WIEDZA i MYŚL
(Pr 2590)

INTERNETOWY MIESIĘCZNIK TYFLOSPOŁECZNY

Wydawca i redaktor naczelny Stanisław Kotowski

Luty 2013 
Rok V 
Nr 2(50)/2013 

Czasopismo nie jest dofinansowywane ze środków publicznych ani żadnych innych. Wydawane jest bez nakładów finansowych. Osoby piszące artykuły oraz zaangażowane przy redagowaniu, adiustacji i korekcie oraz kolportażu nie otrzymują wynagrodzenia. Fundacja „Klucz” przetwarza „WiM” nieodpłatnie na format MP3 w systemie DAISY, a IVO Software Sp. z o.o. udostępnia bezpłatnie niezbędne do tego oprogramowanie.

Czytelnicy otrzymują „WiM” również bezpłatnie. Wystarczy napisać na adres: ST.k@onet.pl lub ST.k1@wp.pl i w każdym miesiącu znaleźć aktualny numer w swojej „Skrzynce odbiorczej”. 

Wersję dźwiękową oraz w formacie RTF można pobierać pod adresem:
http://wypozycz.bcpzn.pl/wim/
oraz:
 http://klucz.org.pl/WIM.php 
Pod tymi adresami można również pobierać numery archiwalne „WiM”.
Najnowszy numer w wersji DAISY znajduje się pod linkiem: 
wypozycz.bcpzn.pl/wim/WIM.zip 
Najnowszy numer w formacie RTF pobierać można pod linkiem: 
wypozycz.bcpzn.pl/wim/WIMRTF.zip 

ADRES REDAKCJI (wyłącznie internetowy): 

st.k@onet.pl lub st.k@wp.pl

TELEFON KOMÓRKOWY: 
501-239-769 

Na łamach „Wiedzy i Myśli” zamieszczamy różne opinie i poglądy, w tym takie, z którymi się nie zgadzamy.

Spis treści 

OD REDAKCJI
1. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA
1.1. Ze słownika rehabilitacyjnego (cz. 19) - Głuchoślepota, głuchoniewidomy, tłumacz-przewodnik osoby głuchoniewidomej TPG - Stanisław Kotowski
1.2. Z komputerem za pan brat (cz. 1) - Zbigniew Sobek
1.3. "Bez przeszkód" w Familiadzie
1.4. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH CZYNNOŚCIACH - Pieniądze - zakupy - Grażyna Machura
2. OKULISTYKA, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE
2.1. Zimą bardziej niż latem trzeba chronić wzrok przed słońcem
2.2. Naukowcy: zażywanie aspiryny może prowadzić do utraty wzroku?
2.3. Okuliści: uwaga, groźne nie tylko petardy, ale i korki od szampana
2.4. Wstęp do analizy i algebry dla niewidomych
2.5. "Wstęp do analizy i algebry" - dodatkowe informacje - Leszek Niedużak
3. ROZMOWA MIESIĄCA - Z księdzem Robertem Hetzygiem rozmawia Stanisław Kotowski (cz. 1)
4. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE
4.1. Komunikat Biblioteki Centralnej
4.2. Terminy otwarcia Biblioteki Centralnej - Grzegorz Złotowicz
4.3. Nowy rozdział w historii Biblioteki Centralnej PZN - Małgorzata Pacholec
4.4. Główna Biblioteka Pracy i Zabezpieczenia Społecznego
4.5. Trzymiesięczny kurs gry na instrumentach - Blues Ray
4.6. Poznajemy Europę - Ryszard Dziewa
4.7. Finanse bez barier - zrozum, skorzystaj, zaoszczędź!
4.8. Gdynia: niepełnosprawni i chorzy mogą liczyć na darmową pomoc prawną
4.9. Powstanie sto nowych publikacji dla osób niewidomych
4.10. Belgia: bliźniacy zdecydowali się na eutanazję z powodu utraty wzroku
5. ORGANIZACYJNE, PRAWNE, PRAKTYCZNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY
5.1. Smutne informacje i rozważania - Stanisław Kotowski
5.2. Kto może być sportowcem roku? - Maciej Kowalczyk
5.3. Leniwi niewidomi - Weredyk
5.4. Ja, niewidomy - Maria Marchwicka
5.5. Czy emocje są pozytywnie skuteczne? - Stanisław Kotowski
5.6. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH - Krytyka konstruktywna, czyli siła skojarzeń (felieton niepoukładany) - Jerzy Ogonowski
6. FAKTY, POGLĄDY, OPINIE I POLEMIKI
6.1. Instytut Tyflologiczny: Oswoić tabu
6.2. Na liście Typhlos o uzależnieniach - Opracowała Klementyna
6.3. Instytut Tyflologiczny - Piloty w Ostrołęce
6.4. Uczestnicy listy Typhlos o dostępności komunikacji miejskiej - Opracowała Klementyna
6.5. O nagrodzie na telefony dla niewidomych - Opracowała Klementyna
7. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE
7.1. Czy 2013 to naprawdę Rok Osób Niepełnosprawnych? - Tomasz Przybyszewski
7.2. Ulga rehabilitacyjna tylko z dowodem odbycia zabiegu - Przemysław Molik, oprac.: GR
7.3. Prezydent podpisał ustawę ws. systemu świadczeń pielęgnacyjnych
7.4. Specjalny zasiłek opiekuńczy z ograniczeniami - Michalina Topolewska, oprac.: GR
7.5. Czek zamiast dodatku pielęgnacyjnego?
7.6. Odpis na niemowlaka i studenta - Rzeczpospolita, oprac.: GR
7.7. Przy połówce etatu skrócona norma czasu pracy osoby niepełnosprawnej wynosi 3,5 godziny - Rzeczpospolita, oprac.: GR
7.8. Blisko emerytury? Renta bez kolejnej wizyty u lekarza orzecznika - Beata Rędziak
7.9. Warunki zatrudnienia niepełnosprawnego pod nadzorem - Mateusz Brząkowski, oprac.: GR
7.10. Niepełnosprawny wypoczywa dłużej o dziesięć dni - Rzeczpospolita, oprac.: GR
7.11. Wcześniejsi emeryci od stycznia nie muszą kończyć zatrudnienia - Bożena Wiktorowska, oprac.: GR
7.12. Rolnik na rencie z dodatkowym przychodem wróci do KRUS - Bożena Wiktorowska, oprac.: GR
7.13. Zmiana kwoty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych
7.14. Od stycznia nowe przepisy ws. dofinansowań - Beata Rędziak
7.15. Zmiany w przepisach emerytalnych od 1 stycznia 2013 r.
7.16. Niepełnosprawny wejdzie z psem na plażę - DS, oprac.: GR
7.17. Nowe reguły ochrony przedemerytalnej - Anna Abramowska, oprac.: GR
7.18. Sejm: barier dla niepełnosprawnych coraz mniej, ale brakuje spójnej polityki
7.19. Obowiązki związane z dostosowaniem budynku do potrzeb niepełnosprawnych - Łukasz Bernatowicz, oprac.: GR
8. WSPOMINAMY LUDZI I WYDARZENIA
8.1. Praca była pasją jego życia - Danuta Tomerska
8.2. Organizujemy klub niewidomej inteligencji - Dr Stefan Gruszecki
9. WPROST ALBO NA OPAK
9.1. Śmieszne, nieśmieszne - Brajlosław
9.2. Świat się zmienia - Stanisław Kotowski
9.3. Mruczę i prycham - Trzy epizody

 aaa 
 OD REDAKCJI 
 
Drodzy Czytelnicy! 
 Otrzymują Państwo pięćdziesiąty numer "Wiedzy i Myśli". Mamy więc mały jubileusz. Jest to niewiele, jeżeli porównamy się np. z "Pochodnią". Myślę jednak, że jak na indywidualne przedsięwzięcie, wygląda wcale nieźle. 
Ważniejsze jednak od liczby numerów jest to, że Państwo chcą czytać "WiM". Trudno dokładnie powiedzieć, ilu mamy czytelników. "WiM" udostępniana jest kilkoma sposobami: pocztą elektroniczną do ponad dziewięciuset odbiorców, za pośrednictwem co najmniej dwóch stron internetowych, Listy dyskusyjnej BC, około pięćdziesięciu bibliotek, które prowadzą zbiory dla niewidomych, a także w drodze przekazywania przez prenumeratorów kolegom i znajomym. Nie wiemy, ilu odbiorców korzysta z list dyskusyjnych, z bibliotek i usług koleżeńskich. Z całą pewnością jednak można powiedzieć, że "WiM" może czytać sporo ponad 1000 osób. Uwzględniając fakt, że dociera ona do specjalnej grupy, tj. do niewidomych i słabowidzących, i to tylko tych, którzy posługują się komputerami, liczbę czytelników trzeba uznać za sukces. 
Sukcesem jest również to, że są osoby, które chcą współpracować z miesięcznikiem bez finansowych gratyfikacji. 
Osobom tym serdecznie dziękuję za współpracę, bo bez ich udziału "WiM" nie mogłaby istnieć. Wszystkim Państwu życzę, żeby znajdywali Państwo w każdym numerze interesujące dla siebie publikacje. 
A tak mniej poważnie, do sukcesów dodać należy fakt, że na "WiM" obraziła się już spora liczba osób. Mówią, że ten, kto nie ma wrogów, nie jest godny, żeby mieć przyjaciół. "WiM" ma wielu wrogów, którymi są przede wszystkim osoby znaczące w naszym środowisku. Może więc zasługujemy i na przyjaciół. 
Z okazji tego małego jubileuszu życzymy sobie wielu czytelników, wielu przyjaciół, wielu współpracowników i niewielu wrogów. 
 
Polecamy: 
- "Komunikat Biblioteki Centralnej" pozycja 4.1., 
- "Terminy otwarcia Biblioteki Centralnej" pozycja 4.2., 
- Nowy rozdział w historii Biblioteki Centralnej PZN Małgorzaty Pacholec pozycja 4.3., 
- Główna Biblioteka Pracy i Zabezpieczenia Społecznego" pozycja 4.4. 
Centralna Biblioteka PZN została włączona do Głównej Biblioteki Pracy i Zabezpieczenia Społecznego. Warto więc przeczytać informację o tej Bibliotece. Warto też przeczytać informację Małgorzaty Pacholec dotyczącą naszej Biblioteki. Jest to ważna informacja, dlatego zostaje przedrukowana z "Biuletynu Informacyjnego Pochodni" 
Redakcja Wiedzy i Myśli 
 
 aaa 
 1. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA 
 
aaa 
1.1. Ze słownika rehabilitacyjnego (cz. 19) 
Głuchoślepota, głuchoniewidomy, tłumacz-przewodnik osoby głuchoniewidomej TPG 
Stanisław Kotowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Głuchoślepota - brak wzroku i słuchu, 
głuchoniewidomy - osoba z jednoczesnym uszkodzeniem wzroku 
i słuchu, 
tłumacz-przewodnik osoby głuchoniewidomej - łącznik między osobą głuchoniewidomo a jej otoczeniem społecznym, 
TPG - Towarzystwo Pomocy Głuchoniewidomym 
 
Głuchoślepota 
 
Jest to specyficzna niepełnosprawność, która wymaga odmiennych metod rehabilitacyjnych, odmiennych metod porozumiewania się, specjalnego sprzętu rehabilitacyjnego i szczególnego rodzaju usług np. tłumacza-przewodnika. 
Głuchoślepota jest czymś więcej niż sumą ograniczeń, jakie powodują oddzielnie ślepota i głuchota. Ograniczenia te nie sumują się w prosty sposób, lecz się potęgują. 
Więcej na ten temat można dowiedzieć się z lektury kolejnego rozdziałku. 
 
Osoba głuchoniewidoma 
 
Określenie "osoba głuchoniewidoma" nie jest terminem ostrym. Dotyczy osób o różnym stopniu uszkodzenia wzroku i różnym stopniu uszkodzenia słuchu. Sprawę dodatkowo komplikuje okres życia, w którym powstały te defekty i środowisko rodzinne, w którym wychowała się i funkcjonuje osoba z uszkodzonym wzrokiem i słuchem. 
Grzegorz Kozłowski w "Biuletynie Informacyjnym" z czerwca 1998 r. zaprezentował klasyfikację głuchoniewidomych z uwzględnieniem różnych czynników. Czytamy: 
"Jest wiele kryteriów, według których można klasyfikować osoby głuchoniewidome. Dla naszych potrzeb posłużę się trzema: aktualnym stanem słuchu i wzroku, momentem życia, w którym nastąpiło uszkodzenie bądź utrata tych zmysłów oraz środowiskiem rodzinnym, z jakiego pochodzi dana osoba. 
I tak, biorąc pod uwagę aktualny stan słuchu i wzroku można wyróżnić kilka grup. 
 
 a) Osoby całkowicie głuchoniewidome - zupełnie pozbawione słuchu i wzroku, porozumiewające się z otoczeniem przy pomocy zmysłu dotyku. Sytuacja tych osób jest pod każdym względem najtrudniejsza. Na szczęście stanowią one ok. 3-6 proc. populacji głuchoniewidomych (w Polsce kilkadziesiąt osób). 
b) Osoby niewidome słabosłyszące - pozbawione wzroku, ale posiadające użyteczne resztki słuchu. Osoby te słyszą i rozumieją mowę ustną przy użyciu aparatu słuchowego lub nawet bez niego. Ludzie ci stanowią ok. 25 proc. populacji głuchoniewidomych. 
c) Osoby głuche słabowidzące - całkowicie lub niemal całkowicie pozbawione słuchu, niebędące w stanie rozumieć mowy ustnej, widzące jednak na tyle dużo, że mogą odbierać znaki języka migowego za pomocą wzroku. Mogą one również samodzielnie poruszać się i przy wykorzystaniu różnego typu pomocy optycznych - czytać zwykły druk. Ludzie ci stanowią również ok. 25 proc. populacji głuchoniewidomych. 
d) Osoby słabosłyszące i słabowidzące - posiadają duże, użyteczne resztki zarówno słuchu, jak i wzroku, umożliwiające im odbieranie mowy ustnej oraz znaków języka migowego. Osoby te mogą samodzielnie poruszać się i czytać zwykły druk. Sytuacja tych osób jest stosunkowo najłatwiejsza. Jest ich również najwięcej - stanowią blisko połowę populacji głuchoniewidomych. 
Biorąc pod uwagę kryterium momentu uszkodzenia bądź utraty słuchu i wzroku, przyjmuje się poniższy podział. 
a) Osoby głuchoniewidome od urodzenia lub bardzo wczesnego dzieciństwa (przed ukończeniem 3 roku życia). 
b) Osoby początkowo niewidome lub słabowidzące, które w późniejszym okresie życia tracą słuch. 
c) Osoby początkowo głuche lub słabosłyszące, które w późniejszym okresie życia tracą wzrok. 
d) Osoby początkowo widzące i słyszące, które tracą słuch i wzrok w późniejszym okresie życia. 
I wreszcie trzecia z wcześniej wymienionych klasyfikacji - środowisko rodzinne. Tu linia podziału przebiega w ten sposób, że po jednej stronie znajdują się osoby, które urodziły się, wychowały oraz najczęściej w dalszym ciągu żyją w rodzinach ludzi normalnie słyszących. Ich podstawowym sposobem porozumiewania się jest mowa ustna, a ściślej biorąc - język ojczysty. Po drugiej stronie znajdują się osoby, które urodziły się i wychowywały w rodzinach ludzi niesłyszących. Podstawowym sposobem ich porozumiewania się jest język migowy". 
 
W takim czasopiśmie, jakim jest "WiM", nie ma możliwości dokonywania dogłębnych analiz sytuacji osób z każdej grupy wymienionej przez Grzegorza Kozłowskiego. I chyba nie ma takiej potrzeby. Osoby zainteresowane problematyką łatwo znajdą wiele publikacji na ten temat. Moim celem jest tylko przybliżenie Czytelnikom tej problematyki tak, żeby mogli mieć ogólne pojęcie o możliwościach i ograniczeniach osób głuchoniewidomych, a także o ich potrzebach. 
Osoba głuchoniewidoma jest w zdecydowanie trudniejszej sytuacji życiowej niż osoba, która jest pozbawiona jednego z tych zmysłów. Mówi się, że niewidomy traci kontakt ze światem rzeczy, a głuchy ze światem ludzi. Osoba głuchoniewidoma pozbawiona jest więc dwóch najważniejszych zmysłów dalekiego zasięgu i ma utrudnione kontakty ze światem materialnym oraz z ludźmi. 
Łatwiej jest żyć niewidomemu lub głuchoniememu, niż np. głuchoniewidomemu. 
Oczywiście, powyższe twierdzenie dotyczy osób całkowicie niewidomych i całkowicie głuchych od urodzenia i takich, które wzrok i słuch utraciły we wczesnym dzieciństwie. Osoby te bowiem nie posiadają zasobu obrazów świata zewnętrznego zachowanych w świadomości i nie posiadają zasobu pojęć języka ojczystego. To właśnie stanowi wielkie ograniczenie ich możliwości życiowych. Każde, nawet niewielkie możliwości widzenia i każde, nawet niewielkie możliwości słyszenia są bardzo cenne i wpływają na ograniczenie skutków tej niepełnosprawności. Umożliwiają bowiem zastosowanie pomocy optycznych i nieoptycznych wspomagających osłabiony wzrok oraz aparatów wzmacniających osłabiony słuch. Do tych ostatnich należą m.in.: tekstofon, telefon brajlowski, telefon z regulacją głośności, telefoniczny wzmacniacz akustyczny, aparaty słuchowe, systemy FM - bezprzewodowe aparaty słuchowe, pętla indukcyjna. 
Dodać należy, że jedne i drugie możliwości są coraz większe dzięki postępowi technicznemu i technologicznemu, a zwłaszcza dzięki rozwojowi elektroniki i informatyki. 
Nie ma możliwości zastosowania żadnych pomocy wzmacniających te zmysły, jeżeli zostały one całkowicie zniszczone. Osobie głuchoniewidomej ze zmysłów dalekiego zasięgu pozostaje chyba tylko węch i zmysł temperatury. Są to jednak zmysły o bardzo niewielkich możliwościach różnicowania, które pozwalają odbierać bardzo ubogi zasób informacji. Ograniczone są też możliwości zastosowania specjalnych pomocy rehabilitacyjnych. Możliwości takie, chociaż niewielkie, istnieją. Są to specjalne pomoce do porozumiewania się z ludźmi, wibracyjne aparaty do wykrywania przeszkód i inne urządzenia. 
U osób widzących i u głuchych dominującym jest zmysł wzroku, u niewidomych zmysł słuchu, a u całkowicie głuchoniewidomych - zmysł dotyku. Dotyk nie jest jednak zmysłem dalekiego zasięgu, jest zmysłem kontaktowym. Tylko w minimalnym stopniu za jego pośrednictwem można odbierać informacje z odległości. Mam tu na myśli wibrację. 
Dotyk wymaga bezpośredniego kontaktu i umożliwia odbieranie bodców z bardzo bliskiej odległości. Poznanie przy jego pomocy jest więc bardzo ograniczone. 
Podstawową trudnością osób głuchoniewidomych jest brak możliwości porozumiewania się z ludźmi przy pomocy języka mówionego i słowa pisanego. Oczywiście, osoba głuchoniewidoma może nauczyć się korzystania ze słowa pisanego, może też nauczyć się mówić. Doskonałym przykładem jest Helena Keller. Opanowała ona nie tylko język angielski, który był jej językiem ojczystym, ale również kilka innych języków. Była jednak wyjątkiem. Chyba żadna inna osoba głuchoniewidoma od urodzenia nie osiągnęła tak wielkich sukcesów. 
Dodać należy, że wyjątkowe zdolności Heleny Keller umożliwiły jej osiągnięcie niespotykanego wcześniej poziomu wiedzy i umiejętności. Jej zdolności jednak nie na wiele by się zdały, gdyby nie talent dydaktyczny i pedagogiczny jej nauczycielki Anny Sulivan. To ona znalazła sposób porozumiewania się z dziesięcioletnią, całkowicie głuchoniewidomą dziewczynką, znalazła sposób oddziaływania wychowawczego na całkowicie zdziczałe dziecko i mogła skutecznie prowadzić jej nauczanie. 
Obecnie znane jest kilka sposobów porozumiewania się z głuchoniewidomymi. 
Oto dwa sposoby porozumiewania się z osobą głuchoniewidomą przy pomocy pisma punktowego, ale bez konieczności pisania. 
- Pierwszy sposób to tzw. "brajl jednoręczny". Używa się tu złączonych palców wskazującego i serdecznego osoby głuchoniewidomej. Ich paliczki pełnią rolę sześciopunktu. Każdemu z nich przyporządkowany jest jeden punkt. Na palcu wskazującym u góry jest punkt pierwszy, w środku drugi i na dole trzeci. Na palcu środkowym są punkty czwarty, piąty i szósty ułożone w ten sam sposób. Piszemy swoim palcem jak rysikiem, dotykając punktów, z których składa się dana litera. Z liter składamy słowa, a z nich zdania. 
- Drugi sposób - tzw. "brajl dwuręczny", polega na tym, że osoba odbierająca informację kładzie dłonie, np. na stole. Jej palce u obydwu rąk, wskazujący, środkowy oraz serdeczny stanowią jakby klawiaturę brajlowskiej maszyny do pisania. Osoba przekazująca informację lekko naciska równocześnie te palce odbiorcy, które odpowiadają poszczególnym klawiszom w taki sposób, jak pisze się na brajlowskiej maszynie. 
Metody te wymagają znajomości pisma punktowego. Obydwie osoby porozumiewające się w ten sposób muszą biegle posługiwać się brajlem. Informacje można przekazywać osobie głuchoniewidomej i odbierać te, które ona przekazuje. 
 Dla osób, które mają mniej kontaktów z głuchoniewidomymi, łatwiejszym sposobem jest używanie specjalnej rękawiczki z nadrukowanymi literami. Osoba głuchoniewidoma musi nauczyć się "rozmieszczenia" liter na swojej dłoni. Dotknięcie w konkretnym miejscu dłoni czy palców oznacza konkretne litery. Osoba widząca nie musi się uczyć, gdyż sprawę załatwia rękawiczka. Jest to raczej jednostronny sposób przekazywania informacji - przekazuje osoba widząca, a odbiera głuchoniewidoma. 
Jeżeli osoba głuchoniewidoma opanuje umiejętność mowy w języku ojczystym, może porozumiewać się z otoczeniem, tj. może przekazywać swoje myśli, informować o swoich potrzebach, prosić o pomoc. Jest to jednak jednokierunkowy sposób przekazu - może powiedzieć, ale nie słyszy reakcji na swoje słowa. Pozostają więc metody wcześniej omówione. 
Metody rehabilitacji głuchoniewidomych różnią się również od stosowanych w przypadku niewidomych oraz od stosowanych w przypadku głuchych. Przede wszystkim występują poważne trudności w porozumiewaniu się z nimi. Konieczne są tu specjalne metody, o których wspomniano wyżej. Głuchoniewidomi wymagają też bardziej zindywidualizowanego podejścia. Pomocy takiej udzielać może tylko wyspecjalizowana instytucja lub organizacja. W Polsce do tego celu powołane zostało TPG. Dla osób najmniej zaradnych, najmniej samodzielnych, najgorzej funkcjonujących, konieczny jest specjalny zakład opiekuńczo-rehabilitacyjny. Nie mamy jednak w Polsce takiego zakładu. 
 
Tłumacz-przewodnik osoby głuchoniewidomej 
 
Jak już wspomniałem, do ułatwienia życia osób głuchoniewidomych służą: sprzęt i pomoce rehabilitacyjne, pomoce optyczne i aparaty wzmacniające osłabiony słuch. Wszystko to jest ważne i potrzebne. Nic jednak nie może zapewnić tak doskonałej pomocy, w tak szerokim zakresie, jak może uczynić to człowiek. Dlatego tłumacz-przewodnik pełni szczególną rolę w życiu osób głuchoniewidomych. Jego rolę określił w "Biuletynie Informacyjnym" z maja 1998 r. Grzegorz Kozłowski. Czytamy: 
"Odpowiedź zawarta jest w nazwie tej profesji. Tłumacz-przewodnik pełni równocześnie dwie funkcje - tłumacza i przewodnika. Będąc tłumaczem, pośredniczy w kontaktach osoby głuchoniewidomej z innymi ludźmi, którzy nie potrafią się z nią porozumieć. Będąc przewodnikiem, pomaga dotrzeć do różnych miejsc, poruszać się w nieznanych pomieszczeniach. Zadaniem tłumacza-przewodnika jest również informowanie osoby głuchoniewidomej o wszystkim, co dzieje się w jej otoczeniu np. o tym, że ktoś wszedł do pokoju, opisywanie wyglądu obiektów i przedmiotów znajdujących się w najbliższym otoczeniu, mijanych w czasie jazdy samochodem, autobusem lub pociągiem. Oczywiście, zarówno o zakresie, jak i ilości informacji przekazywanych przez tłumacza-przewodnika, decyduje osoba głuchoniewidoma. To ona określa, co ją interesuje, a co nie. Obowiązkiem tłumacza jest natomiast informowanie osoby głuchoniewidomej o wszystkich faktach mogących mieć dla niej znaczenie, których nie jest w stanie sama zaobserwować. Takim faktem może być np. brak zainteresowania ze strony rozmówcy tym, co mówi osoba głuchoniewidoma. Tłumacz-przewodnik powinien to w dyskretny sposób zasygnalizować". 
Tak więc osoba ta pełni rolę przewodnika i tłumacza. Dobrze jest, jeżeli biegle zna sposoby porozumiewania się z głuchoniewidomymi, jeżeli jest odpowiednio przeszkolona. 
Tłumacz-przewodnik ułatwia osobie głuchoniewidomej dotarcie do instytucji i osób, do których musi lub chce dotrzeć, ułatwia porozumienie się z lekarzem, urzędnikiem, sprzedawcą itp. Ważne jest przy tym, żeby tłumacz-przewodnik był właśnie pomocą, a nie osobą dominującą i decydującą. Osoba głuchoniewidoma nie jest bowiem pozbawiona praw, nie jest ubezwłasnowolniona i ma własne poglądy na życie, ma zainteresowania i własne potrzeby. Tłumacz-przewodnik powinien ułatwiać realizację jej dążeń, pragnień i zaspokojania różnorodnych potrzeb, a nie narzucać własnej woli. 
 
- Towarzystwo Pomocy Głuchoniewidomym - TPG 
 
 TPG powstało w 1991 r. Posiada status organizacji działalności pożytku publicznego. Jest to stowarzyszenie działające na rzecz osób z uszkodzonym wzrokiem i słuchem. Jego członkami są osoby, które chcą pomagać głuchoniewidomym. Do TPG należą: rehabilitanci, nauczyciele pracujący z dziećmi i dorosłymi głuchoniewidomymi, naukowcy, lekarze, działacze Polskiego Związku Niewidomych i Polskiego Związku Głuchych oraz głuchoniewidomi. 
Celem Towarzystwa jest zapewnienie pomocy i opieki osobom głuchoniewidomym. Realizacja tego celu wymaga różnorodnych form działalności. Niektóre z nich mają charakter bezpośredniej pomocy, udzielanej konkretnym osobom. Do takich form należą, m.in. rehabilitacja, zaopatrzenie w aparaty słuchowe i inny sprzęt rehabilitacyjny, pomoc w przeprowadzeniu badań lekarskich. 
Ważna jest również działalność, polegająca na tworzeniu warunków udzielania pomocy przez osoby fizyczne i instytucje. 
Bardzo ważnym zadaniem TPG jest tworzenie systemu usług tłumaczy-przewodników. 
Problematyka tej grupy osób niepełnosprawnych jest jeszcze niedostatecznie znana. Dlatego ważnym zadaniem TPG jest informowanie społeczeństwa, pozyskiwanie współpracowników oraz pozyskiwanie i szkolenie specjalistów, którzy będą przygotowani do pracy z tak ciężko poszkodowanymi osobami. 
 Zorganizowaną rehabilitację głuchoniewidomych i pracę z nimi zapoczątkował PZN, a dokładniej Józef Mendruń, w połowie lat osiemdziesiątych ubiegłego stulecia. Wcześniej były tylko jednostkowe próby nauczania ich w ośrodkach szkolno-wychowawczych dla niewidomych i słabowidzących w Laskach Warszawskich i w Bydgoszczy. Nikt nawet nie wiedział, jak liczna jest to grupa. Okazało się, że można dotrzeć do sporej liczby głuchoniewidomych. 
Ważną dziedziną działalności TPG jest powoływanie w terenie klubów osób głuchoniewidomych i ustanawianie pełnomocników. W ten sposób Towarzystwo stara się poszerzać zakres swojej działalności i pomocy głuchoniewidomym. 
Towarzystwo stara się zapewnić wszystkim potrzebującym usługi tłumaczy-przewodników. Stara się pozyskiwać do tej pracy i szkolić coraz więcej osób. Jest to bezcenna pomoc. 
TPG wiele uwagi poświęca pomocy dzieciom i młodzieży. Współpracuje przy tym z ośrodkami szkolno-wychowawczymi dla niewidomych i słabowidzących, głównie z bydgoskim ośrodkiem, w którym uczy się kilkanaścioro dzieci głuchoniewidomych. Stara się również o powołanie takich oddziałów w innych ośrodkach. 
Towarzystwo współpracuje również z poradniami i innymi placówkami zajmującymi się dziećmi. Niektóre z nich prowadzą badania diagnostyczne oraz udzielają konsultacji rodzicom głuchoniewidomych dzieci z całego kraju. 
W ramach Towarzystwa istnieje sekcja zrzeszająca rodziców dzieci głuchoniewidomych. Jej zadaniem jest aktywizacja rodziców i włączanie ich w prace na rzecz dzieci. 
TPG organizuje turnusy rehabilitacyjne dla głuchoniewidomych, w tym dla młodych i dla dzieci z rodzicami. Organizuje też wycieczki, pielgrzymki i różne imprezy integracyjne. 
Dla głuchoniewidomych i ich rodzin TPG wydaje kwartalnik "Dłonie i słowo". Czasopismo ukazuje się w brajlu i w druku powiększonym. Wydaje też materiały informacyjne i popularyzacyjne. 
TPG ciągle poszukuje możliwości wypełniania czasu wolnego osób głuchoniewidomych. Jest to bardzo ważne, lecz trudne zadanie, głównie z powodu ich rozproszenia i trudności porozumiewania się z nimi. Osoby te na ogół dysponują nadmiarem czasu wolnego. Z racji swej niepełnosprawności, nie mogą wypełniać go czytaniem, oglądaniem programów telewizyjnych, kontaktami towarzyskimi itp. 
Omówione zostały najważniejsze działalności TPG. Warto jednak dodać, że nie jest to pełna ich lista. Poza tym TPG działa na takich zasadach, jak działają inne organizacje pozarządowe w naszym kraju. Oznacza to, że w każdym roku musi ubiegać się u donatorów o dofinansowanie realizowanych zadań. Niestety, taki system finansowania uniemożliwia precyzyjne planowanie najbardziej potrzebnych form działalności i zmusza do wpisywania się w różne programy, które ulegają zmianom. 
Niezależnie od ograniczeń i trudności, Towarzystwo prowadzi pożyteczną działalność, z której powinno korzystać jak najwięcej osób głuchoniewidomych. 
Dodać należy, że TPG jest członkiem Europejskiej Unii Głuchoniewidomych. Unia powstała w 2003 r. Było to wynikiem współpracy różnych stowarzyszeń działających na rzecz tej kategorii osób niepełnosprawnych w krajach europejskich. Unia powstała w celu ułatwiania tej współpracy. 
 
aaa 
1.2. Z komputerem za pan brat (cz. 1) 
Zbigniew Sobek 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
 Zamierzam w kilku odcinkach tego cyklu opisać moje doświadczenia z komputerem i jak przebiegała moja droga do PC i internetu. Uważam, że była to ważna część mojej samorehabilitacji. Jak wiadomo, rehabilitacja jest procesem ciągłym i nigdy się nie kończy. Zawsze powstają nowe problemy, trudności i zadania, które trzeba pokonywać, rozwiązywać, opanowywać nowe metody, ciągle się czegoś uczyć. Takim problemem, trudnością i zadaniem było dla mnie opanowanie umiejętności posługiwania się komputerem. 
 
 Było to w roku 2002, kiedy pod wpływem moich sióstr kupiłem nowy PC w sklepie komputerowym. Moje rodzeństwo oglądało jakiś program telewizyjny, w którym ukazano niewidomego sprawnie serfującego w sieci i wykonującego szereg czynności na komputerze. Nie miałem pojęcia, jak do sprawy mam się zabrać, gdyż nie miałem wtedy kontaktu z naszym środowiskiem. Nie wiedziałem, że istnieją specjalne firmy sprzedające sprzęt komputerowy dla niewidomych, ani że istnieje możliwość refundacji kosztów zakupu tych urządzeń. Zakupiony sprzęt rozpakowałem, postawiłem na biurku i przez dwa tygodnie nic się nie działo, bo nikt nie mógł mi pomóc. Dopiero, gdy odwiedził mnie znajomy fachowiec, posiedział kilka godzin nad klawiaturą i zainstalował mi wersję demonstracyjną programu Jaws 4,5. Było to bardzo niewygodne, bo po czterdziestu minutach program ten się wyłączał i musiałem restartować komputer. Wiele dni trwało nim poznałem strukturę programu operacyjnego i pierwsze czynności, jakie mogłem wykonać. Gdybym miał fachową pomoc, nie byłoby tak wielkich trudności. 
 
Głównym motywem tego, że za rozszyfrowywanie komputera się zabrałem była nadzieja na uratowanie muzycznych taśm, kaset magnetofonowych i płyt gramofonowych, które już wtedy wyszły praktycznie z użycia. Znajomy dość ogólnie opowiedział mi o możliwościach i zasadach digitalizacji nośników analogowych i stwierdził, że jeszcze długa czeka mnie droga, nim uda mi się to skutecznie przeprowadzić. 
 
Dostęp do sieci skonfigurował mi znajomy komputerowiec, ale często z mojego sprzętu korzystali synowie, bo był on najnowszy w domu i najszybszy. Po kilku miesiącach starszy syn zainstalował do programu Windows XP program Audacity i pomógł mi podłączyć dobrej jakości magnetofon szpulowy i kasetowy oraz gramofon stereofoniczny. Rozpocząłem długie i żmudne ćwiczenia z tym sprzętem. Było to możliwe przy użyciu programu Audacity po wcześniejszym obłożeniu trzech klawiszy literowych funkcjami do odcinania poszczególnych odcinków zdigitalizowanych nagrań w formacie MP3. Konieczne też było ściągnięcie z internetu dekodera, co zajęło synowi niecałą godzinę i dalej już radziłem sobie sam. 
 
Nie chciałbym przedłużać moich wspomnień i na koniec tej części wymienię programy, które na moją prośbę zainstalował mi znajomy fachowiec z punktu usługowego w małej miejscowości w woj. wielkopolskim. Według mnie jest to ważna informacja, że przy użyciu pulpitu zewnętrznego TeamViewer jest możliwe wchodzenie na komputer osoby połączonej z naszym. Dzięki takiemu połączeniu obu PC, możliwe jest instalowanie na odległość nowych programów, dokonywanie korekt i napraw w instalacji programu operacyjnego i innych. 
 
Na pasku zadań mam zainstalowane trzy dodatkowe foldery robocze o umownych nazwach (książki, muzyka, muzyka Zbych), w których dokonuję różnych operacji. 
 
Przez pierwszy rok pracowałem z komputerem bez monitora brajlowskiego i z tą czterdziestominutową wersją Jaws 4,5. 
 
Oto lista programów, które mam zainstalowane poza standartowymi: 
 
Skype 3.5.0.202, przeglądarka Firefox, Outlook Express, Iwona Leader, Audacity 1.2.6, Acoustica 3.30, Switch Sound File Converter 2.01, CDex 1.51, Nero 6.6, Word. 
 
 Niezwykle trudno było mi pogłębiać swoje umiejętności w zakresie posługiwania się komputerem z programem nawigacyjnym głośnomówiącym, gdyż od wielu lat żyłem i żyję w specyficznej izolacji od środowiska osób niewidomych, a specyfika problemów związanych z odmiennością posługiwania się PC sprawiła, że postanowiłem skontaktować się ze starszym kolegą ze studiów śp. Adamem Ćwikłą. Bardzo ucieszył się z odnowionego kontaktu i udzielił mi telefonicznie wielu cennych wskazówek, a także parę lat później przysłał mi drogą internetową jakiś numer "Wiedzy i Myśli", abym poczytał. Było to możliwe dopiero wtedy, kiedy znajomy fachowiec zainstalował i skonfigurował program i adres konieczny do korespondencji internetowej. 
 Adam przez pierwsze lata po moim wypadku okazywał mi wiele przyjaźni, a także konkretnej pomocy na studiach i kiedy odnowiłem z nim kontakty, równie ciepło i przyjaźnie mnie potraktował. 
Otrzymałem od niego pocztą tradycyjną kopię zbioru kilkunastu tysięcy plików tekstowych książek sporządzoną na płycie DVD, z której do dzisiaj korzystam. 
W następnych odcinkach spróbuję opisać dalsze kroki w poznawaniu i rozszerzaniu umiejętności komputerowych jako samouka. 
 
aaa 
1.3. "Bez przeszkód" w Familiadzie 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Pięcioro niewidomych skrzyknęło się i utworzyło grupę "Bez przeszkód" w celu wzięcia udziału w Familiadzie. Zgodnie z zasadami obowiązującymi w tym programie grupa, która zdobyła nagrodę główną, może uczestniczyć w walce o powtórzenie sukcesu. 
Grupa "Bez przeszkód" w turnieju w dniu 23 grudnia zdobyła główną nagrodę i postanowiła walczyć o kolejne zwycięstwo. Turniej odbył się w dniu 5 stycznia br. Tym razem się nie udało. Można powiedzieć, że "Bez przeszkód" natrafili na przeszkody. Nie zmienia to faktu, że koleżanki i koledzy wykazali się odwagą, refleksem i wiedzą. Dopisało też im szczęście w czasie pierwszego udziału w turnieju. 
W tym miejscu warto przypomnieć, że turniej Familiada jest tak pomyślany, iż przy wyjątkowo wielkim pechu, można poprawnie odpowiedzieć na wszystkie pytania i nie zdobyć punktów. 
W turnieju uczestniczyli: 
 Aleksandra Bohusz - bibliotekarka w bibliotece PZN w Łodzi, 
Paweł Ejzenberg - radny w Olsztynie oraz muzyk i wokalista, 
Hanna Pasterny - pracuje w stowarzyszeniu Centrum Rozwoju Inicjatyw Społecznych CRIS, jest społeczną asystentką prof. Jerzego Buzka i autorką książek: "Jak z białą laską zdobywałam Belgię" i "Tandem w szkocką kratkę", 
Tomasz Wandzel - radny miejski w Prabutach i autor książek: "Dom w chmurach" i "Hycel", 
Monika Zarczuk - odbywa pięciomiesięczny staż w Komisji Europejskiej w Brukseli. 
 
 *** 
 
 Redakcja "Wiedzy i Myśli" serdecznie gratuluje koleżankom i kolegom odwagi, refleksu i wiedzy, no i sukcesu. Cieszy nas, że wystąpili w tak popularnym programie i odnieśli sukces. Życzymy im jeszcze wielu udanych występów, sukcesów w pracy zawodowej i działalności społecznej, a Hannie Pasterny i Tomaszowi Wandzelowi napisania wielu książek i uznania czytelników. Wszystkim życzymy pogody ducha, radości życia i zadowolenia ze wszystkiego, czym się zajmują. 
 
 aaa 
1.4. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH CZYNNOŚCIACH 
Pieniądze - zakupy 
Grażyna Machura 
 
Źródło: "Biuletyn Informacyjny" wrzesień 2000 r. 
 
Na nasze dobre samopoczucie wpływa między innymi umiejętność rozróżniania pieniędzy. Renty i emerytury słabowidzących są najczęściej niskie. Dlatego ważne jest, żeby dokładnie wiedzieli, ile wyjmują i wkładają do portfela. 
Jeżeli zakupy robimy w osiedlowym sklepiku od lat i mamy zaufanie do sprzedających, możemy wyciągnąć portfel i poprosić o wyjęcie odpowiedniej kwoty. Ale czy zawsze mamy zaufanie do sprzedawcy, a i osiedlowych sklepików jest coraz mniej. 
Z tego powodu musimy mieć metodę na kontrolowanie wydatków. Nie powinniśmy przy tym tracić zaufania do sprzedających, ale powinniśmy pomagać im być uczciwymi. 
Wybierając się na zakupy starajmy się w przybliżeniu przewidzieć kwotę jaką wydamy. Banknoty dla łatwiejszego rozróżnienia możemy układać odpowiednio nominałami w różnych przegródkach w portfelu, czy w osobnych kopertach, ewentualnie w różnych kieszeniach ubrania. 
Najlepiej jest zaopatrzyć się w specjalne przymiary do banknotów. Można je kupić za 10 zł w niektórych sklepach z galanterią i na bazarach. Można je też wykonać we własnym zakresie. Przymiary te są szczególnie przydatne osobom niewidomym, ale i słabowidzącym mogą ułatwić rozpoznawanie banknotów. 
Bilon wymaga trochę większej pracy przy rozróżnianiu. Dla niektórych wystarczającym sygnałem rozpoznawczym jest wielkość monet albo charakterystyczne wrąbki lub ich brak. Ci, którym to nie wystarczy, powinni szukać innych sposobów. 
Monety najlepiej segregować w domu, na stole, w dobrze oświetlonym i odpowiednio kontrastowym tle i włożyć do specjalnych kasetek na bilon. Można je kupić za kilka złotych na poczcie lub na bazarze. 
Jeżeli jednak ktoś woli poszukiwać zastępczych sposobów, chociaż nie są one doskonałe, może wykorzystać małe pudełeczka po lekach wkładając np. do jednego 10 gr i 1 zł, do drugiego 20 gr i 2 zł, a do trzeciego 50 gr i 5 zł. Pudełka można odpowiednio oznaczyć - na jedno założyć gumkę recepturkę, drugie zaznaczyć np. lakierem do paznokci (uzyskamy wypukłość i kontrast), a trzecie nie musi być oznaczone. Grosze można zostawić w kieszeni. 
 
 aaa 
 2. OKULISTYKA, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE 
 
aaa 
2.1. Zimą bardziej niż latem trzeba chronić wzrok przed słońcem 
 
Źródło: PAP/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2013-01-12 
 
Zimą trzeba lepiej chronić wzrok przed słońcem niż podczas upałów - przypominają w związku z rozpoczynającymi się feriami okuliści. Oprócz zwykłego promieniowania do naszych oczu dociera aż 85 proc. promieniowania odbitego od śniegu, który działa jak lustro. 
Jeszcze gorzej jest w górach, bo kąt, pod jakim patrzymy na słońce jest mniejszy. Wyjeżdżając na ferie należy więc koniecznie zadbać o ochronę oczu, w przeciwnym razie grozi nam zapalenie spojówek i inne, bardziej odległe szkodliwe skutki promieniowania. 
Jak powiedziała wicedyrektor ds. lecznictwa Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego nr 5 Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach dr hab. Ewa Mrukwa-Kominek, okulary słoneczne z filtrem zabezpieczą przed wpływem promieniowania na przednią powierzchnię oka - rogówkę, spojówkę i powieki, a dodatkowo zmniejszą ilość promieni, które dochodzą do soczewki i siatkówki. Katowicka klinika nierzadko udziela pomocy pacjentom, którzy zaniedbali taką 
ochronę. - Już po dwóch godzinach zabawy na śniegu przy pełnym słońcu może dojść do ostrego zapalenia spojówek i uszkodzenia rogówki - podkreśliła okulistka. 
Charakterystyczną zmianą, która dość często pojawia się u osób pracujących na wolnym powietrzu nie dbających o to, by stosować okulary ochronne, jest też zmiana zwyrodnieniowa spojówki zwana skrzydlikiem. To narastanie spojówki na rogówkę w sposób przypominający ułożenie skrzydła owada. Choć zmianę usuwa się chirurgiczne, to ma ona tendencję do nawracania. - Dlatego bardzo ważne jest, by wyjeżdżając w góry czy wysyłając dzieci na zimowisko dać im okulary z dobrym filtrem, filtr powinny mieć także gogle. To ważne zwłaszcza u dzieci, bo one z natury mają szerszą źrenicę i więcej promieniowania wpada u nich do oka - podkreśliła dr Mrukwa-Kominek. 
Jak zaznaczyła okulistka, okulary słoneczne należy kupować tylko z filtrem chroniącym przed różnymi rodzajami promieniowania i w godnych zaufania sklepach. Najlepsze nie są okulary czarne, ale ciemnobrązowe, szarozielone czy granatowe, bo one nie tylko hamują wpływ promieniowania, ale nie powodują rozszerzenia źrenicy. 
 
aaa 
2.2. Naukowcy: zażywanie aspiryny może prowadzić do utraty wzroku? 
 
 Źródło: Dziennik/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2012-12-21 
 
Długotrwałe przyjmowanie aspiryny może prowadzić do utraty wzroku - wynika z najnowszych badań naukowców z University of Wisconsin. 
Jak podaje portal dziennik.pl, według badaczy z University of Wisconsin przyjmowanie aspiryny przez 10 lat zwiększa ryzyko utraty wzroku. Z ich badań wynika, że zażywanie leku może prowadzić do wysiękowego (mokrego) zwyrodnienia plamki żółtej, które jest groźniejsze od postaci suchej. 
Badanie przeprowadzono z udziałem prawie pięciu tysięcy wolontariuszy w wieku 43-86 lat. Co pięć lat wolontariusze mieli sprawdzany wzrok. Całe badanie trwało 20 lat. 
Więcej: www.dziennik.pl 

aaa
2.3. Okuliści: uwaga, groźne nie tylko petardy, ale i korki od szampana 
 
Źródło: PAP/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2012-12-31 
 
Nie tylko wybuchające petardy mogą być groźne dla naszego zdrowia podczas sylwestrowych zabaw. Także lecący z prędkością około 100 km na godzinę korek od szampana może poważnie uszkodzić wzrok - ostrzegają okuliści. 
Uderzenie korka w oko może spowodować uszkodzenie naczyń krwionośnych, wylanie się krwi do wnętrza gałki ocznej. - Może dojść do podwichnięcia lub zwichnięcia soczewki własnej pacjenta, która może przemieścić się w tym oku. Mogą nastąpić złamania oczodołu - wszystko zależy, z której strony ten korek pędzi - powiedziała w poniedziałek (31 grudnia) dr Erita Filipek, okulistka z Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego nr 5 Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach. 
Dr Filipek wskazała, że wprawdzie tego typu urazy nie są bardzo częste, niemniej trafiają się właściwie co roku. Czasami ofiary takich incydentów zgłaszają się do lekarza dopiero po jakimś czasie. Okuliści przestrzegają jednak, by nie lekceważyć urazów spowodowanych przez uderzenia korkiem. 
- Wybuch korka od szampana może być naprawdę groźny dla oczu. Taki korek leci z prędkością ok. 100 km na godzinę, więc uraz jest duży. Jeśli uderzenie następuje z większej odległości, siła rażenia jest mniejsza; jednak taki rykoszet też może spowodować bardzo poważne uszkodzenie - wskazała dr Filipek, przypominając o zasadach ostrożności przy otwieraniu szampanów. 
Najczęstsze problemy, z którymi pacjenci trafiają w sylwestra do szpitali okulistycznych, to - oprócz urazów spowodowanych przez wypadki komunikacyjne czy bójki - uszkodzenia oczu spowodowane petardami. W Katowicach co roku takich przypadków jest kilkanaście. 
- Często są to bardzo ciężkie przypadki, ponieważ urazy mechaniczne są połączone z oparzeniem chemicznym i termicznym. Wybuchająca petarda jest - po pierwsze - gorąca, po drugie zawiera materiał wybuchowy, który jest środkiem chemicznym, więc działa uszkadzająco. Ponadto, w zależności od tego z jak bliska pacjent doznaje urazu, mogą nastąpić uszkodzenia związane z ciałami obcymi w gałce ocznej - wyjaśniła dr Filipek. 
To, czy specjaliści są w stanie uratować uszkodzone w ten sposób oko, zależy głównie od rozległości urazu. Gdy uraz był duży, z bliskiej odległości, z petardą zawierającą bardzo dużą ilość materiału wybuchowego, trzeba liczyć się ze znacznym uszkodzeniem gałki ocznej i utratą widzenia. Największych uszkodzeń doznają zwykle osoby bezpośrednio narażone na uderzenie petardą, ale bywają też urazy rykoszetowe, których ofiarami padają także osoby postronne. 
Dr Filipek podkreśliła, że najtrudniejsze w leczeniu są urazy mieszane - mechaniczne i chemiczne. 
- Te chemiczne powodują dodatkowo zmiany w tkankach, dlatego czasami gojenie jest dużo dłuższe i trudniejsze; trzeba zastosować terapię, która zregeneruje te tkanki - powiedziała lekarka. 
Po urazach spowodowanych przez petardy rehabilitacja i dochodzenie narządu wzroku do dobrego stanu trwa zwykle od kilku tygodni do kilku miesięcy. 
Okuliści radzą, by w razie wypadku z petardą przede wszystkim zabezpieczyć oczy. - Samemu nie należy próbować nic usuwać z uszkodzonego oka czy z jego powierzchni, chyba, że to jest jakiś duży płat, leżący na twarzy. Ale najlepiej samemu nic nie robić, ponieważ możemy spowodować dodatkowe uszkodzenia - przestrzegła dr Filipek. 
 
 aaa 
2.4. Wstęp do analizy i algebry dla niewidomych 
 
Źródło: http://tnm.org.pl/2012/12/21/wstep-do-analizy-i-algebry-zaadaptowany-dla-osob-niewidomych/ 
 
Centrum Wsparcia Studentów Niepełnosprawnych Stowarzyszenia “Twoje nowe możliwości" wykonało adaptację dla osób niewidomych skryptu "Wstęp do analizy i algebry. Teoria, przykłady zadania" Mariana Gewerta i Zbigniewa Skoczylasa. 
Publikacja jest współfinansowana ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych otrzymanych od Gminy Wrocław. 
Skrypt “Wstęp do analizy i algebry. Teoria, przykłady zadania" jest łagodnym przejściem między wiedzą zdobytą w szkole ponadgimnazjalnej, a wiedzą, która będzie zdobywana na uczelni wyższej. 
W książce omawiane są elementy logiki i teorii zbiorów, indukcje matematyczną, ciągi arytmetyczne i geometryczne, funkcje i ich podstawowe własności. Ponadto przedstawione są metody rozwiązywania równań i nierówności wielomianowych, trygonometrycznych, wykładniczych oraz logarytmicznych. 
Szczególny nacisk położony jest na te fragmenty, które sprawiają najwięcej trudności studentom na pierwszym semestrze. 
Skrypt oprócz teorii zawiera dużą ilość przykładów ze wzorcowymi rozwiązaniami. Ponadto zawiera zadania przeznaczone do samodzielnej pracy. Dodatkową zaletą opracowania jest duża liczba rysunków ułatwiających zrozumienie omawianych pojęć. Zaadaptowany skrypt będzie rozpowszechniony w środowisku osób niewidomych na terenie Wrocławia. 
 
 aaa 
2.5. "Wstęp do analizy i algebry" - dodatkowe informacje 
Leszek Niedużak 
 
Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
 Data opublikowania: 2013-01-08 
 
Zaadaptowany do postaci brajlowskiej skrypt: "wstęp do analizy i algebry" w postaci elektronicznej znajduje się pod linkiem: 
http://tnm.org.pl/wp-content/uploads/2013/01/wstep-do-analizy-i-algebry.zip 
Wydruk treści tomów brajlowskich jest możliwy przy użyciu drukarek brajlowskich Index Braille. 
Pliki brajlowskie również można odczytywać przy pomocy urządzeń brajlowskich. 
Aby odczyt lub wydruk treści był poprawny należy pamiętać o konieczności posiadania oprogramowania w języku polskim i zainstalowanej odpowiedniej tablicy brajlowskiej. 
Rysunki wypukłe zostały wykonane w technologii Tiger przy wykorzystaniu programu Tiger Designer. Rysunki zostały zapisane w formacie PRN. 
Tyflografikę należy wydrukować za pomocą drukarek ViewPlus 
 
 aaa 
 3. ROZMOWA MIESIĄCA 
Z księdzem Robertem Hetzygiem rozmawia Stanisław Kotowski (cz. 1) 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
S.K. - Jest Ksiądz osobą niewidomą. Znałem ociemniałych księży, ale Ksiądz studiował w seminarium duchownym jako niewidomy. Jest to inna jakość, inne problemy i inne decyzje życiowe. 
Nie jest łatwo być księdzem w obecnych czasach. Myślę, że być niewidomym księdzem jest bez porównania trudniej. Chcę prosić Księdza o opowiedzenie o swojej działalności duszpasterskiej, o trudnościach i ograniczeniach w tej pracy oraz o sposobach przezwyciężania trudności. 
Zanim jednak będziemy rozmawiali o działalności niewidomego księdza, proszę opowiedzieć o swojej drodze do kapłaństwa i w ogóle o sobie, jako młodym człowieku, który z niepełnosprawnością musiał zdobywać wykształcenie ogólne i uczyć się pokonywać skutki niepełnosprawności. W ten sposób nasi czytelnicy będą więcej wiedzieli o Księdzu Robercie i lepiej rozumieli funkcjonowanie niewidomego księdza. 
Czy możemy przyjąć taki porządek naszej rozmowy? 
 
R.H. - Oczywiście, tak będzie dobrze. 
 
S.K. - Dziękuję. Proszę więc powiedzieć, jaki jest stan wzroku Księdza. W naszym kraju, zdecydowana większość niewidomych wcale dobrze widzi, a to przecież czym innym jest być niewidomym, a czym innym osobą słabowidzącą. 
 
R.H. - Jestem zupełnie niewidomy. W dzieciństwie miałem resztki wzroku, określane przez lekarzy jako 0,5 proc. 
 
S.K. - Jest Ksiądz osobą całkowicie niewidomą. To z pewnością nie ułatwia pracy duszpasterskiej, niczego nie ułatwia, więc i tej pracy również. O tym jednak nieco później. Teraz proszę powiedzieć, od kiedy Ksiądz jest niewidomy? 
 
R.H. Jestem niewidomy od urodzenia. Resztki, o których wspominałem, utraciłem około osiemnastego, dwudziestego roku życia. 
 
S.K. Jak więc zdobywał Ksiądz wykształcenie - szkoła podstawowa, średnia i seminarium duchowne, może jeszcze inna uczelnia? 
 
R.H. - Skończyłem szkołę podstawową w Ośrodku Szkolno-Wychowawczym dla Niewidomych w Bydgoszczy. Potem było II Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika - również w Bydgoszczy. Po drodze spróbowałem swoich sił w Szkole Podstawowej nr 16 w Bydgoszczy, ale po trzech miesiącach wróciłem do ośrodka. Było to na początku klasy siódmej. Taki sobie eksperymencik podjęliśmy z rodzicami po rozmowie ze szkolnym psychologiem. Nie wyszło, ale było to dla mnie jakieś doświadczenie. 
 
S.K. - Proszę coś więcej powiedzieć o tym eksperymencie. Jak Ksiądz wie, mamy dwa zdecydowane poglądy na temat nauczania niewidomych dzieci i młodzieży. Jedni uważają, że tylko szkolnictwo specjalne jest odpowiednie dla naszych dzieci i młodzieży, inni zaś preferują nauczanie zintegrowane w szkołach ogólnodostępnych. Księdza "eksperyment" może rzucić trochę światła na tę kwestię. Ksiądz jest osobą, która praktycznie, nie teoretycznie, wypróbowała obydwa systemy. 
 
R.H. - Eksperyment miał miejsce przeszło 30 lat temu, więc właściwie nie ma się do czego odnosić, zwłaszcza chcąc na tej podstawie sformułować jakąś opinię na temat blasków i cieni szkolnictwa specjalnego lub otwartego. Wtedy nie było mowy o szkołach integracyjnych ani o kadrze pedagogicznej współpracującej z uczniami z tzw. grupy dyspanseryjnej. Trzeba dziękować Bogu, że w ogóle przewidziano możliwość pobierania nauki przez dzieci niepełnosprawne w ogólnodostępnych szkołach. Moja próba przejścia do szkoły ogólnodostępnej nie powiodła się z kilku powodów. Jednym z nich było moje przyzwyczajenie do funkcjonowania w warunkach szkoły specjalnej, gdzie wszystko co potrzebne do nauki było na wyciągnięcie ręki. Inaczej rzecz się miała w szkole otwartej. Tu trzeba było powalczyć o dostęp do informacji: czasem nagrywać, czasem przerobić lekcję ponownie w domu z rodzicami. 
Inną przyczyną, która, moim zdaniem, zdecydowała o powrocie do bydgoskiego ośrodka, było nieprzygotowanie szkoły do nauczania osób niewidomych. Nauczycielka matematyki, wskazując na mój magnetofon, pytała mnie, czy mi "to radio" nie przeszkadza. Nie wiem, w jakim stopniu nauczyciele byli poinformowani przez dyrekcję szkoły o moich ograniczeniach i o narzędziach, których potrzebuję do ich przekraczania. Dość, że w kilku przypadkach ich postawa cechowała się pewną nieporadnością i brakiem pomysłu na włączenie w proces pedagogiczny kogoś takiego, jak niewidomy uczeń. 
Nie wydaje mi się jednak, żeby to była ich wina. Takich indywiduów jak ja było wówczas naprawdę jak na lekarstwo. Gdyby mnie Pan zapytał o opinię: "szkoła ogólnodostępna, czy specjalna", to bez wahania powiedziałbym: wszędzie tam, gdzie to możliwe - szkoła ogólnodostępna. Tam, gdzie to konieczne - specjalna. Konieczność rozumiem tu jako sytuację, w której dziecko niewidome, czy to w związku z dodatkowymi niepełnosprawnościami, czy z powodu trudności adaptacyjnych, nie potrafi odnaleźć się w zwykłej szkole. Za każdym razem jednak starałbym się podjąć przynajmniej próbę włączenia takiego dziecka do normalnej klasy, a jeśli jest taka możliwość - do klasy integracyjnej. 
 
S.K. - Jak wyglądała Księdza dalsza nauka? 
 
R.H. - Po maturze wstąpiłem do Prymasowskiego Wyższego Seminarium Duchownego w Gnieźnie. Później były jeszcze podyplomowe studia dziennikarskie na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. 
 
S.K. - Cały czas nauki stosował Ksiądz metody bezwzrokowe? 
 
R.H. - Tak. Pisałem brajlem, później na studiach także nagrywałem czytane przez kolegów materiały. W szkole średniej były jeszcze dostępne niektóre podręczniki w wersji brajlowskiej, które wypożyczałem w Bibliotece Ośrodka dla Niewidomych. Podczas studiów był taki przedmiot, który wymagał obszernego skryptu i wtedy z pomocą przyszło mi Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi w Laskach, które sfinansowało jego brajlowską adaptację. 
Studia podyplomowe to zupełnie inne czasy. Tutaj pomagałem sobie notatnikiem brajlowskim i komputerem. 
 
S.K. - Proszę coś więcej opowiedzieć o okresie ucznia-Roberta, Roberta-licealisty, Roberta-alumna czy studenta. Czy spotykał się Ksiądz z życzliwością i pomocą? Kto Księdzu pomagał - koleżanki i koledzy. nauczyciele, inne osoby? 
 
R.H. W szkole podstawowej szło mi nie najgorzej. Zawsze miałem świadomość, że byłem w pewnym sensie uprzywilejowany. Ja po lekcjach wracałem do domu, a większość moich kolegów pozostawała w internacie. W związku z tym miałem możliwość rozszerzania moich zainteresowań. W tamtych czasach dla kogoś, kto nie korzystał ze wzroku, podstawowym źródłem informacji było radio, ewentualnie telewizja w pewnym zakresie, a ja byłem dość uważnym słuchaczem. To jakoś przekładało się na wyniki w nauce. Potem, w szkole średniej, szanse się wyrównały, a w pewnym sensie trochę pozostałem w tyle, bo trzeba było podciągnąć się nieco z przedmiotów, które nie były moją najmocniejszą stroną. Znacznie niższa średnia ocen dobrze ilustrowała sytuację. 
Najważniejsze jednak było to, czego w liceum nauczyłem się o sobie. Usiłując zaadaptować się do nowej sytuacji, musiałem zacząć uważnie słuchać mojego otoczenia, bo mój sposób bycia nie wszystkim przypadł do gustu. Na Pańskie pytanie o ludzką życzliwość odpowiedziałbym więc nieco przewrotnie: to ja musiałem nauczyć się delikatności i wyczucia w sytuacji, kiedy nie odbierałem sygnałów pozawerbalnych. Wśród niewidomych komunikujemy się tak, że wszystko jest na ogół jasne. Kiedy osoba widząca się odzywa, zazwyczaj jest to już kolejny etap jej reakcji na jakąś sytuację, poprzedzony zwykle zmianami w spojrzeniach i mimice. Jeśli do tego ten komunikacyjny problem pojawia się na linii "jeden facet - cała klasa", to rozumie Pan, że sytuacja robi się napięta. I tak się właśnie zdarzyło ze mną. Rzecz narastała do połowy III klasy, aż w końcu zrobiło się boom, które wciągnęło do akcji wychowawczynię i otworzyło mi oczy na różne moje wady, które bez lustra społecznego jakoś do mnie nie docierały. No, ale jak już się wszystko uspokoiło, to moje relacje z kolegami z klasy stały się znacznie cieplejsze i głębsze. Bardzo mile wspominam moją klasę i do dziś mam z tego czasu prawdziwych przyjaciół, a wśród nich naszą wychowawczynię. 
 
S.K. - Może zechciałby Ksiądz trochę więcej powiedzieć o tym "boom". O swoich wadach niełatwo mówić, ale może warto. Może to ułatwi innym młodym niewidomym zrozumienie siebie i łatwiejszą adaptację społeczną. 
 
R.H. - Nie ma co owijać w bawełnę: egocentryzm i myślenie o sobie w zestawieniu z brakiem zwrotnych komunikatów pozawerbalnych stanowią prawdziwą mieszankę piorunującą, choć z opóźnioną nieco reakcją. Napięcie narasta z wolna, bo otoczenie nie bardzo wie, jak podejść do osobnika, który się zachowuje jak by był sam na świecie. Przez delikatność najpierw się nie zwraca uwagi na jakieś niestosowne zachowania. A potem jest trochę za późno, bo napięcie dochodzi do poziomu wybuchowego. Najgorsze, że wtedy wszystkie żale wylewają się naraz. Bardzo trudno w takich warunkach przyjąć jakąkolwiek krytykę, bo skoro wszyscy jednocześnie mają o wszystko pretensję (a przynajmniej takie można odnieść wrażenie), to znaczy, że świat się na mnie uwziął i należy się przed nim bronić. I wtedy ratunkiem jest mediacja kogoś, do kogo mam zaufanie i kto rozumie racje obu stron. Na szczęście ja miałem takie osoby. 
 
S.K. - Na różnych poziomach nauki są różne problemy natury społecznej i technicznej. Jak Ksiądz pokonywał trudności w czasie studiów? 
 
 R.H. - Studia to osobny rozdział. Ludzie z różnych środowisk i kolejne "progi adaptacyjne". Życzliwość kolegów wyrażała się w czasie, jaki poświęcali na wspólną ze mną naukę. Czasem nagrywali mi również materiały do nauki na kasety magnetofonowe. Przypomnę, że były to lata 1986-1992, więc o komputerach, zwłaszcza udźwiękowionych, nie było co marzyć. Pierwsze jaskółki nadleciały w 1991 roku, kiedy spotkałem się po raz pierwszy z oprogramowaniem do udźwiękowiania ekranu - naturalnie jeszcze w środowisku DOS-owym. 
Studia dziennikarskie to już XXI wiek. Zupełnie inny kontakt z kolegami i koleżankami z roku. Bardziej dojrzałe relacje i pomoc, choć już raczej o charakterze wzajemnej wymiany. Ten okres również zaowocował paroma trwającymi do dziś przyjaźniami, a nawet współpracą z jednym z katolickich miesięczników, do której zaprosiła mnie właśnie koleżanka z roku. 
 
S.K. - Kiedy Ksiądz uświadomił sobie, że ma powołanie do kapłaństwa? 
 
R.H. - To było jesienią 1983 roku. Byłem wtedy w II klasie liceum. 
 
S.K. - To bardzo wcześnie. Jak rodzina i szerzej otoczenie Księdza przyjęło ten fakt? Ostatecznie mało kto miał okazję spotkać niewidomego księdza. 
 
R.H. - Rodzina była, oczywiście, zaskoczona, tym bardziej że świadomie budowałem ich przekonanie o tym, że wybieram się na filologię germańską. Taka "przykrywka" była mi zresztą potrzebna także w szkole, gdzie ujawnienie zamiaru podjęcia studiów w seminarium duchownym niosłoby ze sobą ryzyko poważnych kłopotów. Był to jeszcze okres świetnie się mającego komunizmu z jego aparatem bezpieczeństwa. Taki "pan aparat" pracował zresztą w naszej szkole, o czym miałem okazję przekonać się na własnej skórze. 
Inni z mojego otoczenia, znający mnie nawet dość długo, ale chyba nie dość dobrze, prorokowali mi szybkie opuszczenie seminarium w celu założenia rodziny (śmiech). Jeszcze inni cieszyli się razem ze mną. 
 
S.K. - Czy miał Ksiądz jakiegoś przewodnika duchowego, który wspierał dążenia niewidomego Roberta, żeby został księdzem? Jeżeli tak, kto to był i jak podchodził do tego zagadnienia. Dla niego też chyba była to jakaś nowość. 
 
R.H. Jeśli nawet była to nowość dla mojego ówczesnego spowiednika, nie dawał mi tego odczuć. Wiedzieliśmy, że wszystko zależy od tego, jak władze kościelne podejdą do sprawy, ale to była jedyna kwestia, która się pojawiała. Mój spowiednik traktował mnie zupełnie zwyczajnie, bez szczególnego akcentowania mojej ślepoty. 
 
S.K. - A może dla młodego Roberta jakimś wzorcem był Dydym, zwany ślepym? 
 
R.H. Proszę mnie nie przeceniać. Mając piętnaście lat o Dydymie nawet nie słyszałem. Poza tym dla mnie nie miało najmniejszego znaczenia, że będę najprawdopodobniej jednym z niewielu księży, wyświęcony jako niewidomy. Potem okazało się, że jestem pierwszy w Polsce. Wiem natomiast o dwóch innych niewidomych wyświęconych na księży: jeden w Stanach, a drugi we Włoszech. 
 
S.K. - Proszę powiedzieć, z jakim przyjęciem spotkał się młody Robert, kandydat na księdza ze strony władz seminarium duchownego, i szerzej władz Kościoła? 
 
R.H. - Z moim wstąpieniem do seminarium ciekawostka polegała na tym, że w tym samym roku, kiedy ja podjąłem decyzję o wstąpieniu do seminarium, w Kościele wprowadzono nowy Kodeks Prawa Kanonicznego, o czym wówczas nie wiedziałem. Według starego kodeksu z roku 1917 właściwie nie powinienem zostać przyjęty do seminarium, ponieważ byłem niewidomy. Nowy kodeks natomiast decyzję o przydatności kandydata do kapłaństwa pozostawiał w rękach biskupa diecezjalnego. W Archidiecezji Gnieźnieńskiej, do której wówczas należało moje rodzinne miasto, był nim ówczesny prymas, abp Józef Glemp, któremu do tej pory jestem wdzięczny za jego odważną decyzję o przyjęciu mnie na studia. 
Jest i pewien smaczek, który tu Panu sprzedam: dyspensa - owszem - była potrzebna, ale nie z powodu wzroku. Kanoniczny wiek, niezbędny do przyjęcia święceń kapłańskich to dwadzieścia pięć lat. Biskup diecezjalny może udzielić dyspensy, jeśli kandydatowi brakuje do tego wieku najwyżej rok. Ja w chwili święceń nie miałem skończonych dwudziestu czterech lat, więc potrzebna była dyspensa papieska. Jak widać, są ważniejsze rzeczy niż to, czy ktoś widzi, czy nie. (śmiech) 
 
S.K. - To niezwykłe. Niewidomi częściej z opóźnieniem osiągają cele życiowe niż je przyśpieszają, a Ksiądz swój cel osiągnął szybciej niż inni. 
 
R.H. - Nie ma w tym żadnej mojej zasługi. Kiedy rozpoczynałem szkołę podstawową, w bydgoskim ośrodku dla niewidomych nie było naboru do pierwszej klasy i zupełnie poważnie rozważano możliwość wysłania mnie do szkoły w Owińskach. Na szczęście rodzice - słusznie - nie wyobrażali sobie, żeby mieszkając w mieście, gdzie istnieje odpowiednia szkoła, posłać dziecko do internatu, gdzieś pod Poznaniem. I tak, na mocy uzgodnień z dyrekcją ośrodka w Bydgoszczy, podjąłem naukę, przerabiając w pierwszym roku edukacji zakres klasy pierwszej i drugiej. Nie byłem zresztą jedynym uczniem, który wtedy tak właśnie rozpoczynał szkołę podstawową. 
 
S.K. - Wróćmy jeszcze do nauki. Jak kleryk Robert radził sobie z nauką w seminarium - mnóstwo tekstów filozoficznych, teologicznych i innych, w tym chyba sporo łaciny? 
 
R.H. - Jako jednostka odporna umysłowo przyjmowałem to, co konieczne. Nie, żebym lekceważył wiedzę teologiczną, ale nie jestem typem naukowca, o czym wie każdy, kto mnie choć trochę zna. Studia ukończyłem na przyzwoitym poziomie, ale ponieważ nie było wówczas takiego wymogu, pracy magisterskiej już nie napisałem. - Może kiedyś będzie czas to nadrobić... 
A łacina nigdy nie była moim konikiem, skoro Pan pyta (śmiech). 
 Co do materiałów, to opierałem się na własnych notatkach, na tekstach, które przepisywałem ze skryptów oraz na życzliwej pomocy kolegów, którzy nagrywali mi niektóre podręczniki na kasety. Jedynym podręcznikiem, jaki był osiągalny w brajlu była wówczas "Historia filozofii" Tatarkiewicza. Był też jeden skrypt, który, jak to już Panu mówiłem, został wydrukowany w brajlu dzięki finansowej pomocy Towarzystwa Przyjaciół Niewidomych w Laskach, a konkretnie dzięki życzliwości śp. Pani Elżbiety Morawskiej. 
 
S.K. - Jestem wyjątkowo kiepski do opanowania języka obcego. Czy Ksiądz też ma z tym trudności? A może taka nauka przychodzi Księdzu łatwo? Spotkałem kiedyś młodego niewidomego Hiszpana. Znał on kilka obcych języków i uczył się polskiego. Twierdził, że koniecznie chce z Papieżem Janem Pawłem II porozmawiać, i to właśnie po polsku. 
 
R.H. Nie wiem, czy zabrałbym się za polski, gdybym nie był Polakiem, chociaż języki obce lubię i nie sprawiają mi raczej trudności. 
 
S.K. - Wiemy więc już o Robercie, jako dziecku i Robercie jako młodym człowieku, który postanowił zostać księdzem i nim został. To tymczasem musi nam wystarczyć. Pracę księdza Roberta i jego poglądy na niektóre sprawy poznamy za miesiąc. Do spotkania zatem na łamach "WiM" w marcu. 
 
 aaa 
 4. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE 
 
aaa 
4.1. Komunikat Biblioteki Centralnej 
 
Źródło: Lista dyskusyjna Biblioteki Centralnej 
 Data opublikowania: 2013-01-08 
 
W dniu 24 grudnia 2012r. Minister Pracy i Polityki Społecznej wydał zarządzenie w sprawie Głównej Biblioteki Pracy i Zabezpieczenia Społecznego, rozszerzając jej działalność o upowszechnianie czytelnictwa wśród osób niewidomych i słabowidzących. 
Rok 2013 będzie czasem przystosowywania działalności Biblioteki Centralnej do działań w oparciu o strukturę Biblioteki Pracy i Zabezpieczenia Społecznego. Aktualnie toczy się proces inwentaryzacji zbiorów, w związku z tym Biblioteka Centralna prowadzi działalność jak dotychczas, z wyjątkiem obsługi czytelników dla których książki dowożone są Bibliobusem. Po zakończeniu prac inwentaryzacyjnych książki będą ponownie dowożone do czytelników. 
Polski Związek Niewidomych dbając o czytelnictwo osób z dysfunkcją wzroku zapewnia, że żadne zmiany nie wpłyną na niekorzystne funkcjonowanie Biblioteki Centralnej. Będzie ona czynna w tych samych godzinach jak dotychczas bez szkody dla Czytelników. 
Dyrektor Biblioteki Centralnej 
Monika Cieniewska 
 
aaa 
4.2. Terminy otwarcia Biblioteki Centralnej 
Grzegorz Złotowicz 
 
Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
Data opublikowania: 2013-01-22 
 
Przywołana informacja jest, niestety, już przynajmniej częściowo nieaktualna: Cytat: "Polski Związek Niewidomych, dbając o czytelnictwo osób z dysfunkcją wzroku zapewnia, że żadne zmiany nie wpłyną na niekorzystne funkcjonowanie Biblioteki Centralnej. Będzie ona czynna w tych samych godzinach jak dotychczas, bez szkody dla Czytelników". Koniec cytatu. 
 
Otóż godziny działania biblioteki uległy z dnia na dzień (od 21 stycznia) istotnym zmianom, z którymi można się zapoznać na stronie: www.bcpzn.pl. 
Warto rozpropagować tę informację w środowisku, co pozwoli uniknąć przykrych niespodzianek przy próbie odwiedzin biblioteki, jeśli akurat będzie ona nieczynna. 
Biblioteka - godziny otwarcia 
 
Sekretariat - Od poniedziałku do piątku 8.00 - 16.00 
 
Wypożyczalnia - Książki Mówione 
 
Poniedziałek 10.00 - 14.30 
Wtorek 12.00 - 18.00 
Środa nieczynne 
Czwartek 12.00 - 18.00 
Piątek 10.00 - 14.30 
 
Wypożyczalnia - Zbiory Brajlowskie 
 
Poniedziałek 10.00 - 14.30 
Wtorek 10.00 - 14.30 
Środa nieczynne 
Czwartek 12.00 - 18.00 
Piątek 10.00 - 14.30 
 
Wypożyczalnia - Zbiory Tyflologiczne 
 
Poniedziałek 9.00 - 16.00 
Wtorek 9.00 - 16.00 
Środa nieczynne 
Czwartek 11.00 - 18.00 
Piątek 9.00 - 16.00 
 
Wypożyczalnia - Zbiory Muzyczne 
 
Poniedziałek nieczynne 
Wtorek nieczynne 
Środa nieczynne 
Czwartek 12.00 - 18.00 
Piątek 10.00 - 14.30 
 
 aaa 
4.3. Nowy rozdział w historii Biblioteki Centralnej PZN 
Małgorzata Pacholec 
 Dyrektor Polskiego Związku Niewidomych 
 
Źródło: BIP, nr 1 (46) styczeń 2013 
 
Biblioteka Centralna Polskiego Związku Niewidomych to jedno z najwspanialszych dzieł naszej organizacji. Nie sposób przecenić jej znaczenie i rolę jaką od 60 lat odgrywa w życiu człowieka, który na skutek utraty widzenia nie jest w stanie czytać zwykłego druku. 
W historii Biblioteki Centralnej były dobre okresy stabilizacji i spokoju, ale też dramatyczne, gdy jej dalsze funkcjonowanie było zagrożone. Od kilkunastulat problemem stało się zapewnienie stałego źródła finansowania. Stałego, tzn. bez konieczności stawania do konkursów, bez martwienia się, że brakuje pieniędzy na pensje pracowników, a także na utrzymanie i rozwój księgozbioru. 
Dwa lata temu władzom PZN udało się zaangażować stronę rządową reprezentowaną przez Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych i Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do poszukiwania rozwiązania problemu finansowania BC PZN. W tym celu powstał interdyscyplinarny zespół składający się z przedstawicieli obu ministerstw, PFRON ,Biblioteki Narodowej, prawników i oczywiście przedstawicieli PZN. Problem, z którym musiał zmierzyć się zespół, polegał na tym, że w polskim porządku prawnym żadna działalność prowadzona przez organizację pozarządową nie może być finansowana wprost z budżetu Państwa. 
W toku wielu dyskusji i działań udało się wypracować kompromisowe rozwiązanie, a mianowicie: działalność prowadzona przez Bibliotekę Centralną PZN zostanie powierzona bibliotece resortowej Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej - Głównej Bibliotece Pracy i Zabezpieczenia Społecznego. W ten sposób środki na zapewnienie i rozwój czytelnictwa osób niewidomych i słabowidzących będą odtąd zagwarantowane w budżecie tego Ministerstwa. Sejm w ustawie budżetowej na rok 2013 zapewnił na ten cel środki w wysokości ponad 2 mln 200 tys. zł. W tej sprawie zostało także wydane specjalne zarządzenie Ministra Pracy wchodzące w życie z dniem 1 stycznia 2013 r. 
Co to oznacza dla czytelników? Biblioteka nie zmienia miejsca, nadal mieścić się będzie przy ul. Konwiktorskiej 7 w Warszawie. Nadal będą w niej pracować osoby niewidome, choć w zmniejszonym składzie. Już w tym roku zabezpieczone są bardzo duże środki na powiększenie księgozbioru i wymianę sprzętu komputerowego. 
Za wcześnie jest oceniać rezultaty tej decyzji, lecz z pewnością jest to wielka szansa na rozwój czytelnictwa, jednakże zapewnienie stabilizacji finansowej bibliotece dla niewidomych już dziś należy uznać za niewątpliwy sukces władz Związku i całego środowiska. 
 
aaa 
4.4. Główna Biblioteka Pracy i Zabezpieczenia Społecznego 
 
Źródło: wikipedia.org 
 
Główna Biblioteka Pracy i Zabezpieczenia Społecznego (GBPiZS) jest samodzielną jednostką organizacyjną nadzorowaną przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej z własnym budżetem wydzielonym z budżetu Ministerstwa. Od 1999 roku wchodzi w skład ogólnokrajowej sieci bibliotecznej. 
 
Specjalizacja i zadania 
 
Jest to ogólnodostępna specjalistyczna biblioteka naukowa posiadająca zbiór z zakresu pracy i spraw socjalnych oraz zagadnień pokrewnych. Biblioteka współpracuje z Instytutem Pracy i Spraw Socjalnych, Centralnym Instytutem Ochrony Pracy, Państwowym Funduszem Osób Niepełnosprawnych, Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, Głównym Urzędem Statystycznym, z bibliotekami i ośrodkami informacji naukowej, głównie o profilu ekonomiczno-społecznym, uczelniami państwowymi i niepaństwowymi oraz Międzynarodową Organizacją Pracy. 
Przedstawiciele Biblioteki od lat uczestniczą w życiu zawodowym i społecznym środowiska naukowego i bibliotekarskiego, biorą udział w różnego rodzaju konferencjach, naradach, seminariach i szkoleniach, współpracują z czasopismami naukowymi (np. Humanizacja Pracy, Human Resource Service, Zarządzanie Zasobami Ludzkimi), wygłaszają referaty na zjazdach, konferencjach i seminariach bibliotekarskich i w innych gremiach. 
Biblioteka gromadzi dorobek piśmienniczy na temat różnych aspektów pracy, zarówno w płaszczyźnie ekonomicznej jak i prawnej, socjalnej, psychologicznej i socjologicznej, polityki socjalnej na rzecz rodziny oraz szeroko pojętego zabezpieczenia społecznego. 
Głównymi użytkownikami są pracownicy Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, pracownicy naukowi Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych, szkół wyższych, kadra profesorska, pracownicy administracji rządowej oraz studenci, magistranci i doktoranci, a także wszyscy pozostali zainteresowani problematyką szeroko pojętej pracy. 
 
Historia 
 
Główna Biblioteka Pracy i Zabezpieczenia Społecznego ma swoją genezę w specjalistycznej bibliotece powstałej przy Ministerstwie Pracy i Opieki Społecznej w 1918 roku. Pierwszym dyrektorem Biblioteki był Edward Chwalewik. Liczący w 1920 1000 woluminów księgozbiór Biblioteki był stopniowo wzbogacany poprzez systematyczne zakupy z funduszy Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej. W ten sposób Edward Chwalewik stworzył - w opinii Piotra Grzegorczyka - jedną z najlepszych bibliotek specjalistycznych w ówczesnej Polsce (1). 
Do wojny Biblioteka powiększała swoje zasoby. W 1939 liczyła już 36 tys. woluminów, ale w czasie działań wojennych uległa prawie całkowitemu zniszczeniu. W roku 1941, aby uniknąć dalszej dewastacji księgozbioru, staraniem Chwalewika, włączono ją do tzw. Staatsbibliothek Warschau, Oddział III (Biblioteki Państwowej) i złożono w gmachu Biblioteki Krasińskich. 
Nieznaczna część ocalonych zbiorów zachowała się do tej pory i ma swoje miejsce w Głównej Bibliotece Pracy i Zabezpieczenia Społecznego. Świadczą o tym pieczątki, znaki własności na najstarszych, zgromadzonych w GBPiZS wydawnictwach. Po wojnie gromadzono księgozbiór na nowo, wzbogacano go, uzupełniano. 
Od 1962 roku biblioteka była związana z Instytutem Pracy jako Działowy Ośrodek Informacji Naukowo-Technicznej i Ekonomicznej. W Ośrodku zaczęto gromadzić książki, czasopisma, prace naukowe i inne materiały do szerokoprofilowych badań nad pracą. Kierownikiem Ośrodka była mgr Zofia Frank, bibliotekarz i bibliograf, a po Jej przejściu na emeryturę - mgr Jolanta Gawron. Bibliotekę Ośrodka Informacji Naukowej, Technicznej i Ekonomicznej współtworzyły też m.in. Sabina Kroczak, Małgorzata Kłossowska, Hanna Przybylik, Teresa Kempa, Danuta Gułajewska, Elżbieta Wójcicka, Zofia Pawłowska. 
Działowy Ośrodek INTE zaczął wydawać serwisy informacyjne: Informację Ekspresową - miesięcznik i Wykaz Nabytków Biblioteki - również miesięcznik. Podjęto też prace nad przygotowywaniem materiałów do Katalogu prac niepublikowanych wykonanych, prowadzonych lub planowanych w wyższych uczelniach i instytutach naukowo-badawczych z zakresu ekonomicznych i społecznych zagadnień pracy. W Ośrodku podjęto również próbę prezentacji polskiego dorobku piśmienniczego z zakresu ekonomicznych i społecznych zagadnień pracy. Działalność ukierunkowano na opracowywanie bibliografii, a tym samym na zaspokajanie potrzeb informacyjnych pracowników naukowych Instytutu Pracy, głównych użytkowników Ośrodka. 
W roku 1962 zainicjowano wydawanie Bibliografii Ekonomicznych i Społecznych Zagadnień Pracy - rocznika. Wiązało się to przede wszystkim z wyodrębnieniem kompleksowej dyscypliny pod nazwą "nauka o pracy" oraz z koniecznością ujęcia polskiego piśmiennictwa z tego zakresu w uporządkowanym spisie bibliograficznym. Pomysł tego typu wydawnictwa uzyskał poparcie środowisk naukowych oraz praktyków z życia gospodarczego. Bibliografia ta nieprzerwanie ukazuje się do dziś, a drukowana jest już od lat w Zakładzie Poligraficzno-Wydawniczym Ministerstwa Gospodarki i Pracy. 
W lipcu 1970 roku Instytut Pracy został zlikwidowany, a Działowy Ośrodek INTE stał się częścią utworzonego Zakładu Badań Ekonomiki Pracy. 24 czerwca 1972 r. Uchwałą nr 178 Rady Ministrów reaktywowano Instytut Pracy pod nazwą Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, a Działowy Ośrodek Informacji Naukowej Technicznej i Ekonomicznej zmienił wówczas nazwę na Bibliotekę Pracy i Zabezpieczenia Społecznego. 
Zarządzeniem Nr 57 Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 4 grudnia 1973 r. została utworzona Główna Biblioteka Pracy i Zabezpieczenia Społecznego z przekształcenia i usamodzielnienia Biblioteki Pracy i Zabezpieczenia Społecznego. W jej skład weszła również Biblioteka byłego Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej, potem pod nazwą Komitet Pracy i Płac. 
Uchwałą nr 1 Rady Ministrów z dnia 5 stycznia 1974 r. GBPiZS zyskała status biblioteki naukowej. 
Od 1975 do listopada 2002 roku dyrektorem Biblioteki była starszy kustosz dyplomowany mgr Małgorzata Klossowska. Zostawiła po sobie doskonałą i w profesjonalny sposób zorganizowaną i funkcjonującą placówkę, jedyną w Polsce bibliotekę naukową z tak bogatym zbiorem z problematyki szeroko pojętej pracy, z zespołem kompetentnych pracowników (niektórzy związani są z Biblioteką od czasu jej powstania). 
Obecnie GBPiZS działa na podstawie Zarządzenia nr 24 Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 16 września 2004 r., wraz ze statutem. Dyrektorem GBPiZS jest obecnie mgr Anna Paszek. 
 
Bazy danych udostępniane czytelnikom 
 
* EconLit - baza on-line zawiera opisy bibliograficzne książek i artykułów z literatury ekonomicznej od 1969 roku, głównie anglojęzycznej. Zakres tematyczny obejmuje m.in. historię i teorię myśli ekonomicznej, finanse, organizację i zarządzanie, współczesne trendy gospodarcze. Utworzona przez American Economic Association, odpowiada zawartości Journal of Economic Literature oraz Index of Economics Articles. 
* LegalTrack - amerykańska baza on-line umożliwiająca dostęp do ponad 1.700 czasopism prawnych (w tym międzynarodowych), m.in. z zakresu prawa pracy. 
* LEX Omega - polska baza danych, zawierająca teksty obowiązujących aktów prawnych opublikowane w Dzienniku Ustaw i Monitorze Polskim oraz dziennikach urzędowych wraz z kolejnymi wersjami i wykazem wprowadzonych zmian oraz orzecznictwem ich dotyczącym. Baza aktualizowana jest co miesiąc. 
* OECD Employment and Labour Markets - baza on-line będąca elektronicznym rocznikiem statystycznym krajów OECD. 
* Serwis HR - publikacja elektroniczna Domu Wydawniczego ABC, której celem jest wspomaganie i usprawnianie pracy w działach personalnych średnich i dużych firm poprzez dostarczanie informacji merytorycznych i danych rynkowych dotyczących szeroko rozumianej problematyki zarządzania ludźmi w firmie. Oprócz artykułów zawiera także wykazy przepisów prawnych, opisy procedur postępowania, wzory dokumentów i formularzy oraz zestawienia literatury przygotowane przez GBPiZS. 
* Social Policy and Practice - baza on-line z dziedziny nauk społecznych (polityka społeczna, opieka społeczna, bezdomność, polityka rodzinna, ludzie starzy), zawierająca ponad 200 tys. rekordów bibliograficznych. 
 
aaa 
4.5. Trzymiesięczny kurs gry na instrumentach - Blues Ray 
 
 Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
Data opublikowania: 2013-01-24 
 
Interesujesz się muzyką? Grasz lub chcesz grać na instrumencie muzycznym? Blues nie jest Ci obcy?Polski Związek Niewidomych i Grupa Nieformalna "Muzykalności" zapraszają na 3-miesięczny kurs gry na instrumentach, połączony z warsztatami zespołowymi "Blues Ray". Kurs jest bezpłatny - finansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach programu Młodzież w Działaniu. 
 
Kto może wziąć udział w warsztatach? 
Osoby niewidome i słabowidzące w wieku od 18 do 30 lat, grające lub chcące podjąć naukę gry na harmonijce ustnej, gitarze, gitarze basowej, pianinie czy perkusji. 
Nie grasz na żadnym z wymienionych instrumentów, ale jesteś muzykalny - umiesz śpiewać proste melodie i wyklaskać nieskomplikowany rytm? Skontaktuj się z nami! 
Zajęcia będą odbywały się co tydzień w soboty, począwszy od 09.02.2013 r. w godzinach przedpołudniowych, w siedzibie Polskiego Związku Niewidomych - ul. Konwiktorska 9, w Warszawie. 
 
Zgłoszenia przyjmujemy mailowo: 
info@bluesray.pl 
Zgłoszenie powinno zawierać następujące informacje: 
imię, nazwisko, datę urodzenia, nazwy dwóch instrumentów z listy, na których chcesz uczyć się grać i krótki opis Twoich dotychczasowych muzycznych doświadczeń (jeśli takowe posiadasz). 
 
Ilość miejsc ograniczona! 
Nie jest wymagane posiadanie własnego instrumentu! 
Marta Michnowska 
Centrum Komunikacji 
Instytut Tyflologiczny Polskiego Związku Niewidomych 
ul. Konwiktorska 900 - 216 Warszawa 
tel. 22 635 19 10 
tel. 22 831 22 71 wew. 253 
e-mail: mmichnowska@pzn.org.pl 
www.pzn.org.pl 
 
aaa 
4.6. Poznajemy Europę 
Ryszard Dziewa 
 
 Źródło: Informacja PHU "Impuls" 
 
Zapraszamy do zapoznania się z naszym nowym programem "Encyklopedia Geografii Europy". 
Aplikacja Encyklopedii jest multimedialną grą edukacyjną, zaprojektowaną z myślą o jej dostępności dla osób niewidomych. 
Dzięki zabawie z Encyklopedią będziesz mógł lepiej poznać kraje naszego kontynentu, zwiedzić ich ciekawe miejsca i zabytki, uzyskać szereg interesujących informacji. 
Program Encyklopedii jest prosty w obsłudze i wszystkie jego funkcje są dostępne poprzez odpowiednie skróty klawiszowe. 
Oprócz informacji tekstowych dotyczących krajów Europejskich napotkasz dźwiękowe opisy ciekawych miejsc, a także będziesz mógł posłuchać hymnu wybranego kraju i dowiedzieć się o tym, jak wygląda jego flaga. 
Swoją wiedzę będziesz mógł sprawdzić rozwiązując jeden z trzech quizów będących częścią programu. 
Do Encyklopedii dołączone są także zeszyty brajlowskie, które zawierają rysunki mapek krajów oraz ich flag. 
 
Mamy nadzieję, że zabawa z Encyklopedią Geografii Europy będzie dla ciebie przyjemną i bardzo pożyteczną rozrywką. 
Wersja demonstracyjna programu znajduje się pod adresem: 
http://www.phuimpuls.pl/pobierz/geografiae-setup-demo.exe 
Zainteresowanych zakupem pełnej wersji programu w cenie 250 zł odsyłamy do naszego sklepu internetowego: 
Tel. 81 533-25-10 
http://www.phuimpuls.pl/?1656,encyklopedia-geografii-europy 

aaa 
4.7. Finanse bez barier - zrozum, skorzystaj, zaoszczędź! 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2012-12-21 
 
Właśnie ruszył projekt "Finanse bez barier", prowadzony przez Stowarzyszenie Przyjaciół Integracji wraz z Fundacją Narodowego Banku Polskiego, mający na celu przełamywanie barier finansowych wśród osób z niepełnosprawnością. 
 
"Finanse bez barier" to nie tylko internetowa platforma wiedzy, ale także drukowany poradnik z zakresu przyjaznej edukacji ekonomicznej dla osób z niepełnosprawnością, filmy promujące dobre praktyki i rozwiązania instytucji finansowych na rzecz osób z niepełnosprawnością, szkolenia stacjonarne z zakresu edukacji finansowej w pięciu miastach, w których prowadzone są Centra Integracja, oraz kampania promująca aktywność finansową osób z niepełnosprawnością w stacjach radiowych i Internecie. 
W Polsce co czwarta osoba nie ma własnego konta bankowego ani wiedzy, jak zarządzać finansami. Dużą część tej grupy to osoby z niepełnosprawnością, będące wykluczone finansowo. Powodami takiego wykluczenia są najczęściej niskie dochody, niepełnosprawność, bezrobocie czy brak zaufania do instytucji finansowych. 
Dzięki "Finansom bez barier" osoby zagrożone tym rodzajem wykluczenia dowiedzą się, że umiejętne korzystanie z produktów i usług finansowych - nawet przy niewielkich dochodach - może przynieść korzyści. 
Najważniejszą częścią projektu jest internetowa platforma informacyjna www.finansebezbarier.pl będąca "ABC finansów dla każdego". 
Wszystkie informacje na temat dostępności usług finansowych, korzyści z nich płynących oraz bezpieczeństwa w korzystaniu z nich przedstawione będą w sposób zrozumiały i prosty. Także wypowiedzi ekspertów i przedstawicieli instytucji finansowych przełożone zostaną na słownictwo łatwe do zrozumienia dla każdego odbiorcy. 
Wszystkie te działania podejmowane są po to, by jak najlepiej przybliżyć świat finansów osobom z niepełnosprawnością. Największą zaletą przedsięwzięcia jest fakt, że platforma pozostanie do dyspozycji internautów nawet po zakończeniu projektu. 
Projekt "Finanse bez barier" uwzględni również dwa rodzaje szkoleń: internetowe, podnoszące wiedzę o finansach (dwumiesięczne szkolenie, dwa razy w roku), oraz edukacyjne stacjonarne szkolenia w pięciu miastach Polski, w których Integracja posiada swoje centra (Warszawa, Gdynia, Kraków, Katowice i Zielona Góra). 
Przewidziano także grę internetową o finansach, uczącą zarządzania budżetem i pokazującą konsekwencje podejmowania decyzji finansowych. 
Od połowy grudnia trwa także kampania edukacyjna zachęcająca osoby z niepełnosprawnością do większej aktywności w obszarze finansów. 
Więcej szczegółów na www.finansebezbarier.pl. 
 
aaa 
4.8. Gdynia: niepełnosprawni i chorzy mogą liczyć na darmową pomoc prawną 
 
Źródło: PAP/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2013-01-07 
 
Domowa wizyta z darmową pomocą prawną - to nowa, a zarazem pierwsza tego typu w kraju inicjatywa gdyńskiego Biura Porad Obywatelskich. Środków wystarczyć ma na pomoc dla 400 mieszkańców Gdyni, którzy nie są w stanie sami dotrzeć do prawnika. 
Jak podaje RMF FM, porady świadczyć ma dwóch doświadczonych prawników, w tym były sędzia, który obecnie pracuje jako radca prawny. Po ich pomoc będzie można zgłosić się między innymi wypełniając on-line specjalny formularz lub opisując problem przez telefon. Dostać mogą ją osoby, które nie są w stanie same udać się do prawnika. 
- Postanowiliśmy wyjść naprzeciw ich problemom. Dostaliśmy dofinansowanie do projektu, w ramach którego prawnicy będą mogli pojechać do domu przewlekle chorej lub osoby niepełnosprawnej. Warto zaznaczyć, że mamy też na uwadze osoby, które opiekują się dziećmi niepełnosprawnymi i często z tego powodu trudno im biegać po pomoc do różnych instytucji albo zwyczajnie są już zmęczone sytuacją, w której się znajdują - tłumaczy Anna Melki z Biura Porad Obywatelskich. 
Projekt dofinansowała fundacja polsko-amerykańska. Środków wystarczyć ma na porady dla 400 mieszkańców Gdyni. Biuro stara się jednak o pozyskanie dodatkowych środków - między innymi od Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej - na porady w sąsiednich miastach i gminach. 
 
aaa 
4.9. Powstanie sto nowych publikacji dla osób niewidomych 
 
Źródło: inf. prasowa/www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2013-01-21 
 
Brak dostępu do publikacji w formie dostosowanej do potrzeb osób z dysfunkcją wzroku jest jedną z przyczyn powstawania różnicy edukacyjnej pomiędzy osobami pełnosprawnymi a niepełnosprawnymi. Aby pomóc rozwiązać ten problem, krakowska Fundacja Instytut Rozwoju Regionalnego w ramach projektu "Tyfloteka" przerabia podręczniki, książki i lektury z formy czarnodrukowej na elektroniczną. Ze wsparcia mogą skorzystać uczniowie i studenci z orzeczeniem o niepełnosprawności wzroku. 
Adaptacja książki dla osoby z dysfunkcją wzroku polega - w dużym uproszczeniu - na przetworzeniu papierowego wydruku (za pomocą skanera i programu OCR) do postaci elektronicznej, możliwej do odczytania przez urządzenia elektroniczne takie jak: komputery, odtwarzacze mp3, itp. Takie rozwiązanie stwarza możliwość "przeczytania" danej literatury za pomocą narządu słuchu. 
Osoby niewidome, a bardzo często także słabowidzące, nie są w stanie same wykonać takiej adaptacji, uzyskując zadowalającą jakość tekstu. 
Kopia przetworzonej książki zostanie zapisana w pamięci komputera Fundacji, a następnie udostępniona zainteresowanym osobom z dysfunkcją wzroku oraz szkołom je kształcącym. W ten sposób każda nowo zaadaptowana książka powiększy księgozbiór dla osób niewidomych lub słabowidzących, z którego skorzystać będą mogły kolejne osoby oraz instytucje. 
Projekt potrwa do końca lutego 2014 r.; w jego ramach zostanie przetworzonych ponad 100 książek. 
Wszelkie informacje można uzyskać w siedzibie Fundacji, przy ul. Wybickiego 3a w Krakowie, lub pod numerem telefonu: 
12 629 85 14 
od poniedziałku do piątku w godzinach od 8.00 do 15.00. 
Projekt "Tyfloteka" jest współfinansowany ze środków Fundacji BRE Banku. 
 
 *** 
 
W powyższej informacji czytamy: 
"Adaptacja książki dla osoby z dysfunkcją wzroku polega - w dużym uproszczeniu - na przetworzeniu papierowego wydruku (za pomocą skanera i programu OCR) do postaci elektronicznej, możliwej do odczytania przez urządzenia elektroniczne takie jak: komputery, odtwarzacze mp3, itp". 
Nie kwestionujemy inicjatywy Fundacji Instytut Rozwoju Regionalnego. Inicjatywa ta jest bardzo potrzebna i pożyteczna. Pragniemy jednak zaznaczyć, że informacja zawiera bardzo uproszczony sposób przygotowywania książek elektronicznych dla niewidomych. W taki sposób można przygotować do odczytu wyłącznie treść pisaną i to w niektórych formatach, bez możliwości dalszego przetwarzania. Dotyczy to formatu Mp3. W tym formacie możliwe jest tylko proste odsłuchanie tekstu. 
Inaczej ma się sprawa z zapisem w formacie znakowym, np. DOC lub RTF. Wówczas możliwe jest, np. pobieranie cytatów i powoływanie się na numery stron, oczywiście, pod warunkiem, że książka zostanie prawidłowo przetworzona. 
Dobry jest tu system DAISY, który umożliwia takie przetworzenie tekstu, że jest on dostępny w wersji dźwiękowej i tekstowej w tym samym pliku. Ale i ten system nie jest wystarczający do przetwarzania wszystkich rodzajów książek i podręczników. 
Wiele specjalistycznych książek i niemal wszystkie podręczniki zawierają ilustracje, zdjęcia, rysunki, wykresy. Bez ich odczytania w wielu przypadkach nie jest możliwe zrozumienie tekstu. Adaptacja do potrzeb osób niewidomych wymaga więc takiego opracowania, żeby było możliwe również korzystanie z ilustracji. W wersji elektronicznej może to być wyłącznie dodatkowy opis, wyjaśnienie, takie uzupełnienie tekstu, żeby całość stała się zrozumiała. Inaczej jest, jeżeli książka adaptowana jest do systemu brajla. Wówczas można stosować uproszczone rysunki i wykresy z dodatkowym opisem. 
(Wyjaśnienie redakcji "WiM") 
 
 aaa 
4.10. Belgia: bliźniacy zdecydowali się na eutanazję z powodu utraty wzroku 
 
Źródło: PAP/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2013-01-14 
 
Po raz pierwszy na świecie lekarze zdecydowali się zezwolić na jednoczesną eutanazję bliźniaków. Dwóch głuchoniemych 45-latków z Antwerpii, na północy Belgii, zdecydowało się umrzeć razem, gdy okazało się, że tracą wzrok. 
O szokującym przypadku śmierci na życzenie, do którego doszło w ubiegłym miesiącu, poinformowała niderlandzkojęzyczna, liberalna gazeta belgijska Het Laatste Nieuws. 
Dziennik podał, że mężczyźni, którzy urodzili się głusi nie mogli znieść myśli, że wkrótce mogą również oślepnąć, co uniemożliwiłoby im komunikację ze sobą. Bliźniacy spędzili całe życie razem. Dzielili pokój w domu rodzinnym, a gdy dorośli obaj zostali szewcami. Po wyprowadzce od rodziców przenieśli się do wspólnego mieszkania. 
Het Laatste Nieuws podkreśla, że głuchota nie przeszkadzała im, by wieść szczęśliwe życie. Wszystko zaczęło się zmieniać kilka lat temu, gdy bracia zaczęli powoli tracić wzrok. - Myśl, że nie będą się mogli widzieć była dla nich nie do zniesienia - podaje dziennik. 
Zgodnie z belgijskim prawem eutanazja jest dozwolona, jeśli osoba pragnąca zakończyć swoje życie jest pewna swojej decyzji, a lekarz orzeknie, że cierpi ona nieznośny ból. Belgijscy bliźniacy nie byli jednak śmiertelnie chorzy, nie cierpieli również fizycznego bólu. Jednak mimo to lekarze Szpitala Uniwersyteckiego w Brukseli przystali na prośbę braci. 
Podwójna eutanazja została przeprowadzona 14 grudnia. 
 
 aaa 
 5. ORGANIZACYJNE, PRAWNE, PRAKTYCZNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY 
 
aaa 
5.1. Smutne informacje i rozważania 
Stanisław Kotowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
W grudniowym wydaniu "Wiedzy i Myśli" z 2012 roku, pod pozycją 5.1. został zamieszczony mój artykuł, w którym dzieliłem się troską o los PZN-u w związku z sytuacją w Okręgu Mazowieckim PZN. 
Przypomnę, że w dniu 25 października 2012 odbył się Nadzwyczajny Zjazd Delegatów Mazowieckiego Okręgu PZN. Wybrano nowe Prezydium Zarządu Okręgu. 
Przewodniczącą Zarządu Okręgu została Anna Dąbrowska. Pisałem wówczas, że problemem jest brak informacji, że nie wiadomo, dlaczego odbył się ten zjazd, dlaczego była konieczność zmian władz Okręgu. Drugim problemem, na który zwracałem uwagę było powierzenie najwyższej funkcji samorządowej w okręgu osobie o bardzo krótkim stażu w naszym stowarzyszeniu - zaledwie dwa miesiące upłynęło od czasu przyjęcia do PZN-u pani Anny Dąbrowskiej do jej wyboru na przewodniczącą Zarządu Okręgu. Nawiasem mówiąc, plotka głosi, a może to prawda, że i dwóch miesięcy nie było, a legitymację PZN-u p. Anna Dąbrowska otrzymała tuż przed zjazdem. 
Nie byłoby powodu wracać do tej sprawy, gdyby nie dalszy rozwój sytuacji. Otóż w dniu 10 stycznia br. odbyło się plenarne posiedzenie Zarządu Okręgu, w czasie którego została przyjęta rezygnacja p. Anny Dąbrowskiej z pełnionej funkcji. Zarząd Okręgu powierzył funkcję przewodniczącego Zarządu Okręgu panu Andrzejowi Mazurowi. Zostały też dokonane inne zmiany w Prezydium ZO, nad którymi nie będę się zatrzymywał, gdyż główny problem nie polega na imionach i nazwiskach, ale na nieodpowiedzialnym postępowaniu mazowieckich działaczy PZN i chyba pani Anny Dąbrowskiej. 
Delegaci na Nadzwyczajny Zjazd powierzyli tak ważną funkcję osobie nieznanej, bez stażu w stowarzyszeniu, bez znajomości problematyki, a osoba ta funkcję przyjęła i po dwóch miesiącach z kawałkiem z niej zrezygnowała. 
Poprzednio pisałem, że nie wiadomo dlaczego konieczne były te zmiany. Teraz wypada ponownie postawić to pytanie. Przecież członkowie Związku powinni wiedzieć, jak pracują ich władze jako całość oraz poszczególni ich członkowie. Przecież nie można uznać sytuacji w Okręgu Mazowieckim PZN za normalną, prawidłową, nie budzącą zastrzeżeń. 
Piszę to naprawdę z głęboką troską. To mój Związek. Należę do niego od maja 1958 r., korzystałem z jego pomocy, pracowałem w nim i starałem się pomagać osobom potrzebującym. Dumny byłem z jego osiągnięć i martwiły mnie jego patologie. Przecież to nie jedna osoba doprowadziła do ruiny nasz Związek w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego stulecia. Przecież obłędną politykę ówczesnego przewodniczącego ZG PZN popierali niemal jednomyślnie członkowie Zarządu Głównego i delegaci na Krajowe Zjazdy. Nie to jest jednak najważniejsze. Każdy może się pomylić. Najważniejsze jest jednak to, że w świadomości społecznej naszego środowiska ugruntowało się przekonanie, że przedstawiciele okręgów w ZG PZN, którzy podejmują najważniejsze decyzje, za nic nie odpowiadają. Oni sami też tak uważają i twierdzą: byłem jeden, byłam jedna, co mogłem, co mogłam zrobić. 
Wielu członków PZN, być może nawet większość tych, którzy się trochę interesują działalnością PZN-u i funkcjonowaniem jego władz, uważa, że to wyłącznie przewodniczący i może dyrektor za wszystko odpowiadają, a reszta członków władz za nic. Może jest jeszcze gorzej, wielu uważa, że to widzący pracownicy winni są wszystkich nieprawidłowości. Oczywiście, można by nie wracać do tak odległych wydarzeń, gdyby obecnie było inaczej. 
Czy naprawdę mazowieccy delegaci na zjazd nie mają sobie nic do zarzucenia w związku z wyborem pani Anny Dąbrowskiej na funkcję przewodniczącej Zarządu Okręgu? Czy członkowie ZG PZN i delegaci na Krajowy Zjazd naprawdę nie chcą wiedzieć, jak pracują osoby przez nich wybrane do naczelnych władz Związku? Czy uważają oni, a także członkowie Zarządu Głównego PZN, że członkom PZN-u nie należy się żadne wyjaśnienie w związku z wydarzeniami w Okręgu Mazowieckim PZN? A w ogóle, czy uważają, że członkom Związku nie należą się żadne informacje, chociaż by dotyczyły najważniejszych dla nich spraw? 
Takich pytań można sformułować więcej. Pytać można, ale jak znam stosunki w naszym Związku, odpowiedzi nie będzie na żadne z nich. 
 
Serdecznie gratuluję wyboru panu Andrzejowi Mazurowi i życzę, żeby sprostał niełatwej sytuacji Okręgu, którym podjął się kierować. Życzę mu sukcesów w tej pracy, gdyż jego sukcesy będą przyczyniały się do lepszego zaspokajania potrzeb osób niewidomych i słabowidzących. 
 
 *** 
 
No tak, ale te dziwne wybory dotyczą jednego okręgu, wielkiego, ale jednego. Czy jednak na pewno jednego? A czy tylko o wybory chodzi? Jak wyglądają inne sprawy w naszym stowarzyszeniu i jak wygląda informacja dotycząca ważnych wydarzeń? 
Proszę przeczytać anons z "Biuletynu Informacyjnego Pochodni" nr 1 (46), styczeń 2013. A oto ten anons. 
 
 *** 
 
Instytut Tyflologiczny: Z obrad posiedzenia Zarządu Głównego PZN 
 Wiesława Kowalska 
 
 Posiedzenie Zarządu Głównego PZN odbyło się w dniu 12 grudnia 2012 roku w Ožrodku L-R PZN "KLIMCZOK" w Ustroniu Morskim. 
 W czasie tych obrad członkowie Zarządu Głównego zatwierdzili trzy regulaminy: 
1. Regulamin pracy Zarządu Głównego, 
2. Wzorcowy Regulamin pracy Zarządu Okręgu, 
3. Wzorcowy Regulamin pracy Zarządu Koła. 
Nowe regulaminy ugwzględniły zmiany wprowadzone do statutu PZN na XVI Krajowym Zjeździe. 
Wzorcowy Regulamin Zarządu Okręgu będzie podstawą do przyjęcia przez poszczególne zarządy okręgów własnych regulaminów. 
Wzorcowy Regulamin Zarządu Koła po przyjęciu przez prezydia poszczególnych zarządów okręgów będzie drugim, po statucie, dokumentem stanowiącym podstawę pracy dla zarządów kół. 
Zarząd Główny zaakceptował harmonogram realizacji uchwały programowej XVI Krajowego Zjazdu Delegatów. Określa on realizatorów poszczególnych tematów uchwały i terminy realizacji. 
Najwięcej czasu w dyskusji poświęcono wypracowanemu projektowi zasad zatrudniania pracowników w kołach PZN. Jak stwierdzono, z jednej strony usprawnia to pracę dotychczas opartą tylko na działalności społecznej, a z drugiej strony, budzi niekiedy konflikty, zwłaszcza w przypadku, gdy nie we wszystkich kołach danego okręgu tacy pracownicy są zatrudniani. Niezależnie od różnych opinii na ten temat zobowiązano Prezydium ZG PZN do przygotowania wytycznych w sprawie zatrudniania pracowników w kołach PZN, powierzając zarządom okręgów opracowanie i wdrożenie na ich podstawie własnych zasad. 
Dyskutowano również na temat propozycji ustalenia kodeksu etyki lidera Związku. Zgromadzeni odstąpili od przyjmowania takiego dokumentu uznając, że żaden kodeks nie zastąpi „kultury”, to znaczy kulturalnych, prawidłowych relacji między liderami oraz między członkami Stowarzyszenia. 
Posiedzenie Zarządu Głównego odbyło się w dzień po zakończeniu cyklu szkoleń pn. "Przez szkolenie do włączenia społecznego", którego uczestnikami byli w przeważającej większości liderzy Związku. Zebranym przedstawiono podsumowanie realizowanego projektu. 
Jedną z refleksji trenerów prowadzących zajęcia była potrzeba lepszej komunikacji i szerszej informacji dotyczącej problematyki środowiska, która powinna docierać do kół PZN. 
Podczas posiedzenia przedstawiciele okręgów PZN wymienili doświadczenia z ostatnich kontroli przeprowadzonych w niektórych jednostkach dotyczących realizacji zadań zleconych przez PFRON. 
 
 *** 
 
 No i co Państwo wiedzą z tej informacji? Jakimi to sprawami zajmował się Zarząd Główny, które interesują członków? 
Oczywiście, punkt porządku obrad dotyczący harmonogramu realizacji uchwały programowej XVI Krajowego Zjazdu Delegatów może mieć znaczenie dla członków PZN, ale czy wiemy coś więcej na ten temat oprócz tego, że był on przedmiotem obrad, że ustalono terminy realizacji i realizatorów poszczególnych zadań. Coś takiego można by wiedzieć i bez tej informacji. 
Pozostałe punkty obrad omówione w informacji dotyczą spraw organizacyjnych, działaczy i pracowników. Nie będę się nad nimi zatrzymywać. Warto natomiast poświęcić trochę uwagi ostatnim dwom informacjom, o ile są to informacje. Cytuję: 
"Posiedzenie Zarządu Głównego odbyło się w dzień po zakończeniu cyklu szkoleń pn. "Przez szkolenie do włączenia społecznego", którego uczestnikami byli w przeważającej większości liderzy Związku. Zebranym przedstawiono podsumowanie realizowanego projektu. 
 Jedną z refleksji trenerów prowadzących zajęcia była potrzeba lepszej komunikacji i szerszej informacji dotyczącej problematyki środowiska, która powinna docierać do kół PZN". 
Nasuwa się pytanie, dlaczego do kół PZN, a nie do jego członków. Czyżby członków nic nie interesowało? A może nie powinni nic wiedzieć? 
I chyba tak jest, bo to co dotrze do członków za pośrednictwem "BIP" wygląda tak: 
"Podczas posiedzenia przedstawiciele okręgów PZN wymienili doświadczenia z ostatnich kontroli przeprowadzonych w niektórych jednostkach dotyczących realizacji zadań zleconych przez PFRON". 
I cóż my z tego wiemy? Ja nic, a Państwo? 
Głucha wieść, plotka, a może wroga propaganda głosi, że w lubuskim PFRON wykrył na tyle ważne nieprawidłowości, że zgłosił do prokuratury zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa. A może to nieprawda? Z największą przyjemnością zamieszczę sprostowanie tej informacji, a może dezinformacji. Z przykrością informuję, że dementi nie będzie, bo prokuratura już się sprawą zajmuje. 
 Ta sama fama niesie, że PFRON zdenerwował się wynikami kontroli w lubuskim i zarządził kontrolę we wszystkich okręgach, a może i innych jednostkach organizacyjnych Związku. Jest bardzo źle, jeżeli to prawda i jest bardzo źle, jeżeli ktoś rozpuszcza takie wieści, jeżeli to nie jest prawda. I znowu muszę z przykrością poinformować, że PFRON już kontroluje. 
Głucha wieść niesie, że w kołach innego okręgu do list uczestników turnusów czy innych imprez dopisywano martwe dusze, czyli nazwiska osób zmarłych. 
W kolejnym okręgu wystąpiły bliżej mi nieznane nieprawidłowości, a może nie wystąpiły. Na wszelki wypadek nie podaję nazw tych okręgów. A przecież przy tak daleko posuniętej tajności życia organizacyjnego tylko o niektórych utajnionych wydarzeniach mogę się dowiedzieć. Może więc być, że jest jeszcze gorzej niż to wygląda. 
Ostatnia sprawa, również za głuchą wieścią, za plotką czy za wrogą propagandą - Okręg Lubuski ponoć nie może rozliczyć się z 400 tysięcy złotych, a Okręg Mazowiecki z 350 tysięcy złotych. Nie wiem, czy to prawda, ale jak się to ma do cytowanej informacji z "BIP", że przedstawiciele okręgów wymienili doświadczenia z ostatnich kontroli przeprowadzonych w niektórych jednostkach dotyczących realizacji zadań zleconych przez PFRON? Co wiemy z informacji, jakie władze PZN-u raczą nam przekazać, a co z plotki? Wiemy, że plotka nie jest dobrym źródłem informacji, że często nie można jej sprawdzić, że często nie jest prawdziwa, krzywdząca. Jeżeli jednak oficjalny organ PZN-u karmi nas ogólnikami... Jeżeli władze Związku boją się rzetelnych informacji, jak diabeł święconej wody... 
Jawność życia społecznego jest najlepszym, najskuteczniejszym zabezpieczeniem przed nieprawidłowościami. A jakaż jest ta "jawność" w naszym Związku? Mogli to Państwo sami ocenić. Informację z "BIP" zamieściłem w całości. 
Ponieważ w PZN wszystko jest poufne, tajne i ściśle tajne, nie mam prawdziwych, pełnych informacji. Publikuję więc te, których nie mogę sprawdzić. Raz jeszcze podkreślam, że z największą przyjemnością zamieszczę sprostowanie w takiej objętości i w takiej formie, w jakiej zechcą władze PZN-u. 
Publikuję nie do końca potwierdzone niektóre informacje po to, żeby spowodować dementi nieprawdziwych informacji, o ile są one nieprawdziwe. Innych możliwości nie mam, a sprawy uważam za bardzo ważne. Nie jest dobrze, jeżeli nieprawdziwe informacje krążą w postaci plotki. Plotek nie ma jak prostować, wyjaśniać, nie ma jak przed nimi się bronić. Wyciągnięcie ich na światło dzienne może ułatwić rozprawę z nimi, jeżeli podawane w ten sposób informacje nie są prawdziwe. Jednak faktem jest, że PFRON zarządził kontrolę w jednostkach organizacyjnych PZN-u, a zarządzenie to było spowodowane nieprawidłowościami w Okręgu Lubuskim PZN. 
Wygląda na to, że źle się dzieje w państwie duńskim. Jeżeli powtórzą się nieprawidłowości podobne do tych z lat dziewięćdziesiątych, PZN zostanie przysypany gruzami bezideowości swoich elit, obojętności członków, długami i niesławą. 
Wiem, że nikt ze zwykłych członków nic na to poradzić nie może. Ja również nic więcej nie mogę uczynić, jak tylko pisać, apelować, wytykać, prosić, informować. Może kiedyś odniesie to jakiś pozytywny skutek. Może osoby wybierane do władz PZN-u uwierzą, że to one odpowiadają za nasz Związek i w swoich poczynaniach zechcą kierować się dobrem jego członków. 
 
 aaa 
5.2. Kto może być sportowcem roku? 
Maciej Kowalczyk 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2013-01-17 
 
Cichną już echa 78. Plebiscytu "Przeglądu Sportowego" na 10 Najlepszych Sportowców Polski 2012, który rozstrzygnięto na początku stycznia. Dla naszego środowiska sportowego i dla paraolimpijczyków nie zmieniło się jednak absolutnie nic. 
Oczywiście odkryciem roku okazał się "nasz" skoczek wzwyż Maciej Lepiato, a zwycięzcom kategorii "Sportowiec niepełnosprawny" stał się - zgodnie z przewidywaniami - genialny handbike'er Rafał Wilk, jednak ich zasługi zwróciły uwagę wyłącznie autorytetów kapituły. Nie namaszczono ich wolą większości. Rzec by można, że po ogólnopolskim paraolimpijskim zrywie nie zostało już w społeczeństwie śladu pod koniec starego roku, a sport paraolimpijski wraca na swoje dotychczasowe miejsce. A plebiscyt? Okazał się powszechnym konkursem piękności? 
Rzeczywiście na pierwszy rzut oka tak to może wyglądać, ale jeśli sięgnąć głębiej, to okaże się, że tak naprawdę stało się coś zupełnie przeciwnego. 
Oczywiście "konkurs piękności" wygrała Justyna Kowalczyk. Polska narciarka biegowa, która igrzyska ma dopiero za rok, jest po prostu "ładniejsza" od złotych medalistów letnich igrzysk w Londynie - Tomasza Majewskiego (pchnięcie kulą) i Adriana Zielińskiego (podnoszenie ciężarów). Głos większości okazał się ważniejszy wobec wysiłku tych, którzy na złote medale olimpijskie zasłużyli. I po tym, jak Majewski oraz gimnastyk Leszek Blanik po igrzyskach w Pekinie przegrali z kierowcą rajdowym Robertem Kubicą, można skonstatować, że stało się to drugi raz z rzędu. 
 
Poza polem widzenia 
 
Kolejny raz w dziesiątce najlepszych nie znalazł się też żaden sportowiec z niepełnosprawnością. Ba! Nie było go także w dwudziestce nominowanych. Tylko czy rzeczywiście mógł się tam znaleźć? To pierwsze, zasadnicze pytanie, z którym zwróciliśmy się do władz w sporcie paraolimpijskim, samych sportowców i do "Przeglądu Sportowego". 
- Gdyby w dwudziestce nominowanych znalazł się choćby jeden paraolimpijczyk, byłbym pierwszy, który by protestował przeciwko temu. Bo jakie on miałby szanse na wejście do dziesiątki? Zająłby ostatnie miejsce, a przecież byłoby to krzywdzące dla niego samego jako sportowca, jak i dla całego środowiska związanego ze sportem paraolimpijskim - mówi Robert Szaj, prezes Polskiego Związku Sportu Niepełnosprawnych "Start", który jednocześnie podkreśla, że obecność naszych zawodników w gronie nominowanych nie będzie miała sensu, dopóki media publiczne nie będą relacjonować igrzysk paraolimpijskich w normalny sposób. 
 
Rafał Wilk na handbikeu 
 
W podobnym tonie wypowiadają się złoty medalista skoku wzwyż londyńskich igrzysk paraolimpijskich Maciej Lepiato oraz handbike'er Rafał Wilk, który zdobył podwójne złoto. 
- Jestem bardzo dumny z tego, że wygrałem kategorię "odkrycie roku", a więc wyszedłem ze swoimi osiągnięciami poza krąg sportu paraolimpijskiego. Podkreślała to minister sportu Joanna Mucha. Natomiast ja widzę to tak, że pomimo upływu czasu od zakończenia igrzysk media ciągle o nas pamiętają. I to daje jakąś nadzieję na przyszłość - mówi Maciej Lepiato. 
- Znam sytuację niejako z obu stron - twierdzi Rafał Wilk, który przecież złamał kręgosłup jako żużlowiec (sportowiec pełnosprawny) podczas zawodów. - Oczywiście ciągle jest niedosyt, ciągle brakuje nas w mediach ogólnopolskich i ciągle musimy przebijać się do społecznej świadomości. To całkowicie wyklucza sukces w jakiejkolwiek rywalizacji z olimpijczykami w otwartych głosowaniach. 
 
Zabrakło konsekwencji? 
 
Igrzyska Paraolimpijskie Londyn 2012 były przełomowe dla polskiego rozumienia sportu paraolimpijskiego, ale ten przełom dotyczy zarówno mediów, jak i społeczeństwa i jest dopiero początkiem długiej drogi. Na jego efekty, o ile media nie zapomną o swojej społecznej i sportowej misji, przyjdzie nam czekać co najmniej do przyszłorocznych zimowych igrzysk w Soczi. Dopóki - jako kibice - nie będziemy oglądać relacji z paraolimpiad w telewizji, dopóty plebiscyty na najlepszego sportowca będą omijać ten obszar sportu kwalifikowanego. 
- Ja jestem w stanie wyobrazić sobie, że w przyszłości Komisja Plebiscytowa nominuje jednego lub więcej sportowców paraolimpijskich, ponieważ uważam, że sport jest jeden - mówi Paweł Burlewicz, szef działu "Inne sporty" w "Przeglądzie Sportowym". - Tylko bardzo trudno jest zestawić ze sobą reprezentantów zupełnie innych dyscyplin. Oprócz sportowego wyniku bardzo ważna jest osobowość, którą przede wszystkim należy pokazać kibicom sportowym, a więc niezbędna jest rola telewizji. Paraolimpijczycy mają wielki potencjał - jeśli chodzi o sportowy charakter (bo po prostu jest im ciężej), tylko trzeba to w odpowiednim czasie pokazać nam wszystkim. 
 
Przywrócona kategoria 
 
Burlewicz zwraca uwagę na coś jeszcze. - Kilkakrotnie zdarzyło się, że wola większości okazała się silniejsza od decyzji kapituły i w dziesiątce znaleźli się sportowcy spoza listy nominowanych. 
A więc gdyby społeczeństwo, które we wrześniu roku ubiegłego gremialnie zbuntowało się wobec braku transmisji telewizyjnych z igrzysk paraolimpijskich w Londynie, zdecydowało się teraz głosować na Lepiatę, Wilka, Natalię Partykę czy Patryka Chojnowskiego, to jedno z nich mogłoby się znaleźć w dziesiątce najlepszych, pomimo braku na liście nominowanych. Wystarczyłoby, bagatela, ok. 100 tys. głosów. Skoro środowisko niepełnosprawnych liczy w naszym kraju miliony osób, to może warto zewrzeć szyki przy następnej okazji? Tego nikt za nas - środowisko sportowców paraolimpijskich i ich sympatyków - nie zrobi. A formuła konkursu, mającego początek w roku 1926, umożliwia takie działanie. Nikt nie podważy takiej mobilizacji. 
Tymczasem cieszmy się z decyzji Komisji Plebiscytowej, która ponownie ustanowiła kategorię "sportowiec niepełnosprawny roku". W plebiscytach 76. i 77. , za lata 2010 i 2011, kategorię tę w ogóle pominięto, przez co organizatorzy przerwali pewną ciągłość. 
Dlaczego zabrakło konsekwencji? 
Nie sądzę, żeby organizatorzy umieli odpowiedzieć na to pytanie. Myślę, że ważne jest dla nich, a także dla nas wszystkich to, że w kronice plebiscytu tej dwuletniej dziury już nie da się niczym wypełnić. 
Na koniec chcę dotknąć sfery delikatnej: polski sport w ogóle, a szczególnie ten olimpijski, przeżywa obecnie kryzys. Po raz drugi, o czym wspominam wyżej, przegrywa rywalizację ze sportem nieolimpijskim. Ten komunikat woli społecznej mówi trochę także o postawie kibiców sportowych do sportu w ogóle. Cieszą nas wyłącznie propagandowe, mocne "uderzenia". Teraz jest nim Justyna Kowalczyk. Do Tomasza Majewskiego czujemy wielki szacunek jako do dwukrotnego mistrza olimpijskiego. Jednak dostrzegamy głównie jego walkę o drugie bądź trzecie lokaty. Ponieważ większych sukcesów olimpijskich szukamy przede wszystkim w kronikach, to i nasze zainteresowanie sportem olimpijskim słabnie. 
W chwili, kiedy na świecie rośnie prestiż sportu paraolimpijskiego, nieoczekiwanie przyszły wielkie triumfy naszych sportowców niepełnosprawnych w Londynie. Szkoda będzie zaprzepaścić szansę, którą stworzyło im skutecznie ratowanie honoru polskiego sportu na igrzyskach. Sportowcy swoją rolę spełnili wyśmienicie, zaś autorytety zasiadające w Komisji Plebiscytowej 78. Plebiscytu "Przeglądu Sportowego" na 10 Sportowców Polski 2012 Roku stanęły na wysokości zadania. Paraolimpijczykom, którzy z przyczyn obiektywnych nie mogli być tak dobrze znani jak olimpijczycy, przyznano aż dwa wyróżnienia. Teraz czas na współpracujących z tym środowiskiem dziennikarzy, aby na tej "londyńskiej fali" konsekwentnie i wszystkimi dostępnymi kanałami pomagali sportowcom z niepełnosprawnością przedzierać się do zbiorowej świadomości i zakorzeniać w niej. Rezultatem będzie znalezienie się paraolimpijczyka w gronie 10. najlepszych sportowców kraju - nie z nadania kapituły, lecz z woli głosujących. 
 
Paraolimpijczycy nagradzani na świecie: 
2008 
Kanadyjska lekkoatletka na wózku Chantal Petitclerk zdobyła nagrodę najlepszego sportowca Kanady 
- Lou Marsh Award. Szwedzki strzelec sportowy na wózku Jonas Jacobsson otrzymał najwyższe wyróżnienie przyznawane przez dziennikarzy - Svenska Dagbladet Gold Medal. W obu przypadkach decyzje zapadały w gronie kapituł konkursowych. 
 
2012 
Południowokoreańska biegaczka Min-Jae Jun wygrała plebiscyt na sportowca paraolimpijskiego roku. Głosowanie odbyło się za pośrednictwem Internetu. 
Międzynarodowy Komitet Paraolimpijski przyznał włoskiemu handbike'erowi Aleksowi Zanardiemu pierwszą nagrodę za osiągnięcie w kategorii "Największe wydarzenie paraolimpijskie w roku 2012". 
Brytyjska siatkarka siedząca Martine Wrigh otrzymała przyznawaną przez BBC nagrodę Helen Rollason Award - dla największych osobowości sportowych roku. 
Belgijska paraolimpijka, Michele George, zwyciężczyni konkursu ujeżdżenia, została pierwszą w historii belgijskiego sportu jeździeckiego zawodniczką z niepełnosprawnością, która wygrała najbardziej prestiżową w Belgii roczną nagrodę jeździecką Equestrela. Z George przegrali olimpijczycy Olivier Philippaerts i Jerome Guery. 
Szwedzka pingpongistka grająca na wózku Anna-Carin Ahlquist, zdobywczyni złotego medalu paraolimpijskiego w Londynie, zajęła ósme miejsce w plebiscycie na najlepszego sportowca Szwecji organizowanym przez szwedzkie radio. Pierwsze miejsce i nagrodę Jerringpriset zdobyła pełnosprawna triatlonistka Lisa Norden, srebrna medalistka olimpijska z Londynu. 
Czy w gronie pełnosprawnych kandydatów Plebiscytu "Przeglądu Sportowego" na 10 Najlepszych Sportowców Polski 2012 powinno być miejsce dla paraolimpijczyków? 
= 
 aaa 
5.3. Leniwi niewidomi 
Weredyk 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Naczelny w maju 2010 r. w "WiM" zamieścił publikację z 1996 r., dotyczącą oceny możliwości zawodowych niewidomych dokonaną przez Krajową Izbę Gospodarczo-Rehabilitacyjną. Był to głos w dyskusji na temat zatrudnienia niewidomych i słabowidzących. Wbrew pozorom nie było to odgrzewanie dawno i całkowicie wystygłych kotletów. Te 30 procent wydajności przewija się przez 20 lat od uchwalenia pierwszej ustawy o rehabilitacji, powołania Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych i rozpoczęcia refundacji pokaźnej części kosztów zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Pracodawcy, co jest oczywiste, są zainteresowani jak największymi dofinansowaniami i dojeniem funduszu, a tym samym wykazywaniem miernej przydatności zawodowej osób niepełnosprawnych, w naszym przypadku niewidomych i słabowidzących. I nieważne, że od początku trzeźwi obserwatorzy, w tym naczelny WiM, starają się wykazywać wadliwość rozwiązań prawnych dotyczących zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Jak wielu Czytelników zapewne pamięta, red. Kotowski publikacje poświęcone temu zagadnieniu zamieszczał w opracowaniach, prasie środowiskowej - przede wszystkim w "Pochodni" i wreszcie w "Wiedzy i Myśli". 
Na łamach "WiM" kampanię informacyjno-wyjaśniającą przeprowadził w maju 2010 r. Wtedy to PAP opublikowała ocenę wydajności niepełnosprawnych pracowników przeprowadzoną w województwie warmińsko-mazurskim na zlecenie wojewody. Warto przytoczyć fragment tego opracowania: 
"Jednym z zakładów pracy chronionej, który przeżywa kłopoty finansowe z powodu zalewu tanich chińskich produktów, jest Elbląska Spółdzielnia Niewidomych Elsin, która zajmuje się produkcją m.in. pędzli. Firma zatrudnia 182 osoby, z czego 139 to niepełnosprawni, w tym niewidomi. Wydajność pracy niewidomego wynosi zaledwie 30 proc. osoby w pełni sprawnej, dlatego też nasze produkty muszą być droższe - powiedział prezes zakładu Jerzy Wilk. Prezes zakładu zapewnił jednocześnie, że pędzle są produkowane z naturalnego końskiego włosia i są bardzo wysokiej jakości. - Ale ludzie ich nie kupują, bo są droższe niż te chińskie, dużo od naszych gorsze jakościowo - przyznał Wilk. 
Prezes Wilk chce, by w najbliższym czasie na metkach pojawiła się informacja, że jest to rzecz wyprodukowana przez niepełnosprawnego. - Może wtedy ludzie wybiorą nasz produkt, poczują społeczną solidarność - powiedział Wilk". 
"WiM" opublikowała te oceny. Proszę zwrócić uwagę, że była to publikacja PAP. Jeżeli więc przeczytali ją pracodawcy... 
Z poglądami prezesa Jerzego Wilka rozprawiał się m.in. Oset. W artykule "Chińczycy niszczą niewidomych" zamieszczonym w "WiM" z maja 2010 r. czytamy m.in.: 
"Z niskiej wydajności niewidomych również wynika dalsza, oczywista i logiczna konsekwencja - "produkty muszą być droższe". Ale prawa rynku są jednoznaczne: przy takiej samej jakości wyrobu - zbyt znajdzie wyrób tańszy. A ponieważ droższy produkt wyprodukowali inwalidzi, to aby zpch dalej ich zatrudniał, powinien otrzymać zwiększone, obok już posiadanego, wsparcie finansowe państwa, ponieważ inaczej będzie zmuszony - tu stosowna rzewna łezka - zwolnić inwalidów. A może tak sięgnąć do zasobów ludzkiego miłosierdzia i filantropii? Wprawdzie obywatele płacą sławne 1 proc. na rzecz wszelakich fundacji i stowarzyszeń, ale ich pojemne litościwe serce pomieści i dodatkowe wsparcie na cele produktu opuszczającego mury zakładu pracy chronionej. Prezes Elsin p. Wilk marzy, by na metkach pojawiła się informacja, że jest to wytwór rąk niepełnosprawnego. - "Może wtedy ludzie wybiorą nasz produkt, poczują społeczną solidarność". Nasze towary eksportowane do Niemiec były tak oznaczane i bardzo dobrze się sprzedawały - podszeptuje prezes innego zpch. Nie sądzę, aby był to pomysł trafiony. I nie ma powodu do zadowolenia. To jest żebractwo najczystszej wody, i nawet nie wiem, czy ładnie opakowane". 
Z panem Wilkiem polemizował też Stanisław Kotowski. W artykule pt. "Wydajność pracy niewidomych i słabowidzących pracowników" zamieszczonym w wyżej wymienionym numerze "WiM" starał się wykazać, od jak różnych czynników zależy wydajność pracy i jak szkodliwe jest rozpowszechnianie nieudokumentowanej informacji, że wydajność pracy niewidomych wynosi zaledwie 30 proc. normalnej wydajności. Czytamy m.in.: "Moim zdaniem wnioskiem nie może być stwierdzenie, że wydajność niewidomych pracowników osiąga 30 proc. wydajności pracowników pełnosprawnych. Nie może też być żądanie naklejania na wyrobach etykietek z informacją, że towar wyprodukował pracownik niepełnosprawny i liczyć, że klienci z litości będą kupowali te wyroby. Będzie to bowiem działalność charytatywna a nie ekonomiczna, nie gospodarcza. Trzeba się zdecydować, czy mówimy o zakładach działających na podstawach ekonomicznych, czy o warsztatach terapii zajęciowej albo o zakładach aktywności zawodowej. 
Myślę, że nie możemy się godzić z propagowaniem opinii o niskiej wydajności niewidomych pracowników". 
I jeszcze jeden cytat z tego artykułu: "Doprowadziliśmy do tego, że podważana jest zdolność osób niepełnosprawnych do pracy zawodowej, chociaż zdolność ta została już dawno udowodniona. Złożyło się na to wiele przyczyn, ale do głównych należy zaliczyć konformizm kierownictw organizacji pozarządowych działających na rzecz osób niepełnosprawnych. Władze tych organizacji, a przede wszystkim stowarzyszeń, chcąc przypodobać się swoim członkom, domagały się różnych uprawnień związanych z zatrudnieniem i słuchać nie chciały, że są one szkodliwe. Myślę, że warmińsko-mazurskie badania powinny skłonić do głębokiej refleksji nad sytuacją niepełnosprawnych pracowników, ich pracodawców i w ogóle nad rehabilitacją zawodową osób niepełnosprawnych. Konieczne są pogłębione dyskusje na ten temat i rzetelne badania. Konieczne jest powołanie instytucji "adwokata diabła", zadaniem którego byłoby wyłapywanie wszelkich sprzeczności w ocenach, nieprawidłowych założeniach badawczych i błędnych wnioskach z nich płynących, ukrytych interesów pracodawców i władz stowarzyszeń, przede wszystkim tych, które prowadzą zakłady pracy chronionej i wszelakich nonsensów prawnych, instytucjonalnych i jakie one tam są. Konieczne jest przyjęcie zasady, że praca zawodowa ma walory przede wszystkim ekonomiczne, a nie wyłącznie rehabilitacyjne". 
W tak ważnym temacie nie mogło zabraknąć także głosu Starego Kocura. W felietonie "Schizofrenia" w swoim stylu stawia kropkę nad i. Czytamy: "To schizofreniczne podejście do możliwości i niemożliwości osób niewidomych, do ich potrzeb i chęci doprowadziło w końcu do trzydziestu procent wydajności. I na diabła komu taki pracownik? Po jakiego grzyba zatrudniać trzech pracowników i kawałek czwartego, żeby wykonywali pracę, którą może wykonać jeden człowiek? Mało tego, ten jeden człowiek potrzebuje jedną maszynę, jedno stanowisko pracy, jeden kącik w biurze lub hali produkcyjnej, a tych trzech i kawałek... Jasne, że wszystkiego trzy razy tyle i jeszcze trochę. 
Jeżeli władze stowarzyszeń nadal będą chowały głowy w piasek i nie podejmą koniecznych starań, może się okazać, że za rok ktoś stwierdzi, iż wydajność niewidomych pracowników jest na poziomie piętnastu procent, za trzy lata, że na poziomie dwóch, a za dziesięć lat, że na poziomie minus dwustu dziewięciu procent". 
A już ci - władze PZN-u podejmą ten problem. Przecież PZN zatrudnia kilkaset niepełnosprawnych pracowników i pełną garścią czerpie dofinansowania. Przecież nie będzie podcinać gałęzi, na której siedzi. 
Do ciągle aktualnej sprawy "WiM" wróciła ponownie w grudniu 2012 r. poświęcając sprawie zatrudnienia 10 pozycji. No i co z tego wynika? A nic, bo nie o to chodzi, żeby niewidomi i słabowidzący mogli pracować, tylko o to, żeby ich pracodawcy mieli się dobrze. 
Raport Krajowej Izby Gospodarczo-Rehabilitacyjnej z 1996 r. o sytuacji zakładów pracy chronionej zatrudniających osoby niewidome oraz propozycje udzielania im pomocy jest wielowątkowy i dość enigmatyczny. Czytam między innymi, że "pracownicy niewidomi nie znajdą zatrudnienia poza zakładami pracy chronionej. Ponadto w obecnej sytuacji tych zakładów nie ma perspektyw na wzrost zatrudnienia, nie mówiąc już o zatrudnianiu nowych pracowników". Groźba zwolnień przewija się ustawicznie, zawsze w kontekście zmian w dofinansowaniach. 
Nie wiem, skąd raportowcy czerpią wiadomości i przekonanie, że poza obszarem chronionym niewidomy czy niedowidzący nie znajdzie swego zawodowego miejsca. Owszem, jest to trudne i zależne od wielu zmiennych, ale też nie niemożliwe. Można z powyższym stwierdzeniem się zgodzić jeśli przyjąć jako pewnik, że ZPCh funkcjonują jedynie, aby przetrwać i wymusić kolejne zastrzyki finansowe z PFRON. Służą temu między innymi jeremiady, iż niewidomych należy przez okres kilku miesięcy przeszkolić w dziedzinie orientacji przestrzennej. Nie wiem czy akurat obowiązek szkolenia w zakresie przestrzennej orientacji spoczywa na barkach pracodawcy, czy należy do zadań struktur PZN, a może podobnie jak w Niemczech, spocząć powinien na barkach samorządu. A ponadto czy zakłady pracy chronionej takie szkolenia prowadzą. 
Zgodzę się z koniecznością przeszkolenia w sposobie wykonywania czynności produkcyjnych, tyle że to szkolenie - jak sądzę - nie trwa miesiącami czy latami. Natomiast koszt przysposobienia pracownika do wykonywanej roli jest wpisany w każdy rodzaj zatrudnienia, i w każdy rodzaj działalności gospodarczej, ponieważ pracownik musi zapoznać się ze stanowiskiem pracy i funkcjonowaniem zakładu, niezależnie od stanu wzroku. 
Zastanawiam się też na jakiej podstawie wydajność niewidomego pracownika wyceniana jest zaledwie na 30 procent nie najwyższej wydajności pracy w Polsce. Czy szanowni twórcy raportu wzięli owe 30 procent z sufitu, czy też oparli się na opinii pracodawców zainteresowanych drenażem państwowych funduszy i szukających winnych, a najlepiej inwalidów, dla których pracodawca poświęca się heroicznym aktem zatrudniania ich. 
Raport i publikacja PAP, a także wiele innych wypowiedzi pracodawców osób niepełnosprawnych są zwykłym straszakiem i potrząsaniem pięścią. "Nie dacie więcej pieniędzy, zwolnimy niewidomych, bo i tak z nich korzyści nie ma". A to, że w tych zagrożonych ZPCh usadowili się wygodnie wszelkiej maści kierownicy i specjaliści, którym brakuje konceptu, jak zakład skutecznie prowadzić - to już inna sprawa. Niech się państwo martwi... Zadaniem zakładów pracy chronionej jest chronienie pracodawców, a nie niepełnosprawnych pracowników. I tego się należy trzymać. Czy aby na pewno? 
 
 aaa 
5.4. Ja, niewidomy 
Maria Marchwicka 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Ostatnio drgnęło w mediach na temat niewidomych. Mam na myśli wywiad jaki udzieliła p. Ewa Maksymowicz redaktorowi naczelnemu miesięcznika "Żyjmy dłużej". W radiowej "Trójce" w audycji pt. "Godzina prawdy", gościem Michała Olszańskiego była p. Hanna Pasterny. Silna grupa "Bez przeszkód" walczyła dzielnie w Familiadzie. "Niewidoma Monika Żarczuk opowiada o marzeniach sennych" na You Tube, a Sylwia Magdalena Skuza walczy o tytuł najciekawszej osobowości Gdańska. 
Wszystko to cieszy, ale.... Zapewne wywołam ostre reakcje na moje "trzy grosze" w sprawie tak istotnej jak promowanie, czy też obecność niewidomych w społecznej przestrzeni. Chwała ludziom, którzy są niejako wizytówkami, są zaradni, zrehabilitowani, przebojowi i asertywni. Czy jest to promocja niewidomych jak by się zdawało, czy też nie. W kraju funkcjonuje większość niewidomych klientów PCPR bądź zatrudnionych za kieszonkowe wynagrodzenie w ZAZ i ZPCh. Tych zaradnych i nietuzinkowych jest niewielu. Obawiam się, że jeśli będą przedstawiani szerszej publiczności tylko ci doskonali, zacznie utrwalać się przekonanie, że niewidomi to taki sprytny ludek, który daje sobie świetnie radę, a wobec tego nie należy się nimi przejmować. 
Moja wieloletnia lektorka zauważyła kiedyś, że własne sukcesy przedstawiamy w otoczce "ja niewidomy", a nie "ja... X, Y" tak, jakby fakt bycia niewidomym był ważniejszy niż bycie X czy Y. I w tym coś jest na rzeczy. Znakomity wrocławski poeta Andrzej Bartyński mawia o sobie, że jest przede wszystkim Andrzejem Bartyńskim - poetą, a że jest niewidomy to każdy widzi. Filozofia Andrzeja jest mi bardzo bliska, bo to kim jestem, jak myślę, jak postępuję i jakie sukcesy osiągam jest wynikiem wielu okoliczności, a nie tylko inwalidztwa wzroku. Ja musiałam\muszę przełamać takie czy inne przeszkody, natomiast inni ludzie pokonują bariery nie mniej ważne, jak brak czy utrata wzroku. Mówienie czy pisanie o nas z podkreśleniem "niewidomy" jest etykietowaniem, które przecież tak uwiera. Niewidomi źle reagują na oznajmienie typu "ten niewidomy", a jednocześnie pozwalają na postrzeganie ich poprzez fakt niewidzenia i z dumą obwieszczają w publikatorach "ja niewidomy". 

 aaa 
5.5. Czy emocje są pozytywnie skuteczne? 
Stanisław Kotowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Kiedy zacząłem czytać artykuł Zbigniewa Niesiołowskiego pt. "By przekaz dotarł, trzeba wzbudzić emocje" ("WiM" styczeń 2013 r.) pomyślałem, o jakie emocje tu chodzi. Wyjaśniła to Renata Nych - prezes Stowarzyszenia De Facto, której wypowiedź autor zacytował na końcu swojej publikacji. Czytamy: 
 
"Refleksja, która nasunęła mi się po tym doświadczeniu, dotyczy sposobu docierania do społeczeństwa z treściami ważnymi dla naszego środowiska. Nie wystarczy pisać i występować z nudnymi prelekcjami, trzeba przede wszystkim pomyśleć, jak ubrać to wszystko w formę, która wzbudzi pozytywne emocje, bo tylko to daje szansę dotarcia do adresatów naszego komunikatu". 
 A więc chodzi nam o pozytywne emocje. I z pewnością jest to wielka prawda. Z emocji żyje wiele tytułów prasowych i karmi się nią wielu polityków. Do emocji odwołują się artyści i twórcy reklam. Najwidoczniej emocje odgrywają ważną rolę w życiu ludzi. 
Czym zatem są emocje? 
Najprościej rzecz ujmując, emocje są to niezależne od woli reakcje organizmu na bodźce. Jeżeli emocje zostaną zinterpretowane, stają się uczuciami. Uczucia są stanami psychicznymi wyrażającymi stosunek człowieka do ludzi, do zdarzeń i innych składników rzeczywistości. Są one świadomą interpretacją emocji. 
Interpretacja ta zależy od wielu czynników, m.in. od doświadczeń człowieka, środowiska, w jakim funkcjonuje, natężenia emocji. Ta sama emocja może być zinterpretowana jako strach, lęk, obawa lub panika w zależności od jej nasilenia. Podobnie ta sama emocja może być uznana za sympatię, przyjaźń albo miłość w zależności od obiektu uczucia i jego natężenia. 
Na tych dwóch przykładach starałem się wykazać, że są emocje pozytywne i negatywne. Są one wywoływane bodźcami, które mają dla człowieka znaczenie - negatywne, jeżeli wiążą się z zagrożeniem, bólem, nieprzyjemnościami, albo pozytywne, jeżeli sprawiają przyjemność. 
Przy takim uproszczonym zdefiniowaniu emocji i uczuć, pani Renata Nych pewnie miała na myśli dostarczanie bodźców, które będą wywoływały pozytywne emocje, czyli emocje, które będą interpretowane jako przyjemność, zadowolenie, radość, miłość itp. 
 
Emocje odgrywają wielką rolę w życiu człowieka i całej ludzkości. Są czynnikiem mobilizującym do działania, do ucieczki lub podjęcia walki w przypadku zagrożenia, albo do poszukiwania tego, co sprawia przyjemność, np. pożywienia, partnera odmiennej płci, schronienia przed zimnem czy deszczem. Emocje dodają sił i ułatwiają osiągać cel - zdobyć to, co jest miłe, uniknąć tego, co miłe nie jest. Emocje towarzyszą człowiekowi od zarania naszych dziejów. Odnajdujemy je w naszej kulturze i w naszym języku. Nie będę zajmował się wszystkimi emocjami i wynikającymi z nich uczuciami. Skupię się na tych, które wiążą się ze wzrokiem, światłem i jego brakiem, czyli ciemnością. 
"Chronić jak źrenicę oka", "jest jego oczkiem w głowie", "jest światłem jego oczu", "A światłość wiekuista niechaj mu świeci" - z przytoczonych słów wynika, jak wielkie znaczenie ma dla człowieka wzrok i światło, bez którego jest on zupełnie nieprzydatny. 
Ze znaczenia tego biorą się poglądy na ślepotę, na możliwości osób niewidomych, lęk przed utratą wzroku. "Wolałbym ręki i nogi nie mieć, byle widzieć", "ślepota jest najgorszym kalectwem", "lepiej, żebym umarł, jeżeli mam być ślepy" - skąd biorą się tak drastyczne oceny? 
Psychika każdego człowieka kształtowana jest przez doświadczenie filogenetyczne, czyli doświadczenie gatunku ludzkiego i przez doświadczenie ontogenetyczne - osobnicze, czyli wynikające z doświadczeń każdego z nas. 
Doświadczenia ludzkości utrwalone w psychice człowieka wiążą się z warunkami życia u zarania gatunku ludzkiego. Pierwotny człowiek świetnie funkcjonował w blasku słońca, w dzień. Miał doskonały wzrok, który sygnalizował mu zagrożenia na wielką odległość - pozwalał uniknąć niebezpieczeństw. Sygnalizował mu też możliwość zdobycia pożywienia i zaspokojenia innych ważnych potrzeb. To znaczenie wzroku zostało utrwalone w psychice ludzkości jako wielkie dobro. Stąd dbałość o źrenicę oka i najwyższy stopień zaangażowania uczuciowego przez porównanie kogoś do oczka w głowie. Fakt, że ta ocena kształtowała się przez tysiące i dziesiątki tysięcy lat spowodował, iż utrwalona została w najgłębszych warstwach naszej psychiki. 
Podobnie ma się sprawa z brakiem światła. Jak już wspomniałem, wzrok jest całkowicie bezradny w ciemnościach. Ciemność więc jest czymś złym, bardzo złym. Dla człowieka pierwotnego ciemność oznaczała wielkie zagrożenia, niebezpieczeństwa, z którymi nie mógł sobie radzić, bo wzrok nie ostrzegał przed nimi. Noc i ciemność to czas polowań drapieżników, to brak możliwości szybkiego reagowania na zbliżającego się wroga. Ciemność więc wiązała się ze strachem i z lękiem, często z trwogą, z paniką, a więc z negatywnymi emocjami. I ten lęk przed ciemnością, który był również kształtowany przez dziesiątki tysięcy lat, wrył się bardzo głęboko w naszą psychikę. Stąd ślepota jest najgorszym kalectwem. 
Te pozytywne i te negatywne emocje utrwalane w ciągu wieków i tysiącleci pogłębiane są w toku życia każdego człowieka. Ciemność to trudności kontroli otoczenia, to nabite guzy, potrącenia, rozlania itp. Niekiedy u dzieci, już od niemowlęcia, ciemność kojarzy się z odejściem mamy, samotnością, brakiem kontaktu wzrokowego ze wszystkim, co gwarantowało bezpieczeństwo. 
Doświadczenia gatunkowe i osobnicze ukształtowały naszą psychikę tak, że wzrok i światło równa się bezpieczeństwo, czyli pozytywne emocje, a ciemność - zagrożenie, niebezpieczeństwo, czyli emocje negatywne. 
Na tych negatywnych emocjach zbudowane zostały stereotypy osób niewidomych i powstało mnóstwo nieprawidłowych, nieprawdziwych opinii na ich temat. Dla osób widzących niezrozumiałe jest funkcjonowanie bez posługiwania się wzrokiem. Żeby to jakoś sobie wytłumaczyć, niektórzy przypisują niewidomym nadprzyrodzone zdolności, uzdolnienia muzyczne, absolutny słuch muzyczny, niezwykłe wyczucie w palcach, szósty zmysł. Inni nie rozumieją, więc odmawiają im jakichkolwiek zdolności i możliwości życiowych. Dodać należy, że te opinie nie są konsekwentne i zdarza się, że ta sama osoba, w zależności od sytuacji, raz twierdzi, że niewidomi niemal wszystko mogą i niemal wszystko potrafią, a innym razem, że nie są do niczego zdolni. Podobnie ma się sprawa z cechami charakteru niewidomych. Niektórzy uważają, że są oni nerwowi, nadpobudliwi, zazdrośni, zawistni, złośliwi, pokrętni, zdolni do każdej nikczemności. Inni odwrotnie, twierdzą, że są łagodni, spokojni, wyrozumiali, życzliwi - dziw, że nie zostają świętymi za życia. Oczywistym jest, że jedni i drudzy nie mają racji. Poglądy te jednak mają swoje źródło w doświadczeniach gatunkowych i osobniczych, w emocjach wynikających ze stosunku do światła, do wzroku i do ciemności. 
Według poglądów utartych i utrwalonych w zbiorowej świadomości, czyli stereotypach, niewidomi mogą robić szczotki, wyplatać koszyki, być muzykantami, no i przede wszystkim żebrakami. Oczywiście, wszystko to powoli się zmienia, ale właśnie powoli. 
Stereotypy, których źródło tkwi głęboko w psychice i wynika z negatywnych uwarunkowań emocjonalnych, są bardzo trwałe i trudno ulegają zmianom. Znacznie łatwiej jest je wzmocnić niż osłabić. 
Jeżeli coś jest zgodne z takimi stereotypowymi poglądami, obrazami niewidomych, łatwo jest zauważalne i przyswajane i wzmacnia stereotyp. Jeżeli natomiast nie jest zgodne ze stereotypem, często nie jest zauważane, nie przenika do świadomości, a jeżeli zostanie uświadomione, następuje przyjęcie takiego wytłumaczenia, które pasuje do stereotypu. Często nawet zobaczenie czegoś na własne oczy nie wpływa na zmianę stereotypu. 
Jak już wspomniałem, według rozpowszechnionych poglądów niewidomi mogą wykonywać tylko kilka tradycyjnych zawodów. Jeżeli okazuje się, że robią coś więcej niż to, do czego ludzie są przyzwyczajeni, czasami obserwatorzy nie zauważają tego faktu. 
Przykładem może być wizyta dziennikarki w chorzowskim zakładzie rehabilitacji, którym kierowałem. W zakładzie tym niewidomi i słabowidzący przygotowywani byli do pracy jako szczotkarze, monterzy drobnych elementów elektrycznych i mechanicznych oraz do obsługi maszyn służących do obróbki metali. Było tam pięć pracowni: szczotkarnia, dwie pracownie montażu (elektrycznego i mechanicznego) oraz dwie hale obróbki metali. W jednej z nich były tokarki rewolwerowe i uniwersalne, prasy mimośrodowe i inne ciężkie maszyny. Pracowali przy nich niewidomi i słabowidzący. W drugiej hali były maszyny lżejsze - prasy balansowe, wiertarki, gwinciarki. Tu również pracowali niewidomi i słabowidzący. W obydwu halach panował hałas, szum, uderzanie wykrojników pras, ruch. 
Pani dziennikarka została oprowadzona po całym zakładzie, wszystko dokładnie obejrzała i wysłuchała wyjaśnień. W halach wiedzę chłonęła wieloma zmysłami, bo był tam zapach smarów, ruch części maszyn, hałas, zapach smarów i wibracja. Nic to nie pomogło. Napisała artykuł, z którego dowiedzieliśmy się, że w chorzowskim zakładzie niewidomi uczą się wyrabiać szczotki i wyplatać koszyki. Koszyków nikt tam nie wyplatał, ale pani dziennikarka wiedziała, że niewidomi je wyplatają, więc napisała. Za to ani pół słowa o tokarkach, prasach, wiertarkach, gwinciarkach. To się w jej głowie nie mieściło, bo nie było zgodne z utrwalonym stereotypem niewidomego, który miał silne emocjonalne podstawy. 
I drugi przykład - w czasie Spisu Narodowego do domu osoby niewidomej, która zamieszkiwała z rodziną przyszła rachmistrz spisowy. Niewidomy pracował zawodowo. Posiadał wyższe wykształcenie. Pani rachmistrz wszystko to skrupulatnie odnotowała. Pani rachmistrz nie śpieszyła się i chciała trochę porozmawiać. Z zawodu była pielęgniarką. Miała dwoje dorosłych dzieci. Córka uczyła się w szkole pomaturalnej. Syn nie uczył się i nie pracował. 
Niewidomy zapytał, a dlaczego syn nie pracuje? Bo nie ma dla niego pracy - padła odpowiedź. To może powinien się uczyć? W ten sposób, może w przyszłości i praca by była. Ale on nie może się uczyć, jest jednooczny. 
I co z tego, że rozmawiała z niewidomym, który zdobył wyższe wykształcenie? I co z tego, że nawet to odnotowała w dokumentacji spisowej. Wiedziała, że niewidomi nie mogą... I tylko to się liczyło. Tu też stereotyp był ważniejszy niż żywy człowiek. 
Wygląda to tak, jak z małymi dziećmi. Otóż dziecko, jeżeli rysuje pana w kapeluszu, rysuje też jego włosy. To nic, że ich nie widać. Dziecko wie, że one tam są. 
Przy takich poglądach, nastawieniach, stereotypach musimy oddziaływać na emocje pozytywne, a przeciwdziałać tym negatywnym. Łatwo to jednak powiedzieć, trudniej czynić. Te pozytywne bowiem związane są ze wzrokiem i ze światłem, a te negatywne z ciemnością, ze ślepotą. Z tymi pierwszymi wiążą się pozytywne emocje, a z tymi drugimi emocje negatywne. I jak mamy odwoływać się do tych pozytywnych, kiedy mamy do czynienia z niewidomymi? Do negatywnych łatwo jest się odwoływać i je wzmacniać, a do pozytywnych nie. 
W wymienionym na wstępie artykule Zbigniew Niesiołowski pisze: 
"Jest również poruszająca emocjonalnie scena próby samobójczej poprzedzona dramatycznym monologiem. Nie dochodzi do najgorszego, delikwentka się rozmyśla, lecz w trakcie wycofywania się z symbolicznej góry jeden z widzów nie wytrzymuje napięcia i biegnie z pomocną dłonią". 
Skądinąd wiem, że tę symboliczną górę udawało krzesło. Widz pomógł niewidomej aktorce zejść z tej "góry". Jakie emocje nim kierowały - pozytywne, czy negatywne? Chciał pomóc i pomógł, a więc reakcja pozytywna. Czy aby na pewno? Czy o to chodziło reżyserowi i aktorce? 
Obawiam się, że nawet te pozytywne reakcje mają swoje źródło w negatywnych emocjach, w lęku z powodu ciemności, ocenie ślepoty, w stereotypach osób niewidomych. Czytałem gdzieś, że badania wykazały, iż intensywne pokazywanie negatywnych skutków nieleczenia chorych zębów, wcale nie zachęcało do złożenia wizyty stomatologowi. Przeciwnie, odstraszało od jego gabinetu. Podobnie ma się sprawa ze strachem przed nowotworami. Wielu ludzi boi się iść do lekarza, żeby broń Boże nie dowiedzieć się, że mają raka. 
Takie postawy nie mają nic wspólnego ze zdrowym rozsądkiem. Są za to silnie podbudowane emocjami. Można więc przyjąć, że mocne, emocjonalne uderzenie, np. obiad w ciemnościach i podobne działania, niczego nie uczy, a tylko wzmacnia lęk przed ślepotą, czyli jest antyskuteczne. 
Unikamy wszystkiego, co jest dla nas niemiłe. Tak jednak jest wówczas, gdy zagrożenie, ból czy jakiekolwiek nieszczęście nas dotyczy. Wówczas często nie chcemy o nim słyszeć i wiedzieć. Jeżeli jednak dotyczy innych, a to co innego. Cudzy ból, cudzy lęk, cudze nieszczęście, skandal wielu przyciąga jak magnez żelazne opiłki. 
Wiemy, że makabryczny wypadek drogowy, pożar, morderstwo itp. ściągają tłumy gapiów. Bywa tak, że gapie z otwartymi gębami tak chcą zobaczyć cudze nieszczęście, że się potrafią przy tym pozadeptywać nawzajem, pospychać do rzeki czy uniemożliwić odpowiednim służbom udzielenie pomocy. 
Ta cecha ludzka powoduje, że ciągle są masy zwolenników corridy, gonitwy z bykami, walki ludzi w klatkach i walki kogutów. Są zwolennicy oglądania zagryzających się psów na pseudozawodach, a nawet walki pająków. 
Są też ludzie, którzy potrafią wykorzystywać te atawistyczne upodobania, związane ze złymi emocjami. Robią to niektórzy politycy, niektórzy artyści i inni ludzie, którzy nie mają poczucia przyzwoitości. Przykładem ostatnich tygodni może być warszawski biznesmen, który chciał nazwać swoją knajpę "Piwnica u Fritzla", czyli u austryjackiego faceta, który własną córkę przez lata przetrzymywał w piwnicy, gwałcił ją i zamordował jedno z dzieci, które mu urodziła. Ponieważ lokal, w którym miała powstać knajpa o tak "eleganckiej i subtelnej" nazwie należy do miasta, nie mógł tego uczynić. Mimo to zapewnił sobie wspaniałą, skuteczną reklamę. 
A jak odwoływać się do pozytywnych emocji? Czy będzie to równie skuteczne? 
Myślę więc, że z tym oddziaływaniem na emocje nie można przesadzać, że trzeba zachować dużą ostrożność, a nawet należy zrezygnować z takich metod oddziaływania. 
Myślę, że zmiana postaw wobec niewidomych jest procesem bardzo długim, powolnym, uwarunkowanym ogólnym postępem kulturowym czy cywilizacyjnym. Tylko długie, spokojne oddziaływanie na umysł ludzi, wykazywanie, że są niewidomi, którzy nie odpowiadają stereotypom, że w ich zachowaniu nie ma nic dziwnego, niezrozumiałego, nadzwyczajnego. Musi to być ciągle pokazywane i to nie w sztucznych warunkach. Najlepszym oddziaływaniem są tu niewidomi na ulicach naszych miast, w środkach komunikacji, w obiektach użyteczności publicznej, w zakładach pracy itp., ale zawsze w warunkach naturalnych. 
I ma rację Jerzy Ogonowski, który twierdzi, że jesteśmy skazani na reprezentowanie. Każdy niewidomy żebrak wzmacnia negatywny obraz niewidomego, a czyni to bardzo skutecznie, bo postępuje zgodnie ze stereotypem. Każdy niewidomy zachowujący się normalnie i naturalnie osłabia stereotyp. Jego postępowanie nie jest jednak tak skuteczne, jak tego żebraka czy pijaka. Można też wykazywać, że ludzie widzący, w określonych sytuacjach, mogą funkcjonować bez wzroku równie dobrze jak niewidomi. Przykładem mogą być cichociemni z czasów drugiej wojny światowej. Jest to kwestia ćwiczeń, potrzeby, a nie czegoś nadzwyczajnego. Tu jednak niezbędna jest pomoc środków przekazu, artystów, pisarzy, aktorów. Bez takiej pomocy trudno jest oddziaływać na wiele osób. 
Receptą, moim zdaniem, jest właśnie spokojne pokazywanie niewidomych w sytuacjach naturalnych, bez udziwnień i bez przesady. W ten sposób można bez odwoływania się do emocji pokazywać możliwości osób niewidomych, ich ograniczenia i potrzeby. 
Zapraszanie decydentów, posłów, prezydentów na kolacje spożywane w zupełnych ciemnościach jest odwoływaniem się do ich negatywnych emocji, a nie do pozytywnych. Oczywiście, może spowodować, że staną się bardziej hojni, że coś dadzą niewidomym, coś im załatwią, bo ich negatywne emocje zostaną przeorientowane na pozytywne uczucia, czyli na współczucie, na litość. Decytenci ci, właśnie z litości, coś nam dadzą, coś załatwią, ale z pewnością niczego nie zrozumieją. Upewnią się jedynie w poglądach, że ślepota jest najgorszym kalectwem, że lepiej jest ręki, nogi i głowy nie mieć niż nie widzieć. Takim działaniem możemy wywołać litość i zyskać określone korzyści. Cóż, kiedy wielu niewidomych nie lubi litości. Ja bardzo nie lubię, jeżeli ktoś się nade mną lituje. 
Reasumując mogę powiedzieć, że postulat pani Renaty Nych jest całkowicie słuszny, ale bardzo trudny do realizacji. 
Takie są moje poglądy na te sprawy. Inni mogą mieć inne poglądy. Nie chcę powiedzieć, że tylko moje są słuszne. Jeżeli ktoś znajdzie sposób odwoływania się do tych pozytywnych emocji i wpływania na kształtowanie właściwych postaw wobec niewidomych, będę z tego bardzo zadowolony. Wcale mnie nie zmartwi, że wyznawałem błędne poglądy. Na razie jednak, nie bardzo widać, jak można oddziaływać na te pozytywne emocje. Widać też, że na negatywne - oddziaływanie jest bardzo łatwe. 
 
aaa 
5.6. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH 
Krytyka konstruktywna, czyli siła skojarzeń (felieton niepoukładany) 
Jerzy Ogonowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
W socjalizmie obowiązywała zasada, że w dyskusji krytyka miała być konstruktywna. W ideologii Paxu wyraziło się w sposób interpretowany przez czytelników jego czasopism - wszystko jedno, czy jesteś katolikiem, czy marksistą, najważniejsze, żebyś był marksistą. A w jednym z programów satyrycznych zaproponowano, żeby nie mówić że w sklepie ciągle czegoś nie ma, ale wyeksponować to, co jest. I w tym miejscu następowała konkretna propozycja: "kiedy klient pyta, czy jest szynka wołowa, to powiedzieć, że nie ma, ale od razu dodać: jest natomiast papier toaletowy, pasta do butów, masło wyborowe". U schyłku realnego socjalizmu, aby przypodobać się kościołowi katolickiemu i łagodzić konflikty, należało zaczynać wystąpienia, choćby nawet bardzo antyklerykalne, od słów: doceniając rolę Kościoła w społeczeństwie... 
Takie to refleksje nasunęły mi się, kiedy przeczytałem w polemicznym artykule ze mną, że ciemności na spotkaniach w Płocku były tylko dodatkiem, natomiast było 11 osób, i to z wyższym wykształceniem, które pokazywały swoje osiągnięcia w działalności na rzecz niewidomych. Tak więc moja krytyka okazała się niekonstruktywna, ale trudno, już - na razie przynajmniej - taka być nie musi. Tak jakoś jest na świecie, że trawestując znane powiedzenie o Panu Bogu i kulach, można rzec, iż człowiek pisze, a Pan Bóg myślenie rozdaje. Pamiętam, jak swego czasu po jednym z okręgowych zjazdów PZN napisałem z niego relację w "Pochodni". Mimo że w artykule było kilka dobrotliwych uszczypliwości pod adresem nowo wybranych władz, to jednak w sumie odebrano go pozytywnie i odczytano na pierwszym posiedzeniu prezydium. Członkowie podeszli do sprawy przyjaźnie, wiele poruszonych kwestii odebrali żartobliwie i przychylnie, a nawet mieli przy niektórych fragmentach niezłą zabawę. Ale nagle znalazła się osoba z dość daleka, która - nie wiedzieć czemu - odebrała ten artykuł jako wielki żal z mojej strony, że nie zostałem wybrany. Startowałem, to prawda, ale gdzieżby mi tam było do żalu, jeśli prezesem wybrano jednego z moich przyjaciół... Puściłem zresztą sondaż między lud, czy ktoś w ten sposób moją publikację odebrał, a jeden z ludu nawet mi powiedział, że ta osoba chyba czytała inny artykuł. Znów, podobnie jak z tym docenianiem roli kościoła, nagle dowiedziałem się, że mam uczulenie na poglądy inne od moich. No, ale w nowym ustroju już nie muszę zaczynać od doceniania czegokolwiek. No i biedny Stary Kocur, bo też niczego nie docenił, nawet nie nadmienił, że mądrość innych też docenia. Będzie miał za swoje, oj będzie! 
	Ale, mimo że to i owo ze współczesnych rozwiązań odnoszących się do osób niepełnosprawnych zdarza mi się atakować, to jednak niedawno okazało się, że jestem mocno do tyłu, jeśli chodzi o wiedzę na ten temat. Otóż dowiedziałem się, że ostatnio na skierowaniach do sanatoriów napisano, iż jeżeli niewidomy nie jest zdolny do samodzielnej egzystencji, to z sanatorium musi zrezygnować i wystąpić o turnus rehabilitacyjny. A kiedy do tego dodałem informację zamieszczoną w ostatnim numerze "WiM", że kontrola NIK wykazała to i tamto, to już wiem, że nic nie wiem, zupełnie jak Sokrates. I taki tytuł książki Andrzejewskiego przychodzi mi na myśl: "Ciemności kryją ziemię". Trudno, chciał nie chciał, ciągle te ciemności. Przecież jest jeszcze książka Laxnessa "Światłość świata"... 
	Zatem doceniając wszystkie poczynania i imprezy spod ciemnej gwiazdy, pozostaję przy swoim i zamiast ciemnoty, cieszę się, że mogłem w ubiegłym roku obejrzeć w Norwegii białe noce, na co moje poczucie światła jeszcze pozwoliło. Powiem więcej, mogłem być na prawdziwym statku, którym Amundsen dopłynął do miejsca, skąd powędrował do Bieguna Południowego. Tylko żal mi było piesków, które tygodniami wyły na tym statku, dopóki nie wyskoczyły z radością, żeby ciągnąć sanie. Bo to prawda, że rozrywka i odpoczynek są potrzebne tak samo, jak praca, tyle że rzecz cała w proporcjach. I to właśnie owe proporcje zadecydują najprawdopodobniej ostatecznie, czy oddanie władzom Biblioteki Centralnej pozwoli niewidomym utrzymać na należytym poziomie swoje władze umysłowe. 
Kiedy pytam młodych i starych, czemu nie angażują się w życie PZN, w przytłaczającej większości odpowiadają, że władze PZN interesują się przede wszystkim własnymi dochodami. Dlatego to niekoniecznie interesuje pozostałych. Był epizod biblioteczny we Wrocławiu, który mógłby stanowić punkt wyjścia dla refleksji pod warunkiem, że ktoś zechciałby te refleksje poczynić. Otóż w początkach polskiej rewolucji niepaździernikowej zwróciła się do Zarządu Okręgu jedna biblioteka z informacją, że pragnie rozwinąć księgozbiór brajlowski. Zarząd Okręgu, który akurat miał kłopoty, co zrobić ze swoją dość bogatą biblioteką, chętnie przystał na propozycję i postanowił przekazać część księgozbioru. Będąc członkiem tego Zarządu, naiwnie pomyślałem, że mogłoby tam powstać choćby półetatowe stanowisko dla niewidomego, o czym poinformowałem władze biblioteki. W odpowiedzi dowiedziałem się, że mają pracownika, który będzie wszystkich o wszystkim i wszędzie informował. Nigdzie nie ukazała się żadna wzmianka, że jest taki brajlowski punkt biblioteczny. A kiedy po pewnym czasie zainteresowałem się losami tego punktu, okazało się, że nikt się tą biblioteką nie interesował i książki zostały przekazane do szkoły dla niewidomych bez jakiegokolwiek kontaktu z darczyńcą, którym był przecież Zarząd Okręgu PZN. Można jedynie przypuszczać, że chodziło o jakąś chwilową subwencję z PFRONu czy Ministerstwa w związku ze wspomaganiem osób niepełnosprawnych. Oby taki los nie spotkał staruszki Biblioteki Centralnej! W końcu w razie czego po ciemku może zostać rozkradziona. Bo po ciemku, to nawet duszą (nie mylić z duszą od pradawnego żelazka) można złodzieja nie dostrzec. No i wreszcie wiem, dlaczego jestem niewidomy, bo zgodnie z moim stanem wiedzy - duszy nie posiadam, zatem czym tu widzieć... 
	Doceniam, ba, nawet podzielam pogląd, że niewidomy nie powinien w oczach społeczeństwa być skazany na reprezentowanie. Sądzę, że dałem w swojej wypowiedzi wystarczający przekrój społeczny - od portiera, poprzez pracowników restauracji po konduktorów, że jest dokładnie inaczej. Nie da się zakląć rzeczywistości, że coś powinno być inaczej, skoro jest akurat tak. A przyjmując, że godność może dla części niewidomych być słowem pustym i bez znaczenia, podobnie jak obecnie honor, a nawet i ojczyzna, polecałbym chociaż spojrzenie na całkiem wyrywkowy wykaz różnego rodzaju imprez oferowanych niewidomym i podanym przez Bączka. 
Warto zastanowić się, kto na tym zarabia, komu i czemu to ma służyć. W sylwestrowy wieczór jeden z naszych gości wyliczył imprezy, w których w mijającym roku uczestniczył i zadziwiłem się, że jeszcze na nasze sylwestrowe spotkanie udało mu się zdążyć. Zatem doceniając, szanując i nie zwalczając niczyich poglądów, mówię tylko, że póki umysł i siły fizyczne pozwolą, będę pozostawał przy pracy. Nie jest ona dla mnie tylko formą zarobku, lecz samorealizacją, czego i drogim Czytelnikom życzę. I chociaż już nie muszę, starałem się od czasu do czasu konstruktywnie, a jeśli się nie udało, to wina ustroju, który już jakby nie ten, co był, ale i nie ten, co miał być. 

aaa 
 6. FAKTY, POGLĄDY, OPINIE I POLEMIKI 
 
aaa 
6.1. Instytut Tyflologiczny: Oswoić tabu 
 
Źródło: "Pochodnia - BIP, nr 22 (43) październik 2012 
 
Czy wśród osób niepełnosprawnych wiele jest osób uzależnionych? Co zrobić, by im pomóc? Jakie są przyczyny sięgania po używki? Na te i wiele innych pytań próbowano odpowiedzieć podczas konferencji "(Nie)zależni? Niepełnosprawność i uzależnienia", która odbyła się 24 października 2012 r. w Warszawie. 
Niestety wciąż brak całościowych danych na ten temat. - W nazwie spotkania postawiony jest znak zapytania i ten znak zapytania najlepiej oddaje stan naszej wiedzy. Nigdy nie przeprowadzono badań naukowych na temat uzależnień osób niepełnosprawnych. Dysponujemy wiedzą cząstkową, fragmentaryczną, rozproszoną - mówił Zbigniew Kapuścik, prezes Zarządu Europejskiego Centrum Edukacyjnego. 
Jednak praktyka pokazuje, że uzależnionych wśród niepełnosprawnych jest wielu. 
- Pracując na rzecz osób niewidomych spotkałam sporo ludzi, którzy mają problem. Głównie z alkoholem, ale nie tylko, również z lekami, hazardem, komputerem. Nie rozmawia się w naszej organizacji otwarcie na ten temat, ale problem istnieje. Mówienie o tym zazwyczaj powoduje uśmiech albo zażenowanie, podobnie zresztą jest w innych środowiskach - mówiła dyrektor PZN Małgorzata Pacholec. 
Specjaliści, którzy wiele lat pomagają osobom z dysfunkcjami, często widzą przypadki uzależnień, zarówno wśród samych niepełnosprawnych, jak i w ich rodzinach. 
- Uwikłani w mechanizmy choroby alkoholowej członkowie rodziny nieraz są zmuszeni donosić alkohol pijącemu. Potem znoszą to, co wiąże się z jego nadużywaniem: przemoc psychiczną i fizyczną, manipulacje, kłamstwa, upokorzenie, obwinianie, wstyd. W przypadku inwalidztwa z powodu schorzeń oczu, które samo w sobie generuje trudy życia, nakłada się choroba alkoholowa, która przyspiesza staczanie się rodziny po równi pochyłej. Trudno pomóc takiej rodzinie, gdzie wszyscy członkowie "zarażeni" są współuzależnieniem - opowiadała Maria Bielecka, psycholog współpracujący z PZN. - W swojej pracy spotkałam pijących mężczyzn i kobiety, matki i ojców niewidomych dzieci - przyznawała. 
Gdy ktoś nagle traci sprawność, pojawia się poczucie straty, bezsilność, złość, żal. Bardzo łatwo wpaść wtedy w sidła nałogu. 
- Niepełnosprawność tworzy specyficzną sytuację stresową, w której wytwarzane są mechanizmy obronne, używki są tutaj bardzo pomocne. Dla osoby z dysfunkcjami obejrzenie na trzeźwo swojej niepełnosprawności nie jest interesujące, trzeźwość nie jest atrakcyjna w takiej sytuacji. Poza tym w społeczeństwie istnieje łatwość widzenia osoby z niepełnosprawnością jako w oczywisty sposób wykluczonej. Niepełnosprawny działa na marginesie życia społecznego i jeśli towarzyszy temu patologia, jest to z łatwością usprawiedliwiane. Sami niepełnosprawni również przyjmują takie wzorce, dlatego trudno jest wszczepiać im inny obraz w procesie terapeutycznym - dowodził Leszek Kapler, psychoterapeuta, specjalista uzależnień. 
Konferencja była także okazją do tego, by przyjrzeć się sytuacji w domach pomocy społecznej. - Jako dyrektor DPS patrzyłem na osoby, które z powodu uzależnienia stawały się niepełnosprawne i na niepełnosprawnych, którzy nie radzili sobie z nałogiem - wspominał senator Mieczysław Augustyn. 
By można było im pomóc, potrzebne są zmiany systemowe. - W założeniach do projektu ustawy o pomocy społecznej i usługach socjalnych planuje się wprowadzenie nowego typu domu pomocy społecznej dla osób ze zmodyfikowaną świadomością wynikających z uzależnienia od środków psychoaktywnych - mówił Grzegorz Grygiel, dyrektor Domu Pomocy Społecznej w Pleszewie. W kierowanej przez siebie placówce robi wiele, by jego podopieczni uwolnili się od nałogu. Wprowadził szkolenia dla pracowników prowadzone przez Państwową Agencję Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i założył pierwszy w Polsce pododdział przeznaczony do leczenia mieszkańców uzależnionych od alkoholu. Jak czytamy na stronie powiatu pleszewskiego, w nowym pawilonie będą odbywać się turnusy terapeutyczne dla alkoholików z domów pomocy z całego kraju. 
Konferencję "(Nie)zależni? Niepełnosprawność i uzależnienia" zorganizowało Biuro Pomocy i Projektów Społecznych Urzędu m.st. Warszawy, Polski Związek Niewidomych oraz Europejskie Centrum Edukacyjne. Honorowy patronat nad spotkaniem objął Jacek Kozłowski wojewoda mazowiecki. - Mam nadzieję, że konferencja ta przybliży nas do metod pomocy osobom podwójnie wykluczonym. Musimy wiedzieć, co władze publiczne mogłyby zrobić, żeby sytuację tych osób poprawić. Bo chyba co do jednego jesteśmy zgodni - pozostawić ich nie można - mówił senator Mieczysław Augustyn. 
 
aaa 
6.2. Na liście Typhlos o uzależnieniach 
Opracowała Klementyna 
 
 Źródło: Opracowanie własne "WiM" 
 Data Dyskusji: listopad 2012 
 
Danuaria: 
A co to, niepełnosprawni są z jakiejś innej gliny? Skoro pełnosprawni wpadają w uzależnienia, to niby dlaczego niepełnosprawni mieliby tego nie robić? 
 
Beata: 
Widać specjalnie tym się trzeba zajmować, bo to specjalnej troski społeczność. 
 
Mała: 
Jeszcze się tym chwalić, tym bardziej, że najprawdopodobniej pieniążków z tego powodu nie przybędzie. 
 
Jarosław: 
Może przybyć, gdyż problem alkoholowy, z takim czy innym skutkiem, jest objęty zadaniami władz publicznych. Jeżeli jest na to przeznaczona publiczna kasa, czemu nie sięgnąć? 
O tyle masz rację, że zbudowany w ten sposób stereotyp niewidomego alkoholika, znacznie obniża wartość osób niewidomych na rynku pracy. I w tym sensie kasiorki faktycznie nie będzie. 
 
Domra: 
Mnie zniesmacza pozorność działań. Aby stwierdzić, że nie ma badań na ten temat, i że trzeba zająć się sprawą systemowo to nie trzeba robić szumnych konferencji i przegadywać problem. 
 
Jarosław: 
Pozorność działań jest dalej idąca, niż to, co piszesz. Jeśli powstanie niepełnosprawności może sprzyjać wpadaniu w alkoholizm, z czym się zgadzam, to remedium nie są konferencje, czyli bicie piany nad oczywistościami, a zajęcie się sprawną, systemową rehabilitacją osób dotkniętych niepełnosprawnością. I tak, w związku z powyższym, warto zauważyć, że ponad 4,5 roku temu Zjazd Krajowy Delegatów PZN, a więc władza najwyższa, uchwalił konieczność opracowania standardów rehabilitacji osób niewidomych. Do tej pory ani widu, ani słychu o tych standardach, przynajmniej ja się nie spotkałem, a miały one być fundamentem budowania systemu szybkiej rehabilitacji osób np. ociemniałych. Zatem gadamy, a życie toczy się własnym rytmem, mniej boli tych, co sobie dali radę, a tych, których dotknie problem, nie wiem co? Poinformujemy, że mogą wpaść w alkoholizm, więc lepiej, żeby siedzieli na d... i czekali cudu. 
 
Magda: 
Moim zdaniem tak samo pomaga się wychodzić z uzależnień osobom niepełnosprawnym, jak i pełnosprawnym. Jesteśmy przecież w końcu takimi samymi ludźmi. Przyczyny są tak samo różne, jak i u pełnosprawnych. 
 
Stanisław B.: 
Nie zauważam w środowisku, aby osoby niepełnosprawne z dysfunkcją wzroku miały być bardziej uzależnione na przykład od alkoholu niż ludzie zdrowi. Myślę, że przyczyn alkoholizmu nie ma co upatrywać w niepełnosprawności. Gdyby przeprowadzono takie badania, to zapewne wynik nie odbiegałby od średniej krajowej. 
 
Feliks: 
Czasem na listach są tak głupie tematy poruszane, że nie wiadomo czy śmiać się, czy płakać nad głupotą piszących, czyli tych co te tematy zapodają!!! Moim zdaniem taki temat jak ten, powinien pozostać bez żadnej reakcji listowiczów. 
 
Domra: 
Temat dotyczy niepełnosprawnych i nie należy wbrew pozorom do niemądrych. Zauważ, że sprawę nagłośniło pismo PZN. Można mieć zastrzeżenia do konferencji, które niczego do życia nie wnoszą, ale to już inna sprawa. 
 
aaa 
6.3. Instytut Tyflologiczny - Piloty w Ostrołęce 
 
Źródło: Pochodnia - BIP, nr 22 (43) październik 2012 
 
W dniu 29 października odbyło się uroczyste przekazanie przedstawicielom ostrołęckiego Koła PZN specjalnych pilotów, dzięki którym niewidomi i słabowidzący mieszkańcy Ostrołęki mogą sprawniej korzystać z komunikacji miejskiej. Piloty współpracują z tablicami elektronicznymi umieszczonymi na przystankach autobusowych. Każda osoba znajdująca się w odległości do 25 metrów od wyposażonego w tablicę przystanku może dowiedzieć się o godzinie przybycia autobusu lub minutach, jakie zostały do jego przyjazdu, numerze jego linii i kierunku jazdy. Informacje te przekazywane są w formie zapowiedzi głosowej. 
Obecnie na terenie miasta zamontowano sześć tablic elektronicznych, a w przyszłym roku zakupionych zostanie dziesięć kolejnych. Ostrołęckie Koło PZN otrzymało do rozdysponowania 60 pilotów, ale jeśli będzie zapotrzebowanie na kolejne, zostaną one zamówione. Jak powiedział prezydent miasta Janusz Kotowski, możliwość ułatwienia korzystania z komunikacji miejskiej osobom niepełnosprawnym jest nieprzeliczalna na złotówki i obiecał, że nikt potrzebujący nie zostanie bez pilota. 
Wdrożenie udogodnień dla osób z dysfunkcją wzroku jest elementem szerszych działań realizowanych przez MZK w Ostrołęce w ramach dotacji UE, budżetu krajowego oraz Urzędu Miasta. Zwrócenie uwagi na osoby niewidome i słabowidzące w tych działaniach jest osobistą zasługą Bożeny Chmielewskiej, prezes Koła PZN w Ostrołęce, która dba o to, aby potrzeby członków Koła były dostrzegane i zaspokajane. 
Należy podkreślić, że Ostrołęka jest po Łodzi i aglomeracji śląskiej trzecim miastem w Polsce, w którym osoby z dysfunkcją wzroku ma do dyspozycji piloty ułatwiające podróżowanie. 
 
aaa 
6.4. Uczestnicy listy Typhlos o dostępności komunikacji miejskiej Opracowała Klementyna 
 
 Źródło: Opracowanie własne "WiM" 
 Data dyskusji: listopad 2012 
 
Stanisław B.: 
Na Śląsku posiadamy piloty, ale nie ułatwiają podróżowania, raczej służą jako bryloczek do kluczy. 
 
Danuaria: 
Ciekawa jestem, ile przystanków autobusowych posiada Ostrołęka. 
 
Anna: 
W którymś mailu podano, że jest 6 tablic, a w przyszłym roku będzie ich więcej. A zatem jest więcej niż sześć przystanków. Jak tak czytam o pilotach w miastach położonych bardziej na południe od mojego, to wątroba mi się przewraca z zazdrości. 
 
Danuaria: 
Znów mamy do czynienia z rozwiązaniem incydentalnym. 
 
Jarosław: 
Obawiam się, choć wolałbym się mylić, że tu możesz mieć rację. Artykuł nie wnosi informacji na temat tych pilotów, tak jakby każdy pilot oznaczał urządzenie dokładnie o takich samych funkcjach. Nie wiadomo, czy ostrołęckie piloty jakoś się mają do pilotów łódzkich, czy nie. A jest to kwestia zasadnicza, bo jeśli są lokalnym rozwiązaniem, to z mojego punktu widzenia, psu na budę przydatnym. Nie wiem, ile jest miejscowości w Polsce, które mają własną komunikację, ale nie chcę mieć tyle różnych pilocików. 
Jeśli system ostrołęcki nie jest systemem ogólnokrajowym, to moim zdaniem, pieniądze zostały wyrzucone w błoto i ponownie ujawniła się słabość PZN w zakresie ujednolicania pomocy dla osób z dysfunkcją wzroku w przestrzeni miejskiej. 
 
Jan: 
W artykule nie ma też informacji, czy w Ostrołęce jest zewnętrzna informacja głosowa o numerze linii i kierunku jazdy i czy tymi pilotami można ją uruchomić. 
Bo może być tak, jak obecnie w Chorzowie, gdzie KZK GOP modernizuje 45 sztuk taboru "prowadzonego w ramach realizacji Projektu "Modernizacja infrastruktury tramwajowej i trolejbusowej w Aglomeracji Górnośląskiej wraz z infrastrukturą towarzyszącą", współfinansowanego przez Unię Europejską ze środków Funduszu Spójności w ramach "Programu Operacyjnego Infrastruktura". 
Na pytania firmy startującej w przetargu KZK GOP odpowiada m.in.: - Zamawiający nie wymaga, by pilot inicjujący zapowiedź komunikatu o nazwie przystanku, numerze linii i kierunku jazdy przeznaczonego dla osób niepełnosprawnych musiał być ujednolicony (zunifikowany funkcjonalnie) z innymi pojazdami komunikacji miejskiej obsługującymi sieć KZK GOP. 
- Odpowiadając na to pytanie zamawiający informuje, że poza zapisami SIWZ nie składa innych deklaracji dotyczących zwiększenia bądź rozszerzenia systemu informacji pasażerskiej, który będzie zastosowany w zmodernizowanych wagonach. 
- Na pytanie: Czy z organizacjami osób niewidomych i niedowidzących uzgodniono podstawowe funkcjonalności pilota odnośnie jego uruchamiania... KZK GOP nie udziela odpowiedzi. 
Są to tylko drobne fragmenty materiału znajdującego się na stronie 
http://www.tram-silesia.pl/www/wp-content/uploads/2012/04/ue_jrp_371_2012_odpowiedzi3_str_int.pdf 
Wynika z niego jednoznacznie, że całe udźwiękowienie i piloty są tylko po to, aby uzyskać pieniądze z Unii. 
Ponad miesiąc temu prezes łódzkiego okręgu PZN poinformował o tym materiale śląski okręg PZN. 
 
Danuaria: 
Jest to, o czym w "WIM" pisał p. Jerzy Ogonowski. Nie dostosują wszystkiego, tylko na otarcie łez zamontują tablice na sześciu czy szesnastu przystankach. A ciekawa jestem, jak się mają te tablice do rzeczywistego przyjazdu autobusów? Ktoś z tablicy dowie się, że za minutę przyjedzie autobus x a w rzeczywistości okaże się, że nie za minutę tylko za dwie minuty i nie autobus x tylko autobus z. Wsiądzie biedak do takiego autobusu i pojedzie nie tam gdzie trzeba. 
 
Jarosław: 
Nie wiem, co napisał ów autor, ale jeśli się mają tak, jak gadające słupki w Al. Jerozolimskich na przystankach tramwajowych, to faktycznie, szkoda na nie złotówki. Słupki cytują dane z rozkładu jazdy, a nie rzeczywistego ruchu pojazdów. Już kiedyś sterczałem w niedzielę, jak kretyn na przystanku, będąc co rusz informowany, że zaraz nadjedzie następny tramwaj, a tymczasem nic nie mogło nadjechać, bo wypadek na moście Poniatowskiego zablokował całkowicie ruch w moim kierunku. Nawet takich awarii nie sygnalizują słupki. 
Na marginesie, zastanawiam się, czy prasa środowiskowa powinna opierać się na ogólnikowych, zdawkowych informacjach dotyczących jakiegoś rozwiązania, czy też winna wniknąć głębiej i dokładniej przedstawić, opisać dane zagadnienie. Sensacyjne informacje zadowalające ego donatorów można wyczytać wszędzie, ale fachowych informacji oczekiwałbym w prasie środowiskowej. Moim zdaniem wkrada się bylejakość. 
 
Anna: 
Nawet jeśli tylko psu na budę coś się zdaje, może być pożyteczne. Także dziwię się zupełnemu brakowi informacji o udziale PZN w rozwiązaniach technicznych pomocy dla niewidomych. Czy i jak uda się to towarzystwo pobudzić? Ciekawi mnie też, dlaczego akurat Ostrołęka (z całym szacunkiem dla ojców tego miasta powiatowego) wzięła się do tej sprawy, a nie np. stolica? Chyba, że mylę się co do stolicy i w Warszawie można już używać pilotów. 
 
Jan: 
W Warszawie przyjęto inne rozwiązanie, ale nie wiem, jak ono działa w praktyce. Zrezygnowano z pilotów na rzecz przycisków. 
1. Informację na tablicach przystankowych uruchamia się przyciskiem znajdującym się na słupku, na którym jest ona umieszczona. A więc najpierw trzeba zlokalizować słupek, a później przycisk. Ciekawe wyzwanie dla niewidomego. 
2. Zewnętrzna informacja głosowa o numerze linii i kierunku jazdy jest uruchamiana przez motorniczego przyciskiem, który znajduje się na jego pulpicie. Ma on to robić wówczas, gdy zauważy niewidomego na przystanku. - Może mieszkańcy Warszawy napiszą, jak to działa. 
W Łodzi lewym przyciskiem uruchamiana jest zewnętrzna informacja o numerze linii i kierunku jazdy, a prawym odczyt informacji z tablicy, za ile minut przyjedzie jaki numer. 
Działa to dobrze, bo kolega odpowiedzialny za te sprawy dzwoni natychmiast do właściwego dyspozytora kiedy zauważy jakąś nieprawidłowość lub ktoś go o niej poinformuje. Nie ma innego sposobu, aby informacja głosowa działała, bo bardzo rzadko jest prawidłowa reakcja motorniczego lub kierowcy na zwrócenie uwagi, że nie działa zewnętrzna informacja głosowa o numerze linii i kierunku jazdy. 
 
Stanisław B.: 
W Warszawie słabowidzący więc nie ma co liczyć na informację głosową. Jeżeli będzie bez laski, to motorniczy komunikatu nie włączy. Koszmar! Im nowsze rozwiązanie, tym gorsze. 
Zastanawia mnie, kto o tym decyduje, musi to być naprawdę mądra głowa, która potrafi wymyśleć, jak tu wydać pieniądze na coś co prawie nikomu nie będzie służyło. Osoby starsze też często nie widzą numeru i nie mają szans na te komunikaty. 
Jeśli tak jest jak opisujesz, to pogratulować stolicy super rozwiązania. Myślę, że ten kto wprowadził takie rozwiązanie, jest dumny ze swego osiągnięcia. 
 
Jan: 
 Zarówno w Łodzi, jak i na Śląsku oraz w Warszawie jest zainstalowany system firmy R&G z Mielca, ale MZK w Warszawie zażyczyły sobie, żeby komunikaty były wyzwalane przyciskiem przez motorniczego. System ten umożliwia uruchamianie komunikatów w dowolnie wybrany sposób: przycisk motorniczego, pilot, otwieranie drzwi. I może jeszcze coś... Nie pamiętam w tej chwili. A co działa, zależy od zamawiającego. 
 
Anna: 
Z drugiej jednak strony, niebawem GPS oraz rozkłady jazdy pojazdów publicznych będą dostępne w każdej nowszej komórce. Czy warto ponosić takie wydatki? 
 
Jan: 
 Jednak nie poinformują one, jaki pojazd nadjeżdża, ani za ile przyjedzie ten, na który czekamy. Rozkład informuje tylko, kiedy powinien nadjechać dany pojazd, a GPS, gdzie jesteśmy. 
 
Sławomir: 
W Warszawie są tablice elektroniczne, ludzie więc dość często mówią mi, za ile będzie tramwaj i na ogół to się sprawdza. 
 
Jan: 
Czy można tę informację odsłuchać po naciśnięciu przycisku na słupku tablicy? 
 
Sławomir: 
Wprawdzie są gadające tramwaje, ale nie wszystkie. Gdyby wszystkie mówiły, byłoby to najlepsze rozwiązanie. W autobusach działa to gorzej i rzadziej, zdarza się, że informacja jest mylna. 
 
Danuaria: 
A ja jeszcze do tego, o czym Sławek pisze dodam, że informację zewnętrzną kierowca uruchamia w zależności od swojego widzimisię. 
 
Jan: 
Rozumiem, że dotyczy to wewnętrznej informacji o przystankach? A jak jest z zewnętrzną informacją o numerze linii i kierunku jazdy? Chyba wszystkie nowe warszawskie tramwaje są w nią wyposażone. 
 
Iwonka: 
Tramwaje nie zawsze informują dobrze o danym przystanku, dlatego zawsze lepiej je liczyć. 
 
Adam: 
Jeżdżę regularnie tramwajami warszawskimi i jestem bardzo uczulony na wszelkie sprawy związane z dostępnością. Nie przypominam sobie, bym kiedykolwiek usłyszał gadający tramwaj. Może nie mam szczęścia. 
 
Danuaria: 
A ja czasem się z tym spotkałam. 
 
 Sławomir: 
Stare tramwaje nie są wyposażone w głośniki, choć gorący guzik dało się i w starociach jakoś zamontować. 
 
Adam: 
Ale jeżdżę wyłącznie nowymi, niskopodłogowymi. 
 
Adam: 
Może nie zrozumieliśmy się - mnie chodzi o to, że nigdy nie spotkałem tramwaju, który zapowiadałby się osobom stojącym na przystanku, natomiast w środku słychać. 
 
Iwonka: 
Są takie tramwaje, tylko zależy od motorniczego czy włączy. 
 
Bronisław: 
Mnie się zdarza usłyszeć informację o kierunku jazdy i numerze linii tramwaju czy autobusu. Niestety, często informacja pojawia się dopiero kiedy jestem już w drzwiach autobusu czy tramwaju. 
Myślę, że motorniczy lub kierowca uruchamia zapowiedź, gdy widzi na przystanku osobę z białą laską. Jednak, jak już wspomniałem, często robi to zbyt późno. 
 
Jan: 
 Jest to argument za tym, że uruchamianie informacji o numerze linii i kierunku jazdy pilotem jest najlepszym rozwiązaniem, gdyż umożliwia jej uruchomienie wówczas, gdy jest ona potrzebna i można ją powtórzyć. Jednak musi to być taki sam pilot w każdym mieście. 
 
Adam: 
Być może będzie to nieuzasadnione uogólnianie, ale na przykład w autobusach są takie przyciski, którymi sygnalizuję kierowcy, że będę wysiadał. No i one są, ale zazwyczaj nie działają. Kierowcy często zwracają mi uwagę, że powinienem sygnalizować chęć wysiadania, chociaż nacisnąłem przycisk. 
Tego po prostu nikt nie sprawdza i nie naprawia. Bo to jest, ale nie po to, żeby działało, tylko żeby było. Więc z tym udźwiękowieniem byłoby pewnie podobnie. 
 
Jan: 
Niestety, ma Pan rację. Jest to nie tylko niekonserwowane, ale celowo wyłączane, a nawet psute przez kierowców i motorniczych. 
Jak już pisałem, w Łodzi udźwiękowienie działa dobrze, ale tylko dlatego, że jest ciągle monitorowane przez jednego z członków PZN, któremu to powierzono. Ma on ciągły kontakt z kierownictwem MPK i wszystkimi dyspozytorami, do których nawet kilka razy dziennie dzwoni, informując o niedziałającym udźwiękowieniu. Bez jego zaangażowania już dawno zamilkłyby wszystkie łódzkie tramwaje i autobusy. 
Zajmuje się on również udźwiękowioną sygnalizacją na przejściach oraz innymi dostosowaniami. 
Są to bardzo trudne kwestie, bo z każdym nowym kierownictwem MPK czy Dróg i Mostów trzeba wszystko ustalać od początku. A zmieniają się często. 
Wielkim problemem jest również kompletne lekceważenie dość regularnie psujących się zapowiedzi przystanków, szczególnie w autobusach w Warszawie. W tramwajach, jak mi się wydaje, jest odrobinkę lepiej. 
Wynika to z takiego ogólnego olewania sprawy. W Warszawie nie ma najwyraźniej nikogo takiego jak w Łodzi. A szkoda. 
 To, że zapowiedzi przystanków "przesuwają się" wynika z wielu powodów - w autobusach jest ich o wiele więcej, bo nie mają tak sztywnej trasy jak tramwaje. Jednak kierowca czy motorniczy ma możliwość w każdej chwili to skorygować, tylko trzeba go do tego zdopingować. Takim dopingiem jest np. uruchomienie pilotem zewnętrznej informacji głosowej o numerze linii i kierunku jazdy. Czasami trzeba to powtórzyć na dwóch lub trzech przystankach. Wtedy słychać, jak niektórzy męczą się z prawidłowym ustawieniem, bo najpierw przesuwają w niewłaściwą stronę. 
Jest to o wiele wygodniejszy sposób od podchodzenia do kabiny i zwracania uwagi, że zapowiedzi przystanków są nieprawidłowe. 
 
Sławek: 
W Warszawie omawiane udźwiękowienie tramwajów działa już od co najmniej trzech, czterech lat. Pierwsze słupki informacyjne zostały zainstalowane w ciągu tramwajowym, od ronda Waszyngtona do pętli w Alei Krakowskiej. Jeżeli tablica nie jest uszkodzona, działa dobrze. Z informacji warszawskiego ZTM wynika, że wszystkie nowe autobusy wyposażone są w komunikaty dźwiękowe. Podobno kierowca ma obowiązek po zauważeniu niewidomego włączyć powiadomienie. I według moich obserwacji na ogół włącza. 
 
Aleksandra: 
A w Rybniku zamontowano tablice elektroniczne na wszystkich przystankach - może doczekamy się kiedyś pilotów. 
 
 aaa 
6.5. O nagrodzie na telefony dla niewidomych 
Opracowała Klementyna 
 
Źródło: Opracowanie własne "WiM" 
 
W styczniowym wydaniu "WiM" zamieściliśmy informację o przekazaniu części nagrody Kwejk.pl przez "Bohaterów basenu narodowego" na zakup specjalnych telefonów dla niewidomych. Po zamieszczeniu tej informacji na Liście dyskusyjnej Typhlos, kilka osób zabrało głos na ten temat. Przedstawiamy ich wypowiedzi. 
 
Janusz: 
Tego należało się spodziewać. Jedynie słuszna organizacja wzięła sprawy w swoje ręce i uszczęśliwi niewidomych androidem lekko przystosowanym tak, jak i czytakiem swego czasu. 
 
Domra: 
To chwalebne, tylko co dalej z aparatami? 
 
Guldog: 
Mają dostać 10 tysięcy, a przekazać część, więc niewiele za to telefonów kupią... 
 
Leszek: 
Ale pani prezes i pani dyrektor generalna na pewno się załapią! Spoko! 
 
Mała: 
Nie jestem pewna czy przynajmniej na cztery wystarczy, wszak część nagrody przekazać mają. 
 
Sławomir: 
Nie wiem po co przekazywać cokolwiek na rzecz PZN, przecież ta instytucja jest utrzymywana przez budżet państwa, a ktoś przy okazji zarabia na wynajmie pomieszczeń różnym firmom rynkowym i zaprzyjaźnionym firmom typhloinformatycznym. 
 
Danuaria: 
Po pierwsze - nie instytucja tylko organizacja pozarządowa. 
Po drugie - nie jest utrzymywana z budżetu państwa, tylko musi stawać do konkursu w projektach. 
I wreszcie po trzecie - zrozumcie tych wszystkich dobroczyńców, którzy nie znają naszej sytuacji. Oni są święcie przekonani, że jak dają pieniądze dla PZN, to pomagają takim niewidomym jak ja, czy Ty Sławku, czy inni całkowicie niewidomi. PZN ciągle jest postrzegany społecznie jako organizacja, która nam pomaga i to w takim sensie dosłownym. 
 
Sławomir: 
A co za różnica czy instytucja, może być nawet instytut, nikt nie zakręci kranu z pieniędzmi, bo to nieudolne, niemedialne posunięcie by było, niemoralne, niereligijne itp. itd. 
Nie wiem czy musi stawać do tych konkursów. 
To czas najwyższy, aby ich wyprowadzać z błędu. Kiedyś ktoś przyniósł do biblioteki jakieś rzeczy po zmarłym niewidomym, miałem ochotę powiedzieć, że lepiej by zrobił, gdyby to dał jakiemuś niewidomemu. To jest totalna schiza, z której też trzeba leczyć społeczeństwo, proponuję rozpocząć kampanię medialną, bo tak naprawdę to oni w ten sposób nam szkodzą. 
 
Han solo: 
Jak słyszę takie newsy to podnoszę wszystkie członki do góry w głosowaniu za legalizacją marihuany i prostytucji. Podatki do budżetu by wpływały, a i być może my jakieś rabatowe karnety byśmy dostali. 
 
Fandango: 
Hurrraaa! Jest wreszcie konstruktywny głos w dyskusji o "bohaterach" i telefonach Seeyou. Jestem za. 
 
Danuaria: 
Ach! To ja już teraz wiem, o co w tym spotkaniu chodziło. 
A myślałam, że to przedstawiciele firmy Human wręczają łapówkę pani prezes PZN. I teraz już rozumiem, dlaczego wręczono dzisiaj te 2 telefony! 
Bo to było tak. 
Najpierw usłyszałam informację, że jest "jakaś impreza z panią prezes", co skutecznie przerwało ważne zebranie części pracowników. Potem usłyszałam, że kto może, żeby tam zszedł, bo widocznie fotoreporterom byli potrzebni jacyś niewidomi statyści na sali. Gdy usłyszałam, że ma to związek z "jakimś wręczaniem telefonów", poleciałam tam natychmiast jak na skrzydłach, żeby usłyszeć, jak najwięcej zapamiętać i opisać tutaj. 
Treść wiadomości miała być nieco inna, ale gdy zobaczyłam ten mail, to nieco mi się rozjaśniło. Ale napiszę, co tam usłyszałam. 
Gdy weszłam, to pani prezes już przemawiała. Komuś dziękowała, była zachwycona, mówiła, że firma Human nawiązała współpracę z PZN, że to tacy dobroczyńcy i że oni wpisują się w uniwersalne projektowanie czy jakoś tak. Ktoś z tej firmy dodał, że tak, tak, oni mają głowę pełną pomysłów. 
Pomyślałam sobie - Klango Team też miał głowę pełną pomysłów i... Potem trzask migawek wielu aparatów fotograficznych zagłuszył moment, gdy pani prezes otrzymywała czek na 5000 zł. Nie mam 100 proc. pewności, ale to chyba tak było. No i myślałam, że to jest łapówka od firmy Human wręczana półoficjalnie, nie pod stołem, za współpracę. 
A potem było wręczenie dwóch telefonów. Pani prezes przybliżała sylwetki tych osób. Powiem bez imion i nazwisk. 
Jedną z osób była pewna działaczka w podeszłym wieku, drugą - uwaga - pracownik Instytutu Tyflologicznego. Te osoby dostały także rok abonamentu za darmo. 
Po wręczeniu telefonów przedstawiciel firmy zaprosił te osoby na poniedziałek w celu podpisania odpowiednich papierów i "krótkiego szkolenia". I to było wszystko. Myślałam, że to taka propagandowa pokazówka. A w świat pójdzie informacja, że niewidomi zaakceptowali ten specjalny telefon. 
A jeszcze zapomniałam dodać, że przedstawiciel firmy Human porównał nowoczesne telefony do labiryntu i uznał, że widzącym coraz trudniej je obsługiwać, więc ten telefon może być i dla nich. Pani prezes uznała, że skoro to rozwiązanie przyjmie się nie tylko u niewidomych, to z pewnością stanieje. 
 
Jacek: 
Mam nadzieję, że coś przekręciłaś. To urządzenie stoi w skrajnej sprzeczności z zasadami uniwersalnego projektowania. Stoi tak daleko, jak tylko się da. No, może jeszcze telefon z monitorem brajlowskim i brajlowską klawiaturą stoi troszkę dalej. Przykre, że można wygadywać takie rzeczy. Dlatego mam nadzieję, że coś pokręciłaś. 
 
Anna: 
Wydaje mi się, że koleżanka niczego nie przekręciła. To po prostu była próbka starej nowomowy, w której słowo "uniwersal" jest chętnie stosowane bez zrozumienia treści. Jak to dobrze, że wybrałam maca. 
 
Giordino: 
Nie sądzę, że pokręciła. Mnie wygadywanie takich bzdur już w ogóle nie dziwi. Najważniejsza jest reklama a nie rzetelna informacja. Możliwe jest więc, że takie głupoty na tym spotkaniu wygadywali. Z niecierpliwością czekam na pierwsze komentarze faktycznych użytkowników tego telefonu. Miejmy nadzieję, że komuś z tej listy uda się ten telefon faktycznie przetestować i podzieli się z nami swoimi wrażeniami. Ale jak słyszę, że połączenie się z kimś z listy kontaktów na pokazie trwało ponad minutę, to wątpię w to, że ta ocena wypadnie dobrze. 
 
Danuaria: 
Mogłam pokręcić co najwyżej szyk zdania pani prezes, ale na pewno usłyszałam, jak się cieszyła, że ta firma wpisuje się w uniwersalne projektowanie i pamiętam, jak mnie to zdanie oburzyło. 
 
 aaa 
 7. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE 
 
aaa 
7.1. Czy 2013 to naprawdę Rok Osób Niepełnosprawnych? 
Tomasz Przybyszewski 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2013-01-17 
 
Na początku grudnia 2012 r. media podały informację, że Sejm ogłosił rok 2013 Rokiem Osób Niepełnosprawnych. Okazuje się, że jest nieco inaczej. Obchody, owszem, będą, ale nie pod tą oficjalną nazwą. 
Rok 2013 jest m.in. Rokiem Powstania Styczniowego, Rokiem Juliana Tuwima, a także Europejskim Rokiem Obywateli UE czy Międzynarodowym Rokiem Statystyki. 
Miał to być też Rok Osób Niepełnosprawnych, obchodzony w pierwszym roku wprowadzania w życie Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych. W Sejmie przygotowano nawet projekt uchwały o ustanowieniu tego Roku. W rzeczywistości jednak 7 grudnia 2012 r. Sejm przyjął tę uchwałę pod zmienioną nazwą, która brzmi "uchwała w sprawie przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu osób niepełnosprawnych". Skąd ta zmiana? 
- Z tego względu, że były też inne rocznicowe okazje, zgłoszone do sejmowej Komisji Kultury i Środków Przekazu, która opiniuje takie inicjatywy, a Sejm ma ograniczoną - do trzech rocznie -możliwość ustanawiania tego typu obchodów, patronatów - tłumaczy poseł Marek Plura, przewodniczący Parlamentarnego Zespołu ds. Osób Niepełnosprawnych. 
- Sejm zdecydował się więc nie ogłaszać Roku Osób Niepełnosprawnych, natomiast w zasadzie jednogłośnie przyjął uchwałę wzywającą, zachęcającą wszystkie instytucje życia publicznego i wszystkich obywateli do tego, żeby włączać osoby z niepełnosprawnością do codziennego życia, do aktywności. 
 
Sejm apeluje 
 
Głosowało 444 posłów, za przyjęciem uchwały było 443, przy jednym głosie wstrzymującym się. W treści uchwały czytamy m.in., że gdy w 1997 r. Sejm przyjął Kartę Praw Osób Niepełnosprawnych, uznał, że "osoby, którym sprawność fizyczna, psychiczna lub umysłowa trwale lub okresowo utrudnia, ogranicza lub uniemożliwia normalne funkcjonowanie, jeśli chodzi o życie codzienne, naukę, pracę oraz pełnienie ról społecznych, mają prawo do niezależnego, samodzielnego i aktywnego życia oraz nie mogą być dyskryminowane". 
Uchwała podkreśla, że przez kolejne 15 lat władze państwowe, samorządowe oraz obywatele podejmowali wiele inicjatyw przeciwdziałających wykluczeniu społecznemu osób z niepełnosprawnością, umożliwiających aktywne i możliwie samodzielne życie. Sprawy tych osób znalazły się w głównym nurcie polityki państwa, co znalazło swoje odzwierciedlenie m.in. w ratyfikowaniu przez Polskę Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych. "Ten akt prawny jest ważnym krokiem społeczności ludzkiej w kierunku uznania nowoczesnego, otwartego podejścia do niepełnosprawności, opartego na prawach człowieka" - czytamy w uchwale. 
Dlatego "Sejm Rzeczypospolitej Polskiej apeluje do wszystkich obywateli oraz instytucji publicznych o podejmowanie różnorodnych inicjatyw służących realizacji ducha i litery Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, a w szczególności o tworzenie warunków równego dostępu osób niepełnosprawnych do dóbr publicznych oraz promowanie postaw aktywizujących i włączających te osoby w główne nurty życia naszego kraju". 
 
Uchwała ważna nie tylko w 2013 
 
- Nie mamy uchwały o ustanowieniu Roku Osób Niepełnosprawnych, ale mamy uchwałę nieograniczoną w czasie, czyli nieodnoszącą się do konkretnego okresu - podsumowuje poseł Plura. 
- Sens i efekt końcowy całego przedsięwzięcia jest taki, że Sejm zachęca do korzystania z Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, do tego, żeby tworzyć warunki dla aktywnego życia i włączania osób z niepełnosprawnością w życie społeczne. 
Treści zawarte w Konwencji będą rozważane podczas cyklu comiesięcznych konferencji Parlamentarnego Zespołu ds. Osób Niepełnosprawnych. Już 22 stycznia o godz. 13.00 pierwsza z nich, organizowana wspólnie z Towarzystwem Urbanistów Polskich, pn. "Przestrzeń publiczna dostępna dla wszystkich". W lutym natomiast odbędzie się debata o dostępności edukacji dla uczniów z niepełnosprawnością, w tym do edukacji włączającej. Na marzec planowana jest dyskusja na temat zmiany w Konstytucji RP formuły "osoba niepełnosprawna" na "osoba z niepełnosprawnością". - Czyli na formułę taką, która podkreśla, że niepełnosprawność to dysfunkcja, będąca jednym z elementów składowych ludzkiej osobowości, ludzkiego funkcjonowania, a nie przywara, która stygmatyzuje takiego obywatela jako osobę dysfunkcyjną - podkreśla poseł Plura. 
W pierwszym półroczu 2013 r. mają się też odbyć dyskusje o sytuacji rodzin z niepełnosprawnym dzieckiem, a także o rozwiązaniach dotyczących niepełnosprawności na poziomie unijnym. Chodziłoby m.in. o propozycję stworzenia unijnej legitymacji osoby z niepełnosprawnością, czyli dokumentu potwierdzającego, że stopień niepełnosprawności tej osoby umożliwia korzystanie na terenie całej Unii z pewnych uprawnień, np. miejsc parkingowych czy zniżek komunikacyjnych. 
Posłowie Parlamentarnego Zespołu ds. Osób Niepełnosprawnych będą też organizować lokalne konferencje o znaczeniu Konwencji ONZ, np. poseł Marek Plura na koniec lutego planuje debatę w Katowicach. 
- Pożytek z tego, mam nadzieję, będzie taki, że ten zapał upowszechniania wiedzy o znaczeniu Konwencji przemieni się po tym roku w praktykę stosowania tej wiedzy również przez same osoby z niepełnosprawnością - podkreśla poseł Plura. - To, że ten rok skończy nam się w kalendarzu, nie będzie oznaczało końca działań na rzecz osób z niepełnosprawnością. Inaczej mówiąc: ta uchwała sejmowa będzie aktualna i ważna w każdym roku, nie tylko w 2013. 
 Więcej informacji o konferencjach już wkrótce na stronie Sejmu. 
aaa 
7.2. Ulga rehabilitacyjna tylko z dowodem odbycia zabiegu 
Przemysław Molik, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-01-02 
 
Niepełnosprawny, który chce skorzystać z ulgi rehabilitacyjnej, musi udowodnić, że faktycznie poddał się zabiegom leczniczym - czytamy w Dzienniku Gazecie Prawnej. 
Sąd zajął się sprawą mężczyzny, który w 2003 r. oraz w latach 2005-2008 w ramach ulgi rehabilitacyjnej odliczał od dochodu kwoty związane z dojazdem własnym samochodem na zabiegi Urząd skarbowy wszczął wobec niego postępowanie podatkowe i zakwestionował pięć wypełnionych przez niego deklaracji PIT-37. Powód? Podatnik nie potrafił wykazać, że faktycznie korzystał z zabiegów leczniczo-rehabilitacyjnych. Izba skarbowa podtrzymała stanowisko urzędu. 
Podatnik złożył skargę do sądu Bronił się, że broszura informacyjna do załączników PIT-O nie informowała o potrzebie dokumentowania zabiegów. Dlatego też nie gromadził rachunków. Wyjaśnił, że wobec braku odpowiednich zabiegów w ofercie NFZ korzystał, i czyni to nadal, z ofert prywatnych. 
Sąd wojewódzki nie uwzględnił jego skargi. Orzekł, że podatnik powinien liczyć się z tym, że organ może zażądać wykazania uprawnienia do skorzystania z ulgi. Także NSA w wyroku NSA z 13 grudnia 2012 r., sygn. akt II FSK 902 do 906/10 nie przyznał racji niepełnosprawnemu. Podkreślił, że podatnik - wzywany przez urząd skarbowy - nie potrafił udowodnić, że korzystał z zabiegów. 
Od 2011 r. obowiązują zmienione przepisy dotyczące ulgi rehabilitacyjnej. Teraz wprost nakładają na podatnika obowiązek przedłożenia na żądanie organów podatkowych dowodów niezbędnych do ustalenia prawa do odliczenia. W szczególności jest to obowiązek okazania dokumentu potwierdzającego zlecenie i odbycie niezbędnych zabiegów. Wyroki są prawomocne. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 20 grudnia 2012 r. 
 
 aaa 
7.3. Prezydent podpisał ustawę ws. systemu świadczeń pielęgnacyjnych 
 
Źródło: PAP/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2012-12-27 
 
Prezydent Bronisław Komorowski podpisał w czwartek (27 grudnia) nowelizację ustawy zmieniającą system świadczeń pielęgnacyjnych. Zgodnie ze zmianami zasiłek pielęgnacyjny będzie przysługiwał tylko rodzicom i najbliższym krewnym dzieci niepełnosprawnych. 
Nowelizacja - zaproponowana przez rząd - ma zracjonalizować zasady przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych i dostosować je do możliwości finansowych państwa. 
Według Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej od początku 2010 r. liczba osób ubiegających się o świadczenie pielęgnacyjne gwałtownie rośnie ze względu na zniesienie kryterium dochodowego warunkującego jego przyznanie. W 2011 r. liczba osób uprawnionych zwiększyła się dwukrotnie. 
Zdaniem autorów noweli znaczna część osób pobierających zasiłek nadużywa pomocy finansowej ze strony państwa. 
W myśl noweli prawo do świadczenia pielęgnacyjnego będą mieć rodzice dzieci z niepełnosprawnością, wymagających stałej opieki. Zasiłek w wysokości 620 zł, z opłacanymi przez budżet państwa składkami na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, będą otrzymywać co miesiąc, niezależnie od dochodu na osobę w rodzinie (obecnie zasiłek wynosi 560 zł). 
Prawo do tego świadczenia będą miały także inne osoby niż rodzice, np. dziadkowie, brat lub siostra, czyli osoby zobowiązane do alimentacji, jednak pod warunkiem, że rodzice dziecka albo sami są niepełnosprawni, albo zostali pozbawieni praw rodzicielskich. 
Nowela zakłada też wprowadzenie do systemu świadczeń rodzinnych nowego świadczenia - specjalnego zasiłku opiekuńczego. Będzie on wynosił 520 zł miesięcznie. Przysługiwać będzie wtedy, gdy niepełnosprawność została stwierdzona czy nabyta po 25. roku życia lub związana jest np. z wiekiem osoby, nad którą trzeba sprawować opiekę. Zasiłek przyznawany będzie rodzicom, ale tylko w przypadku, kiedy jedno z nich zrezygnowało z pracy zawodowej. Zasiłek nie będzie przysługiwał rodzicowi, który nigdy nie podejmował pracy. 
Specjalny zasiłek będzie uzależniony od kryterium dochodowego. Ma przysługiwać, gdy łączny dochód dwóch rodzin: rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki - w przeliczeniu na osobę - nie przekroczy obowiązującego kryterium dochodowego dla osób otrzymujących świadczenia rodzinne. 
Osoby sprawujące opiekę nie będą miały prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, m.in. gdy mają już ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także zasiłku pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego. 
Ustawa przewiduje, że osoby dotychczas otrzymujące świadczenie pielęgnacyjne zachowają prawo do niego przez sześć miesięcy (od 1 stycznia 2013 r. do 30 czerwca 2013 r.) i będą otrzymywać je w wysokości 520 zł. Od 1 lipca 2013 r. świadczenie pielęgnacyjne będzie wypłacane już tylko osobom uprawnionym do niego na podstawie nowych przepisów 
 
aaa 
7.4. Specjalny zasiłek opiekuńczy z ograniczeniami 
Michalina Topolewska, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: (2013-01-21), 
 
Jak donosi Dziennik Gazeta Prawna, gmina przyznając pomoc osobie bezrobotnej, będzie musiała ustalić, czy faktycznie zrezygnowała ona z pracy w związku z opieką nad niepełnosprawnym krewnym. 
Konieczność dokładnego badania sytuacji zawodowej osoby składającej wniosek wynika z definicji specjalnego zasiłku opiekuńczego, który jest od początku tego roku nową formą pomocy przeznaczoną dla opiekunów niespełniających zaostrzonych warunków otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie bowiem z art. 16a ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.) specjalny zasiłek przysługuje osobie obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym względem niepełnosprawnego krewnego, która rezygnuje z zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej. 
Z kolei w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego, które po wprowadzonych zmianach otrzymują głównie rodzice zajmujący się niepełnosprawnym dzieckiem, art. 17 ust. 1 ustawy wskazuje, że warunkiem jego uzyskania jest to, aby osoba nie podejmowała pracy lub zrezygnowała z zatrudnienia bądź wykonywania innej pracy zarobkowej. 
Ta różnica między definicjami ma zapobiegać nadużyciom, do których dochodziło przed zmianą przepisów, zwłaszcza gdy o świadczenie pielęgnacyjne występowały osoby od wielu lat bezrobotne lub studiujący wnuczkowie, którzy deklarowali opiekę nad niepełnosprawnym rodzicem, babcią albo dziadkiem, aby otrzymywać 520 zł miesięcznie wsparcia. 
Nie oznacza to jednak, że osoby bezrobotne automatycznie stracą prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. 
Jak wskazuje Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, ocena, czy w indywidualnej sprawie miała miejsce faktyczna rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, oraz tego, czy była ona związana z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym, będzie należała do kompetencji gminy wydającej w tej sprawie decyzję. Samorządy będą więc musiały bardzo szczegółowo badać każdy składany wniosek pod kątem spełnienia tego warunku. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 17 stycznia 2013 r. 
 
aaa 
7.5. Czek zamiast dodatku pielęgnacyjnego? 
 
Źródło: gazetaprawna.pl/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2013-01-13 
 
 Obecnie dodatek pielęgnacyjny w wysokości 186 złotych przysługuje wszystkim, którzy skończyli 75 lat, niezależnie od stanu zdrowia. Senator PO Mieczysław Augustyn chce to zmienić i proponuje wprowadzenie czeków opiekuńczych dla tych, którzy "naprawdę tego potrzebują". 
Jeszcze w styczniu będzie gotowy projekt ustawy wprowadzającej czeki opiekuńcze - mówi autor projektu. 
Jak podkreśla, obecnie budżet wypłaca blisko 5 miliardów złotych na dodatek pielęgnacyjny w wysokości 186 złotych dla wszystkich, którzy skończyli 75 lat. Czeki miałby wartość od 650 złotych do tysiąca miesięcznie, w zależności od stanu sprawności osoby podopiecznej - przedstawia propozycję na łamach Dziennika Gazety Prawnej. 
Senator Augustyn przekonuje, że czeki opiekuńcze wraz z emeryturą lub rentą pozwoliłyby na wykupienie usług na przyzwoitym poziomie. A to rozwinęłoby rynek tych usług i przyczyniłoby się do spadku bezrobocia. 
Senator PO chce poddać swój projekt szerokiej debacie publicznej. 
Więcej: www.gazetaprawna.pl 
 
 aaa 
7.6. Odpis na niemowlaka i studenta 
Rzeczpospolita, oprac.: GR 
 
 Źródło: Rzeczpospolita 
Data opublikowania: 2013-01-16 
 
 Osoby zainteresowane preferencją muszą sprawdzić, do której grupy zalicza się ich dziecko - czytamy w Rzeczpospolitej. Zgodnie z ustawą o PIT, ulga przysługuje: 
po pierwsze - na dzieci niepełnoletnie, które nie mają jeszcze 18 lat 
Po drugie - dotyczy ona potomstwa do 25 roku życia, które kontynuuje naukę w Polsce lub za granicą. W tym przypadku nie można jednak przekroczyć limitu dochodów, który wynosi 3089 zł rocznie. Wyjątkiem jest renta rodzinna, której nie wlicza się do tego limitu. 
Po trzecie, odliczenie przysługuje na dzieci niepełnosprawne, bez względu na ich wiek, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną. 
W przypadku pociech, które nie ukończyły 18. roku życia, odliczenie jest o tyle proste, że nie wymaga się od dzieci, by spełniały dodatkowe wymogi. Jednak począwszy od 2013 r. pojawiły się nowe warunki dotyczące zarobków rodziców jedynaków. Uważać trzeba też, gdy dziecko przyjdzie na świat w trakcie 2013 r., gdyż rodzice będą mieli prawo do ulgi tylko za miesiące od urodzenia dziecka. Jeśli urodzi się np. we wrześniu, to odliczą ulgę tylko za cztery miesiące 2013 r. (od września do grudnia). 
Prawo do preferencji przysługuje też na studentów do 25 roku życia. Dotyczy to osób uczących się zarówno w Polsce, jak i za granicą. Aby ich rodzice zachowali prawo do preferencji, dochody dzieci podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 ustawy o PIT (skala podatkowa) lub art. 3 ob (m.in. z giełdy) nie mogą przekroczyć 3089 zł. Wyjątkiem jest renta rodzinna. Co istotne, nawet złotówka ponad limit oznacza utratę prawa do odliczenia za cały rok. 
Do trzeciej grupy zalicza się dorosłe niepełnosprawne dzieci otrzymujące zasiłek czy dodatek pielęgnacyjny lub rentę socjalną. W tym przypadku nie obowiązują żadne ograniczenia wiekowe. Matka może skorzystać z ulgi na 27-letnią niepełnosprawną córkę, która otrzymuje dodatek pielęgnacyjny. Potwierdza to interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 7 grudnia 2012 r. (IPPB4/415-819/12-4/BW). 
Sprawa dotyczyła kobiety, która posiada zaświadczenie o niepełnosprawności i otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny. 
Od listopada 2010 r. córka pracuje na podstawie umowy o pracę. W 2011 r. uzyskała ponad 15 tys. zł dochodu. Wnioskodawczymi wraz z mężem cały czas realizują ciążący na nich obowiązek alimentacyjny względem córki (utrzymanie, zamieszkanie, leczenie), gdyż córka nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie. 
Dyrektor Izby uznał, że kobieta może skorzystać z odliczenia, gdyż przysługuje ono podatnikom utrzymującym pełnoletnie dzieci w związku z wykonywaniem ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego. W tym przypadku zarobki niepełnoletniej córki mogą przekraczać limit 3089 zł rocznie. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 11 stycznia 2013 r. 
 -- 
 aaa 
7.7. Przy połówce etatu skrócona norma czasu pracy osoby niepełnosprawnej wynosi 3,5 godziny 
Rzeczpospolita, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-01-01 
 
Od 1 grudnia 2012 r. zatrudniamy pracownika na pół etatu. Jest to osoba mająca umiarkowany stopień niepełnosprawności. Dostarczyła nam wydane przez lekarza medycyny pracy zaświadczenie o zasadności stosowania skróconej normy czasu pracy. Czy dla niej dobowy wymiar wynosi 3,5 godziny dziennie, czy może cztery? - pyta czytelnik Rzeczpospolitej. 
Od 1 stycznia 2012 r. czas pracy osoby zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie może przekraczać siedmiu godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. Pod warunkiem, że lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne pracowników lub - gdy go nie ma - ten opiekujący się niepełnosprawnym, wyda mu zaświadczenie o celowości stosowania skróconej normy czasu pracy. 
Skoro zatem pracownik dostarczył zaświadczenie od lekarza medycyny pracy o zasadności stosowania wobec niego skróconego czasu aktywności, to przy zatrudnieniu na pół etatu jego dobowy wymiar czasu pracy wyniesie 3,5 godziny. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 19 grudnia 2012 r. 
 
 aaa 
7.8. Blisko emerytury? Renta bez kolejnej wizyty u lekarza orzecznika 
Beata Rędziak 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2013-01-10 
 
Renciści, którym przysługuje prawo do poboru renty do czasu uzyskania powszechnego wieku emerytalnego, który obowiązywał do końca 2012 r., będą mogli pobierać to świadczenie do czasu osiągnięcia wydłużonego wieku emerytalnego, zgodnego z nowymi przepisami, bez konieczności ponownego stawienia się u lekarza orzecznika. 
Ustawa z 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz niektórych innych ustaw, przewidująca wydłużanie powszechnego wieku emerytalnego, weszła w życie 1 stycznia br. Nowe przepisy stanowią, że będzie on podwyższany stopniowo dla mężczyzn urodzonych po 31 grudnia 1947 r. oraz dla kobiet urodzonych po 31 grudnia 1952 r. Dla osób z datą urodzenia w każdym kolejnym kwartale wiek emerytalny będzie podwyższony o miesiąc. Ostatecznie będzie to 67 lat dla wszystkich. 
Szczególnie dotyczy to osób, które pobierają rentę z tytułu niezdolności do pracy przyznaną im do ukończenia wieku emerytalnego obowiązującego do końca ubiegłego roku. Uzyskanie tego świadczenia jest możliwe po uprzednim wydaniu decyzji przez komisję lekarską ZUS lub lekarza orzecznika o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy. Decyzja może być wydana na maksymalnie 5 lat. 
Ustawa emerytalna w art. 13 ust. 3a zastrzega wyjątek dla osób, które przez co najmniej pięć ostatnich lat poprzedzających dzień badania lekarskiego miały uprawnienie do renty z tytułu niezdolności do pracy i do osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego brakuje im mniej niż 5 lat. Jeśli złożą one wniosek o przyznanie renty na dalszy okres, a istnieją przesłanki medyczne do ponownego orzeczenia niezdolności do pracy organ ZUS orzeka ją do dnia osiągnięcia odpowiedniego wieku - do końca ub. roku było to 65 lat dla mężczyzn i 60 lat dla kobiet. 
Od 1 stycznia tego roku, jeśli zajdą takie przesłanki, ZUS będzie orzekał niezdolność do pracy w trybie art. 13 ust. 3a ustawy emerytalnej do czasu ukończenia podwyższonego wieku emerytalnego. 
Na mocy nowelizacji ustawy emerytalnej obowiązującej od początku tego roku osoby z przyznanym prawem do renty z tytułu niezdolności do pracy do uzyskania dotychczasowego wieku emerytalnego zachowają je aż do osiągnięcia podwyższonego wieku emerytalnego. Następnie ZUS przyzna im emeryturę z urzędu. 
Renciści ze świadczeniem z tytułu niezdolności do pracy otrzymają powiadomienia o zachowaniu uprawnień do dnia osiągnięcia podwyższonego wieku emerytalnego wraz z nową legitymacją emeryta-rencisty. 
Podstawą prawną do powyższych zmian są: art. 13, 24a i 27a ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (tj. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.), art. 1 i 17 ustawy z 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 637). 
 
 aaa 
7.9. Warunki zatrudnienia niepełnosprawnego pod nadzorem Mateusz Brząkowski, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-01-02 
 
Zakład pracy chronionej, który nie przystosuje stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej, może utracić ten szczególny status. Przedsiębiorcy z tzw. otwartego rynku pracy też muszą przestrzegać tego, pod groźbą nakazów PIP. 
Jak czytamy w Rzeczpospolitej - zgodnie z art. 30 ust 3c ustawy o rehabilitacji Państwowa Inspekcja Pracy przeprowadza, nie rzadziej niż co trzy lata, kontrolę w zakładach pracy chronionej, w zakresie przestrzegania przystosowania stanowisk pracy, pomieszczeń higieniczno-sanitarnych i ciągów komunikacyjnych Jeżeli w trakcie kontroli okaże się, że nie są spełnione w tym zakresie odpowiednie warunki, negatywna decyzja PIP może nawet pozbawić pracodawcę statusu zpchr. 
Kontrola PIP ogranicza się wyłącznie do obiektów i pomieszczeń użytkowanych przez pracodawcę z chronionego rynku pracy. Tym samym nie ma podstaw do kontrolowania obiektów i pomieszczeń użytkowanych przez innych pracodawców, nawet jeżeli pracują w nich osoby i gdy zakład ubiega się o nadanie statusu zakładu pracy chronionej. Nie podlegają również ocenie obiekty i pomieszczenia będące własnością pracodawcy, ale użytkowane przez inne podmioty, w tym pracowników z agencji pracy tymczasowej. 
W użytkowaniu zakładu pracy chronionej są te obiekty i pomieszczenia, które są jego własnością, które użytkuje na podstawie umowy najmu, dzierżawy, użyczenia lub innego dokumentu potwierdzającego tytuł prawny. 
Inspektor pracy w trakcie kontroli powinien zażądać od pracodawcy wykazu obiektów i pomieszczeń aktualnie użytkowanych przez pracodawcę. Inspektor ocenia to, czy budynki i obiekty spełniają wymogi, biorąc pod uwagę 
rodzaj i stopień niepełnosprawności osób faktycznie zatrudnionych w zakładzie ubiegającym się o status zakładu pracy chronionej. Na jego żądanie, pracodawca powinien dać mu wykaz zatrudnionych pracowników niepełnosprawnych wraz ze stopniem ich niepełnosprawności, symbolem przyczyny niepełnosprawności oraz datą zatrudnienia i rodzajem stanowisk, na których zatrudniona jest dana osoba. 
Zgodnie z ż 3 pkt. 14 załącznika nr 1, jeżeli w oddziale/jednostce organizacyjnej pracodawcy nie są zatrudniane osoby niepełnosprawne, inspektor pracy podczas kontroli ocenia, czy obiekty i pomieszczenia użytkowane przez zakład pracy odpowiadają przepisom oraz zasadom bezpieczeństwa i higieny pracy. 
Po zakończeniu kontroli PIP wydaje decyzję administracyjną. I to zarówno, gdy uzna, że zakład spełnia wymagania, jak i wówczas, gdy wynik postępowania jest przeciwny. 
Pracodawca z tzw. otwartego rynku pracy powinien natomiast pamiętać o przepisie art. 4 ust. 5 i 6 ustawy o rehabilitacji. Zgodnie z nim może on zatrudniać osoby zaliczone do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, pod warunkiem że: 
1) przystosuje stanowisko pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej, 
2) zatrudni osoby w formie telepracy. 
Kontrolę w zakresie spełniania warunku przystosowania przez pracodawcę stanowiska pracy również przeprowadza Państwowa Inspekcja Pracy (np. w ramach kontroli okresowej). Opinia PIP rozstrzyga wyłącznie kwestie przystosowania stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej. Gdy inspektor stwierdzi inne naruszenia, stosuje środki prawne przewidziane w ustawie o Państwowej Inspekcji Pracy, np. nakazanie usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 20 grudnia 2012 r. 
 
 aaa 
7.10. Niepełnosprawny wypoczywa dłużej o dziesięć dni 
Rzeczpospolita, oprac.: GR 
 
 Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-01-22 
 
Osoba zaliczona do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności ma prawo do dodatkowego urlopu wypoczynkowego w wymiarze dziesięciu dni roboczych w roku kalendarzowym. - przypomina Rzeczpospolita. Udziela się go na takich samych zasadach, co zwykły urlop wypoczynkowy. 
Uprawnienie to wynika z art. 19 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu pracowników niepełnosprawnych (Dz.U. z 2011 r. nr 127, poz. 721 ze zm.; dalej ustawa o rehabilitacji). 
Zgodnie z art. 154 par. 1 kodeksu pracy wymiar "klasycznego" urlopu wypoczynkowego zależy od stażu pracy i wynosi: 
- 20 dni - jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż dziesięć lat, 
- 26 dni - po osiągnięciu dziesięcioletniego stażu pracy. 
Zatem roczny wymiar urlopu wypoczynkowego osoby niepełnosprawnej w stopniu znacznym lub umiarkowanym to odpowiednio 30 lub 36 dni. 
Urlop dodatkowy nie przysługuje osobie uprawnionej do urlopu wypoczynkowego w wymiarze przekraczającym 26 dni roboczych lub do dodatkowego urlopu na podstawie odrębnych przepisów. 
Niepełnosprawny nabywa prawo do pierwszego urlopu dodatkowego po przepracowaniu roku po dniu zaliczenia go do jednego ze stopni niepełnosprawności. Za dzień zaliczenia pracownika do danego stopnia niepełnosprawności uznaje się dzień posiedzenia zespołu orzekającego. 
 Więcej w Rzeczpospolitej z 17 stycznia 2013 r. 
aaa 
7.11. Wcześniejsi emeryci od stycznia nie muszą kończyć zatrudnienia 
Bożena Wiktorowska, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-01-17 
 
Do uzyskania prawa do świadczenia z ZUS nie trzeba się zwalniać z firmy - donosi Dziennik Gazeta Prawna. 
Od 1 stycznia tego roku nabycie uprawnień do świadczenia w obniżonym wieku nie jest uzależnione od rozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą. 
Taką zmianę wprowadził art. 1 pkt. 20 ustawy z 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 637). 
Na tej podstawie znowelizowany został art. 184 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.). Dzięki temu ubezpieczeni, którzy od nowego roku składają wnioski o ustalenie prawa do świadczenia nie muszą przynosić do ZUS świadectw potwierdzających zwolnienie się z pracy. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 14 stycznia 2013 r. 
 
 aaa 
7.12. Rolnik na rencie z dodatkowym przychodem wróci do KRUS 
Bożena Wiktorowska, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-01-16 
 
Osoby pobierające świadczenia okresowe, które w ubiegłym roku zostały wykluczone z KRUS tylko dlatego, że dodatkowo pracowały otrzymując wynagrodzenie oskładkowane w ZUS, mogą powrócić do kasy - donosi Dziennik Gazeta Prawna. 
Od 1 stycznia tego roku znowelizowane zostały zasady wypłaty rent rolniczych. 
Ustawa z 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 637) zmodyfikowała zasady udzielania świadczeń rolnikom. Ci pobierający okresowe renty z tytułu niezdolności do pracy mogą podejmować dodatkową pracę, nie tracąc do nich prawa. W praktyce oznacza to, że jeśli będą dodatkowo pracować, a ich pracodawca będzie od ich wynagrodzenia odprowadzał składki do ZUS, dalej zachowają status rencisty rolniczego. 
Zmiana przepisów umożliwia jednak powrót do KRUS tylko w sytuacji, gdy nie upłynął jeszcze okres, na jaki renta została przyznana. Osoby te muszą złożyć wniosek o podjęcie wypłaty świadczenia do właściwego oddziału regionalnego lub placówki terenowej KRUS. 
Zainteresowani powrotem do kasy razem z wnioskiem muszą dołączyć zaświadczenie o dochodach z pracy uzyskanych w 2012 r. oraz informacje o tych planowanych za ten rok. Może to bowiem spowodować zmniejszenie renty okresowej. Jeżeli osiągane przez rencistę przychody przekroczą 70 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia (do 28 lutego 2013 r. jest to 2457,20 zł), lecz nie przekroczą 130 proc. (do końca lutego to kwota 4563,30 zł), wówczas część uzupełniająca świadczenia zostanie zmniejszona o kwotę przekroczenia, ale nie więcej niż o 528 zł. 
Jeśli zaś rencista zarobi więcej niż 130 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, to część uzupełniająca ulegnie w ogóle zawieszeniu. Tylko przychody do 2457,20 zł nie mają wpływu na wypłatę. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 11 stycznia 2013 r. 
 
 aaa 
7.13. Zmiana kwoty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych 
 
Źródło: Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych 
Data opublikowania: 2013-01-03 
 
Zmiana kwoty dofinansowania w roku 2013 dla otwartego rynku pracy 
 
Informujemy, iż art. 3 ustawy z dnia 07.12.2012 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z realizacją ustawy budżetowej (Dz.U. z 2012 r., poz. 1456) (pobierz) wprowadza zmiany do ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych z dnia 27 sierpnia 1997 r. (Dz.U. z 2011 r., nr 127, poz. 721z późn. zm.) w zakresie wysokości dofinansowania do wynagrodzeń zatrudnionych osób niepełnosprawnych dla pracodawców z otwartego rynku pracy.Oznacza to, że w 2013 roku utrzymane zostało zróżnicowanie kwot uzyskiwanego dofinansowania przez zakłady pracy chronionej i pracodawców z otwartego rynku pracy. 
Dofinansowanie do wynagrodzeń za okres styczeń - grudzień 2013 r. Dla pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej: 
1. 180 proc. najniższego wynagrodzenia - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności, 
2. 100 proc. najniższego wynagrodzenia - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, 
3. 40 proc. najniższego wynagrodzenia - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności. 
Ww. kwoty dofinansowania zwiększa się o 40 proc. najniższego wynagrodzenia w przypadku osób niepełnosprawnych, u których orzeczono chorobę psychiczną, upośledzenie umysłowe, całościowe zaburzenia rozwojowe lub epilepsję oraz niewidomych (zgodnie z art. 26a ust. 1b ww. ustawy o rehabilitacji). 
 
Dla pracodawców z otwartego rynku pracy kwoty dofinansowania stanowią: 
1. 70 proc. kwot przysługujących zakładom pracy chronionej, 
2. 90 proc. kwot przysługujących zakładowi pracy chronionej, w przypadku, gdy dotyczyć ono będzie osób niepełnosprawnych, u których orzeczono chorobę psychiczną, upośledzenie umysłowe, całościowe zaburzenia rozwojowe lub epilepsję oraz pracowników niewidomych. 
Ponadto kwota minimalnego wynagrodzenia brana pod uwagę, przy ww. wyliczeniach, to kwota z grudnia roku poprzedniego (tj. grudnia 2012 r.) i wynosi 1500 zł. 
 
 aaa 
7.14. Od stycznia nowe przepisy ws. dofinansowań 
Beata Rędziak 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2013-01-11 
 
W 2013 r. podstawą do wyliczenia dofinansowania do zatrudnienia osób z niepełnosprawnością będzie kwota 1500 zł, która stanowiła minimalne wynagrodzenie za pracę w roku ubiegłym. W tym roku nie będzie zapowiadanego zrównania dofinansowania dla rynków pracy otwartego i chronionego. 
 
Przedsiębiorcy, którzy nie mają statusu zakładu pracy chronionej, nadal będą otrzymywać tylko 70 proc. kwot dofinansowania (lub 90 proc. w przypadku dofinansowania na pracowników z tzw. schorzeniami specjalnymi), które przysługuje zakładom pracy chronionej - przypomina POPON o nowych przepisach, obowiązujących od tego roku dla pracodawców zatrudniających osoby z orzeczeniem o niepełnosprawności. 
1 stycznia br. zmieniły się także kwoty maksymalne dofinansowania dla pracodawców, którzy zatrudniają pracowników z lekkim lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności 
- dla tych pierwszych, zatrudnionych na rynku chronionym, wynosi ono 600 zł, a na otwartym rynku pracy - 420 zł. 
Dla pracownika z umiarkowanym stopniem pracodawca na rynku chronionym dostanie maksymalnie 1500 zł dofinansowania, a na rynku otwartym - 1050 zł. 
Monika Tykarska, wiceprezes POPON, podkreśla, że to zróżnicowanie w dofinansowaniu pomiędzy otwartym i chronionym rynkiem pracy jest korzystne dla zakładów pracy chronionej, które mają dużo więcej dodatkowych obowiązków. 
- Trzeba pamiętać też o tym, że sama zapowiedź zmian w tym względzie wywołała w ubiegłym roku (dane dot. listopada 2012) rezygnację ze statusu aż 360 firm oraz zmniejszenie liczby zatrudnianych pracowników na rynku chronionym o 10 349. Nie znaczy to, niestety, że wzrosła w takim samym stopniu liczba firm zatrudniających osoby niepełnosprawne na otwartym rynku pracy. Ponadto liczba pracowników, na których było pobierane dofinansowanie na otwartym rynku pracy, zwiększyła się jedynie o 3 784 osoby, a dodatkowych udogodnień dla tej grupy pracodawców też nie ma - mówi wiceprezes POPON. 
Kolejną zmianą jest konieczność wysyłania przez pracodawców informacji i deklaracji rocznych do PFRON. "W związku z tym, pracodawcy z otwartego i chronionego rynku pracy, którzy zatrudniają co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy i posiadający wskaźnik co najmniej 6 proc. osób niepełnosprawnych, powinni wysłać do dnia 20 stycznia 2013 r. do PFRON informację o zatrudnieniu, kształceniu lub o działalności na rzecz osób niepełnosprawnych" - przypomina POPON. 
Również do 20 stycznia prowadzący zakłady pracy chronionej muszą przesłać do wojewody właściwego dla siedziby zakładu informację półroczną za drugie półrocze roku sprawozdawczego. 
 aaa 
7.15. Zmiany w przepisach emerytalnych od 1 stycznia 2013 r. 
 wynikające z ustawy z dnia 11 maja 2012 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz innych ustaw 
 
 Źródło: ZUS/www.baza-wiedzy.pl 
 Data opublikowania: 2013-01-08 

Z dniem 1 stycznia 2013 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. z dnia 6 czerwca 2012 r., poz. 637), nowelizujące wiele regulacji z zakresu m.in. zaopatrzenia emerytalnego. 
Najistotniejsze zmiany polegają m.in. na : 
- stopniowym podwyższaniu wieku emerytalnego dla kobiet i mężczyzn do osiągnięcia jednakowego poziomu 67 lat, 
- pomniejszaniu podstawy obliczenia emerytury z systemu zreformowanego o kwotę pobranych wcześniejszych emerytur, przyznanych przed osiągnięciem wieku emerytalnego, 
- wprowadzeniu możliwości przejścia na emeryturę częściową przed osiągnięciem wieku emerytalnego, 
- stopniowym ujednoliceniu stażu ubezpieczeniowego dla kobiet i mężczyzn - do 25 lat - uprawniającego do najniższej emerytury, 
- dostosowaniu podwyższonego wieku emerytalnego do zasad ustalania stażu hipotetycznego uwzględnianego przy obliczaniu wysokości renty z tytułu niezdolności do pracy, 
- umożliwieniu dalszego pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy oraz świadczeń o charakterze przedemerytalnym do czasu osiągnięcia podwyższonego wieku emerytalnego, 
- wydłużeniu okresu pobierania okresowej emerytury kapitałowej. 
Ponadto ustawa zmieniająca wprowadza zmiany w zakresie realizacji dotychczasowych przepisów z zakresu zabezpieczenia społecznego - m.in. zmiany dotyczące: 
- zniesienia wymogu rozwiązania stosunku pracy przy ubieganiu się o emeryturę z art.184 ustawy emerytalnej, 
- ustalania emerytury w tzw. mieszanej wysokości. 
 
I. Zmiany w zakresie wieku emerytalnego 
 
Bez zmian pozostaje wiek emerytalny dla: 
- kobiet urodzonych przed dniem 1 stycznia 1953 r. - 60 lat, 
- mężczyzn urodzonych przed dniem 1 stycznia 1948 r. - 65 lat. 
Wprowadzenie podwyższonego wieku emerytalnego - docelowo do 67 lat - dotyczy: 
- kobiet urodzonych po 31 grudnia 1952 r., 
- mężczyzn urodzonych po 31 grudnia 1947 r. 
Wiek emerytalny dla mężczyzn urodzonych w okresie od 1 stycznia 1948 r. do 31 grudnia 1948 r. uległ podwyższeniu i wynosi co najmniej: - 65 lat i 1 miesiąc - dla urodzonych od dnia 1 stycznia 1948 r. do dnia 31 marca 1948 r., 
- 65 lat i 2 miesiące - dla urodzonych od dnia 1 kwietnia 1948 r. do dnia 30 czerwca 1948 r., 
- 65 lat i 3 miesiące - dla urodzonych od dnia 1 lipca 1948 r. do dnia 30 września 1948 r., 
- 65 lat i 4 miesiące - dla urodzonych od dnia 1 października 1948 r. do dnia 31 grudnia 1948 r. 
Podwyższenie wieku emerytalnego dla tej grupy ubezpieczonych daje możliwość: - przejścia na emeryturę wcześniejszą na dotychczasowych zasadach, określonych w art. 29 i 32 ustawy emerytalnej - mimo ukończenia 60 lat ( kobieta) lub 65 roku życia ( mężczyzna), o ile wniosek o emeryturę zostanie zgłoszony przed ukończeniem wieku emerytalnego ustalonego według daty urodzenia danej osoby, 
- nabycia przez mężczyznę uprawnień do tzw. niepełnej emerytury w wieku wyższym niż dotychczasowy ( 65 lat), przysługującej na podstawie art. 28 ustawy emerytalnej - po udowodnieniu 20 - letniego okresu składkowego i nieskładkowego). 
 
Przykład 
 
 Ubezpieczona, ur. 8 grudnia 1953 r., posiadająca na dzień 31 grudnia 2008 r. ponad 32-letni okres zatrudnienia, w ramach stosunku pracy, winna zgłosić - w myśl dotychczasowych przepisów - wniosek o wcześniejszą emeryturę najpóźniej do dnia 7 grudnia 2013 r., tj. do dnia poprzedzającego dzień ukończenia 60 lat. 
Zgodnie z przepisami w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2013 r. - wniosek o tę emeryturę może zgłosić do dnia 7 kwietnia 2014 r., tj. do dnia poprzedzającego dzień osiągnięcia wieku emerytalnego wyznaczonego datą urodzenia ( 60 lat i 4 miesiące). 
 
Przykład 
 
 Mężczyzna, ur.15 września 1948 r. miałby - zgodnie z dotychczasowymi przepisami - możliwość przejścia na wcześniejszą emeryturę do dnia 14 września 2013 r. ( tj. do dnia poprzedzającego dzień ukończenia 65 lat). 
Zgodnie z przepisem art. 29, uwzględniającym - od dnia 1 stycznia 2013 r.- nowe brzmienie art. 27 ustawy emerytalnej, zainteresowany może ubiegać się o wcześniejszą emeryturę do dnia 14 grudnia 2013 r., tj. do dnia poprzedzającego dzień, w którym ukończy 65 lat i 3 miesiące, tzn. ukończy wiek emerytalny wyznaczony jego datą urodzin. 
 
Podwyższenie wieku emerytalnego oznacza, iż zarówno emerytura na wniosek, jak i emerytura przyznawana z urzędu na zasadach określonych w art. 24a lub 27a ustawy emerytalnej, będzie przyznawana także w podwyższonym wieku. 
 
II. Pomniejszanie podstawy obliczenia emerytury przyznawanej na podstawie art. 24 ustawy emerytalnej 
 
Zasada pomniejszania podstawy obliczenia emerytury przysługującej po osiągnięciu wieku emerytalnego ( art. 24 ustawy emerytalnej) dotyczy emerytur, które będą przyznane osobom mającym ustalone już uprawnienia do: - emerytury wcześniejszej przyznanej na podstawie art. 46, 50, 50a, 50e, 184 ustawy emerytalnej lub art. 88 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674, z późn. zm.) oraz na podstawie art. 34 lub art. 48 i 49 ustawy emerytalnej w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2006 r. - jeżeli osoby te świadczenia pobierały, - emerytury częściowej. 
Podstawę obliczenia emerytury z art. 24 ustawy emerytalnej stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem ich waloryzacji, zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca, poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury oraz zwaloryzowanego kapitału początkowego. 
Pomniejszanie podstawy obliczenia emerytury będzie polegało na odjęciu od kwoty podstawy obliczenia emerytury kwoty stanowiącej sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne (w tzw. kwocie brutto). Jeżeli przyznana wcześniejsza emerytura podlegała zmniejszeniu wskutek osiągania przychodów - do ustalenia podstawy obliczenia emerytury przyjmuje się kwoty faktycznie wypłacone (po dokonaniu rozliczenia przychodów). 
Przykład 
 
 Kobiecie, ur. 24 lipca 1953 r. przyznano wcześniejszą emeryturę na podstawie art. 46 w zw. z art. 29 ustawy emerytalnej od dnia 1 sierpnia 2012 r. i po rozwiązaniu stosunku pracy - w dniu 31 sierpnia 2012 r.- podjęto - od dnia 1 września 2012 r. wypłatę świadczenia. W przypadku zgłoszenia przez zainteresowaną wniosku o emeryturę z art. 24 ustawy emerytalnej, tj. po ukończeniu wieku emerytalnego ( w tym przypadku wieku 60 lat i 3 miesięcy, który zostanie osiągnięty w dniu 24 października 2013 r.) - podstawa obliczenia nowej emerytury zostanie pomniejszona o sumę wszystkich emerytur wypłaconych od 1 września 2012 r. 
 
III. Wprowadzenie tzw. emerytury częściowej 
 
Zasady uzyskania uprawnień do emerytury częściowej oraz ustalania wysokości świadczenia i wypłaty określają przepisy art. 26 b ustawy emerytalnej w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013 r. 
1. Zasady przyznawania emerytury częściowej 
Emerytura częściowa przysługuje ubezpieczonym urodzonym po 31 grudnia 1948 r., którzy nie osiągnęli wieku właściwego ze względu na datę urodzenia, jeżeli spełnili łącznie następujące warunki: 
- kobieta osiągnęła co najmniej 62 lata życia i posiada co najmniej 35-letni okres składkowy i nieskładkowy, 
- mężczyzna osiągnął co najmniej 65 lat życia i posiada co najmniej 40-letni okres składkowy i nieskładkowy. 
Powyższe oznacza, że na emeryturę częściową może przejść: 
- kobieta urodzona po dniu 31 grudnia 1958 r. oraz - mężczyzna urodzony po dniu 31 grudnia 1948 r. jeżeli spełnią - odpowiednio - powyżej wymienione warunki dotyczące stażu ubezpieczeniowego. 
Pierwsza emerytura częściowa może być przyznana po dniu 31 grudnia 2013 r. (mężczyźnie). 
Przy ustalaniu wymaganego 35 lub 40-letniego okresu składkowego i nieskładkowego - uwzględnia się - analogicznie, jak przy ustalaniu uprawnień do emerytury na dotychczasowych zasadach: 
- w pierwszej kolejności - okresy składkowe, 
- następnie - okresy nieskładkowe w wymiarze nie dłuższym niż 1/3 okresów składkowych, 
- w dalszej kolejności - okresy składkowe uzupełniające (okresy rolne - art. 10 ustawy emerytalnej), jeżeli wymiar okresów składkowych i nieskładkowych jest krótszy niż 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn, 
- w ostatniej kolejności - okres pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy na zasadach określonych w art. 10 a ustawy emerytalnej, jeżeli łączny wymiar okresów wymienionych w pkt 1 - 3 jest krótszy niż 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn. 
Do uzyskania uprawnień do emerytury częściowej nie jest wymagane rozwiązanie stosunku pracy - jeżeli ubezpieczony jest pracownikiem. 
2. Ustalanie wysokości emerytury częściowej 
W celu obliczenia wysokości emerytury częściowej ustala się pełną wysokość emerytury w myśl nowych zasad. 
Podstawę obliczenia tej emerytury stanowi suma kwoty zwaloryzowanego kapitału początkowego i kwoty zwaloryzowanych składek emerytalnych, zewidencjonowanych do końca miesiąca kalendarzowego poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury częściowej. 
Przy ustalaniu podstawy obliczenia częściowej emerytury uwzględnia się: - tylko kwotę składek na ubezpieczenie emerytalne zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego (I filar - bez składek zewidencjonowanych na subkoncie i rachunku w OFE) - jeżeli ubezpieczona/y jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego, 
- zwiększenie rolne - jeżeli ubezpieczona/y legitymuje się okresem opłacania składek na ubezpieczenie rolne, krótszym niż 25 lat. 
Po ustaleniu pełnej wysokości emerytury częściowej nie stosuje się podwyższenia jej kwoty do kwoty świadczenia najniższego, w myśl art. 87 ustawy emerytalnej. 
Podstawę obliczenia emerytury dzieli się przez średnie dalsze trwanie życia właściwe - według obowiązujących tablic - dla wieku, w którym ubezpieczona/y przechodzi na częściową emeryturę. 
Wysokość emerytury częściowej stanowi 50 proc. kwoty obliczonej z zastosowaniem w/w zasad - kwota ta nie podlega podwyższeniu do kwoty emerytury najniższej. 
3. Zasady wypłaty emerytury częściowej 
Emerytura częściowa nie podlega zawieszeniu ani zmniejszeniu z tytułu osiągania przychodów - bez względu na ich źródło. Z kwoty tej emerytury dokonuje się potrąceń i egzekucji, przy zachowaniu kwoty wolnej od potrąceń i egzekucji - jak dla emerytury. 
Wypłata emerytury częściowej może być kontynuowana także po osiągnięciu wieku emerytalnego, określonego według daty urodzenia - do czasu złożenia wniosku o emeryturę w pełnej wysokości. 
 
 IV. Jednakowy staż ubezpieczeniowy dla potrzeb ustalenia emerytury w kwocie najniższej 
 
Wysokość nowej emerytury nie może być niższa od kwoty emerytury najniższej, jeżeli ubezpieczony udowodnił okresy składkowe i nieskładkowe w wymiarze wynoszącym co najmniej 20 lat - w przypadku kobiety i 25 lat - w przypadku mężczyzny. 
Od dnia 1 stycznia 2014 r. rozpocznie się stopniowe wydłużanie wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego dla kobiet według następujących zasad: 
1. 21 lat - dla kobiet, które wiek emerytalny właściwy dla daty urodzenia ukończą w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2015 r., 
2. 22 lata - dla kobiet, które wiek emerytalny właściwy dla daty urodzenia ukończą w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2017 r., 
3. 23 lata - dla kobiet, które wiek emerytalny właściwy dla daty urodzenia ukończą w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2019 r., 
4. 24 lata - dla kobiet, które wiek emerytalny właściwy dla daty urodzenia ukończą w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2021 r. 
Od dnia 1 stycznia 2022 r. staż ubezpieczeniowy uprawniający do podwyższenia nowej emerytury do kwoty najniższej emerytury będzie jednakowy dla kobiet i mężczyzn - 25 lat. 
 
Przykład 
 
Ubezpieczona, ur. 8 grudnia 1953 r. osiągnie wiek emerytalny - 60 lat i 4 miesiące - w I kwartale 2014 r. Aby przysługująca jej emerytura mogła być podwyższona do kwoty najniższej emerytury - zainteresowana powinna legitymować się 21 -letnim okresem składkowym i nieskładkowym. 
 
 V. Zmiana zasad dotyczących ustalania stażu hipotetycznego do renty z tytułu niezdolności do pracy 
 
W związku z podwyższeniem wieku emerytalnego - docelowo do 67 lat -wydłużono okres, za który oblicza się staż hipotetyczny przy ustalaniu wysokości renty z tytułu niezdolności do pracy. 
Przy obliczaniu renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy dolicza się po 0,7 proc. podstawy wymiaru renty za każdy rok okresu brakującego do pełnych 25 lat okresów składkowych oraz nieskładkowych, przypadających od dnia zgłoszenia wniosku do dnia, w którym rencista ukończyłby określony dla kobiet wiek emerytalny (docelowo 67 lat). Wiek emerytalny mężczyzny ustala się według daty urodzenia kobiety. 
Dotyczy to rent z tytułu niezdolności do pracy z ogólnego stanu zdrowia oraz rent z tytułu niezdolności do pracy spowodowanych wypadkiem lub chorobą zawodową, przyznawanych z ubezpieczenia wypadkowego. 
 
VI. Zmiany dotyczące wydłużenia wypłaty rent z tytułu niezdolności do pracy 
 
Wypłata rent z tytułu niezdolności do pracy, przyznanych przed dniem 1 stycznia 2013 r. do dnia osiągnięcia wieku 60 lat przez kobietę i 65 lat przez mężczyznę osobom, którym podwyższono wiek emerytalny zgodnie z art. 24 ust.1a i 1b - zostaje wydłużona do dnia osiągnięcia ustalonego według daty urodzenia rencisty podwyższonego wieku emerytalnego. 
 
VII. Zmiany dotyczące wydłużenia wypłaty emerytur pomostowych, nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych, zasiłków przedemerytalnych oraz świadczeń przedemerytalnych 
 
Wydłużenie wieku emerytalnego powoduje również zmiany w przepisach regulujących zasady wypłacania emerytur pomostowych, nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych oraz zasiłków i świadczeń przedemerytalnych. Zmiany te gwarantują, że ustalone prawo do powyższych świadczeń ustaje w dniu poprzedzającym dzień osiągnięcia wieku emerytalnego, ustalonego dla danej osoby według jej daty urodzenia. 
Dotyczy to: 
- kobiet urodzonych po 31 grudnia 1952 r. i mężczyzn urodzonych po 31 grudnia 1948 r. 
- w odniesieniu do emerytur pomostowych, nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych oraz zasiłków przedemerytalnych i świadczeń przedemerytalnych, 
- mężczyzn urodzonych w okresie od 1 stycznia 1948 r. do 31 grudnia 1948 r. 
- w odniesieniu do zasiłków przedemerytalnych i świadczeń przedemerytalnych. 
 
Przykład 
 
Zainteresowany, ur. 17 marca 1955 r., pobiera od dnia 1 kwietnia 2012 r. emeryturę pomostową z tytułu wykonywania pracy o szczególnym charakterze. Zgodnie z przepisami obowiązującymi do dnia 31 grudnia 2012 r. - emerytura przysługiwałaby do dnia 16 marca 2020 r. W związku z wejściem w życie - od dnia 1 stycznia 2013 r. - przepisów o wydłużeniu wieku emerytalnego - emerytura pomostowa będzie przysługiwała do dnia 16 marca 2022 r., tj. do dnia poprzedzającego dzień ukończenia 67 lat, tzn. wieku emerytalnego określonego według daty urodzenia. 
 
VIII. Zmiany dotyczące okresowej emerytury kapitałowej 
 
Okresową emeryturę kapitałową może uzyskać wyłącznie kobieta po osiągnięciu wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1a ustawy emerytalnej. Okresowej emerytury kapitałowej nie może uzyskać kobieta mająca ustalone prawo do emerytury częściowej. 
Okres pobierania okresowej emerytury kapitałowej wydłużony jest do dnia, poprzedzającego dzień, w którym kobieta pobierająca okresową emeryturę kapitałową osiągnie wiek uprawniający do dożywotniej emerytury kapitałowej. Wiek ten jest ustalany według wieku emerytalnego określonego dla mężczyzny. 
 
IX Inne zmiany 
 
1. Zmiany dotyczące emerytur z art. 184 
Zniesiono warunek rozwiązania stosunku pracy jako warunek uzasadniający ustalenie prawa do emerytury określonej w art. 184 ustawy emerytalnej. Osoba kontynuująca w ramach stosunku pracy zatrudnienie u dotychczasowego pracodawcy może mieć ustalone prawo do tej emerytury, które jednak ulegnie zawieszeniu w trybie art. 103a ustawy emerytalnej. 
2. Emerytura w tzw. mieszanej wysokości 
Emerytura będzie ustalana w tzw. mieszanej wysokości również dla osób, które wiek uprawniający do emerytury osiągną w 2014 r., a więc dla: 
1. kobiet urodzonych w okresie od 1 października 1953 r. do 31 grudnia 1953 r., które wiek emerytalny osiągną w I kwartale 2014 r., 
2. kobiet urodzonych w okresie od 30 czerwca 1954 r. do 1 stycznia 2014 r., które wiek emerytalny osiągną najpóźniej do 31 grudnia 2014 r., 
3. mężczyzn urodzonych w okresie od 1 stycznia 1949 r. do 30 czerwca 1949 r., którzy wiek emerytalny osiągną najpóźniej do 31 grudnia 2014 r., 
4. kobiet i mężczyzn, którzy wiek uprawniający do emerytury określonej w art. 184 osiągną w roku 2014. 
 
 aaa 
7.16. Niepełnosprawny wejdzie z psem na plażę 
DS, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-01-14 
 
Prezydent podpisał ustawę z 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - informuje Dziennik Gazeta Prawna. 
Nowela znosi ograniczenia w zakresie wstępu osób z dysfunkcjami z psami asystującymi do parków narodowych i rezerwatów przyrody, w tym także na plaże i kąpieliska. Takie ograniczenia uznano za dyskryminujące w stosunku do niepełnosprawnych. Obecnie czeka ona na publikację w Dzienniku Ustaw. Wejdzie w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 10 stycznia 2013 r. 
 
aaa 
7.17. Nowe reguły ochrony przedemerytalnej 
Anna Abramowska, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-01-09 
 
W tym roku nie da rady ruszyć angaży pracowników seniorów przez dłuższy czas, niż przewiduje to kodeks pracy. Przed redukcją te osoby obronią się nawet o 16 miesięcy dłużej - czytamy w Rzeczpospolitej. 
Art. 39 k.p. stanowi, że pracodawca nie może wręczyć wypowiedzenia pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż cztery lata do osiągnięcia wieku emerytalnego pod warunkiem, że z jego osiągnięciem uzyska prawo do emerytury. Mimo że przepis ten nie zmienił się od tego roku, to ochrona przedemerytalna przez pięć najbliższych lat funkcjonować będzie w zmodyfikowanej formie. A to za sprawą regulacji przejściowych zawartych w ustawie z 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r. poz. 637, dalej ustawa wiekowa). 1 stycznia 2013 r. reforma emerytalna podwyższyła tzw. powszechny wiek emerytalny, który raz na kwartał podskoczy o jeden miesiąc. W ciągu każdego roku zwyżka będzie czterokrotna, aż do całkowitego wydłużenia i zrównania wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn do 67 roku, co nastąpi w październiku 2040 r. 
Dla panów akcja przedłużania aktywności zawodowej o dwa lata zakończy się w październiku 2020 r. Panie do powszechnej emerytury będą musiały dożyć o siedem lat dłużej niż obecnie. 
Pierwszym rocznikiem kobiet, które o pełne siedem lat później uzyskają prawo do senioralnego świadczenia, będzie 1973 r. Dokładnie chodzi o kobiety urodzone w październiku 1973 r., które na docelową emeryturę będą mogły przejść w październiku 2040 r. 
Razem z wydłużonym wiekiem emerytalnym zmieniły się też zasady okresu ochronnego przed redukcją. 
Gwarancję trwałości etatu w zmodyfikowanej formie trzeba stosować od 1 stycznia 2013 r. do 30 kwietnia 2018 r. dla ośmiu roczników pracowników (pań urodzonych w latach 1953-1956 oraz panów urodzonych w latach 1948- -1951). A to za sprawą art. 18 ustawy wiekowej, który gwarantuje im pewność angażu aż do osiągnięcia nowego, wydłużonego wieku emerytalnego. 
Czteroletni parasol z art. 39 k.p. w tym przejściowym okresie będzie wydłużony maksymalnie nawet o 16 miesięcy. Tak będzie u pań urodzonych w grudniu 1956 r. i mężczyzn urodzonych w grudniu 1951 r. Jednak na dłuższą ochronę mogą liczyć jedynie ci, którzy byli nią objęci w dniu wejścia w życie reformy, czyli 1 stycznia 2013 r. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 7 stycznia 2013 r. 
 
 aaa 
7.18. Sejm: barier dla niepełnosprawnych coraz mniej, ale brakuje spójnej polityki 
 
Źródło: PAP/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2013-01-22 
 
W przestrzeni publicznej miast są elementy dostępne dla osób niepełnosprawnych, np. podjazdy, szerokie przejścia, brakuje jednak spójnej polityki w tym zakresie i regulacji prawnych. 
- Przy projektowaniu przestrzeni publicznej, oprócz artystycznej niezależności urbanistów i projektantów, potrzebne są też normy, aby przestrzeń była dostępna dla wszystkich - mówił Jarosław Duda, wiceminister pracy i polityki społecznej, pełnomocnik rządu ds. osób niepełnosprawnych na konferencji "Odpowiedzialni za Miasto - Niepełnosprawni w Przestrzeni Miejskiej" jaką zorganizował parlamentarny zespół ds. osób niepełnosprawnych we współpracy z Towarzystwem Urbanistów Polskich. 
Jak powiedział Duda, myśląc o znoszeniu barier i dostępności przestrzeni publicznej trzeba brać pod uwagę nie tylko osoby niepełnosprawne, ale także matki z dziećmi czy osoby starsze. 
Przewodniczący parlamentarnego zespołu ds. osób niepełnosprawnych Marek Plura przypomniał, że Polska w ubiegłym roku ratyfikowała Konwencję o prawach osób niepełnosprawnych. Zaznaczył, że jednym z jej głównych założeń jest dbanie o dostępność do przestrzeni publicznej osób niepełnosprawnych. - Konwencja podkreśla, że to co z założenia jest publiczne i dostępne dla wszystkich, musi być dostępne także dla osób niepełnosprawnych - mówił. Zwrócił uwagę, że w polskich miastach można znaleźć dobre przykłady zapewnienia dostępności przestrzeni publicznej, jednak są one incydentalne i często związane z rewitalizacją jakiegoś miejsca, a nie polityką miasta. 
Prof. Krzysztof Chwalibóg, przewodniczący Polskiej Rady Architektury przekonywał, że przestrzeń publiczną należy projektować tak, aby dostępność zapewniać nie tylko dla jednej wybranej grupy, ale dla wszystkich. Dodał, że osoby niepełnosprawne, matki z dziećmi oraz osoby starsze stanowią znaczną część społeczeństwa, więc trzeba eliminować bariery dostępu do przestrzeni publicznej, aby nie wykluczyć tej znacznej grupy z życia publicznego. 
 
 aaa 
7.19. Obowiązki związane z dostosowaniem budynku do potrzeb niepełnosprawnych 
Łukasz Bernatowicz, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2013-01-22 
 
Ustawa Prawo budowlane z 7 lipca 1994 r. (dalej: pr. bud.) w art. 5 formułuje ogólną zasadę określającą wymagania, jakie powinien spełniać zarówno obiekt budowlany, jak również jego budowa i użytkowanie - czytamy w Rzeczpospolitej. 
Zasada generalna zawarta w art. 5 oznacza, że jej postanowienia muszą być uwzględniane podczas interpretacji innych postanowień ustawy oraz przepisów wykonawczych. Ustawa określa wymagania, które mają zapewnić niezbędne warunki do korzystania z obiektów użyteczności publicznej i mieszkaniowego budownictwa wielorodzinnego osobom niepełnosprawnym. Ich znajomość przyda się projektantom, deweloperom, inwestorom, wspólnotom mieszkaniowym i spółdzielniom. 
O ile art. 9 ust. 1 pr. bud. dopuszcza możliwość odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych w szczególnie uzasadnionych przypadkach, o tyle nie może ono wpływać na ograniczenia dostępności obiektu dla osób niepełnosprawnych. Pod względem wymagań budowlanych prawa osób niepełnosprawnych podlegają ustawowej ochronie oraz powinny być bezwzględnie egzekwowane. 
Przedstawione wymagania odnoszą się do budownictwa mieszkaniowego o charakterze wielorodzinnym. Ustawa pr. bud. nie wyodrębnia definicji budynku wielorodzinnego, zatem dla dokładnego zrozumienia zakresu regulacji należy posłużyć się wykładnią a contrario definicji budynku mieszkalnego jednorodzinnego (art. 3 ust. 2a pr. bud.). 
Wśród kwestii techniczno-budowlanych, które odnoszą się do potrzeb osób niepełnosprawnych, należy wyróżnić problematykę związaną z zapewnieniem odpowiedniego dostępu do budynku. 
I tak rozporządzenie ministra infrastruktury z 12 kwietnia 20002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich wykonanie przewiduje, że do wejść do budynku powinny być doprowadzone utwardzone dojścia o szerokości minimalnej 1,5 m, przy czym co najmniej jedno dojście powinno zapewniać osobom niepełnosprawnym dostęp do całego budynku lub tych jego części, z których osoby te mogą korzystać. 
Przepisy rozróżniają kategorie budynków, które są wyposażone w dźwigi osobowe, oraz budynki, które takich dźwigów nie posiadają. Osobom niepełnosprawnym zapewnia się dojazd z poziomu terenu i dostęp na wszystkie kondygnacje użytkowe ( par. 54 ust. 2 rozporządzenia). 
W budynku niewymagającym wyposażenia w dźwigi, wymagana jest instalacja urządzenia technicznego zapewniającego osobom niepełnosprawnym dostęp na kondygnacje z pomieszczeniami użytkowymi, z których mogą korzystać. 
Położenie drzwi wejściowych do budynku oraz kształt i wymiary pomieszczeń wejściowych powinny umożliwiać dogodne warunki ruchu, w tym również osobom niepełnosprawnym. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 17 stycznia 2013 r. 

 aaa 
 8. WSPOMINAMY LUDZI I WYDARZENIA 
 
aaa 
8.1. Praca była pasją jego życia 
Danuta Tomerska 
 
Źródło: "Pochodnia" Listopad 1988 
 
Dwa tegoroczne jubileusze: czterdziestolecie "Pochodni" i drukarni brajlowskiej skłoniły mnie do napisania krótkiego wspomnienia o inżynierze Tadeuszu Biernackim, który przez wiele lat piastował funkcję kierownika drukarni brajlowskiej, a później dyrektora tej drukarni i studia nagrań. 
Pamiętam jego charakterystyczną postać - wysoki, dobrze zbudowany, twarz zawsze poważna, często zimna, rzadko rozjaśniona uśmiechem. Sprawiał wrażenie człowieka twardego i oschłego. Jednak przy bliższym poznaniu potrafił być ujmujący, przejawiał wiele serdeczności, miał jakąś wewnętrzną pogodę, humor i dowcip pozbawiony złośliwości. Był człowiekiem skromnym, bezinteresownym, prostolinijnym, bez cienia pozy. 
Inżynier nie miał biografii niezwykłej, wypełnionej po brzegi działalnością społeczną czy polityczną. Nie był też działaczem PZN znanym szerokiemu ogółowi niewidomych. Sens jego życia wyrażał się w działalności praktycznej, w cichej, sumiennej pracy, która była pasją jego życia. Wyznawał zasadę, iż należy pracować najsprawniej, najskuteczniej, najsumienniej, najrzetelniej i jak najoszczędniej. Tego wymagał od siebie i od swoich pracowników. 
Urodził się w Warszawie w 1902 roku. Z wykształcenia był inżynierem mechanikiem. Studia ukończył na Politechnice Warszawskiej, a następnie przeszedł półtoraroczne studium organizacji pracy dla inżynierów. Od 1929 roku pracował w fabryce karabinów na Woli (dawna fabryka Gerlacha) na stanowisku kierownika wydziału montażu pierwszych polskich maszyn do pisania "EFKA", produkowanych na licencji francuskiej CONTI. Już wtedy zyskał opinię człowieka niezwykle pracowitego i doskonałego organizatora. Wysokie zarobki pozwalały mu spędzać wszystkie urlopy za granicą. Zwiedził niemal całą Europę. I oto los uniemożliwił mu dalszą karierę zawodową: wybuch wojny, przejęcie fabryki przez Niemców, potem Powstanie Warszawskie i utrata wzroku wskutek odklejenia się siatkówki. Wzrok można było uratować, gdyby szybko znalazł się w szpitalu, ale w dniach powstania było to niemożliwe. Kilka lat przebywał poza Warszawą, najpierw w Zielonej Górze, następnie w Wąchocku u rodziny . I, jak wspominał później, był to okres rozpaczy i beznadziejności. Zabijała go bezczynność. 
Do Warszawy powrócił w 1951 roku. Wcześniej już żona pana Biernackiego skontaktowała się z doktorem Dolańskim, który osobiście odwiedził inżyniera i zaproponował mu pracę w drukarni brajlowskiej mieszczącej się przy ulicy Wolskiej. I tak 9 lipca 1951 roku inżynier Biernacki rozpoczął swoje nowe życie i pracę w środowisku niewidomych. Powierzono mu stanowisko kierownika oraz zadanie zorganizowania drukarni. Były wówczas tylko dwie maszyny brajlowskie, kilku pracowników i nic więcej, żadnego biura produkcji, żadnej księgowości. Drukowano tylko „Pochodnię”, „Światełko” i zeszyty Wszechnicy Radiowej. W dwa lata później przeniesiono drukarnię do trochę większego lokalu na ulicy Krajowej Rady Narodowej. Tam były już cztery maszyny brajlowskie i introligatornia. Główną zasługą inżyniera było stworzenie organizacji całej produkcji - opracowanie norm pisania klisz, norm dla introligatorni, księgowości, sprawozdawczości. Wykorzystał tu wiedzę i doświadczenie zdobyte w swej pracy przed wojną. Nie miał do pomocy żadnych fachowców. Ludzi widzących z odpowiednimi kwalifikacjami praca w drukarni brajlowskiej nie interesowała. Była mało atrakcyjna, źle opłacana i wykonywana w prymitywnych warunkach lokalowych. Ale tych, z którymi wtedy pracował, wspominał inż. Biernacki bardzo ciepło. Uważał, że mieli dobry i ofiarny stosunek do pracy. Prawdziwy rozwój drukarni nastąpił dopiero od początku roku 1956 w nowym gmachu przy Konwiktorskiej 9. Pracowano już wtedy na dwie zmiany. Powstały bowiem nowe redakcje, nowe czasopisma, wydawano wiele książek i rozpoczęto edycję podręczników dla niewidomych dzieci. Szczególną troską inżyniera było terminowe ukazywanie się czasopism. Sam przychodził do poszczególnych redakcji i przypominał o przekazywaniu czasopism do drukarni. 
W roku 1962 zakres działalności inż. Biernackiego został rozszerzony. Jako doskonały organizator i kierownik drukarni cieszył się zawsze kredytem zaufania najwyższych władz PZN. Ówczesny prezes Zarządu Głównego - Mieczysław Michalak jemu właśnie powierzył zorganizowanie i uruchomienie studia nagrań. Studio rozpoczęło pracę na dwóch magnetofonach EMI, a kopiowanie odbywało się metodą chałupniczą, na sprzężonych magnetofonach o nazwie „Melodia”. 
Osobistą zasługą Tadeusza Biernackiego było zdobycie bezpłatnie z Politechniki Warszawskiej jednościeżkowej kopiarki, którą przekonstruowano na kopiarkę dwuścieżkową, dającą od razu cztery kopie na szerokiej taśmie. Praca studia znacznie zwiększyła wydajność. 
W roku 1971 inżynier przeszedł na emeryturę, ale pozostał jeszcze na pół etatu w zakładzie. Między innymi zajęciami, które mu powierzono, miał być doradcą nowego dyrektora, Zdzisława Sileckiego. Wkrótce powstał Zakład Wydawnictw i Nagrań Polskiego Związku Niewidomych, który rozwinął się dynamicznie przyszli nowi ludzie, nowi fachowcy. W początku 1982 roku podziękowano Tadeuszowi Biernackiemu za współpracę. Odchodził smutny, rozgoryczony, z poczuciem jakiejś krzywdy. Czuł się już stary, niepotrzebny. A bał się życia bez pracy. Zmarł 16 lipca ubiegłego roku. 
Ktoś napisał, że w życiu nie ma miejsc pustych. Na miejsce tych, którzy odchodzą, przychodzą inni, nowi ludzie, ludzie żywi wypierają ludzi zmarłych. Ale wydaje mi się, że po inżynierze pozostało puste miejsce . 
Inż. Tadeusz Biernacki posiadał dużą wiedzę fachową, był człowiekiem niezwykle zorganizowanym i zdyscyplinowanym, a cechy te łączyły się z niezwykłym poczuciem obowiązku i odpowiedzialności. Uosabiał więc te tradycyjne walory moralne szefa, których brak w dzisiejszych czasach daje się niejednokrotnie odczuwać. Miał duży autorytet, ale u swoich podwładnych nie cieszył się powszechną sympatią. Może dlatego, że tak kategorycznie i bezwzględnie starał się od swoich pracowników wyegzekwować dobrą robotę i dyscyplinę pracy. Kiedy jednak stąd odszedł, zaczęła powstawać jakaś legenda inżyniera Biernackiego. 
Gdy w Zakładzie coś organizacyjnie nie wychodzi, gdy powstają jakieś usterki w drukarni, gdy na przykład któreś czasopismo nie wychodzi na czas, albo czytelnik znajdzie w książce brajlowskiej gorszy druk lub błędy, kiedy szwankuje praca kolportażu - to od razu słyszy się powiedzenia: „za inżyniera Biernackiego to nie mogłoby się zdarzyć”, „za inżyniera Biernackiego takie rzeczy się nie działy”. Ten zwrot: „za inżyniera Biernackiego …” powtarzają ludzie, którzy go znają i pamiętają jeszcze. I co dziwniejsze, powtarzają to również ci, którzy kiedyś nie darzyli go zbytnią sympatią. Bo okres działalności Tadeusza Biernackiego utrwalił się w ich pamięci jako czas ładu i porządku. I ta legenda jeszcze trwa. Ale czy długo jeszcze? 
W tym miejscu przyszły mi na myśl słowa z "Pamiętników" Stanisława Stempowskiego: "Żyjemy po śmierci tak długo, dopóki nie umrze ostatni człowiek, co nas żywymi pamięta". 
 
aaa 
8.2. Organizujemy klub niewidomej inteligencji 
Dr Stefan Gruszecki 
 
Źródło: "Pochodnia" Luty 1957 r. 
 
Pod wpływem odwilży puściły "nieczułe lody", a cały nasz kraj spłynął potokami atramentu, dyskusji, ponad wszystkim zaszybowała wolna myśl. Dyskutują, piszą wszyscy, z czupryn aż dym leci. Ocknęły się z zimowego snu organizacje, rodzą się nowe jak grzyby po deszczu, powstają kluby inteligencji. Ożywienie myśli przejawiło się wśród niewidomych. Prysnęły nareszcie "przesądy światło ćmiące", które głosiły, że niewidomi mogą tylko fizycznie pracować. Żywym zaprzeczeniem wszechwładnie panującej utylitarystycznej teorii produktywizacji niewidomych jest liczna młodzież studiująca w szkołach średnich i wyższych. Ci ludzie łakną wiedzy i chcą pracować umysłowo. Ta młodzież przeżywa najczęściej po ukończeniu studiów tragedię. Czeka młody adept nauki na pracę w swoim zawodzie rok, dwa lata, aż wyczerpanego materialnie porwie produktywizacja niewidomych do warsztatu szczotkarskiego. Oderwany od życia umysłowego kostnieje, marnując rozwinięte zdolności. 
Nie lepszy los spotyka wielu z ociemniałej inteligencji. A przecież ci ludzie czują, myślą, mają aspiracje nie w pionie i po linii warsztatu. Oni mają wiedzę i chcą służyć wydajniej społeczeństwu, które nie może sobie pozwalać w obecnym ciężkim okresie na takie straty. Jednak nie od razu Kraków zbudowano, jak i nie od razu można zmienić los niewidomego inteligenta. Na razie niewidomi chcą wypowiedzieć się, dyskutować, dzielić z innymi swoimi osiągnięciami i zamierzeniami. Właśnie z tych gorących chęci i myśli wyłania się wizja klubu inteligencji niewidomej przy Polskim Związku Niewidomych. 
Zadaniem jego - rozpuszczenie lodów wokół niewidomych i wciągnięcie ich do ogólnego procesu rozwoju myśli. Bezwzględnie, w takiej sytuacji klub jest konieczny, gdyż przyczyni się do włączenie niewidomych w nurt życia umysłowego, jeśli się zważy, że wśród nich znajdują się prawnicy, nauczyciele, pracownicy zakładów naukowych, artyści, itp. Nie wolno zapominać, że były czasy, gdy niewidomi zasiadali w sejmie Rzeczpospolitej Polskiej, służąc Ojczyźnie owocnie ze wszystkich sił. 
Zresztą drzwi są otwarte! Sprawa zagajona, a wy, którzy nie chcecie myśli swych chować pod korcem, wypowiadajcie się na temat form i zadań klubu niewidomej inteligencji. 
 
 aaa 
 9. WPROST ALBO NA OPAK 
 
aaa 
9.1. Śmieszne, nieśmieszne 
Brajlosław 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Zorientowana pasażerka 
 
Trasa Warszawa Świnoujście nie należy do krótkich. Pociąg przemierza ją w ciągu ładnych kilku godzin. Pasażerowie jadą, czytają, drzemią i rozmawiają, jak popadnie. 
Pewnego razu niewidomy siedział sobie przy drzwiach przedziału, żeby ludziom po nogach nie deptać, kiedy fizjologia zmusi go do udania się na koniec wagonu, albo jeżeli zechce postać na korytarzu, żeby nogi rozprostować. W przedziale toczyła się rozmowa na temat, jacy to teraz ludzie są niedobrzy. Niektórzy są tak głupi, że rozmowa z nimi jest nie do zniesienia. Pół godziny takiej rozmowy to i garbatego by zgniewało. 
Kiedy niewidomy to usłyszał, zapytał czy naprawdę garbaci są tacy cierpliwi. Usłyszał, że to oczywiste - życie ich do tego zmusza. Głusi są za to bardzo nerwowi. Nie mogą się dogadać, więc się złoszczą. 
A niewidomi - zapytał. 
Niewidomi są podejrzliwi, złośliwi, zawistni, nieufni, nerwowi. 
A skąd biorą się te ich cechy? 
No, świata nie oglądają, nic ich nie cieszy, boją się, że ich kto oszuka, okradnie, że się potłuką, że... że... 
No, to się sporo o sobie dowiedziałem. 
Ależ ja mówiłam o niewidomych, a nie o panu. 
 
Na głuchego trafiłem 
 
Zygmunt jest osobą słabowidzącą. Zaprosił dziewczynę do teatru. Chciał mieć pewność, że nie zabraknie dla nich biletów. Kilka dni wcześniej poszedł do teatru, wszedł do holu, zobaczył eleganckiego faceta i zapytał go, gdzie są kasy biletowe. Nie było odpowiedzi. Powtórzył więc pytanie i znowu nic. Na głuchego trafiłem, czy co? Spróbował raz jeszcze i usłyszał śmiech. Ze sobą pan rozmawia. To jest lustro. 
Zaczął się również śmiać i przypomniał sobie, że Wiech miał podobną przygodę w Paryżu. Też elegancki Francuz, czyli on sam w lustrze, mu nie chciał odpowiedzieć. 
 
On nie pali 
 
Niewidomi przy ognisku na turnusie opowiadali dowcipy na swój temat. Jeden z nich powiedział: "Było to w czasach, kiedy po ulicach naszych miast jeździło więcej dorożek niż taksówek. Niewidomy chciał sobie zapalić papieroska, wyjął paczkę mentolowych i stwierdził, że nie ma zapałek. Przy chodniku usłyszał jakiś ruch. Przepraszam, czy mógłbym poprosić o ogień. On nie ma ognia, bo nie pali. To jest mój koń. Usłyszał w odpowiedzi, ale ja mogę panu podpalić. Okazało się, że prosił o ogień dorożkarskiego konia. 
 
 aaa 
9.2. Świat się zmienia 
Stanisław Kotowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
W okresie PRL-u pracowałem jako kierownik Działu Pomocy Rehabilitacyjnych i Usług Socjalnych w biurze ZG PZN. Zajmowałem się wówczas różnymi dziwnymi sprawami. 
Dr Michał Kaziów, jak Państwo wiedzą, był osobą całkowicie niewidomą, bez obydwu rąk. Życie jego wypełnione było mnóstwem trudności, ograniczeń i niemożliwości. Jedną z nich było załatwianie spraw higienicznych i fizjologicznych. Korzystał np. ze specjalnego sedesu. No i z tym sedesem właśnie powstał problem i trafił do mnie. 
Popsuły się jakieś jego części. Oczywiście, urządzenie wyprodukowane było gdzieś na Zachodzie. Trzeba więc było importować te części i zapłacić aż kilkadziesiąt dolarów USA. A z tym to dopiero był problem. Dzisiaj, kiedy dolar kosztuje 3 z groszami i kupić go można w każdym kantorze wymiany walut, trudno uwierzyć, że kilkadziesiąt dolarów stanowiło problem przerastający wszelkie możliwości. 
Próbowałem zdobyć te dolary w Ministerstwie Zdrowia i Opieki Społecznej, ale nie mieli. Trafiłem do Ministerstwa Finansów. No i tam objechali mnie jak św. Michał diabła. Dowiedziałem się, że usiłuję wyłudzić 60 czy 80 dolarów (nie pamiętam), że na litość biorę, że to niezgodne z postawą obywatelską, że nie rozumiem trudnej sytuacji kraju. I dolarów nie dostałem. 
Oczywiście, nie zawsze tak było. Z dolarami i szerzej z dewizami zawsze były trudności. Ale, jak zawsze, wszystko zależało od ludzi. Innym razem, jakiś wiceminister dał się zaprosić do siedziby ZG i odpalił dewizy na zakup pięciuset brajlowskich maszyn marki Perkins. Czasami jednak było i tak, jak z wspomnianym sedesem. Takie to były czasy. 
 
 aaa 
9.3. Mruczę i prycham 
Trzy epizody 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Epizod 1 - Piosenka dla niewidomych 
 
W styczniowym wydaniu "WiM" przeczytałem tytuł informacji: "I Światowy Festiwal Piosenki dla Niewidomych - Kraków 2013". Pomyślałem - ki diabeł? Jakiś kundel ogonem namieszał, czy co? Zacząłem czytać i zdumiały mnie zaraz pierwsze zdania. "Krakowskie Kluby Lions organizują Światowy Festiwal Piosenki dla Niewidomych "Głos z serca". Konkurs dedykowany jest utalentowanym wokalistom z niepełnosprawnością wzroku". 
Ileż to treści w tych kilkunastu słowach. Proszę, co za rozmach - "Światowy Festiwal" - światowy to nie byle co, nie jakiś regionalny, nawet nie europejski, jeno światowy. Pomyślałem: odżyła idea światowego centrum kultury muzycznej niewidomych, które ongiś zaczął budować w Luberadzu, wprowadzony w błąd szlachetny fundator, a PZN przyklaskiwał temu przedsięwzięciu. W "Pochodni" z maja 1993 r. czytamy: 
"W zamierzeniach fundatora tego przedsięwzięcia w Luberadzu ma powstać Centrum Kształcenia Muzycznego Dzieci Niewidomych i Niedowidzących. Będą tu przyjeżdżać z całego świata dzieci uzdolnione muzycznie, uczyć się, występować, a po powrocie do swych krajów - krzewić polską kulturę". Dobrze, że tym razem przynajmniej w Krakowie, a nie w Marszewie lub Grabówku. 
Nie czepiałbym się tego światowego, gdyby nie następne słowa z pierwszego zdania. - "Piosenki dla Niewidomych", bo już "Głos z serca" nie wywołuje zdziwienia, ale te piosenki dla niewidomych... 
Wiem, że są piosenki dziecięce, miłosne, pieśni patriotyczne, romantyczne, ballady, kołysanki - e! Nie znam się na tym, ale dla niewidomych. To znaczy, że będą brajlem śpiewane, czy jak? A może to takie, w których obowiązuje zakaz używania słów, które to ponoć niewidomym mogą sprawiać przykrość, np. do widzenia, popatrz, piękne kolory, barwy, itp. itd. Może tak, bo inaczej, to niby jakie te piosenki być mają? 
Są też festiwale piosenki polskiej, żołnierskiej, harcerskiej, rosyjskiej, turystycznej, ale dla niewidomych... To coś nowego i niezwykłego. 
Dalsza część informacji nie kryje w sobie już tak zaskakujących określeń. Nie wiem, czy ci niewidomi artyści zostaną wypromowani, ale dobrze, że ktoś chce ich promować. Po co jednak używać określeń, które wskazują na dziwną odmienność tychże artystów śpiewaków. 
A może to już mi się ze starości w głowie pokiełbasiło i nie rozumiem ludzkiego języka? A może ten język się jakoś zapętlił i wypowiada słowa, które nie wiadomo, co znaczą? 
Kochani moi! Pomóżcie mi rozwikłać ten dylemat. Bez Waszej pomocy będę się motał między zwątpieniem w swoje zdolności rozumienia a nieprzepartą potrzebą ludzi pisania o niewidomych tak, jakby byli oni nie z tej planety. 
 
Epizod 2 - Ulga na przewodnika 
 
Również w styczniowym wydaniu "WiM" przeczytałem artykuł Pauliny Bąk pt. "Opłacenie przewodnika z najbliższej rodziny nie uprawnia do ulgi rehabilitacyjnej". Przykre, że nie uprawnia, ale czy to już koniec tych przykrości? 
Czytamy: "Pani Maria z Warszawy co roku korzysta z ulgi rehabilitacyjnej. Gdy urząd skarbowy poprosił ją o wskazanie osoby, która była jej przewodnikiem, podała dane męża. Jako dowód załączyła deklarację PIT, w której wykazał i opodatkował zapłatę za tę usługę. Pracownicy urzędu skarbowego stwierdzili jednak, że mąż nie może przyjmować pieniędzy od żony, w związku z czym pani Maria nie ma prawa do ulgi podatkowej". 
Nie ma prawa to nie ma, ale czy powinna je mieć? Zastanówcie się jeno nad takim oto problemem. W wyżej wymienionym artykule znalazłem informację, że "Maksymalnie w ciągu roku można uwzględnić koszty nieprzekraczające 2280 zł. Wykorzystanie całej ulgi pozwala obniżyć podatek o 442 zł". 
Pięknie, kwota taka pieszą nie chodzi, ale i sensu w tym nijakiego nie znajduję. Pani Maria zaoszczędziła na podatku 442 zł, a jej mąż zapłacił podatek od kwoty, którą mu żona zapłaciła za przewodniczenie w wysokości 442 zł. 
I co, widzicie w tym sens, bo mnie to wygląda jak poczynanie dwóch kumów siedzących na kamieniach przy wiejskiej drodze. Kum Maciej mówi do kuma Kuby: widzisz te końskie bobki? Na co kum Kuba: Widzę, abo co? 
A zjadłbyś taki bobek? 
Nie zjadłbym. 
A gdybym ci dał sto złotych to byś zjadł? 
Za sto złotych to bym zjadł. 
Dostał stówę i zjadł bobek. Po chwili zwrócił się do kuma Macieja: 
Widzisz te bobki? 
Widzę odparł kum Maciej. 
A zjadłbyś taki bobek. 
Nie, nie zjadłbym. 
A gdybyś dostał sto złotych to byś zjadł? 
Za sto złotych to bym zjadł. 
Dostał stówę i zjadł. 
Po chwili Maciej do Kuby - oj, coś mi się widzi, że za darmo zjedliśmy te bobki. 
Tak chyba i pani Maria postępowała ze swoim mężem. 
Coś mi się widzi, że ta ulga jest tak pomyślana, żeby z niej nie można było korzystać. Pani Maria ze swoim mężem, wcześniej czy później, dojdą do wniosku, że bobków nie warto jeść, bo pożytku z tego nie ma nijakiego, a w zeznaniach podatkowych ulgę tę należy rozliczać i jeszcze kłopoty gotowe. 
Tak samo osoby obce, które pomagają niewidomym jako przewodnicy, z pewnością nie chcą dochodów z tego tytułu wpisywać do swoich zeznań podatkowych. Pieniądze z tego niewielkie, a kłopoty zawsze mogą być. Lepiej z daleka omijać niewidomych i ich pieniądze, a także urząd skarbowy. 
Ma rację Elżbieta Oleksiak mówiąc: - "Jak widać, państwo najpierw dało niepełnosprawnym osobom ulgę, a teraz robi wszystko, aby utrudnić jej stosowanie". 
A tę wypowiedź znalazłem również w styczniowym wydaniu "WiM" w artykule Przemysława Wojtasika: "Ulga dla niewidomych pod surowymi warunkami". 
 
 A swoją drogą, jeżeli nie chcecie mieć kłopotów, poczytajcie uważnie artykuły, które cytowałem. Problem polega na tym, że to, co zyska niewidomy, musi oddać jego przewodnik. I po co Wam taki interes? 
 Dobrze, że jestem kotem, a nie człowiekiem, bo z ulg nijakich nie korzystam. Na szczęście jeszcze nikt nie wpadł na pomysł, żeby od złowionych myszek płacić podatki. A swoją drogą durni są ci ludzie. Żaden kot nie wpadłby na coś takiego, żeby przekładać pieniądze z kieszeni do kieszeni, chwalić się tym fiskusowi i jeszcze mieć z tym tyle ceregieli. Żaden kot nie jadłby też końskich bobków. 
 
Epizod 3 - Biblioteka Centralna raus za burtę 
 
Oj, ta styczniowa "WiM"! Same dziwne sprawy w niej wyczytałem. Wyobraźcie sobie, że Centralna Biblioteka PZN powstała i 60 lat funkcjonowała w tym Związku. Funkcjonowała, ale przestała, bo grosiwa nikt dawać nie chciał. A może to o co innego chodziło? Nie mam pojęcia. 
Pamiętam czasy, w których PZN rozwijał się w zawrotnym tępie, zgarniał wszystko, co się dało nie bacząc czy jest to mu potrzebne, czy nie. Brał jak leciało, nawet gminną przychodnię lekarską i zobowiązywał się, że zapewni opiekę medyczną wszystkim mieszkańcom. Powoływał też spółki bez opamiętania, aż 17 ich powołał. No i budował światowe centrum muzyki niewidomych w Luberadzu. Rozwijał się, rozwijał, a teraz najwidoczniej się zwija. 
Ale co tam, ważne, żeby niewidomi książki mieli. Może tak będzie dobrze...? 
Wiadomo, że baba z wozu, koniom lżej. No tak, baba z wozu, ale przecież tym zaprzęgiem także panie powożą. 
 Epizodyczny Stary Kocur