiceminister pracy: dofinansowanie PFRON do wynagrodzeń niepełnosprawnych - niezagrożone 
 
Źródło: PAP/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2013-07-05 
 
 KE chce ograniczenia wymiaru pomocy publicznej do 150 mln zł rocznie. To zagraża PFRON, który tyle wydaje na dofinansowanie dla niepełnosprawnych w ciągu miesiąca. Wiceminister pracy Jarosław Duda ocenia, że nie ma większych szans, aby propozycja ta weszła w życie. 
 
Propozycjami Komisji Europejskiej zaniepokojona jest m.in. Polska Organizacja Pracodawców Osób Niepełnosprawnych. Według prezesa POPON Jana Zająca, zagrażają one polskiemu rynkowi pracy osób niepełnosprawnych. 
POPON alarmuje, że Komisja w nowym projekcie rozporządzenia dotyczącym pomocy publicznej zaproponowała ograniczenie dotychczasowego wymiaru pomocy do ok. 150 mln zł rocznie, tymczasem obecnie, na same dofinansowanie do wynagrodzeń dla osób niepełnosprawnych Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych potrzebuje 3 mld zł rocznie, a 150 mln zł wydaje w trzy tygodnie. 
Według POPON Komisja chce, aby wszystkie programy, które przekroczą 0,01 proc. PKB (w przypadku Polski to ok. 150 mln zł) lub te, których ostateczny budżet osiągnie wartość 100 mln euro (czyli ok. 420 mln zł) będą wymagały w ciągu sześciu miesięcy od daty przekroczenia dopuszczalnej pomocy indywidualnej zgody Unii Europejskiej, czyli notyfikacji. 
- Ograniczenie pomocy na program wsparcia zatrudnienia w zależności od wysokości PKB państwa członkowskiego stoi w rażącej sprzeczności z zasadami subsydiarności. Premiuje państwa bogate, zwiększa dysproporcje pomiędzy państwami członkowskimi - uważa Zając. 
W piątek (5 lipca) przedstawiciele pracodawców osób niepełnosprawnych spotkali się z wiceministrem pracy i polityki społecznej Jarosławem Dudą, pełnomocnikiem rządu ds. osób niepełnosprawnych. Rozmowa dotyczyła m.in. projektowanego rozporządzenia. 
- Rzeczywiście, gdyby propozycje KE weszły w życie w tym kształcie, oznaczałyby demontaż naszego systemu wsparcia niepełnosprawnych na rynku pracy. Tyle, ile wynosi zaproponowany limit, wydajemy w miesiąc. Ale myślę, że nie ma na to większych szans - powiedział PAP Duda. 
Poinformował, że na spotkaniu konsultacyjnym, które odbyło się w tej sprawie 1 lipca, propozycję KE skrytykowały wszystkie kraje członkowskie. Dodał, że w listopadzie planowana jest kolejna tura rozmów na ten temat. W jego ocenie rozporządzenie wejdzie w życie najwcześniej z początkiem 2015 r., prawdopodobnie uda się wypracować do tego czasu "wspólny front". 
- Jestem dobrej myśli i nie widzę obecnie zagrożenia - podkreślił Duda. 
Na podstawie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych zarówno pracodawca z chronionego, jak i otwartego rynku pracy może uzyskać z PFRON miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia zatrudnionych pracowników niepełnosprawnych (pod warunkiem, że zatrudnia ich na podstawie umowy o pracę). 
Dofinansowanie przysługuje pracodawcom prowadzącym zakład pracy chronionej, pracodawcom zatrudniającym co najmniej 25 pracowników, w tym co najmniej 6 proc. niepełnosprawnych oraz pracodawcom zatrudniającym mniej niż 25 pracowników. 
Dofinansowanie nie przysługuje pracodawcom zobowiązanym do wpłat na Fundusz, czyli takim, którzy mają więcej niż 25 pracowników, ale mniej niż 6 proc. niepełnosprawnych. 
Wysokość dofinansowania uzależniona jest od wymiaru czasu pracy pracownika, stopnia jego niepełnosprawności i szczególnych schorzeń, a także typu pracodawcy. 
Dla zakładów pracy chronionej dofinansowanie stanowi od 170 proc. do 50 proc. najniższego wynagrodzenia w zależności od stopnia niepełnosprawności. 
Dofinansowanie zwiększa się o 40 proc. najniższego wynagrodzenia w przypadku osób niepełnosprawnych z chorobą psychiczną, upośledzeniem umysłowym, całościowymi zaburzeniami rozwojowymi lub epilepsją oraz niewidomych. 
Dla pracodawców z otwartego rynku pracy dofinansowanie wynosi 70 proc. lub 90 proc. (w przypadku osób z dodatkowymi schorzeniami) kwot przysługujących zakładom pracy chronionej. 
Podstawą do udzielania wszelkiej pomocy publicznej przedsiębiorstwom przez państwo, w tym i dofinansowań do wynagrodzeń osób z niepełnosprawnością, jest obecnie rozporządzenie KE z 2008 r. (będzie ono obowiązywało do końca 2013 r.). 
 
 *** 
 
W artykule błędnie podano wysokość dofinansowania Dla zakładów pracy chronionej. Dofinansowanie to wynosi od 180 proc. do 40 proc, a nie od 170 proc. do 50 proc. najniższego wynagrodzenia. 
(przypis redakcji "WiM") 
 
aaa 
6.5. Bruksela: unijne przepisy nie utrudnią niepełnosprawnym dostępu do rynku pracy 
 
 Źródło: PAP/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2013-07-08 
 
Komisja Europejska, w kontekście projektu, który dotyczy pomocy publicznej, nie chce w Polsce ograniczać dostępu osób niepełnosprawnych do rynku pracy - takie zapewnienie otrzymał wiceminister pracy Radosław Mleczko po poniedziałkowym (8 lipca) spotkaniu w Brukseli z komisarzem UE ds. konkurencji Joaquinem Almunią. 
 
Projekt rozporządzenia KE zakłada wprowadzenie limitów kwotowych pomocy publicznej. Komisja proponuje, aby wynosiły one 0,01 proc. PKB państwa członkowskiego i weszły w życie od 1 stycznia 2014 roku. Przeciwko temu projektowi zaprotestował polski rząd, bo - jak wskazywał - gdyby wszedł w życie, roczne wsparcie finansowe z budżetu na zatrudnianie niepełnosprawnych spadłoby z 3 mld zł do 200 mln zł. 
- Komisarz (Almunia) zapewnił nas, że w żadnym wypadku jego intencją nie jest ograniczanie czy utrudnianie dostępu osobom niepełnosprawnym do rynku pracy. Wręcz przeciwnie, będziemy rozmawiać o kolejnych regulacjach, tak, żeby ten dostęp osób niepełnosprawnych był pełny - powiedział dziennikarzom Mleczko po spotkaniu z Almunią. Jak dodał, rozmowy z KE będą trwały. 
W spotkaniu z komisarzem wzięli też udział polscy eurodeputowani, którzy twierdzą, że ważną częścią projektu będzie akceptacja pomocy publicznej przez KE. 
Zagrożenia dla wsparcia finansowego z budżetu na zatrudnianie niepełnosprawnych nie widzi europoseł Tadeusz Zwiefka (PO). - Nie ma dziś mowy o tym, że zostanie ograniczona wielkość pomocy dla osób niepełnosprawnych. Mówimy o kwocie rzędu 3 mld zł. Chodzi tylko o notyfikację, czyli kontrole, czy publiczne fundusze pomocowe są wydawane właściwie - powiedział dziennikarzom Zwiefka, podkreślając, że jest to istota projektu KE. 
Jak dodał, jednym z rozwiązań może być wymóg notyfikacji przed udzielaniem pomocy albo kontrola już wydanych środków. 
Europosłanka Danuta Hübner (PO) również podkreśla, że nie ma zagrożenia dla zatrudniania niepełnosprawnych w Polsce. - Były obawy, ale wyjaśniliśmy nieporozumienia. Teraz będą konsultacje z państwami członkowskimi nad ostateczną wersją zapisu, który dotyczy rynku pracy dla niepełnosprawnych - powiedziała dziennikarzom po spotkaniu. 
W Polsce ze wsparcia finansowego dla zatrudnienia korzysta ok. 240 tys. osób niepełnosprawnych. Przeciwko projektowi rozporządzenia protestują stowarzyszenia osób niepełnosprawnych, m.in. stowarzyszenie EKON. 
Zdaniem Marka Łukomskiego z tej organizacji, jeśli projekt wejdzie w życie, pracę straci w Polsce co najmniej 140 tys. osób niepełnosprawnych. Z wyliczeń Platformy Integracji Osób Niepełnosprawnych PION wynika natomiast, że w efekcie wejścia w życie rozporządzenia KE bez pracy w Polsce pozostanie 19 z 20 niepełnosprawnych. 
 
 aaa 
6.6. Rząd niewiele wynegocjował dla niepełnosprawnych 
 
Źródło: RMF24 
 
"Rząd niewiele osiągnął w rozmowach z Komisją Europejską w sprawie nowego rozporządzenia, które ogranicza przyznawanie pomocy z budżetu państwa - ustaliła korespondentka w Brukseli Katarzyna Szymańska-Borginon. 
Z unijnym komisarzem ds. konkurencji Joaquinem Almunią spotkali się wiceministrowie spraw socjalnych i polityki regionalnej. Wiceminister polityki społecznej Radosław Mleczko miał po spotkaniu niewiele do powiedzenia, chociaż starał się o optymistyczny przekaz. 
Pan komisarz podkreślał, że w żadnym wypadku jego intencją nie jest utrudnianie dostępu osób niepełnosprawnych do rynku pracy - mówi Mleczko. Intencją może nie jest, ale skutkiem ubocznym proponowanych zmian jest poważne zagrożenie utraty pracy przez 240 tys. osób niepełnosprawnych - tyle osób w Polsce korzysta ze wsparcia finansowego dla zatrudnienia.Nie udało się uzyskać wykreślenia niekorzystnego dla Polski zapisu. Wciąż istnieje niebezpieczeństwo zmniejszenia pomocy dla niepełnosprawnych z 3 miliardów złotych do 250 milionów. 
W sukurs polskim wiceministrom przyszli eurodeputowani PO, którzy także optymistycznie zapewniali, że "chodzi tylko o notyfikację, czyli kontrolę, czy publiczne fundusze pomocowe są wydawane właściwie". Tymczasem konieczność notyfikowania oznacza, że będzie limit do którego taka notyfikacja nie będzie potrzebna. Próg ten jest bardzo niski, w propozycji Komisji Europejskiej wynosi 0,01 proc. PKB, czyli około 250 mln złotych. 
Tylko ta suma byłaby "pewna". Wszystko co byłoby powyżej wymagałoby notyfikacji, czyli pytania o zgodę Brukseli. 
 
 aaa 
6.7. Wsparcie niepełnosprawnych pracowników w rękach Brukseli 
Beata Rędziak 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 18-07-2013 
 
Trwają prace nad ostateczną wersją projektu rozporządzenia Komisji Europejskiej w sprawie zmian w przepisach o limitach pomocy publicznej udzielanej przez państwa członkowskie UE, które wiążą się m. in. z ograniczeniem wsparcia na dofinansowanie zatrudnienia osób z niepełnosprawnością. 
U pełnomocnika rządu ds. osób niepełnosprawnych odbyło się spotkanie w tej sprawie z przedstawicielami organizacji pracodawców i organizacji związkowych, pracodawców zatrudniających osoby z niepełnosprawnością oraz przedstawicielami organizacji pozarządowych. 
O posiedzeniu Komitetu Doradczego KE ds. Pomocy Państwa, które odbyło się w Brukseli 1 lipca br., poinformowała uczestników spotkania Katarzyna Pamuła z Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK). 
- Taka jednomyślność i sprzeciw wobec planów KE jest zjawiskiem dość rzadkim i może stanowić potwierdzenie, jak bardzo nieuzasadniony jest pomysł KE - mówiła Pamuła. 
Wszystkie państwa członkowskie sprzeciwiły się bowiem propozycji KE dotyczącej przepisów związanych ze wspieraniem osób niepełnosprawnych. Chodzi o wyłączenie z obowiązku notyfikacji programów pomocowych, których budżet nie przekracza 0,01 proc. produktu krajowego brutto w roku poprzednim i 100 mln euro (w 2012 r. 0,01 proc. PKB według standardów siły nabywczej w Polsce wynosiła ok. 257 mln zł). 
 
Wspólne stanowisko 
 
- Komisja przyjęła do wiadomości uwagi i zapowiedziała, że im się przyjrzy - informuje Agnieszka Majchrzak z UOKiK. - Niemniej jednak, nie wykluczamy podjęcia wspólnych działań z pozostałymi państwami członkowskimi. Ich celem ma być zaprezentowanie Komisji wspólnego stanowiska państw członkowskich. Za wcześnie jednak jeszcze, aby mówić o konkretach - dodaje. 
- Projekt rozporządzenia ukaże się w listopadzie, wtedy zobaczymy, na ile nasze uwagi zostały przyjęte. Potem będzie kolejna tura konsultacji i składania wniosków, zaplanowana na okres od listopada do lutego przyszłego roku, następnie zaś odbędzie się kolejne posiedzenie Komitetu Doradczego KE ds. Pomocy Państwa - mówi Wiesława Kowalska z Biura Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych (BPRON). 
Komisja Europejska zapowiada, że rozporządzenie będzie przyjęte w kwietniu 2014 r., a w życie wejdzie od 1 lipca roku następnego. 
 
Pilna notyfikacja 
 
BPRON informuje, że KE prowadzi również prace nad przedłużeniem okresu obecnie obowiązującego rozporządzenia Komisji. Projekt ma być gotowy jeszcze w lipcu, konsultacje będą trwały do września. W październiku zostanie przedstawiona druga wersja projektu, do listopada potrwają konsultacje, a wejście w życie rozporządzenia planowane jest na grudzień br. - Pomoc będzie oczywiście udzielana nadal - uspokaja Kowalska. 
Minister Jarosław Duda zapewnił, że prace nad projektem rozporządzenia będą ciągle monitorowane. Kontynuowane będą także starania o wykreślenie niekorzystnego przepisu ograniczającego pomoc (art. 1 ust. 2 lit. a). Duda zaznaczył, że w razie niepowodzenia tych zabiegów, pomoc przeznaczona na zatrudnianie osób niepełnosprawnych będzie w trybie pilnym notyfikowana w KE. Niezależnie od prac w KE konieczne są, według pełnomocnika rządu ds. osób niepełnosprawnych, zmiany w systemie wspierania zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Chodzi przede wszystkim o zrównanie wsparcia dla pracodawców rynków pracy z chronionego i otwartego. Rozważane jest również zamrożenie podstawy obliczania dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych na poziomie roku bieżącego. 
Projekt rozporządzenia Komisji Europejskiej w sprawie wyłączeń blokowych (GBER) wprowadza limity pomocy publicznej udzielanej przez państwa członkowskie. Ma to być 0,01 proc. PKB kraju członkowskiego z poprzedniego roku oraz równowartość 100 mln euro, które można będzie wydać w ramach jednego programu. W przypadku Polski byłoby to odpowiednio ok. 150 mln zł i 420 mln zł w ciągu roku. PFRON na dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników z niepełnosprawnością rocznie przeznacza ponad 3 mld zł. W praktyce wprowadzenie przepisów proponowanych przez KE oznaczałoby ryzyko likwidację 240 tysięcy miejsc pracy dla osób z niepełnosprawnością oraz części firm, które je zatrudniają. 
 
 aaa 
6.8. Wyrok TK nie oznacza powrotu do 7-godzinnego dnia pracy? Tomasz Przybyszewski 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 Data opublikowania: 2013-06-25 
 
Funkcjonujący od 1 stycznia 2012 r. przepis o 8-godzinnym dniu pracy osób o umiarkowanym i znacznym stopniu niepełnosprawności jest niezgodny z Konstytucją - orzekł 13 czerwca 2013 r. Trybunał Konstytucyjny (TK). Niekonstytucyjne jest uzależnienie zastosowania skróconego czasu pracy tych osób od uzyskania zaświadczenia lekarskiego. Czy to oznacza powrót do 7-godzinnego dnia pracy? Niekoniecznie. 
Znowelizowana w 2010 r. Ustawa o rehabilitacji wprowadziła dla osób z umiarkowanym i ze znacznym stopniem niepełnosprawności normę czasu pracy w wymiarze 8 godzin dziennie i 40 tygodniowo, w miejsce dotychczasowych 7 godzin na dobę i 35 na tydzień. Nowelizacja umożliwia skrócenie czasu pracy do poprzednio obowiązującego wymiaru jedynie na podstawie zaświadczenia wydanego przez lekarza medycyny pracy, a w razie jego braku - lekarza opiekującego się pracownikiem z niepełnosprawnością. 
TK nie zgodził się m.in. z przyjętym przez ustawodawcę założeniem, że pracownicy z niepełnosprawnością mają być w tym względzie traktowani tak samo, jak pracownicy pełnosprawni. Sędziowie są zdania, że nieprzypadkowo kilkadziesiąt lat temu ustawodawca wprowadził dla części osób z niepełnosprawnością obniżoną normę czasu pracy, ponieważ osoby z ciężkim uszczerbkiem na zdrowiu muszą z reguły włożyć więcej wysiłku w wykonywanie tej samej pracy, co osoby pełnosprawne. 
- Widać tu całkowitą zmianę podejścia ustawodawcy do niepełnosprawnych w stopniu znacznym i umiarkowanym - mówiła podczas rozprawy w Trybunale Konstytucyjnym Teresa Liszcz, sędzia sprawozdawca. - Mają oni teraz być co do zasady traktowani tak, jak pracownicy niepełnosprawni w stopniu lekkim i pełnosprawni. 
Dotychczasowe przepisy pozwalały pracować 8 godzin na dobę tym pracownikom ze znacznym lub z umiarkowanym stopniem, którzy czuli się na siłach i w przypadku których zgodził się na to lekarz. Trybunał uznał więc, że obecne przepisy traktują jednakowo nierówne podmioty, czyli osoby pełnosprawne oraz z poważną niepełnosprawnością, co jest niezgodne z art. 2 Konstytucji, czyli zasadą sprawiedliwości społecznej. 
 
Iluzoryczne zaświadczenie 
 
Trybunał orzekł niezgodność nowych przepisów z zasadą poprawnej legislacji, ponieważ nie została określona możliwość odwołania się od decyzji lekarza o skróceniu czasu pracy. Zdaniem sędziów sprawia to, że uzyskanie od lekarza zaświadczenia o konieczności stosowania 7-godzinnego dnia pracy jest trudne lub nawet niemożliwe do wyegzekwowania. 
 
O sprawdzenie zgodności nowelizacji Ustawy o rehabilitacji z Konstytucją wnioskował NSZZ "Solidarność", argumentując, że nowy przepis pogorszył sytuację osób z niepełnosprawnością. Są ponoć sygnały o ich zniechęcaniu przez pracodawców, włącznie z groźbami zwolnienia, do składania wniosków o badania lekarskie, prowadzące do skrócenia czasu pracy. Zdaniem "Solidarności" sami lekarze, zatrudniani w zakładach pracy osób z niepełnosprawnością, boją się wydawać zaświadczenia o konieczności stosowania skróconego czasu pracy. Także Prokuratoria Generalna jest zdania, że przepisy są niezgodne z Konstytucją, jako że nie dają możliwości odwołania się pracownika, jeśli lekarz odmówi mu wydania wspomnianego zaświadczenia. 
- Ustawodawca może uzależnić uzyskanie określonych uprawnień przez pracownika od otrzymania przezeń zaświadczenia lekarskiego, ale możliwość otrzymania zaświadczenia powinna być realna, a nie iluzoryczna - mówiła podczas rozprawy w TK prokurator Grażyna Grodzińska. 
 
Rok na zmiany 
 
TK orzekł, że zaskarżony przepis przestanie obowiązywać za rok. 
- Trybunał dał ustawodawcy czas na uregulowanie kwestii czasu pracy niepełnosprawnych w sposób racjonalny, zgodny z konstytucją i interesem społecznym - uzasadniła tę decyzję sędzia Teresa Liszcz. 
Dodała jednak, że nie oznacza to, iż jedynym możliwym w tej sytuacji rozwiązaniem jest powrót do przepisów obowiązujących wcześniej. Sprawą będzie więc musiał zająć się Sejm. 
- Tak naprawdę uchybienia, które wskazał Trybunał dotyczą tego, że osoba niepełnosprawna nie ma trybu odwołania się od decyzji lekarza, który nie zaleciłby dla niej skróconego dnia pracy. Ja to orzeczenie przyjmuję z pokorą, ale też z wielkim zdziwieniem, bo w wielu innych sytuacjach Trybunał nie nakazuje ustawodawcy wprowadzać trybu odwoływania się od decyzji lekarskich - podkreślił w rozmowie z nami poseł Marek Plura, przewodniczący parlamentarnego zespołu ds. osób niepełnosprawnych. 
Jego zdaniem wystarczy "oprzyrządować" zakwestionowany przepis w tryb odwoławczy. Poseł nie przewiduje natomiast powrotu do normy 7-godzinnego dnia pracy osób o znacznym i umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. 
- Uważam, że to nie jest pożyteczne dla osób niepełnosprawnych szukających pracy, bo jakby z góry wskazuje, że są to pracownicy bardziej kłopotliwi, że może lepiej wybrać tych, którzy pracują przez 8 godzin dziennie - zaznaczył. - Po drugie zaś uważam, że wszyscy jesteśmy równi. Jeśli mamy w Polsce 8-godzinny dzień pracy, to niepełnosprawność może wpływać na to, że ten dzień będzie krótszy, ale wtedy, kiedy zadecyduje o tym stan zdrowia opisany przez lekarza w postaci konkretnego zalecenia, decyzji czy opinii. 
Poseł Plura zapowiada prace nad dostosowaniem Ustawy o rehabilitacji do wyroku TK jeszcze w tym roku. 
 
 aaa 
6.9. Asystent pracownika niepełnosprawnego 
 
Źródło: www.sprawni-niepelnosprawni.pl 
 
Zwrot kosztów dodatkowych związanych z zatrudnieniem osoby niepełnosprawnej ze środków Państwowego Funduszu Osób Niepełnosprawnych obejmuje nie tylko koszty przystosowania stanowiska pracy. Możliwa jest również refundacja kosztów związanych z zatrudnieniem asystenta osoby niepełnosprawnej. 
O wsparcie może ubiegać się pracodawca, który zatrudnia osobę niepełnosprawną i złoży odpowiedni wniosek do starosty/prezydenta miasta na prawach powiatu. 
Zadaniem asystenta jest pomoc w zakresie czynności niemożliwych lub trudnych do samodzielnego wykonania przez pracownika w miejscu pracy. 
 
Co obejmują koszty kwalifikowane? 
Kosztem kwalifikowanym jest kwota wynagrodzenia pracownika pomagającego pracownikowi niepełnosprawnemu za czas poświęcony wyłącznie na tę pomoc. 
 
Jaka jest wysokość maksymalna wsparcia? 
By ustalić wysokość zwrotu kosztów należy podzielić liczbę godzin przeznaczonych na pomoc osobie niepełnosprawnej przez liczbę godzin pracy niepełnosprawnego pracownika w danym miesiącu a następnie pomnożyć uzyskany wynik przez wartość najniższego wynagrodzenia. Należy pamiętać, iż maksymalna liczba godzin przeznaczonych na pomoc osobie niepełnosprawnej nie może przekroczyć 20 proc. liczby godzin pracy pracownika w miesiącu. 
Liczba godzin przeznaczonych na pomoc osobie niepełnosprawnej X kwota najniższego wynagrodzenia = wysokość refundacji. 
Jaka jest procedura ubiegania się o wsparcie? 
 
Krok 1 Złożenie wniosku 
Zainteresowany pracodawca powinien złożyć odpowiedni wniosek a(formularz wniosku stanowi załącznik do Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 marca 2011 r. w sprawie zwrotu dodatkowych kosztów związanych z zatrudnianiem pracowników niepełnosprawnych) do starosty/prezydenta miasta na prawach powiatu właściwego ze względu na: 
- miejsce zarejestrowania osoby niepełnosprawnej jako bezrobotna albo poszukująca pracy niepozostająca w zatrudnieniu - w przypadku gdy zwrot kosztów dotyczy tej osoby, 
- miejsce zatrudnienia osoby niepełnosprawnej, miejsce siedziby albo miejsce zamieszkania pracodawcy - w pozostałych przypadkach. 
 
Krok 2 Negocjacje 
W przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku starosta informuje pracodawcę o rozpatrzeniu wniosku, jednocześnie wzywając go do negocjacji szczegółowych warunków umowy. Negocjacje powinny zakończyć się w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. 
 
Krok 3 Zawarcie umowy 
Pomoc zostaje udzielona na podstawie umowy zawartej między starostą/prezydentem miasta na prawach powiatu a pracodawcą, która szczegółowo określa wysokość i warunki udzielonego wsparcia oraz wzajemne zobowiązania starosty i pracodawcy. Umowa precyzuje również liczbę godzin przeznaczanych miesięcznie przez zatrudnionego pracownika na pomoc pracownikowi niepełnosprawnemu. 
 
Krok 4 Dokumentacja zobowiązań wynikających z umowy 
Pracodawca zobowiązany jest przedstawić staroście pełną dokumentację zobowiązań określonych umową w postaci m.in. takich dokumentów jak: 
* lista pracowników, w odniesieniu do których poniesiono koszty, 
* kopie orzeczeń o stopniu niepełnosprawności lub orzeczeń traktowanych na równi z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, 
* skierowania wydane przez powiatowy urząd pracy w związku ze zwrotem kosztów dotyczących osób niepełnosprawnych zarejestrowanych jako bezrobotne lub poszukujące pracy niepozostające w zatrudnieniu, 
* zestawienie poniesionych kosztów podlegających refundacji wraz z dowodem wpłaty wynagrodzenia pracownika pomagającego pracownikowi niepełnosprawnemu w pracy - w terminie 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, za które wypłacono wynagrodzenie podlegające zwrotowi, 
* zaświadczenie o zasadności udzielenia pomocy pracownikowi niepełnosprawnemu, o którym mowa w art. 26d ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych, wydane przez lekarza sprawującego opiekę zdrowotną nad tym pracownikiem, 
* kopie umów o pracę zawartych z pracownikami, a także kopie dokumentów potwierdzających, że zakres obowiązków tych pracowników obejmuje udzielenie pomocy pracownikom niepełnosprawnym. 
 
aaa 
6.10. Raport o niepublicznych agencjach zatrudniania ON 
 
Fundacja Pomocy Matematykom i Informatykom Niesprawnym Ruchowo zainicjowała badania niepublicznych agencji zatrudnienia, których wyniki znalazły się w raporcie pt. „Niepubliczne agencje zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Możliwości i dylematy rozwoju w sektorze pozarządowym”. 
Celem badań było określenie potencjału agencji, pożądanych metod ich wsparcia oraz relacji z innymi instytucjami rynku pracy, w tym w szczególności z publicznymi służbami zatrudnienia. Autorzy raportu podjęli trud oszacowania wartości efektów działalności niepublicznych agencji zatrudnienia osób niepełnosprawnych w ciągu ostatniego roku. W badaniu uczestniczyły agencje o zróżnicowanym potencjale. Znalazły się wśród nich takie, które przyciągnęły swoją ofertą 2500 osób oraz takie, które rejestrowały w ciągu roku mniej niż 50 osób z niepełnosprawnością. Nie oznacza to jednak słabości małych agencji. Ich wsparcie częściej skupia się na wyszukiwaniu ofert dla konkretnych osób. Jak podkreślili autorzy, ich działania nie koncentrują się na obsłudze olbrzymiej bazy danych, lecz na penetrowaniu lokalnego rynku w celu wyszukania optymalnego pracodawcy dla swojego klienta. 
Wyniki badań ujawniły również silne przekonanie samych agencji o bardzo dobrej znajomości potrzeb klientów i sytuacji na rynku pracy, dostosowywaniu swoich ofert do rzeczywistych potrzeb klientów przy kompleksowym wsparciu. Przekonanie to znajduje odzwierciedlenie we wcześniejszych badaniach prowadzonych przez Fundację Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych (I. Gosk, M. Huszcza, M. Klaus, K. Likhtarovich, Ekonomia społeczna jako aktor rynku pracy, Warszawa 2006 r.), w których wskazywano na wysoką efektywność działań agencji, unikatowe kompetencje, w tym zdolność do szybkiego reagowania na zmiany legislacyjne czy priorytety konkursowe, trwałe i bliskie relacje z otoczeniem oraz społeczną wiarygodność. 
Jednocześnie agencje wskazały na poważne bariery w ich rozwoju. Przede wszystkim brak stabilności finansowej organizacji, uzależnienie od środków publicznych, które pociągają za sobą bierność w okresach braku źródeł finansowania, korozję wiedzy i umiejętności kadr. Niezadowalająco prezentuje się również współpraca z publicznymi służbami zatrudnienia. 
Raport kończą rekomendacje autorów, którzy zalecają zwiększanie dostępności informacji, usuwanie barier funkcjonalnych, rozwój usług z zakresu oferowania pracy tymczasowej, pracy za granicą, profilowanie usług pod kątem demograficznym, doskonalenie form wsparcia nastawionych na poprawę kompetencji społecznych klientów agencji, rozwinięcie kompetencji agencji w zakresie fundrasingu, tworzenie innowacji społecznych z takimi podmiotami, jak centra technologii i fundusze inwestycyjne. Wskazują, że agencje zatrudnienia oczekują wsparcia merytorycznego i zacieśnienia współpracy z publicznymi służbami zatrudnienia. 
Badanie podkreśla potrzebę uproszczenia procedur administracyjnych, wagę promocji ekonomii społecznej i przedsiębiorczości społecznej jako kluczowego zadania administracji i władz lokalnych celem wspierania zatrudnienia na otwartym rynku pracy. W obliczu nowej perspektywy finansowej UE na lata 2014-2020 podkreślenia wymaga potrzeba zmiany systemowej dystrybucji środków europejskich, która uwzględniłaby możliwości i zasoby organizacji pozarządowych prowadzących agencje zatrudnienia. 
Zebrany materiał badawczy to cenne źródło wiedzy i informacji o funkcjonowaniu agencji zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Wykazuje niezbicie ich potencjał, ale również napotykane przez nie bariery i ograniczenia. 
Jednym z trudniejszych do rozwiązania problemów jest kwestia stabilizacji źródeł finansowania agencji oraz formalna strona współpracy z publicznymi służbami zatrudnienia. Obie grupy podmiotów działają na innych warunkach formalnych i kierują swoje usługi tylko w części do tej samej grupy adresatów. Odbiurokratyzowane i wyspecjalizowane często agencje, kierujące swoje usługi do wszystkich osób niepełnosprawnych poszukujących zatrudnienia (bez względu na ich status w urzędzie pracy) nie są jednocześnie zobligowane do realizacji konkretnych założeń polityki społecznej państwa, czy samorządu. Z drugiej - publiczne służby zatrudnienia obciążone biurokratycznymi obowiązkami, realizujące w szerszym zakresie konkretne zadania z zakresu promocji zatrudnienia, w tym wobec wielu innych również podmiotów, szczególnie zagrożonych ryzykiem bezrobocia. Różnice formalne pomiędzy agencjami zatrudnienia a publicznymi służbami nie powinny jednak przeszkodzić w budowaniu relacji dla realizacji wspólnego przecież celu, jakim jest aktywizacja osób najbardziej zagrożonych wykluczeniem na rynku pracy. Zaś materiał badawczy wraz z jego wnioskami może okazać się pomocny w pracach nad reformą usług zatrudnienia trwających obecnie w MPiPS. 
Dr Katarzyna Roszewska, z recenzji raportu „Niepubliczne agencje zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Możliwości i dylematy rozwoju w sektorze pozarządowym”, Warszawa, maj 2013 r. 
 
aaa 
 7. PROZA ŻYCIA, WIZJA ŻYCIA 
Piotr Stanisław Król 
 Posłańcy Sztutosa 
 
(fragment książki aktualnie przygotowywanej do wydania) 
 
Krynica Morska, sierpień 1980 rok 
 
[...] Zamierzali przebiec jeszcze dwa, trzy kilometry, po czym wrócić do Krynicy i pójść do smażalni ryb zjeść solidne śniadanie. Nie spodziewali się tutaj spotkać kogoś o tej porze. Stąd ich nagłe zaskoczenie. Przed ich oczami pojawiła się wciągnięta na brzeg rybacka łódź. Jeszcze przed chwilą w tym miejscu widoczna była tylko wysoka łacha piasku. Zatrzymali się kompletnie zaskoczeni. 
- Widzieliście ją tutaj wcześniej? Kurna, to jakaś fatamorgana, czy jak?! - Andrzej wydarł się płosząc odpoczywające przy brzegu stadko mew. Wszyscy zatrzymali się w odległości kilkudziesięciu metrów, z uwagą przypatrując się starej łajbie z poszarzałym napisem na burcie - KRJ-WHA 30. 
- Słyszycie? Tam ktoś jest! - Janek ruszył z miejsca. Karol jednak zatrzymał go chwytając za ramię i sam poszedł ocenić sytuację. W końcu był ich "Napoleonem". Zawsze czuł się za nich odpowiedzialny. Z drugiej strony łodzi rozbrzmiewało pomrukiwanie, niski zachrypnięty głos. Ktoś tam cichutko, pod nosem śpiewał. Powoli podszedł do przedniej części burty. Już miał zajrzeć na drugą stronę, gdy nagle ustał cichy śpiew i zdumiony usłyszał, jak ktoś zwraca się do niego po imieniu: - Witaj Karolu! 
Jeszcze dwa kroki i ujrzał siedzącego na piasku starego rybaka. Nie mógł być to przecież nikt inny. Trzymał w ręku krawędź rozrzuconej przed nim sieci i zszywał dosyć spore rozdarcie. Trudno było ocenić jego wiek, równie dobrze mógł być po czterdziestce, jak i dobijać do sześćdziesiątki. Na głowie ani jednego włosa, czerstwa opalona twarz naznaczona kilkoma głębokimi bruzdami, w tym na czole, między ciemnymi brwiami, jakby był cały czas zatopiony w głębokim zamyśleniu. W ustach trzymał zakrzywioną fajkę i co jakiś czas wypuszczał z ust niewielką, szarobłękitną chmurkę. Lewy policzek naznaczony był głęboką blizną ciągnącą się od kącika oka przy skroni do kości żuchwowej pod uchem. Ubrany był we flanelową koszulę w kolorze spranej, wyszarzałej zieleni w kratę, która kiedyś była zapewne biała. Szare, szerokie spodnie na szelkach z żaglowego płótna i gołe stopy, Koło niego nie było widać butów, widocznie zostawił je w łodzi. 
Chciał już powiedzieć "dzień dobry" temu tajemniczemu rybakowi, ale został uprzedzony. 
- Witaj mój drogi Karolu! - Odłożył sieć, wstał i wyciągnął do niego rękę. 
- Karolu? Skąd pan zna moje imię! - Nie zastanawiając się uścisnął mu dłoń, która znalazła się niczym w imadle, aż zgrzytnęła mu w niej jakaś kostka. 
- Przepraszam, Karasku? Napoleonie? - Rybak uśmiechnął się mrużąc głęboko osadzone, ciemne jak węgiel oczy. - To w końcu z kim mam przyjemność rozmawiać? 
- No tak, ze mną oczywiście... to zna pan także i moje ksywy? 
Nie odpowiadając na pytanie Karola odwrócił się w stronę wpatrzonych w nich z zaciekawieniem pięciu chłopaków i wyciągając rękę z fajką w dłoni zaczął kolejno wskazywać każdego z nich mówiąc powoli, lekko zachrypniętym głosem: - Ten wysoki, po lewej, przystojny blondyn o wyglądzie amanta filmowego, to Hubert, nazywacie go Huba. A ten z rozczochranymi, jakby nie znającymi grzebienia, ognistymi włosami to Janek, Marchewa, prawdziwy sprinter, szybki w nogach i w głowie. 
- Czasami to i za szybki, wymsknie mu się to i owo... - Karol przerwał wyliczankę. 
- Tak, to prawda, ale dobry z niego chłopak. Ten z kręconymi czarnymi włosami do ramion i trzydniowym zarostem - Ruleta. Lubi ryzyko wasz Andrzej, musi w życiu bardzo uważać. 
- Ostatnio zamęcza nas grą w pokera - potwierdził. - Ale przezornie obstawiamy tylko zapałki, zdarł już z nas ze trzydzieści kilka pudełek. Ostatnio nie miałem czym papierosa przypalić. Jak poprosiłem go o jedną, wyjął karty i zaproponował małego pokerka - stawka papieros za piętnaście zapałek. Odbija mu z tym hazardem. 
- Przegrałeś? 
- Na szczęście, nie tym razem! Miałem w ręku strita, a on dwie pary. Chyba mu się coś podczas rozdawania kart pokręciło. - Roześmiał się spoglądając na Andrzeja, sądząc po jego minie, najwyraźniej mocno zaintrygowanego całym tym niespodziewanym spotkaniem. 
- Ech, nie posądzaj go o to! Czasem szczęście sprzyja bardzo potrzebującym, zgłodniałym i nie mającym w sobie i przy sobie tego ognia, zrozum to jak chcesz. A ten, to Wacek. Jaką on ma ksywę, a raczej przezwisko? Czasami nazywacie go Franciszek... Bo do tego z Asyżu podobny, mówicie. 
Przez dłuższy czas przyglądał się szatynowi o pociągłej twarzy, który podparł głowę dłonią i z jakimś szczególnym skupieniem wpatrywał się w tajemniczego rybaka, jakby chciał z tych połyskliwych, czarnych jak węgiel oczu odczytać jego najskrytsze myśli. 
Karol uśmiechnął się. - Wie pan, ostatnio rzucił się jak oszalały z pięściami na pewnego wygolonego na łyso osiłka, który katował małego, bezdomnego psa przy szosie w pobliżu tutejszej poczty. Mięśniak z byczym karkiem z kwadratową gębą, o głowę od niego wyższy. Musieliśmy całą paczką stanąć w jego obronie. 
- Myślisz, że tamten Franciszek nie zrobiłby tego samego z tym skurwielem, to znaczy... grzesznikiem? A tak w ogóle, to znam tego cholernego brutala. Szkoda, że wśród tutejszych mieszkańców, spokojnych i dobrych ludzi znalazł się taki typ spod ciemnej gwiazdy. Uważajcie na niego, omijajcie z daleka. - Spojrzał na chwilę w stronę Karola. - Pamiętaj, Napoleonie. Odpowiadasz za swoich przyjaciół. 
- Wie pan, jak ma na imię? 
- Antek, ale wszyscy nazywają go Siepacz. Malutki móżdżek, w którym tylko nienawiść, okrucieństwo i błąkająca się w nim natrętna myśl: komu by tu przywalić! Miał po dziadku i ojcu zająć się rybołówstwem. Porzucił to zajęcie i prowadzi jakieś ciemne interesy. 
Na chwilę zamilkł przyglądając się stojącemu dwa, trzy metry obok swoich kumpli jasnowłosemu chłopakowi w okrągłych okularach w drucianej oprawce. Jego zdecydowanie ciemniejsze od zmierzwionej czupryny brwi były uniesione do góry, a na ustach widać było delikatnie zaznaczony uśmiech. Podniósł do góry rękę w geście pozdrowienia i ruszył w kierunku łodzi. Zdziwiony tą sytuacją Karol spojrzał na rybaka, który wyciągnął prawą dłoń czekając na idącego w ich stronę Rafała. Chciał już zapytać, skąd się znają, gdy usłyszał głos kumpla: - Jak się cieszę, że się znów spotykamy! Nie wiedziałem, że zajmuje się pan łowieniem ryb?! 
- Łowię od wielu lat, także i ryby! Zawołajcie tych stojących, niczym przydrożne znaki drogowe, kumpli. Usiądźmy, porozmawiajmy. 
 * * * 
 W głębokim zamyśleniu powoli schodzili z wydmy kierując się w stronę obrośniętej po obu stronach gęstymi jeżynami ścieżki, prowadzącej do wschodniego obrzeża Krynicy Morskiej. Przed dziesięcioma minutami złożyli pewną deklarację po ponad godzinnej, niezwykłej rozmowie ze Sztutosem z Mierzei. Za trzydzieści lat otworzą w tym miejscu swoje koperty, które przechowa tajemniczy rybak. Trzydzieści lat... 
- Rafał, a skąd ty właściwie go znasz? - Janek zatrzymał się i spojrzał na swojego przyjaciela idącego na samym końcu grupy. Nie odpowiedział od razu, zatrzymał się i oparł plecami o samotnie stojącą w tym miejscu starą sosnę. 
Po dłuższej chwili spojrzał na nich i spytał: - Pamiętacie, jak tydzień temu zabłądziłem w lesie kilka kilometrów stąd, jak uprawialiśmy bieg na orientację? Szukaliście mnie dwie godziny. A ja w tym czasie rozmawiałem z pewnym napotkanym na ścieżce gościem z blizną na twa... 
- Z tym rybakiem? - przerwał mu nagle Wacek. 
- On wtedy ubrany był w strój leśniczego, jak ten nasz tutejszy znajomy, Zenon Lubiński. Zanim wskazał mi drogę opowiedział niezwykłą historię tego miejsca. W pewnym momencie, kiedy już zobaczyłem was między drzewami, zniknął... 
Janek podszedł do niego, chwycił za ramiona i ze zdumieniem w głosie zapytał: - Jak to... zniknął? - Rozejrzał się dookoła i nagle ruszył z powrotem w stronę plaży. Wszyscy pobiegli za nim ile sił w nogach. Jak zawsze na krótszych dystansach, Marchewa znacznie ich wyprzedził. W pewnym momencie zatrzymał się na szczycie wydmy i znieruchomiał. Dobiegli do niego i stojąc w równym rzędzie obok siebie wpatrywali się w miejsce, gdzie jeszcze niedawno stała stara łódź, a obok niej tajemniczy rybak. Po chwili zbiegli na dół wypatrując na piasku jakichś śladów. Po nocnych opadach piasek był lekko wilgotny, załamywał się pod stopami jak delikatna skorupka naznaczona niezliczoną ilością maluteńkich dołeczków odciśniętych przez krople deszczu. Nie było nawet wcześniejszych śladów ich stóp! 
- To niemożliwe, przecież siedziałem tutaj... - Karol podszedł i przykucnął obok wyrzuconej przez morze drewnianej, połamanej skrzynki, na której widniały szarozielone, nadgniłe wodorosty. On siedział naprzeciwko mnie i palił fajkę... niesamowite! Czujecie? - Zerwał się na równe nogi i głęboko wciągnął nosem powietrze. 
Delikatny powiew wiatru osnuł ich znajomym zapachem Amphory, szlachetnego gatunku tytoniu, który towarzyszył im podczas tego niezwykłego spotkania ze Sztutosem z Mierzei. 
- A więc on tutaj był, my byliśmy tutaj, jednak nie zwariowałem! 
- Karol, ty nasz Napoleonku! My też nie! - zawtórował mu Janek i zaczął skakać jak szalony, śmiał się i poklepując kolejno każdego po plechach. 
Huba westchnął i stwierdził: - My nie, ale Marchewa najwyraźniej dostał pomieszania szarych komórek pod tą swoją rudą czupryną! 
Pół godziny później siedzieli w smażalni ryb, jedli duże porcje dorsza zagryzając świeżymi, chrupiącymi bułkami i popijając herbatą. Kiedy zaspokoili głód podekscytowani starali się odtworzyć przebieg rozmowy na plaży, ale przekrzykujących się jeden przez drugiego w końcu uciszył Karol uderzając dłonią w stół, a następnie kierując palec wskazujący w stronę Rafała, powiedział: - Słuchaj, ty znasz Sztutosa najlepiej, w końcu spotkałeś go już drugi raz. Dokładnie przedstaw nam jego, trzeba przyznać, czasami trochę powikłaną wypowiedź. I wyjaśnij, o co właściwie tak naprawdę mu chodziło? 
Wszyscy z zaciekawieniem wbili wzrok w Rafała, który od tamtego spotkania był jakiś dziwnie wyciszony, zamknięty w sobie. Poprawił na nosie okulary i po przeciągającym się milczeniu, podczas którego coraz bardziej narastało skrzypienie krzeseł pod zniecierpliwionymi przyjaciółmi zaczął mówić ściszonym, spokojnym głosem. 
- Pamiętacie ten wyszarzony napis na łodzi: KRJ-WHA 30? Śmiejąc się, powiedział nam na początku rozmowy, że to pod tymi literami zaszyfrowane są nasze imiona... 
- ...KRJ: Karol, Rafał, Janek... - przerwał mu Wacek. 
- Tak, i dalej: ty, Hubert i Andrzej - kontynuował. 
- A ta liczba, 30, co ona ma znaczyć. Nie do końca zrozumiałem? - Ruleta pokręcił głową i podrapał się nerwowo w prawy policzek. 
- Dystans, etap naszego dalszego biegu przez życie. Mamy rok 1980, połowa sierpnia. Sztutos z Mierzei, jak pamiętacie, tak się nam w końcu przedstawił, pochwalił naszą wytrwałość i determinację. Obserwował nas od samego początku pobytu w Krynicy... 
- Ja go wcześniej nie widziałem ani razu! - Karol targał nerwowo palcami swoją czarną, krótko ostrzyżoną brodę. Drugą dłonią zgarniał do tyłu długie, sięgające ramion, lekko kręcone włosy. Gdyby nie jego mało imponujący wzrost mógłby być nazywany, Samson. 
- A ta jego blizna na twarzy, wiecie skąd ją ma? Wtedy, gdy zabłądziłem odprowadził mnie przez las i w międzyczasie opowiedział sporo niezwykłych, ale jednocześnie dramatycznych historii. Przed II wojną światową był pracownikiem Poczty Polskiej w Gdańsku. W 1939 roku walczył w jej obronie przed Niemcami. Znacie tę historię z podręczników szkolnych, nie? Wylądował w obozie jenieckim w Stutthof. Przeżył tam piekło. Kilka tygodni przed wyzwoleniem obozu przez wojska radzieckie, hitlerowcy zakopali go wraz z paroma innymi jeńcami po szyję w ziemi, przy głównej bramie. Za próbę ucieczki. Ich głowy były kopane, opluwane, a przejeżdżające obok ciężarówki i samochody wojskowe mijały czasem o milimetry. Jeden z wachmanów podszedł wieczorem do nich pijany, wyjął pistolet i kolejno przystawiając do ich skroni naciskał spust. Straszył ich, że w magazynku jest jeden nabój. To było gorsze niż śmierć, ona była w tym momencie ucieczką, wyzwoleniem. W pewnym momencie pistolet zaciął się, klnąc wsunął w kaburę po czym złapał leżącą obok ciężką łopatę i roztrzaskał głowę zakopanemu obok Sztutosa więźniowi. Zmęczony, zziajany jego z kolei uderzył na odchodne łopatą w twarz. Sztutos zalał się krwią i stracił przytomność. - Na szczęście - powiedział mi. Najdziwniejsze jest to... - Rafał zamilkł, zdjął okulary i przetarł je leżącą obok na stole serwetką. 
- Co takiego jest najdziwniejsze? - Janek ponaglał go do kontynuacji tej niezwykłej opowieści. 
Włożył z powrotem okulary i powiedział: - Kiedy odzyskał przytomność siedział przed rozwaloną bramą obozu na pniu drzewa, przed sobą zobaczył uśmiechniętych, mówiących po niemiecku turystów z aparatami fotograficznymi. Jeden z nich zrobił mu zdjęcie i zapytał łamaną polszczyzną, czy może jest strażnikiem tego historycznego miejsca? 
- Jasny gwint, to jest jak jakaś opowieść fantastyczna! Co mu odpowiedział?! - Janek wykrzyczał to pytanie, aż wszyscy siedzący w smażalni zamilkli i zwrócili głowy w ich stronę. Gruby kucharz wychylił się zza drzwi zaplecza, pogroził im palcem i mieląc w ustach jakieś niezrozumiałe słowa cofnął się z powrotem smażyć kolejne flądry i inne smakowite owoce połowów tutejszych rybaków. 
- Jestem strażnikiem... tak, jestem strażnikiem pamięci... - odpowiedział zaskoczony własnymi słowami. Jakby ktoś mówił za niego. Turysta chyba nie do końca zrozumiał sens tej wypowiedzi. Wcisnął mu w dłoń banknot dziesięciomarkowy i poszedł z innymi zwiedzać to, co pozostało po obozie. On wstał i ruszył w przeciwną stronę, pozostawiając tragiczną przeszłość za sobą. Przemierza Mierzeję do dziś, czasami wraca pod bramę koszmaru, ale nigdy jej nie przekracza. Wsłuchuje się w głosy pomordowanych jeńców, które wciąż tutaj, jak mnie zapewniał, słychać. Jego mało kto zauważa. Podobno byłem piątym, który go dostrzegł. Pierwszym był wspomniany wcześniej turysta. Drugim niewidomy żołnierz, który grał na harmonii pod tutejszymi kościołami, cmentarzami. zbierając pieniądze do leżącej przed nim na ziemi odwróconej rogatywki z orzełkiem w koronie... 
- Niewidomy go zobaczył? To jakaś bujda, może udawał i nabierał ludzi na tzw. "ulituj no się nad biedaczyną", a wieczorem do monopolu i przepijał tę litość czyściochą pod kiszone ogórki. - Andrzej-Ruleta, który doskonale już opanował techniki zwodzenia w grach hazardowych, w tym mistrzowskie pokerowe bleffy, pokiwał głową z niedowierzaniem i machnął ręką. 
- To był inwalida wojenny, jego twarz nie była niczym osłonięta. On właściwe nie miał twarzy... 
- Nie miał twarzy? - Sarkastyczny uśmiech Andrzeja zastygł, a ręka uniesiona do góry zastygła w miejscu. 
- Nie miał, musiała być kiedyś potwornie poraniona i poparzona, To była zniekształcona masa poprzecinana na całej powierzchni sino-czerwonym bliznami, a w miejscu oczu były sklejone , zapadnięte powieki. 
- Jezus Maria, przepraszam... - Ruleta nagle spokorniał i opuszczając rękę zachęcił Rafała do kontynuowania tej niesamowitej historii. 
- Podszedł do niego i wrzucił mu ten dziesięciomarkowy banknot do rogatywki. Zrobił to bezszelestnie, Kiedy odchodził usłyszał głos żołnierza: - Dziękuję mój drogi Sztutosie z Mierzei, strażniku naszej pamięci! - Wstał i zaczął grać Rotę. To on go ochrzcił tym imieniem. Miał być nim naznaczony, niczym krwistą pieczęcią dramatu tysięcy ludzi z niemieckiego obozu koncentracyjnego Stutthoff, obecnie we wsi Sztutowo. Zrozumiał to, poczuł w sercu dotkliwy ból, ale nie sprostował, że nazywa się inaczej. 
- Jakie było jego prawdziwe imię? - zapytał cicho Andrzej. 
- Nie zdradził mi tej tajemnicy, zapytałem go o to. Powiedział, że w tym miejscu jego imię to te, nadane mu przez innego strażnika pamięci, weterana polsko-bolszewickiej wojny w 1920 roku Zaprzyjaźnił się z nim. Codziennie rozmawiali ze sobą, a przechodzący obok ludzie mówili, że ten biedny, stary żołnierz zwariował. Bo od jakiegoś czasu wciąż mówi do siebie, wykrzywia twarz, jakby się uśmiechał i gestykuluje rękami. Sztutosa z Mierzei nie widzieli, a jego, tak. 
- A może my też zwariowaliśmy, jak myślicie? Przecież to wszystko jest jakieś niedorzeczne, szalone! - Janek zerwał się z krzesła czochrając nerwowo dłońmi swoje rude włosy. 
- Marchewa, siadaj i weź kilka głębszych... 
- Kieliszków wódki? - Huba zażartował, choć też miał minę, jak na tureckim kazaniu. 
- Głębokich oddechów! - Karol dokończył propozycję. - Jeśli cała nasza szóstka zwariowała nagle, w tym samym momencie, to byłby chyba jedyny taki przypadek w historii. 
- Były takie wydarzenia w dziejach. Wariowały całe narody, weź na przykład Niemców w latach trzydziestych. Kulawy socjotechnik Goebbels i mały, czarny aryjczyk, jak ja Mumba z Afryki Środkowej, Adolf Hitler... - Wacek zaczął dowodzić, że teza wspólnego szaleństwa została już empirycznie udowodniona. 
- Masz szczęście, że Sztutosa z Mierzei tu nie ma! Oberwałbyś wiosłem przez łeb, co za porównanie?! Poza tym weźmy tutaj pod uwagę przedział czasowy, Goebbels robił miazgę w mózgach w dłuższym okresie... - Rafał nagle zaczął swoje ulubione dywagacje historyczno-polityczne. Karol odchylił się do tyłu, wzniósł oczy ku niebu i jęknął: - No nie mogę! Znów te wasze ulubione ble-ble-ble. Zjechaliście z głównego tematu, jak prykająca Syrena 105 w kolorze piasku pustyni do rowu biorąc zakręt w linii prostej. Rafał, do rzeczy! 
- Pardon, nasz Napoleonie! Na czym skończyłem? Tak, więc po kilku dniach Sztutos z Mierzei przyszedł rano na uliczkę, na której ostatnio siedział i grał na harmonii ten żołnierz. Ujrzał go leżącego na ziemi, w rękach trzymał swój ukochany instrument. Jego twarz, a właściwie to, co po niej zostało, promieniowała jakąś ciepłą poświatą. On się uśmiechał! - Sztutos z Mierzei, kiedy mi to opowiadał ocierał spływające mu z oczu łzy. Uczestniczył w jego pogrzebie, na tabliczce przymocowanej na brzozowym krzyżu zamiast imienia i nazwiska widniał napis: "N.N. zm. 16 V 1954 r." Chodził między kilkoma osobami, w tym m.in. księdzem, ministrantami, jakimś urzędnikiem, grabarzami i krzyczał - To podporucznik Jacek Zieliński! Słyszycie mnie?! - Nikt go nie usłyszał. 
Rafałowi delikatnie załamał się głos. Zamilkł i objął twarz dłońmi. Po dłuższym milczeniu, którego nikt nie przerywał sięgnął po szklankę, dopił resztę zimnej już herbaty i znów zaczął mówić. 
- Sztutos z Mierzei jest sumieniem tego miejsca, strażnikiem jego historii. Słyszą i postrzegają go tylko ci, którzy tego naprawdę chcą, mają w sercu przeszłość, teraźniejszość i... - zawiesił głos przesuwając wzrok kolejno na każdego z pięciu przyjaciół siedzących wokół stolika. 
- I... - ponaglił go zniecierpliwiony Janek, który lubił szybsze pokonywanie dystansu, także i słownego. 
- ...przyszłość. To co nas i nasz naród czeka jutro, pojutrze, za rok, dziesięć, sto lat - wyrzucił szybko z siebie słowa, jakby nie chciał uronić żadnego z nich. - Pamiętacie tę cyfrę - "30"? I jego prośbę: "Biegnijcie razem przez życie przez najbliższe trzydzieści lat, to nie będzie dla was łatwy dystans. Doświadczycie ciekawych czasów, gdy upadniecie, wstańcie i nie poddawajcie się; gdy dosięgniecie szczytu jakiejś góry, uważajcie - upadek z niej może być bardzo bolesny. Bądźcie podczas tego biegu solidarni, pamiętajcie - zawsze bądźcie solidarni! [...] 
 Piotr Stanisław Król 
 aaa 
 8. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE 
 
caaa 
8.1. Renty i emerytury wzrosną o 2,14 proc. 
Beata Rędziak 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 17-07-2013 
 
Renty i emerytury w 2014 r. wzrosną o 2,14 proc. Oznacza to, że wskaźnik ich waloryzacji w przyszłym roku pozostanie na ustawowym minimum, które wynosi 20 proc. realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia. 
Tak postanowił rząd w rozporządzeniu wydanym 16 lipca br. Waloryzacja nastąpi 1 marca 2014 r. Co roku nad zwiększeniem wskaźnika waloryzacji dyskutuje Trójstronna Komisja ds. Społeczno-Gospodarczych. Gdy nie dochodzi do porozumienia, tak jak w tym roku, rząd w ciągu 21 dni ma obowiązek wydać rozporządzenie ogłaszające wysokość waloryzacji. 
Przedstawiciele związków zawodowych chcieli waloryzacji inflacyjnej i nie mniej niż 50 proc. realnego wzrostu płac. 
- To, co jest zapisane w założeniach do ustawy budżetowej, jest niepokojące, ponieważ nawet do tej waloryzacji inflacyjnej wzięto waloryzację ogólną, a nie emerycką, a ta emerycka jest zawsze większa. Czyli znowu przeznaczają trochę mniej pieniędzy na waloryzację. Tym bardziej, że zapowiadana jest rekonstrukcja budżetu, więc na razie jest to wróżenie z kart - powiedziała Agencji Informacyjnej Newseria Wiesława Taranowska, wiceprzewodnicząca OPZZ. 
Rada Ministrów swoją decyzję o takim kształcie waloryzacji tłumaczy trudną sytuacją finansów publicznych i deficytem budżetowym, szczegółowo zaś jako powody podaje "bardzo trudną sytuację finansów publicznych, w tym Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; potrzebę podejmowania działań zmierzających do wyhamowania tempa wzrostu wydatków sztywnych budżetu państwa; cel obecnie realizowanej polityki rządu, którym jest ograniczenie nadmiernego deficytu budżetu państwa (chodzi o oszczędną konstrukcję finansów państwowych po stronie wydatkowej)." 
Jak informuje Centrum Informacyjne Rządu rozporządzenie wejdzie w życie w dniu następującym po dacie ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. 
 
 aaa 
8.2. Kto ma prawo do renty socjalnej lub rodzinnej 
Leszek Kostrzewski, Piotr Miączyński, oprac.: GR 
 
Źródło: Gazeta Wyborcza/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-07-23 
 
Renta rodzinna przysługuje członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy. Przysługuje także członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci pobierała zasiłek przedemerytalny lub świadczenie przedemerytalne - czytamy w Gazecie Wyborczej. 
Renta należy się też po pracowniku, który co najmniej pięć lat pracował i odkładał składki na ubezpieczenie społeczne. Prawo do niej przysługuje tylko: 
- Dzieciom zmarłego do ukończenia przez nie 16. roku życia lub 25. roku życia, jeśli się uczą. Jeżeli dziecko ukończyło 25 lat, będąc na ostatnim roku studiów w szkole wyższej, prawo do renty przedłuża się do zakończenia tego roku studiów. 
- Żonie, jeśli w chwili śmierci męża ukończyła 50 lat lub była niezdolna do pracy albo wychowuje co najmniej jedno z dzieci, wnuków lub rodzeństwa uprawnionych do renty rodzinnej po zmarłym mężu. Jeśli wdowa nie spełnia warunku wieku (50 lat), ale osiągnie ten wiek w okresie nie dłuższym niż pięć lat od śmierci męża lub w ciągu tych pięciu lat stanie się niezdolna do pracy, lub zaprzestanie wychowywania osób, o których mowa wyżej, ZUS przyzna jej rentę po skończeniu przez nią 50, roku życia. 
- Żonie po rozwodzie oraz żonie, która przed śmiercią męża nie pozostawała z nim we wspólnocie małżeńskiej - ale tylko wtedy, gdy oprócz spełnienia warunków wymaganych od wdowy w dniu śmierci męża miała prawo do alimentów z jego strony. 
- Żonie, która nie spełnia żadnego z wymienionych wyżej warunków, ale nie ma źródeł utrzymania. Ma prawo do rocznej renty okresowej (liczonej od śmierci męża) albo maksymalnie dwuletniej renty okresowej, gdy bierze udział w szkoleniu mającym na celu uzyskanie kwalifikacji do wykonywania pracy zarobkowej. 
Te same prawa i warunki ma mąż po śmierci żony. - Rodzicom-jeżeli spełniają warunki takie jak dla wdowy/wdowca (dotyczące wieku, niezdolności do pracy lub wychowywania małoletnich osób) oraz jeśli bezpośrednio przed śmiercią dziecka pozostawali na jego utrzymaniu. 
Aby dostać rentę rodzinną, trzeba złożyć wniosek w swoim oddziale lub inspektoracie ZUS. Wniosek o rentę może być sporządzony na opracowanych przez ZUS drukach: ZUS Rp-2 i ZUS Rp-2a (jeżeli z wnioskiem o rentę rodzinną występują dwie lub więcej osoby pełnoletnie). 
Prawo do renty socjalnej mają osoby pełnoletnie całkowicie niezdolne do pracy z powodu niesprawności, która powstała przed ukończeniem 18 roku życia albo w trakcie nauki w szkole lub na studiach (przed 25. urodzinami), albo w trakcie studiów doktoranckich lub aspirantury. Ustalenia całkowitej niezdolności do pracy i przewidywanego okresu jej trwania dokonuje lekarz orzecznik ZUS. 
Renta socjalna może być przyznana na stałe - jeżeli niezdolność do pracy jest trwała - lub na określony czas - jeśli niezdolność do pracy jest czasowa. 
Renty socjalnej nie dostanie ktoś, kto ma już ustalone prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty inwalidzkiej, świadczenia przedemerytalnego lub zasiłku przedemerytalnego. Na rentę socjalną nie może też liczyć osoba, która już dostaje rentę z zagranicy, albo ktoś, kto został tymczasowo aresztowany lub odbywa karę pozbawienia wolności (takie osoby mogą jednak napisać wniosek o przyznanie 50 proc. renty socjalnej). 
Poza tym nie dostanie jej osoba: 
- która pobiera rentę rodzinną w wysokości przekraczającej 200 proc. najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy 
- jest właścicielem lub posiadaczem nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych przekraczających 5 ha przeliczeniowych. 
Więcej w Gazecie Wyborczej z 16 lipca 2013 r. aI.1.1.a) 
 
 aaa 
8.3. Wcześniejszy emeryt bez dofinansowania 
Rzeczpospolita, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-07-01 
 
Pracownik z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności ma decyzję o przyznaniu wcześniejszej emerytury z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Czy przysługuje dofinansowanie do jego wynagrodzenia z PFRON? - pyta czytelnik Rzeczpospolitej. 
Nie - odpowiada ekspertka współpracująca z dziennikiem "Rz". Osoba ta ma ustalone prawo do emerytury. Mimo że została ona przyznana z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, to jednak decyzja wskazuje na ustalone uprawnienia emerytalne. 
Prawo do dofinansowania do wynagrodzeń osób zaliczonych do lekkiego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, które mają ustalone prawo do emerytury, nie przysługuje od 1 marca 2011 r. 
W tej sprawie BON wydało stanowisko 4 maja 2011 r. (BON-I-5232-26-IKW/ll). Biuro stwierdziło, że ustalone prawo do emerytury posiada każda osoba, która uzyskała decyzję organu ubezpieczeniowego dotyczącą przyznania świadczenia emerytalnego (...), niezależnie od podstawy prawnej jej uzyskania. Decyzja wydana przez organ emerytalny funkcjonuje w obrocie prawnym, mimo zawieszenia pobierania świadczenia emerytalnego. 
To wyłączenie nie obejmuje jednak osób, które mają ustalone prawo do świadczenia przedemerytalnego. 
Biuro stwierdziło ponadto, że prawo do dofinansowania traci pracodawca na osobę, której ZUS z urzędu przyznał emeryturę zamiast pobieranej renty z tytułu niezdolności do pracy. Dotyczy to osoby, "która osiągnęła wiek 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn oraz podlegała ubezpieczeniu społecznemu albo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym". O zmianie statusu z rencisty na emeryta ubezpieczonego informuje ZUS. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 24 czerwca 2013 r. 
 
 aaa 
8.4. Studia za granicą nie pozbawią renty 
kwa, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-07-04 
 
Uzależnianie prawa do świadczenia od przebywania na terenie Polski jest niezgodne z konstytucją. Jak donosi Rzeczpospolita, sprawa dotyczyła kobiety, której ZUS wstrzymał wypłatę renty po tym, jak wyjechała na studia za granicę. Stwierdził, że kobieta nie przebywa na terytorium Polski i świadczenie jej się nie należy. Kobieta odwołała się do sądu okręgowego, ale ten oddalił jej odwołanie. Inaczej orzekł sąd apelacyjny - zmienił wyrok sądu okręgowego oraz decyzję ZUS i wznowił prawo do wypłaty renty socjalnej. 
Sąd uznał, że chociaż pobyt kobiety na terenie Polski jest przerywany wyjazdami na studia za granicę, to jednak nadal mieszka ona na terytorium Polski - tu spędza święta i wakacje, tu spotyka się z rodziną, tu ma swój majątek i lokuje oszczędności, a oprócz tego ma wolę powrotu do kraju. Korzystny dla kobiety wyrok sądu apelacyjnego został jednak uchylony przez Sąd Najwyższy. Wprawdzie Sąd Najwyższy nabrał wątpliwości, czy art. 2 pkt. 1 ustawy o rencie socjalnej jest zgodny z konstytucją, ale sam nie mógł tego rozstrzygnąć. Gdy sprawa ponownie trafiła do Sądu Apelacyjnego w Białymstoku, ten zawiesił postępowanie i zwrócił się do Trybunału z pytaniem w tej sprawie. 
Zdaniem składu orzekającego uzależnienie prawa do renty socjalnej od przebywania na terenie Polski jest niezgodne z konstytucyjnymi zasadami równości i sprawiedliwości społecznej. Podobne stanowisko zajmują sędziowie Trybunału Konstytucyjnego. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 26 czerwca 2013 r. 
 
 aaa 
8.5. Złe wyjaśnienia urzędu pozwolą zachować pieniądze 
Ryszard Sadlik, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-06-21 
 
 ZUS może żądać od osoby, która pobrała nienależne jej świadczenie, np. emeryturę lub rentę, aby je zwróciła. Często skuteczność tego żądania zależy jednak od oceny, czy osoba pobierająca świadczenie była właściwie pouczona o braku prawa do jego pobierania - czytamy w Rzeczpospolitej. 
W myśl bowiem art. 84 ust 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej ustawa o sus) osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, musi je oddać z odsetkami, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego. 
Jednak świadczenia są nienależne tylko wtedy, gdy osoba je pobierająca była właściwie pouczona o braku prawa do nich. Podstawowym zatem warunkiem uznania, że wypłacone pieniądze trzeba oddać jest, po pierwsze, brak prawa do świadczenia oraz, po drugie, świadomość tego osoby przyjmującej to świadczenie, płynąca ze stosownego pouczenia. Obie te przesłanki muszą wystąpić w trakcie pobierania świadczenia, a nie po zaprzestaniu jego wypłaty. Tak też wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 2 grudnia 2009 r. (I UK174/09). 
Żądając zatem zwrotu, ZUS musi wykazać, że osoba pobierająca dane świadczenie była odpowiednio pouczona, że już jej ono nie przysługuje lub uległo wstrzymaniu, a mimo to nadal go pobierała. ZUS może bowiem domagać się zwrotu nienależnie pobranego świadczenia tylko wtedy, gdy ubezpieczonemu można przypisać złą wolę. 
W praktyce wiele wątpliwości występuje przy ocenie, czy osoba pobierająca nienależne świadczenie była odpowiednio pouczona. Pouczenia dotyczące prawa do świadczenia oraz okoliczności uzasadniających jego wstrzymanie zwykle zamieszcza się na drukach wniosków o świadczenia oraz w decyzjach ZUS przyznających świadczenia. 
Kontrowersyjne jest to, czy takie pouczenia wystarczą. Sądy wielokrotnie wypowiadały się na ten temat. Przy czym wskazuje się, że pouczenie o okolicznościach, których wystąpienie powoduje brak prawa do świadczenia, może polegać też na przytoczeniu przepisów określających te okoliczności. Musi to być jednak na tyle zrozumiałe, aby ubezpieczony mógł je odnieść do własnej sytuacji. Tak stwierdził SN w wyroku z 14 marca 2006 r. (I UK 161/05). 
Więcej w Rzeczpospolitej z 18 czerwca 2013 r. 
 
 aaa 
8.6. ZUS nie zabierze pieniędzy 
Mateusz Rzemek, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 17-07-2013 
 
Koniec nieograniczonej weryfikacji świadczeń. Teraz ZUS będzie mógł to zrobić tylko w określonych wypadkach w ciągu trzech, pięciu lub dziesięciu lat - donosi Rzeczpospolita. 
Sejm rozpoczyna prace nad senackim projektem nowelizacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i czterech innych ustaw, w tym dotyczących służb mundurowych. W myśl nowelizacji ZUS, dokonując zmian prawomocnych decyzji o przyznaniu emerytury, renty czy innego świadczenia, będzie musiał stosować regulacje zawarte w kodeksie postępowania administracyjnego. ZUS nie będzie mógł tego robić samodzielnie, tylko za każdym razem będzie musiał złożyć wniosek do sądu w tej sprawie wraz z uzasadnieniem. Nie będzie to potrzebne tylko w razie podwyższenia świadczenia. 
Ograniczone będą także terminy na zmianę prawomocnej decyzji o przyznaniu świadczenia. ZUS będzie miał na to tylko trzy lata, jeśli świadczenie zostało przyznane lub niewłaściwie obliczone na podstawie jego własnego błędu. To zasadnicza zmiana, gdyż zgodnie z obecnymi przepisami ZUS nie ma ograniczeń w tym zakresie. Wystarczy, że pojawią się nowe dokumenty lub okoliczności w sprawie i może on zmieniać decyzję sprzed lat. 
Dłuższy, pięcioletni termin na wznowienie postępowania będzie w razie wydania decyzji na podstawie błędnej informacji z innego organu państwowego. 
Dziesięcioletni okres na wznowienie postępowania został wyznaczony tylko w wypadku fałszerstw i przestępstw. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 10 lipca 2013 r. 
 
aaa 
8.7. Poszły w górę refundacje 
Renata Majewska, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-07-04 
 
Od czerwca na wyższe dofinansowania mogą liczyć ci, którzy przyjmują podopiecznych urzędów pracy i zatrudniają niepełnosprawnych - donosi Rzeczpospolita. 
Przysługujące im za to dopłaty od starosty i z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych stanowią bowiem wielokrotność bądź odsetek przeciętnego wynagrodzenia w danym kwartale roku kalendarzowego. 
Ogłoszone przeciętne miesięczne wynagrodzenie za pierwszy kwartał 2013 r. (komunikat prezesa GUS z 13 maja 2013 r., M.P. z 2013 r. poz. 392), które wpływa na wysokość podanych refundacji od 1 czerwca do 31 sierpnia 2013 r., wyniosło 3740,05 zł. 
Wcześniejsza kwota bazowa, za czwarty kwartał 2012 r., wynosiła 3690,30 zł (komunikat prezesa GUS z 11 lutego 2013 r., Dz.U. z 2013 r., poz. 88). 
Z racji podjęcia współpracy z bezrobotnym przysłanym przez starostę zakład ma od 1 czerwca do 31 sierpnia 2013 r. szansę na wyższe refundacje. Zatrudniający niepełnosprawnych też mogą dostawać wyższe refundacje. 
Od 1 czerwca 2013 r. podwyższona została także maksymalna podstawa wymiaru zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego należnych za okres po ustaniu zatrudnienia bądź działalności, wynosząca właśnie 100 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale. Gdy ustalona zgodnie z przepisami okaże się między 1 czerwca a 31 sierpnia wyższa od 3740,05 zł, świadczenie nalicza się od tej kwoty. 
Zleceniobiorcy i indywidualni przedsiębiorcy mogą natomiast opłacać dobrowolną składkę chorobową najwyżej od 9350,13 zł (250 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale). Maksymalna dobrowolna składka na to ubezpieczenie od 1 czerwca do 31 sierpnia 2013 r. wynosi 229,08 zł. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 27 czerwca 2013 r. 
 
aaa 
8.8. Komu przysługuje specjalny zasiłek opiekuńczy? 
Wojciech Piętka 
 
Źródło: Integracja 1/2013 
Data opublikowania na www.niepelnosprawni.pl: 2013-07-04 
 
Od 1 lipca 2013 r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tylko rodzicom lub opiekunom niepełnosprawnych dzieci. Osoby opiekujące się innymi członkami rodziny mogą się starać o nowy specjalny zasiłek opiekuńczy. Wyjaśniamy, komu on przysługuje i na jakich zasadach. 
 
Zmiany w przepisach wprowadziła Ustawa z 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 31 grudnia 2012 r. poz. 1548), która weszła w życie 1 stycznia 2013 roku. 
Największą zmianą wprowadzoną przez ustawę jest rozdzielenie zasad przyznawania świadczenia osobom opiekującym się dziećmi oraz opiekującym się innymi członkami rodziny. Zmiany wprowadziły modyfikacje zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego oraz wyodrębnienie beneficjentów, którym może być przyznawane nowo utworzone świadczenie, czyli tzw. specjalny zasiłek opiekuńczy. 
 
Zmiany w świadczeniach pielęgnacyjnych 
 
Dwie najważniejsze zmiany w świadczeniach pielęgnacyjnych to: 
1) od 1 lipca 2013 r. wzrosła kwota świadczenia do 620 zł (nadal niezależnie od dochodu w rodzinie), dodatkowo w marcu 2013 r. rząd zadecydował, że osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem w okresie od kwietnia 2013 r. do końca grudnia 2013 r. będą otrzymywały dodatkowo 200 zł miesięcznie, czyli łączna kwota świadczenia pielęgnacyjnego z dodatkami przyznanymi przez rząd do końca 2013 r. będzie wypłacana w wysokości 820 zł. 
2) zmienił się katalog osób uprawnionych do ubiegania się o świadczenie. Obecnie przysługuje ono z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej: 
a) matce bądź ojcu dziecka, 
b) opiekunowi faktycznemu dziecka, 
c) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną, 
d) innym osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego ciąży obowiązek alimentacyjny (z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności). Przy czym osobom innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 
- rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, 
- nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, 
- nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. 
 
Specjalny zasiłek opiekuńczy 
 
Przysługuje osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Muszą one zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się: 
1) orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo 
2) orzeczeniem o niepełnosprawności, łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji i konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji (czyli p. 7 i 8 w orzeczeniu dla osób do 16. r.ż.). 
 
Dochód w rodzinie 
 
 Specjalny zasiłek opiekuńczy zależny jest od dochodu. Przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 623 zł. W przypadku nieznacznego przekroczenia kryterium dochodowego na osobę zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Za dochód rodziny osoby wymagającej opieki uważa się dochód następujących członków rodziny: 
 1) w przypadku gdy osoba wymagająca opieki jest małoletnia: 
a) osoby wymagającej opieki, 
b) rodziców osoby wymagającej opieki, 
c) małżonka rodzica osoby wymagającej opieki, 
d) osoby, z którą rodzic osoby wymagającej opieki wychowuje wspólne dziecko, 
e) pozostających na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a-d, dzieci w wieku do ukończenia 25. r.ż., ale do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko, a także rodzica osoby wymagającej opieki zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz; 
 2) w przypadku gdy osoba wymagająca opieki jest pełnoletnia: 
a) osoby wymagającej opieki, 
b) małżonka osoby wymagającej opieki, 
c) osoby, z którą osoba wymagająca opieki wychowuje wspólne dziecko, 
d) pozostających na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a-c, dzieci w wieku do ukończenia 25. r.ż., z tym że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. 
 
Wysokość zasiłku 
 
Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje w wysokości 520 zł miesięcznie. 
 
Wyłączenia przyznania 
 
Specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli: osoba sprawująca opiekę: 
a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, 
b) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów, 
c) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego, 
d) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 
2) osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu; 
3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury; 
4) członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego; 
5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub prawo do świadczenia pielęgnacyjnego; 
6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. 
 
Kiedy zmiany? 
 
Osoby, które miały decyzje o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie wcześniejszych przepisów, zachowały do niego prawo do 30 czerwca 2013 r. Po tym terminie dotychczasowe decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasły z mocy prawa. 
Wójt, burmistrz bądź prezydent miasta mieli obowiązek w terminie do 28 lutego 2013 r. poinformować osoby otrzymujące świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów dotychczasowych o wygaśnięciu z mocy prawa decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i warunkach nabywania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego, obowiązujących od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. 
 
Formalności niezbędne do uzyskania świadczenia 
 
Zależnie od miejsca zamieszkania, organem właściwym do ustalania uprawnienia i wypłaty świadczeń jest: wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Mogą oni jednak zlecić wykonywanie tych czynności jednostkom podległym (np. Ośrodkom Pomocy Społecznej bądź Wydziałowi Spraw Rodzinnych). Dlatego jeśli chcemy uzyskać takie świadczenie, powinniśmy dowiedzieć się w naszej gminie, kto na jej terenie zajmuje się jego przyznawaniem. W miejscu tym, zależnie od świadczenia, o jakie się ubiegamy, uzyskamy informacje, jakie wnioski i dokumenty powinniśmy złożyć. 
 
Rodzinny wywiad środowiskowy 
 
Rodzinny wywiad środowiskowy musi być przeprowadzony w czasie ustalania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Na wniosek odpowiedniego organu może także zostać przeprowadzony u osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne lub już je otrzymującej. 
 Wywiad przeprowadza pracownik socjalny, delegowany przez odpowiedni Ośrodek Pomocy Społecznej. Prowadzony jest on w miejscu zamieszkania osoby, której dotyczy. Ma na celu poznanie jej położenia, indywidualnych cech, sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej. Wywiad prowadzony jest na podstawie określonego w rozporządzeniu kwestionariusza. 
Pracownik socjalny prowadzący wywiad powinien poinformować osobę lub rodzinę, z którą przeprowadza wywiad, o odpowiedzialności karnej za udzielenie nieprawdziwych informacji oraz o konieczności poinformowania ośrodka o ewentualnej zmianie omawianej sytuacji (osobistej, dochodowej, majątkowej), która ma wpływ na przyznanie świadczenia. Wywiad może ujawnić okoliczności niepozwalające na przyznanie świadczenia bądź uzasadniające jego odebranie. 
 
Co to jest dochód? 
 
Ustawowa definicja dochodu jest zbyt rozbudowana, by zamieścić ją całą w artykule. W pewnym uproszczeniu można powiedzieć, że na potrzeby tej ustawy dochód to przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w Ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych (czyli to, co mamy wpisane jako dochód w PIT), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne, niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu, oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Czyli jest to nasza płaca netto. 
W przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, czyli 226, 08 zł. Jeżeli rodzina lub osoba ucząca się uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego oraz uzyskuje pozarolnicze dochody, to się je sumuje. 
 
Na kim ciąży obowiązek alimentacyjny 
 
Na podstawie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego z 25 lutego 1964r.: "Obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) spoczywa przede wszystkim na krewnych w linii prostej i na rodzeństwie. Obowiązek obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej. Zatem synowa bądź zięć nie są krewnymi - nie mogą zatem ubiegać się o specjalny zasiłek opiekuńczy. Podobnie sprawa wygląda w przypadku dzieci rodzeństwa - nie są oni krewnymi w linii prostej, zatem nie otrzymają tego świadczenia". 
 
Odprowadzenie składek emerytalno-rentowych 
 
Na podstawie art. 6 par. 2a Ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych: "Za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy wójt, burmistrz lub prezydent miasta opłaca składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy odpowiadającej wysokości odpowiednio świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, przysługujących na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych przez okres niezbędny do uzyskania 25-letniego okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego)". 
 
Ubezpieczenie zdrowotne 
 
Na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 9 Ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych: "Osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne bądź specjalny zasiłek opiekuńczy i niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia z innego tytułu są zgłaszane do tego ubezpieczenia przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, którzy też opłacają składkę za taką osobę". 
 
Czy świadczenie może otrzymać więcej niż jedna osoba 
 
W razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługującego więcej niż jednej osobie sprawującej opiekę nad osobą lub osobami wymagającymi opieki, przyznaje się tylko jedno świadczenie osobie, która pierwsza złożyła wniosek. Czyli bez względu na to, ile w rodzinie jest osób wymagających opieki, przyznane zostanie tylko jedno świadczenie. W rodzinie, w której jest dwoje dzieci wymagających opieki i dwoje rodziców mogących wystąpić o świadczenie pielęgnacyjne, przyznane zostanie tylko jedno świadczenie dla jednego z rodziców. 
 
Więcej informacji o uprawnieniach osób z niepełnosprawnością 
- Infolinia Integracji: 801 801 lub 
warszawa@integracja.org. 
 
Autor jest pracownikiem Centrum Integracja w Warszawie, realizującego projekt "Centrum Integracja - Aktywny warszawiak", finansowanego ze środków Miasta Stołecznego Warszawy. 
 
 aaa 
 9. WSPOMINAMY LUDZI I WYDARZENIA 
 
aaa 
 9.1. Przez trud i walkę do celu 
Zofia Książek-Bregułowa 
 
Źródło: "Pochodnia" grudzień 1951 r. 
 
 Miałam dwadzieścia cztery lata, ukończone studia aktorskie i oczy roześmiane ogromną radością rychłego wstąpienia na deski sceniczne. Miało spełnić się największe marzenie mojego życia. I wtedy wybuchło tragiczne w skutkach Powstanie Warszawskie. Czerwonym huraganem pomknęło w ulice Warszawy, zagarniając tysiące młodych, gorejących serc, wśród których i moje mocno biło. Z każdym dniem marzenie o teatrze przygasało, tliło się maleńkim płomyczkiem i stawało się coraz dalsze, gdy tymczasem płomienie Świętokrzyskiej, Czackiego i Traugutta były bliskie i ogromniały w swojej śmiercionośnej grozie. 
Dnia 5 września czterdziestego czwartego roku, w chwili, gdy miałam transportować rannych kolegów na odcinek mniej zagrożony, odłamkami pocisku artyleryjskiego zostałam ciężko ranna i straciłam wzrok. Miesiąc w warszawskiej piwnicy- szpitalu, a potem długie miesiące niewoli w hitlerowskim obozie jeńców wojennych, miesiące tragiczne nieludzkimi warunkami bytowania i ślepotą. Moja jednak miłość do teatru i wiara w odzyskanie wzroku były tak wielkie, że kazały mi wytrwać. 
Każdy, kto był w Grosslubart i Oberlagen, pamięta dziewczynę z czarną opaską na oczach, recytującą przy słabym świetle migocących świec. Te moje tak zwane koncerty zabijały złe, kąśliwe myśli, oblepiające serce i mózg pajęczyną zwątpienia. Krzepiły innych, a mnie umacniały w niezłomnym przekonaniu, że skończy się niewola, muszę widzieć i będę aktorką. Jestem na scenie. Wzrok odzyskałam w tak minimalnym stopniu, że nikt z ludzi nie chciał wierzyć, bym kiedykolwiek mogła grać. Ciężka była walka, którą stoczyłam, by ten mur niewiary przełamać, a radość mojego debiutu nie da się ująć w słowa. 
Dnia 15 września czterdziestego dziewiątego roku, prawie w dziesięć lat od rozpoczęcia moich studiów aktorskich, grałam pierwszy raz na scenie Państwowego Teatru Ziemi Opolskiej rolę Zośki- wariatki w "Placówce" Prusa. Gdy stanęłam na scenie, serce mocno biło bolesnym wzruszeniem, że nareszcie i mimo wszystko doczekałam się własnej premiery. Grałam tak, że nie tylko publiczność, ale nawet koledzy, wiedząc o moim inwalidztwie, nie wierzyli w nie. W ślad za rolą Zośki przyszła trudniejsza technicznie Hanka w "Moralności pani Dulskiej", Marietie w "Pieją koguty" Bałtuszisa, Ślusarzowa w "Rewizorze" Gogola i wiele innych, następnie engagement do Teatru Śląskiego w Katowicach. 
Praca w teatrze nie jest dla mnie łatwa. Wprawdzie roli uczę się szybko dzięki bardzo dobrej pamięci, sytuację w sztuce po kilkunastu próbach opanowuję również dokładnie, podczas spektakli jednak muszę być bardzo opanowana i czujna, bo myśli biegną dwoma torami, co męczy i wyczerpuje nerwowo. Muszę pamiętać o należytym interpretowaniu roli, o istnieniu ludzi, sprzętów i rekwizytów na scenie. Poza tym nie zawsze spotykam się ze zrozumieniem kolegów i ich serdeczną radą czy pomocą. 
Wszystkie te trudności pokonuję jednak i będę pokonywać wytrwale, bo wiem, że tylko przez twardy codzienny trud, poprzez nieugiętą walkę przekonam całe społeczeństwo o niezaprzeczalnej wartości swojego artystycznego powołania i pracy niewidomych. 
 
 aaa 
9.2. Z frontu pracy niewidomych 
Aktorka 
Zbigniew Skalski 
 
Źródło: „Pochodnia" Październik 1970 r. 
 
Zofia Książek-Bregułowa urodziła się w 1920 roku w Kielcach. Tam, w roku 1938 ukończyła szkołę handlową. W 1939 roku rozpoczyna studia na tajnych kompletach Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej w Warszawie i w 1944 roku zdaje końcowy egzamin, zdobywając zawód aktorki. 
W czasie okupacji daje konspiracyjne koncerty żywego słowa, między innymi dla żołnierzy Szarych Szeregów. W powstaniu warszawskim jest łączniczką Oddziału Szturmowego Trzeciej Kompanii por. Lewara. 5 września 1944 roku zostaje ranna i traci wzrok. Niemcy wywożą ją do obozu jeńców. 
W 1945 roku w Edynburgu przechodzi dwie operacje oczu, które przynoszą minimalną poprawę. Może już odróżnić kolory i kontury. Komisja lekarska ustala dziewięćdziesiąt osiem procent utraty wzroku. 
W 1947 roku kończy w Londynie dwuletnią Królewską Akademię Sztuki Dramatycznej, do której została przyjęta, po zdaniu egzaminów, na drugi rok studiów. W tym samym roku wraca i stara się o pracę w swoim zawodzie. Niestety, nikt z jej byłych profesorów i kolegów nie wierzy, że będzie mogła występować na scenie. W końcu dzięki interwencji prof. Zofii Małynicz i prof. Jana Kreczmara otrzymuje etat asystentki reżysersko-akustycznej w Polskim Radio w Warszawie, gdzie pracuje od 1948 do 1949 roku. Do jej obowiązków należało korygowanie ewentualnych błędów w dykcji aktorów i nieprawidłowości akustycznych w czasie próby słuchowiska oraz pisanie recenzji o zrealizowanych słuchowiskach. Jej aktorskie umiejętności są też wykorzystywane w radiowych audycjach poetyckich. 
Od 1949 do 1951 roku jest aktorką Państwowego Teatru Ziemi Opolskiej w Opolu. Gra następujące role: Zosi w "Placówce" Prusa, Hanki w "Moralności pani Dulskiej" Gabrieli Zapolskiej, Marietie w sztuce Bałtuszisa "Pieją koguty", ślusarzowej w "Rewizorze" Mikołaja Gogola, dewotki w "Czarującej szewcowej" Garcii Lorki i dwa epizody w "Wodewilu warszawskim". 
W roku 1950 składa eksternistyczny egzamin aktorski przed Państwową Komisją Egzaminacyjną Ministerstwa Kultury i Sztuki, otrzymując dyplom aktorski i prawo występowania we wszystkich teatrach w Polsce. 
Ze względów rodzinnych przenosi się do Katowic i tutaj, w roku 1951, czyli już dziewiętnaście lat, jest zatrudniona jako aktorka w Teatrze im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach z wynagrodzeniem tysiąc sto złotych miesięcznie. Niestety, w ciągu tego czasu grała tylko jedną rolę Stelli w monodramie Finna Methlinga "Podróż do zielonych cieni". Dużo czasu poświęca na urządzanie koncertów żywego słowa dla młodzieży szkół średnich Zagłębia i Śląska. W czasie koncertów wygłasza wierszem i prozą fragmenty ról z wybranych sztuk. Poza tym nagrała dla Polskiego Radia w Warszawie role Antygony Sofoklesa, Fedry Racinea, Laodamii według tragedii Stanisława Wyspiańskiego, "Protosileas i Laodamia", monodram "Podróż do zielonych cieni" Methlinga, audycję "Scena polska" z fragmentami kilku ról oraz audycje poetyckie. 
Zdaniem koleżanki Zofii Książek-Bregułowej: "aktor musi mieć dobrą pamięć, świetną dykcję oraz dar wczuwania się w różne role - wyrażania przeżyć granych postaci w taki sposób, by widzowie uwierzyli, że są to postacie prawdziwe. Aktor musi mieć wybitnie wrażliwą wyobraźnię. Ról uczę się - powiedziała - z pomocą męża, który czyta urywki tekstu, a ja je powtarzam. Tekstu napisanego prozą, którego wygłoszenie trwa czterdzieści pięć minut, uczę się przez pięć wieczorów po półtorej godziny dziennie. Po pamięciowym opanowaniu roli następuje dokładna analiza tekstu i praca nad interpretacją roli, czyli nad wejściem w postać. Potem odbywają się próby w teatrze - z początku sytuacyjne, a następnie generalne, w strojach, z charakteryzacją i z wszystkimi rekwizytami. Koledzy i reżyser pomagają mi w czasie pierwszej próby zorientować się w ustawieniu sprzętu i w miejscach, które zajmują inni aktorzy. Potrzebuję również pomocy w charakteryzacji. Za kulisami inspicjent doprowadza mnie do dekoracji scenicznych. Dalej już idę sama. Przed każdym przedstawieniem odczuwam tremę, ponieważ na scenie muszę bardzo czuwać, by dobrze grać i nie popełnić błędu, gdy się poruszam. Każdego dnia, przed każdym aktem sprawdzam osobiście ustawienie dekoracji i sprzętów. 
Praca aktorki jest dla mnie radością i sensem życia. Teatr był zawsze moim jedynym marzeniem i dlatego nawet po utracie wzroku pomimo powszechnej niewiary w moje możliwości pracy aktorskiej podjęłam upartą walkę o prawo do wykonywania mojego zawodu i potrafiłam udowodnić, że mogę występować na scenie. 
Jeśli by któryś z niewidomych kolegów zainteresował się zawodem aktora, to muszę go przestrzec,że trzeba przedtem skończyć Wyższą Szkołę Teatralną, do której niewidomych nie przyjmują. Poza tym sądzę, że całkowicie niewidomy miałby zbyt duże trudności w wyuczeniu się mimiki i gestów, w swobodnym poruszaniu się po scenie oraz w nawiązywaniu kontaktu ze współgrającymi". 
Następującej opinii o pracy koleżanki Zofii Książek-Bregułowej udzielili aktorzy Państwowego Teatru Ziemi Opolskiej ( między innymi Edmund Fetting, Halina Dobrowolska, Bogusława Czuprynówna i Stanisław Marecki): "Jako koledzy, grający z koleżanką Bregułową w tych samych sztukach lub widzący ją w sztukach, w których sami udziału nie braliśmy, stwierdzamy, że koleżanka Bregułowa wywiązywała się z powierzonych jej ról artystycznie bez zarzutu i należała do najzdolniejszych aktorek naszego Teatru. Odpowiednia charakteryzacja czyniła jej kalectwo nie do zauważenia z widowni. Swoboda w poruszania się jej na scenie, pewność i opanowanie ruchów pozwalały na normalną współpracę i nie utrudniały kontaktu aktorskiego. Olbrzymią pracą nad sobą i godnym uznania wysiłkiem woli wykazała w dotychczasowych wynikach swej pracy, że jest pełnowartościowym i użytecznym członkiem naszego społeczeństwa". 
A taka opinię wydała znana aktorka Teatru Współczesnego w Warszawie - Irena Horecka: " Zofia Książek-Bregułowa grała rolę Zośki - wariatki tak wstrząsająco i prawdziwie, że została mi w pamięci jako jedna z najbardziej utalentowanych aktorek młodego pokolenia. Uszkodzenie wzroku nie przeszkadzało jej absolutnie w poruszaniu się na scenie, czego najlepszym dowodem jest fakt, że graliśmy kilkakrotnie w terenie, na nieznanych scenach i że poruszała się na nich, tak jak każda z nas mających wzrok normalny". 
 
 aaa 
9.3. Spadkobiercy 
Zofia Krzemkowska 
 
 Źródło: "Pochodnia" Wrzesień 1982 r. 
 
28 grudnia 1981 roku zmarł prof. Henryk Mikołajczak - muzyk, „artysta gry na fortepianie”, szczególnie zasłużony w dziedzinie umuzykalniania niewidomych. Przeżył sześćdziesiąt jeden lat. 
Henryk Mikołajczak urodził się 15 lipca 1920 roku w Inowrocławiu. Z Kujawami i Pomorzem był związany przez całe życie. W Inowrocławiu zdobył początkowe umiejętności gry na fortepianie i skrzypcach. Tam również spędził lata okupacji. Był wychowankiem, a później nauczycielem bydgoskiego zakładu dla niewidomych. Pracował w nim od 1940 do 1979 roku (31 lat) jako nauczyciel muzyki i śpiewu. Równocześnie kończył zaocznie Wyższą Szkołę Muzyczną w Poznaniu pod kierunkiem Władysława Kędry, a także Państwowy Instytut Pedagogiki Specjalnej, zdobywając dyplom, uprawniający do nauczania w szkołach dla niewidomych. Pracował również w Ośrodku Rehabilitacji Zawodowej ZSN oraz Spółdzielni „Gryf” w Bydgoszczy. Kierował zespołami instrumentalnymi i wokalnymi, między innymi "Bezalkami", "Gryfinkami". Jego zespoły uzyskiwały pierwsze miejsca w ogólnopolskich konkursach zespołów niewidomych, dochodziły do eliminacji centralnych piosenki radzieckiej w Zielonej Górze, reprezentowały PZN za granicą. Nagrał z nimi wiele audycji radiowych, przygotował setki koncertów propagandowych dla zakładów pracy, szkół, domów kultury. 
Mówił o możliwościach zainteresowania niewidomych muzyką i piosenką, szczególnie ciepło przyjmowaną przez słuchaczy. Wiele z tych utworów sam komponował. Nie przerażały go trudy wyjazdów. Był wszędzie tam, gdzie chciano go słuchać, gdzie czuł się potrzebny. Podczas tych wyjazdów nie tylko interesował się poziomem artystycznym wykonywanych utworów, ale był także najczulszym opiekunem małych wykonawców. Otaczał ich wręcz ojcowską troską. Uwielbiały go małe niewidome dzieci i starsza młodzież. Gdy odchodził na emeryturę, dwie małe dziewczynki codziennie przychodziły do pokoju nauczycielskiego, pytając: - Dlaczego Pan od nas odchodzi? My nie chcemy innego Pana. - Nie rozumiały jeszcze słowa "emerytura". Bały się, że Pan się na nie pogniewał. Nie chciały go utracić. 
Profesor Mikołajczak miał tysiące uczniów, późniejszych absolwentów szkół muzycznych, pracowników tych szkół, stroicieli fortepianów, członków zespołów, którzy właśnie jemu zawdzięczają pierwszy kontakt z muzyką, jej umiłowanie, odkrycie własnych zdolności i ukierunkowanie dalszej drogi życiowej. Teraz oni, na terenie całej Polski, kontynuują dzieło profesora, dając świadectwo jego dokonań. To oni ponieśli w życie jego miłość do muzyki, przekazaną wiedzę i mądre, dobre rady, jak żyć. 
Z chwilą założenia rodziny doszły profesorowi nowe obowiązki. Zajął się wychowywaniem trzech synów. Podziwialiśmy, jak na to wszystko znajduje czas: praca zawodowa, działalność społeczna, własna nauka i rodzina. Nie oszczędzał się. 
Nigdy nie chorował. Dzięki tym cechom, a zwłaszcza pracowitości, bezpośredniemu kontaktowi z ludźmi, osiągnął w życiu tak wiele. Zaledwie rok przebywał na zasłużonym odpoczynku emerytalnym. 
Jaki był ten jego ostatni, 1981 rok? Prześledźmy go wspólnie, w oparciu o osobiste wspomnienia, w świetle codziennych zdarzeń, które przybliżają nam postać profesora jako człowieka. Witaliśmy ten rok razem w Filharmonii Pomorskiej na koncercie sylwestrowym, nie przypuszczając, że będzie to ostatni koncert i ostatni sylwester profesora. Zimą przebywał w sanatorium w Kudowie, gdzie szczególnie cenił sobie spotkania z redaktorem Józefem Szczurkiem. Był to dla profesora rok podróży, jak gdyby chciał pożegnać drogie sercu miejsca: Kołobrzeg, Śrem, Poznań, Warszawę. Ostatnie wakacje spędził w ulubionym Tleniu w Borach Tucholskich. Wszędzie towarzyszyła mu żona Aleksandra. Wspólnie uczestniczyliśmy w ogólnopolskiej pielgrzymce niewidomych do Częstochowy, a potem w VIII Krajowym Zjeździe PZN, podczas którego profesor otrzymał wysokie odznaczenie: Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski. My, jego uczniowie najbardziej cieszyliśmy się tym sukcesem. Miał liczne odznaczenia, między innymi Medal Komisji Edukacji Narodowej, odznaki: PZN, Zasłużonego Działacza Kultury, Przyjaciela Dziecka, FJN. 
Ostatni raz zadzwonił do mnie 8 grudnia, wieczorem, na trzy tygodnie przed śmiercią. Ot, tak, by pogawędzić, zdać relację z minionego dnia, podzielić się uwagami z posiedzenia okręgowej komisji wychowawczo - oświatowej, z którego właśnie wrócił. Zapytał o dawnych uczniów, pomógł rozwiązać jakiś problem pedagogiczny. Chciał się zwyczajnie pożalić, usłyszeć - jak powiedział - ludzki głos, skierowany wyłącznie do niego. Zakończył charakterystycznym: "trzymaj się, jutro będzie lepiej, panie dziejku". Jego optymizm, pogodę ducha podziwiali wszyscy. Żadne przeciwności losu nie potrafiły go złamać. Zawsze znajdował wyjście z trudnej sytuacji. Dzwonił często przed ważniejszą dla siebie podróżą i po niej. Mieliśmy sobie dużo do powiedzenia. Obiecał, że zadzwoni przed świętami, aby złożyć życzenia. Nie zdążył. Podobnie jak nie zdążył już poprowadzić zespołu muzycznego przy bydgoskim okręgu PZN, o którym ostatnio tak wiele mówił. Marzył o wspólnym uczestnictwie w pielgrzymce do Rzymu. Oszczędzał na nią nawet pieniądze. Nie zdążył także popracować nad własnym repertuarem. Myślał, że kiedy upora się z pracą na rzecz innych, będzie miał wreszcie czas dla siebie. Odkładał osobiste plany na potem. Te liczne zamierzenia przekreśliła przedwczesna śmierć, która wszystkich zaskoczyła. 
Przyszła nagle. Chorował zaledwie tydzień. Odszedł cicho, wśród nocy, pogrążając bydgoskich niewidomych w żalu i bólu. Spoczął na cmentarzu komunalnym przy ulicy Artyleryjskiej w Bydgoszczy. Grudniowy, zimowy dzień zgromadził nad grobem Zmarłego rodzinę, licznych uczniów, współpracowników i przyjaciół. Świadczyło to o przywiązaniu i miłości, jaką cieszył się Profesor. Czerwień i zieleń wieńców, złożonych na grobie kontrastowały z bielą śniegu. Pożegnał Zmarłego duszpasterz niewidomych diecezji gnieźnieńskiej, ks. Benon Kaczmarek, który podkreślił dobroć profesora i jego szczególne osiągnięcia w pracy pedagogicznej. 
Już nie wykręcę numeru telefonu profesora, aby usłyszeć ciepły, pełen uśmiechu głos. Już nie posłucham jego przepięknej muzyki - recitalu pianistycznego. Szkoda! Pozostały tylko nagrania i skrzętnie przechowywane w pamięci myśli i słowa profesora. Będziemy do nich wracać niejednokrotnie, bo są tego warte. Dziś nieudolnymi słowami żegnamy Zmarłego, dziękując mu raz jeszcze za wszystko, co dla nas zrobił. Cześć Jego pamięci! Profesor Henryk Mikołajczak odszedł od nas, ale pozostali uczniowie, którzy są spadkobiercami jego dzieła. 
 
aaa 
 10. WPROST ALBO NA OPAK 
 
 aaa 
10.1. PUP-y nasze niezawodne 
Bączek 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
No, nareszcie. Urzędy pracy mają przestać być pośredniakami, a stać się, wzorem brytyjskich "job centres" czy niemieckich „center für arbeit", prawdziwymi centrami pracy - chwali się minister pracy Władysław Kosiniak-Kamysz. Zainteresowany, bo przecież poszukuję pracy i jestem w PUP grzecznie zarejestrowany, zasiadłem do studiowania założeń reformy tych urzędów. I już pierwsze słowa mnie nie tylko przeraziły, a wręcz poraziły, bo okazuje się, że "pracownicy urzędów mają wreszcie indywidualnie podchodzić do każdego bezrobotnego". To przepraszam, za co owym pracownikom dotychczas płacono i dlaczego zmiana ma się odbyć na zasadzie reformy, a nie wewnętrznego przegrupowania i pogonienia urzędnikom zwykłego kota. Ale idźmy dalej - "przy rejestracji w urzędzie osoba szukająca pracy wypełnia z doradcą zawodowym elektroniczny kwestionariusz, którego pierwsza część pozwala ocenić oddalenie bezrobotnego od rynku pracy". Składa się na nią dziesięć punktów, które i tak bezrobotny, rejestrując się, musiałby wypełnić. To m.in.: wiek, płeć, wykształcenie i miejsce zamieszkania. Zgaduję i tak dumam sobie, w jakim stopniu ta tak zwana metryczka ma być wskaźnikiem oddalenia od pracy, wystarczy zapytać od jak dawna delikwent pracy pożąda. 
Kluczowa - zdaniem MPiPS część kwestionariusza pozwoli ocenić gotowość rejestrującego się do powrotu na rynek pracy, powód rejestracji w urzędzie, chęci współpracy z doradcą zawodowym i pragnienie znalezienia pracy widziane oczyma tegoż doradcy. 
No, wreszcie wiemy po co ta ankieta, ponieważ reformatorzy ustalili trzy profile petentów. 
W pierwszym - bezrobotni aktywni - znajdą się osoby dobrze przygotowane do podjęcia pracy, wymagające jedynie przedstawienia przez doradcę konkretnych ofert od pracodawców. 
Drugim - bezrobotni wymagający wsparcia - trafią osoby zniechęcone, mające obniżoną motywację do szukania pracy, na których umiejętności nie ma już zapotrzebowania na rynku pracy. Nim dostaną konkretną ofertę pracy, muszą podnieść swoje kwalifikacje na szkoleniu lub stażu. 
I w trzecim profilu - bezrobotni oddaleni od rynku pracy - znajdą się osoby długotrwale bezrobotne, z reguły słabo wykształcone, rejestrujące się głównie dla ubezpieczenia zdrowotnego. 
A jak w tych profilach znajdą się niewidomi, niewielka ich część, to profil pierwszy, bo dobrze przygotowani.... Ale konkretnych ofert od pracodawców będzie brakować, wiadomo niewidomi. Pozostałe profile także są pojemne, szczególnie profil drugi, mieszczący staże, szkolenia (szczególnie te, jak się prezentować i być zmotywowanym znając swoje mocne i słabe strony). 
To że ministerstwo nie ma klarownej wizji ugryzienia sprawy świadczy zastrzeżenie, że konieczna jest współpraca urzędu z ośrodkiem pomocy społecznej, zaangażowanie się lokalnych organizacji pozarządowych, a także wsparcie ze strony prywatnych agencji zatrudnienia. Może wespół zespół da się jakoś tych ankietowanych i oprofilowanych niewidomych gdzieś upchnąć. 
Zdaniem mądrych reformatorów urzędy pracy będą mogły trafniej adresować dostępne formy wsparcia i obejmą pomocą większą liczbę osób rzeczywiście jej potrzebujących. A ponieważ takie odkrywcze dzieło nie może przejść bez echa, to testy modelu profilowania już trwają. W pilotażu bierze udział ok. 20 urzędów pracy z całej Polski. 
I rzeczywiście absolutna nowość. Zmienią się też warunki wynagradzania pracowników PUP-ów, którzy będą rozliczani z efektów pracy i od nich będzie zależała wysokość ich wynagrodzeń. I stawiam orzechy przeciwko dolarom, że sytuacja niewidomych w urzędach pracy znacznie się pogorszy, ponieważ nikt z doradców czy innych osób wynagradzanych od efektów zatrudnienia, nie będzie chciał mieć ich w wykazach i na stanie. 
Ale reforma została otrąbiona, a to najważniejsze. A ja nadal szukam pracy... 
Zainteresowanych ministerialnym pomysłem odsyłam do źródła. 
 
http://wyborcza.biz/biznes/1,100896,14257306,Posredniaki_do_poprawki__Ma_byc_indywidualne_podejscie.html?biznes=warszawa#BoxBizTxt 
 
 aaa 
10.2. Jak niewidomy umiera? 
Wybrała Agata Gołda 
 
 Źródło: Lista dyskusyjna Wielotematyczne forum osób niewidomych 
 
Adam P. humorystycznie zainteresował się śmiercią niewidomego. Kilka osób, również humorystycznie, podjęło ten temat. Poczytajmy. 
 
Adam P.: 
Jak człowiek umiera, to podobno przed oczami przewija mu się film z całego życia... Czy jak umiera niewidomy, to jest tylko ścieżka dźwiękowa? Czy może z audiodeskrypcją to leci? 
 
Stanisław B.: 
Tak na poważnie to nie wiem, co Ci odpowiedzieć, gdyż jeszcze nie miałem przyjemności umierać, a gdy już będę umierał to pewnie nie zdołam Ci opowiedzieć jak było. 
Jedni mówią, że w niebie wszyscy są zdrowi, czyli będziemy widzieć, drudzy, że jak na ziemi tak i w niebie, czyli jak tu nie widzimy to w niebie też, no i powstaje dylemat, czy kazać sobie dać laskę do trumny, czy nie? 
 
Sławomir W.: 
Napisz albo zadzwoń do Altixu, jeśli sprawa pilna, oni wszystko wiedzą najlepiej. 
 
Agnieszka K.: 
A ja sobie zawsze myślę tak: ludzie widzący podobno w tunelu widzą światło, do którego zdążają. Ja myślę, że my będziemy mieć jakieś wrażenia słuchowe, np. będziemy słyszeć najpiękniejszą jaka tylko być może muzykę, i po jej dźwiękach będziemy dążyć do przodu. No a potem, jak już będę w niebie, to będą tam na mnie czekać ci, którzy odeszli przede mną, czyli np. tata, babcie i dziadkowie, pozostała rodzina, nauczyciele, no i oni właśnie zrobią na moje przyjście do nieba bardzo huczną niebiańską imprezę. W wielkiej szczęśliwości trwając będziemy tak niebiańsko imprezować przez wieczność. 
 
Danuaria: 
A ja kiedyś szpetnie zażartowałam sobie z pewnego zmarłego niewidomego. Otóż za życia ten człowiek był może trochę upośledzony umysłowo, ale na swój sposób bardzo zaradny. Kiedy gdzieś nie mógł trafić, to walił laską po ścianach i krzyczał "dzień dobry! gdzie tu jest..." 
No i ten człowiek przed śmiercią leżał nieprzytomny na intensywnej terapii trzy tygodnie, a ja sobie wyobrażałam, że on w tym czasie szukał drogi do nieba. Szedł ze swoją laską obijając po drodze wszystko co napotkał, błądził na oślep i krzyczał, gdzie tu jest niebo! Aż w końcu po tych paru tygodniach ktoś się nad nim zlitował, podał mu ramię i zaprowadził do nieba. 
A jeszcze taka historia - zmarła niewidoma dziewczynka. Na jej pogrzebie zatroskana babcia zapytała nas - i kto ją tam teraz będzie prowadzał? 
 
aaa 
10.3. Mruczę i prycham
Popsute urlopy 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Mamy środek lata. Każdy, kto może, wypoczywa nad morzem, w górach, lasach, w kraju i za granicami Polski. Usiłują też wypoczywać władczynie i władcy Familijnego Domu. Tak, tak, usiłują, ale im się nie udaje. 
Niektórzy pracują, niektórzy leżą na plażach, inni chodzą po górach, jeszcze inni błąkają się po lasach, kajakują, zwiedzają greckie zabytki. Wydawałoby się, że lepiej być nie może, byle tylko pogoda dopisywała. A jednak... 
Nasze władczynie i nasi władcy, zamiast cieszyć się z uroków lata i korzystać z zasłużonego wypoczynku, co by nabrać sił do dalszej, równie wytężonej i owocnej pracy, nic jeno się zamartwiają. 
Tak, tak się zamartwiają, frasują, kłopoczą, walczą z ponurymi myślami, które im odbierają humor i chęć do życia. 
Wydawałoby się, że nie ma nijakiego powodu do tak smętnych rozmyślań, do użalania się nad swoim losem, bo przecie wcale los ten zły nie jest. Familijny dom pod ich kierownictwem wspaniale się rozwija i odnosi coraz to większe sukcesy. Od prawie dziesięciu lat przeżywa niczym niezakłócony okres prosperity, od prawie dziesięciu lat trwa nieprzerwane pasmo osiągnięć, zwycięstw, tryumfów i szczęśliwości. A mimo to nasi władcy i władczynie tak się trapią, że są godne wielkiego współczucia, przynajmniej mojego współczucia. 
Już Was widzę Wy mądrale! Siedzicie, czytacie i podejrzewacie, że mi mózg się zlasował od lipcowych temperatur. A guzik mądrale! Nie macie racji, bo władczynie i władcy Familijnego Domu mają powody do zgryzoty. 
Otóż mimo tak wielkich sukcesów, osiągnięć, tryumfów, zwycięstw, w tym nad samymi sobą, szczęśliwego rozwoju Familijnego Domu itp., itd. mają powody do zmartwień i trosk. A przysparzają im tych kłopotów familianci, którzy to niczym cieszyć się nie potrafią, niczego nie doceniają, nic nie rozumieją, narzekają, krytykują i tysiącami opuszczają Familijny Dom. 
No, musicie przyznać, że jest to dobry powód do strapienia, do ponurych myśli, do utraty wiary we własne siły. 
Drogie władczynie i drodzy władcy! Bardzo Was rozumiem i bardzo Wam współczuję. Musicie walczyć z tak wielką ludzką niegodziwością, tak wielkim brakiem zrozumienia, takim niedocenianiem Was i Waszych wysiłków. Naprawdę Wam szczerze współczuję... 
Ale nie martwcie się i nie kłopoczcie! Naprawdę nie ma czym. To nie ludzie! To ciemna masa, która nic nie rozumie! A niech sobie idą do diabła! Wam wystarczy Familijny Dom i Wy w tym Domu. Innych familiantów Wam nie trzeba. Chociaż byście sami pozostali w Familijnym Domu, i tak zawsze będziecie mogli powoływać się na ciężki los familiantów, wygrywać konkursy, otrzymywać granty, uczestniczyć w programach, przyjmować wpłaty i odpisy jednego procenta. Przecież wiecie, że w niektórych firmach Familijnego Domu nie ma familiantów, a firmy te świetnie funkcjonują, bo na szyldzie mają nazwę Familijnego Domu. A co mają, niech mają! Wy się nie przejmujcie, bo nie ma czym. Ja Wam to mówię! 
Współczujący Stary Kocur 
 
 aaa 
 11. FAKTY, POGLĄDY, OPINIE I POLEMIKI 
 
aaa 
11.1. Na liście Typhlos o groźbie utraty pracy 
Opracowała Agata Gołda 
 
Źródło: Opracowanie własne "WiM" 
 
W czerwcowym numerze WiM pod pozycją 6.2. został zamieszczony tekst Ady Prochyry pt. "Czy osoby niepełnosprawne stracą pracę?" 
Ten tekst pojawił się także na liście Typhlos wywołując dyskusję. 
 
Jerzy O.: 
 Być może, że dyskusja na temat godzin pracy osób niepełnosprawnych stanie się wkrótce zbędną. 
 
Robert G.: 
Jasne, że z jednej strony jest to sprawa oszczędności, bo budżety są za bardzo rozbuchane, ale z drugiej, gdyby zracjonalizowano ten system pod kątem faktycznego wsparcia pracownika, a nie jego pracodawcy, jak ma to miejsce dotychczas, wówczas mogłoby się okazać, że wcale my - niepełnosprawni - na tym nie stracimy. Natomiast larum podnoszone przez POPON jest jedynie w obronie podstawy funkcjonowania tej organizacji. Powtarzam po raz kolejny, że POPON nie jest organizacją działającą na rzecz osób niepełnosprawnych, tylko ich pracodawców, a to znacząca różnica. Zmiana formuły dofinansowań do etatów dla osób niepełnosprawnych może zaszkodzić najbardziej właśnie pracodawcom zrzeszonym w POPON, a nie samym zainteresowanym. 
Jestem za w kwestii racjonalizacji tego systemu pod względem finansowym. Jest on bardzo kosztowny, a korzyści dla niepełnosprawnych są daleko mniejsze niż wynikałoby to z ponoszonych nakładów, bo nadwyżkę konsumują pracodawcy. Sprzyja temu rozbudowany i nieprzejrzysty system. 
 
Roman H.: 
Ale wówczas czy nam się będzie chciało pracować? Już i tak jest z tym problem. Niektóre osoby wolą dostać bez pracy 300 PLN niż zapracować na 1100. 
 
Sylwek P.: 
Cytat: "Jedną z form pomocy publicznej są dopłaty do wynagrodzeń pracowników z niepełnosprawnością, na które obecnie PFRON przeznacza ponad 3 mld zł rocznie". Tyle kasy i tak mała wydajność, kto te pieniądze bierze? I to na dodatek jedna z form - ciekawe ile kosztuje całe wsparcie osób niepełnosprawnych? 
Tak sobie myślę, gdyby uszczelnić system orzecznictwa i zweryfikować dotychczasowe orzeczenia o niepełnosprawności, to chyba taniej byłoby dać każdemu niepełnosprawnemu po 3 tys. renty na rękę i znieść te dofinansowania, niech każdy sobie robi z tym, co chce. 
 
Krzysztof Ś.: 
Zgoda, ale wtedy ci wszyscy mówiący o aktywizacji, zespół urzędasów dzielących pieniądze i pobierających kasę, firmy istniejące tylko dlatego, że są dopłaty, jęczałyby niesamowicie. Pewnie jakiś związek zawodowy chcący dokopać ekipie rządowej też by zajęczał. No, a tak to niby tworzymy miejsca pracy, niby wspieramy, statystyka jakoś się trzyma, sumienie polityków jest spokojne. Niektórzy pracują i są zadowoleni, część udaje, że pracuje i cieszy się biorąc udział w wyciąganiu pieniędzy. Są przy tym dumni, że pracodawca daje im resztki (przecież mógłby nie dać). 
Nasza cywilizacja zniosła zwyczaje Spartan eliminacji słabszych, gilotynę schowała do muzeum, zakazała kary śmierci i jest humanitarna, bo przecież nie zabija. Fakt, że część społeczeństwa ma fikcyjne możliwości normalnego życia, że łatwiej jest zrobić bal dobroczynny niż dobrze czynić na co dzień, to drobiazgi... No, ale skoro jesteśmy spadkobiercami cywilizacji Piłata, to nie dziwmy się, że humanitaryzm jest często umywaniem rąk. Dodaj do tego przekonanie części z nas, że dobrze jest jak jest, że uczciwe jest fikcyjne pracowanie i masz komplet. 
 
Stanisław B.: 
A na podstawie jakich przepisów mieliby dać niepełnosprawnym po 3 tysiące na rękę? Tak się zastanawiam i nie mogę się dopatrzeć sensu w tym co piszesz. Inne grupy powiedzą, dlaczego niepełnosprawnym dawać po 3 tysiące, przecież my też chcemy. Renta jest obliczana z przelicznika i nikt nie daje nikomu jej na piękne oczy, bo tak się komuś podoba. Nie rozumiem takich wypowiedzi. 
 
Sylwek P.: 
No właśnie, dają według własnego uznania, bo dają według przepisów, które sami ustalili, a przepisy można zmienić. Przecież tego nikt nie narzucił. Ja się nie zastanawiam, jak to prawnie rozwiązać, bo prawnikiem nie jestem, ale pokazuję, co by było tańsze. 3 tys. wziąłeś dosłownie, a to był tylko przykład. Jak państwo będzie hojne, to według nowych przepisów da ci 4 tys., a jak nie - może i 1500. 
Teraz tak naprawdę też dostajesz jałmużnę, wprawdzie nie ty, tylko pracodawca, który cię zatrudnia. Z tego wynika, że twoja praca nie jest nic warta, bo gdyby była, to nie byłoby potrzeby jej dofinansowywania. 
A tak swoją drogą, to w zachodnich krajach Unii nikt nie dofinansowuje pracy przez cały okres jej trwania. Ciekawe co będziesz pisał, jak Unia zażąda, aby wszystkie kraje członkowskie przyjęły taką dyrektywę. Pracodawcy osób niepełnosprawnych są rozpieszczani i tyle. Rozumiem dofinansowanie stanowiska pracy, ale dofinansowywanie samej pracy, to już przesada. Przecież ci ludzie coś wytwarzają, a skoro tak, to po co to dofinansowywać. No chyba, że mamy do czynienia z ukrytą jałmużną, ale tylko dla wybrańców losu. 
Nie jestem za zniesieniem pracy dla niepełnosprawnych, tylko za zorganizowaniem jej tak, żeby wszyscy byli zadowoleni, nawet ci, którzy wiadomo, że pracować nie będą. Po co ci dofinansowywany co 3 lata komputer, skoro się zastanawiasz, z czego za miesiąc zapłacić rachunki. Po co ci kolejny turnus wsparcia zawodowego kosztujący kupę kasy, skoro on nie przynosi zamierzonych celów. Jak się podliczy te wydatki, wyjdzie na to, że na niepełnosprawnych państwo wydaje krocie. 
 
Stanisław B.: 
Ogromne krocie, i to będzie ukrócone. Na niepełnosprawnych idzie dużo pieniędzy - na zatrudnienie, sprzęt, na wypoczynek itp. W końcu ci co nas utrzymują dojdą do wniosku, że tyle na nas płacić nie będą. Ale to nie dotyczy tylko niepełnosprawnych, urzędy pracy też dofinansowują pracę określonych zawodów, tyle że przez pół roku. Po tym okresie pracodawca musi zatrudnić na czas nieokreślony, tak więc system ogółem jest nienormalny. 
 
Domra: 
Ech Sylwku, to takie marzenia. Lobby pracodawców jest silniejsze niż inwalidzkie (czy takowe jest?) IMHO wszelkie przywileje są kością niezgody, ponieważ budzą opór grup nimi nieobjętych. Uszczelnienie systemu jest nie do wykonania z aktualnymi przepisami. Też jestem zwolennikiem weryfikacji rent i dodatków. Najwyższe dla inwalidztwa złożonego, a następnie dla medycznie niewidomych. Wszelkie postaci niedowidzenia są zawsze podejrzane (vide niewidomy z Poznania). Bardziej restrykcyjny system może uzdrowiłby nieco sytuację i zmniejszył najwyższy w Europie procent polskich inwalidów. 
 
Gotong90: 
Dziwne macie podejście. Jeśli pracodawca będzie miał zatrudnić niepełnosprawnego lub osobę pełnosprawną, to z dofinansowaniem - może się zastanowi, a gdy nie będzie miał, ciekawe kogo wybierze. 
 
Mohegan: 
No, jak to kogo? Oczywiście doskonale zrehabilitowanego niepełnosprawnego. Nie rozumiem zupełnie, skąd przyszły Ci do głowy jakiekolwiek wątpliwości. Przecież niepełnosprawni są w doskonałej kondycji, zaradni, sprytni, przedsiębiorczy, silni i... zdrowi. Wcale nie muszą pracować krócej, a jeśli tak chcą, to pewnie jakieś lenie z marginesu. 
 
Piotr S.: 
A ja sobie myślę, że jakby zweryfikowali stopnie niepełnosprawności, wszyscy niewidomi by pracowali, bo rączki i mózgi mamy zdrowe, więc najprostsze czynności możemy wykonywać. Dlatego zdolnym do pracy nie należą się renty. Rządzący to zrobią, gdy zabraknie kasy. W Polsce wraca bezwzględny dziewiętnastowieczny kapitalizm! Ludzie pracują za coraz niższą stawkę, a instytucjom wspierającym rozwój niesprawnych już przyznają coraz mniej pieniędzy. Na razie cieszmy się tymi zapomogami, które mamy. Zdrowi w niejednym przypadku są w gorszej sytuacji finansowej od nas. 
 
Danuaria: 
Problem polega na tym, że najprostsze manualne czynności są wykonywane przez maszyny, a człowiek nie jest do tego potrzebny. Takie maszynowo robione wyroby są tańsze. A dlaczego teraz szczotkarstwo upadło? A czy jeszcze ktoś niewidomy pracuje przy zawijaniu cukierków? Skoro uważasz się za zdolnego do pracy, to idź na kasę do marketu, na budowę, no nie wiem - do pierwszej lepszej pracy, jaką Ci zaproponuje pośredniak. 
 
Piotr S.: 
Nie jestem zdolny do pracy. Rozmawiałem z kolegą prezesem istniejącej jeszcze spółdzielni niewidomych i temat zatrudnienia niepełnosprawnych psychicznie poruszałem z gościem z kadr lokalnego zakładu. Obaj zatrudniają niepełnosprawnych tylko dlatego, że są dofinansowania do wynagrodzeń. 
Każdy zakład korzysta z różnego rodzaju dofinansowania, jeżeli tylko może i przede wszystkim dotyczy to ludzi zdrowych. 
 
Robert G.: 
I na tym cała patologia polega. Ponadto dofinansowania nie trafiają tam, gdzie trzeba, tylko do kieszeni przedsiębiorczych dobrodziejów, a nie do niepełnosprawnych. 
 
Piotr S.: 
Mam odmienne zdanie na ten temat: po to są przeróżnego rodzaju dofinansowania, by z nich korzystać. Gdy ich nie będzie, niejedno przedsiębiorstwo zniknie, nie tylko dlatego, że skończą się programy, ale najprawdopodobniej z powodu braku inwestycji w rozwój firmy i konkurencyjnych cen zakładów wytwarzających ten sam towar. 
 
Cyprian B.: 
Ciemność widzę! 
1. Potwierdzam, POPON nie interesuje los niepełnosprawnych pracowników. 
2. SOD, PFRON nijak się ma do systemu pomocy osobom niepełnosprawnym zachodnich krajów UE. Żyjemy w innych realiach, czyli w realizacji prawie do godnego życia jakieś 40, 50 lat za nimi. 
3. Ograniczając rehabilitację zawodową jedynie do naszego środowiska, SOD odgrywa kluczową rolę. Dzięki niemu niewidomi mają pracę w fundacjach, stowarzyszeniach i zpch. 
4. Nie należy zapominać o widocznym w naszym kraju dużym kontraście kariery zawodowej niewidomego mieszkającego na wsi, czy małym miasteczku, a mieszkającego w dużej aglomeracji. 
5. Pamiętacie z PRL-u np. niewidomych szczotkarzy? Dziś nie jest problemem coś wyprodukować, a jest problemem sprzedać, być liderem na rynku itd., itp. 
6. Trudno powiedzieć co postanowią europolitycy i urzędnicy w sprawie owego 0,01 PKB. Ale zwolnienia z pewnością będą, chociażby po wprowadzeniu zrównania SOD w zpch ze 100 proc. do 90 proc. na pracowników ze schorzeniami szczególnymi i ze 100 proc. do 70 proc. na pracowników ze znacznym stopniem niepełnosprawności. 
 
Robert G.: 
Dlatego uważam, że osoby teraz pracujące, a zatrudnione na tych patologicznych zasadach, powinny rozglądać się za podnoszeniem kwalifikacji, bo że system padnie, to wiadomo, bo musi paść, a osoby z niego żyjące zostaną na lodzie. Gruntowna zmiana tego czegoś jest jak najbardziej potrzebna. Od zawsze byłem przeciwnikiem takiego pompowania pieniędzy w zpchr-y i ładowania potężnych sum do kieszeni cwaniaków. W systemie tym niepełnosprawni są traktowani maksymalnie przedmiotowo, a ich praca nie jest dobrem, które kupują pracodawcy, tylko darmową gratyfikacją. To jest skrajna patologia i nie bójmy się zmian, bo ona dłużej nie powinna istnieć!!! 
 
Dorota: 
Chrońmy miejsca pracy dla osób niepełnosprawnych! Natknęłam się na ową petycję i sądzę, że jest warta poparcia z naszej strony. Nie namawiam, nie odmawiam, ale zajrzeć można, a decyzję o umieszczeniu swojego wpisu, każdy podejmie sam. Petycja jest tutaj: 
http://www.petycje.pl/petycjePodglad.php?petycjeid=9748 
 
Mała: 
Zanim zaczniemy chronić, może warto przyjrzeć się firmom, które za pobieranie dofinansowania dają kilkaset złotych do portfela za nicnierobienie. Sprzątanie powinno się zaczynać od własnego podwórka. 
 
Robert G.: 
Mimo że zgadzam się z treścią w ogólności, to nie mogę zgodzić się z wpisem: "Jeśli wejdzie w życie nowe rozporządzenie KE w zakładanej treści, będzie to równoznaczne z likwidacją skutecznego i dobrze działającego instrumentu wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych jakim są dotacje do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych". 
Ten system wcale nie działa dobrze! Likwidacja systemu i niestworzenie alternatywy doprowadzi do sytuacji, że faktycznie sporo osób znajdzie się na bruku, ale stwierdzanie, że obecny system jest "dobrze działający" jest daleko idącym nadużyciem. 
 
Gotong90: 
Oczywiście że jest nadużyciem, ale skończy się jak zwykle. Nie będzie tego zdania, to stwierdzą, że warto zlikwidować, bo działa źle, a w zamian nie dostaniemy nic. Popieram petycję. 
 
Hanna P.: 
Robercie, zgadzam się z Tobą i również nie podpiszę tej petycji. Poza tym władze od kilku lat zwodzą pracodawców z otwartego rynku pracy, że dofinansowanie do wynagrodzenia ich niepełnosprawnych pracowników zostanie zrównane z dofinansowaniem w zakładach pracy chronionej. Jednak co rok się to odwleka. 
 
Robert G.: 
O to chodzi... mnie to jednak boli, nie osobiście, ale tak moralnie. Jak można wspierać lobby cwaniaków - POPON - i ciągle ich faworyzować. Obawiam się, że POPON teraz znowu coś wymyśli na swoją korzyść i... będzie jak było - im dobrze, bo zatrudniają niepełnosprawnych, a reszta... o wiele gorsze warunki i co za tym idzie skupienie w rękach POPON na powrót całej, zmniejszającej się, puli dofinansowań. 
 
 aaa 
11.2. Na liście Typhlos o niezgodności z Konstytucją dłuższego czasu pracy osób niepełnosprawnych 
Opracowała Agata Gołda 
 
Źródło: Opracowanie własne "WiM" 
 
W lipcowym wydaniu numerze WiM pod pozycją 6.4. został zamieszczony tekst pt. "Jest wyrok: dłuższy czas pracy osób niepełnosprawnych niezgodny z konstytucją". Ten tekst wywołał burzliwą dyskusję na liście Typhlos. 
 
Danuaria: 
Tak czytam i czytam ten tekst i go nie rozumiem. Przypomina mi to próbę znalezienia związku pomiędzy piernikiem a wiatrakiem. 
 
Jarosław G: 
Przecież to proste. Solidarności chodziło o to, że ona pamięta sytuację sprzed 30 lat i jak sędzina przeoczyła rok 89 i zmiany gospodarcze. Przy okazji nie dostrzegła, iż przez ponad 86 lat osoby z niepełnosprawnością miały wyrównany z osobami pozostałymi czas pracy. Zmiany i uzasadnienie w tłumaczeniu na praktykę codzienną oznaczają, że osoba z niepełnosprawnością musi pracować w gettach zpch-ów, bo na wolnym rynku w zasadzie nie ma czego szukać. Powrót oznacza bowiem, iż pracodawca zatrudniający 8 niepełnosprawnych na cały etat, aby wyrównać obłożenie czasowe w skali miesiąca, musi zatrudnić jeszcze jednego pracownika. Pracodawcy liczyć potrafią i jeśli ktoś marzył o podwyżce, to niechaj porzuci wszelkie nadzieje. 
Jest to o tyle realne, że skoro podstawą niezgodności był brak uregulowań odwoławczych względem decyzji lekarskich i nic nie wskazuje, aby one powstały, bo nie doczytałem się takiego nakazu od Trybunału, to ich brak nadal będzie uniemożliwiał uzyskanie zgody na 8-godzinny czas pracy. Zatem jedynie zpch-y będą musiały się dostosować do 7 godzin, bo każdy z wolnego rynku, albo obniży pensję, albo zrezygnuje i zatrudni osobę bez niepełnosprawności na umowę śmieciową. Nadal jest aktualne pytanie, dlaczego Solidarność miała głowę w piasku, kiedy w Sejmie dyskutowano koncepcję zrównania czasu pracy? Ktoś ze Związku zapomniał, że każda zmiana w tej materii powoduje stratę dla pracujących. Poprzednio niektórym pozornie zmniejszyły się stawki godzinowe, a tym razem będzie to zmniejszenie rzeczywiste. Ekonomia jest prosta, mniej pracujesz, mniej zarabiasz. 
 
Robert G: 
Ogólnie rzecz biorąc zgadzam się, ale zapominasz o małym detalu... Na niepełnosprawnych - jak na razie - są potężne dofinansowania. Na otwartym rynku pracy do 90 proc, a dla zpch nawet 100 proc. kosztów pracy wliczając w to wszelkie składniki wynagrodzenia związane z ZUS-em, usem i innymi. Skoro zatem państwo dokłada i tworzy ochronę finansową, to skrócony czas pracy nie jest tu wielkim nadużyciem. Inna sprawa, że cały czas ścierają się tu siły w formacie POPON-u z siłami w postaci Lewiatana :-). O pracownika dba się tylko w kontekście zysków, jakie on może przynieść. Niepełnosprawny pracownik przynosi zyski już w związku z faktem ponoszenia przez pracodawcę tylko 10 proc. kosztów zatrudnienia w stosunku do pracownika zdrowego na równoległym stanowisku. 
 
Jarosław G: 
Nie, nie zapomniałem. Będzie pracodawca, który uzna, że to zmniejszenie jest dla niego do zaakceptowania. Ale są też pracodawcy, którzy wprowadzili dokładniejszą kalkulację. I tu już pracodawca nie łyknie zmiany bezboleśnie. Zmniejszy pensje, aby zatrudnić dodatkową osobę, albo będzie wymuszał lekarskie zaświadczenia o zgodzie na 8 godzin pracy. Kto nie otrzyma takiego zezwolenia, zwyczajnie, wypadnie z pracy. Jest w czym wybierać na rynku osób z niepełnosprawnością, bo to rynek pracodawców, a nie pracowników. Nie mówię, że tak będzie wszędzie, ale nie ulega wątpliwości, że zmiana z czasem pracy w tę stronę jest dla osób niepełnosprawnych dotkliwsza niż poprzednia. Natomiast życie pokaże co będzie. A właśnie u mnie w pracy wystąpiliśmy o podwyżki. Chyba można zapomnieć o pozytywnym rozpatrzeniu. Przesiedziana godzina w domu nie przelewa gotówki na konto w banku. 
 
Radosław C.: 
Musimy pamiętać, że związki zawodowe nie interesują się losem pracownika tylko własnymi korzyściami. Jest to dość naturalne. Wszystkie dopłaty od państwa, podniesienie pensji minimalnej, ustawowe skrócenie czasu pracy, wcześniej czy później okażą się decyzjami przeciwko pracownikom. W końcu okaże się, że ktoś tę samą pracę będzie mógł wykonywać po niższych kosztach i szybciej, ale tego związki nie chcą przyjąć do wiadomości. Wydaje mi się, że trzeba na nowo zdefiniować w prawie pojęcie niepełnosprawności, bo to dotychczasowe zaczyna pracować przeciwko osobom niepełnosprawnym. Tylko cisza, jak się okaże że niepełnosprawni oficjalnie mogą więcej, będzie krzyk. W mediach słychać o równości itp., ale jak w zapisach prawnych znajdzie się, że ci którzy nie są zdolni do samodzielnej egzystencji, tak naprawdę są raczej zdolni, to będzie fajnie. Tak więc panowie i panie, trochę ciszej, że niewidomy może więcej, bo może ktoś w to uwierzy i wcieli w czyn. Chcecie tego? 
 
Piotr W.: 
Nie zwróciłem uwagi na sformułowania, jakie się tam pojawiły. Powiedz mi zatem, czy osoba niepełnosprawna musi czy tylko może pracować 6 godzin? Na przykład chce zarobić więcej, zatrudnia się na 8 godzin i wynagrodzenie ma za 2 godziny ponad etat. 
 
Jarosław G.: 
Z tego, co zrozumiałem, a jest to mgliście napisane, Trybunał uchyla art. 15 w obecnym brzmieniu jako niezgodny z konstytucją. Daje okres jego funkcjonowania na rok. Po roku należy się spodziewać zapisu tego artykułu sprzed 2012 roku, czyli normą będzie 7 godzin dziennie i 35 tygodniowo, a jeśli lekarz wyda oświadczenie, to będzie można pracować 8 i odpowiednio 40. Kwestia nadgodzin pozostaje bez zmian, czyli w ogóle ich nie ma. 
Niestety, nie znalazłem w bazie wyroków TK dokumentu odnoszącego się do sprawy. Widać jeszcze nie napisano uzasadnienia, czyli bazuję na donosach prasowych. Ja natomiast wychodzę z tezą, że skrócenie czasu pracy z zachowaniem wysokości pensji było możliwe w latach 80. Wtedy większość zatrudnienia była w dużych, państwowych zakładach, w których wysokości pensji były jakoś tam znormalizowane. Dzisiaj przewagę stanowią średnie i małe przedsiębiorstwa, co na otwartym rynku oznacza, że wysokość pensji można modulować dowolnie, a jedynym ograniczeniem jest płaca minimalna. Zatem pracodawca w każdej chwili może wręczyć zmianę warunków zatrudnienia, a tu ma gotową podstawę (mniej pracujesz). Przyjmiesz nowe warunki - zostajesz, odrzucisz, to się rozstajecie. W zpch-ach może być po staremu, czyli jak w latach 80. 
Ja pracuję na otwartym rynku, chociaż praca jest dość specyficzna. Rozpoczynałem w 2011 r. u tego pracodawcy, kiedy jeszcze obowiązywało 7 godzin. Rozmowa z pracodawcą była krótka: 8 godzin, a jak nie, to... wiadomo. 
 
Stanisław B.: 
Jarku, czy Ty pracowałeś w latach osiemdziesiątych i wcześniej, bo piszesz jakieś rzeczy wyssane z palca. Na wielu stanowiskach fizycznych był po prostu akord, więc nie bardzo wiem, o jakim regulowaniu pensji piszesz. Nie rodziło to problemu w przypadku siedmiogodzinnego dnia pracy, gdyż pracownicy niepełnosprawni mieli wyższe stawki akordowe. 
 
Jarosław G.: 
Po pierwsze większość zakładów pracy to duże zakłady. Istniała w nich narzucona, przypisana do stanowiska siatka płac. Albo w to wchodziłeś, albo nie miałeś czego szukać. Pensji nie było jak negocjować, bo kierowca autobusu w całym kraju zarabiał prawie tyle samo. Natomiast dzisiaj masz możliwość negocjacji wysokości wynagrodzenia, bo to reguluje rynek. Wysokość wynagrodzenia często zależy od kondycji finansowej małego pracodawcy, bo takich jest większość. A tak na logikę przeciętnego obywatela, czy to sprzyja zatrudnieniu osoby z niepełnosprawnością? Nie dość, że występują pewne ograniczenia, niekoniecznie wpływające bezpośrednio na pracę, to jeszcze trzeba bulić więcej za godzinę, a pracuje krócej i wcale nie bardziej wydajnie od pozostałych. I tu jest pies pogrzebany. 
 
Stanisław B.: 
Chyba się nie rozumiemy, ja piszę o czym innym, a Ty o czym innym. Kierowca to akurat zły przykład, gdyż ten zawód nie jest wykonywany przez niewidomych, a tutaj raczej rozważamy zatrudnienie niewidomych. Piszesz, że miałeś narzuconą siatkę płac, owszem, w administracji, ale zdecydowana większość niewidomych wówczas pracowała w spółdzielniach na stanowiskach fizycznych, na których był system wynagradzania akordowy. Nie było tutaj żadnego ograniczenia, znam ten system doskonale, gdyż wiele lat przepracowałem w nim. Mimo że spółdzielnia była inną branżą niż górnictwo, to w przypadku naszej spółdzielni zarobki były porównywalne z zarobkami górników. Tak więc to co piszesz nie jest prawdziwe, przytoczony przez Ciebie kierowca również nie zarabiał wszędzie tak samo. Zależało to od zakładu pracy, w jednym mógł zarabiać bardzo słabo, w innym bardzo dobrze. Nie było takiego zapisu, że kierowca ma zarabiać w przedziale od do, to absurd. 
Wydaje mi się, że nie rozumiesz istoty sprawy, co znaczy buli więcej na godzinę, a pracownik pracuje niekoniecznie lepiej. Przecież temu właśnie mają służyć dofinansowania, mają niwelować te straty. To nie jest premia dla pracodawcy. Jeśli przyjmiemy, że pracownik niepełnosprawny jest o 20 proc. mniej wydajny od sprawnego, to skoro pracodawca dostanie dopłatę w wysokości 75 proc., 90 proc. czy 100 proc., to dopłata rekompensuje mu straty z nadwyżką i to nawet przy siedmiogodzinnym dniu pracy. Uważam, że dofinansowanie powinno dotyczyć tylko dostosowania miejsca pracy. To powinno wystarczyć, żeby mógł rywalizować z pracownikami pełnosprawnymi, no może dać 20 procent dofinansowania. Wracając do otwartego rynku pracy, chciałbym poznać dane, ile osób niewidomych pracuje na otwartym rynku pracy, i jaki to jest stosunek do całej liczby zatrudnionych niewidomych. 
 
Mariusz K.: 
Dodam, że chciałbym w tej statystyce dowiedzieć się, ile z tych osób na otwartym rynku pracy pracuje 8 godzin bez zaświadczenia o zniżonej normie pracy. 
 
Jarosław G.: 
Nawet nie będę szukał. Chcesz wiedzieć, znajdziesz. A nie będę, bo to zły tok myślenia. Efektem zmiany wyrównania czasu pracy miało być między innymi zwiększenie atrakcyjności osób z niepełnosprawnością na rynku pracy przez eliminację utrudnień organizacyjnych. Zatem statystyka nic tu nie odda, bo czas funkcjonowania zmiany był zbyt krótki. 
 
Stanisław B.: 
Może i krótki, ale powinny być widoczne jakieś symptomy poprawy, a ja ich nie zauważyłem. Cały pomysł był utopijny. Myślę, że zwolennicy dłuższego czasu pracy się zbytnio nad tym nie zastanowili, gdyż wiadomo było, że to niczego nie zmieni. Szkoda, że niektórym grupom zachciewa się testować na ludziach robiąc tylko niepotrzebne zamieszanie, którego pracodawcy właśnie najbardziej nie lubią. Lubią oni stabilne przepisy, a nie zmiany co chwilę. Nikt się nie zastanowił, ile takie zmiany przepisów kosztują. 
Myślę, że majstrowanie przy czasie pracy było mało odpowiedzialne, gdyż pożytku nam nie przyniosło, a jedynie zamieszanie. Myślę też, że niektórzy pragną uszczęśliwić resztę naszej społeczności, lepiej wiedząc co dla nas jest dobre. Myślę również, że takie posunięcia wymagały szerokich konsultacji. Nie powinny decydować jakieś fundacje czy inne organizacje, które nas tak naprawdę nie reprezentują. 
Czy pracodawcy z otwartego rynku pracy nie pobierają dofinansowania do pensji pracownika? Jeśli nie, to niech sobie ustalają prawa jak im się podoba. Jeśli jednak pobierają, to muszą się dostosować, gdyż tak zwane straty spowodowane słabą wydajnością osób niepełnosprawnych mają zrefundowane. 
 
Jarosław G.: 
Sposób myślenia choć logiczny, to nie na czasie. Tak można mówić, kiedy mamy do czynienia z rynkiem pracownika, a nie rynkiem pracodawcy. Do początku lat dziewięćdziesiątych, czyli przed masowymi zmianami miałeś coś w rodzaju rynku pracownika, bo pracować mógł i musiał każdy. Łupem byli więc prawdziwi fachowcy. Po tej magicznej dacie, tylko raz i wcale nie tak wyraźnie, w latach 2006 - 2007 nakreślił się rynek pracownika (masowy odpływ rodaków na Zachód, niska stopa bezrobocia itd.). I to jedyny moment, kiedy osoby niewidome miały większą szansę na zatrudnienie. Zaraz jednak pochłonął to kryzys. Przy rynku pracodawców, to oni przebierają w kandydatach na pracowników. Po co mają sobie robić utrudnienia, jeśli mają dostęp do nieproblematycznego pracownika w tej samej lub niższej cenie? I nie oszukujmy się, osoby z niepełnosprawnością nie różnią się aż tak bardzo od sprawnych pod względem podejścia do pracy. Są tacy, którzy realizują się świetnie w pracy i o nią dbają, ale są i bumelanci uważający, że robią wielką łaskę świadcząc pracę. 
 
Stanisław B.: 
Mimo że stopa bezrobocia jest wysoka, to jednak pracodawcy godzą się na utrudnienia i zatrudniają niepełnosprawnych, bo potrafią liczyć. Skoro mogą posiadać pracownika za darmo albo prawie za darmo, to zatrudniają niepełnosprawnych. Nie potrzeba wielkiej filozofii, aby dojść do słusznych wniosków, że właśnie dofinansowanie jest zachętą, a nie żaden ośmiogodzinny dzień pracy. Zapewniam Cię, że choć byśmy się zgodzili na dwunastogodzinny dzień pracy, a zabrano by dopłaty do naszych pensji, to nikt by nas nie zatrudnił. Nie ma się co oszukiwać, co jest motorem naszego zatrudnienia. Tylko i wyłącznie dopłaty. Taka jest prawda i mnie nie trzeba tego tłumaczyć, gdyż to doskonale rozumiem. 
A może nie są potrzebne dopłaty do miejsc pracy niepełnosprawnych? Przecież potrafimy rywalizować na równi z osobami zdrowymi. 
 
Jarosław G.: 
Możesz sobie rywalizować jednakże pod warunkiem, że ktoś cię dopuścił do gry. A jak na razie tu jest krucho, bo bariera mentalna jest niesamowicie duża. Utrudnienia organizacyjne (czas pracy, urlopy, brak nadgodzin) też są spore. Dodatkowa zachęta jest konieczna, tak mi się wydaje. Choć wolałbym, aby tym głównie zajmowało się państwo, czyli stwarzało miejsca pracy w swoich strukturach dla osób z niepełnosprawnością. A tu mamy inną zasadę. 
 
Stanisław B.: 
No właśnie, zachętą są pieniądze, które za nami idą, a nie godziny czy urlopy. Zgadzam się co do tego, że jest spora grupa ludzi, którzy tylko nie widzą i po dostosowaniu im miejsca pracy mogą świetnie rywalizować z ludźmi zdrowymi, a nawet być lepszymi. Tylko problem leży właśnie w tym, żeby mieć szansę, ale pracodawcy nie chcą ryzykować, by im dać tę szansę. Dlatego są potrzebne jakieś zachęty, aby przy okazji łamać te bariery. Potrzebne jest też większe edukowanie ludzi co do możliwości osób niewidomych, już od najmłodszych lat. Może kiedyś ta edukacja przyniesie skutki. 
 
Cyprian B.: 
Bardziej sprawiedliwe jest, kiedy od lekarza medycyny pracy "żądny pieniądza" niewidomy musi uzyskać zaświadczenie o 8-godzinnym i wyższym czasie pracy niż odwrotnie. Takich jednak ostrzegam, bo politycy uchylili zmiany w kodeksie pracy mówiące o tym, iż stawka za pracę w nadgodzinach i wolne dni nie będzie już wyższa, jak dotąd. A propos pytania, ilu niewidomych jest zatrudnionych na wolnym rynku bez SOD? Odpowiadam: - Takich danych nie ma i jest to bardzo mała liczba. Wcześniej mówiłem, że najwięcej niewidomych zatrudnionych widać w stowarzyszeniach, fundacjach, zpch, spółdzielniach socjalnych, warsztatach terapii zajęciowej, zakładach aktywności zawodowej itp. 
 
Stanisław B.: 
No i tak sobie myślę, że ci, którzy pragną wyzwolić niewidomych od spółdzielni, fundacji, zazów itp., na korzyść otwartego rynku pracy, popełniają niesamowity błąd. Niewidomi na tym rynku nie mają po prostu żadnych szans, a jeśli ktoś wierzy, że jest inaczej, oszukuje sam siebie. Tylko dofinansowania pozwalają niewidomym mieć pracę. Jeśli by się tak w przyszłości zdarzyło, że te dofinansowania znikną, albo zostaną w poważnym stopniu ograniczone, to niewidomi mogą zapomnieć o jakiejkolwiek pracy. Nie twierdzę, że niewidomi mało potrafią, ale po prostu nikt im nie da szansy, aby mogli udowodnić co potrafią. Do tego dochodzą wszelkie obawy o wypadek i odpowiedzialność. 
 
Cyprian B.: 
Też tak myślę. Do tego spróbujmy odpowiedzieć sobie na pytanie: - W jakich profesjach niewidomy ma szansę otrzymać zatrudnienie na wolnym rynku? Może to być na przykład technik fizjoterapii, stroiciel fortepianów, instrumentalista lub wokalista, nauczyciel języków obcych, psycholog, radca prawny, może technik informatyk. W tym obszarze jednak niewidomy często przegrywa rywalizując z wózkowiczem, przegrywa z programistą, przegrywa z grafikiem komputerowym. 
 
Domra: 
Jeśli we wszystkich dziedzinach przegrywa, to dlaczego podejmuje studia. Aby być sfrustrowanym po ich skończeniu? Na szczęście są ludzie, którzy nie mówią o przegranej, ale szukają rozwiązań. 
 
Cyprian B.: 
Ech, przegrywa, ponieważ nie operuje widzeniem! 
 
Domra: 
Stawiam dolary przeciw orzechom, że nie zawsze, a koledzy niewidomi zatrudnieni poza środowiskiem potwierdzą. 
 
Stanisław B.: 
A dlaczego w ogóle młodzież studiuje? Przecież nieliczni tylko znajdą pracę w swoim zawodzie. Ano studiują, bo nie mają pomysłu na przyszłość, nie wiedzą, co się przyda. Wykształcenie trzeba mieć, bo niedługo sprzątaczka też będzie musiała mieć ukończone studia. Nieliczne przypadki spośród osób niewidomych mogą rywalizować z ludźmi zdrowymi na wolnym rynku pracy, i to z dofinansowaniami. Bez dofinansowań mogą pracować chyba tylko ci w czepku urodzeni. 
 
aaa 
11.3. Na Typhlos o włoskich oszustach 
Opracowała Agata Gołda 
 
Źródło: Opracowanie własne "WiM" 
 
W lipcowym numerze WiM pod pozycją 1.10 ukazał się tekst pt. "Włochy: 750 osób w Rzymie podejrzanych o udawanie niewidomych". 
 Ten tekst pojawił się także na liście Typhlos wywołując odzew. 
 
Robert G: 
No, niech się jeszcze nasi nauczą od Włochów. To będziemy mieli kolejną policję, co to łazi za człowiekiem i sprawdza, czy czyta etykietki sam, czy ktoś mu czyta. No, paranoja jakaś. 
 
Mariusz K: 
Paranoja, a i nie paranoja, ale w moim byłym kole PZN jest chłopak z umiarkowanym stopniem ze względu na wzrok, który przyjeżdża na zebrania samochodem jako kierowca. Jeśli w Polsce jest więcej takich to uważam, że należy skontrolować tych pseudoniewidomych. 
 
Robert G: 
Od orzekania o inwalidztwie są uprawnione organa, a nie policjanci karabinierzy..., chyba że we Włoszech. U nas zresztą raczej oszukać się nie da, bo cię zbadają na dwudziestą piątą stronę i za każdym razem próbują wmówić, że jesteś zdrowy i pełnosprawny. A szczęśliwcy, którym się już udało uzyskać orzeczenie o niepełnosprawności, to naprawdę nimi są bez dwóch zdań. 
 
Tadeusz P.: 
A może to tamci już się od nas nauczyli. Może przerósł uczeń mistrza. 
 
Krzysztof W.: 
Uważam, że i u nas znalazłoby się sporo naciągaczy. Pracowałem kiedyś w spółdzielni niewidomych, było tam sporo niewidomych z pierwszą grupą, a prowadzili samochód i nieraz lepiej widzieli od osób zdrowych. 
 
Fandango: 
Jestem "lepsza". Przypadkiem jechałam z kierowczynią, która przyznała się, że jest członkiem PZN i ma I grupę. Faktycznie załatwiała coś w okręgu, gdzie i ja musiałam się znaleźć. 
 
Kamil B.: 
To dlaczego nic z tym nie zrobiłeś? Jak znałeś takie osoby, to mogłeś chyba coś zmienić. 
 
Krzysztof W.: 
A co Twoim zdaniem mogłem zmienić? Powiesz, że donieść gdzie trzeba. Daleki jestem od donoszenia i działania na szkodę drugich. 
 
Sławomir W.: 
Ja bym sporo takich znalazł, ale przecież nie mam władzy odbierania legalnie nabytych praw. 
 
Kamil B.: 
Tylko, że jak niewidomy pójdzie na komisję, żeby mieć te drobne przywileje i te marne 530 złotych miesięcznie i mówią mu, że nie dostanie pierwszej grupy, bo... A pełnosprawny pójdzie i niewiadomo dlaczego otrzyma pierwszą grupę to wydaje mi się, że w porządku to nie jest. 
 
Janusz R.: 
Taka historyjka. Znałem człowieka, który grał w szachy jako niewidomy I grupy. Cały czas wiedziałem, kiedy go spotykałem na turniejach, że jest on niewidomy. Byłem kiedyś na turnieju organizowanym przez klub sportowy z Elbląga. Tam ten człowiek także był. Wracamy do domu i on proponuje nam, bo byłem z trzema kolegami, że nas podwiozą do stacji kolejowej w Krynicy Morskiej. Wyobraźcie sobie moje zdumienie i niemal panikę, gdy usłyszałem, że gość ma siadać za kierownicą. Niby nic, człowiek miał żonę i spodziewałem się, że ona będzie prowadzić auto. Było jednak inaczej. Widać, że można otrzymać grupę, jak ktoś potrafi. 
Szwagierka z podobnym widzeniem prowadzi samochód i jak jej opowiedziałem, że można załatwić sobie grupę wzrokową, odpowiedziała, że nigdy na to by nie poszła. Więc bywają różni ludzie. 
Inny przykład to nagła strata wzroku przez szachistę grywającego w turniejach dla widzących. Stracił możliwość wyjazdów za granicę, grupa inwalidzka się pojawiła i także samochodem, jako kierowca, przywoził przez dwa lata drużynę szachową na turnieje. Widać z tego, że bywają tacy i nic nie poradzimy na to, nawet podając ich personalia, bo w świetle prawa uzyskali swoje! 
 
Robert G.: 
Wydaje mi się jednak, że skoro ktoś widzi na tyle, że jest w stanie prowadzić samochód, to legalnie raczej tego orzeczenia nie dostał. Winny jest system prawny, bo osoby z orzeczonym inwalidztwem na wzrok, powinny być z automatu pozbawione prawa jazdy, licencji pilota, uprawnień maszynisty, pozwolenia na broń itp. 
Powinno być to usankcjonowane prawem i sprawdzane w stosownej scentralizowanej bazie danych. Taka baza danych powinna być dostępna przy każdorazowej kontroli dokumentów. System jednak nie jest spójny i takie sprawy się zdarzają.