Pr 2590

WIEDZA i MYŚL

INTERNETOWY MIESIĘCZNIK TYFLOSPOŁECZNY

Wydawca Stanisław Kotowski

Czasopismo nie jest dofinansowywane ze środków publicznych ani żadnych innych. Wydawane jest bez nakładów finansowych. Osoby piszące artykuły oraz zaangażowane przy redagowaniu, adiustacji i korekcie oraz kolportażu nie otrzymują wynagrodzenia. Fundacja „Klucz” przetwarza „WiM” nieodpłatnie na format MP3 w systemie DAISY, a IVO Software Sp. z o.o. udostępnia bezpłatnie niezbędne do tego oprogramowanie.

Czytelnicy otrzymują „WiM” również bezpłatnie. Wystarczy napisać na adres: ST.k@onet.pl lub ST.k1@wp.pl i w każdym miesiącu znaleźć aktualny numer w swojej „Skrzynce odbiorczej”.

Wersję dźwiękową oraz w formacie RTF można pobierać pod adresem:
http://wypozycz.bcpzn.pl/wim/
oraz:
                                        http://klucz.org.pl/WIM.php 
Pod tymi adresami można również pobierać numery archiwalne „WiM”.
Najnowszy numer w wersji DAISY znajduje się pod linkiem: 
wypozycz.bcpzn.pl/wim/WIM.zip 
Najnowszy numer w formacie RTF pobierać można pod linkiem: 
wypozycz.bcpzn.pl/wim/WIMRTF.zip 

Sierpień 2012 
Rok IV 
Nr 8(44)/2012 
 
REDAKTOR NACZELNY 
Stanisław Kotowski 

ADRES REDAKCJI (wyłącznie internetowy): 
st.k@onet.pl lub ST.k1@wp.pl

TELEFON KOMÓRKOWY: 
501-239-769 

Na łamach „Wiedzy i Myśli” zamieszczamy różne opinie i poglądy, w tym takie, z którymi się nie zgadzamy.

Spis treści 

OD REDAKCJI 
1. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA
1.1. Ze słownika rehabilitacyjnego (cz. 13)  - Louis Braille, brajl i pochodne  - Stanisław Kotowski
1.2. Niewidomy rzeźbiarz planuje kolejny projekt - Beata Rędziak
1.3. W tandemie raźniej -  Beata Rędziak
1.4. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH CZYNNOŚCIACH  - Nasz ubiór  - Ryszard Dziewa
2. OKULISTYKA, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE
2.1. Katowice: kącik zabaw dla małych pacjentów okulistyki
2.2. MZ: o realizatorach przeszczepień rogówki u chorych z ryzykiem utraty przeszczepu
2.3. Grmapa - gadająca mapa  - Grzegorz Złotowicz
2.4. Wynalazek gdańskiego studenta: alfabet Braille'a na smartfonie - Katarzyna Fryc
2.5. SGH coraz bardziej dostępna i przyjazna dla osób niepełnosprawnych  - Dr Czesław Ślusarczyk
3. ROZMOWA MIESIĄCA  - Z Barbarą Szymańską rozmawia Stanisław Kotowski (cz. 2)
4. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE
4.1. Poszerzamy możliwości korzystania z "WiM"
4.2. Dużo dowiedzieć się można o psach przewodnikach
4.3. Enable - technologie informacyjne I komunikacyjne wspierające edukację osób niepełnosprawnych
4.4. Startuje X edycja konkursu "Człowiek bez barier"
4.5. Ciągle jest z nami
4.6. Właściwy czas na naciski  - Henryk Lubawy
4.7. Wytyczne w sprawie sygnalizacji dźwiękowej stosowanej na przejściach dla pieszych z sygnalizacją świetlną
4.8. Sygnalizacja na przejściach dla pieszych  - Henryk Lubawy*
4.9. Lekarz brajlowskich zegarków
4.10. Sprostowanie
4.11. W e-Kiosku nie ma już miesięcznika "Bluszcz"
5. ORGANIZACYJNE, PRAWNE, PRAKTYCZNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY
5.1. Konfederacja organizacji działających na rzecz niewidomych i słabowidzących  - Stanisław Kotowski
5.2.. Ach ci kłopotliwi inwalidzi  - Maria Marchwicka
5.3. Niepełnosprawność częstym powodem poczucia dyskryminacji
5.4. Badania: dzieci niepełnosprawne czterokrotnie bardziej narażone na przemoc
5.5. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH  - Ginące zawody dla niewidomych  - Jerzy Ogonowski
6. FAKTY, POGLĄDY, OPINIE I POLEMIKI
6.1. O dworcach, o wózkowiczach i o PZN-ie  - Stanisław Kotowski
6.2. Z dyskusyjnej listy  - Opracowała Kaktus
7. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE
7.1. Od 2 lipca br. osoby niepełnosprawne mogą składać wnioski o  - Tomasz Żołdak, oprac.: GR
7.2. Wyjaśnienie Biura Prasowego PFRON w sprawie artykułu pt.: "Powiaty wyciągają rękę po pieniądze do PFRON"
7.3. Dodatkowe 100 zł tylko dla rodziców dzieci z niepełnosprawnością  - Beata Rędziak
7.4. Urząd zarejestruje niepełnosprawnego  - Beata Lisowska, oprac.: AJ
7.5. Posłowie za uszczelnieniem systemu wsparcia zatrudnienia niepełnosprawnych
7.6. Długie godziny zajęć inwalidy jedynie na wniosek  - Grażyna Ordak, oprac.: GR
7.7. Od lipca niższe dofinansowania do pensji niepełnosprawnych pracowników  - Michalina Topolewska, oprac.: GR
7.8. Poza systemem  - Beata Rędziak
7.9. Wzrosną dofinansowania dla niepełnosprawnych  - mrz, oprac.: AJ
7.10. Wyższe świadczenie pielęgnacyjne  - Monika Adamowska, oprac.: GR
7.11. Pomoc dla chorych i niepełnosprawnych  - Ewa Furtek, oprac.: GR
7.12. Komu ZUS przyzna emeryturę z urzędu  - Zygmunt Łobejko, oprac.: AJ
7.13. W przyszłym roku emerytury i renty wzrosną o 4,18 proc.  - Paweł Jakubczak, oprac.: GR
7.14. Świadczenia znów będą waloryzowane procentowo  - Paweł Jakubczak, oprac.: AJ
7.15. Dużo zmian w Ustawie o rehabilitacji  - Tomasz Przybyszewski
7.16. Pomoc w leczeniu to nie dochód  - dfr, oprac.: GR
7.17. Zmiany w funduszu rehabilitacji  - MT, oprac.: GR
7.18. Wciąż brak niepełnosprawnych pracowników w służbie cywilnej - Beata Rędziak
7.19. Firmy z otwartego rynku pracy poczekają na wyższe dopłaty do pensji  - Michalina Topolewska, oprac.: GR
7.20. Jakie dofinansowanie z PFRON dla pracodawców od 1 lipca 2012 r.  - Rzeczpospolita, oprac.: GR
7.21. Senat za ratyfikacją Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych
7.22. Warszawa: rusza program dofinansowania dla osób niepełnosprawnych
8. WSPOMINAMY LUDZI I WYDARZENIA
8.1. Życie i działalność Modesta Sękowskiego
8.2. Tak było  - Jerzy Szczygieł
9. WPROST ALBO NA OPAK - 9.1. Niezwyczajna winda - E.W. 

9.2. Wakacje wokół pracy  - Wakacyjny Bączek
9.3. Mruczę i prycham  - Niebotyczne możliwości niewidomych

aaa 
OD REDAKCJI 
 
Lato bogate w wydarzenia, pogoda urozmaicona, upały jak należy - jednym słowem kanikuła w pełni. 
Niektórzy z Państwa pracują, niektórzy wypoczywają - turnusy, wycieczki, Euro, Olimpiada - jest ciekawie i mamy nadzieję, że pięknie. 
Wszystkim Państwu życzymy jeszcze wielu miłych przeżyć i powodów do zadowolenia w każdym dniu. 
A jeżeli zdecydują się Państwo zajrzeć do "WiM", szczególnie polecamy pozycje: 4.6., 4.7. i 4.8. . Traktują one o konieczności ujednolicenia dźwiękowej sygnalizacji na skrzyżowaniach ulic w naszych miastach. Obecnie stosowane są różne sygnały, o różnej głośności i różnej lokalizacji źródła dźwięku. Utrudnia to korzystanie z nich i naraża niewidomych na niebezpieczeństwo. 
Sejm RP rozpoczyna właśnie pracę nad tym zagadnieniem. Konieczne jest więc podejmowanie wszelkich dostępnych starań w celu uświadomienia posłom wagi zagadnienia. Zamieszczone publikacje ułatwią to zadanie. 
Pragniemy też zwrócić uwagę na pozycje: 7.1. i 7.2. Zorientują się Państwo, jak ta sama sprawa wygląda zupełnie inaczej w wydaniu prasowym, a inaczej w wydaniu urzędowym. 
Zdarza się, że wygląda inaczej nawet w tej samej gazecie i w wydaniu tego samego autora. Prosimy porównać pozycje 7.13. i 7.14. 
W dniu 2 lipca autor wiedział, ile wyniesie waloryzacja rent i emerytur w 2013 r., a w dniu 10 lipca już tego nie wie i twierdzi, że: "O tym, ile wyniesie wskaźnik procentowy waloryzacji, przekonamy się dopiero na początku przyszłego roku, kiedy poznamy inflację i realny wzrost płac w 2012 r." 
Tak to jest z tą prasą. Mamy jednak nadzieję, że nasze publikacje, tj. te pisane specjalnie dla "WiM" nie zawierają takich sprzecznych informacji. Czym innym są prezentowane poglądy i opinie. Te są i powinny być różnorodne, bo każdy z nas inaczej ocenia te same wydarzenia, ma różne poglądy na te same sprawy, po prostu różnimy się między sobą. 
 
 aaa 
1. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA 
 
aaa 
1.1. Ze słownika rehabilitacyjnego (cz. 13) 
Louis Braille, brajl i pochodne 
Stanisław Kotowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Louis Braille urodził się 4 stycznia 1809 r., zmarł w dniu 6 stycznia 1852 r. 
W wieku pięciu lat stracił wzrok. W dziesiątym roku życia został oddany do szkoły w Coupvray. Tu mógł uczyć się wyłącznie pamięciowo. W 1819 r. został oddany do Królewskiego Instytutu Valentin Hauy w Paryżu. W Instytucie nie było dobrego pisma dla niewidomych, gdyż nie zostało jeszcze opracowane. Posługiwano się książkami tłoczonymi wypukłym alfabetem łacińskim. Niewidomi mogli z trudnością czytać takie teksty, ale nie mogli pisać. Do pisania była niezbędna ciężka maszyna tłocząca. 
W 1815 r. Charles Barbier de la Serre - kapitan artylerii, przekazał Instytutowi pismo punktowe, które opracował dla wojska. W jego zamierzeniach pismo to miało być szyfrem i umożliwiać czytanie bez światła. Był to skomplikowany system. Każdy znak składał się z jedenastu punktów rozmieszczonych na prostokącie, w pięciu kolumnach, po sześć punktów w każdej. Pismo to okazało się zbyt trudne dla wojska, ale stało się podstawą poszukiwań Ludwika Braille'a. 
Ludwik, mając 16 lat, w 1825 r., znakomicie uprościł ten system i opracował bardzo proste pismo, które niewidomi mogą czytać i mogą nim pisać przy pomocy ręcznych przyborów, tj. rysika i specjalnej tabliczki. 
Ludwik Braille uznał, że najlepiej wyczuwalny jest wypukły punkt. I tak z kompilacji sześciu punktów stworzył pismo, które wciąż jest używane przez niewidomych na całym świecie. 
Litery składają się tylko z jednego, dwóch, trzech, czterech lub pięciu punktów wybranych z sześciu ułożonych w dwóch pionowych kolumnach, po trzy punkty w kolumnie. Każda litera doskonale mieści się pod opuszką palca i jest dobrze wyczuwalna. Sześciopunkt umożliwia utworzenie 63 znaki. Jest to wystarczające do zapisania wszystkich liter alfabetu łacińskiego, znaków diakrytycznych, np. polskich, znaków pisarskich i znaków używanych tylko w tym piśmie - znaku wielkiej litery oraz znaku liczbowego. Ten pierwszy sprawia, że nie są potrzebne litery wielkie i małe, bo jego dodanie sprawia, że litera mała staje się wielką. W ten sposób dodanie jednego znaku znakomicie upraszcza cały system, bo nie ma konieczności, np. w języku polskim pisania 64 różnych liter, a wystarczą tylko 32 znaki, no i znak wielkiej litery. Znak liczbowy natomiast umożliwia pisanie cyfr i liczb. Zastosowanie tego znaku przekształca 10 pierwszych liter alfabetu łacińskiego w cyfry. To również upraszcza cały system. 
System opracowany przez Ludwika Braille'a umożliwia: 
a) czytanie i pisanie, 
b) zapisywanie tekstów w różnych językach, 
c) zapisywanie nut, 
d) zapisywanie symboli i wzorów matematycznych, chemicznych i fizycznych. 
Okazało się więc, że system ten rozwiązuje problemy czytania i pisania. Przy jego pomocy można biegle czytać i biegle pisać. Przy głośnym czytaniu dobrzy brajliści dorównują osobom widzącym. Nie jest to możliwe przy czytaniu cichym. Stosując skróty i stenografię niewidomi mogą pisać bardzo szybko. Niestety, w Polsce mamy tylko skróty brajlowskie, które są znacznie skromniejsze od stenografii. 
Następnie, ale to już znacznie później, do sześciopunktu dodano po jednym punkcie w każdej kolumnie. Poszerzyło to znacznie możliwości całego systemu, gdyż umożliwia utworzenie 255 znaków. Tak rozbudowane pismo służy niewidomym stenotypistom, osobom zajmującym się wyższą matematyką oraz programistom komputerowym. 
Warto zauważyć, że tego genialnego wynalazku nie uznali ówcześni nauczyciele niewidomych, wyśmiali i odrzucili. 
Wynalazek podobał się jednak niewidomym uczniom. 
Z powodu oporów tyflopedagogów pismo to zaczęto stosować oficjalnie w wielu krajach dopiero w drugiej połowie XIX wieku. W ojczyźnie jego wynalazcy trzeba było czekać aż 25 lat na uznanie nowego pisma. Ludwik Braille był już śmiertelnie chory, kiedy władze podjęły tę decyzję. Niemieccy niewidomi czekali na dobre pismo aż 54 lata, mimo że pismo było już gotowe. 
Ludwik Braille był bardzo dobrym uczniem i wykazał się niezwykłymi zdolnościami również w innych dziedzinach. W wieku od 11 do 19 lat otrzymał wiele nagród za prace trykotarskie, za wyniki w gimnastyce, historii, geografii, arytmetyce, retoryce, kompozycji, logice, algebrze, grze na wiolonczeli i fortepianie. Nauczycielem został już w wieku osiemnastu lat. Był też organistą. 
Żył zaledwie 43 lata, z czego przez 19 lat borykał się z gruźlicą. Pochowany został na cmentarzu parafialnym w Coupvray. Po stu latach jego szczątki przeniesione zostały do Panteonu w Paryżu, gdzie spoczął obok najwybitniejszych Francuzów. Pośmiertnie został odznaczony najwyższym francuskim odznaczeniem Orderem Legii Honorowej. 
 
Pismo wynalezione przez Ludwika Braille'a, jak już wspomniałem, stosowane jest przez niewidomych na całym świecie. Nazywamy je brajlem lub pismem punktowym. 
Od nazwiska twórcy brajla pochodzą żargonowe określenia używane przez wielu polskich niewidomych - brajlować, zamiast oglądać, brajlak, zamiast niewidomy. 
Przymiotnik utworzony od nazwiska Braille - brajlowski, dodawany jest do nazw różnych wyrobów, żeby zaznaczyć, że jest to wyrób właśnie dla niewidomych. I tak mamy, np. brajlowską maszynę do pisania, brajlowską drukarkę, brajlowski zegarek, brajlowskie rysunki, mapy, plany. 
Podobnych określeń używamy nie zawsze ściśle z ich znaczeniem. Pismo nazywane brajlem jest pismem punktowym, składa się z wypukłych punktów. W takim rozumieniu, np. rysunek wykonany ciągłymi liniami nie jest rysunkiem brajlowskim, ale dla wygody i uproszczenia możemy go tak nazywać. 
 
Brajl wyparł wszystkie wcześniejsze i późniejsze systemy pisma wymyślanego dla niewidomych i stał się systemem dominującym. Jest bowiem najbardziej wygodny, prosty i uniwersalny. 
W ostatnich dziesiątkach lat brajl traci na znaczeniu, chociaż w niektórych sytuacjach nie da się niczym zastąpić. 
Pierwszy poważny cios pismo to otrzymało od wynalazku umożliwiającego zapis i odtwarzanie dźwięków. Magnetofony, a następnie odtwarzacze Mp3 umożliwiają łatwe czytanie. Powstały książki mówione dla niewidomych. Wielu przerzuciło się z brajla na czytanie przy pomocy magnetofonu. Wielu jednak pozostało przy brajlu. 
Magnetofon jednak nie daje takich możliwości jak brajl. Trudno jest nagrywać tworzone dłuższe teksty, gdyż nie można łatwo poprawiać, zmieniać, uzupełniać. Zresztą i brajl nie daje tu dużo możliwości. Niejednokrotnie potrzeba dodania jednego słowa powoduje konieczność przepisywania całej strony, a czasami i następnej. Brajl jednak stwarza możliwości, których nie ma magnetofon, dyktafon czy odtwarzacz. O tym jednak za chwilę. 
Drugi, o wiele mocniejszy cios, brajl otrzymał od komputerów. Komputery, skanery, internet, edytory tekstów, arkusze kalkulacyjne itp. spowodowały, że znaczenie pisma punktowego zostało poważnie zmniejszone. 
Trzeba jednak wiedzieć, że przy wykonywaniu niektórych czynności niewidomy bez brajla obejść się nie może. 
Nie wyobrażam sobie rozwiązywania równań z wieloma niewiadomymi bez posługiwania się brajlem. Tak samo nie wyobrażam sobie zapisów wzorów chemicznych i fizycznych oraz sprawnego posługiwania się nimi, rozwiązywania zadań z tych dziedzin, w inny sposób jak tylko brajlem. Trudno też uczyć się języków obcych, zwłaszcza pisownii, ortografii, interpunkcji bez posługiwania się pismem punktowym. 
Korekta dłuższego tekstu, nawet w języku ojczystym, może być bardzo uciążliwa. Oczywiście, istnieje możliwość korekty automatycznej, tyle że dla takiej korekty nie ma znaczenia czy "może" jest napisane przez "ż", czy przez "rz". To samo dotyczy słów hart i chart, i pewnie jeszcze innych, nie mówiąc już o pisowni nazwisk. 
Trudne jest też sprawdzanie interpunkcji. Wprawdzie można czytać tekst z jednoczesnym czytaniem wszystkich kropek, przecinków, myślników, wykrzykników, nawiasów itd. Jednak jest to bardzo uciążliwe i trudno jest się skupić na stylu i treści. Podkreślam, że dotyczy to długich tekstów, z krótkim można sobie poradzić. Monitor brajlowski problem ten rozwiązuje. 
 
Niezależnie od walorów brajla, pismo to straciło wiele na swej przydatności i nie jest już monopolistą. Musi konkurować z urządzeniami do zapisu i odtwarzania dźwięku oraz z komputerami i tym wszystkim, co się z nimi wiąże. 
Brajl jest bardzo prostym systemem. Nauczenie się pisania nie wymaga wiele czasu i inteligencji. Może to zrobić niemal każdy bez większego wysiłku. Inaczej jest z czytaniem. Czynność ta wymaga mozolnej nauki i wielu, bardzo wielu ćwiczeń, czyli czytania, czytania i jeszcze raz czytania. Jeżeli jednak są inne, łatwiejsze sposoby czytania, motywacja do tego wysiłku zostaje poważnie osłabiona. W rezultacie, najczęściej, dobrze to pismo opanowują tylko osoby, które uczą się go od dzieciństwa, czyli uczniowie szkół dla niewidomych. 
Obniżenie motywacji powoduje, że znajomość pisma punktowego w wielu przypadkach jest bardzo słaba i niewidomi nie posługują się nawet tam, gdzie nie wymaga to długiego ślęczenia nad brajlowskim tekstem, np. odczyt nazwy leku na opakowaniu. 
 
Niektórzy starsi niewidomi nie docenili postępu w omawianej dziedzinie. Z góry uznali, że komputery to nie dla nich, im wystarczy brajl. Popełnili przy tym poważny błąd - zamknęli sobie drogę do łatwych kontaktów międzyludzkich, do bardzo łatwego korzystania z informacji, do uczestnictwa w społeczeństwie informacyjnym. Traktują oni pismo punktowe jak przedmiot kultu, a nie jak narzędzie umożliwiające korzystanie ze słowa pisanego. W każdym przypadku, jeżeli jest to tylko możliwe, niewidomy powinien zaopatrzyć się w sprzęt komputerowy oraz odpowiednie oprogramowanie i opanować umiejętność posługiwania się nimi. Poszerzy to w niewyobrażalny sposób jego możliwości, a brajla nie musi się wyrzekać. Może nadal czytać książki i prasę brajlowską, której zresztą jest coraz mniej. Może też, a nawet musi, jeżeli jest mu to potrzebne, posługiwać się brajlem przy wykonywaniu czynności, o których już pisałem. Podkreślam, brajl jest narzędziem, a nie przedmiotem kultu - komputer również. Posługujmy się jednym i drugim w zależności od tego, przy pomocy którego z nich łatwiej wykonywać dane czynności. Pamiętajmy, że brajl i nowoczesne urządzenia są dla nas, a nie my dla nich. 
 
 aaa 
1.2. Niewidomy rzeźbiarz planuje kolejny projekt
Beata Rędziak 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2012-06-27 
 
Niewidomy artysta Leszek Kaczmarek planuje wykonać trzymetrową rzeźbę z płyt CD i DVD, która stanie w Nowych Skalmierzycach. Rzeźba, przedstawiająca kwiat w donicy, ma ważyć trzy tony i składać się ze 150 tys. płyt. 
To nie pierwsza autorska praca niewidomego 33-latka z gminy Nowe Skalmierzyce. 
- Wcześniej z kartonów wykonałem oryginał kościoła, który stoi w parafii w Nowych Skalmierzycach, a potem 1,5-metrowy wiatrak ze styropianu. Lubię prace manualne, wszystko robię ręcznie - mówi Kaczmarek. 
Jego drugą pasją jest muzyka - wykonuje hip-hopowe kompozycje do wierszy Marty Konrady-Przybylskiej. Rzeźby wykonuje sam, choć chętnie korzysta z sugestii i podpowiedzi. 
- Płyty muszę odpowiednio przycinać, bo okrągłymi bokami nie skleją się dobrze. Testowałem też odpowiedni klej, wytrzymały na różne warunki atmosferyczne, i znalazłem dobry klej gumiasty - opowiada artysta. 
Gmina Nowe Skalmierzyce obiecała dofinansować ten projekt. W całości rzeźba będzie kosztować ok. 7-8 tys. zł. Jednak by mogła powstać, konieczne jest zebranie odpowiedniej liczby płyt. 
- Na razie mam ich 10 400, więc potrzeba jeszcze dużo. Myślę, że rzeźba powstanie w przeciągu 4-5 lat, może uda się szybciej - planuje Kaczmarek. 
Gdy miał 3 lata, zachorował na jaskrę. W wieku 12 lat przeszedł operację na jedno oko, po pół roku - na drugie, jednak wzrok stopniowo się psuł. Przestał widzieć całkowicie, gdy miał 18 lat. Obecnie uczęszcza na Warsztaty Terapii Zajęciowej. 
Wszyscy, którzy chcieliby przekazać płyty na budowę rzeźby, mogą je dostarczać osobiście lub przesyłać pocztą na jeden z poniższych adresów: 
Warsztat Terapii Zajęciowej w Ostrowie, ul. Wiejska 1 (pn-pt, godz. 7.00-15.00) 
Radio Centrum w Kaliszu, ul. Częstochowska 12 (pn-pt, godz. 8.00-16.0) 
Szkoła Muzyczna "Music Store" w Kaliszu, ul. Przemysłowa 8 
 
 aaa 
1.3. W tandemie raźniej 
Beata Rędziak 
 
Źródło www.niepelnosprawni.pl 
 Data opublikowania: 2012-07-05 
 
Byli już, m.in. na Roztoczu, w Bieszczadach i na Mazurach. Zdarzało się, że rowerowy tandem przeradzał się w tandem na całe życie. Okazuje się, że kto raz spróbuje wypraw na tandemie, niezależnie czy jest widzącym pilotem czy współpracującym niewidzącym, trudno już jest mu zrezygnować z tej formy aktywnego wypoczynku, rehabilitacji i integracji. 
 
Od przedszkola 
 
Przekonali się o tym uczestniczy rajdów rowerowych na tandemach, które od dziesięciu lat organizuje Koło Polskiego Związku Niewidomych w Mikołowie. 
- Turystyka rowerowa jest aktywną metodą rehabilitacji; częsty problem osób z niepełnosprawnością to trudność w wyjściu z domu. Rower jest na pewno dobrą mobilizacją do tego- mówi Kornel Chmiel, prezes Koła PZN w Mikołowie. Tandemy wśród osób z dysfunkcją wzroku były popularne już wcześniej, m.in. Koło PZN w 
Wodzisławiu organizowało takie wyprawy po województwie śląskim. 
- Chcieliśmy z moim kolegą Antonim Ludwigiem, by to były rajdy dłuższe, po Polsce. Interesuje nas przede wszystkim turystyka kwalifikowana, czyli nie jak największa ilość przejechanych kilometrów, ale program zwiedzania i poznawania kultury danego regionu, zabytków, historii i kuchni - mówi Chmiel. 
 
Na promie na rzece Bug 
 
- Zaczynaliśmy jak przedszkolaki, pierwszy rajd po powiecie mikołowskim odbył się sześcioma tandemami, czyli było sześć osób niewidomych i sześć pełnosprawnych. Rowery zakupiliśmy z dotacji Gminy Ornontowice i przejechaliśmy ok. 50 km. Drugi wyjazd był już w Bory Tucholskie, które nas zachwyciły. 
Jedziemy busem do danego miejsca i stamtąd rozpoczynamy wyprawę na tandemach. Średnio robimy na wyjeździe ok. 600 km. Zazwyczaj, z małymi wyjątkami, rajd trwa 9 dni - opowiada prezes mikołowskiego Koła PZN. 
Na wyprawie w Borach Tucholskich stało się jasne, że posiadany sprzęt nie jest wystarczający do większych dystansów, było bardzo dużo awarii rowerów. Dlatego teraz uczestnicy rajdu muszą mieć swój tandem. 
- My jako organizatorzy zapewniamy całe zaplecze, staramy się o dofinansowanie wyjazdów i dobrą organizację - mówi Chmiel. 
 
Przewodnik jak orkiestra 
 
Organizacja faktycznie musi być dobra, bo baza noclegowa zmienia się nawet kilkakrotnie w ciągu jednej wyprawy. Bardzo istotnym elementem powodzenia danego wyjazdu jest dobry przewodnik. - To 50-60 proc. udanego rajdu. Szukamy takich ludzi przez Internet, śledzimy organizacje w danym regionie, gdzie się wybieramy i tak znajdujemy ludzi. Dobry przewodnik jest jak orkiestra na weselu. Jego zadaniem jest przygotować program wyprawy. To musi być osoba z wiedzą, która też musi z nami jeździć na rowerze, a nie sterować zdalnie, musi to lubić, znać historię. Trafiliśmy, np. na doskonałego przewodnika po Roztoczu, Karola Piskorskiego. Zdarzyło się tak, że jedna para nie mogła absolutnie zgrać się na tandemie; to też jest możliwe. Przewodnik tak ułożył im program, że dziennie przemierzali pieszo nawet ok. 40 km - opowiada Chmiel. 
- Kiedy jesienią ubiegłego roku odebrałem telefon z prośbą o zorganizowanie rajdu rowerowego dla niewidomych, myślałem, że to jakiś głupi żart. Okazało się, że dla niewidomych z Mikołowa z województwa śląskiego jazda na rowerze to normalka. (... ) Opracowanie trasy 11-dniowego rajdu dla osób z dysfunkcją wzroku było nie lada wyzwaniem. Na szczęście miałem pomoc od samych zainteresowanych, którzy stopniowo wprowadzali mnie w tajniki rehabilitacji osób niewidomych i słabowidzących i udzielali wskazówek, co do przebiegu trasy i atrakcji - pisze na stronie klubu turystyki rowerowej "Eskapada" Jerzy Tokajuk, przewodnik grupy rowerowej z Mikołowa po Podlasiu. 
 
Zabezpieczeniem i zapleczem technicznym oraz medycznym każdej wyprawy jest bus. 
 
Niekiedy ktoś nie może z różnych względów jechać na tandemie, ale wtedy jest bardzo pomocny w sprawach organizacyjnych. - Mamy np. Pana Pawła, który jedzie busem i jest nieocenioną pomocą, np. przy wypakowywaniu sprzętu itp. Bardzo sobie to cenimy, jest niezwykle przydatny i zorganizowany - mówi prezes. 
 
Czy leci z nami pilot? 
 
W każdej wyprawie ze względu na bezpieczeństwo może wziąć udział ok. 9 tandemów, choć chętnych na wyjazdy nie brakuje. Prezes Koła w Mikołowie mówi, że potrzeba i chęć do takich wyjazdów wśród osób niewidomych jest ogromna, ale nie zawsze niestety możliwe jest sprostanie tym oczekiwaniom. Głównym problemem często jest brak tzw. pilotów, czyli widzących osób, które siedzą z przodu na tandemie i nim kierują. 
- Szukamy ich wśród rodziny, znajomych, przyjaciół, przez Internet. Często osoby pełnosprawne boją się, że nie podołają, a tu nie ma czego się bać. Oczywiście wymaga to odpowiedzialności, ale nie jest to niczym trudnym. 
Zapraszamy wszystkich zainteresowanych wyprawami do zgłaszania się do naszego Koła - zachęca Chmiel. Wystarczy przejechać się tandemem, by zobaczyć jak nim kierować. 
Ciekawością, jak to jest, kierowała się Ewa Michalska, która była już pilotem na kilku wyprawach. 
- Dowiedziałam się przypadkiem o takiej możliwości, moja siostra chodziła na lekcje gitary do Doroty Chmiel, żony Kornela. Pierwszy raz pojechałam w 2006 r. na Mazury, to był rajd rowerowy połączony ze spływem kajakowym Krutynią. Podoba mi się taka forma aktywnego spędzania czasu, wyjazdy są zresztą świetnie zorganizowane, zwiedza się mnóstwo zabytków, a przy okazji można zrobić coś dobrego dla innych - opowiada. Podkreśla, że to działa też w drugą stronę. 
- Nauczyłam się podczas tych wypraw postrzegania rzeczywistości innymi zmysłami, nie tylko wzrokiem. Pamiętam, kiedy jechałam z Kornelem i w pewnym momencie zapytał mnie, czy przejeżdżamy koło tartaku. Tak było faktycznie, ale ja zauważyłam to dopiero po tym pytaniu, a on rozpoznał to po zapachu - opowiada Ewa. - Jadąc, opowiadałam Kornelowi co widać, jakie mijamy krajobrazy, a on potem wieczorem, gdy odpoczywaliśmy opowiadał to innym - wspomina. 
 
Przećwiczyć zaufanie 
 
Ewa podkreśla, że bardzo ważne w jeżdżeniu na tandemie jest wzajemne zaufanie obu osób. Jeśli osoba siedząca z tyłu, nie wczuje się w potrzeby kierowcy, może spadać na boki. Jednak to kwestia wprawy, odcinki podróży nie są zbyt długie. 
- Właśnie wczoraj obroniłam pracę magisterską z turystyki osób niewidomych i jestem przed kolejnym weekendowym rajdem na Górę św. Anny, udało mi się namówić dwie koleżanki. Przyjadą do mnie wcześniej, by poćwiczyć jazdę na tandemie - mówi Ewa. 
W studentach Chmiel pokłada duże nadzieje. Uważa, że uczący się na kierunkach turystycznych mogliby odbywać praktyki podczas wypraw rowerowych oraz uczestniczyć w ich przygotowywaniu. W związku z zapotrzebowaniem na takie wyjazdy koło zamierza w niedalekiej przyszłości nawiązać współpracę z odpowiednimi uczelniami, m.in. po to, by móc organizować takich wyjazdów więcej, a nie tylko raz w roku. 
W jeździe na tandemie może pomóc, oprócz wzajemnego zaufania, dobra kondycja i umiejętności techniczne. - Osoba niewidoma musi mieć zaufanie do przewodnika, bo to kierowca rządzi rowerem, ale sama też powinna być odpowiedzialna i nie może sobie odpuszczać. Jeśli trzeba dopompować powietrza w kole dobrze jeśli też potrafi to zrobić. Poza tym trzeba dbać o sprzęt, wieczorem należy sprawdzić, czy po całym dniu rower jest gotowy do następnego odcinka podróży. Często zmieniamy bazy noclegowe, pomocna jest samodyscyplina i niewielka ilość niezbędnego bagażu. 
W takich sytuacjach jest stuprocentowa integracja, warunki noclegowe są bardzo różne od hotelu w Białowieży po szkołę na Białorusi - opowiada organizator. 
 
Ahoj, przygodo! 
 
Na rowerowych szlakach nie brak przygód. Podczas pedałowania przez Kielecczyznę jeden z rowerów wymagał serwisu w miejscowości Serwis. Nie zawsze też jest łatwo i przyjemnie. Dopiero po czasie jeden z przewodników po bieszczadzkich traktach, kiedyś górnik, przyznał, że miał ochotę rzucić to po trzech dniach. Ze względu na kondycję obawiał się też 61-letni stroiciel pianin Wisław Bałuk. 
- Kiedy zaproponowano mi udział w wyprawie, w ogóle nie wziąłem tego pod uwagę; 40 lat nie jeździłem na rowerze. Dopiero gdy pojechałem do Mikołowa i przejechałem się na tandemie powiedziałem "jadę". I tak już zostało. Obawiałem się jedynie ze względu na formę, pamiętałem z geografii, że Bieszczady to jednak góry - śmieje się Bałuk. - Okazało się jednak, że nie ma problemu, bardzo mi się spodobało to bycie na rowerze, na powietrzu, moja praca nie daje mi takich możliwości - dodaje. 
Własny tandem udało mu się kupić ze środków na przełamywanie barier pozyskanych w PCPR. Bałuk układa też własne kompozycje muzyczne, specjalnie na wyjazdy, którymi umila czas wędrowcom podczas wieczornych ognisk i odpoczynku. 
- Dorota Chmiel gra na gitarze, ja jedynie pobrzękuję amatorsko; Pat Metheny nie musi czuć się zagrożony - żartuje. 
 
Serwis w Serwisie. 
Można się zakochać 
 
Aktywny odpoczynek na rowerze, oprócz wędrówek górskich, jest też pasją Bogumiły. Gdy przypadkiem dowiedziała się o tandemowych wyprawach postanowiła spróbować. Dla niej to był początek także zupełnie innej historii, która z rowerowego duetu przeniosła się w duet na całe życie. 
- Na pierwszej wyprawie byłam na Roztoczu. Zwykle nie jest tak, że od początku do końca jest przypisany jeden przewodnik do jednej i tej samej osoby. Na początku jeździłam z kim innym, ale na trzeciej wyprawie, chyba do ziemi lubuskiej, choć nie pamiętam dokładnie gdzie to było, przydzielono mi Tomka, jak się później okazało mojego przyszłego męża - opowiada ze śmiechem. - Ja jestem z Katowic, on z Sosnowca, jesteśmy małżeństwem od 3 lat - dodaje. 
Podobna historia wydarzyła się jeszcze jednej tandemowej parze. Bogumiła bardzo chwali organizację wypraw, bo można dotrzeć do miejsc, których samemu prawdopodobnie by się nie znalazło na mapie. Chmiel wspomina też telefon, który kiedyś odebrał w mieszkaniu. Dzwoniła przyszła panna młoda, by wypożyczyć tandem, aby pojechać nim wraz z przyszłym mężem do ślubu. 
- Pożyczyłem swój tandem - mówi Chmiel z uśmiechem. 
Bogumiła i Tomasz wybierają się już tradycyjnie na tegoroczny rajd na Ponidzie w województwie świętokrzyskim, który rozpoczyna się 3 sierpnia. Wybiera się na niego także Wiesław Bałuk. 
- Mam nadzieję, że będę mógł pojechać, bo na razie jest problem z pilotami. Bardzo potrzebujemy kierowców tandemów, mam nadzieję, że się uda - mówi. 
Do zdobytych przez tandemowych rowerzystów regionów należy też zaliczyć szlak zamków krzyżackich oraz Puszczę Kampinowską i Roztocze wraz z Lwowem. 
- Mieliśmy już propozycję współpracy od niemieckiej organizacji osób niewidomych. Wtedy podjęcie jej nie było możliwe, ale teraz, gdy mamy dobry sprzęt, spróbujemy odnowić kontakty. Trzeba się integrować i poznawać nowe rejony - zapowiada prezes Koła. 
Wyprawy są finansowane częściowo ze środków własnych uczestników, ale także ze środków PFRON, Gminy Ornontowice, Gminy Mikołów i Fundacji Bankowej im. dr. Mariana Kantona. 
 
aaa 
1.4. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH CZYNNOŚCIACH 
Nasz ubiór 
Ryszard Dziewa 
 
Źródło "Biuletyn Informacyjny" sierpień 2002 r. 
 
 Niewidomi mogą mieć szczególne kłopoty z doborem ubioru. Co prawda ostatnio nie przywiązuje się tak dużej wagi do odpowiedniej harmonii kolorów czy fasonu, ale nie zawsze moda idzie w parze z dobrym gustem i elegancją. 
Dobierając garderobę bierzemy pod uwagę rodzaj materiału, jego jakość, kolor i fason ubrania. Tylko dobrą gatunkowo garderobę można długo nosić i zachowuje ona ładną prezencję. Im mamy mniej pieniędzy, tym staranniejszego wyboru powinniśmy dokonywać. Oczywiście niewidomy samodzielnie nie powinien dokonywać zakupów odzieży, dodatków i obuwia. Zbyt dużo czynników należy przy tym uwzględniać. Bez kontroli wzroku jest to niemożliwe. 
Strój dobrze ubranego człowieka charakteryzuje się umiarem w doborze kolorów i fasonów, dopasowaniem do figury i typu urody, zharmonizowaniem wszystkich elementów od stóp do głowy. 
Kobieta może ubierać się kolorowo, mężczyzna - nie za bardzo. Elegancki pan, im starszy, tym bardziej musi uważać, by nie ośmieszyć się dobierając różnokolorowe elementy stroju. Trzy zharmonizowane kolory - to wszystko, na co może pozwolić sobie mężczyzna. 
Trzeba pamiętać, że są kolory, które żyją "w symbiozie", i takie które się "nie znoszą". Oto przykładowe, właściwe skojarzenia barw: 
- brąz, beż, zieleń, żółcień, 
- szary, granatowy, czarny, 
- szary, bordo, czerń. 
Do wszystkich trzech zestawów pasuje kolor biały. 
Z tymi kolorami jednak nie wszystko jest takie proste. Gdyby można było na pamięć nauczyć się sztuki dobierania kolorów, zbędne byłyby lustra. 
W pracy, w podróży, na spacerze nosimy ubrania w różnych odcieniach: beżowego, brązowego, szarego. Kolory ciemne, od marengo do czarnego włącznie oraz granatowe są zarezerwowane dla ubrań wizytowych. W słoneczne dni nosimy jasne ubrania. 
Tak jest, jeżeli stać nas na to, żeby mieć ubrania dostosowane do różnych sytuacji. Najczęściej brakuje nam na to pieniędzy. W takim przypadku kupując ubranie należy wybierać takie, które ma charakter możliwie uniwersalny. Nie będzie to szczytem elegancji, ale tak krawiec kraje, jak mu materiału staje. 
Warto pamiętać, że nawet najlepszy dobór ubrania nie wystarczy, żeby być eleganckim. Niezmiernie ważne są dodatki. Nawet nowe, dobrze uszyte ubranie nie wygląda ładnie, jeśli koszula nie będzie odpowiednio dobrana kolorem, fakturą i fasonem. Koszulę dobieramy w ten sposób, by razem z ubraniem i krawatem tworzyła zharmonizowaną całość. Do ubrania jednokolorowego będzie odpowiednia koszula biała, kolorowa lub kolorowa we wzorki; natomiast do ubrania mającego wzorek trzeba dobrać koszulę jednokolorową, pastelową. Do ubrania spacerowego w jednolitym kolorze można nosić koszulę jednokolorową lub kolorową w drobne wzorki. Do ubrania granatowego odpowiednia będzie koszula np. w błękitnym, nienasyconym kolorze; do brązowego - w kremowym; do szarego - w błękitnym lub kremowym. Rękawy koszuli powinny być dłuższe od rękawów marynarki i nieco wystawać, nie więcej jednak niż na półtora, dwa centymetry. 
Dobór odpowiedniego krawata jest sprawą trudną, zwłaszcza że powinien on być zharmonizowany z ubraniem i koszulą. Dobrze więc jest stosować zasadę: spośród trzech elementów - ubrania, koszuli i krawata jeden jest we wzorki: 
a/ ubranie w paski, koszula jednokolorowa, krawat jednokolorowy, 
b/ ubranie jednokolorowe, koszula w paski, krawat jednokolorowy, 
c/ ubranie jednokolorowe, koszula jednokolorowa, krawat we wzorki. 
Nosząc koszulę i krawat we wzorki mężczyzna przestaje być elegancki, a już zupełnie staje się pstry nosząc krawat, koszulę i garnitur we wzory. 
Ubranie i dodatki muszą być również dostosowane do typu urody i do sylwetki. Nie każdemu wszystko pasuje. Poza tym ubranie i dodatki muszą być czyste, dobrze wyprasowane. 
 
 Obuwie musi być również dobrze wyczyszczone i dopasowane do rodzaju ubrania. Do obuwia i ubrania należy dobrać odpowiednie skarpetki. Winny być one koloru garnituru, krawata, koszuli, bądź też dopasowane do koloru kamizelki. Unikać należy skarpetek wielokolorowych w wyraźne wzorki. Skarpetki białe pasują jedynie do adidasów i ubrania sportowego. 
Skarpetka powinna być na tyle długa, żeby przy podwinięciu się nogawek zakrywała ciało. 
Dałem kilka przykładów po to, żeby zwrócić uwagę na wiele różnorodnych uwarunkowań. Bez wątpienia nie wyczerpały one wszystkich zasad, reguł i wymogów elegancji. Nie jest możliwe dokładne zaproponowanie wszystkich zestawów odzieży, obuwia i dodatków. Wszystko to bowiem jest zmienne i uzależnione od wielu okoliczności. 
Wiemy, że ładne jest to, co jest modne; przestaje być modne - przestaje być ładne. Elegancja zależy też od środowiska, wieku, stylu życia, zamożności, gustów, upodobań i może jeszcze od czegoś. 
Nie jest łatwo radzić mężczyznom, a co dopiero kobietom. 
Moda kobiet ulega bardzo szybkim zmianom. Każda pani chce być inna, oryginalna, a jednocześnie ubierać się modnie. Jak już wspomniałem, paniom bardziej przystoi ubierać się kolorowo. U nich, oprócz wszystkiego tego, co obowiązuje mężczyzn, ważny jest makijaż, torebki, ozdoby i Bóg wie co jeszcze. Różnorodność w strojach kobiecych jest tak wielka, że trudno wyobrazić sobie wszelkie niuanse. 
Czy więc nie ma żadnej dobrej rady na elegancję? Jest i to bardzo prosta. Trzeba wiedzieć, że każdy drobiazg jest tu ważny. Trzeba też wiedzieć, że niewidomy nie jest w stanie nad tym zapanować. Powinien więc radzić się osób widzących, które mają dobry gust. 
Czy należy zawsze iść z modą i wydawać duże sumy na coraz to nowe pomysły specjalistów od wyciągania pieniędzy? 
Moda w ubiorze zmieniana jest z myślą o jak najszerszej klienteli i do niej jest adresowana. 
Człowiek modny nie zawsze jest elegancki. Nie każdemu aktualna moda pasuje. Natomiast elementy mody mogą być składnikiem elegancji. Zmiany mody w stroju kierowane są najczęściej do młodego pokolenia i panowie w średnim wieku i starsi nie powinni jej bezkrytycznie ulegać. To samo dotyczy kobiet. Nie wszystkie są młodziutkie i nie wszystkie mogą ubierać się jak podlotki. 
Pewnym ułatwieniem dla całkowicie niewidomych może być urządzenie do rozpoznawania kolorów, ColorTest. Potrafi ono bezbłędnie rozpoznawać nie tylko kolory podstawowe, ale i kilkadziesiąt odcieni. Wymawia je bardzo wyraźnie po polsku. Cena tego urządzenia jest wysoka - 2 667 zł. Można jednak ubiegać się w pcpr-ach o dotację na ten sprzęt w wysokości 80%. 
ColorTest jednak nie powie, czy w danym kolorze jest nam do twarzy, czy w danym okresie, w danym środowisku i w danej porze roku należy nosić kolorowe wdzianka, czy bardziej stonowane. To może nam zapewnić tylko życzliwa osoba widząca. 
 
 *** 
 
Proszę zwrócić uwagę na fakt, że powyższy tekst został napisany w 2002 r. Od tej pory, z pewnością, nastąpiły zmiany w modzie, kolorystyce itp. Przedruk tego artykułu ma na celu zwrócenie uwagi na znaczenie właściwego ubioru, skomplikowane uwarunkowania doboru szczegółów, na konieczność korzystania z pomocy osób widzących przy zakupach odzieży i doborze najodpowiedniejszego dla nas stroju i dodatków. 
Tak samo nie aktualne mogą już być warunki dofinansowywania sprzętu rehabilitacyjnego, np. ColorTestu. 
(Przypis redakcji "WiM") 
 
aaa 
2. OKULISTYKA, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE 
 
aaa 
2.1. Katowice: kącik zabaw dla małych pacjentów okulistyki 
 
Źródło: Gazeta Wyborcza/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2012-06-19 
 
Na terenie oddziału okulistyki dziecięcej katowickiego Szpitala Klinicznego nr 5 otwarto Bajkowy Kącik - świetlicę umożliwiającą małym pacjentom swobodną i bezpieczną zabawę w oczekiwaniu na zabieg. 
Kącik dla dzieci powstał w szpitalnej świetlicy, którą odnowili i wyposażyli wolontariusze z fundacji Dr Clown. W poniedziałek (18 czerwca) zaprosili dzieci do zabawy w Bajkowym Kąciku - informuje Gazeta Wyborcza. 
Oddział ma 30 łóżek i przyjmuje małych pacjentów z całego kraju m.in. z zaćmą, jaskrą, odwarstwieniem siatkówki, a także z powodu zeza, operacji powiek, schorzeń spojówek i urazów oka. 
Bajkowy Kącik powstał dzięki wsparciu fundacji Orange. 
Więcej: www.gazeta.pl 
 
 aaa 
2.2. MZ: o realizatorach przeszczepień rogówki u chorych z ryzykiem utraty przeszczepu 
 
Źródło: MZ/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2012-06-20 
 
Resort zdrowia opublikował wykaz realizatorów programu medycyny transplantacyjnej w zakresie zadania dotyczącego kontynuacji przeszczepienia rogówki u chorych z ryzykiem utraty przeszczepu z przyczyn immunologicznych. 
Jak podało Ministerstwo Zdrowia, decyzją Komisji Konkursowej, powołanej przez ministra zdrowia celem rozpatrzenia ofert i wyłonienia realizatora lub realizatorów Programu Wieloletniego na lata 2011-2020 Narodowy Program Rozwoju Medycyny Transplantacyjnej", w zakresie zadania dotyczącego kontynuacji przeszczepienia rogówki u chorych z ryzykiem utraty przeszczepu z przyczyn immunologicznych wyłoniony został oferent: Samodzielny Publiczny Kliniczny Szpital Okulistyczny w Warszawie. 
Więcej: www.mz.gov.pl 
 
 aaa 
2.3. Grmapa - gadająca mapa 
Grzegorz Złotowicz 
 
 Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
Data opublikowania: 2012-06-28 
 
Grmapa to program komputerowy umożliwiający bezwzrokowe przeglądanie map terenu, dzięki zastosowaniu dźwięku i tekstu zamiast obrazu do prezentowania informacji geograficznych. 
Program działa w środowisku Windows, do pracy wymaga zainstalowanej w komputerze karty dźwiękowej oraz oprogramowania czytającego ekran dla osób niewidomych: aktualnie Grmapa komunikuje się z NVDA, Jaws for Windows, oraz Window-eyes, albo - jeśli żaden z powyższych nie jest uruchomiony - teksty wypowiadane są przez domyślny syntezator Sapi5. 
Po zainstalowaniu Grmapy, potrzebne są mapy wybranych terenów, które można pobrać na stronie programu. 
Plik mapy zawiera informacje geograficzne o terenie, które można podzielić na trzy kategorie: punkty, linie i obszary. 
Punkty to najczęściej adresy, skrzyżowania ulic, oraz tzw. poi, czyli punkty zainteresowania: urzędy, banki, restauracje, sklepy itd. 
Linie to ścieżki, ulice, tory kolejowe i tramwajowe, granice dzielnic i województw, rzeki itd. 
Obszary to np. lasy, jeziora, większe rzeki, czasem inne tereny np. duże parkingi, fabryki, budynki itd. 
Wirtualna przestrzeń wczytanego terenu, to obszar, który można porównać do gigantycznej szachownicy - każde jej pole to kwadrat o boku 10 metrów. Użytkownik zwrócony jest twarzą na północ, ruch strzałką kursora przenosi do sąsiedniego pola w wybranym kierunku, czyli powoduje skok o 10 metrów: strzałka w górę - na północ, strzałka w lewo - na zachód, strzałka w prawo - na wschód, a strzałka w dół - na południe. Zarówno kierunek użytkownika, jak rozmiar jednego pola, można zmieniać w trakcie przeglądania mapy. 
Przestrzeń w promieniu kilku pól od pozycji użytkownika jest ilustrowana dźwiękami: obiekty słyszane po lewej stronie znajdują się w lewo od użytkownika, obiekty słyszane po prawej - znajdują się w prawo. Im cichszy dźwięk, tym dalej znajduje się obiekt. Ponadto, obiekty znajdujące się z tyłu, są prezentowane nieco niższym dźwiękiem od pozostałych, co wprowadza dodatkowy wymiar w odbiorze przestrzeni, choć jego wychwycenie może wymagać pewnej praktyki w korzystaniu z programu. 
Nazwa obiektu na aktualnym polu wypowiadana jest automatycznie przez używany program czytający ekran, a jeżeli sama nazwa mówi nam zbyt mało, za pomocą spacji możemy uzyskać dodatkowe informacje, m.in. typ obiektu, oraz miasto i województwo, w którym się on znajduje. Jeżeli znajdujemy się na linii np. drodze, automatycznie wypowiadany jest kierunek tej linii, który w każdej chwili możemy powtórzyć klawiszem slash "q/"q. Program wypowiada nazwę aktualnego obiektu, a słyszymy dźwięki obiektów w promieniu kilku pól, 
jeżeli jednak chcemy zorientować się w nieco dalszej okolicy, również mamy taką możliwość za pomocą odpowiednich poleceń z menu Nawigacja, albo klawiszy skrótu: p - punkty w okolicy, k - skrzyżowania w okolicy\\\ l - linie w okolicy, o - obszary w okolicy. 
Okolica w tym przypadku jest pojęciem względnym, przy małym rozmiarze pola będzie to kwadrat o boku kilkuset metrów, przy dużym rozmiarze pola - kilkuset kilometrów. 
Szczegółowy opis wszystkich funkcji programu, z którym warto zapoznać się po instalacji, dostępny jest w podręczniku użytkownika, otwieranym z menu Pomoc, albo klawiszem skrótu F1. 
Pierwsza publicznie udostępniona wersja Grmapy nosi numer 0. 5, więc jest gdzieś w połowie drogi do pierwszej pełnej wersji 1. 0, ale najbardziej istotne funkcje przeglądania terenu już działają, co może okazać się szczególnie przydatne w czasie trwających wakacji. 
W wersji 1. 0 pojawi się całkiem nowy zestaw lepszych dźwięków mapy, nad którym pracuje Tomek Bilecki, planowane są też m.in. możliwości importowania i eksportowania punktów kontrolnych w formacie programu Loadstone-GPS, a z pewnością użytkownicy publicznej wersji testowej podpowiedzą jakieś dalsze ulepszenia, które uda się wdrożyć. 
Dzięki Mikołajowi Rotnickiemu hosting plików grmapy znajduje się na serwerze loadstone-gps.pl, a szczególne podziękowania należą się również zespołowi projektu www.ump.waw.pl za najlepszą otwartą mapę Polski, na podstawie której generowane są pliki map dla programu. 
Strona domowa Grmapy: http://grmapa.loadstone-gps.pl 
 
aaa 
2.4. Wynalazek gdańskiego studenta: alfabet Braille'a na smartfonie Katarzyna Fryc 
 
Źródło: http://trojmiasto.gazeta.pl 
Data opublikowania: 2012-07-14 
 
 Karol Stosik z PG został wicemistrzem największego na świecie konkursu technologicznego dla studentów "Imagine Cup 2012". Zaprezentował opracowaną przez siebie aplikację umożliwiającą czytanie alfabetem Braille'a na smartfonie. 
Karol jest studentem piątego roku informatyki na Politechnice Gdańskiej. Udział w światowych finałach konkursu w australijskim Sydney przyniósł mu tytuł wicemistrza świata i czek na 4 tys. dolarów. 
W konkursie wystartował w kategorii Windows Phone Challenge, w której przedstawił opracowaną przez siebie aplikację umożliwiającą czytanie alfabetem Braille'a na smartfonie. 
Jego wynalazek - ZZ Braille Reader - to aplikacja pozwalająca osobom niewidomym czytać na telefonie e-booki, notatki i inne teksty. Aplikacja pracuje w trybie online i offline. Dane są bezprzewodowo synchronizowane z komputerem. 
Program jest przeznaczony przede wszystkim dla osób z upośledzeniem wzroku, jednak dzięki innowacyjnemu interfejsowi użytkownika aplikacja może być używana zarówno przez niewidzących, jak i przez osoby widzące. - Może na przykład służyć do nauki alfabetu Braille'a - tłumaczy Karol Stosik. 
- Podwójne zet poprzedzające nazwę aplikacji: ZZ Braille Reader pozwoli niewidomym użytkownikom intuicyjne uruchomienie, ponieważ zawsze będzie ona ostatnia na liście aplikacji - dodaje. 
Ale na "Imagine Cup 2012" patent gdańskiego studenta wystartował pod nazwą "The Stack". 
Skąd pomysł na taką aplikację? 
- Po prostu chciałem zrobić coś fajnego i pożytecznego. I udało się - mówi krótko. 
- Co do dalszego rozwoju projektu będę komunikował się z Ministerstwem Gospodarki, z podsekretarzem stanu Dariuszem Bogdanem, który w Sydney gratulował mi nagrody i polecił skontaktować się po powrocie do kraju. 
Z sukcesu Karola cieszy się cała rodzina. 
- Karol wystartował sam, podczas gdy większość finalistów stanowiły grupy. Więc nasza duma jest podwójna - cieszy się tata wicemistrza. 
Imagine Cup odbył się po raz dziesiąty. To największy na świecie konkurs technologiczny dla studentów, którzy wierzą, że możliwe jest tworzenie nowych rozwiązań, które przyniosą ludziom pożytek. Do tegorocznego konkursu tylko z Polski zgłosiło się 4,5 tys. studentów. Ale do światowego finału oprócz studenta z Gdańska zakwalifikowały się tylko dwa zespoły. 
Jeden to grupa ARMED z Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie, której aplikacja SAPER na Windows Phone wykrywa i analizuje, jaki rodzaj miny lub niewypału znajduje się w ziemi. Dzięki połączeniu z GPS niebezpieczeństwo jest lokalizowane na mapie, a odpowiednie służby zostają powiadomione, aby rozbroić wykryty materiał. 
Oprócz nich do światowego finału zakwalifikował się projekt studentów Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu "Reh The Dragon", który wykorzystując technologię Kinect, wspiera rehabilitację dzieci przez kompleksowy program do ćwiczeń oparty na zabawie. 
Przyszłoroczny finał Imagine Cup 2013 odbędzie się w Petersburgu. 
 
 aaa 
2.5. SGH coraz bardziej dostępna i przyjazna dla osób niepełnosprawnych 
Dr Czesław Ślusarczyk 
 Pełnomocnik rektora ds. osób niepełnosprawnych 
 
Źródło: Wydanie specjalne "Gazety SGH" nr 284 
 
 Jeśli chciałbyś zdobyć dyplom Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie (licencjacki lub magisterski), masz jakąś niepełnosprawność i zastanawiasz się, czy warto próbować albo czy dasz sobie radę, to przeczytaj podane niżej informacje, pomyśl chwilę spokojnie i działaj! Warto próbować, bo wielu już się udało. 
Warto też wiedzieć, że SGH udziela pomocy studentom i kandydatom na studia, będącym osobami niepełnosprawnymi. Pomoc ta przybiera rozmaite formy: 
1. 	Rejestrując się w serwisie internetowym, kandydat na studia mający niepełnosprawność, może wskazać, jaka to niepełnosprawność oraz może poinformować, czy oczekuje pomocy w trakcie nauki lub egzaminu (studia magisterskie). Jest tam też informacja, z kim może uzgodnić formę pomocy. 
2. 	Stypendia specjalne, których wysokość zależy od orzeczonego stopnia niepełnosprawności. Z tej formy pomocy nie mogą korzystać słuchacze studiów podyplomowych. 
3. 	Częściowe umorzenia czesnego, jakie obowiązuje w przypadku studiów popołudniowych, niestacjonarnych i podyplomowych. 
4. 	Możliwość instalacji w laboratoriach komputerowych programów powiększających Lunar, Magic lub ZoomText, ułatwiających obsługę komputera studentom słabowidzącym. 
5. 	Udostępnianie pracowni komputerowej dla osób niepełnosprawnych; pracownia jest wyposażona w sprzęt specjalistyczny i oprogramowanie niezbędne dla tych osób. 
6. 	Korzystne zapisy regulaminowe, ułatwiające niepełnosprawnym studentom wypożyczanie książek w bibliotece SGH. 
7. 	Możliwość wyjazdu na studia za granicą w ramach programu Erasmus, który przewiduje specjalne warunki dla osób niepełnosprawnych. 
8. 	Działalność pełnomocnika rektora ds. osób niepełnosprawnych, do obowiązków którego należy m.in. udzielanie pomocy osobom niepełnosprawnym (studentom oraz kandydatom na studia) w rozwiązywaniu ich indywidualnych problemów edukacyjnych i socjalnych. 
9. 	Elektroniczny serwis informacyjny dla osób niepełnosprawnych, na który składają się: 
- Znajdująca się w witrynie internetowej SGH strona przeznaczona dla osób niepełnosprawnych. Zamieszczane są tam informacje, które mogą być przydatne dla studentów i pracowników z niepełnosprawnością. 
- Informacje przesyłane pocztą elektroniczną bezpośrednio do skrzynek mailowych osób niepełnosprawnych. 
 
Problem dostosowania budynków SGH do potrzeb osób niepełnosprawnych nie jest jeszcze w pełni rozwiązany. Niektóre z tych budynków są dobrze przystosowane, inne - tylko częściowo, a jeszcze inne nie są dostępne dla osób niepełnosprawnych ruchowo. 
Najlepiej przystosowanym budynkiem jest bud. C znajdujący się przy al. Niepodległości 128. Można powiedzieć, iż mimo pewnych niedoskonałości jest on w pełni dostępny dla osób z niepełnosprawnością ruchową. 
Dobrze dostosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych jest budynek główny, w którym nadal będą prowadzone prace, mające na celu likwidację istniejących jeszcze utrudnień (np. w 2012 r. zainstalowana będzie duża, nowoczesna winda). Efektem dotychczas wykonanych prac jest m.in.: 
- pochylnia umożliwiająca wjazd do budynku osobom na wózkach inwalidzkich, 
- automatycznie otwierane drzwi wejściowe, 
- platforma przyschodowa umożliwiająca wjazd na schody przy windzie, 
- dostosowanie toalety do potrzeb niepełnosprawnych. 
Obiektem, który tylko częściowo został dostosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnością ruchową jest budynek biblioteki. Dostosowana została jego dolna kondygnacja, tzn. parter. Wykonano: 
- podjazd na taras przed głównym wejściem, 
- mechanizmy umożliwiające otwarcie drzwi zewnętrznych po naciśnięciu odpowiedniego przycisku, 
- platformy pozwalające osobie na wózku wjechać na poziom parteru, 
- toaletę przystosowaną do potrzeb osób niepełnosprawnych. 
 
Szkoła Główna Handlowa posiada specjalistyczny sprzęt i oprogramowanie ułatwiające edukację osobom niepełnosprawnym. Są to: 
- komputerowe programy powiększające ZoomText, Lunar i Magic; 
- program mówiący Jaws wraz z różnymi syntezatorami mowy; 
- powiększalnik elektroniczny MyReader, który ułatwia czytanie osobom niedowidzącym (powiększalnik znajduje się w Bibliotece, w Czytelni Czasopism Polskich); 
- stanowisko komputerowe dla osób niepełnosprawnych w Bibliotece SGH (na stanowisku: zestaw do skanowania i czytania Multilektor, dostęp do internetu, oprogramowanie mówiące i powiększające, słuchawki, specjalna mysz dla osób z niesprawnością rąk); 
- pracownia komputerowa dla osób niepełnosprawnych w DS. nr 1 "Sabinki"; 
- pętla indukcyjna w Auli Głównej, ułatwiająca osobom niedosłyszącym odbiór treści wykładów; 
- systemy przenośne FM, przeznaczone do wypożyczania osobom niedosłyszącym, korzystającym z aparatów słuchowych. 
 
Na koniec warto podkreślić, że studenci niepełnosprawni mogą liczyć na dużą życzliwość (zarówno kadry naukowej, jak i innych pracowników Uczelni) oraz że już są i nadal będą podejmowane rozmaite działania zmierzające do tego, by SGH była w pełni dostępna i jak najbardziej przyjazna dla osób niepełnosprawnych. A zatem zapraszamy! 
 
 aaa 
3. ROZMOWA MIESIĄCA 
Z Barbarą Szymańską rozmawia Stanisław Kotowski (cz. 2) 

Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
 S.K. - W poprzednim odcinku dowiedzieliśmy się sporo o Pani doświadczeniach życiowych i trochę o audiodeskrypcji. Teraz możemy rozmawiać bardziej szczegółowo o tej formie pomocy rehabilitacyjnej, czyli o audiodeskrypcji. 
Najpierw proszę powiedzieć naszym czytelnikom nieco dokładniej, co to jest audiodeskrypcja. 
 
B.S. - Najprościej, audiodeskrypcja to werbalny opis widzianego obrazu. Nie jest to opowiadanie, ani interpretowanie widzianego obrazu, z czym często bywa mylona. 
Choć opis jest elementem narracji i trudno jest niektórym czasami odróżnić opowiadanie od opisu, gdyż przenikają się one wzajemnie, to jednak w odróżnieniu od opowiadania opis w sposób rzeczowy prezentuje cechy wyglądu świata przedstawionego, zaś opowiadanie przedstawia zdarzenia i ich okoliczności prezentując przy tym przeżycia, doznania, nastroje i stany emocjonalne, myśli i sądy. Warto tu zwrócić uwagę na to, jaka treść i w jakiej formie zostaje przekazana. Opowiadanie ma swoją fabułę, swój wątek. 
Audiodeskrypcja posługuje się czasem teraźniejszym, nie przedstawia myśli, ocen, motywacji, zamiarów postaci. 
Dzieło jest medium, przez które jego autor komunikuje się z odbiorcą. Audiodeskrypcja powinna zatem być odzwierciedleniem tego komunikatu, jego treści. Rolą odbiorcy jest odczytywanie symboli, przez które autor tworzy komunikat. Odbywa się to na drodze odwoływania się do doświadczeń i wiedzy odbiorcy. Dzięki temu niewidomy odbiorca nie pozostaje biernym słuchaczem, który nie musi nic interpretować, gdyż osoba opisująca obraz zrobiła to za niego. To odbiorca decyduje o tym, czy dzieło mu się podoba, czy nie. 
Nie zawsze osoba widząca rozumie dzieło, które ogląda. Niestety, zabrania się tego osobom niewidomym tworząc audiodeskrypcję, która wyjaśnia dzieło. Czy w ten sposób odbiorca niewidomy miał możliwość samodzielnej interpretacji? Czy stwierdzenie, że kobieta z portretu wygląda identycznie jak ta, która siedzi tuż przy nim, sprawia, iż osoba niewidoma, ociemniała zobaczy twarz tej kobiety? 
Audiodeskrypcja w przedstawianiu świata widzianego jest bliższa "haiku". W sposób barwny, obrazowy odzwierciedla daną chwilę. To mówienie obrazami, a nie osądami. Pokazywanie, a nie opowiadanie. 
Pokazywanie, które odczuwanie i interpretację przedstawionego obrazu pozostawia odbiorcy. 
Pokazywanie, które nie wiąże ze sobą zdarzeń, natomiast niewidomemu odbiorcy pozwala powiązać ze sobą pokazywane obrazy. 
Poprzez język audiodeskrypcji, który zostaje dostosowany do rodzaju dzieła, jego charakteru, daje możliwość bezpośredniego kontaktu z dziełem, z językiem, którym przemawia do odbiorcy autor dzieła. 
Audiodeskrypcja wyznacza "trasę uwagi" widza niewidomego, podczas której, w sposób ciągły i spójny linearnie, wyzwalane są wyobrażenia wizualne. Słownictwo, które posiada desygnaty plastyczne i ekspresywne pozwala odczuć złudzenie naoczności. 
 Audiodeskryptor tworząc za ich pośrednictwem krótkie, uporządkowane komunikaty, oraz wykorzystując dźwięki mowy, artykulacyjne nacechowanie w celu ich odtworzenia (intonacja, siła, barwa głosu, tempo mówienia) jest w stanie sprawić, by ruchomy obraz pojawił się tak, jak gdyby był przez niewidomego widza oglądany. 
 
S.K. - No właśnie, z Pani wypowiedzi jasno wynika, że nie jest to prosty opis. 
 
B.S. - Z pewnością nie jest to prosty opis, z jakim mamy kontakt na co dzień. Tworzenie audiodeskrypcji to proces, który wymaga zaangażowania, cierpliwości i czasu. 
Pierwszy etap to poznanie i zrozumienie zasad audiodeskrypcji. Poznać zasady można dosyć szybko, więcej natomiast czasu zajmuje zrozumienie i zastosowanie każdej z nich w praktyce. 
Są trzy podstawowe zasady audiodeskrypcji, które sprawiają, iż staje się ona obrazem. 
Pierwsza z nich, czyli "Opisz to, co widzisz", choć na pierwszy rzut oka wydaje się być prosta, w praktyce okazuje się najtrudniejsza. Potwierdzają to opisy jednego obrazu tworzone przez kilka osób. Każdy opis po przeczytaniu zdaje się dotyczyć zgoła innego obrazu, choć przecież miał być to opis, tego jednego, konkretnego. 
Najpierw zatem oducza się schematów widzenia. Audiodeskryptor nieustannie rozwija umiejętność obserwacji. 
Ten etap u każdej osoby przebiega indywidualnie i im dłużej się pracuje z audiodeskrypcją obrazu, tym lepiej widać efekt. To też dotyczy każdej kolejnej zasady: "Nie interpretuj" oraz "Nie opisuj znanych dźwięków". 
Te zdaje się oczywiste zasady często bywają łamane. Opisywany bywa śmiech, choć przecież osoba niewidoma go słyszy i sama jest w stanie go scharakteryzować. W opisie przedstawiane są zamiary, motywy bohaterów, chociaż przecież nie są one widoczne, a można ich się jedynie domyślać na podstawie widzianej sceny: 
treść audiodeskrypcji - mężczyzna stara się czytać książkę. Osoba niewidoma dodatkowo słyszy hałas. 
Czy jednak za pomocą takiego opisu jest w stanie wyobrazić sobie, co robi mężczyzna? 
Obraz, który został opisany w ten sposób, przedstawia mężczyznę pochylającego się nad książką. Kciukami zatyka uszy. 
Myślę, że na tym przykładzie można zauważyć, kiedy audiodeskrypcja pozwala zobaczyć to, co jest na ekranie, samodzielnie powiązać obraz z dźwiękiem, a kiedy mamy do czynienia z interpretacją osoby opisującej scenę. W audiodeskryptowaniu tego rodzaju scen często też mamy czas by opisać, a nie zinterpretować widziany obraz. Zatem brak czasu nie powinien być wykorzystywany jako argument. W audiodeskrypcji to trening, kiedy już rozumie się jej zasady, czyni mistrza. Osoba dysponując odpowiednią wiedzą i doświadczeniem jest już w stanie widzieć całość, przestaje ją interpretować, umie wyselekcjonować to, co istotne, uporządkować wybrane treści i stworzyć z nich spójną całość. Ogromną rolę odgrywa także język audiodeskrypcji. Powinien być plastyczny, wywołujący wrażenia i bogate doznania. Nie często jednak spotyka się osoby widzące, które potrafią w ten sposób opisywać. Prowadząc szkolenia i warsztaty z tworzenia audiodeskrypcji i kompleksowego udostępniania instytucji kultury, zauważam jak osoby, które są w stanie przeniknąć opisywany obraz, stworzyć audiodeskrypcję, która wciąga niczym wir, same nie wierzą w to, że słowa też posiadają fizyczną moc. 
Odpowiednio wyselekcjonowane i zestawione słowa, wypowiedziane głosem dostosowanym do charakteru i tempa rozgrywającej się akcji, sprawiają, że widz bez reszty jest w stanie zatracić się w przedstawianym obrazie, wykreowanym przez artystę ekranowym, plastycznym czy też scenicznym świecie. 
Drugi obszar dotyczy rodzaju dzieła, do którego tworzy się audiodeskrypcję. Inaczej tworzy się audiodeskrypcję do wydarzeń sportowych, inaczej w teatrze, inaczej do filmu, obrazu statycznego, a jeszcze trochę inaczej do rzeźby, która funkcjonuje w trzech wymiarach. 
 
 S.K. - Wspaniale. Teraz całość stała się bardziej zrozumiała. Możemy więc trochę porozmawiać o szczegółach. Czy do wszystkich dziedzin sztuki można zastosować audiodeskrypcję? 
 
B.S. - Audiodeskrypcję można stosować do produkcji audiowizualnych, dzieł scenicznych i plastycznych, ilustracji, zdjęć, mediów strumieniowych, gier komputerowych i wszelkich wydarzeń widowiskowych. Ta lista, oczywiście, nie jest zamknięta, gdyż audiodeskrypcja, to bardzo prężnie rozwijająca się dziedzina. 
 
S.K. - To chyba można powiedzieć, że jeszcze nie wszystko w tej dziedzinie zostało powiedziane, zdefiniowane, dookreślone. Pewnie audiodeskrypcja będzie rozwijała się nie tylko ilościowo, ale również jakościowo. 
 
B.S. - Tak, to stosunkowo nowa dziedzina i wymaga jeszcze rozwiązania niektórych teoretycznych założeń i ich praktycznego sprawdzenia. Przede wszystkim jednak niezbędna jest popularyzacja dorobku tej dziedziny działalności na rzecz niewidomych. 
Audiodeskrypcja z pewnością nie jest odczytywaniem książek, czy też treści w zwykłym druku. Nie jest też opisywaniem dźwięków. Dźwięki opisywane są w napisach dla niesłyszących. 
Audiodeskrypcji nie powinno się również stosować w produkcjach, w których dominują dialogi, czy też narrator lub lektor w filmie uniemożliwia wstawienie dodatkowej ścieżki narracji. 
 
S.K. - Myślę, że niedostateczna znajomość zasad audiodeskrypcji prowadzi do błędów, które zamiast ułatwiać, mogą utrudniać zrozumienie dzieła sztuki. 
 
B.S. - Tak, niestety, brak wiedzy na temat audiodeskrypcji sprawia, iż bywa ona umieszczana np. na dialogach, a to uniemożliwia komfortowe oglądanie filmów. Podobnie jest z interpretacją, czy też odczytywaniem audiodeskrypcji tańca ludowego - wesołego i skocznego, poważnym głosem. 
Podobnie ważna jest głośność ścieżki audiodeskrypcji, która powinna być dostosowana do oryginalnej ścieżki audio tak, by niewidomy widz nie odczuwał dyskomfortu, że słyszy audiodeskrypcję, a nie może dosłyszeć ani efektów dźwiękowych, ani dialogów. 
Monotonne czytanie także nie powinno być nazywane audiodeskrypcją. Mało który lektor potrafi prawidłowo przeczytać audiodeskrypcję tak, by dostosować ją do czasowo-przestrzennego charakteru filmu. Lektorzy są przyzwyczajeni do ciągłego czytania, podobnie jak ma to miejsce przy czytaniu książek. Audiodeskrypcja wymusza zmiany w czytaniu i podejściu do pracy lektora, który przestaje czytać, lecz zaczyna mówić obrazami. 
Możemy sobie wyobrazić film komediowy, który jest czytany głosem patetycznym, monotonnym. Czy wówczas rzeczywiście lektor odzwierciedla gatunek filmu? 
Audiodeskrypcja wymaga od audiodeskryptorów, deskryptorów, a przede wszystkim lektorów zrozumienia istoty audiodeskrypcji, zaś od osób ją wdrażających jej idei. 
 
S.K. - Rzeczywiście, trzeba sporo wiedzieć, żeby zajmować się audiodeskrypcją. Trzeba też trochę wysiłku, żeby zrozumieć jej zasady. Użyła Pani terminów: "audiodeskryptorzy", "deskryptorzy", "lektorzy". Proszę zdefiniować te pojęcia. 
 
B.S. - Deskryptor to osoba, która tworzy skrypt audiodeskrypcji. 
Skrypt audiodeskrypcji to tekstowa forma audiodeskrypcji. Warto jednak pamiętać, że audiodeskrypcja nie jest monosemiotycznym gatunkiem mowy. Skryptów nie piszemy zatem jak wypracowania w szkole, nie tworzymy rozbudowanych, pełnych zdań. Nie jesteśmy w stanie opisać dzieła sztuki w jednym zdaniu. 
Audiodeskryptor to osoba, która zarówno tworzy skrypty, jak i je odczytuje. 
Skrypty może odczytywać też lektor, lecz tak jak wspominałam powinien znać różnicę między odczytywaniem tekstu np. książki, a odczytywaniem skryptu audiodeskrypcji. 
 
S.K. - Obawiam się, że nie wszędzie można stosować audiodeskrypcję z takim samym pożytkiem, jak np. w przypadku sztuk teatralnych, filmów, ilustracji naukowych. Czy się mylę? 
 
B.S. - Nie, nie myli się Pan. Słuchanie audiodeskrypcji to także wysiłek wyobraźni, to jej nieustanna praca. Dlatego tak ważna jest jej jakość i sposób zastosowania. 
Nie sądzę, by atakowanie audiodeskrypcją w każdym miejscu i każdym przypadku przynosiło przyjemność. 
Osobiście odczuwam takie sytuacje jako męczące. Odczytywanie audiodeskrypcji głosem syntetycznym oraz interpretowanie dzieł sztuki całkowicie pozbawia mnie - jako odbiorcę niewidomego - przyjemności poznawania dzieła. Brak jakości jest w stanie sprawić, że wolę obejrzeć film, spektakl bez audiodeskrypcji. W przypadku dzieł plastycznych mogę je zobaczyć jedynie szczątkowo. 
 
S.K. - Czy czyta Pani "Politykę" w wersji udostępnianej niewidomym i słabowidzącym przez e-Kiosk? Mnie do pasji doprowadzają opisy zdjęć: "zdjęcie pana prezydenta od tyłu, kiedy idzie po płycie lotniska w Pekinie, w jakim jest garniturze, wokół niego widać... , a w tle... ", albo: "Zdjęcie kolorowe o wymiarach 60 na 80 milimetrów, a na nim demonstracja. Facet ubrany w szary garnitur w prążki, ujęty z profilu, w lewej ręce trzyma drzewce transparentu. Wokół niego gęsty tłum i jeszcze kilka zdań "wzbogacających" opis, a moim zdaniem nic nie wnoszących. Z tego wszystkiego interesowałby mnie tylko napis na transparencie, ale go nie było, oraz informacja, że tłum był gęsty. 
Przykłady podałem z pamięci, więc mogą różnić się od tych, które czytałem. Chodziło mi jednak tylko o zilustrowanie problemu. 
 
B.S. - Selekcja i umiejętność wybierania treści do opisu, sprawia osobom widzącym wiele trudności. Toczy się wiele dyskusji i debat nad tym, co i jak opisywać. Niestety, w tych rozmowach często brakuje głosu samych odbiorców audiodeskrypcji, osób które miały kontakt ze sztuką. Badania audiodeskrypcji prowadzi się wśród niewidomych, którzy bardzo często byli zupełnie pozbawieni kontaktu z obrazem, którzy często nie rozumieją różnicy pomiędzy książką a filmem. Trudność ta wynika z faktu, że wcale nie jest tak łatwo zrozumieć potrzeby osób niewidomych, które w dodatku są tak różne i często się ze sobą nie pokrywają. Wymyśla się zatem audiodeskrypcję dla znawców filmu, dla osób bardziej i mniej elokwentnych. Odbiega się tym samym i zapomina o tym, że audiodeskryptowane jest dzieło, które ma już swego autora. 
 
S.K. - Rozumiem, że źle zrobiona audiodeskrypcja może wypaczyć charakter i treść dzieła. Czy tak? 
 
B.S. - Owszem, np. jeśli autor tworzy film dla dzieci i młodzieży, to prawidłowo stworzona audiodeskrypcja nie powinna sprawić, że film adresowany do dzieci lub młodzieży przekształci się w film tylko dla dorosłych. 
To odbiorcy wybierają kontakt z dziełem, które ich ciekawi, inspiruje, które chcą zobaczyć. Dzieło nie powinno się zmieniać za pośrednictwem audiodeskrypcji. Trudny film przez audiodeskrypcję nie powinien stawać się prosty, gdyż audiodeskrypptor zamiast audiodeskryptować, tłumaczy film. Tym samym czyni widza biernym odbiorcą i całkowicie zmienia jego rolę. Pozbawia możliwości samodzielnego wyciągania wniosków, konstruowania opinii. Osoba niewidoma w ten sposób nie będzie mogła zrozumieć także języka ruchomych obrazów, który odróżnia film od książki. 
 
S.K. - Czyli dobrze odczytałem Pani myśl. A co z tymi zdjęciami w gazetach? 
 
B.S. - Zdjęcia w gazetach, które są udostępniane osobom niewidomym, często nie korespondują z treścią artykułów, w których zostały zamieszczone. 
Tygodnik taki jak "Polityka", nie jest jednak czasopismem fotograficznym, choć zdjęcia również mogą posiadać wartość artystyczną. Dlatego też audiodeskrypcja tych zdjęć nie powinna bombardować czytelnika zbyt wieloma szczegółami, subtelnymi detalami. Warto natomiast by w audiodeskrypcji zdjęć znalazły się opisy tych elementów, które wzbogacą i umożliwią lepsze zrozumienie treści artykułu. Wiele osób dopiero uczy się tworzenia audiodeskrypcji, być może też dlatego selekcja istotnych treści jest problematyczna. 
 
 S.K. - Gdzie i jak można nauczyć się audiodeskrypcji? Mam na nyśli tworzenie audiodeskrypcji a nie jej odbiór. 
 
B.S. - Audiodeskrypcja to trudna sztuka porównywana do haiku. Dopiero na drodze wielu doświadczeń audiodeskryptor zdobywa umiejętność wybierania i przedstawiania istotnych elementów obrazu. Od 2009 roku Fundacja Audiodeskrypcja prowadzi warsztaty i szkolenia z zakresu tworzenia audiodeskrypcji do dzieł plastycznych, produkcji audiowizualnych, spektakli i wydarzeń sportowych oraz kompleksowego udostępniania instytucji kultury. Organizowaliśmy je m.in. z Gdyńską Szkołą Filmową oraz Pomorską Fundacją Filmową, Fundacją Filmową Se-ma-for, Narodowym Instytutem Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów, a także instytucjami kultury m.in. Galerią Arsenał w Białymstoku, Muzeum Narodowym w Poznaniu i we Wrocławiu, Pałacem w Wilanowie, Muzeum Historycznym m.st. Warszawy - Muzeum Woli, Centrum ŁOWICKA (Dom Kultury w dzielnicy Mokotów m.st. Warszawy). Wkrótce warsztaty tworzenia audiodeskrypcji mają odbyć się także w Centrum Kultury Wrocław - Zachód oraz Muzeum Historii Żydów Polskich. 
Kształcenie audiodeskryptorów prowadzone jest także na uczelniach wyższych w ramach przekładu audiowizualnego m.in. na Uniwersytecie Warszawskim, w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej, na Uniwersytecie Adama Mickiewicza W Poznaniu, Katolickim Uniwersytecie Lubelskim oraz Uniwersytecie Jagiellońskim. 
 
S.K. - Cieszę się, że moje opory przed czytaniem opisów zdjęć w czasopismach wynikają ze źle zrobionej audiodeskrypcji, a nie np. z mojego zacofania. 
 
B.S. - Przyznam, że mnie także źle stworzona audiodeskrypcja jest w stanie zniechęcić do dalszego oglądania, poznawania treści obrazu. 
Idąc do muzeum, galerii, teatru lub kina, liczę na to, że tak jak osoba widząca będę mogła oglądać film, że za pomocą audiodeskrypcji połączę wszystkie sceny w całość, samodzielnie zrozumiem ich sens, odczytam znaczenie. Decydując się na audiodeskrypcję chciałabym mieć zatem możliwość wyboru, czy chcę, czy też nie chcę jej słuchać, gdyż utrudnia mi odbiór filmu, nie sprawia przyjemności, że zamiast widzieć obrazy, słyszę doznania osoby tworzącej audiodeskrypcję. Sądzę również, że osoby niewidome rozumiejąc korzyści, jakie daje audiodeskrypcja, będą mogły świadomie wpływać na jej wysoką jakość. 
 
S.K. - Myślę, że audiodeskrypcja jest bardzo przydatna do zrozumienia treści filmu czy sztuki teatralnej. Jest natomiast zupełnie nieprzydatna do przekazywania czy odbierania odczuć piękna, artyzmu sztuki plastycznej. Czy tak jest? 
 
B.S. - Nie. Jest zupełnie odwrotnie. Audiodeskrypcja pozwala osobie niewidomej ocenić czy coś jest piękne, czy brzydkie, zauważyć wirtuozerię w posługiwaniu się plamą barwną, detalem, kształtem, linią, kreską czy też światłocieniem. 
Piękno jest odczuciem subiektywnym, więc dopiero poznając treść dzieła, jesteśmy w stanie samodzielnie ocenić jego wartość, stwierdzić czy jest ono piękne, czy też nie. 
Owszem, zdaję sobie sprawę, że osoby niewidome od urodzenia często mają braki w edukacji, że brakowało pomocy dydaktycznych, kreatywności nauczycieli, którzy by angażowali swych uczniów do poznawania zjawisk wizualnych za pomocą alternatywnych i dostępnych metod. 
Wiem też, że nigdy nie jest za późno, jeśli ktoś pragnie zacząć to robić. Prowadząc zajęcia z dziećmi niewidomymi, mogłam zauważyć jak niewiele trzeba, by wytłumaczyć coś, czego to dziecko nie rozumie, czego nie może zobaczyć. Wykorzystując inne zmysły można chociażby wytłumaczyć skraplanie wody, przedstawić perspektywę lub też wytłumaczyć naturę barw i ich oddziaływanie na siebie. 
Byłam osobą widzącą, więc zdaję sobie sprawę, że jest mi dużo łatwiej zrozumieć i wyobrazić sobie obraz niżeli osobom, które nigdy w życiu nie widziały światła. Ze swego doświadczenia wiem też, iż światło można postarać się wytłumaczyć osobie całkowicie niewidomej i nie jest powiedziane, że będzie to proste, a zrozumienie nastąpi natychmiast. 
Pewne zjawiska poznajemy przez lata lub przyjmujemy je bez zrozumienia jako te, które istnieją od zawsze, odkąd pamiętamy. Tyczy się to zarówno osób niewidomych, jak i widzących. Wystarczy chociażby zapytać osoby widzące, dlaczego niebo jest niebieskie. Nie wystarczy zatem widzieć, by wiedzieć, rozumieć. 
 
S.K. - Położyła Pani nacisk na zrozumienie, na wyjaśnienie, na wytłumaczenie, można powiedzieć na upoglądowienie. To jednak jest zupełnie czym innym niż odczuwanie piękna. 
 
B.S. - Również osoby niewidome mogą odczuwać barwę, jeśli ją zrozumieją, poznają jej naturę. By można było odbierać audiodeskrypcję i czerpać przyjemność z obcowania ze sztuką, należy też zrozumieć środki wyrazu, jakimi artysta się posługuje. Dlatego przy audiodeskrypcji kładę nacisk na wprowadzanie jej do procesu edukacji. Audiodeskrypcja nie wyjaśnia, lecz ukazuje dzieło. Na jego podstawie możemy kontynuować pracę z osobami niewidomymi. 
Takie przygotowanie pomaga nam na samodzielne doświadczanie dzieł sztuki, określanie czy jest ono piękne, czy nie. Czy nam się podoba styl tego artysty, czy też nie i dlaczego. 
Nie ma przecież obowiązku by każdemu podobały się mistyczne dzieła Williama Blakea, czy też zgeometryzowane, płaskie pejzaże Jerzego Nowosielskiego. Poznając jednak styl tworzenia konkretnego artysty, jesteśmy w stanie wniknąć w głąb obrazu, w jego treść. Zobaczyć ogromny kunszt artysty, dostrzec detale, które kształtują odczucia estetyczne. Możemy zarówno odczuć zachwyt, ale także wstrząs, co też może wpływać na to, czy uznajemy dzieło jako piękne. 
Takie odczucia mogę przeżywać właśnie dzięki audiodeskrypcji. Zdarza się, że opisując obraz osobom widzącym, trudno jest im uwierzyć, że to właśnie za pomocą audiodeskrypcji zobaczyłam to dzieło, że nikt mi wcześniej go nie opisywał. 
Nie wystarczy bowiem powiedzieć, iż obraz jest piękny czy też kobieta jest piękna, by osoba niewidoma to odczuła. Tak jak wspominałam, to odczucie subiektywne i każdy może mieć inny ideał piękna. Kiedy jednak obraz zostanie opisany bardzo plastycznie, zaś w przypadku kobiety zostanie opisana w sposób plastyczny i barwny jej twarz, sylwetka, osoba niewidoma jest w stanie samodzielnie stwierdzić czy jest ona piękna, czy nie. 
To właśnie wybór odpowiednich słów, ich zestawianie, malowanie słowami i głos audiodeskryptora jest w stanie sprawić, by osoba niewidoma czuła ciarki na skórze, odczuwała podobne emocje jak osoba widząca patrząca na ten sam obraz. 
 
 S.K. - Już myślałem, że coś rozumiem, ale chyba nie. Omówiła Pani, jaki powinien być opis pięknej kobiety. Czy więc mamy do czynienia z audiodeskrypcją, czy z opisem. Wcześniej mówiła Pani, że audiodeskrypcja nie jest opisem. A może coś pokręciłem? 
 
B.S. - Tak. Mówiłam, że audiodeskrypcja nie jest zwykłym opisem, nie jest opisem artystycznym, który bywa nacechowany subiektywnymi odczuciami osoby opisującej. 
 
S.K. - Dobrze, ale jak sobie poradzić z problemem uśmiechu. Mówimy uśmiech: wesoły, ponury, gorzki, krzywy, złośliwy, łobuzerski, wątły, ironiczny, blady, zjadliwy, uroczy, serdeczny, kpiarski, szczery i pewnie jeszcze kilka podobnych przymiotników. Osoba widząca, kiedy usłyszy jedno z podobnych określeń uśmiechu, doskonale wie, jaki to był uśmiech. Dla osoby niewidomej, tj. takiej, która utraciła wzrok przed piątym rokiem życia, czyli nie posiada w pamięci obrazów wzrokowych, określenia takie nic nie mówią, są pustymi dźwiękami. Jak sobie z tym radzi audiodeskrypcja? Podobnie jest, np. z wyrazem oczu, spojrzeniem, przekazywaniem informacji wzrokiem. 
 
B.S. - Zapomina Pan jeszcze o tym, że mimika pojawia się w określonym kontekście. Krzywy i gorzki, wątły i słaby, łobuzerski i złośliwy mogą stanowić synonimy przy opisie tego samego uśmiechu. Zmiany następują ,gdy weźmiemy pod uwagę kontekst. 
Mimika twarzy nie jest oderwana od sytuacji, w której ta osoba się znajduje. Jeśli ktoś komuś robi żart, to jaki uśmiech będzie malował się na twarzy tej osoby? Szczery? Osoba niewidoma potrafi się wczuć w kontekst, niezależnie od tego, czy jest niewidoma od urodzenia, czy nie. Ktoś może mieć problem ze zrozumieniem mimiki twarzy, lecz tak jak wspominałam audiodeskrypcja może służyć podczas zajęć edukacyjnych. Zadaniem audiodeskrypcji nie jest tłumaczenie, dlatego też mówiłam o przygotowaniu widza do odbioru audiodeskrypcji. To przecież możliwe, by osoby uczyły się odczytywania mimiki twarzy i na jej podstawie określały stan emocjonalny bohatera. Wiem, że takie ćwiczenia odbywają się w szkołach podstawowych i dobrze żeby w takich zajęciach brały udział również dzieci niewidome. 
Osoby niewidome nie powinny być pozbawiane możliwości zrozumienia i poznania mimiki twarzy. Jest to przecież bardzo istotny element komunikacji międzyludzkiej, a jak wiemy większość osób w społeczeństwie to osoby widzące, które niejednokrotnie swoje uczucia, postawy wyrażają właśnie mimiką twarzy, mową ciała. 
Jeśli w filmie pojawia się scena, kiedy mężczyzna puszcza oko do kobiety, a ona odwraca głowę, to również odbiorca niewidomy powinien móc odczytać ten komunikat. Jeśli natomiast nie jest w stanie go odczytać, zawsze może poznać znaczenie i zrozumieć treść tego komunikatu, dzięki czemu następnym razem nie będzie miał już problemu z jego odczytaniem. 
Treść komunikatu będzie mógł też odczytać śledząc dalej rozwój akcji. Dlatego nie zgadzam się z podejściem, że audiodeskrypcja ma interpretować i tłumaczyć film czyniąc z osoby niewidomej biernego widza. 
 
S.K. - Muszę przyznać, że nadal nie wszystko jest dla mnie zrozumiałe. Myślę, że czytelnicy mogą mieć również trudności ze zrozumieniem. Czy mogłaby Pani podać konkretne przykłady, które ułatwiłyby uświadomienie sobie istoty audiodeskrypcji? Może np. mógłby to być obraz konia namalowany przez Kossaka. Gdyby Pani podała audiodeskrypcję tego obrazu i jego zwykły opis, umożliwiłoby to dostrzeżenie różnic i ich zrozumienie. To samo mogłoby dotyczyć obrazu pięknej kobiety czy drzewa w barwach jesieni. Może dałoby się podać audiodeskrypcję jakiejś sceny z filmu czy sztuki teatralnej. 
 
B.S. - Nie mogę podać audiodeskrypcji do zaproponowanych przez Pana obrazów, gdyż jej nie posiadam. Mogę natomiast zaproponować audiodeskrypcję i opis obrazu Mona Lisa - Leonardo da Vinci (Luwr, Paryż, Francja). 
Opis i audiodeskrypcja posiada etykietę, lecz jej nie podaję, gdyż chciałabym zwrócić uwagę jedynie na różnice w treści. 
Czytając opis, a następnie audiodeskrypcję można zauważyć różnicę w ciągłości i precyzji. Proszę zwrócić uwagę na interpretację i na to, o ile więcej można zobaczyć dzięki audiodeskrypcji. 
Na podstawie audiodeskrypcji jestem w stanie dokonać samodzielnej analizy obrazu, jego interpretacji. Prawidłowo stworzona audiodeskrypcja uaktywnia widza niewidomego i pozwala mu na kształtowanie samodzielnych wniosków i odczuć. 

Opis 
Na pierwszym planie widać postać kobiety w swobodnej pozie do połowy postaci, w sile wieku, ledwie widoczny, błąkający się uśmiech na twarzy, niezbyt urodziwa. Włosy nieufryzowane, skromna suknia, ręce złożone, ciało w półobrocie, oczy patrzą prawie wprost na widza, spokojne powłóczyste spojrzenie migdałowych oczu, delikatne brwi, subtelne niewielkie usta, zaokrąglone kształty ciała. 
W drugim planie nieco baśniowy, górski, skalisty krajobraz. Brunatno-zielone skały, kręte ścieżki spowite mgłą. 
 
źródło: 
http://www. sciaga. pl/tekst/118426-119-opis-obrazu-mona-lisalub 
 
Opis 
 Punktem centralnym obrazu jest tajemnicza postać pewnej kobiety. Z płótna trudno wywnioskować w jakim wieku jest owa dama. Uwagę widza przykuwa jej charakterystyczna twarz, na której maluje się nieokreślony, i właśnie przez to tak intrygujący, uśmiech. Spod ledwo widocznych brwi widać spokojny wzrok. Jej migdałowe oczy wspaniale komponują się z niewielkimi ustami i spadającymi na ramiona długimi, prostymi i czarnymi włosami. Jej skromny strój uwydatnia krągłą, kobiecą figurę. Emanujący z kobiety spokój dopełnia zrównoważony układ dłoni. Całość obrazu zamyka widniejący w tle krajobraz. Stanowią go: ciągnąca się z lewej strony obrazu rzeka lub ścieżka oraz widniejące w oddali zbocza brunatno-zielonych gór. Wszystko to spowite jest jakby mgłą, przez co bardziej wyraźne kontury są ledwo rozpoznawalne. Patrząc na obraz, ma się wrażenie, że dominują raczej ciemne, stonowane barwy. 
Źródło: 
Piękne kobiety renesansu 
Joanna Pawlak 
 
Audiodeskrypcja: 
Obraz przedstawia portret siedzącej młodej kobiety w ujęciu 3/4. 
W tle zamglony, górski krajobraz. Dominujące barwy to odcienie brązu, żółci, szarości i granatu. 
Kobieta zwrócona jest lekko w lewo. Wzrok kieruje w naszą stronę. Ciemnobrązowe włosy kobiety w puklach opadają na ramiona. Okrywa je półprzezroczysty welon. Pod nim, na środku głowy zarysowany przedziałek. Owalna twarz o jasnobeżowym kolorze. Czoło wysokie. Oczy mają migdałowaty kształt. Powieki bez rzęs, lekko przymrużone. Źrenice brązowe. Nos prosty. Jego płatki delikatnie zarysowane. Usta małe, dolna warga uwydatniona. Prawy kącik jest lekko uniesiony. Usta mają ciemno-beżowy kolor, przełamany odcieniem pomarańczowego. Podbródek drobny. Cieniowanie ukrywa kąciki oczu i ust. Zarysowuje linie brwi, kości policzkowe i brodę. W cieniu zatopione jest również prawe ucho. Szyję z prawej osłaniają falujące włosy. 
Kobieta ubrana jest w brązową suknie z dużym, półokrągłym dekoltem. Rękawy od łokci do nadgarstków złote, pokryte małymi fałdkami. Spod lewej piersi wyłania się fałda welonu. Wznosi się na prawe ramię i opada za nim w formie rulonu. 
Prawe przedramię wsparte jest na podłokietniku. Palce załamują się na jego krawędzi. Na prawym nadgarstku lewa dłoń. 
Za prawym ramieniem fragment oparcia drewnianego krzesła. Głębiej, po obu stronach obrazu rozciąga się balustrada. W tle, nad prawym ramieniem kobiety, szeroka, kręta linia rzeki. Na niej most z trzema arkadami. Rzeka wznosi się w lewo. Po lewej kręta ścieżka. Biegnie w głąb i opada do wąwozu pośród gór. Ich brunatno-zielone pasmo na wysokości głowy kobiety. Rozciąga się na szerokości całego obrazu. Linia horyzontu opada lekko w prawo. 
Wierzchołki gór zarysowują się na granatowym tle wody. Wyznacza ona linię kolejnego łańcucha górskiego. 
Szczyty gór po prawej są niższe. Nad nimi, na szaro-stalowym niebie, kłębiaste szarobiałe chmury. 
 
Źródło: 
Fundacja Audiodeskrypcja 
 
Mogę przeanalizować różnicę, lecz wówczas pozbawię wszystkich właśnie tego, co ma umożliwić audiodeskrypcja, czyli podtrzymanie aktywnej roli widza w doświadczaniu dzieła. 
Jeśli osoba niewidoma ułoży usta w ten sam sposób jak kobieta na portrecie, przymruży oczy, postara się wczuć w rolę portretowanej, to będzie mogła subiektywnie odczuć stan emocjonalny ukazanej kobiety. 
Jaki uśmiech maluje się na jej twarzy? Dlaczego jest tajemniczy? Co na to wpływa? Jakie zabiegi zastosował artysta i jaką grę z nim prowadzi? 
Czy kobieta ma brwi i rzęsy? 
To pytania, na które każdy może postarać się odpowiedzieć sobie w domowym zaciszu, nie obawiając się złej odpowiedzi. 
Chcąc lepiej poznać obraz i sprawdzić różne analizy tego dzieła, możemy również sięgnąć do literatury fachowej, czy też książki "Prywatne życie Mony Lisy" - Pierre La Mure, którą bardzo polecam. 
 
S.K. - Można powiedzieć, że audiodeskrypcja jest tak skomplikowana i trudna, jak jest potrzebna. Żeby ją jeszcze bardziej skomplikować i lepiej wyjaśnić powiem, że słuchałem kilka audycji Radia Białystok o sztuce z audiodeskrypcją. Jak się wydaje, radio jest samą audiodeskrypcją, albo w tym przypadku nie można zupełnie mówić o audiodeskrypcji. Jak Pani widzi tę kwestię? 
 
B.S. - Skomplikowana i trudna wydaje się na początku. Przekazywanie obrazów za pomocą słów lub też zjawisk wizualnych, np. perspektywy za pomocą dźwięku, z pewnością wymaga czasu i pracy, lecz jeśli ta praca człowieka interesuje, jest jego pasją, to sprawia także ogromną przyjemność. 
Nie każdy przecież zostaje artystą malarzem, podobnie nie każdy musi, czy też może tworzyć audiodeskrypcję. 
Trudność tworzenia audiodeskrypcji jest rzeczą względną, gdyż dużo łatwiej przychodzi tworzenie audiodeskrypcji osobom, które robią to w sposób ciągły, niżeli tym, które jedynie sporadycznie zajmują się jej tworzeniem. 
Audiodeskryptowanie wielu dzieł sprawia, że człowiek ma coraz większy zasób słów, które może wykorzystywać przy konstruowaniu audiodeskrypcji do kolejnych dzieł. 
Choć przekaz radiowy bazuje na słowach, to nie jest audiodeskrypcją. Nie wystarczy mówić, by tworzyć audiodeskrypcję. Nie wystarczy opisywać czegoś, co się wydarzyło, by to była audiodeskrypcja. Reportaże radiowe zawierają w sobie elementy opisów, podobnie jak ma to miejsce w książkach. 
Audycje radiowe, w których kilka osób rozmawia na jakiś temat, nie można nazwać audiodeskrypcją. Tak jak wspominałam, audiodeskrypcja to werbalny opis treści wizualnych, ukierunkowany i skonstruowany w odpowiedni sposób. Audycje stworzone w ramach projektu "Obrazy słowem malowane. Radiowe spotkania z audiodeskrypcją, nie tylko dla najmłodszych", zawierają audiodeskrypcję, lecz całe nie są audiodeskrypcją. Audiodeskrypcję odczytuje lektor - Tomasz Piekarski. Treść audycji przedstawiana przez głosy kobiece, to część audycji, w której prezentowana jest epoka i krąg kulturowy, z którego wywodzi się dzieło ilustrowane za pomocą audiodeskrypcji. 
 
S.K. - Wracając do odbioru artyzmu obrazu. Jak można, i czy można, przekazać artyzm "Słoneczników" van Gogha? Wracam do tego tematu, bo odczuwam pewien niedosyt. Obawiam się, że i czytelnicy, przynajmniej niektórzy, również chcieliby dokładniej zrozumieć audiodeskrypcję, jej zasady, zastosowanie, cele, możliwości i ograniczenia. 
 
B.S. - Wraca Pan do obrazu, do którego audiodeskrypcja nie została stworzona. Gdyby tak było, mogłabym się na ten temat wypowiedzieć precyzyjnie i dokładnie. 
W tym przypadku mogę bazować na swoich doświadczeniach i obrazach, do których audiodeskrypcja została stworzona. Na tej podstawie mogę stwierdzić, że za pomocą audiodeskrypcji można jak najbardziej ukazać artyzm. Doświadczyłam tego między innymi na podstawie audiodeskrypcji obrazu "Powrót syna marnotrawnego" Rembrandta. Nigdy tego obrazu nie widziałam, a zobaczyłam go właśnie dzięki audiodeskrypcji. To audiodeskrypcja pozwoliła mi zobaczyć i zrozumieć mistrzostwo tego artysty w posługiwaniu się światłocieniem. Dzięki audiodeskrypcji poczułam magię obcowania z dziełem sztuki, zachwyt i zaciekawienie historią rozgrywającą się na płótnie. Podobnie było w przypadku innych dzieł np. filmowych. To niesamowite i sama się zastanawiam nad tym, że tak dużo mogę zobaczyć dzięki audiodeskrypcji, a zapamiętane obrazy są tak wyraźne jakbym je oglądała widząc. Mogłabym opisywać swoje doznania i odczucia, jakie towarzyszą mi przy oglądaniu filmów z audiodeskrypcją, która uwzględnia aktywną rolę widza i ukazuje język filmu. Myślę, że każdy niewidomy może doświadczyć tego osobiście. Jego uczucia nie muszą być tożsame z moimi, gdyż kwestia odbioru dzieła jest bardzo indywidualna. 
Artyzm można zatem ukazać. Trudniej jest jednak znaleźć osoby, które to potrafią. W swojej sześcioletniej praktyce spotkałam jedynie kilka osób, którym mogłabym powierzyć wykonanie audiodeskrypcji obrazu, nie obawiając się, iż otrzymam jego interpretację, a moja rola ograniczy się jedynie do wysłuchania opowieści o obrazie pozbawiając mnie możliwości zobaczenia tego dzieła. 
 
S.K. - Dziękuję za przekazanie bogatej wiedzy na temat udostępniania niewidomym dzieł sztuki przy pomocy audiodeskrypcji. Myślę, że zachęciła Pani do bliższego zapoznania się praktycznym zastosowaniem tej formy pomocy. Za miesiąc porozmawiamy o przybliżeniu niewidomym odbioru kolorów. Dziękuję. 
Stanisław Kotowski 
 
B.S. - Również dziękuję i do spotkania za miesiąc. 
 
aaa 
4. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE 
 
aaa 
4.1. Poszerzamy możliwości korzystania z "WiM" 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Nie trzeba uzasadniać, jak wielkie możliwości korzystania ze słowa pisanego oraz mówionego stworzyła niewidomym i słabowidzącym elektronika i informatyka. Łatwy zapis dźwięku, a więc i słowa, łatwy zapis i odczyt liter, cyfr, słów i liczb, całych zdań i długich tekstów, możliwości skanowania i odczytu zwykłego pisma - z tego możemy korzystać. Nie ze wszystkiego jednak, i nie w każdej sytuacji, nie do wszystkich potrzeb równie łatwo. 
Najpełniejszy dostęp do słowa pisanego i mówionego stwarza nam pełny system DAISY, tj. taki, który zawiera wszystkie poziomy i umożliwia odsłuchiwanie tekstów w formacie Mp3, zsynchronizowanych z tekstem pisanym. Tekst ten również możemy odczytywać, pobierać cytaty, ustalać, z której strony cytat pobieramy itd. System ten wymaga jednak specjalnych odtwarzaczy, aby było możliwe korzystanie z niego w pełnym zakresie. Do samego odsłuchiwania tekstu wystarczy odtwarzacz Mp3, ale wówczas nie można już korzystać z wersji tekstowej. 
Do pracy z tekstem najdogodniejszy jest system tekstowy w formacie, który jest dostępny dla wszystkich edytorów tekstów. Formatem takim jest RTF. Dlatego "Wiedza i Myśl" wydawana jest w tym formacie. Przy okazji dodam, że poszczególne działy, a w nich artykuły, numerowane są cyframi arabskimi i poprzedzane trzema literami "a". Taka numeracja ułatwia wyszukiwanie wybranych artykułów. Wystarczy w spisie treści zobaczyć, że np. jakaś informacja prawna ma numer 7.11. i przez funkcję wyszukiwania znaleźć 7.11. Trwa to dwie sekundy. Tak samo przez funkcję wyszukiwania można łatwo odnajdywać aaa i przemieszczać się do kolejnego artykułu. Czynność taka trwa ułamek sekundy. W ciągu minuty można przeczytać wszystkie tytuły, a jeżeli któryś zainteresuje, od razu czytać cały artykuł. 
"WiM" najpierw wydawana była wyłącznie w formacie RTF i pocztą elektroniczną rozsyłana do czytelników. Następnie, dzięki uprzejmości kierownictwa Centralnej Biblioteki PZN, zaczęliśmy ją rozsyłać do bibliotek, które mają zbiory dla niewidomych i do czytelników za pośrednictwem Listy dyskusyjnej BC PZN. 
Kolejnym poszerzeniem możliwości było przetwarzanie "WiM" w formacie tekstowym na wersję dźwiękową w systemie DAISY. Raz jeszcze podaję, że "WiM" w tym systemie może być odsłuchiwana przy pomocy odtwarzacza DAISY oraz każdego odtwarzacza Mp3. 
Przetwarzania podjęła się Fundacja "Klucz". I znowu, dzięki uprzejmości kierownictwa BC, wersja ta znalazła miejsce na internetowej stronie BC PZN. Zamieszczana jest również na stronie Fundacji "Klucz". 
W lipcu 2012 r. dzięki uprzejmości Pani dyrektor BC Moniki Cieniewskiej oraz dzięki uprzejmości prezesa Fundacji "Klucz" Pana Janusza Durbacza, wszystkie archiwalne numery "WiM" w formacie RTF zostały zamieszczone na stronach internetowych tych instytucji. 
Prace techniczne związane z przetwarzaniem "WiM" na system DAISY oraz zamieszczaniem ich na wymienionych stronach internetowych wykonuje pan Mariusz Maciejewski z Fundacji "Klucz". Pan Mariusz zajął się też zamieszczaniem "WiM" na stronach internetowych w formacie RTF. 
Za życzliwość i pomoc dziękuję P. dyrektor Monice Cieniewskiej, P. prezesowi Januszowi Durbaczowi, a P. Mariuszowi Maciejewskiemu dziękuję za wykonywanie tak potrzebnej pracy. 
Zatrzymałem się nad zamieszczeniem wszystkich archiwalnych numerów "WiM" na stronach internetowych w formacie RTF, gdyż jak już wspomniałem, teksty w tym formacie dostępne są dla wszystkich edytorów tekstu. Jest jednak druga, bardzo ważna cecha takiego zapisu. Otóż stwarza ona możliwości łatwego wyszukiwania potrzebnych tekstów i fragmentów tekstów oraz pobierania cytatów. Dlatego osoby zainteresowane różnymi opracowaniami, polemiką z autorami publikacji w "WiM" i ich poglądami oraz opracowywaniem referatów czy nawet publikacji o charakterze naukowym i popularnonaukowym, będą miały ułatwiony dostęp do naszych publikacji. 

"WiM" w wersji dźwiękowej oraz w formacie RTF pobierać można pod adresami: 
http://wypozycz.bcpzn.pl/wim/ 
lub 
http://klucz.org.pl/WIM.php 
Na stronach zawsze na górze jest ostatni numer "WiM, a im niżej, tym starsze numery. 
Poniżej archiwalne numery są poukładane rocznikami od 2012 do 2009. 
 
Najnowszy numer w wersji DAISY będzie zawsze pod linkiem: 
wypozycz.bcpzn.pl/wim/WIM.zip 
Najnowszy numer w formacie RTF będzie zawsze znajdował się pod linkiem: 
wypozycz.bcpzn.pl/wim/WIMRTF.zip 
 
Życzę łatwego pobierania kolejnych numerów "WiM" w wybranej wersji i znajdywania w nich interesujących Państwo publikacji. Numer zawiera ich kilkadziesiąt. Jest więc szansa, że każdy znajdzie coś, co go zainteresuje. 
Stanisław Kotowski 
 
aaa 
4.2. Dużo dowiedzieć się można o psach przewodnikach 
 
Źródło: Informacja organizatora 
 
Podczas wakacji, pośród wyjazdów i innych form miłego spędzania czasu, niekiedy umykają rzeczy ważne. Dlatego zespół Fundacji "Pies Przewodnik", współpracującej z fundacją "Vis Maior", ponownie zaprasza osoby niewidome na szkolenie przygotowujące do współpracy z psem przewodnikiem. Mogą wziąć w nim udział nie tylko osoby zdecydowane na posiadanie psa przewodnika, lecz także i te, które chcą dopiero poznać temat i zastanowić się, czy ta forma poruszania się byłaby dobra dla nich. Uczestnicy podobnych szkoleń z poprzednich lat zgodnie twierdzą, że dobrze przygotowują one do pracy z czworonożnymi przewodnikami. 
 
Szczegóły poniżej: 
 
Warsztaty będą prowadzone w ramach projektu "Okiem psa", dofinansowanego ze środków PFRON. Obejmą zajęcia z psychologiem, prawnikiem, instruktorem orientacji przestrzennej, trenerem psów i weterynarzem. Uczestnicy będą mieli okazję zapoznać się z zasadami myślenia i zachowania psów, prawami osób korzystających z pomocy psich przewodników, podstawowymi zagadnieniami dotyczącymi zdrowia i pielęgnacji czworonogów, a także wspólnie z pracownikami fundacji podejmą świadomą decyzję czy pies przewodnik to na pewno najlepsze dla nich rozwiązanie. 
Poza tym, osoby pracujące na co dzień z psami przewodnikami opowiedzą jak taka współpraca wygląda "od kuchni". 
 
Zgłoszenia prosimy kierować na adresy: 
a.mietus@fundacjavismaior.com 
j.witkowska@fundacjavismaior.com 
 
Szkolenie odbędzie się w dniach 3-7 września 2012 w Warszawie. 
 
Kandydaci proszeni są o wypełnienie ankiety, dostępnej pod adresem: 
http://piesprzewodnik.org.pl/wp-content/uploads/2012/01/ankieta-dla-ubiegających-się-o-psa-przewodnika.doc.doc 
 
aaa 
4.3. Enable - technologie informacyjne I komunikacyjne wspierające edukację osób niepełnosprawnych 
 
Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
 Data opublikowania: 2012-07-05 
 
 Enable to sieć szesnastu partnerów z Europy i czterech spoza Europy, współfinansowana przez agencję Grundtviga w ramach programu "Uczenie się przez całe życie". Celem projektu jest stworzenie bazy danych technologii informacyjnych i komunikacyjnych wykorzystywanych w nauczaniu dorosłych osób niepełnosprawnych. 
Projekt rozpoczął się 1 listopada 2011 i potrwa do końca października 2014. Jego koordynatorem jest uniwersytet Koper ze Słowenii, a polskim partnerem stowarzyszenie Centrum Rozwoju Inicjatyw Społecznych CRIS www.cris.org.pl. W celu ułatwienia stworzenia bazy, został opracowany specjalny kwestionariusz. 
Jeśli znasz urządzenie, program lub jakieś inne narzędzie, które według Ciebie powinno zostać umieszczone w bazie danych lub posiadasz informacje, które moglibyśmy zamieścić w newsletterze, napisz na adres: 
hanna.pasterny@cris.org.pl 
Więcej informacji: www.i-enable.eu 
 
 aaa 
4.4. Startuje X edycja konkursu "Człowiek bez barier" 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 Data opublikowania: 2012-06-27 
 
Do 24 sierpnia br. można nadsyłać zgłoszenia kandydatów w konkursie "Człowiek bez barier", organizowanym już po raz dziesiąty przez Stowarzyszenie Przyjaciół Integracji. 
Celem konkursu jest promocja osób z niepełnosprawnością, których społeczna aktywność, zaangażowanie i postawa stanowią przykład dla innych i motywację do przełamywania barier w życiu codziennym. W przedsięwzięciu nagradzane są osoby, które mimo niepełnosprawności odnoszą sukcesy w różnych dziedzinach życia zawodowego i społecznego, są przedsiębiorcze, biorą los w swoje ręce, pokonują bariery i dzięki temu stają się wzorami postępowania dla innych ludzi - także pełnosprawnych. 
W dziewięciu dotychczasowych konkursach nagrodzono 46 osób o różnych rodzajach niepełnosprawności (z urazami kręgosłupa, z postępującym zanikiem mięśni, bez rąk, z niepełnosprawnością intelektualną, niewidome, głuchoniewidome). 
Wśród laureatów znaleźli się m.in.: twórca pierwszego polskiego syntezatora mowy Marek Kalbarczyk, poseł Sławomir Piechota, dwukrotna mistrzyni paraolimpijska w biegach narciarskich Katarzyna Rogowiec i profesor Ewa Nowicka-Rusek. 
Zgłoszenia konkursowe można wysyłać do 24 sierpnia 2012 roku. 
Honorowy patronat nad tegoroczną edycją konkursu objęli małżonka prezydenta RP Anna Komorowska, rzecznik praw obywatelskich prof. Irena Lipowicz oraz pełnomocnik rządu ds. osób niepełnosprawnych Jarosław Duda. Partnerami konkursu są Fundacja BRE Banku i Fundacja Orange. 
Projekt współfinansowany jest przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. 
Więcej informacji na temat konkursu można uzyskać na stronie 
www.czlowiekbezbarier.org. 
 
 aaa 
4.5. Ciągle jest z nami 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
W czerwcu 1972 roku zmarł jeden z najwybitniejszych działaczy ruchu niewidomych w Polsce - Modest Sękowski - twórca i prezes pierwszej spółdzielni niewidomych w Polsce, długoletni przewodniczący Zarządu Okręgu PZN w Lublinie, członek Wojewódzkiej Rady Narodowej. 29 czerwca br. w miejscowej spółdzielni niewidomych odbyła się uroczystość upamiętniająca 40-lecie śmierci lubelskiego pioniera i dobroczyńcy niewidomych. 
Udział w niej wzięło około stu osób, a wśród nich liczna grupa działaczy z Warszawy i siedmioosobowa delegacja z ośrodka dla niewidomych kobiet w Żułowie. Uroczystość rozpoczęła Msza Św. w kaplicy przy ulicy Jerzego Popieuszki. 
Główne kierunki działalności, charakter i życie wybitnego działacza przypomniał jego syn - dr Tadeusz Sękowski. Swymi wspomnieniami z uczestniczącymi w spotkaniu podzielili się również prezes miejscowego okręgu PZN - Marian Ostojewski, przewodniczący Zarządu Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi - mec. Władysław Gołąb, prezes spółdzielni "Nowa Praca Niewidomych" w Warszawie - Kazimierz Lemańczyk oraz prezes Zarządu Lubelskiej Spółdzielni - Paweł Skrzypek. Okolicznościowe zebranie prowadził przewodniczący Rady Spółdzielni Niewidomych - Krzysztof Paszko. 
Chcąc uczcić 40-lecie śmierci Modesta Sękowskiego, pod pozycją 8.1. publikujemy jego biografię zaczerpniętą z "Wypisów Tyflologicznych", wydawnictwa opracowanego przez siostrę Cecylię Gabrysiak z Lasek. "Wypisy" ukazały się w druku w 1974 roku. 
 
aaa 
4.6. Właściwy czas na naciski 
Henryk Lubawy 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
W czwartek 26 lipca br, w Sali Konferencyjnej/bud. NDP, o godz. 16,15  odbędzie się posiedzenie Komisji Polityki Społecznej i Rodziny (PSR), na którym rozpatrzony zostanie wniosek Podkomisji stałej do spraw osób niepełnosprawnych o podjęcie inicjatywy ustawodawczej w sprawie zmiany ustawy Prawo o ruchu drogowym - przedstawi przewodniczący podkomisji poseł Marek Plura.
Komisja zajmie się dostępnością infrastruktury miejskiej dla potrzeb osób niepełnosprawnych. Jeśli wówczas ustalenia specjalistów, naukowców akustyków, dotyczące sygnalizacji akustycznej na przejściach dla pieszych staną się obowiązującym prawem, będzie wspaniale. Gorzej, jeśli owoc badań naukowych z udziałem niewidomych nie zostanie wzięty pod uwagę i zostaną przyjęte jakieś inne ustalenia, albo nadal będą obowiązywały obecne przepisy normujące zasady instalowania i użytkowania sygnalizacji akustycznej na przejściach dla pieszych. Są one bowiem wadliwe z punktu widzenia potrzeb i bezpieczeństwa poruszania się niewidomych. 
W związku z tym pod pozycją 4.7. zamieszczamy wytyczne dotyczące sygnalizacji na przejściach dla pieszych, jakie Instytut Akustyki UAM wysyła do zarządów dróg oraz do wszystkich instytucji zainteresowanych problematyką. Wytyczne powstały z udziałem niewidomych, co bez wątpienia ma wpływ na ich wartość z punktu widzenia naszych potrzeb. Są one jednak suchym, fachowym dokumentem. Bardziej popularne potraktowanie tematu znajdziemy w zamieszczonym pod pozycją 4.8. artykule, przedrukowanym z czasopisma "Tyfloświat" pt. "Propozycja ujednolicenia sygnalizacji akustycznej na przejściach dla pieszych w Polsce" - "Tyfloświat" NR 3 (9) 2010 r. 
Tekst ten zawiera odwołanie do wcześniejszej publikacji, w której został niejako zdefiniowany problem sygnalizacji akustycznej na przejściach dla pieszych, zatytułowanej:"Sygnalizacja na przejściach dla pieszych", "TYFLOŚWIAT" NR 1 (1) 2008 r. Artykuł ten można przeczytać na stronie projektu, w ramach którego zostało zaproponowane ujednolicenie sygnalizacji http://www.niewidomi-orientacja.pl/ 
Uważam, że jest bardzo celowe wykorzystanie załączonych tekstów w celu wywarcia nacisków na posłów, aby zmienili przepisy zgodnie z proponowanymi wytycznymi. 
Podaję adresy e-mail:
- przewodniczącego Komisji Polityki Społecznej i Rodziny pana Posła
Sławomira Piechoty
Slawomir.Piechota@sejm.pl
- przewodniczącego Podkomisji Stałej do spraw Osób Niepełnosprawnych
pana Posła Marka Plury
Marek.Plura@sejm.pl
 
 aaa 
4.7. Wytyczne w sprawie sygnalizacji dźwiękowej stosowanej na przejściach dla pieszych z sygnalizacją świetlną 
 
 Źródło: Badania w ramach projektu badawczo- rozwojowego NR 11 0008 04 nt. Opracowanie metody nauki orientacji przestrzennej w dużym mieście dla osób niewidomych z wykorzystaniem dźwięków środowiska 
 Data opublikowania: Poznań, 29.04.2011 r. 
 
Wytyczne dla Zarządu Dróg Miejskich w Poznaniu Zarządu Dróg Powiatowych w Poznaniu Zarządu Dróg Wojewódzkich w Poznaniu W sprawie sygnalizacji dźwiękowej stosowanej na przejściach dla pieszych z sygnalizacją świetlną 
 
Zgodnie z Polską Normą PN-Z-80100:2004 - "Na jednym ciągu pieszych, a także na jednym ciągu ulic i w jednym obszarze (np. w dzielnicy, w mieście, w powiecie) zaleca się stosowanie jednakowych systemów sygnalizacji dźwiękowej - nadających jednakowe sygnały podstawowe i pomocnicze" (paragraf 4.1.2). 
Kierując się wymogami normowymi, a także potrzebą ludzi niewidomych proponujemy wprowadzić w Poznaniu, jak również w powiecie poznańskim i województwie wielkopolskim ujednolicenie sygnalizacji dźwiękowej na przejściach dla pieszych z sygnalizacją świetlną. 
Badania prowadzone w latach 2008-2010 w ramach projektu badawczo- rozwojowego NR 11 0008 04 nt. Opracowanie metody nauki orientacji przestrzennej w dużym mieście dla osób niewidomych z wykorzystaniem dźwięków środowiska, pod kierownictwem prof. zw. dr hab. Edward Hojana, pokazują, że najlepiej spostrzeganymi na tle hałasu ulicznego są krótkotrwałe sygnały będące falą prostokątną o częstotliwości podstawowej z zakresu od 880 Hz do 1580 Hz i częstotliwości repetycji 5 Hz. Ważnym czynnikiem też jest poziom dźwięku generowanego z sygnalizatora akustycznego. 
Żeby przejście dla pieszych było prawidłowo nadźwiękowione (sygnał pochodzący z sygnalizatora akustycznego słyszany tylko na przejściu, na którym może znajdować się w danym momencie pieszy) należy uwzględnić: geometrię przejścia, rodzaj zastosowanego sygnału akustycznego, rodzaj zastosowanego sygnalizatora akustycznego, sposób usytuowania głośnika sygnalizatora akustycznego, warunki akustyczne otoczenia (poziom hałasu). 
Program komputerowy CLSIM - Cross Light SIMulator do symulacji nadźwiękowienia przejść dla pieszych napisany w ramach wykonanego projektu jest bardzo pomocnym narzędziem w zaprojektowaniu prawidłowego nadźwiękowienia przejścia dla pieszych (szczegóły programu jak i zasady jego wykorzystania można omówić z dr A. Furmann). 
 
 W celu ujednolicenia sygnalizacji na przejściach dla pieszych zalecamy stosowanie następujących sygnałów podstawowych: 
1.	Na przejściach bez torowiska tramwajowego - okresowo powtarzające się sygnały złożone o obwiedni czasowej prostokątnej wypełnione falą prostokątną 
- o częstotliwości podstawowej 880 Hz, 
- czasie trwania nie przekraczającym 20 ms 
- częstotliwości repetycji 5 Hz (światło zielone ciągłe) i 10 Hz -(światło zielone pulsujące). 
 2.	Na przejściach dla pieszych z torowiskiem tramwajowym - sygnały złożone o obwiedni czasowej prostokątnej wypełnione falą prostokątną 
- o częstotliwości podstawowej 1580 Hz, o czasie trwania nie przekraczającym 20 ms 
- częstotliwości repetycji 5 Hz (światło zielone ciągłe) i 10 Hz -(światło zielone pulsujące). 
Poziom sygnału podstawowego generowanego z sygnalizatora akustycznego powinien być dostosowany do hałasu ulicznego. W żadnym punkcie przejścia dla pieszych stosunek sygnału dochodzącego z sygnalizatora akustycznego do hałasu ulicznego nie może być mniejszy niż (-20) dB. 0 g t t2 
 
aaa 
 4.8. Sygnalizacja na przejściach dla pieszych 
Henryk Lubawy* 
 
Źródło: "TYFLOŚWIAT" NR 3 (9) 2010 r. 
 
Zasady poruszania się pojazdów po drogach w Polsce, podobnie jak w większości krajów, regulują przepisy Kodeksu Drogowego. Ujednolicają one znaki stosowane w sterowaniu ruchem pojazdów mechanicznych, rowerów, a w pewnym stopniu również pieszych. Inaczej jest jednak w kwestii sygnalizacji dźwiękowej oraz innych urządzeń dostępowych montowanych przy przejściach dla pieszych. Tutaj nie ma prawie żadnych zasad, przepisy są niejasne i bardzo ogólnikowe. 
 
Ludzie wędrowali od wieków. Im te podróże stawały się intensywniejsze, tym bardziej nagląca była potrzeba ustalenia warunków wzajemnych spotkań na drodze. Początkowo regulował je obyczaj, który później przekształcił się w stałe zasady, a następnie w przepisy prawne. Tak na przykład, gdy dwóch wędrowców spotykało się na wąskim trakcie, a byli do siebie nastawieni pokojowo, mijali się w ten sposób, aby nie mogli wzajemnie dosięgnąć się mieczami, które zazwyczaj trzymali w prawych dłoniach. Gdy podróżnicy byli nastawieni do siebie raczej wrogo, należało obejść się tak, aby można było w każdej chwili obronić się przed ciosem przeciwnika. Ten bardzo praktyczny, mogący w wielu przypadkach uratować życie, obyczaj przekształcił się z biegiem lat w usankcjonowaną prawnie zasadę ruchu prawo i lewo stronnego. Od czasów średniowiecznych, gdy bez miecza nie warto było wybierać się w podróż, ruch wzmógł się wielokrotnie. Ta jedna jedyna zasada nie wystarczała już do jego sprawnego regulowania. 
Z biegiem czasu pojawiła się idea, aby zadbać o bezpieczeństwo ruchu drogowego, wykorzystując odpowiednie znaki. Te, obowiązujące w większości krajów, znaki drogowe są bardzo precyzyjnie opisane w Kodeksie Drogowym, akcie prawnym o zasięgu ogólnokrajowym. W Szczecinie czy Przemyślu zakaz wjazdu to zawsze biały poziomy pas na czerwonym tle. Znaki muszą być wszędzie takie same, aby kierujący pojazdami mogli je w łatwy sposób rozpoznawać i odpowiednio na nie reagować. By móc kierować pojazdem mechanicznym, należy zdać egzamin państwowy obejmujący nie tylko praktyczne umiejętności prowadzenia np. samochodu, ale także znajomość znaków. 
Drogi i ruch na nich to miejsce nieustannych konfliktów interesów. Do ich wzmożenia dochodzi, gdy pojawiają się dodatkowi uczestnicy ruchu - przechodnie. Piesi, w przeciwieństwie do kierowców, nie muszą legitymować się żadnymi uprawnieniami, co nie znaczy, że nie dotyczą ich regulacje Kodeksu Drogowego. Bezpieczeństwo przechodzenia gwarantują dwa kolory: czerwony oznaczający, że nie wolno przechodzić oraz zielony, wskazujący, iż droga jest wolna. Wystarczy, że pieszy opanuje tę prostą zasadę. 
Okazuje się jednak, iż w przypadku osób niepełnosprawnych wzrokowo sytuacja jest inna! Przestaje działać zasada jednolitości znaków na całym terytorium państwa, czy regionu kulturowego. Wystarczy odwiedzić kilka miast w Polsce, aby się o tym przekonać. Ot, chociażby skrzyżowanie ulic Wyszyńskiego i Powstańców Wielkopolskich w Bydgoszczy, przy którym znajduje się Ośrodek Rehabilitacji i Szkolenia Polskiego Związku Niewidomych "Homer", a więc miejsce, w którym z pewnością pojawiają się niewidomi. Podczas mojej ostatniej wizyty w ORIS, przy pierwszym przejściu przez skrzyżowanie, nie udało mi się zauważyć żadnych wspomagających sygnałów. Dopiero, gdy podzieliłem się swoim spostrzeżeniem z pracownikiem ośrodka, dowiedziałem się, że na przejściu jest zainstalowana sygnalizacja mówiąca. Faktycznie, przy ponownej próbie przeprawienia się na drugą stronę bardzo ruchliwej arterii komunikacyjnej, udało mi się usłyszeć bardzo cichy, kobiecy głos, informujący o kolorze światła i możliwości przejścia w danej chwili. Przyzwyczajony do sygnałów akustycznych o różnej częstotliwości, jakie są instalowane w moim rodzinnym Poznaniu, oczekiwałem właśnie takiego rozwiązania. 
Można powiedzieć: różnie bywa w różnych miastach. W Poznaniu, gdzie przyjęto zasadę, że na każdym nowo budowanym lub remontowanym przejściu dla pieszych instaluje się sygnalizację świetlno-dźwiękową, w każdym z tych miejsc można usłyszeć inny sygnał. Zdarza się nawet, że przejścia powstające w tym samym czasie, a oddalone od siebie o kilkaset metrów, są udźwiękowione w zupełnie inny sposób. Na jednych sygnał bardzo ładnie prowadzi na drugą stronę jezdni, a na innych przestaje być słyszalny już po przejściu kilku kroków. Wówczas kierując się słuchem, a czym by innym skoro na gładkiej powierzchni jezdni nie ma żadnych punktów orientacyjnych, nie wiadomo dokąd iść. Pojawiają się martwe pola, miejsca, w których nic nie słychać. Bywają też sytuacje, że dźwięk z przejścia na prostopadłej ulicy do tej, którą chcemy przekroczyć, jest lepiej słyszalny niż ten, który ma być nam akurat pomocny. Czasami sygnał akustyczny ginie w gwarze ulicy lub jest łudząco podobny do odgłosu pracy silnika samochodu oczekującego na przejazd. Takie sytuacje zdarzają się także w innych miastach. 
Czy to oznacza, że niewidomy może lub ma prawo bezpiecznie przechodzić przez ulicę tylko w dobrze sobie znanych miejscach? Czy mieszkaniec Bydgoszczy, pojawiający się w Poznaniu, będzie po usłyszeniu sygnału akustycznego zdezorientowany nieusłyszawszy słownej zachęty do przejścia przez jezdnię? A Poznaniak w Bydgoszczy nie usłyszy, dobrze sobie znanego, modulowanego sygnału akustycznego? Czy mamy to uznać za naturalny stan rzeczy? Jakie rozwiązanie jest w takim razie najskuteczniejsze? Co zapewni największe bezpieczeństwo osobie niepełnosprawnej? 
Mimo wrażenia, iż urządzenia pomagające niepełnosprawnym wzrokowo przejść bezpiecznie przez ulice są montowane "jak się komu podoba", sposób ich instalacji jest regulowany odpowiednim aktem prawnym. 
Przepisy te opublikowane zostały w Dzienniku Ustaw nr 220, pozycja 2181 z dnia 23 grudnia 2003 r., w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dn. 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach. 
Przepisy tam zawarte określają wszystkie aspekty regulacji ruchu na skrzyżowaniach. Sposób funkcjonowania urządzeń dla niepełnosprawnych można znaleźć w punkcie 3.2.5. "Wymagania funkcjonalne dla urządzeń pomocniczych". Przyglądając się tym przepisom zauważymy, że jako urządzenia pomocnicze proponowane są: przyciski dla pieszych, sygnalizatory akustyczne dla pieszych, sygnalizatory wibracyjne, informacja dotykowa bierna. 
Skoro są przepisy regulujące to zagadnienie, to albo nikt ich nie przestrzega, albo są zbyt ogólne i stąd rozbieżności oraz różnie działająca sygnalizacja w różnych miejscach. 
 Przeanalizujmy wszystkie te zapisy właśnie w takiej, proponowanej przez prawodawcę, kolejności pod względem przydatności ich stosowania dla niewidomych i słabowidzących. 
 
Przyciski 
 
 Już w pierwszym zdaniu przepisów regulujących funkcjonowanie przejścia czytamy: "Zaleca się, aby przyciski dla pieszych umożliwiały generowanie pomocniczych sygnałów dźwiękowych, pozwalających na zlokalizowanie przejścia i przycisku. Mowa jest, więc, o ułatwieniu, które uznać można za jak najbardziej przyjazne dla niewidomych. Dalej znajdują się szczegółowe ustalenia, na jakiej wysokości powinny być umieszczone emitery i jakie normy bezpieczeństwa mają spełniać przyciski. Wśród tych, bardzo technicznych, stwierdzeń czytamy coś, co może bardzo ucieszyć ludzi, którzy muszą ręką odnaleźć przycisk: "Obudowa nie może jednak powodować zagrożenia bezpieczeństwa osób korzystających z sygnalizacji (...). W szczególności nie może mieć ona ostrych krawędzi, zadziorów, wystających śrub itp.". 
 Bardzo wyraźnie zapisano zalecenie pomagające słabowidzącym. "Ze względu na potrzeby osób niedowidzących barwa obudowy musi kontrastować z barwą konstrukcji, do której przycisk jest mocowany". 
Jak wynika z przytoczonych zapisów, odnalezienie przycisku powinno być maksymalnie ułatwione, a kontakt z nim nie może stwarzać zagrożenia, choćby poprzez zadrapanie dłoni. 
 Oczywiście zadaniem przycisków jest wyzwalanie zielonego światła na przejściu na żądanie przechodnia. Muszą one być zatem rozstawione zgodnie z wymogami całego układu sygnalizacji na przejściu. 
 
Sygnalizatory dźwiękowe 
 
Zobaczmy teraz, jak, według prawodawcy, ma wyglądać faktyczne udźwiękowienie przejścia, czyli sygnalizatory akustyczne dla pieszych. Do przycisków powrócimy jeszcze, gdyż na przedstawionych tutaj zadaniach nie kończy się ich funkcjonalność. 
"Sygnalizatory akustyczne dla pieszych powinny zapewnić nadawanie sygnałów zezwalających na przechodzenie przez jezdnię lub torowisko tramwajowe wyłącznie podczas nadawania sygnału zielonego dla pieszych, przy czym sygnał dźwiękowy odpowiadający sygnałowi zielonemu ciągłemu powinien różnić się od sygnału dźwiękowego odpowiadającego sygnałowi zielonemu migającemu. Pomocnicze sygnały dźwiękowe, nadawane podczas sygnału czerwonego, powinny różnić się w zasadniczy sposób od sygnałów będących odpowiednikiem sygnału zielonego ciągłego i migającego. Jeżeli przejście dla pieszych jest rozdzielone pasem rozdziału lub spocznikiem i obsługiwane jest w niezależnych fazach, sygnały dźwiękowe odpowiadające sygnałowi zielonemu powinny być różne dla każdej części przejścia. 
Przepis wydaje się dość precyzyjny. Należy zwrócić uwagę, że mówi się w nim o sygnale akustycznym. Nie są to, jak na razie, precyzyjnie określone parametry tego sygnału. W następnym akapicie czytamy jednak: "Podstawowy sygnał dźwiękowy, równoważny sygnałowi zielonemu ciągłemu, powinien być sygnałem przerywanym o częstotliwości zawartej w granicach 5-12,5 Hz lub sygnałem ciągłym (powtarzalną melodyjką, głosem ptaków itp.) o powtarzalności w zakresie 0,5-1,25 Hz. Częstotliwość dźwięków stosowanych w sygnale podstawowym powinna zawierać się w granicach 550-2000 Hz. Podstawowy sygnał dźwiękowy równoważny sygnałowi zielonemu migającemu powinien być sygnałem przerywanym o częstotliwości powtarzania dwukrotnie większej niż sygnału podstawowego, tj. 10-25 Hz". 
Czytelnikowi nieprzywykłemu do precyzyjnych określeń technicznych może się wydawać, iż zapis ten określa bardzo dokładnie parametry dźwięku, jaki pojawia się na przejściu. Tak jednak nie jest! Podaje on dość szerokie zakresy. Potwierdzeniem tego jest, budzące wiele kontrowersji, stwierdzenie, że sygnałem tym może być powtarzalna melodyjka, głos ptaków itp. Oznacza to, że informować o kolorze światła na przejściu może praktycznie każdy odgłos. Który, z tak szerokiego zakresu, dźwięk jest najlepiej słyszalny w hałasie ulicznym? Czy nie może się zdarzyć, że akurat pojawi się w okolicy żywy ptak, którego głos zmyli osobę niewidomą? Czy dopuszczalna jest sytuacja, w której zamontowany sprzęt będzie niebezpieczny dla przechodzącego niewidomego, a w istocie zgodny z przepisami?! 
 
Aby dostosować sygnał do zmieniającego się poziomu gwaru ulicznego, przepis mówi o konieczności regulacji jego głośności: "Sygnalizator dźwiękowy powinien umożliwiać regulację poziomu głośności nadawanego sygnału dźwiękowego w granicach co najmniej 50-85 dB(A).", co ma służyć również zabezpieczeniu mieszkańców okolic skrzyżowania przed nadmiernym hałasem. 
W kolejnej części przepis ustala sposób montażu sygnalizatorów: "Sygnalizatory dźwiękowe umieszcza się po obu stronach jezdni, przy czym sygnały podstawowe muszą być nadawane z urządzeń umieszczonych na wysokości co najmniej2,20 m nad powierzchnią terenu, natomiast sygnał pomocniczy powinien być nadawany z przycisku. Ma to zapewnić odpowiednią słyszalność sygnału, co dodatkowo precyzuje przepis w następującym brzmieniu: "Podstawowym pytaniem jest, czy słyszalność sygnału zależy tylko i wyłącznie od wysokości i miejsca zainstalowania sygnalizatorów? Wydaje się, że jest to nieco bardziej złożone zagadnienie. 
Prawodawca wskazuje jednak, że nagłośnienie sygnałem powinno obejmować chodnik, gdzie przechodzień oczekuje na dogodny moment do przejścia przez ulicę, jak i jezdnię, po której następnie się porusza. 
Na ponowne podkreślenie zasługuje fakt, iż cały czas mowa jest o sygnale akustycznym, którego parametry zostały określone wcześniej. Dopiero w końcowym fragmencie tego punktu wspominana jest możliwość innego przekazywania informacji. Przepis mówi: "Jako uzupełnienie sygnalizacji dźwiękowej można stosować komunikaty słowne nadawane z różnych elementów instalacji sygnalizacyjnej na przejściu dla pieszych; rodzaj wygłaszanych komunikatów musi być dostosowany do lokalizacji urządzenia głośnomówiącego w stosunku do przejścia lub jego części". 
Należy zwrócić uwagę na sformułowania: "jako uzupełnienie" oraz "można stosować". Ni mniej, ni więcej oznaczają one, że sygnalizacja wyposażona tylko w komunikaty słowne jest niezgodna z przepisem! 
Na zakończenie tego bardzo ważnego fragmentu przepisu, prawodawca przedstawia bardzo istotne zalecenie: "Zaleca się, aby ostrzegać niepełnosprawnych pieszych o awarii sygnalizacji w postaci stosownego komunikatu". 
 
Sygnalizacja wibracyjna 
 
 Sygnał dźwiękowy można uzupełnić o inne sposoby przekazu informacji. Omawiany przepis ujmuje to w kolejnych punktach. "Jako system uzupełniający sygnalizację optyczną i dźwiękową można stosować dotykowe sygnalizatory wibracyjne, umieszczone w przyciskach dla pieszych, lub jako urządzenia samoistne, zachowując zasady montażu jak dla przycisków dla pieszych. 
W kolejnej części uregulowania, sprecyzowane są parametry tego sygnału: "Wibracje powinny być wyraźnie wyczuwalne dotykiem po położeniu ręki na obudowie przycisku i/lub wibratora. Sygnały wibracyjne powinny mieć taką samą częstotliwość powtarzania jak sygnały dźwiękowe przerywane. 
 
Informacja dotykowa bierna 
 
Kolejnym elementem, wzbogacającym przekaz na przejściu dla pieszych, może być informacja dotykowa bierna. Przepis precyzuje ją następująco: 
"Jako uzupełnienie systemów informacji optycznej, dźwiękowej i wibracyjnej zaleca się stosowanie wypukłych symboli wyczuwalnych dotykiem, odwzorowujących przekraczaną jezdnię i rodzaje strumieni ruchu (liczba pasów ruchu, wysepki, torowiska, przystanki itp.) Symbole te powinny być umieszczane na obudowach przycisków dla pieszych, sygnalizatorów wibracyjnych lub jako odrębne tabliczki". 
 Jak z tego wynika, przycisk dla pieszych może mieć dodatkową, mało znaną funkcjonalność. 
 
Automatyczne indywidualne systemy prowadzenia pieszych 
 
Przepisy dopuszczają jeszcze inne rozwiązania, a mianowicie automatyczne indywidualne systemy prowadzenia pieszych. 
"Dla ułatwienia osobom upośledzonym przekraczania jezdni zaleca się wprowadzanie automatycznych indywidualnych systemów prowadzenia, opartych na technice podczerwonej i/ lub radiowej" 
Chcąc przedstawić metody ułatwiające przejście niepełnosprawnym wzrokowo przez skrzyżowania, można w nieskończoność opisywać różnego rodzaju urządzenia instalowane na przejściach. Wszystkie one powinny jednak spełniać przedstawione tutaj wymagania prawne. Najwięcej kontrowersji budzi najistotniejsza część systemu pomagającego niepełnosprawnym, a więc sygnalizacja dźwiękowa. Regulacja prawna dopuszcza bardzo szeroki, praktycznie zezwalający na dowolność, zakres dopuszczalnych dźwięków emitowanych przez sygnalizatory akustyczne. Być może związane jest to z niewiedzą, jaki właściwie dźwięk, jego wysokość, głośność, częstotliwość powtarzania jest najdogodniejszy do sprawnego przeprowadzenia niewidomego przez jezdnię. Z obserwacji wynika, że bywają przejścia, przez które idzie się jak po sznurku, niejako prowadzonym przez kanał dźwiękowy sygnalizatora, a na innych jest to niemożliwe. Być może należałoby, celem powielenia dobrych rozwiązań, sprecyzować te najdogodniejsze warunki akustyczne. Konieczna jest zmiana przepisu i uściślenie normy. 
 
* Autor jest samodzielnym specjalistą ds. sprzętu i oprogramowania wspomagającego dla osób niepełnosprawnych z uszkodzeniem narządu wzroku na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, konsultantem wielu działań w zakresie technologii dostępowych dla osób niewidomych, obecnie uczestniczy jako wykonawca w projekcie badawczym rozwojowym "Opracowanie metody nauki orientacji przestrzennej w dużym mieście dla osób niewidomych z wykorzystaniem dźwięków środowiska" pod kierownictwem prof. dr hab. Edwarda Hojana. 
 
aaa 
4.9. Lekarz brajlowskich zegarków 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Pan Mirosław Izydorski podejmuje się naprawić prawie każdy mechaniczny zegarek i budzik brajlowski produkcji rosyjskiej. Naprawia też zegarki szwajcarskie, ale nie zawsze posiada do nich części zamienne. 
Pan Mirosław Izydorski zajmuje się naszymi zegarkami już od ponad dwudziestu lat, a niewidomi klienci są zadowoleni z jego pracy. 
Posiada punkt kontaktów z klientami w holu Centralnej Biblioteki PZN w Warszawie przy ul. Konwiktorskiej 7, w którym przyjmuje w poniedziałki od godziny 9.30 do 11.30. W punkcie tym z zegarmistrzem można kontaktować się telefonicznie: 
(22) 831-22-71. 
Można również oddawać zegarki do naprawy codziennie, prócz sobót, w punkcie usługowym p. Izydorskiego w Warszawie na Chomiczówce przy ulicy Conrada 15 (na poczcie) w godzinach od 12.00 do 18.00. 
Tel. kom.: 605-920-488 
Dojazd autobusami linii 114, 116, 121. 
Ponadto zegarki do naprawy można przesyłać pocztą. 
 
aaa 
4.10. Sprostowanie 
 
Informacja Benefis poety pióra Marii Magdaleny Pocgaj, zamieszczona pod pozycją 4.11. w lipcowym wydaniu "Wiedzy i Myśli" z br., zawiera dwie nieścisłości. 
Otóż w informacji tej możemy przeczytać, że Pan Stanisław Leon Machowiak otrzymał Order Uśmiechu w 1995 r. Tymczasem oznaczenie to otrzymał w w 2000 r. 
Druga pomyłka dotyczy Pana Klemensa Górskiego. Otóż Pan Klemens Górski był redaktorem w Spółdzielni Wydawniczej Czytelnik, a nie kierownikiem Księgarni św. Wojciecha, jak mogliśmy przeczytać w wyżej wymienionej publikacji. 
Za pomyłki Czytelników, Pana Stanisława Leona Machowiaka i Pana Klemensa Górskiego przepraszają: 
autorka publikacji i redakcja "WiM" 
 
aaa 
4.11. W e-Kiosku nie ma już miesięcznika "Bluszcz" 
 
 Źródło: Informacja Mazowieckiego Stowarzyszenia Pracy 
dla Niepełnosprawnych " De Facto" 
Data opublikowania: 07.06.2012 r. 
 
Szanowni Państwo, Drodzy Czytelnicy Kiosku z prasą dla niewidomych, 
 
Stowarzyszenie "De Facto", jest zmuszone zawiadomić, że ilustrowanego miesięcznika kulturalnego "Bluszcz" nie będzie już w naszym kiosku. 
To bardzo wyjątkowa sytuacja. Po tragicznej śmierci Prezesa Artura Szczecińskiego, wydawnictwo Elipsa wstrzymuje wydawanie czasopisma. 
Jak napisała do Stowarzyszenia Pani Iwona Kasica, pełnomocnik wydawnictwa Elipsa: "do końca mieliśmy nadzieję, że "Bluszcza" da się uratować. Do końca wierzyliśmy, że takie czasopismo jak nasze nie może po prostu zniknąć z rynku. Stało się jednak inaczej. Po śmierci naszego wydawcy nie znalazł się nikt, kto zdecydowałby się na kontynuowanie jego dzieła. Artur był wizjonerem, nie oglądał się na minimalne zyski, które przynosił mu Bluszcz. Wierzył w gazetę, wierzył w nas, wierzył, że w tak trudnych dla polskiej kultury czasach nasza gazeta jest potrzebna, bo wyciąga Polaków z czytelniczej zapaści. Niestety wyniki sprzedaży to jedyne kryterium, którym kierują się rynkowi inwestorzy. Rozumiemy to i czekamy na lepsze czasy dla naszej gazety. Wbrew oczekiwaniom, numer lipcowy nie ukaże się już w sprzedaży". Koniec cytatu. 
 
Szanowni Państwo, 
Jesteśmy poruszeni tą sytuacją. Zachęcamy Państwa do podzielenia się opiniami i refleksjami o piśmie "Bluszcz". O tym czym był dla Państwa - czytelników kiosku z prasą dla niewidomych. 
Bez względu na wszystko myślimy, że dla całej redakcji i ludzi związanych z "Bluszczem" będą to ważne słowa. Dołączymy w ten sposób do grona osób wspierających "Bluszcz". Stowarzyszenie "De Facto" zobowiązuje się przekazać każdą Państwa opinię, refleksję, głos wsparcia, na ręce Pani Pełnomocnik Wydawnictwa Elipsa Iwony Kasica i redaktora naczelnego "Bluszcza" Rafała Bryndala. 
Piszcie Państwo na e-mail: napiszdonas@defacto.org.pl 
 
 aaa 
5. ORGANIZACYJNE, PRAWNE, PRAKTYCZNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY 
 
aaa 
5.1. Konfederacja organizacji działających na rzecz niewidomych i słabowidzących 
Stanisław Kotowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Zjazd się odbył, są nowe-stare władze i co dalej? 
Na początku czerwca, na Liście dyskusyjnej Typhlos wybuchła wymiana zdań na tle poznańskiego dworca PKP, który nie został dostosowany do potrzeb osób niewidomych ani osób słabowidzących. Posypały się zarzuty pod adresem PZN, że spraw nie dopilnował. Postaramy się przekazać Państwu tę dyskusję. Jest ona bardzo krytyczna, ale do obrad Zjazdu nie ma żadnych odniesień. Potwierdza to moją tezę, że wśród wielu, może większości, członków PZN zapanowała całkowita obojętność na jego problemy. 
Nie sądzę, żeby moje pisanie mogło coś tu zmienić. Nic jednak innego czynić nie mogę, jak tylko pisać. Przykro, że osoby znaczące w naszym środowisku nie reagują na żadne propozycje, krytykę, a nawet satyryczne przedstawianie ich dokonań i satyryczne oceny. Piszę jednak, pewnie w głupiej nadziei, że może wreszcie ktoś zechce się nad tym zastanowić. 
Mnie bardzo zależy, żeby niewidomi mieli swoją, godną i skuteczną reprezentację. Nie musi to być PZN, jednak obecnie i jeszcze przez długi czas bez tego stowarzyszenia nic zrobić się nie da. Chciałbym, żeby PZN na trwałe pozostał tym najważniejszym stowarzyszeniem, ale chciałbym też, żeby rzeczywiście reprezentował interesy niewidomych i słabowidzących i rzeczywiście pracował na ich rzecz. Jest to ciągle potrzebne, wręcz konieczne, i chyba coraz bardziej to widać. 
Nie będę dokonywał tu kolejnej analizy przyczyn trudności i wskazywał na wiele rozwiązań, które mogłyby przyczynić się do poprawy. Robiłem to wielokrotnie. W 2003 r. Prezydium ZG PZN przedstawiło Zarządowi Głównemu moje kompleksowe opracowanie tych zagadnień pt. "Rola Związku w nowej sytuacji prawno-ekonomicznej". Zawarłem w nim wiele ocen, wniosków i propozycji. Opracowanie to jednak nie wywołało żadnych pozytywnych skutków. Jeden ze znanych działaczy, przewodniczący zarządu okręgu uznał je za dreszczowiec i stwierdził, że PZN nie musi być atrakcyjny dla swoich członków. Ocena ta została przyjęta przez większość uczestników obrad. Moje opracowanie stało się kanwą do snucia opowieści, jak to u nas w terenie dużo i dobrze się robi, jak ciężko pracujemy i nie ma potrzeby rozważania żadnych zmian. No i kryzys postępował, i postępuje. 
Teraz chcę zaproponować powołanie konfederacji organizacji działających na rzecz niewidomych i słabowidzących. Nie proponuję podporządkowania konfederacji żadnej z działających organizacji, tj. stowarzyszeń i fundacji. Żadne podporządkowanie, a nawet żadna koordynacja działalności, moim zdaniem, nie jest możliwa i jeszcze bardzo długo nie będzie możliwa. Nie będzie możliwa dopóki wszystkie organizacje działające na rzecz niewidomych i słabowidzących ubiegają się o pieniądze w tych samych instytucjach. Musi to prowadzić do rywalizacji i prowadzi. Dlatego należy podjąć skromniejsze działania, ale takie, które są możliwe do przeprowadzenia. 
Uważam, że obecnie najważniejszym zadaniem jest organizowanie nacisków na władze w celu stanowienia prawa korzystnego dla niewidomych i słabowidzących oraz budowy instytucjonalnych rozwiązań umożliwiających łatwe stosowanie postanowień prawa. Przykładem szkodliwego prawa, które wprowadza zamieszanie, nieporozumienia, a nawet powoduje kłopoty niektórych niewidomych jest możliwość odpisów od dochodów wydatków na opłacanie przewodników. Trudności z tym związane są nam znane i nie warto się nad nimi zatrzymywać. Warto tylko nadmienić, że jest to uprawnienie, z którego w zasadzie korzystać nie można. 
Przykładem złego działania w ramach obowiązującego prawa i zgodnie z tym prawem jest Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Państwo za pośrednictwem PFRON-u przeznacza na pomoc osobom niepełnosprawnym miliardy złotych rocznie. Niestety, pieniądze te są często nieefektywnie wykorzystywane, a ubieganie się o nie jest bardzo uciążliwe, wręcz upokarzające i to zarówno dla organizacji pozarządowych, jak i dla osób fizycznych. 
W pierwszym półroczu br. PFRON nie przekazał prawie żadnych pieniędzy organizacjom pozarządowym, jak słyszałem, wstrzymał realizację umów, bo jakaś kontrola wypadła niekorzystnie. Dodam, że nikt nigdy nie wie, na co kiedy będą przyznawane pieniądze. Raz są to zadania innowacyjne, innym razem kontynuacja już rozpoczętych. Ale przecież trudno udowodnić, że nauka orientacji przestrzennej czy wykonywania czynności samoobsługowych jest czymś innowacyjnym. I jak w takich warunkach realizować zadania o charakterze ciągłym, np. prowadzenie poradnictwa czy wydawanie prasy środowiskowej. 
Organizacje pozarządowe nie mogą zdecydowanie podejmować starań o zmianę tej sytuacji, bo są na garnuszku PFRON-u. Jeżeli będą wytykać mu błędy, zaniedbania, uciążliwe procedury, nic nie dostaną. 
A teraz przedstawię propozycję powołania konfederacji. Otóż, jak już wspomniałem, konfederacja nie miałaby żadnych uprawnień nadzorczych ani koordynacyjnych. Na to nie zgodzą się samodzielnie działające stowarzyszenia i fundacje. Konfederacja miałaby tylko jedno zadanie - uprzykrzać życie władzom, tj. organizować naciski, występować, postulować, krytykować, ujawniać, żądać, organizować protesty, angażować środki przekazu. 
Aby to jednak było możliwe, działające stowarzyszenia i fundacje muszą zachować dotychczasową niezależność, muszą mieć możliwość starania się o pieniądze, rywalizowania o nie z innymi organizacjami, przyjmować własne programy działania i starać się je realizować. Konfederacja natomiast nie powinna podejmować żadnych własnych działań, oczywiście, oprócz wyżej wymienionych. Na prowadzenie niemal każdej działalności potrzebne są pieniądze. Jeżeli więc konfederacja chciałaby realizować jakieś działania na rzecz niewidomych i słabowidzących i występowałaby o środki publiczne na ich finansowanie, nie mogłaby prowadzić działalności postulatywnej i ostro walczyć z władzami o wprowadzanie korzystnych rozwiązań prawnych oraz korzystnych procedur załatwiania spraw. 
Wiem, że jest to zaledwie zarys problemu. Wiem też, że powołanie konfederacji wymaga mnóstwa uzgodnień, przemyśleń, rozwiązania wielu szczegółowych problemów. Pozostają nierozwiązane problemy - finansowania działalności konfederacji, sposobu wyłaniania jej władz, lokalu, nazwy i wielu innych oraz znalezienia takiego umocowania prawnego, które umożliwiłoby konfederacji reprezentowanie interesów osób niewidomych i słabowidzących, a jednocześnie uniknięcie przenoszenia niechęci, czy nawet wrogości, z konfederacji na organizacje wchodzące w jej skład. 
Nie jest też łatwe określenie praw i obowiązków organizacji tworzących konfederację. Organizacje powinny czuć i rozumieć korzyści z działalności konfederacji, a jednocześnie nie ponosić kosztów finansowych i moralnych przynależności do niej. 
Być może, w konfederacji znaleźliby pole do działania prawdziwi działacze społeczni, którzy angażowaliby się całkiem bezinteresownie w jej prace. Może dałoby się ich zatrudnić w ramach dofinansowań ze środków PFRON, a może jeszcze inaczej. Trzeba poszukiwać różnych możliwości i to nie przez jedną osobę - przez siedemdziesięciopięcioletniego emeryta. 
I jeszcze jedno - istniejące ugrupowania organizacji osób niepełnosprawnych, np. Polskie Forum Osób Niepełnosprawnych czy Koalicja na rzecz Osób Niepełnosprawnych, nie mogą pełnić postulowanej roli. Rozbieżność interesów osób o różnych niepełnosprawnościach i w różnym stopniu jest tak wielka, że znalezienie płaszczyzn działania, które są żywotnie ważne dla wszystkich, jest niezmiernie trudne, może nawet niemożliwe. Dlatego powinna powstać konfederacja organizacji pozarządowych działających wyłącznie na rzecz osób z uszkodzonym wzrokiem. 
Tak obecnie oceniam istniejący stan rzeczy i konieczność podjęcia starań o powołanie wspólnej reprezentacji, która nie byłaby uzależniona od środków publicznych. Czy jednak są to tylko moje rojenia? Czy rzeczywiście jest taka potrzeba i są możliwości realizacji tego projektu? 
Jeżeli nie podejmiemy zdecydowanych działań, jeżeli nie znajdziemy sposobów przezwyciężenia kryzysu w ruchu niewidomych w Polsce, kryzys będzie się pogłębiał. Będzie postępowała marginalizacja PZN-u, a inne stowarzyszenia również nie rozwiną działalności na szerszą skalę. Istnieje więc konieczność wielu inicjatyw, aż któraś z nich przyniesie pozytywne rezultaty. Zgłaszam inicjatywę powołania konfederacji. Z pewnością jej powołanie nie rozwiąże wszystkich problemów, ale może warto spróbować, może okaże się pożyteczna. 
 
aaa 
5.2.. Ach ci kłopotliwi inwalidzi 
Maria Marchwicka 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Najwyższy wskaźnik zatrudnienia osób z niepełnosprawnością w służbie cywilnej do końca 2011 r. wynosił 4,4 procent i dotyczył Powiatowej Administracji Zespolonej. Jednak nawet te dane są poniżej ustawowo wymaganego 6-procentowego wskaźnika zatrudnienia osób z orzeczeniem o niepełnosprawności. Zastanawiający jest ten nisko wskaźnik, ponieważ rodzi pytanie czy brakuje kandydatów, czy też szuka się ich w taki sposób, aby nie znaleźć. Im bardziej intratne urzędy, tym jest gorzej. W licznych i rozmnożonych ministerstwach jest tylko zatrudnionych 1,1 proc. osób z niepełnosprawnościami, tj. 147 pracowników, a przecież ministerstwa to lustro, w którym odbija się cała polityka wobec osób niepełnosprawnych. Zgodnie z nowelą Ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o służbie cywilnej i niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 201, poz. 1183) osoba z orzeczoną niepełnosprawnością powinna zostać zatrudniona w jednostce administracji publicznej, jeśli znajdzie się wśród pięciu najlepszych kandydatów na dane stanowisko. Ale przepis ten nie dotyczy wolnych stanowisk kierowniczych np. naczelnika wydziału. W tym przypadku niepełnosprawny naczelnik to skaza na image wydziału i urzędu. 
Dagmir Długosz, dyrektor Departamentu Służby Cywilnej w KPRM, przyznaje, że zatrudnienie osób z niepełnosprawnością w szeroko pojętej administracji jest dużo poniżej średniej europejskiej. I szybciutko tłumaczy ten niemiły fakt "Przyczyn niskiego zatrudnienia osób z niepełnosprawnością w służbie cywilnej można upatrywać po stronie pracodawców, m.in. w tym, że jest ograniczona liczba wolnych stanowisk pracy, duża konkurencja, wysokie wymagania kwalifikacyjne, bariery funkcjonalne czy też bariery subiektywne, leżące w nas samych". To, że jest niewiele wolnych stanowisk, wierzę, ale nie wierzę w tzw. konkurencję, ponieważ są to miejsca pracy zwykle zarezerwowane dla królika i jego znajomych. Podobnie ma się rzecz z kompetencjami, dlaczego zakłada się z góry, że inwalida nie może legitymować się kompetencjami, które zadowolą szczebel ministerialny czy wojewódzki. 
Jako jedną z przyczyn niezatrudniania niepełnosprawnych p. Długosz upatruje w braku doświadczenia zawodowego, niskiej samoocenie i braku motywacji. A niby gdzie to doświadczenie zawodowe ma osoba niepełnosprawna zdobyć? Na pytanie czy KSAP (Krajowa Szkoła Administracji Państwowej) przyjęła osobę niepełnosprawną, nie otrzymałam odpowiedzi. Trudno się więc dziwić niskiej samoocenie i brakowi motywacji osób niepełnosprawnych. 
"Przecież do pracy nikt nie szuka osób niepełnosprawnych, szuka zaś fachowca" - odkrywczo uzupełnia poprzedni wywód Alina Wojtowicz-Pomierna, zastępca dyrektora Biura Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych. Jest to oczywistość najbardziej oczywista, tylko aby niepełnosprawny stał się fachowcem, musi otrzymać stosowną wędkę w postaci stażu nie tylko w recepcji czy rozdzielni korespondencji, ale także w urzędach średniego i wyższego szczebla, także w BON. Czyżby osoby sprawne fizycznie rodziły się z kompetencjami i kwalifikacjami? 
Prawie 70 proc. pracodawców przyznało w badaniu Instytutu Spraw Publicznych w 2011 r., że przeszkodą w zatrudnianiu osób niepełnosprawnych są bariery architektoniczne, a ponad 57 proc. wskazało na nieodpowiednie kwalifikacje osób z orzeczeniem o niepełnosprawności. Nie rozumiem pojęcia nieodpowiednie kwalifikacje. Przecież jest to naturalne, że jeśli poszukuję grafika, matematyka czy chemika, to z takim będę rozmawiała i nie sądzę, aby na ogłoszenie o poszukiwaniu tych specjalistów masowo zgłaszali się pedagodzy czy absolwenci religioznawstwa. 
Bariery zaczynają urastać do rangi mitycznego potwora. Co to znaczy bariery architektoniczne? Zgoda, mogą one być przeszkodą dla pewnej części niepełnosprawnych, ale nie dla wszystkich. Jak się mają powyższe wyniki badań do danych GUS, z których wynika, że dwie trzecie osób z niepełnosprawnością uważa, iż nie ma ograniczeń w wykonywaniu czynności zwykle wykonywanych przez osoby bez niepełnosprawności. No, więc kto ma tutaj rację - potencjalni pracodawcy czy chętni do pracy? 
Wojtowicz-Pomierna zwróciła uwagę, że instytucje, które nie osiągają wymaganego wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, rocznie przekazują do PFRONU ponad 17 tys. zł za jednego niezatrudnionego niepełnosprawnego pracownika. A ministerstwa i urzędy administracji publicznej wpłaciły do PFRON w 2011 r. 300 milionów za niewypełnienie wymogu zatrudnienia 6 proc. osób z niepełnosprawnością. 
I tu leży całe clou. Urzędy i ministerstwa planując roczny budżet, planują także wpłaty na PFRON. Przecież to nie obciąża ich innych wydatków. Odbywa się więc na niespotykaną skalę przerzucanie państwowych pieniędzy z konta na konto. I wszystko jest w najlepszym porządku. Urzędy z państwowych pieniędzy opłacają pefronowski haracz bez kłopotu i bez konieczności psucia sobie dobrego nastroju widokiem jakiegoś inwalidy. A jeśli czasami mu zaproponują pracę, to w call center lub jako konserwatora powierzchni płaskich. 
A jego samoocena czy kwalifikacje... A kto by się o nie troszczył dzieląc intratne stanowiska wśród swoich i tych, których względy są nie do pogardzenia. 
 
aaa 
5.3. Niepełnosprawność częstym powodem poczucia dyskryminacji 
 Beata Rędziak 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 
 Data opublikowania: 2012-07-19 
 
Osiem procent Polaków czuje się gorzej traktowanych ze względu na niepełnosprawność. Na ten powód dyskryminacji respondenci wskazywali w czwartej kolejności - po wieku, płci oraz - równoważnie - poglądach politycznych i ubóstwie. 
Wskazuje na to raport wykonany na zlecenie pełnomocnika rządu ds. równego traktowania w ramach projektu "Równe traktowanie standardem dobrego rządzenia". Wynika z niego, że 34 proc. respondentów miało osobistą styczność z osobą gorzej potraktowaną ze względu na niepełnosprawność. 12 proc. Polaków jest przekonanych, że w Polsce istnieje problem gorszego traktowania ze względu na ułomność fizyczną i aż 17 proc. sądzi, że dotyczy to szczególnie osób dotkniętych chorobą psychiczną. 
Polacy najlepiej oceniają kontakty z osobami poruszającymi się na wózku; zetknęło się z nimi 61 proc. respondentów. Z osobą niesłyszącą bezpośredni kontakt miało 39 proc. udzielających odpowiedzi, a z osobami niewidomymi - 34 proc. 
Równocześnie odnotowano najmniejszy dystans społeczny do osób z niepełnosprawnościami. 
Badanie wskazało, że osobisty kontakt z osobą z grupy dyskryminowanej, np. ze względu na niepełnosprawność, ma marginalne znaczenie dla wielkości dystansu społecznego; zmniejsza go jedynie o kilka punktów. 
Największa otwartość w Lubuskim, na Warmii i Mazurach. 
Największy dystans społeczny wobec osób z chorobami psychicznymi odnotowano w województwie śląskim, zachodniopomorskim, podkarpackim, pomorskim, lubelskim oraz łódzkim, a najmniejszy w województwach warmińsko-mazurskim i lubuskim. 
62 proc. osób uważa, że niepełnosprawność ma wpływ na wysokość zarobków. Myśli tak również taki sam odsetek osób z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, 66 proc. osób posiadających orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności oraz 58 proc. z orzeczeniem o stopniu lekkim. 
13 proc. respondentów uważa, że pracowałoby się im niedobrze, gdyby ich przełożonym w miejscu pracy była osoba niesłysząca, zaś co dziesiąta osoba czułaby dyskomfort, gdyby ich szefem był niewidomy. Najmniejszy odsetek dotyczy niezadowolonych z powodu szefa poruszającego się na wózku - co dwudziesta osoba wskazała na utratę komfortu pracy w takiej sytuacji. 
Zdecydowana większość Polaków (67 proc.) uważa, że rząd powinien podejmować więcej działań na rzecz równego traktowania, zaś aż 82 proc. jest tego zdania w odniesieniu do działań w obszarze niepełnosprawności. 
 
aaa 
5.4. Badania: dzieci niepełnosprawne czterokrotnie bardziej narażone na przemoc 
 
Źródło: PAP/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2012-07-15 
 
Dzieci cierpiące na jakikolwiek rodzaj niepełnosprawności - fizycznej lub umysłowej - są niemal cztery razy bardziej narażone na przemoc - wynika z badań sfinansowanych przez WHO. Artykuł na ten temat publikuje tygodnik "Lancet". 
Jak przypominają autorzy analizy, przemoc wobec dzieci pozostaje poważnym problemem globalnym. Ze światowego raportu opublikowanego w 2006 r. wynika, że w 2002 r. zamordowanych zostało w sumie 53 tys. dzieci do 17. roku życia, a 150 mln dziewczynek i 75 mln chłopców padło ofiarą przemocy seksualnej. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) szacuje, że około 5 proc. wszystkich dzieci do 14. roku życia (tj. blisko 93 mln) jest niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym lub dużym. 
Naukowcy z Liverpool John Moores University w Liverpoolu razem z kolegami z Wydziału Prewencji Przemocy, Urazów oraz Niepełnosprawności Światowej Organizacji Zdrowia w Genewie przeanalizowali dane zebrane w ciągu ostatnich 20 lat w 17 różnych badaniach, które prowadzono w USA, Wielkiej Brytanii, Szwecji, Izraelu, Hiszpanii oraz Finlandii. Łącznie objęły one ponad 18 tys. dzieci, przeważnie w wieku od 2 do 18 lat, u których występowała niepełnosprawność - np. upośledzenie sprawności fizycznej, sensorycznej (problemy ze słuchem, wzrokiem), schorzenie psychiczne (stany lękowe, zaburzenia emocjonalne i behawioralne, depresja), niepełnosprawność intelektualna lub kilka problemów łącznie. 
Choć wyniki w poszczególnych badaniach objętych analizą różniły się, jej autorzy wyliczyli, że ogólnie ponad jedna czwarta dzieci niepełnosprawnych (blisko 27 proc.) doświadczyła w życiu jakiegoś rodzaju przemocy - fizycznej, seksualnej, emocjonalnej lub zaniedbania. Przemocy fizycznej doznało 20 proc. dzieci, seksualnej około 14 proc. a emocjonalnej - 18 proc. 
Okazało się też, że dzieci z niepełnosprawnością są niemal czterokrotnie bardziej narażone na przemoc niż ich sprawni rówieśnicy. Największe ryzyko dotyczyło dzieci z chorobą psychiczną lub niepełnosprawnych umysłowo. W porównaniu z dziećmi sprawnymi lub cierpiącymi z powodu innego rodzaju niepełnosprawności były one bardziej narażone na wykorzystanie seksualne (ryzyko wyższe o 4, 6 raza) i emocjonalne (4, 3 raza). 
Główny autor pracy Mark Bellis zwrócił uwagę, że analiza jego zespołu ma kilka wad. Przede wszystkim badania, które w niej uwzględniono, były głównie prowadzone w krajach bogatszych. Brak zatem szacunków z krajów biednych, gdzie odsetek niepełnosprawności jest wyższy, przemoc bardziej powszechna, a wsparcie i pomoc dla osób, w tym dzieci niepełnosprawnych, znacznie mniejsze. 
Naukowcy nie dysponowali też danymi, które pozwoliłyby ustalić, w ilu przypadkach niepełnosprawność mogła pojawić się jako skutek przemocy wobec dziecka. Zaznaczają jednak, że przeważnie występowała ona już od urodzenia lub pojawiła się w pierwszych latach życia. 
W podsumowaniu autorzy podkreślają, że niezależnie od wad pracy jej wyniki jasno wskazują, iż dzieci niepełnosprawne są grupą szczególnie narażoną na przemoc. 
 
 aaa 
5.5. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH 
Ginące zawody dla niewidomych 
Jerzy Ogonowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
	Radio Zet nadaje w każdą niedzielę przed Salonem Politycznym, przed godziną dziewiątą, krótkie reportażyki - raz ciekawsze, innym razem mniej, ale niedawno wykryłem, że nadaje też reportażyki jakby nie z tej ziemi. Ten ostatni został nadany w dniu 23 czerwca i była w nim mowa "niezwykle odkrywcza" o tym, że niewidomy może być stroicielem. Ogólny wydźwięk był taki, że oto zamknięty w swoim świecie niewidomy nie zdawał sobie w ogóle sprawy, że coś może, aż tu jakiś znajomy przyuczył go do strojenia fortepianu i teraz tenże niewidomy, chwała Bogu, wreszcie się odnalazł. Niewidomy indagowany mówił mniej więcej to samo. 
	Kiedy na początku lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku zakładaliśmy sekcję niewidomych pracujących poza środowiskiem inwalidów, napotkałem w Legnicy resztki kilkudziesięcioosobowej grupy niewidomych stroicieli, pracujących w fabryce fortepianów. Wtedy to dyrekcja fabryki bardzo liczyła, że będę w stanie załatwić im odtworzenie tej dużej grupy pracowniczej, bo cieszyła się ona wielkim uznaniem i wykazywała bardzo wysokie kompetencje. We Wrocławiu z kolei, wieloletnim stroicielem był Tadeusz Golachowski, pracujący w Wyższej Szkole Muzycznej. A we wspomnianej Legnicy Pan Stokłosa - ostatni Mohikanin rozlecianej grupy stroicieli, gotów był nawet prowadzić za darmo kursy dla chętnych do pracy w tym zawodzie. Lecz lata osiemdziesiąte, to również lawinowy rozwój spółdzielczości niewidomych. Wtedy spółdzielnie podłapywały różnych ludzi, w tym również stroicieli i nawet niewidomych pracowników naukowych. Tu było łatwiej, dostatniej, był fundusz rehabilitacyjny, z którego finansowano przeróżne sprzęty, od maszynki do mięsa po pralki i lodówki. Praca w naturalnych warunkach takich możliwości nie stwarzała, toteż dobre skądinąd perspektywy dla niewidomych zostały zaprzepaszczone na własne ich życzenie. Ponadto świat się rozwijał, zatem - podobnie jak dziś w wypadku masażystów - strojenie fortepianów musiało być połączone z innymi czynnościami, jak remont instrumentu, nasycanie kalafonią itp. Tadeusz Golachowski, absolwent Technikum Budowy Fortepianów z tym sobie radził, współpracował z kolegami w przypadku czynności wymagających wzroku i wykonywał tę pracę do końca życia. 
Strojenie fortepianów daje też możliwości prowadzenia własnej usługowej działalności gospodarczej. Ale, podobnie jak masaż, wymaga rozwoju, samokształcenia, wiedzy itp. Spółdzielczość niewidomych, gdzie praca z reguły polegała na wykonywaniu najprostszych automatycznych czynności, takich wymagań nie stawiała, a zarobki tu i tam były na poziomie pensji górniczych. No i strojenie nie jest dla wszystkich, trzeba mieć określone predyspozycje muzyczno-słuchowe. W dodatku niewidomi jak gdyby nie zauważali chylenia się ku upadkowi ustroju wiecznej szczęśliwości, a wszelkie obietnice "bułki z szynką" dla wszystkich, wygłaszane przez ideologów powrotu do "najlepszego ze światów", zdawali się traktować ze śmiertelną powagą. Spółdzielczy boom okazał się łabędzim śpiewem ginącego ustroju, a nowy przyniósł wyzwania, którym już niewidomi sprostać nie byli w stanie. Spowodował całkowity upadek dostępnego dla niewidomych zawodu stroiciela i początki upadku uznanego przez całe społeczeństwo zawodu masażysty, rozumianego jako proste czynności wykonywane ręcznie. 
Jeszcze trochę, a "rewelacyjne" odkrycia Radia Zet będą czymś niezwykle twórczym, tyle że za strojenie fortepianów jakaś firma będzie chciała otrzymać dotacje z PFRON-u na niewidomego. Niewidomy zaś dostanie jakieś minimum i zostanie nagrana seria reportaży o niesamowitym jego szczęściu, bo przecież dzięki jakiemuś odkrywcy zaczął stroić fortepian i nawet mu to wyszło. 
	Ciekawe, jak dzisiejsi 20-30-latkowie będą wsponimać współczesne hity w rodzaju spożywania posiłków po ciemku przy obsłudze niewidomych kelnerów, ciemnych muzeów, wystaw, teatrów z niewidomymi pseudoaktorami przy dosłownym zinterpretowaniu pojęcia "ślepcy" ze sztuki Maeterlinca... No i do tego jeszcze różnych prezencików władz i oszołomów w postaci incydentalnych mówiących bankomatów, autobusów i tramwajów z niespodzianką w postaci obniżonych schodów i zapowiedzi przystanków nad głową kierowcy... 
	Może już wtedy wszystko będzie stało na nogach, a nie na głowie, a może po prostu już nie będzie niewidomych i tak byłoby najlepiej. Jak będzie, tak będzie, ale teraz warto jakoś zadbać o jakość życia codziennego przy braku wzroku. Nie życzę sobie, aby za pośrednictwem głupich pomysłów robiono ze mnie wariata i pajaca, chcę po prostu żyć normalnie i pracować wśród ludzi, nie chcę występować jako klaun w cyrku, w którym jakiś zapaleniec pogasił wszystkie światła i przekonał pewną grupę niewidomych, że to bardzo dobry i ciekawy pomysł. 
	Nie mam pretensji o takie "cyrki" do organizatorów, każdy chce zarobić i zarabia, jak umie, a w końcu mnie do udziału w tym nikt nie zmusza. Nie zmusza, ale kształtuje świadomość otoczenia i to już też dotyczy mnie. I podobnie, jak nie wolno obrażać uczuć religijnych, tak powinno być zakazane robienie "pajaców" z niewidomych czy innych niepełnosprawnych. No dobrze, powiedzą ideolodzy "najlepszego ze światów", ale jeśli oni sami tego chcą? Tu już nic nie poradzą ci, dla których ich godność jest najważniejsza. Cóż, w tym wypadku muszę ulec tym bardziej, że w sporze o istnienie moralnych norm elementarnych, jestem po stronie tych, którzy twierdzą, że takowych nie ma, wszystkie bowiem ulegają historycznie zmianie i przeobrażeniom. I może już wystarczy tych pesymistycznych refleksji, bo chociaż to późna pora, to upał jak diabli. A może by tak urządzić bieganie gołych niewidomych na stadionie przy oświetleniu fleszami o najwyższej mocy? To by dopiero było, gdyby tak koedukacyjnie. Może bym na to przystał... 
	Na razie życzę moim wiernym Czytelnikom dobrych wakacji bez ciemności i robienia małpy, a niewiernym - żeby się do mnie przekonali, bo jak nie, to ja im pokażę. 
 
aaa 
6. FAKTY, POGLĄDY, OPINIE I POLEMIKI 
 
aaa 
6.1. O dworcach, o wózkowiczach i o PZN-ie 
Stanisław Kotowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Tym razem nie prosiłem czytelników "WiM" o wypowiedzi na określony temat. Na początku czerwca, na Liście dyskusyjnej Typhlos wywiązała się wymiana zdań i opinii na tle niedostosowania dworca PKP w Poznaniu do potrzeb osób z uszkodzonym wzrokiem. Przy tej okazji niektórzy dyskutanci krytycznie wypowiedzieli się na temat Polskiego Związku Niewidomych. Porównywali przy tym skuteczność starań osób z uszkodzonym narządem ruchu o usuwanie barier architektonicznych z brakiem podobnych sukcesów PZN-u. 
Interesujące jest porównywanie trudności niewidomych i osób poruszających się na wózkach inwalidzkich. 
Postanowiłem zebrać te wypowiedzi, opracować je i zamieścić w dziale: "Fakty, poglądy, opinie i polemiki". Nie było więc konieczności wysyłania artykułu do grupy czytelników z prośbą o wypowiedzi na poruszany w nim temat. 
Na liście Typhlos niejednokrotnie znaleźć można bardzo interesujące i ważne wypowiedzi. Szkoda, że nie interesują one osób, które powinny bardzo uważnie je czytać. Myślę, że listy dyskusyjne mogłyby być również platformą szerokich konsultacji społecznych. Jednak żeby mogło tak być, władze PZN-u musiałyby angażować się w konsultacje, poważnie je traktować, podejmować polemiki, wyjaśniać i informować. Oczywiście, nie ma tego wszystkiego, więc i dyskusja jest ograniczona. 
Mimo to czasami zbieramy te wypowiedzi i wykorzystujemy w naszych publikacjach, a czasami zamieszczamy je jako samodzielną publikację. Wypowiedzi te odzwierciedlają opinię i poglądy osób z uszkodzonym wzrokiem i zasługują na szerszą popularyzację. Niestety, jest to bardzo trudne zadanie. Natura wypowiedzi na listach dyskusyjnych jest taka, że powstaje wiele łańcuchów wypowiedzi, w których znajduje się mnóstwo powtórzeń, dat, adresów e-mail, różnych znaków i dopisków. W rezultacie, po zebraniu np. 180 znormalizowanych stron i ich opracowaniu, otrzymuje się 4 albo 5 stron. Jest to naprawdę benedyktyńska praca. Jest tylko jedna współpracowniczka "WiM", która podejmuje się wykonać takie zadanie. Jest to Pani Kaktus. Należy się jej za to uznanie i słowa podziękowania. 
 Dodatkową trudnością jest fakt, że program pocztowy stosowany w Windows7 nie ma opcji grupowania e-maili ze względu na ich temat i ich scalania. Przy stosowaniu Windows XP była taka możliwość. Teraz trzeba wykopiowywać każdego e-maila i scalać, a następnie przekazać Pani Kaktus do opracowania. To również jest dosyć żmudne zajęcie. 
 Przepraszam, za te warsztatowe informacje, ale pomyślałem, że Państwo powinni wiedzieć, jak uciążliwe jest przygotowanie takiego opracowania. 
 
aaa 
6.2. Z dyskusyjnej listy 
Opracowała Kaktus 
 
Źródło: Opracowanie własne "WiM" 
 
 Grzegorz - W dniu wczorajszym udałem się popołudniową porą na nowo oddany do użytku Dworzec Kolejowy Poznań Główny. Było trochę zamieszania, orkiestra grała i jeszcze była atmosfera uroczystego otwarcia, które miało miejsce w południe. Jednak już przy pierwszej wizycie zauważyłem kilka mankamentów bardzo istotnych dla osób niewidomych i słabowidzących. Zostały one potwierdzone dzisiaj rano, kiedy to wizytowaliśmy dworzec wraz z niewidomym kolegą Pawłem Piechowiczem. Przypomnę, że ja jestem człowiekiem słabowidzącym. 
1. Na dworcu nie ma ŻADNYCH, ale to ŻADNYCH elementów na posadzkach poszczególnych poziomów, na podstawie których niewidomy mógłby się zorientować w kierunku przemieszczania się w głównych ciągach komunikacyjnych. Co ciekawe, że takie rozwiązania są stosowane na innych właśnie wyremontowanych dworcach w kraju, np. w Warszawie i w Krakowie. 
2. Oznakowanie toalet jest mało wyraziste. Prowadzący do nich korytarz zamknięty jest drzwiami wyglądającymi jak magazynowe. Toalet w środku nie sprawdzaliśmy, bo są one płatne. Nie chcę się jednoznacznie wypowiadać w tej sprawie, ale wydaje mi się, i tę obserwację podzielają inne osoby, że urządzenie otwierające drzwi, po uiszczeniu opłaty, w toalecie dla niepełnosprawnych na wózkach jest zawieszone zbyt wysoko. Zaznaczam jednak, że nie jesteśmy w tej kwestii specjalistami i możemy się mylić. 
3. Schody nie są oznakowane kontrastowym paskiem na pierwszym i ostatnim stopniu w każdym ciągu. Ponadto na posadzce przed schodami, a jest to szczególnie niebezpieczne przy schodzeniu, nie ma informacji w postaci zmienionej faktury podłoża, jednoznacznie skazującej, iż za chwilę kończy się podłoga, a zaczynają schody. 
4. Schody zarówno we wnętrzu budynku, jak i na peronach, mają taką konstrukcję, że można pod nie wejść. Niewidomy, idący peronem lub we wnętrzu budynku, z braku wyraźnie wytyczonej ścieżki komunikacyjnej (opis w pkt 1), posługując się białą laską, która wyczuwa przeszkody na poziomie podłoża, może wejść w przestrzeń między schodami a posadzką, narażając się na rozbicie głowy. Podobna sytuacja jest na przystankach PST, gdzie z tego powodu miały już miejsce tragiczne wypadki z udziałem niewidomych, kończące się poważnymi uszkodzeniami kręgów szyjnych. 
5. Podobnie jak ze schodami, wygląda sytuacja z niektórymi elementami konstrukcyjnymi. Przykładowo podpory podtrzymujące schody z poziomu 1 na poziom 2 we wnętrzu budynku są ukośne. Na posadzce wokół nich niewidomy nie znajdzie na ten temat żadnej informacji i z powodu niewyznaczenia jednoznacznych ciągów komunikacyjnych (opis w pkt1) może rozbić niechronioną głowę. 
6. Drzwi prowadzące do klatek schodowych na poziom peronów oraz drzwi, od już częściowo czynnych punktów usługowych, otwierane są do wnętrza głównej hali dworca. Z powodu niewyznaczenia jednoznacznej ścieżki komunikacyjnej dla niewidomych ( opis w pkt 1) jedyną informacją, aby przemieścić się wzdłuż osi budynku w głównej hali jest "chodzenie przy ścianie". Otwarte do wnętrza hali dworca drzwi są wówczas przeszkodą lub wręcz zagrożeniem. 
7. Podobnie jak w punkcie 6, wystawiane na teren głównej hali dworca "koziołki reklamowe" mogą być nieoczekiwaną przeszkodą lub zagrożeniem dla osób niewidomych. Taki koziołek reklamowy zauważyliśmy przed kawiarenką, zaraz obok zejścia na peron 3. Jak będzie wyglądała sytuacja z tego typu elementami reklamowymi, gdy zostaną uruchomione wszystkie punkty usługowe czy gastronomiczne? 
Podsumowując, nowy Dworzec PKP Poznań Główny z pewnością nie zasługuje na miano obiektu przyjaznego osobom niepełnosprawnym wzrokowo. Aż dziwne, że w XXI wieku można wybudować obiekt użyteczności publicznej w taki sposób! A co z innymi niepełnosprawnościami?! Obawiam się, że podobnie, co może sugerować wejście do toalety, o którym pisałem. 
 
Krzysztof - Wczoraj byłem jako gość na posiedzeniu Powiatowej Rady do spraw Osób Niepełnosprawnych w Katowicach, gdzie jednym z punktów było bezpieczeństwo osób niepełnosprawnych na kolei. Przedstawiciele PLK, ani Polskich Dworców się nie pojawili. Podobno stwierdzili, że nie mają pojęcia o naszych potrzebach i powołali jakiegoś rzecznika do tych spraw. Mam dostać do niego namiary. Jestem ciekawy, czemu na Dworcu Centralnym dało się zrobić np. linie wolne od przeszkód, a na innych dworcach nie można. To jednak Warszawka... 
Nie jestem dobry w żadnych protestach. Nie chce mi się już tłuc do głowy decydentom różnych spraw, bo to jakby walić głową w mur. Jestem już tym zmęczony. Jeśli ktoś ma pomysł, jak choćby z tymi dworcami sobie poradzić, to ja chętnie do jakiejś formy protestu się przyłączę. Nie znam na tyle prawa, by nawet pozew cywilny przeciwko PLK złożyć, powołując się na prawo budowlane. 
Kiedyś była szansa w ustawie antydyskryminacyjnej, ale urzędnicy BON i posłowie ją uwalili na etapie przygotowania. Ale nie martwcie się, podjazdy i windy na dworcach z pewnością są. Lobby wózkowiczów w tym kraju jest silne. Mają posłów i rządową organizację pozarządową, jaką jest Integracja. 
 
Marcin - Taka ich... tłuste d... są podwożone pod schody, jak komentują osoby widzące. I dlatego pracownicy PZN mają gdzieś resztę błąkających się ślepców. Rzadko dziś w pracy ktoś komentuje zachowanie przełożonego, ale to jest nazbyt wymowne. 
 
Arek - A składkę zapłaciłeś? Jeśli tak, to odpowiedź jest prosta. Piją sobie kawkę za Twoją kasę. Akurat interesuje ich sprawa niewidomych. Ja, właśnie m.in. z tych powodów, podziękowałem im za współpracę. To jest tak samo jak z udźwiękowionymi autobusami i tramwajami, który to temat też już wielokrotnie poruszałem. Powinno się zlikwidować PZN, bo tylko zabierają miejsce w budynkach, które mogłyby być wykorzystane bardziej konstruktywnie niż do tej pory. 
 
Mirosław - No bo niewidomi to mają w domach siedzieć albo z przewodnikiem się poruszać. Nawet w Parlamencie Europejskim w Brukseli nie wyobrażają sobie niewidomych śmigających samodzielnie, więc po co takie tam udogodnienia robić? 
 
Krzysztof - Warunkiem powinno być po prostu uwzględnienie czegoś takiego w fazie projektowej. Na peronach oddzielna faktura przy liniach bezpieczeństwa, ścieżki prowadzące na peronach i w przejściach podziemnych i tak dalej. Bez uwzględnienia tych udogodnień projekt budowy czy modernizacji w ogóle nie powinien przechodzić dalej do realizacji. Ale na to w najbliższej stulatce nie ma co liczyć. Jedynym pocieszeniem jest to, że naród się cywilizuje i coraz łatwiej o pomoc osoby postronnej. 
 
Paweł - Przecież to normalne. Polska to jeszcze bardzo dziki kraj, któremu jeszcze daleko do cywilizowanego świata. Europa, jak wiadomo, kończy się na Nysie Łużyckiej, więc nie dziwmy się, że jest jak jest, a lepiej na pewno nie będzie. 
 
Dania - E tam, byłam w Berlinie na dworcu głównym, a także w Lipsku i też nie zauważyłam żadnych zróżnicowanych faktur w korytarzach dworca i na peronach. W Berlinie dworzec jest piętrowy i perony też są na różnych piętrach i trzeba wiedzieć, który peron jest na którym piętrze. Owszem, są windy mówiące po niemiecku i jakiś punkt informacyjny, gdzie pomaga się niepełnosprawnym, ale chyba tylko po poinformowaniu z jakimś większym wyprzedzeniem. Owszem, są duże czytelne tablice informacyjne, a także coś, czego nie ma u nas w żadnym pociągu, - konduktor przed wjazdem na jakiś większy dworzec informuje pasażerów przez mikrofon, z którego peronu można jechać dalej w jakimś kierunku. 
 
Staszek - W niedzielę przechodziłem z nowo otwartego peronu drugiego w Katowicach, lecz się bardzo śpieszyłem, więc mogę się mylić. Wydaje mi się jednak, że na tym peronie jest już zmieniona faktura przy linii bezpieczeństwa, nie wiem jak przy przejściach, bo za mało było czasu, by to dokładnie zbadać. Może się opamiętali i zrobią też na pierwszym. Tam jeszcze trwają prace, robią zadaszenie, więc może i fakturę zmienią, ale dlaczego nie od razu? 
 
Ireneusz - Co do PZN, to podpisuję się pod mailami większości moich poprzedników. Po prostu brak słów. Ja sam mam też doświadczenia z tą organizacją i jak na razie nie mam zamiaru dłużej zadawać się z nimi. Walka o nawet najmniejszą pomoc, to istna droga przez mękę. A jak wiadomo, chociażby z poziomu dyskusji na tej liście, nasze środowisko jest zbyt skłócone, aby mogło cokolwiek zrobić, żeby zaszły jakieś zmiany. Kiedy wreszcie nasze społeczeństwo przejrzy na oczy??? 
 
Andrzej - Tusk akurat ma tu tyle, co piernik do wiatraka. To PZN ma dbać o niewidomych, a nie Tusk. To nasza organizacja, a nie Tuska. Jeśli PZN u Tuska nie będzie interweniować, to dalej będzie lipa, a że nie interweniuje, mamy tego przykłady w postaci tychże dworców. Pan Piechota interweniuje i wózkowicze mają co chcą, a kto wstawia się za niewidomymi? Nikt, bo organizacja, która powinna to robić, olewa każdą sprawę, w tym dworce również. 
 
Roman - Osoby niewidome są na marginesie, PZN to jest Polski Związek Niedowidzących, niewidomi w Polsce nie mają własnej organizacji! Bo i po co? Dla tych kilkuset osób... nie warto... 
 
Sławek - To nie jest tak do końca, że młodych się odrzuca, młodzi nie chcą działać w Związku, przynajmniej w większości. Odnośnie działalności, to masz rację, w kołach głównie: Opłatek, Dzień Kobiet, jakaś wycieczka, (najczęściej Częstochowa lub jakieś inne sanktuarium), Święto Białej Laski, no i ewentualnie jakieś wybory w tzw. międzyczasie. Znam jednak kilka kół PZN, gdzie naprawdę ludziska działają, aż miło, np. Wodzisław Śląski, Mikołów i Dąbrowa Górnicza - chociaż moje spostrzeżenia mogą być nieaktualne, bo od paru lat do Związku już nie należę. A odnośnie tych nieszczęsnych ułatwień, to chyba istnieje w jakimś ministerstwie departament, czy jakaś komisja w Sejmie, zajmująca się inwalidami i raczej tam należałoby kierować pretensje. 
 
Piotr - Młodzi zniechęcają się do jakiejkolwiek działalności. Starsi też zniechęcają do tego na zasadzie, po co ci to itp. A jaki jest stosunek do bezinteresownej działalności społecznej w naszym kraju, to chyba nie trzeba mówić. Ilekroć byłem na jakichś wyborach w PZN i proponowano jakiejś młodej osobie kandydowanie do władz, to ona zazwyczaj odmawiała. 
 
Roman - Ciągi komunikacyjne przy ul. Bukowskiej w Poznaniu zostały (przy okazji przebudowy) pięknie dostosowane dla wózkowiczów, o niewidomych nikt nie zadbał. 
 
Anna - Danuaria pisze: Chciałam zauważyć, że z mojej perspektywy wózkowicze mają znacznie więcej ułatwień niż niewidomi. Tam, gdzie wózkowiczom życie się ułatwia, tam jednocześnie niewidomym życie się utrudnia. Z mojej perspektywy sprawa ma się tak samo i rzecz nie w tym, że utrudnia się niewidomym, ale o nich się nie pamięta, A wózkowicze od lat 80-tych, a zwłaszcza 90-tych byli lepiej zorganizowani, ostro działali i działają. Wiedzą, w którym momencie realizowania inwestycji zgłosić swoje potrzeby. A i to nierzadko mają dziwne kłopoty. 
 
Danuaria - A możesz rozwinąć tę myśl o dziwnych kłopotach? Zaintrygowałaś mnie. Ja tylko słyszałam przy okazji remontu ul. Krakowskie Przedmieście, że wózkowicze chcą mieć idealnie gładkie chodniki, gdyż każda nierówność sprawia im ból. 
Przecież wczoraj ktoś z kolegów pisał o nieczynnych przez wiele miesięcy windach do metra. To mnie zdziwiło. Sama - w wielkim mieście Berlinie - natknęłam się na toaletę dla niepełnosprawnych na piętrze zamkniętą w czasie, kiedy publiczność była w gmachu opery. Powiedziałam sobie wtedy, że już nie będę narzekała na polskie bariery architektoniczne i komunikacyjne. Wyobraź sobie, że ktoś z niesprawnych ruchowo spektatorów zjadł coś nieszczęśliwie i musi szybko... Nie chciałabym być na jego miejscu. Dobre jest natomiast to, że w tym gmachu, windy dla publiczności mówią. Nie udało mi się sprawdzić, jak oznakowane są przyciski. Prawda, że na potrzeby osób mniej sprawnych ruchowo zwraca się więcej uwagi niż na nas. Ale oni, odkąd pamiętam, a w moim mieście zajmowałam się tym publicznie, zawsze kładli nacisk na konieczność możliwie samodzielnego poruszania się w otwartej i zamkniętej przestrzeni. I jeszcze jedna kwestia mi się nasuwa. Mniej sprawni ruchowo, umysłowo, a także niesłyszący umieli znaleźć sobie sprawnych sojuszników poza własnymi środowiskami. 
 
Leszek - Oj, dziewczyny, pojeździłybyście sobie na wózkach, to byście może trochę inaczej mówiły, ja myślę, że nam niewidomym jest znacznie łatwiej. 
 
Jacek - Myślę, że nie da się powiedzieć, że komuś jest łatwiej lub trudniej. Przez kilka miesięcy jeździłem na wózku inwalidzkim i moja perspektywa się zmieniła wtedy diametralnie. Proste rzeczy zamieniły się w niewykonalne lub bardzo trudne. Nawet wyjście z domu byłoby dla mnie niemożliwe, gdybym nie mógł na chwilę zejść z wózka i zsunąć się ze schodów. Przesiadka na Trasie Toruńskiej podczas jazdy do siostry była całkowicie niemożliwa. Ewa płacząca z wściekłości i bezradności, gdy jakiś dupek zastawił chodnik samochodem. Nieczynny podnośnik przy kładce na Powiślu. Autobus ustawiający się drzwiami w taki sposób, że śmietnik przeszkadza we wjechaniu lub wyjechaniu. I tak można w nieskończoność. 
 
A. - Natomiast jest jedna różnica między osobami niewidomymi i na wózkach, na którą już ktoś zwrócił uwagę. Osoby niewidome miały swój PZN, a osoby na wózkach miały wiele organizacji. Dla mnie to kolejny dowód na to, że monopol nie służy nawet monopolistom. Coś ciekawego w środowisku osób niewidomych dzieje się zaledwie od kilku lat, gdy zaczęły pojawiać się małe niezależne organizacje. Warto się temu przyglądać. 
 
A. - Takie rzeczy można pojąć tylko wówczas, gdy człowiek się porusza na wózku. Nikomu w ogóle do głowy nie przychodzi na przykład, że w centrum Warszawy istnieją przystanki-pułapki. Mamy wspaniałe niskopodłogowe pojazdy, autobusy i tramwaje, po czym przyjeżdżamy na przystanek Plac na Rozdrożu, Łazienkowska czy Rondo Waszyngtona i jedyne co możemy zrobić, to wysiąść z tak wspaniale dostosowanego pojazdu, by stwierdzić, że nic więcej nie jesteśmy w stanie zrobić, gdyż z przystanku na wózku wyjść się nie da. 
Tak więc, dla wózkowiczów robi się dużo, ale też dlatego, że o wiele, wiele więcej im potrzeba, by mogli normalnie funkcjonować. 
 
Artur - Nie wspomniałeś jeszcze o dostępie do niektórych ciekawych miejsc, np. muzeuów. Od kilkunastu lat wyjeżdżam czasami z wózkowiczami w Polskę i to, co można spotkać jest wkurzające. Czasami zabrakło komuś odrobiny pomysłu, aby wózkowiczom pomóc. Owszem, są pewne postępy, ale to jeszcze za mało. A czy nie wystarczyłaby jakaś zmiana w prawie budowlanym, jakaś mądra ustawa, aby jednym i drugim pomóc? Nie orientuję się zbytnio w tych zagadnieniach, ale widocznie nie jest to zbyt jasno określone. 
Z innej strony zaś niskie krawężniki niewidomym też utrudniają orientację w przestrzeni i przez nieuwagę można wejść na jezdnię. Myślę, że trzeba większego nacisku bezpośrednio na parlamentarzystów, aby próbowali coś zmieniać. 
Jakiś czas temu rozmawiałem ze znajomym posłem i powiedział mniej więcej tak: osoby zdrowe, a więc i posłowie nie znają waszych problemów, a więc nie oczekujcie, że sami będą wychodzić z jakimiś propozycjami. Mogą przecież więcej zaszkodzić niż pomóc. 
 
Mariusz - Odnośnie krawężników - można zrobić tak, jak jest np. w Szkocji: krawężnik płaski, a przed przejściem dla pieszych kulki, które ostrzegają o pasach. Wózkowicz też sobie z tymi kulkami poradzi, bo nie są tak wielkie jak przed krawędzią peronu w metrze. 
Ja bym się nie licytował. Z całej dyskusji nasuwa mi się tylko jeden wniosek, że my jako niewidomi mamy pretensje do wózkowiczów, że się lepiej od nas zorganizowali. Trochę to żałosne, ale u nas w naszym "Hyde Parku" zawsze lepiej wychodziły kłótnie i kosmetyka błotna niż konkretne działania. 
 
A. - Wózkowicze się specjalnie nie organizowali. Po prostu jest ich więcej niż niewidomych i mają problemy bardziej zrozumiałe i łatwiejsze do pojęcia dla osób sprawnych. 
 
Mariusz - Nie za bardzo pojmuję, co tu jest do rozumienia. Dla mnie sprawa jest dość prosta: złapać urzędasa, zawiązać oczy i puścić na ulicę. Raz by wpadł na kogoś, raz by nie mógł znaleźć przejścia, raz by usłyszał od kierowcy: "jak chodzisz k... . ", to wykazywałby więcej zrozumienia. Poza tym, jak się czegoś nie wie, to należy zapytać. 
Tylko tu znowu sedno sprawy. U nas ile ludzi, tyle sposobów na realizację. Na moim starym osiedlu rozpoczęto unowocześnianie chodników. Doczekaliśmy się pięknych ścieżek rowerowych, wyraźnych żółtych płytek przed przejściem, innej kostki brukowej koło nich, i dźwiękowej sygnalizacji na przejściu przez wylotówkę z Radomia. A co najważniejsze - doczekaliśmy się, co niezwykle cieszy, życzliwego społeczeństwa. Szkoda, że tylko na tym jednym radomskim osiedlu. Do tej pory z nutką rozrzewnienia wspominam sytuacje, kiedy ludzie proponowali pomoc przy wsiadaniu do autobusu czy przejściu przez ulicę. 
A propos wózkowiczów, to kilka lat temu w Radomiu remontowano przejście podziemne na ul. Grzecznarowskiego. Z rudery, gdzie tylko żule się załatwiali, powstał piękny pasaż handlowy... z podjazdami o takim nachyleniu, że moja żona miała problem by zjechać z nich wózkiem z dzieckiem w środku. Ja poradziłem sobie tylko dlatego, iż ważę od niej więcej. Myślę jednak, że wózkowicz zdarłby sobie skórę z rąk do kości, próbując zmniejszyć prędkość zjazdu. Gdzie był urzędas, który dopuścił ten obiekt do użytku? A posadzić go na wózek i kazać mu zjechać. Może jakby sobie coś połamał, to klepki w łepetynce by się poukładały. 
 
aaa 
7. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE 
 
aaa 
7.1. Od 2 lipca br. osoby niepełnosprawne mogą składać wnioski o 
Tomasz Żołdak, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-07-05 
 
Samorządy na własną prośbę przejęły część zadań PFRON. Ale pilotażowy program ledwie ruszył, a one już zastanawiają się, czy podołają zadaniu - czytamy w Dzienniku Gazecie Prawnej. 
Umowy z PFRON w ramach programu "Aktywny samorząd" podpisały niemal wszystkie powiaty - 309 spośród 314. Dziś zastanawiają się, czy środki, jakie przekaże im PFRON na obsługę programu, nie okażą się zbyt małe. 
- Koszty obsługi realizacji programu przez powiaty pokrywane są ze środków PFRON do wysokości 3 proc. środków wykorzystanych na realizację programu - mówi dla "DGP" rzecznik funduszu Ewa Balicka-Sawiak Tymczasem samorządowcy już domagają się zwiększenia wsparcia do 3,5 proc. 
Propozycja PFRON oznacza dla większości powiatów co najwyżej kilkanaście tysięcy złotych rocznie, co nie pokryje kosztów - stwierdza w oficjalnym komunikacie prezes Związku Powiatów Polskich Marek Tramś. PFRON jednak nie ma zamiaru zwiększać tych środków. 
Termin podpisywania umów z PFRON przez urzędy powiatowe minął 29 czerwca. W wyniku porozumień powiaty przejmują część zadań, które do tej pory leżały w gestii PFRON. Teraz osoba niepełnosprawna, zamiast udawać się do jednego z wojewódzkich oddziałów funduszu w celu złożenia wniosku o dofinansowanie, może to zrobić w swoim starostwie lub jednostce podległej urzędowi. Petent złoży tam wniosek o dofinansowanie m.in. na oprzyrządowanie swojego samochodu, wyrobienie prawa jazdy kat. B, zakup specjalistycznego sprzętu komputerowego czy elektrycznego wózka inwalidzkiego. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 3 lipca 2012 r. 
 
 aaa 
7.2. Wyjaśnienie Biura Prasowego PFRON w sprawie artykułu pt.: "Powiaty wyciągają rękę po pieniądze do PFRON" 
 
 Źródło: Wyjaśnienie PFRON/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-07-10 
 
W związku z opublikowanym w dn. 3.07.2012 r. przez Dziennik Gazeta Prawna artykułem zatytułowanym: "Powiaty wyciągają rękę po pieniądze do PFRON", informuję, że PFRON zdecydowanie odcina się od sugestii, że samorządy powiatowe bezpodstawnie "wyciągają rękę po pieniądze PFRON" oraz, że "same wzięły na siebie zadania, na które ich nie stać". 
Informacje zawarte w artykule są niezgodne ze stanem faktycznym oraz wprowadzają niepotrzebny niepokój wśród przedstawicieli władz samorządowych jak i samych osób niepełnosprawnych. 
Przede wszystkim : 
1. Nie ma podstaw do informowania osób niepełnosprawnych, że istnieje już możliwość składania wniosków o dofinansowanie we wszystkich urzędach powiatowych, gdyż nie zakończył się niezbędny do tego etap wdrażania programu, a samorządy powiatowe nie dysponują jeszcze środkami na jego realizację. Termin przyjmowania wystąpienia Realizatora o środki finansowe PFRON na realizację programu mija dopiero 6 lipca br., ale może zostać także wydłużony w przypadku trudności zgłoszonych przez realizatora, podział środków przez PFRON będzie możliwy dopiero po złożeniu ww. wystąpień przez wszystkich Realizatorów programu. Ponadto, nie zostały zawarte umowy w sprawie realizacji programu, określające wysokość środków dla Realizatora. 
2. Niesłusznie podano informację,że "samorządy na własną prośbę przejęły część zadań Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych". W rzeczywistości samorządy powiatowe przyjęły zaproszenie PFRON do realizacji pilotażowego programu "Aktywny samorząd". I była to inicjatywa PFRON podjęta w porozumieniu ze Związkiem Powiatów Polskich. 
3. Nie jest prawdą że"umowy z PFRON w ramach programu "Aktywny samorząd" podpisały niemal wszystkie powiaty - 309 spośród 314". Ogółem w Polsce jest 379 samorządów powiatowych - 314 powiatów oraz 65 miast na prawach powiatu, które także mogą uczestniczyć w programie. Na dzień 29 czerwca 2012 roku do Oddziałów Funduszu wpłynęło 377 oświadczeń powiatów o przystąpieniu do realizacji pilotażowego programu "Aktywny samorząd" (99,47%). Natomiast Porozumienie w sprawie realizacji programu zawarło z PFRON 354 Realizatorów programu (93, proc. wszystkich samorządów powiatowych, które złożyły ww. oświadczenie). 
4. Niepoprawnie podano, że PFRON przeznaczył tylko 3 % środków wykorzystanych na wydatki Realizatora, związane z realizacją programu. Wysokość środków przeznaczonych na obsługę pilotażowego programu "Aktywny samorząd" rzeczywiście wynosi 3 % środków wykorzystywanych na realizację zadania (wysokość środków przeznaczonych na obsługę zadań ustawowych zgodnie z algorytmem wynosi 2,5%), jednakże należy doprecyzować, że w ramach programu "Aktywny samorząd" finansowane będą także działania promocyjne związane z upowszechnianiem wiedzy o programie i dotarciem z informacją o programie do jego potencjalnych beneficjentów, zaś w ramach działań ewaluacyjnych finansowane będą koszty związane z pozyskiwaniem informacji o efektach programu oraz oceną jego rezultatów na terenie powiatu. Ze środków PFRON możliwe będzie finansowanie kosztów rzeczowo - osobowych Realizatora programu - w ramach działań promocyjnych w wysokości do 0,75%, a w przypadku działań ewaluacyjnych - w wysokości do 0,5% środków przekazanych Realizatorowi. Zatem realnie, łączne koszty realizacji programu przez powiat wynosić będą 4.25 %. 
5. Za niezrozumiałe należy uznać wyliczenia, że na realizację zadań przez cały rok "powinna wystarczyć" kwota 7.325 zł. W istocie średnia kwota na powiat wynosi 12.520,17 zł. Liczba etatów osób obsługujących w przeszłości program w PFRON podzielona przez liczbę powiatów daje 0,18 etatu na powiat. Praca przy programie trwa w 2012 roku 6 miesięcy (lipiec - grudzień), a nie cały rok. 
Według analiz PFRON, wynikających z doświadczeń z lat ubiegłych do realizacji programu w przeciętnym powiecie wystarczy 0.18 etatu. 
 
aaa 
7.3. Dodatkowe 100 zł tylko dla rodziców dzieci z niepełnosprawnością 
Beata Rędziak 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 Data opublikowania: 2012-07-10 
 
Pod koniec czerwca br. rząd przyjął uchwałę w sprawie ustanowienia rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne oraz rozporządzenie określające warunki jego realizacji. 
 
Przyjęte akty prawne określają, że matka, ojciec lub faktyczny opiekun dziecka (który wystąpił do sądu rodzinnego z wnioskiem o przysposobienie dziecka) mający prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego za miesiące od lipca do grudnia br. otrzymają dodatkowe świadczenie w wysokości 100 zł miesięcznie - niezależnie od wieku dziecka. Inne, niewymienione wyżej osoby nie są objęte rządowym programem wsparcia. 
 
Dodatkowa kwota będzie przyznawana z urzędu, co oznacza, że osoby uprawnione do tego świadczenia otrzymają je bez konieczności składania dodatkowych dokumentów. 
Pomoc ta będzie wypłacana w terminie przyjętym w danej gminie za termin wypłacania świadczenia pielęgnacyjnego. 
 
Minister pracy i polityki społecznej informuje na swojej stronie internetowej, że pomoc nie jest świadczeniem rodzinnym i nie powoduje zmiany podstawy opłacania przez właściwy organ składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i zdrowotne za osoby, które otrzymują świadczenie pielęgnacyjne. 
 
Dodatkowe wsparcie realizowane będzie z budżetu państwa. 
 
 aaa 
7.4. Urząd zarejestruje niepełnosprawnego 
Beata Lisowska, oprac.: AJ 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-06-22 
 
 Niektóre PUP traktują osoby niepełnosprawne jako niezdolne do podjęcia zatrudnienia i odmawiają zarejestrowania ich jako bezrobotnych. To działanie niezgodne z prawem twierdzi Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej - czytamy w Dzienniku Gazecie Prawnej. 
Urzędy pracy, które odmawiają statusu bezrobotnego osobom niepełnosprawnym, powołują się na art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zgodnie z nim taki status może być przyznany osobie, która m.in. jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie, służbie lub pracy zarobkowej. W przypadku niepełnosprawnych wymagana jest zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia w co najmniej połowie tego wymiaru czasu pracy. Niektóre PUP uznają, że osoby, które mają orzeczoną przez ZUS niezdolność do pracy, nie spełniają tego warunku. 
Innego zdania jest resort pracy, który uważa, że takim osobom nie można automatycznie odmówić statusu osoby bezrobotnej. Niezdolność do pracy nie oznacza bowiem niemożności podjęcia jej w ogóle, a jedynie w warunkach, w jakich pracują osoby pełnosprawne. 
Zdaniem resortu pracy orzeczenie o niepełnosprawności nie stanowi samodzielnej podstawy do odmowy rejestracji lub pozbawienia statusu bezrobotnego. Każdy przypadek osoby niepełnosprawnej zgłaszającej się do PUP powinien być rozpatrywany indywidualnie. Gdy osoba taka oświadczy, że jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia, PUP powinien ją zarejestrować jako bezrobotną. 
Rzeczywistej oceny jej stanu zdrowia i zdolności do podjęcia zatrudnienia dokona lekarz medycyny pracy podczas wstępnych badań lekarskich. To on orzeknie, czy brak jest przeciwskazań zdrowotnych do podjęcia przez tę osobę pracy na danym stanowisku. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 19 czerwca 2012 r. 
 
 aaa 
7.5. Posłowie za uszczelnieniem systemu wsparcia zatrudnienia niepełnosprawnych 
 
Źródło: PAP/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2012-06-26 
 
 Wszystkie kluby opowiedziały się za uszczelnieniem systemu wsparcia zatrudnienia niepełnosprawnych zawartą w projekcie nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej i zatrudnieniu niepełnosprawnych. 
Poselski projekt nowelizacji, nad którą we wtorek (26 czerwca) debatowali posłowie, przewiduje m.in., że wynagrodzenie dla niepełnosprawnych pracowników musi być przelewane na ich rachunek bankowy lub wypłacane przekazem pocztowym. Dopiero wówczas zakładowi, który zatrudnia niepełnosprawnych, będzie przysługiwało dofinansowanie Państwowego Funduszu Osób Niepełnosprawnych. 
Projekt wprowadza też przepisy pozwalające na dokładniejsze kontrolowanie zakładów zatrudniających niepełnosprawnych i otrzymujących środki z PFRON. 
Wzmocnione zostały uprawnienia kontrolne prezesa PFRON. Projekt przewiduje też kary za nieprzestrzeganie przepisów, m.in. grzywnę do 5 tys. zł za udaremnienie przeprowadzenia kontroli, podawanie fałszywych danych lub nieprawdziwych wyjaśnień. 
Zmiany w prawie mają m.in. pozwolić na uzyskanie dofinansowania za zatrudnienie osób niepełnosprawnych w sektorze finansów publicznych, a nie jedynie w prywatnych firmach. Nowe przepisy mają urealnić też wysokość wsparcia udzielanego pracodawcom zatrudniającym niepełnosprawnych. 
Do głosowania zmian może dojść jeszcze podczas obecnego posiedzenia Sejmu. Blok głosowań zaplanowano na czwartek (28 czerwca) rano. Przed głosowaniami komisja polityki społecznej i rodziny zaopiniuje jeszcze poprawkę zgłoszoną podczas debaty przez Platformę Obywatelską. 
 
 *** 
 
 Dodamy, że projekt przewiduje również zwolnienie domów pomocy społecznej i hospicjów z konieczności płacenia kar z powodu nieosiągania odpowiedniego wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych. 
Sejm jednomyślnie przyjąŁ tę nowelizację. za nowelizacją głosowało 423 posłów, nikt nie był przeciw i nikt nie wstrzymał 
 się od głosu. 
 (Przypis redakcji "WiM") 
 
aaa 
7.6. Długie godziny zajęć inwalidy jedynie na wniosek 
Grażyna Ordak, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-06-26 
 
 Pracownik niepełnosprawny w trakcie zatrudnienia przyniósł orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Jest zatrudniony w równoważnym systemie czasu pracy, co oznacza, że niekiedy ma wydłużony czas pracy do 12 godzin dziennie, czasami też ma zmiany w nocy. Co w takie) sytuacji powinien zrobić pracodawca? Czy ma go skierować na badania lekarskie i prosić o orzeczenie, że nie ma przeciwwskazań do pracy w nocy i ponad osiem godzin na dobę? Czy nie jest to dyskryminacja osoby niepełnosprawnej? Czy wystarczy, że pracownik napisze oświadczenie, że zgadza się na pracę powyżej ośmiu godzin na dobę i w nocy? - pyta czytelniczka Rzeczpospolitej. 
Co do zasady, czas pracy osoby niepełnosprawnej nie może przekraczać ośmiu godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo. Tak stanowi art. 15 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. DzU z 2011 r. nr 127, poz. 721 ze zm. , dalej ustawa o rehabilitacji). Natomiast - zgodnie z jej art. 15 ust. 2 - czas pracy osoby zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności trzeba ograniczyć do siedmiu godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo, jeżeli lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne pracowników lub w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad niepełnosprawnym wyda zaświadczenie o celowości stosowania skróconych norm. Te normy szef stosuje wobec osoby z takim stopniem niepełnosprawności od dnia przedstawienia mu zaświadczenia o celowości ich użycia. 
Niemożliwe jest także zatrudnianie osoby niepełnosprawnej w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych, czego zakazuje art. 15 ust. 3 ustawy o rehabilitacji. 
Te obostrzone warunki sprawiają, że zaangażowanie niepełnosprawnego zaliczonego do znacznego lub umiarkowanego stopnia w równoważnym czasie pracy mija się z celem. Nie można mu bowiem polecić pracy powyżej siedmiu godzin na dobę, a system równoważny (art. 135 k. p. ) zakłada przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy, ale nie więcej niż do 12 godzin. 
Czytelniczka musi go więc odsunąć od przewidzianego wcześniej harmonogramu dla tego systemu. Teraz ruch należy do pracownika. 
Czy zatem taką osobę należy skreślić z grafiku? 
Tak, przynajmniej czasowo. 
Jeśli pracownik nadal jest zainteresowany wykonywaniem obowiązków w dotychczasowym układzie, to sam musi się o to postarać. 
Dopuszcza to art. 16 ustawy o rehabilitacji. Wskazuje on, że obostrzeń związanych z obniżonymi normami czasu pracy nie stosuje się wobec tego, kto pracuje przy pilnowaniu lub kto będzie miał zgodę lekarza przeprowadzającego badania profilaktyczne załogi lub sprawującego opiekę nad tą osobą. O taką konsultację wnioskuje sam zainteresowany, a pracodawca wysyła go do lekarza i płaci za te badania. 
Jeśli niepełnosprawny będzie miał takie zaświadczenie medyczne, to wystarczy, aby dłużej wykonywał obowiązki w ciągu doby czy te realizowane nocą. Tylko takie zaświadczenie upoważnia pracodawcę do zlecania mu tych zadań. Nie ma więc mowy o tym, aby czytelniczka przystała na dalsze zatrudnienie niepełnosprawnego na podstawie jego własnego oświadczenia, że zgadza się na pracę powyżej ośmiu godzin na dobę i w nocy. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 21 czerwca 2012 r. 
 
 aaa 
7.7. Od lipca niższe dofinansowania do pensji niepełnosprawnych pracowników 
Michalina Topolewska, oprac.: GR 
 
 Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-07-03 
 
Firmy zatrudniające niepełnosprawnych pracowników zaliczonych do umiarkowanego oraz lekkiego stopnia niepełnosprawności będą otrzymywać niższe dopłaty do ich wynagrodzeń - informuje Dziennik Gazeta Prawna. 
Spadek ich wysokości to efekt nowelizacji ustawy z 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj. Dz.U. z 2011 r. nr 127, poz. 721 z późn. zm.), która zakłada stopniowe ich obniżanie w trzech etapach. Pierwsza obniżka nastąpiła już od 1 stycznia tego roku, a termin kolejnej przypadł na 1 lipca. 
Wysokość dopłaty do pensji od tego miesiąca w przypadku osoby zaliczonej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności będzie wynosić 1467,40 zł, a do lekkiego 574 zł. Kwoty te stanowią odpowiednio 115 proc. i 45 proc. minimalnej płacy w wysokości obowiązującej w 2009 r. W pierwszym półroczu tego roku było to 125 proc. i 50 proc. tego wynagrodzenia. 
Wzrasta natomiast kwota przysługująca pracodawcy na osobę zaliczoną do znacznego stopnia niepełnosprawności. Będzie to bowiem 180 proc., a nie 170 proc. najniższej płacy. To oznacza, że firma otrzyma 2296,80 zł zamiast 2169,20 zł. 
Dofinansowania w takiej wysokości przysługują zakładom pracy chronionej, bo firmy zatrudniające niepełnosprawnych na otwartym rynku pracy będą otrzymywać jeszcze niższe dopłaty. Zgodnie z przepisami przysługuje im 70 proc. tych kwot. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 29 czerwca 2012 r. 

 
aaa 
7.8. Poza systemem 
Beata Rędziak 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 Data opublikowania: 2012-06-26 
 
Około stu zakładów pracy chronionej utraci 1 lipca br. swój status i będzie kontynuowało działalność na otwartym rynku pracy. To kolejny skutek obowiązującej od 1 stycznia 2011 r. nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, która miała wpłynąć na zwiększenie zatrudnienia osób z orzeczonym stopniem niepełnosprawności. 
 
Pewna jest jedynie zmiana 
 
Wprowadzona nowelizacja, obok zwiększenia wymagań koniecznych do spełnienia, by uzyskać status zakładu pracy chronionej (ZPChr) dla placówek już istniejących, podniosła minimalny wskaźnik zatrudnienia osób z niepełnosprawnością - z 40 do 50 proc. Wśród nich winno znaleźć się 20 proc., a nie jak dotychczas 10 proc. pracowników ze stopniami niepełnosprawności znacznym i umiarkowanym lub 30 proc. osób niewidomych lub z chorobami psychicznymi bądź z niepełnosprawnością intelektualną w znacznym lub umiarkowanym stopniu. 
Pracodawcy, którzy uzyskali status ZPChr do końca 2010 r., mogą go zachować, osiągając nowe wskaźniki do 30 czerwca br. 
Zmieniły się także stawki dofinansowania do wynagrodzeń osób z niepełnosprawnością. Od 1 stycznia tego roku wynosiły one odpowiednio: 170 proc., 125 proc. i 70 proc. dla pracowników ze stopniami niepełnosprawności: znacznym, umiarkowanym i lekkim. 
Od 1 lipca br. dofinansowanie wynosić będzie odpowiednio: 180 proc., 115 proc. i 45 proc., a od 1 stycznia 2013 roku: 180 proc., 100 proc. i 40 proc. 
Zrównana zostanie wówczas również wysokość pomocy publicznej dla zakładów pracy chronionej i przedsiębiorców z otwartego rynku pracy. 
Nowela wprowadziła nowe zasady uzyskiwania zwolnienia z podatków: od nieruchomości, rolnego i leśnego. Przysługuje ono tylko tym zakładom, które zatrudniają minimum 30 proc. osób niewidomych bądź chorych psychicznie lub z niepełnosprawnością intelektualną z umiarkowanym i znacznym stopniem niepełnosprawności. 
Od marca 2011 r., zgodnie z nowymi przepisami, nie przysługuje również dofinansowanie do wynagrodzeń osób o lekkiej i umiarkowanej niepełnosprawności, które mają prawo do emerytury. 
Z początkiem 2011 r. zamrożono wskaźnik, według którego wylicza się dofinansowanie do wynagrodzeń osób z niepełnosprawnością. Przez dwa lata miał on wynosić 1276 zł, czyli tyle, ile najniższe wynagrodzenie z 2009 roku. W tej chwili wiadomo już, że stawka ta zmieni się wraz z kolejną nowelą ustawy we wrześniu tego roku i wzrośnie do 1386 zł, czyli do wysokości minimalnej pensji z ubiegłego roku. 
Nowe zapisy ustawy dotyczą także czasu pracy osób z niepełnosprawnością w stopniach umiarkowanym i znacznym. Od stycznia br. pracują one 8 godzin, chyba że lekarz wyda zaświadczenie podtrzymujące konieczność pracy w takim wymiarze jak dotychczas, czyli przez 7 godzin. 
 
Za wysoki próg 
 
- Wstępnie szacujemy, że od 1 lipca tego roku status zakładu pracy chronionej utraci ok. 100 firm. Część z nich po wejściu w życie noweli wiedziała, że będzie musiała zdecydować się na utratę statusu, część zaś próbowała osiągnąć wymagany wskaźnik i udało im się to zrobić. 
Wielu pracodawców podkreślało, że wymóg zatrudnienia 20 proc. osób o znacznym i umiarkowanym stopniu niepełnosprawności jest dla nich nieosiągalny - mówi Edyta Sieradzka, wiceprezes Ogólnopolskiej Bazy Pracodawców Osób Niepełnosprawnych (OBPON). 
Obecnie w całej Polsce jest około 3720 zakładów pracy chronionej - ta liczba zmienia się nie tylko ze względu na utratę przez część placówek statusu ZPChr, ale także dlatego, że powstają nowe firmy tego typu. 
- Zdecydowaliśmy się na rezygnację ze statusu zakładu pracy chronionej ze względu na barierę utrzymania 20 proc. zatrudnionych ze znacznym i umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Wymóg 50 proc. nie był dla nas trudny, nawet przy wymogu 40-procentowym mieliśmy zatrudnionych ok. 53 proc. osób z niepełnosprawnością - mówi Renata Gabryszak, prezes zarządu w Ośrodku Rehabilitacyjno-Wczasowym "SOFRA" w Mielnie. 
W dużej części osoby zatrudnione w ośrodku to niewidomi masażyści. Pracuje tam 50 osób, połowa z nich posiada orzeczenia o niepełnosprawności. - Żałuję, że musimy zrezygnować ze statusu ZPChr, bo byliśmy takim zakładem od ok. 1994 r. i zapewniamy pracę dużej grupie osób niepełnosprawnych w naszym powiecie, który jest biedny. Nie zamierzam ich zwalniać, bo po pierwsze to wykwalifikowani pracownicy, a po drugie byłoby to po prostu nieludzkie. Jeśli złagodnieją przepisy, bo myślę, że czas je zweryfikuje i dużo osób straci pracę, to kto wie, czy nie powrócimy do tego statusu - konkluduje Gabryszak. 
Nic dziwnego, że wielu pracodawców liczy na zmianę przepisów; są do tego przyzwyczajeni. - Nawet decydenci nie pamiętają, ile razy ustawa się zmieniała. Na pewno nie sprzyja to stabilizacji w tym zakresie, narzeka na to wielu pracodawców. 
Przepisy wielokrotnie są niejasne, różnie interpretowane przez różne organy. Nie może być tak, że interpretacja zmienia się co 2-3 miesiące. 
Nowelizacja ma też kilka błędów i nieścisłości, np. terminowość wypłacania wynagrodzeń 
- co to oznacza? Każdy kontrolujący będzie mógł zinterpretować to na swój sposób, a pracodawcy będą mieli problemy - komentuje Sieradzka. 
Mówi ona też o wielu kontrolach, które zostały w ostatnim czasie przeprowadzone w zakładach pracy chronionej, w wyniku których na pracodawców zostały nałożone bardzo wysokie kary. Niejednokrotnie musieli je płacić za długi okres wstecz. Podkreśla, że taka sytuacja w dużej mierze wynika z braku jasnej interpretacji przepisów. - Gdyby prawo było stabilne, a jego interpretacja jednoznaczna, na pewno byłoby im lżej - dodaje. 
 
Nie każdy wszystko zrobi 
 
Urszula Kozicka z firmy ECO-BHL Sp. z o.o. zauważa, że nowelizacja wpływa na zakłady na wielu płaszczyznach. 
- Jesteśmy przygotowani, że utracimy status zakładu pracy chronionej, choć jeszcze rozważamy możliwości zatrudnienia pracowników z niepełnosprawnością. Wskaźnika 20-procentowego i tak nie mamy, ale mamy problem z osiągnięciem 50 proc. zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Firma zatrudnia 30 osób - mówi. 
Duże znaczenie ma profil działalności firmy. ECO-BHL zajmuje się kompleksową technologią lakierowania proszkowanego; nie każda osoba niepełnosprawna może stanąć przy skomplikowanych maszynach. - Często same osoby z niepełnosprawnością tego nie rozumieją, zatajając w czasie rozmowy istotne fakty, a potem i tak odrzuca je lekarz orzecznik. Nie praktykujemy zatrudniania na 3 miesiące, a potem zwalniania pracownika, przecież nie o to w tym chodzi - mówi Kozicka. 
Podobny problem ma firma Marko-Kolor z Łodzi, zajmująca się barwieniem, drukowaniem i wykańczaniem dzianin. Wiadomo już, że od 1 lipca straci ona status ZPChr, bo nie jest w stanie zapewnić 50-procentowego zatrudnienia osób z niepełnosprawnością. Zakład usługowy musiałby zatrudnić jeszcze 27 osób z orzeczeniem, do osiągnięcia wskaźnika 50 proc. brakuje mu 8 proc., a do osiągnięcia 20 proc. - ok. 2 proc. Zakład zatrudnia obecnie 192 osoby. 
- Szukaliśmy pracowników i cały czas to robimy: przez urząd pracy, internet i prasę, ale efekt jest mierny. Telefonów jest bardzo dużo, ale zauważyłem, że wiele osób szuka pracy dorywczej. Jest także dużo osób po 60 r. ż., na które zakład nie dostaje już dofinansowania. Chodzi o profil naszej działalności, nie każdy może stanąć przy maszynie, nie każdy może dźwigać, np. nie możemy zatrudnić osoby chorej na cukrzycę, bo nie może ona wykonywać pracy zmianowej - mówi Andrzej Lech z Marko-Kolor. 
- Czujemy się z tą zmianą fatalnie, bo stracimy na tym ok. 200 tys. Nie zamierzamy zwalniać pracowników, chcemy utrzymać wskaźnik zatrudnienia osób z niepełnosprawnością na poziomie 40 proc.; będziemy wtedy korzystać z ulgi w podatku dochodowym - mówi Lech. 
W jego opinii ustawa odniosła skutek odwrotny do zamierzonego. 
 
Lawina w styczniu? 
 
- Nowelizacja, która weszła w życie w styczniu 2011 r., dużo zepsuła. Co prawda 
w tej chwili nie odnotowujemy aż tak znacznej utraty statusów ZPChr przez firmy, ale obawiam się, że zacznie dziać się to lawinowo od 1 stycznia 2013 r. Nastąpi wtedy zrównanie pomocy publicznej dla zakładów pracy chronionej i firm z otwartego rynku pracy. Natomiast wymagania wobec ZPChr zostaną takie same, czyli większe. Pracodawca na otwartym rynku pracy musi tylko dostosować stanowisko pracy, czego i tak nikt tak naprawdę nie sprawdza, zaś ZPChr dalej będzie musiał mieć np. doraźną opiekę specjalistyczną i spełniać inne wymagania, które go obowiązują w tej chwili. Wielu pracodawców martwi się takim stanem rzeczy - podkreśla Sieradzka. - Szacunek ekonomiczny będzie dla nich niekorzystny - dodaje. 
Utratą statusu ZPChr nie martwi się Zakład Przetwórstwa Mięsnego Marek Leśniak ze Strzyżowa w województwie podkarpackim. 
- Zawsze mieliśmy wyższy wskaźnik niż ustawowo wymagany. Radzimy sobie, pracownicy sami się do nas zgłaszają, ale szukamy też przez urząd pracy - mówi Genowefa Białek z tamtejszego zakładu. - Nie osiągniemy jedynie wskaźnika zatrudnienia 30 proc. osób ze schorzeniami specjalnymi, co jest konieczne do uzyskania ulgi w podatku - dodaje. 
Do zmian zdążyła się też przygotować Agencja Ochrony SA Gwarant z Opola. 
- Udało nam się zwiększyć zatrudnienie osób głównie ze znacznym stopniem niepełnosprawności, bo w tak dużej firmie to garstka osób. Brakowało nam niewiele do osiągnięcia wskaźników; 50 proc. mieliśmy już w momencie zmian, a do 20 proc. brakowało nam ok. 2-3 proc., ale przy naszej strukturze to niewielki problem - mówi Marzenna Grochowicz-Bar, dyrektor ds. rehabilitacji i pomocy publicznej w firmie. 
Do momentu naszej rozmowy z przedstawicielką firmy produkcyjnej BORYSZEW ERG SA prezes nie podjął jeszcze decyzji o zachowaniu statusu zakładu pracy chronionej lub rezygnacji z niego. 
- Na pewno nie osiągniemy wymaganego wskaźnika, największym problemem dla nas jest próg 20 proc.. Brakuje nam ok. 4 proc. pracowników; wskaźnik 50- procentowy nie stanowił kłopotu. W tej chwili jednak nie ma jeszcze decyzji pani prezes - mówi Wioletta Kobierecka. 
- Zawsze zachęcam pracodawców, by nie podejmowali decyzji pochopnie - mają 14 dni na zgłoszenie wojewodzie o odstąpieniu od statusu ZPChr - mówi wiceprezes OBPON. 
 
Lekka dyskryminacja 
 
Stopniowe zwiększanie dofinansowania do wynagrodzeń osób ze stopniami niepełnosprawności znacznym i umiarkowanym stanowi zagrożenie w kwestii zapewnienia równych szans na rynku pracy osobom z wpisanym w orzeczenie lekkim stopniem niepełnosprawności. Liczba zatrudnionych osób z tym stopniem wyraźnie spadła; w 2010 r. stanowiły one blisko 50 proc. zatrudnionych osób niepełnosprawnych, zaś w marcu tego roku wskaźnik ten był o prawie 10 proc. niższy. 
Od grudnia 2010 r. do marca tego roku PFRON odnotował wzrost zatrudnionych osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności - o 4,6 tys., a ze znacznym - o 3,4 tys. 
- Badamy już kilka sygnałów wskazujących, że jest trend ku temu, by zmieniać stopień niepełnosprawności z lekkiego na umiarkowany. Ale nie jest to skala masowa - powiedział PAP Jarosław Duda, pełnomocnik rządu ds. osób niepełnosprawnych. 
- Irytujące i pokazujące partykularny interes pracodawców jest to, że pracodawcy namawiają zbyt nachalnie, by poddać się kolejnemu podejściu do zespołu ds. orzekania, czy przypadkiem nie uda się podnieść tej grupy. Wtedy dofinansowanie jest większe - dodał wiceminister pracy. 
- Rzeczywiście, zauważyłam, że niektórzy pracodawcy namawiają pracowników na wyższy stopień niepełnosprawności z powodu wyższego dofinansowania, ale mówią, że zostali do tego zmuszeni przez legislatorów. Takie sytuacje zdarzały się, ale nie zauważyłam działań tego typu na masową skalę - stwierdza Sieradzka. 
- Natomiast niektórzy nie przyjmują do pracy osób z lekkim stopniem niepełnosprawności, co jest dyskryminujące - dodaje. 
 
 aaa 
7.9. Wzrosną dofinansowania dla niepełnosprawnych 
mrz, oprac.: AJ 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-07-03 
 
Sejm przyjął projekt zmian w ustawie o rehabilitacji. Najważniejsza ze zmian dotyczy wysokości dofinansowania, do obliczania którego od września będzie brany wskaźnik minimalnego wynagrodzenia z 2011 r. - informuje Rzeczpospolita. 
Przygotowana przez posłów PO nowela ustawy o rehabilitacji oprócz wprowadzenia od września do obliczania dofinansowania wskaźnika minimalnego wynagrodzenia z 2011 r. przewiduje również wzmożenie nadzoru pełnomocnika rządu ds. osób niepełnosprawnych nad działalnością komisji ds. orzekania o niepełnosprawności. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, będzie mógł nie tylko wnioskować o odwołanie poszczególnych osób, ale nawet zawiesić jej działanie. 
Prezes PFRON zyska też możliwość karania grzywną do 500 zł przedsiębiorców, którzy nie złożyli w terminie informacji o liczbie zatrudnionych niepełnosprawnych. Znacznie wyższa kara, do 5000 zł, będzie groziła za utrudnianie kontroli i podawanie nieprawdziwych informacji. Wniosek w sprawie ukarania prezes będzie musiał jednak skierować do sądu i dopiero ten rozstrzygnie o wysokości grzywny. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 29 czerwca 2012 r. 
 
 *** 
 
najniższe wynagrodzenie od 1 września ma więc wynosić 1386 zł. 
(Przypis redakcji "WiM") 
 
aaa 
7.10. Wyższe świadczenie pielęgnacyjne 
Monika Adamowska, oprac.: GR 
 
Źródło: Gazeta Wyborcza/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-06-27 
 
W czerwcu rząd przygotował kilka nowości dla opiekunów niepełnosprawnych pobierających świadczenia pielęgnacyjne - informuje Gazeta Wyborcza. 
Jest najnowszy projekt nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych. Do poprzedniego było wiele krytycznych uwag, więc specjalny zespół - przedstawiciele ministerstw Pracy, Finansów i Rządowego Centrum Legislacji - pracował nad poprawkami. Projekt przewiduje zamiast jednego świadczenia pielęgnacyjnego dwa rodzaje świadczeń opiekuńczych: 
- świadczenie pielęgnacyjne (na innych zasadach niż obecnie, dla ograniczonej grupy osób); 
- specjalny zasiłek opiekuńczy (nowość dla tych, którzy nie otrzymają świadczenia pielęgnacyjnego). 
Projekt zakłada zróżnicowanie świadczeń w zależności od tego, nad kim ma być sprawowana opieka. 
Świadczenie pielęgnacyjne (miałoby być wyższe, według projektu 620 zł miesięcznie) przysługiwałoby z tytułu rezygnacji z pracy lub jej niepodjęcia: - matce lub ojcu; - opiekunowi faktycznemu dziecka; - osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną; - innym osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny (na podstawie kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. 
To świadczenie przysługiwałoby tylko wtedy, gdy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 
- do ukończenia 18. roku życia; 
- w trakcie nauki w szkole czy szkole wyższej, ale nie później niż do ukończenia 25 lat. 
Przyznawane byłoby bez względu na dochody. Jeśli w stosunku do ubiegającego się o takie świadczenie pojawiłyby się wątpliwości, instytucja wypłacająca świadczenia będzie mogła poprosić ośrodek pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. 
Pozostałe osoby zobowiązane do alimentacji mogłyby się ubiegać o specjalny zasiłek opiekuńczy. 
 
Specjalny zasiłek opiekuńczy (projekt zakłada, że to 520 zł miesięcznie) - przysługiwać ma osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, jeśli rezygnują z pracy w związku z koniecznością sprawowania opieki nad członkiem rodziny. 
Taki specjalny zasiłek byłby uzależniony od dochodu. Projekt zakłada, że przysługiwałby, gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekroczy kryterium dochodowego dla świadczeń dla rodzin z dzieckiem niepełnosprawnym, dzisiaj to 583zł na osobę ale od listopada 2012 r. rząd przewiduje weryfikację tej kwoty do 623 zł na osobę. W sierpniu poznamy zweryfikowaną kwotę, gdy rząd ogłosi rozporządzenie w tej sprawie. 
Resort pracy i polityki społecznej w uzasadnieniu projektu podaje, że branie pod uwagę dochodów obu rodzin pozwala ustalić faktyczną sytuację osoby pobierającej specjalny zasiłek opiekuńczy. Przepis zakłada, że zawsze, gdy będziemy ubiegać się o taki specjalny zasiłek, instytucja wypłacająca świadczenia zwróci się do ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego na nasz temat. 
Zróżnicowanie wysokości świadczenia i specjalnego zasiłku bierze się stąd, iż gdy niepełnosprawność powstała do 25. roku życia, to taka osoba jest zwykle niesamodzielna ekonomicznie. Nie miała możliwości wypracowania sobie jakichś źródeł dochodu (np. emerytury czy renty) i nie może współfinansować opieki. 
Projekt przewiduje, że ustawa weszłaby w życie 1 stycznia 2013 r. Daje półroczny okres przejściowy. Do końca czerwca 2013 r. osoby obecnie otrzymujące świadczenia pielęgnacyjne zachowałyby je. Od lipca byłoby już po nowemu. 
Gminy miałyby dwa miesiące na powiadomienie pobierających świadczenia, że przepisy się zmieniają i trzeba wystąpić o nowe świadczenia lub specjalne zasiłki. 
Więcej w Gazecie Wyborczej z 25 czerwca 2012 r. 
 
 aaa 
7.11. Pomoc dla chorych i niepełnosprawnych 
Ewa Furtek, oprac.: GR 
 
Źródło: Gazeta Wyborcza/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-06-28 
 
 Na jaką pomoc finansową mogą liczyć osoby niepełnosprawne i przewlekle chore? 
Jedną z nich jest wypłacany przez gminy zasiłek pielęgnacyjny wynoszący 153 zł - czytamy w Gazecie Wyborczej. 
Zasiłek pielęgnacyjny mylony bywa często z wypłacanym przez ZUS dodatkiem pielęgnacyjnym. Od 1 marca wysokość tego świadczenia to 195,67 zł. Przysługuje on osobom uprawnionym do emerytury lub renty i uznanym za całkowicie niezdolne do samodzielnej egzystencji, a także osobom, które ukończyły 75 lat. Nie można jednocześnie otrzymywać dodatku i zasiłku pielęgnacyjnego. 
Kolejna forma wsparcia to dodatek mieszkaniowy. To świadczenie uzależnione ściśle od kryterium dochodowego. Dopłatę do czynszu można otrzymać tylko wtedy, jeśli średni miesięczny dochód na każdego domownika nie przekracza wysokości: w gospodarstwie jednoosobowym - 175 proc. najniższej emerytury, a w rodzinie wieloosobowej - 125 proc. najniższej emerytury. 
Pod uwagę brana jest też powierzchnia mieszkania przypadająca na jednego członka rodziny. I tak nie może ona przekraczać: 35 m kw dla 1 osoby 40 m kw. dla 2 osób; 45 m kw. Dla 3 osób; 55 m kw. dla 4 osób; 65 m kw. dla 5 osób; 70 m kw. dla 6 osób plus 5 m kw. dla każdej następnej osoby. Dodatkowe 15 m kw przysługuje, jeśli w lokalu mieszka osoba poruszająca się na wózku inwalidzkim lub osoba niepełnosprawna zajmująca oddzielny pokój, o ile w jej orzeczeniu skład orzekający zawarł wspomniane przez nas zalecenie o prawie do dodatkowego pokoju. 
Formalności związane z dodatkiem mieszkaniowym załatwia się w ośrodku pomocy społecznej. 
Także ośrodki pomocy społecznej zajmują się sprawami związanymi z przyznawaniem takich zasiłków, jak: 
- Zasiłek stały przysługujący osobom niezdolnym do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, o ile nie przekraczają kryterium dochodowego: 477 zł w przypadku osoby samotnie gospodarującej lub 351 zł na osobę w rodzinie. 
Wysokość tego zasiłku zależy od dochodu, nie może być jednak niższa niż 30 zł i wyższa niż 447 zł. 
- Zasiłek okresowy przyznawany czasowo ze względu np. na bezrobocie, chorobę czy niepełnosprawność. Obowiązuje takie samo kryterium dochodowe jak w przypadku zasiłku stałego. 
- Zasiłek celowy przyznawany np. na zakup leku, opału, butów na zimę, drobne naprawy w domu. Kryteria finansowe także obowiązują w przypadku tego świadczenia. W niektórych sytuacjach, takich jak klęska żywiołowa, zasiłek ten może zostać przyznany także osobom o wyższych dochodach. 
Osoby niepełnosprawne mogą starać się o dofinansowanie z PFRON do tzw. likwidacji barier architektonicznych w mieszkaniu. Pieniądze te można przeznaczyć np. na dostosowanie łazienki, likwidację progów. Formalności załatwia się za pośrednictwem centrum pomocy rodzinie. 
Można liczyć na dotację w wysokości nawet 80 proc. kosztów remontu, nie więcej jednak niż do wysokości piętnastokrotnego przeciętnego wynagrodzenia. O taką pomoc można się starać tylko raz na trzy lata. 
By starać się o dofinansowanie, trzeba mieć orzeczenie o niepełnosprawności. 
Inną formą dostępnej pomocy jest tzw. zaopatrzenie w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze do zakupu np. wózka inwalidzkiego, protezy. W tym przypadku konieczne jest zlecenie wystawione przez lekarza potwierdzone przez oddział wojewódzki NFZ. NFZ refunduje zakup tylko do kwoty ustalonego przez resort zdrowia limitu. NFZ finansuje też zakup m.in. pieluchomajtek, pieluch anatomicznych, cewników, zestawów do pomp insulinowych. 
Raz w roku osoby mające orzeczenie o niepełnosprawności mogą starać się o wyjazd na turnus rehabilitacyjny dofinansowany przez PFRON. Podstawą ubiegania się o dofinansowanie jest skierowanie wystawione przez lekarza. Jednak trzeba spełniać kryteria dochodowe, o których mowa powyżej. 
Kwota dofinansowania jest różna. Największe, bo w wysokości 27 proc., przysługuje osobom ze znacznym stopniem niepełnosprawności, dzieciom do 16 roku życia z orzeczeniem o niepełnosprawności oraz osobom niepełnosprawnym w wieku od 16 do 24 lat uczącym się i niepracującym. 
Więcej w Gazecie Wyborczej z 26 czerwca 2012 r. 
 
 aaa 
7.12. Komu ZUS przyzna emeryturę z urzędu 
Zygmunt Łobejko, oprac.: AJ 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-06-28 
 
 Tylko osoby, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny i są uprawnione do renty z racji całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy spowodowanej tzw. ogólnym stanem zdrowia, mogą liczyć na świadczenie bez wniosku - czytamy w Rzeczpospolitej. 
Były pracownik, który od dziesięciu lat pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, w czerwcu 2012 r. ukończył 65 lat. Przed przejściem na rentę udowodnił zaledwie 15 lat okresów składkowych i nieskładkowych. Czy z chwilą ukończenia 65 lat ZUS przyzna mu w miejsce dotychczasowej renty emeryturę z urzędu - pyta czytelnik Rzeczpospolitej. 
Od 1 stycznia 2006 r. uprawnionym do renty z racji niezdolności do pracy są przyznawane, po osiągnięciu wieku emerytalnego, emerytury z urzędu. Otrzymują ją w miejsce dotychczas pobieranej renty bez względu na to, czy rencista, który osiągnął wiek emerytalny, ma określony ustawą okres składkowy i nieskładkowy wymagany do przyznania emerytury. 
Zainteresowany nie musi o nią występować z wnioskiem. Dostanie ją, jeśli podlegał ubezpieczeniu społecznemu albo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Gdy wypłata renty z racji niezdolności do pracy była wstrzymana, emeryturę z urzędu przyznaje się od dnia, od którego podjęto by wypłatę renty, ale nie wcześniej niż od osiągnięcia wieku emerytalnego. 
Emerytury te przysługują wyłącznie tym, którzy są uprawnieni do renty z tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy spowodowanej tzw. ogólnym stanem zdrowia. 
Wyliczona emerytura nie może być niższa od dotychczas pobieranej renty. Może być natomiast niższa od minimalnej emerytury, ponieważ gwarancja podwyższenia świadczenia do minimalnej kwoty dotyczy tylko tych, którzy mają pełny staż ubezpieczeniowy wymagany do emerytury, tj. u kobiet co najmniej 20-letni, a u mężczyzny co najmniej 25-letni okres składkowy i nieskładkowy. 
Osoba, której zamiast dotychczasowej renty z racji niezdolności do pracy przyznano z urzędu emeryturę, może ją pobierać bez względu na wysokość osiąganego przychodu z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Nie ma też znaczenia, czy kontynuuje dotychczasową pracę. Oznacza to, że przy zawieszalności emeryturę z urzędu traktuje się na takich samych zasadach jak rentę z racji niezdolności do pracy dla uprawnionego do emerytury w wieku 60 lat dla pań i 65 lat dla panów. 
Emerytura z urzędu nie przysługuje rencistom, którzy ukończyli wiek uprawniający do wcześniejszej emerytury. Nie dostaną jej także ci, którzy pobierali renty z racji niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową oraz renty inwalidy wojennego. Takie osoby będą nadal mogły uzyskać prawo do emerytury z chwilą ukończenia wymaganego wieku emerytalnego, jeśli mają staż ubezpieczeniowy wymagany do emerytury i złożą wniosek o jej przyznanie. 
Emerytury z urzędu nie otrzymają też osoby, które nigdy nie wykonywały pracy podlegającej ubezpieczeniom społecznym i które są uprawnione do tzw. renty uczniowskiej z tytułu niezdolności do pracy, powstałej w czasie uczęszczania do szkoły ponadpodstawowej, wyższej lub w czasie studiów doktoranckich, przyznanej na podstawie nieobowiązującego już art. 63 ustawy z 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 26 czerwca 2012 r. 
 
aaa 
7.13. W przyszłym roku emerytury i renty wzrosną o 4,18 proc. 
Paweł Jakubczak, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-07-04 
 
Wyższe świadczenia mają być wypłacane od marca 2013 roku - informuje Dziennik Gazeta Prawna. 
Losy przyszłorocznej waloryzacji rozstrzygnęły się na piątkowym posiedzeniu Komisji Trójstronnej. Rząd, pracodawcy i związki zawodowe nie przyjęli wspólnego wskaźnika realnego wzrostu płac, który wpływa na kwotę waloryzacji procentowej, która będzie obowiązywała od marca 2013 roku. To oznacza, iż w przyszłym roku wskaźnik, tak jak chciała strona rządowa, wyniesie 20 proc, a waloryzacja - 4,18 proc. 
Organizacje pracodawców poparły rząd. NSZZ "Solidarność", Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych i Forum Związków Zawodowych zażądały 50-proc. wskaźnika, który przełożyłby się na waloryzację wynoszącą 4,45 proc. Koszt rządowej waloryzacji to 7,13 mld zł, a związkowej byłby o 420 mln zł wyższy i wyniósłby 7,55 mld zł. 
OPZZ nie udało się też przeforsować wyrównania od 1 marca 2012 roku do poziomu 5,04 proc. podwyżki świadczeń tym osobom, które na skutek waloryzacji kwotowej otrzymały świadczenia w mniejszej wysokości. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 2 lipca 2012 r. 
 
 aaa 
7.14. Świadczenia znów będą waloryzowane procentowo 
Paweł Jakubczak, oprac.: AJ 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-07-11 
 
Emeryci i renciści od marca przyszłego roku otrzymają wyższe świadczenia o wskaźnik procentowy waloryzacji - czytamy w dzienniku Gazecie Prawnej. 
O tym, ile wyniesie wskaźnik procentowy waloryzacji, przekonamy się dopiero na początku przyszłego roku, kiedy poznamy inflację i realny wzrost płac w 2012 r. Już teraz wiadomo za to, jaki będzie wskaźnik, przez który mnoży się wspomnianą płacę. Wyniesie on 20 proc. - tak wynika z projektu rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości zwiększenia wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w 2013 r. 
Taką minimalną wartość wskaźnika przyjęła Rada Ministrów. Związki zawodowe domagały się 50-proc. wskaźnika, ale w Komisji Trójstronnej ich argumenty nie zyskały akceptacji strony rządowej i organizacji pracodawców. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 10 lipca 2012 r. 
 
 aaa 
7.15. Dużo zmian w Ustawie o rehabilitacji 
Tomasz Przybyszewski 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2012-06-29 
 
28 czerwca posłowie wszystkich klubów jednogłośnie przyjęli nowelizację Ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Nowelizacja zmienia ustawę w czterech głównych obszarach. 
- Po pierwsze od 1 września wzrasta o 100 zł podstawa wyliczenia dotacji dla pracodawców zatrudniających osoby niepełnosprawne - tłumaczy Marek Plura, poseł sprawozdawca. 
- To oczywiście nie oznacza, że za każdego niepełnosprawnego pracownika firma, która go zatrudnia, dostanie o 100 zł więcej, bo te dotacje są zróżnicowane zarówno pod względem tego, jaki jest stopień niepełnosprawności pracownika, jak i tego, czy firma jest zakładem pracy chronionej, czy firmą z tzw. otwartego rynku pracy. Jest to jednak ważny i potrzebny mechanizm, szczególnie dlatego, że w tym roku bardzo mocno wzrosły koszty zatrudnienia, wzrosła bowiem najniższa płaca krajowa. W ten sposób chcemy wesprzeć rynek pracy osób niepełnosprawnych, żeby przynajmniej częściowo zniwelować to dociążenie - wyjaśnia. 
Dodatkowo od 1 lipca, ze względu na wcześniejsze zmiany w Ustawie o rehabilitacji, obniża się poziom dofinansowania do zatrudnienia osób ze stopniami niepełnosprawności lekkim i umiarkowanym. Dlatego ustawodawcy wracają do zamrożonej w obliczu zagrożenia płynności finansowej PFRON zasady, by podstawą wyliczania dofinansowania do pensji pracownika z niepełnosprawnością była kwota minimalnego wynagrodzenia z roku poprzedniego. Obecnie do wyliczania tego dofinansowania stosuje się najniższą krajową z 2009 r. 
 
Uszczelnienie dotacji i systemu orzecznictwa 
 
Drugi element nowelizacji to paktiet rozwi†za¤ maj†cych na celu uszczelnienie systemu dotacji.- Tu mamy zwiększenie uprawnień kontrolnych PFRON oraz wprowadzenie systemu, w którym pracownik niepełnosprawny, zatrudniony u pracodawcy, który pobiera w związku z tym dotacje z PFRON, będzie otrzymywał swoje uposażenie w sposób widoczny w dokumentacji - bezpośrednio, czyli na swoje konto bankowe lub przekazem pieniężnym, dokonywanym przez Pocztę Polską albo inną firmę, która jest do przekazywania pieniędzy upoważniona - tłumaczy poseł Plura. 
- Ma to zagwarantować osobom niepełnosprawnym, że nikt ich z pensji nie okradnie. Ma też wykluczyć ewentualne wykroczenia, do których, jak słyszymy, dochodzi, kiedy nieuczciwy pracodawca - takich jest na szczęście niewielu - umawia się z pracownikiem, że ten nie otrzymuje pełnego wynagrodzenia. 
Trzeci obszar zmian w ustawie dotyczy uszczelnienia systemu orzecznictwa i zmian organizacyjnych w systemie orzekania o niepełnosprawności, które ten system racjonalizują, ale też powodują, że pełnomocnik rządu ds. osób niepełnosprawnych będzie mógł go lepiej kontrolować.- Kontrolować po to, aby badać adekwatność wystawianych orzeczeń, bo trzeba zauważyć, że w ciągu ostatniego roku ok. 20 proc. osób z lekkim stopniem niepełnosprawności uzyskało orzeczenia o umiarkowanym stopniu - podkreśla poseł Plura. 
To dość masowy ruch w orzecznictwie, a obserwacje te wynikają z przeprowadzonych przez PFRON analiz stopnia niepełnosprawności osób zgłaszanych do systemu dofinansowań. Głównym powodem jest prawdopodobnie stopniowe zmniejszanie dofinansowania na pracowników z lekkim stopniem niepełnosprawności.- Mamy tu do czynienia chyba z jakąś istotną nieprawidłowością, którą trzeba badać i kontrolować - dodaje poseł Plura. 
Ostatnia grupa zmian w ustawie dotyczy funkcjonowania zakładów aktywności zawodowej (ZAZ). - Zrównaliśmy uprawnienia wszystkich ZAZ-ów do korzystania z dotacji PFRON, tych do zatrudnienia osób niepełnosprawnych - mówi poseł Plura. - Do tej pory było tak, że zakłady aktywności zawodowej prowadzone przez organizacje pozarządowe mogły korzystać z pieniędzy PFRON - poprzez urzędy marszałkowskie - ogólnie na funkcjonowanie, a równolegle mogły korzystać też z dotacji do zatrudnienia osób niepełnosprawnych, z których korzystają wszyscy pracodawcy, czyli z tzw. SODiR-ów. Natomiast ZAZ-y prowadzone przez samorząd tej drugiej opcji nie mogły wykorzystywać, ponieważ zabraniała im tego Ustawa o finansach publicznych. Dokonaliśmy zrównania tych dwóch podmiotów z tego względu, że prowadzą bardzo specjalną, ważną działalność, na polu dużej wrażliwości społecznej, i uznaliśmy, że powinny ją prowadzić na równych prawach, także tych finansowych. 
Posłowie przyjęli do ustawy jedną poprawkę, która pojawiła się w toku prac nad tym aktem prawnym. W pierwotnym projekcie był zapis, że pensja pracownika musi być przekazana na konto bankowe lub przekazem pocztowym. Poprawka dopuszcza przekazywanie uposażenia także poprzez firmy inne niż Poczta Polska świadczące usługi pocztowe. 
Ustawa trafiła do Senatu, który ma nad nią obradować w pierwszej połowie lipca. Jeśli senatorzy nie będą mieli uwag, ustawa trafi do podpisu prezydenta. Zdaniem posła Plury, zdarzy się to jeszcze w lipcu. 
 
aaa 
7.16. Pomoc w leczeniu to nie dochód 
dfr, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-07-17 
 
Kwota refundacji kosztów leczenia i rehabilitacji nie może pozbawić rodziny świadczenia - informuje Rzeczpospolita. 
Dotychczas środki przekazywane z fundacji na leczenie były doliczane do pozostałych dochodów. Z tego powodu dochodziło do przekroczenia kryterium dochodowego i część rodzin traciła prawo do świadczeń z pomocy społecznej. To błędne stanowisko - uznał 13 lipca br. Naczelny Sąd Administracyjny. 
W tej sprawie Fundacja Dzieciom Zdążyć z Pomocą refunduje leczenie i rehabilitację niepełnosprawnego dziecka w pięcioosobowej rodzinie. Ale ani fundacja, ani matka nie przewidziała, że z tego powodu pozostała dwójka dzieci, uczniów szkoły podstawowej, straci prawo do posiłków szkolnych. Burmistrz odebrał je, ponieważ wskutek refundacji dochód rodziny przekroczył kryterium uprawniające do pomocy społecznej. Potwierdziły to Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie. 
NSA uchylił wyrok WSA i obie decyzje. Sąd uznał, że refundacja kosztów leczenia nie jest świadczeniem pieniężnym wliczanym do dochodu rodziny, ale pomocą w naturze, której beneficjentem jest dziecko. Takiej pomocy nie wlicza się do dochodów uprawniających do pomocy społecznej. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 14 lipca 2012 r. 
 
aaa 
7.17. Zmiany w funduszu rehabilitacji 
MT, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-06-29 
 
 Zakład pracy chronionej będzie mógł przeznaczyć na wydatki o charakterze pomocy publicznej 54 proc. ze zwolnień podatkowych - informuje Dziennik Gazeta Prawna. 
Takie rozwiązanie wprowadza rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 29 maja 2012 r. które weszło w życie 27 czerwca br., zmieniające rozporządzenie w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz.U. poz. 648). 
Firmy o statusie ZPChr, które korzystają ze zwolnień z PIT, 40 proc. tych pieniędzy przekazują do PFRON, a 60 proc. na zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Z pieniędzy zgromadzonych na ZFRON pracodawca ma obowiązek finansować m.in. indywidualne programy rehabilitacji. 
Niektóre wydatki stanowią pomoc de minimis, czyli są przysposobieniem dla firmy, z 81 proc. do 54 proc. ograniczona została wysokość wydatków o takim charakterze. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 27 czerwca 2012 r. 
 
 aaa 
7.18. Wciąż brak niepełnosprawnych pracowników w służbie cywilnej Beata Rędziak 
 
źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2012-07-05 
 
Najwyższy wskaźnik zatrudnienia osób z niepełnosprawnością w służbie cywilnej do końca 2011 r. wynosił 4,4 procent i dotyczył Powiatowej Administracji Zespolonej. Jednak nawet te dane są poniżej ustawowo wymaganego 6 - procentowego wskaźnika zatrudnienia osób z orzeczeniem o niepełnosprawności. 
Nie najgorzej jest też w Urzędach Wojewódzkich, gdzie w sumie pracuje 4 proc. osób z niepełnosprawnością (355 pracowników) oraz w Urzędach Skarbowych gdzie zatrudnionych jest 1317 niepełnosprawnych pracowników (3,5 proc.) W placówkach zagranicznych nie ma zaś żadnego pracownika z orzeczeniem o niepełnosprawności. 
- Popierałem projekt ustawy o zmianie ustawy o służbie cywilnej. Podejmujemy działania informacyjne, analizujemy spływające do nas informacje w tym zakresie i podejmiemy działania kontrolne - powiedział Sławomir Marek Brodziński, Szef Służby Cywilnej. Zapowiedział w tym roku kontrolę zatrudnienia osób z niepełnosprawnością w ministerstwach, która ma objąć okres od 26 listopada 2011 r., czyli od wejścia w życie noweli, do września bieżącego roku. - Skontrolujemy ministerstwa, gdyż tam zatrudnionych jest tylko 1,1 proc. osób z niepełnosprawnościami tj. 147 pracowników, a przecież ministerstwa to lustro, w którym odbija się cała administracja - powiedział Szef Służby Cywilnej. 
Zgodnie z nowelą Ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o służbie cywilnej i niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 201, poz. 1183) osoba z orzeczoną niepełnosprawnością powinna zostać zatrudniona w jednostce administracji publicznej jeśli znajdzie się wśród pięciu najlepszych kandydatów na dane stanowisko. Przepis ten nie dotyczy jedynie wolnych stanowisk kierowniczych jak np. naczelnik wydziału. Jeśli osoba z niepełnosprawnością, ubiegająca się o pracę w urzędzie chce skorzystać z preferencyjnych warunków, składając odpowiednie dokumenty nie może zapomnieć o orzeczeniu o niepełnosprawności. 
Zgodnie z obowiązującą nowelizacją wójt, burmistrz, prezydent, ogłaszając nabór na wolne stanowisko pracy jest zobowiązany określić niezbędne i dodatkowe wymagania związane ze stanowiskiem pracy, wskazać zakres zadań oraz konieczne dokumenty wraz z terminem i miejscem ich składania. 
W ogłoszeniu musi być informacja o warunkach pracy na danym stanowisku oraz o wskaźniku zatrudnienia osób niepełnosprawnych w urzędzie. W miesiącu poprzedzającym ogłoszenie naboru powinien on wynosić co najmniej 6 proc. 
Jeśli wskaźnik zatrudnienia osób z niepełnosprawnością w urzędzie jest niższy spośród pięciu wyłonionych kandydatów pierwszeństwo ma ubiegający się o pracę niepełnosprawny. 
Dagmir Długosz, dyrektor Departamentu Służby Cywilnej w KPRM, zwrócił uwagę, że zatrudnienie osób z niepełnosprawnością w szeroko pojętej administracji jest dużo poniżej średniej europejskiej. 
- Przyczyn niskiego zatrudnienia osób z niepełnosprawnością w służbie cywilnej można upatrywać po stronie pracodawców, m. in. w tym, że jest ograniczona liczba wolnych stanowisk pracy, duża konkurencja, wysokie wymagania kwalifikacyjne, bariery funkcjonalne czy też bariery subiektywne, leżące w nas samych. Przyczyny leżą także po stronie samych osób niepełnosprawnych i to może być bierność zawodowa, nieodpowiednie kwalifikacje, brak doświadczenia zawodowego, niska samoocena i motywacje. 
Przecież do pracy nikt nie szuka osób niepełnosprawnych, szuka zaś fachowca - powiedziała Alina Wojtowicz-Pomierna, zastępca dyrektora Biura Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych. 
Prawie 70 proc. pracodawców przyznało w badaniu Instytutu Spraw Publicznych w 2011 r., że przeszkodą w zatrudnianiu osób niepełnosprawnych są bariery architektoniczne, a ponad 57 proc. wskazało na nieodpowiednie kwalifikacje osób z orzeczeniem o niepełnosprawności. Zaś z danych GUS wynika, że dwie trzecie osób z niepełnosprawnością uważa, że nie ma ograniczeń w wykonywaniu czynności zwykle wykonywanych przez ludzi. 
Wojtowicz - Pomierna zwróciła uwagę, że instytucje, które nie osiągają wymaganego wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych rocznie przekazują do PFRONU ponad 17 tys. zł za jednego niezatrudnionego pracownika z niepełnosprawnością. 
Ministerstwa i urzędy administracji publicznej wpłaciły do PFRON w 2011 r. 300 milionów za nie wypełnienie wymogu zatrudnienia 6 proc. osób z niepełnosprawnością. 
 
 aaa 
7.19. Firmy z otwartego rynku pracy poczekają na wyższe dopłaty do pensji 
Michalina Topolewska, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-07-10 
 
Nie jest jeszcze przesądzone, czy pracodawcy bez statusu zakładu pracy chronionej, będą od nowego roku otrzymywać wyższe dofinansowanie do wynagrodzeń niepełnosprawnych - informuje Dziennik Gazeta Prawna. 
Jarosław Duda, pełnomocnik rządu ds. osób niepełnosprawnych, rozważa, czy nie przedłużyć okresu, w którym zachowane zostanie zróżnicowanie dofinansowań do wynagrodzeń w zależności od typu pracodawcy, który zatrudnia niepełnosprawnych - mówi Monika Bugajewska-Tykarska, wiceprezes Polskiej Organizacji Pracodawców Osób Niepełnosprawnych. 
Obecnie firmy, które nie mają statusu zakładu pracy chronionej (ZPChr), a zatrudniają osoby niepełnosprawne, otrzymują na każdego pracownika 70 proc. dofinansowania, które przysługuje ZPChr. W sytuacji gdy niepełnosprawność pracownika jest związana z tzw. schorzeniem specjalnym, na przykład epilepsją lub chorobą psychiczną, firma otrzymuje 90 proc. kwot należnym zakładom. Jednak zgodnie z art. 12 ustawy z 29 października 2010 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji społecznej i zawodowej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 226 poz. 1475) takie rozróżnienie ma obowiązywać jeszcze do końca tego roku. Natomiast od 1 stycznia 2013 r. wysokość dopłat dla wszystkich uprawnionych do pomocy pracodawców byłaby taka sama. 
Zrównanie dofinansowań może skutkować tym, że część ZPChr będzie rezygnować z tego statusu i przechodzić na otwarty rynek pracy. W konsekwencji pracodawcy będą też zwalniać niektórych pracowników, bo nie będą już musieli zachowywać wyższych wskaźników zatrudnienia niepełnosprawnych, niezbędnych do posiadania statusu zakładu pracy chronionej. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 9 lipca 2012 r. 
 
 aaa 
7.20. Jakie dofinansowanie z PFRON dla pracodawców od 1 lipca 2012 r. 
Rzeczpospolita, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-07-04 
 
Od 1 lipca 2012 r. pracodawcy otrzymają mniejsze kwoty maksymalnego dofinansowania dla pracowników niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym i lekkim. Zwiększyła się natomiast pomoc dla osób ze stopniem znacznym - informuje Rzeczpospolita. 
Przy dofinansowaniach od lipca do końca grudnia 2012 r. kwota dofinansowania wyliczana na podstawie art. 26a (ust. 1 i 1b) ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (D/U z 2011 r. nr 127, poz. 721 ze zm., dalej ustawa o rehabilitacji) dla 
zakładów pracy chronionej (zpchr) wynosi: 
- 180 proc. najniższego wynagrodzenia u osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności, 
- 115 proc. najniższego wynagrodzenia u niepełnosprawnych zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, 
- 45 proc. najniższego wynagrodzenia u niepełnosprawnych zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności. 
Te kwoty dofinansowania zwiększają się o 40 proc. najniższego wynagrodzenia u niepełnosprawnych, u których orzeczono chorobę psychiczną, upośledzenie umysłowe, całościowe zaburzenia rozwojowe lub epilepsję oraz niewidomych (zgodnie z art. 26a ust. 1b ustawy o rehabilitacji). 
Pracodawcy inni niż, zakłady pracy chronionej, którzy mają co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy i osiągają wskaźnik zatrudnienia niepełnosprawnych w wysokości co najmniej 6 proc, oraz ci, którzy zatrudniają w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy mniej niż 25 pracowników, przez cały 2012 r. mogą liczyć na dofinansowanie w wysokości: - 70 proc. kwot przysługujących zakładom pracy chronionej, - 90 proc. kwot przysługujących zpchr, gdy dotyczyć to będzie osób niepełnosprawnych, u których orzeczono chorobę psychiczną upośledzenie umysłowe, całościowe zaburzenia rozwojowe lub epilepsję oraz pracowników niewidomych. 
Zgodnie z art. 10 ustawy nowelizującej w latach 2011 i 2012 przez najniższe wynagrodzenie rozumie się to minimalne za pracę obowiązujące w grudniu 2009 r., czyli 1276 zł. Taką kwotę bierze się do wyliczeń. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 2 lipca 2012 r. 
 
 aaa 
7.21. Senat za ratyfikacją Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych 
 
Źródło: PAP/www.niepelnosprawni.pl 
 Data opublikowania: 2012-07-09 
 
Senat poparł w piątek ustawę upoważniającą prezydenta Bronisława Komorowskiego do ratyfikacji Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych. 
W dokumencie podkreśla się znaczenie, jakie dla niepełnosprawnych mają samodzielność i niezależność. 
Za ratyfikacją Konwencji opowiedziało się jednogłośnie 79 senatorów. 

Aaa
7.22. Warszawa: rusza program dofinansowania dla osób niepełnosprawnych 
 
Źródło: PAP/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2012-07-23 
 
Warszawiacy z niepełnosprawnością mogą ubiegać się o dofinansowanie m.in. dopłat do opieki nad dzieckiem w żłobku lub przedszkolu, kursu prawa jazdy czy specjalnego wyposażenia samochodu w ramach programu "Aktywny samorząd". Wnioski można składać od 1 sierpnia. 
To pilotaż programu, którego celem jest wyeliminowanie lub zmniejszenie barier w uczestniczeniu osoby z niepełnosprawnością w życiu społecznym, zawodowym i w dostępie do edukacji - poinformowało biuro prasowe stołecznego ratusza. 
Wnioski można składać od 1 sierpnia do 30 września. 
 
Dofinansowanie dotyczy kilku obszarów: zakupu i montażu oprzyrządowania do samochodu, elektrycznego wózka inwalidzkiego, uzyskania prawa jazdy kat. B, dofinansowania opłaty za pobyt dziecka aktywnej zawodowo osoby niepełnosprawnej w żłobku lub przedszkolu, zakupu komputera z oprogramowaniem, urządzeń lektorskich lub brajlowskich. 
 
Maksymalne kwoty dofinansowania wahają się od 1 do 14 tys. zł w zależności od obszaru dofinansowania. W przypadku opieki w żłobku lub przedszkolu jest to 200 zł miesięcznie, jednak nie więcej niż 2,2 tys. zł rocznie za każde dziecko. 
 
Szczegółowe informacje oraz wnioski można pobrać ze strony internetowej 
www.scon.waw.pl i składać w Stołecznym Centrum Osób Niepełnosprawnych mieszczącym się przy ul. Andersa. 
 
Program finansowany ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) będzie realizowany przez Warszawskie Centrum Pomocy Rodzinie. 
 
 aaa 
8. WSPOMINAMY LUDZI I WYDARZENIA 
 
aaa 
8.1. Życie i działalność Modesta Sękowskiego 
 . 
 Źródło: Wypisy tyflologiczne, Część pierwsza 1974 r. 
 (Wybrała i opracowała s. Cecylia Gawrysiak) 
 
(*Praca napisana specjalnie do niniejszego wydania.) 
 
 *** 
 
Informacja, że zebrała i opracowała s. Cecylia Gawrysiak dotyczy całości "Wypisów tyflologicznych", a nie tylko artykułu o Modeście Sękowskim. Natomiast notatka, że praca została napisana do niniejszego wydania, dotyczy "Wypisów Tyflologicznych", a nie "Wiedzy i Myśli". 
(Przypis redakcji "WiM") 
 
 *** 
 
W klinice chirurgicznej na sali siódmej leżał po ciężkiej operacji beznadziejnie chory niewidomy człowiek. Kilkadziesiąt osób czekało w kolejce, aby mu oddać krew, a łzy płynęły im spod powiek. Na korytarzach czekały dziesiątki innych ludzi z trwogą i bólem w sercach. Mieli głębokie przekonanie, że tracą kogoś niezastąpionego, kogoś, kto był im ojcem i przyjacielem, kogoś, komu w wielkiej mierze zawdzięczają wszystko czym są i co posiadają. 
Telefony dźwięczały, bo lekarze opiekujący się chorym oblegani byli prośbami władz miasta i województwa, organizacji społecznych i spółdzielczych, różnych środowisk, aby ratowali życie tego człowieka. A on umierał mimo potęgi wiary i miłości, która go otaczała, mimo stosowania wszystkich dostępnych leków. I kiedy po 23 dniach męki oddał duszę Bogu jednocząc się z męką Zbawiciela, bardzo wielu ludzi ogarnęła żałoba. 
Na jego pogrzeb zjechały setki ludzi z całego kraju. Ze Szczecina, Słupska, Wrocławia, Katowic, Krakowa, Rzeszowa, Białegostoku, z Poznania, z Bydgoszczy, z Bytomia i z Kędzierzyna, z Warszawy, Lasek, Owińsk, z Elbląga i Olsztyna, jak Polska długa i szeroka, wszyscy przyjechali do Lublina. W ciągu dwóch dni tak się skrzyknęli i pokonując trudy podróży przyjechali, aby oddać hołd i ostatnią posługę pionierowi swojej sprawy. 
 
Kim był ten człowiek, którego odejście stanowiło tragiczny wstrząs dla tak wielu jednostek, kręgów społecznych i środowisk? 
"To był wspaniały człowiek" - powiedział lekarz, w którego sali cierpiał heroicznie, pocieszając innych chorych, i w końcu umarł. "To był prawdziwy człowiek" - mówili ci, którzy go długo znali i z nim współpracowali. A przecież to był także człowiek niewidomy, inwalida, którego bezradność nikogo by nie zdziwiła. Ociemniały, którego tak często ludzie o czułym sercu nazywają nieszczęśliwym, a ludzie twardzi i brutalni ciemnym kaleką. Jego życie zadało kłam tak jednej jak drugiej opinii. Zwyciężył ślepotę, i to nie tylko własną, osiągając pełnię rozwoju osobistego i wysoką rangę społeczną, ale także zwyciężył skutki ślepoty tysięcy innych niewidomych, stwarzając im bezpośrednio lub pośrednio warunki pełnej rehabilitacji i dając jej przykład. 
 
Pełna akceptacja swojej sytuacji życiowej, spowodowanej utratą wzroku w 11 roku życia, wynikała u niego z przekonania o celowości własnego kalectwa i z wiary w Opatrzność Bożą. Mawiał niekiedy: "Dlatego wzrok utraciłem, aby ratować innych niewidomych od biedy, załamania i bezradności". To przekonanie i konsekwentna działalność, zmierzająca do jego realizacji, jest jedną z głównych tajemnic wielkości, uznanej w nim przez wielu ludzi i tego, że przezwyciężył kalectwo. 
"Wartość życia człowieka nie mierzy się ilością zjedzonych przez niego bochenków chleba, ale ilością i jakością dokonań". Tak mówił kiedyś do swoich przyjaciół. 
 
Postarajmy się więc zanotować materialną sumę osiągnięć jego życia. Oto one: 
- Zorganizowanie pierwszej w Polsce spółdzielni pracy niewidomych, zatrudniającej po 25 latach istnienia 700 osób, produkujących wyroby wartości około 90 milionów zł rocznie. Spółdzielnia ta wytyczyła drogę rehabilitacji niewidomych poprzez spółdzielczość - która to forma nie istnieje w innych krajach wspólnoty socjalistycznej. Rozwinęła się ona i liczy obecnie w Polsce 28 placówek 
- Wprowadzenie zatrudnienia niewidomych poza tradycyjną branżą szczotkarską - w branżach: elektrotechnicznej, metalowej, przy produkcji bezpieczników samochodowych, kapsli, palników do łazienkowych piecyków gazowych, wyłączników do pralek, zaciskaczy do transfuzji krwi i in. 
- Rehabilitacja zawodowa systemem przywarsztatowym kilkuset niewidomych i zatrudnienie ich systemem nakładczym 
- Zorganizowanie lubelskiego Okręgu Polskiego Związku Niewidomych 
- Udział w zorganizowaniu i pełnienie funkcji pierwszego prezesa Związku Spółdzielni Niewidomych w Warszawie 
- Udział w organizowaniu Związku Spółdzielni Inwalidów i Centralnego Związku Spółdzielczości Pracy, a następnie pełnienie funkcji w Radzie CZSP 
- Zrealizowanie własną inicjatywą i pracą organizacyjną pięciu dużych inwestycji, a mianowicie: bloku produkcyjnego dla spółdzielni w Lublinie, bloku socjalnego, mieszczącego internat i urządzenia kulturalno-socjalne oraz leczniczo-rehabilitacyjne, bloku produkcyjnego, zatrudniającego systemem nakładczym niewidome podopieczne Zakładu Specjalnego w Żułowie, oraz dwóch bloków mieszkalnych dla inwalidów zatrudnionych w spółdzielni 
- Inicjatywa i pomoc organizacyjna przy budowie Zakładu Specjalnego dla Dorosłych w Lublinie, który początkowo był przeznaczony dla spółdzielni niewidomych, ale ze względu na zapotrzebowanie społeczne został przekazany Wydziałowi Zdrowia i Opieki Społecznej, oraz przy budowie Szkoły Specjalnej dla Dzieci Niedowidzących w Lublinie. 
 
Napisał pięknie o swoim zmarłym koledze dziennikarz i literat Jerzy Szczygieł. Przytaczam z pamięci treść jego artykułu, zamieszczonego w 1972 czasopiśmie brajlowskim "Nasz Świat": 
"Tylko ten, kto pamięta sytuację niewidomych przed 1945 r., zrozumie na czym polegała wielkość dzieła Modesta Sękowskiego. Nie był znany powszechnie, ani tak popularny jak artysta czy mąż stanu. Przypadło mu w udziale zadanie - niewielka cząstka służby dla ludzkości. Opieka i pomoc kilkuset niewidomym z województwa lubelskiego. 
Jego dzieło to kilkuset niewidomych, jakby wyrwanych śmierci, a oddanych życiu. To mało, a zarazem tak bardzo wiele. Za swoją pracę, nieskazitelność moralną i siłę charakteru cieszył się powszechnym uznaniem. Ale osiągnął jeszcze coś więcej. Był kochany. Był kochany przez tych wszystkich, którzy mieli szczęście i zaszczyt z nim współpracować i współżyć. Dlatego to dziś wszystkim się zdaje, że on nie umarł, ale że tylko pojechał w daleką podróż. 
Będziemy o sobie wzajemnie pamiętać, pomimo rozstania. Nie może bowiem umilknąć bez echa mocne i dobre serce prawdziwego człowieka". 
Słowa te wprowadzają nas w drugą dziedzinę życia Modesta Sękowskiego. Wprawdzie bowiem słuszne jest stwierdzenie, że "wartość życia człowieka mierzy się ilością i jakością dokonań", jednak trzeba je uzupełnić zwróceniem uwagi na to, że wartość życia człowieka określa przede wszystkim to, kim on jest, to, czego dokonał w sobie. 
Odległa była droga wiejskiego chłopca z Luberadza w powiecie ciechanowskim do Lublina. Prowadziła przez Laski Warszawskie, które odegrały decydującą rolę w rozwoju jego osobowości. 
Urodził się dnia 25 grudnia 1920 r., a więc w święto Bożego Narodzenia. Można uważać to za znak, ukierunkowujący drogę jego życia na ślady Zbawiciela. Był synem rzemieślnika Stanisława Sękowskiego i Czesławy z Wieszczyńskich. Do 1928 r. ojciec Modesta pracował w majątkach ziemskich jako stelmach, a następnie osiadł na roli otrzymanej w spadku po teściach. 
Matka umarła mu bardzo wcześnie, bo już w 1925 r., osierocając troje drobnych dzieci. Ojciec ożenił się po raz drugi i z tego małżeństwa urodziło się znowu dwoje dzieci. Rodzina znalazła się w trudnych warunkach materialnych, a nerwowość macochy wprowadziła atmosferę napięcia i konfliktów do życia domowego. 
W 1931 r. Modest Sękowski uległ wypadkowi, wskutek którego stracił wzrok. Miał poparzone rogówki, a opóźnienie pomocy lekarskiej spowodowało całkowite ich zbliznowacenie i zmętnienie. Do szpitala w Warszawie został przywieziony przez ojca w tydzień po wypadku. Wspominał potworny ból odklejania powiek od poparzonych wapnem gałek ocznych. Nie widział nic, pozostało mu tylko poczucie światła, jako pewne złagodzenie losu człowieka niewidomego, mające jednak znaczenie praktyczne jako odróżnianie światła od ciemności, nocy od dnia. 
Rozpacz spowodowana utratą wzroku objęła żywego jak iskra, ruchliwego i towarzyskiego chłopca. Wydawało mu się, że to jego koniec, że to gorzej niż śmierć, że czeka go egzystencja na łasce rodziny, a później ludzi obcych. Sądził, że nie będzie już nigdy mógł uczyć się ani pracować, a jego środowisko utwierdzało go w tym mniemaniu. Na myśl o urąganiach i wyrzekaniach macochy ogarniało go przerażenie przed powrotem na wieś do domu. 
W tę grozę przeżyć ociemniałego chłopca wdarł się promień nadziei. Do szpitala oftalmicznego przyszedł ktoś z Lasek i zapytał, czy jest na oddziale niewidomy. Wyszukiwano tą drogą potrzebujących pomocy i nauki, a przede wszystkim niewidome dzieci. W ten sposób odnaleziono Modesta Sękowskiego i po porozumieniu się wychowawcy i samego chłopca ze zrozpaczonym ojcem zabrano go wprost ze szpitala do Zakładu dla Niewidomych w Laskach. 
Przed utratą wzroku Modest był uczniem szkoły powszechnej na wsi odległej od jego miejsca zamieszkania o 5 km. Pokonywał tę odległość, idąc przez lasy latem czy zimą. Wspominał czasem w rodzinie tę piękną i nieraz urozmaiconą przygodami, ale udręczoną deszczem i mrozem drogę do szkoły. W momencie utraty wzroku kończył właśnie klasę trzecią. Uczył się dobrze, dobrze też czytał i pisał, a zajęcia szkolne interesowały go bardzo. Oczy miał szeroko na świat otwarte, chłonął piękno i radość życia. 
Przychodząc do szkoły dla niewidomych w Laskach, musiał przede wszystkim opanować czytanie i pisanie alfabetem Braille'a. Pokonanie tego zadania otwierało przed nim możliwość kontynuowania nauki bez utraty roku - po wakacjach w klasie czwartej. Ale to było niełatwe zadanie. 
W Laskach przyjęła go do Zakładu późnym wieczorem nieżyjąca już Siostra Martyna i zaprowadziła do domu chłopców. Od rana został wciągnięty do nauki i życia w gromadzie - tak samo jak on - niewidzących chłopców. To mu dodało otuchy, bo nie był już sam jeden między widzącymi - inny niż wszyscy - uważany za gorszego niż wszyscy... Niewidomi koledzy rozmawiali i bawili się, byli weseli i zaradni. Poznawanie domu i jego okolicy - po niewidomemu - trafianie do Centrali, do kaplicy, spacer po lesie, którego piękno odnajdywał już tylko w dźwiękach i woni. Przy tym rozmowy z kolegami, rozpoznawanie głosów i kroków wychowawców, nawiązywanie znajomości i przyjaźni, pomimo to, że ludzi nie można zobaczyć. Jakie to wszystko nowe, jakie trudne dla świeżo ociemniałego, przybyłego z zupełnie innego środowiska chłopca. A jednak jakże szybko uczy się on żyć "po niewidomemu", jak świetnie i odważnie zdobywa orientację w otoczeniu, w terenie, jak z podziwu godną wytrwałością opanowuje umiejętności szkolne i praktyczne, potrzebne w życiu codziennym, usamodzielniające, uniezależniające niewidomego od stałej pomocy ludzi widzących. A wkrótce staje do rywalizacji z kolegami w grach sportowych, w biegach, w chodzeniu na szczudłach. 
Jest odważny, opanowany, ma silną wolę. Nie okazuje nikomu, że jest mu trudno, albo smutno, nie skarży się nigdy, ani w dzieciństwie, ani wtedy gdy już dorośnie. Jest dzielnym mężczyzną, zdobywającym wkrótce autorytet wśród kolegów i uznanie nauczycieli. 
Uczy się brajla. Pisanie nie jest jeszcze takie trudne, jak mawiał, i można je wyćwiczyć, a punkty oznaczające litery zapamiętać. Najtrudniejsze jest czytanie palcami przez dotyk. Modest Sękowski nauczył się jednego i drugiego, ale biegle czytał tylko jednym palcem - wskazującym u lewej ręki - i dlatego w szkole nie zawsze miał z polskiego piątki. Brakowało mu cierpliwości - jak mawiał - nie wystarczało nerwowej odporności, aby wyćwiczyć w równym stopniu dotyk wszystkich palców i czytać prawidłowo. Zaważył tu na pewno pośpiech, chciał się nauczyć czytać szybko, jak najszybciej, za wszelką cenę. Jak większość ociemniałych, męczył się czytając palcami, choć czynił to zupełnie biegle i z piękną dykcją. On przecież wiedział jak szybko i łatwo czyta się wzrokiem. 
Po nauczeniu się czytania i pisania alfabetem brajlowskim Modest Sękowski podjął naukę w szkole dla niewidomych już w klasie czwartej. Rozwijał się wszechstronnie, umysłowo, fizycznie - dzięki sportowi, który z zamiłowaniem i wytrwałością uprawiał - oraz duchowo - pod wpływem głęboko religijnej atmosfery Zakładu w Laskach. 
W 1934 r., a więc w trzy lata po wypadku syna, umiera ojciec Modesta. Sieroctwo jego staje się więc zupełne. Wyjeżdża na wakacje do domu, w którym jest już tylko macocha, dwoje rodzonego i dwoje przyrodniego rodzeństwa. Macocha zabrania mu wracać do szkoły w Laskach, twierdząc, że nie może łożyć pieniędzy na jego utrzymanie i wykształcenie. Modest staje znów w obliczu klęski... Cóż może go czekać na wsi, bez ukończonej szkoły, bez zawodu, bez przyjaciół, samotnego niewidomego wśród społeczności widzących, ceniących w człowieku wyłącznie sprawność fizyczną i przydatność do pracy na roli? Jest pewien, że czeka go tam tylko poniewierka. Wieśniacy mówią: "W tej szkole i tak cię niczego nie nauczą, bo czego może nauczyć się niewidomy"? Ale Modest jest energiczny, już wtedy w 14 roku życia i nie zamierza łatwo przegrać swojej szansy, próbuje walczyć do końca. 
Pisze brajlem list do Pana Ruszczyca: "Nie wrócę do Lasek, bo macocha nie ma pieniędzy". Pan Ruszczyc nie zwleka. Natychmiast jedzie na wieś do Dramina, gdzie mieszkają wówczas Sękowscy. I zaraz wraca do Lasek, ale nie sam, tylko z Modestem, biorąc go pod całkowitą opiekę Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi. Bo nie miał przecież rodziny. Ten kilkunastoletni chłopiec był już zupełnie samotny. 
Od momentu powrotu do Lasek, za sprawą pana Ruszczyca zawiązała się między nimi dwoma - wychowawcą a wychowankiem - więź szczególnie serdeczna. Poczucie wdzięczności wychowanka za ratunek, za przywrócenie na drogę życia - tę jedną spontaniczną, krótką, szybką, zdecydowaną odpowiedź na dziecięcy list, którego alarmującą treść odczytać trzeba było pomiędzy wierszami. 
Modest Sękowski ukończył w Laskach szkołę podstawową i zawodową. Jego zdolności i cechy charakteru zwróciły nań uwagę wychowawców i nauczycieli, a Matka Czacka prosiła, by nad nim czuwać, bo dobrze się zapowiada. 
Już w roku szkolnym 1919/20 pierwszy niewidomy został skierowany przez Matkę Czacką do Seminarium Nauczycielskiego. W następnych latach pięcioro niewidomych ukończyło seminaria nauczycielskie prywatne lub państwowe. Po kilku latach praktyki nauczycielskiej w Laskach jako jedni z pierwszych uzyskali kwalifikacje wyższe w Państwowym Instytucie Pedagogiki Specjalnej, zorganizowanym przez M. Grzegorzewską. Ci właśnie niewidomi byli między innymi, nauczycielami Modesta Sękowskiego w szkole laskowskiej. 
Krótko przed wybuchem II wojny światowej podjęto w Laskach nowy eksperyment pedagogiczny: wytypowano kilku absolwentów szkoły podstawowej i przerabiano z nimi kurs gimnazjum ogólnokształcącego. Dwaj z nich (w tym Modest Sękowski) zdali dobrze do gimnazjum im. Reytana i uczęszczali doń w latach 1937/38 i 1938/39. Następnie - już w czasie wojny - przerabiali kurs licealny i w 1942 r. złożyli na kompletach tajnego nauczania egzamin maturalny i uzyskali świadectwo dojrzałości. Obaj następnie ukończyli studia wyższe. Był to dalszy stopień próby wprowadzenia niewidomych do szkół średnich w integracji z młodzieżą widzącą, udostępnienia im studiów wyższych w znacznie poszerzonym zakresie specjalności, a tym samym uzdolnienia do pracy umysłowej. 
Lata wojny nie były dla młodzieży jedynie latami nauki. Dotyczyło to także Modesta Sękowskiego. Przez okres wojny przebywał on w Laskach, pracując w szczotkarni Zakładu oraz pomagając w pracy wychowawczej. Warunki materialne Zakładu dla Niewidomych w Laskach były bardzo trudne. Brakowało środków na zakup żywności i odzieży, dom chłopców został zburzony w czasie działań wojennych 1939 r., więc dokuczała ciasnota. Zakład dawał schronienie licznym uchodźcom, osieroconym dzieciom, a także stanowił oparcie dla oddziałów partyzanckich walczących w Puszczy Kampinoskiej i dla oddziałów powstańczych walczącej Warszawy. Niewidomi uczestniczyli we wszystkich zadaniach podejmowanych przez Zarząd i Pracowników Zakładu. Uczestniczyli przede wszystkim przez współudział w cierpieniach ludności chroniącej się w Laskach, dzieląc się z nimi skromnymi środkami utrzymania, cierpiąc wraz z nimi głód i chłód bez słowa narzekania, które mógłby wycisnąć egoizm lub instynkt samozachowawczy. Wiele razy niewidomi narażali swoje bezpieczeństwo dla ukrycia prześladowanych, lub dla udzielenia pomocy akcjom konspiracyjnym skierowanym przeciw wrogowi. 
W 1944 r. podczas powstania warszawskiego, toczyły się walki w Puszczy Kampinoskiej. Laski, z woli bohaterskiej Matki Czackiej, włączyły się bez zastrzeżeń w walkę o wyzwolenie Ojczyzny. Kiedy przestała funkcjonować zbombardowana Elektrownia Warszawska i zasilać prądem piekarnię w Laskach, Modest Sękowski wraz z kolegą podjął się ręcznego wyrabiania ciasta na chleb dla setek ludzi, mieszkających w Laskach, lub szukających w Zakładzie pożywienia, a także dla rannych, leżących w zaimprowizowanym szpitalu zakładowym. Cztery dni w tygodniu przychodzili na 1 - 2 godziny, czasem na dłużej, zastąpić siostrę w tej ciężkiej dla niej pracy. Był to duży wysiłek, nieefektowny, niezauważalny, ale tak potrzebny do życia jak chleb. Zorganizowano w laskach szpital polowy, zapewniono żołnierzom wyżywienie, a dowództwu łączność. Modest wraz z kilkoma kolegami, był wtedy także członkiem drużyny sanitarnej. Odbierali przywiezionych na teren Zakładu rannych i przynosili ich do szpitala. W przodzie noszy szedł szczątkowo widzący, w tyle zupełnie niewidomy. Pomagali także w szpitalu jako sanitariusze, dźwigając ciężko rannych, służąc im w miarę swych sił. Poległym zmarłym w szpitalu kopali groby. Trud to był ogromny, czasem połączony z dużym niebezpieczeństwem. Czynili to z prostotą i przekonaniem, że spełniają obowiązek żołnierski, że nie robią nic nadzwyczajnego. Niewidomi współdziałający w walkach powstańczych, to chyba zjawisko bez precedensu, godne podziwu i wzruszenia. 
W okresie wojny, przez kilka miesięcy, Modest Sękowski, wraz z grupą innych, dorosłych wychowanków Lasek, przebywał w Żułowie. Zaraz po jej wybuchu Zakład zdecydował, że ze względu na brak środków utrzymania zostaną tam przeniesieni w miejsce bezpieczne i oddalone od frontu. We wrześniu 1939 r. wyruszyli w drogę. W Chełmie powitało ich na stacji straszliwe bombardowanie pociągu, które jednak wszyscy przeżyli. Wreszcie dotarli do Żułowa, dużego gospodarstwa rolnego należącego do Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi. Czy to miała być stacja docelowa drogi życiowej Modesta i jego kolegów? 
Pomagali w pracach gospodarczych, czuli się potrzebni, ale życie było tak monotonne, a na świecie działy się wielkie i tragiczne sprawy. Tęsknili do Lasek i wkrótce nadeszła decyzja Zarządu, że mogą tam wracać. Powrócili i dzięki temu przeżyli wojnę, okupację, a wreszcie Powstanie razem z Warszawą. 
W 1941 r. Modest Sękowski ciężko zachorował. W 21 roku życia - aż dziwne, że tak młodo - zachorował na owrzodzenie żołądka i dwunastnicy. W świetle współczesnej patofizjologii korowotrzewnej, etiologia tej choroby ściśle jest związana ze stanem psychicznym pacjenta. Dotyczy to szczególnie jednostek wrażliwych, z przewagą procesów hamowania, nadpobudliwych nerwowo, a opanowanych. Te właśnie cechy systemu nerwowego charakteryzowały Modesta. A stresy psychiczne, które mogły leżeć u źródła choroby wrzodowej, łatwo jest wskazać. Podwójne osierocenie, utrata wzroku, pozbawienie środowiska rodzinnego, śmierć brata wcielonego siłą do wojska niemieckiego - jako zamieszkałego na terenie "Rzeszy" - śmierć siostry, codzienne cierpienie i stres ślepoty, bolesne przeżycia wojenne, lęk o los ojczyzny, o ludzi bliskich, a wreszcie ciągła frustracja potrzeb, aspiracji, uczuć i ambicji bardzo zdolnego i energicznego mężczyzny... To wiele sytuacji stresowych, a jeśli do tego dołączymy chłód, ciągłe niedojadanie, a nawet głód, który był udziałem społeczeństwa polskiego w okresie okupacji, to możemy zrozumieć dlaczego tak młody człowiek zapadł na chorobę wrzodową, która w 30 lat później odnowiła się i doprowadziła do przedwczesnej śmierci. 
Ale w latach 1941-43 Modest Sękowski - swoim zwyczajem - cierpiał w milczeniu. Okazał znowu jak silną ma wolę. Choć jednak był tak delikatny i nikogo nie chciał absorbować swoim cierpieniem, skierowano go do znanego internisty dr Wąsowicza, który starał się o zlikwidowanie wrzodu żołądka przez odpowiednią dietę i środki farmakologiczne. Niestety nie dało to pożądanego wyniku. Po dwóch latach choroby sam podjął decyzję ryzykowną, ale słuszną. Powiedział później: "Tak dalej nie mogłem żyć. Lepiej było umrzeć niż tak się męczyć. Poszedłem do Szpitala Ujazdowskiego i poddałem się operacji". Ciężka operacja - resekcja żołądka - w 1943 r. udała się. Pomimo ogólnego niedojadania, a nawet głodowania w okresie okupacji Modest Sękowski przez cały czas kuracji miał wszystko, co mu było potrzebne: bułki, masło, kasze, białe mięso itd. Pan Ruszczyc kazał mu to wszystko kupować. Dzięki temu pewno wyzdrowiał i wracał do sił. Był podobny do tego, który walczył jako 18- i 19-letni chłopiec w Biegach Narodowych, który uparcie i z zamiłowaniem trenował lekkoatletykę. Wracała mu energia i radość życia. 
Pracował nad sobą, miał ambitne plany, w których na pierwszym miejscu stawiał osiągnięcie mocnego, szlachetnego charakteru i osiągnięcie niezależności osobistej dzięki wykształceniu uzdalniającemu do pracy zawodowej. Był religijny w prawdziwym znaczeniu tego wyrazu jego stosunek do Boga był stosunkiem miłującego syna do wszechmocnego i dobrego Ojca. 
W 1945 r. - na życzenie Zarządu Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi, a zwłaszcza pana Ruszczyca, największego przyjaciela niewidomych wśród widzących - jak napisał jego wychowanek a obecnie działacz PZN Adolf Szyszko - Modest Sękowski podjął nowe pionierskie zadanie, wymagające pełnej dojrzałości. Przyjął odpowiedzialność za grupę niewidomych, podjął wraz z nią próbę całkowitego usamodzielnienia się, integracji ze społeczeństwem widzących, zorganizowania rehabilitacji niewidomych przez nich samych. Z roli podopiecznych społeczeństwa i Zakładu mieli dorosnąć do roli współpartnerów ponoszących pełną odpowiedzialność za siebie i za innych, potrzebujących pomocy bądź kierunku, do roli obywateli przyczyniających się do pomnażania majątku i kultury społeczeństwa. 
I tak Modest Sękowski - zaraz po wojnie - wszedł w nowy, najbardziej twórczy i chyba najszczęśliwszy okres swego życia. 2 października 1945 r. przyjeżdża do Lublina, aby zająć się organizowaniem spółdzielni pracy niewidomych oraz podjąć studia uniwersyteckie. Zarówno pierwsze, jak i drugie zamierzenie było pionierskie. Ażeby to uzasadnić, należy w kilku przynajmniej zdaniach przedstawić sytuację niewidomych na Lubelszczyźnie w okresie międzywojennym (1918-1939). 
Województwo lubelskie należało wówczas do tzw. Polski B, było słabo zaludnione, zacofane gospodarczo i zaniedbane pod względem kulturalnym. Nie istniał tam wówczas żaden ośrodek grupujący niewidomych. Inwalidzi wojenni z I wojny światowej, posiadali koncesje na prowadzenie sklepów z artykułami monopolowymi lub otrzymywali renty wojskowe. Renty otrzymywali również niewidomi inwalidzi pracy. Reszta niewidomych - w tym także dzieci - była często pozbawiona jakiegokolwiek oparcia i pomocy, pozostawała na utrzymaniu swych rodzin. Wielu z nich, nie mając żadnych środków utrzymania trudniło się żebraniną, pozorowaną niekiedy muzykowaniem, albo sprzedażą uliczną. 
Zakład dla Ociemniałych w Laskach, Instytut Głuchoniemych i Ociemniałych w Warszawie i Zakład dla Ociemniałych przeniesiony ze Lwowa, z własnej inicjatywy penetrowały Lubelszczyznę, prowadząc nabór dzieci do szkół dla niewidomych. Zakłady te utrzymywały się z ofiar społeczeństwa, funduszy miast, w których się znajdowały i z opłat, jakie niekiedy uiszczali rodzice lub opiekunowie wychowanków. Ówczesne władze państwowe zapewniały jedynie nieliczne etaty nauczycielskie w Zakładach dla niewidomych dzieci. Niewidomi nie wiedzieli wówczas, że mogą pracować, uzyskać niezależność materialną i swoje miejsce w społeczeństwie. Na lubelszczyźnie wskutek ogólnego zacofania byli oni szczególnie bezradni i pozbawieni aspiracji usamodzielnienia się. Pojęcie rehabilitacji inwalidów było tam zupełnie nie znane. 
Po II wojnie światowej liczba inwalidów wzroku gwałtownie wzrosła: ociemniali żołnierze, ofiary wybuchów niewypałów, bombardowań, ludzie którzy utracili wzrok na robotach przymusowych i w obozach zagłady. A niedożywienie dzieci i matek, złe warunki higieniczne, brak pomocy lekarskiej, powodowały również wzrost liczby niewidomych. Temu właśnie tragicznemu stanowi rzeczy przyszedł zaradzić Modest Sękowski, który sam był ociemniały, a miał tylko 25 lat. 
Przyjechał do Lublina z kilkoma kolegami, także wychowankami Lasek, którzy wspólnie z nim, początkowo pod kierunkiem H. Ruszczyca, podjęli trud zorganizowania środowiska niewidomych województwa i zapewnienia im pracy oraz warunków życia. Planowali także wyszukiwanie na wsiach niewidomych dzieci i kierowanie ich do szkół, a dorosłych ociemniałych na szkolenie przywarsztatowe lub do ośrodka rehabilitacji dla inwalidów wojennych, prowadzonych wówczas w Surhowie przez pana Ruszczyca. 
Grupę założycieli pierwszej w Polsce Spółdzielni Inwalidów Niewidomych cechowała ofiarna i bezinteresowna, wręcz heroiczna postawa. Dawali jej wyraz choćby tylko w pokonywaniu trudów samodzielnego życia pozbawionego zabezpieczenia materialnego, sami w dwupokojowym mieszkaniu stutysięcznego miasta, bez pieniędzy i w skąpej odzieży, bez znajomości terenu, dając oparcie przez kilka pierwszych miesięcy jedynie w stołówce PCK. Ruszczyc otrzymał w PCK przydział lokalu na ul. 1 Maja, co było znacznym sukcesem, ułatwił nawiązanie kontaktów z władzami, załatwiał wspólnie z M. Sękowskim sprawy w urzędach, służąc pomocą w pierwszym okresie zawsze, gdy zachodziła potrzeba. Zakład w Laskach podzielił się z nimi tym, czym mógł, ale mógł bardzo niewiele, bo był zrujnowany przez wojnę. Było "głodno, chłodno i do domu daleko", jak relacjonował jeden z nich, ale ani przez chwilę nie zrezygnowali z zadania, którego się podjęli. Byli pionierami, walczyli o byt i godność ludzką, o prawo do życia w społeczeństwie Polski Ludowej dla ludzi niewidomych. Oparcie moralne stanowiło dla nich serdeczne koleżeństwo i zaufanie wzajemne. Ich przywódcą, najpierw pełniącym rolę opiekuna, później kierownika, a wreszcie prezesa organizującego się zespołu późniejszej spółdzielni był od początku Modest Sękowski. 
Równocześnie, w październiku 1945 r., podjął on studia na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, wybierając Wydział Humanistyczny, sekcję historii. Kierował się tutaj swoim zainteresowaniem, uzdolnieniami humanistycznymi, oraz realną oceną technicznych możliwości studiowania bez wzroku i bez oprzyrządowania, którego w tamtym czasie niewidomi nie posiadali. Był pierwszym niewidomym studentem w Lublinie i jednym z pierwszych w Polsce. A więc i w tej dziedzinie okazał się pionierem. 
Początkowo odniesiono się z niedowierzaniem do jego aspiracji, później zaimponował profesorom i studentom głęboką kulturą osobistą, gruntownym wykształceniem na poziomie szkoły średniej, taktem w zachowaniu się, wreszcie nieprzeciętnymi uzdolnieniami i pilnością. Słuchał wykładów wybitnych uczonych, którzy w Lublinie wznawiali powojenną pracę naukową i dydaktyczną. Chodził po mieście zupełnie sam, podobnie jak kiedyś po Warszawie, mimo że nic nie widział. Jako człowiek młody, krępował się białej laski i niestety, nie używał jej, uważając, że budzi litość, której bardzo nie lubił doznawać. W ręce trzymał tylko krótki, brązowej barwy kijek, albo gałązkę z drzewa i lekko nią poruszał w razie potrzeby, aby odnaleźć np. bramę, drzwi czy sklep, który dokładnie lokalizował w swojej pamięci i wyobrażeniu przestrzennym. Zdumiewająca była jego znajomość miasta, umiejętność trafiania do celu. Aż trudno było uwierzyć, że był niewidomym. Poczucie światła, jakie mu pozostało po wypadku, służyło tu pewną pomocą, głównie jednak dzięki spostrzegawczości pozostałych zmysłów inteligentnie wnioskował i świetnie pamiętał. Wszystko to zawdzięczał treningowi, swojej wytrwałej pracy. Dopóki w Lublinie nie było komunikacji miejskiej, codziennie przemierzał cztery razy odległość ok. 5-kilometrową z ul. 1 Maja na Aleje Racławickie, gdzie znajdował się Uniwersytet. Chodził przez tzw. Nową Drogę, która przecinała w poprzek miasto i skracała wędrówkę. Nie była ona oświetlona, brukowana, a nawet zrównana. Zdarzały się na niej doły i rowy, a co najgorsze, czaili się tam chuligani, którzy atakowali i rabowali przechodniów. Ludzie bali się tamtędy chodzić. A on często wracał późnym wieczorem do domu. 
Jego tryb życia wyglądał wówczas następująco. Rano szedł na Uniwersytet na wykłady i ćwiczenia, a następnie załatwiał w Urzędach sprawy niewidomych i organizującej się ich placówki pracy. W porze obiadowej wracał na 1 Maja, bo przecież musiał się zatroszczyć, jak żyją jego koledzy, wydać dyspozycje wykonania potrzebnych czynności, podzielić się wiadomościami, jak postępuje załatwianie ich spraw wspólnych. Następnie znów wracał na Uniwersytet, aby studiować i nawiązywać kontakty z ludźmi, których należało zainteresować sprawą niewidomych. Wieczorem wracał do domu. 
Był zawsze szczupły i delikatny. Wzrostu około 180 cm, blondyn o pociągłej sympatycznej twarzy budził sympatię otoczenia. Miał niezwykle miły, ujmujący uśmiech, a oczy, mimo że matowe - ze względu na przepaloną rogówkę - zachowały swój błękitny kolor i wyraz, który zmieniał się zależnie od jego nastroju. Najczęściej miały one wyraz spokoju, pogody i dobroci. Był bowiem łagodny i życzliwy, nawet postępując twardo i nieustępliwie, jeżeli uważał, że to jest słuszna metoda aby osiągnąć cel. Umiał nawiązywać i podtrzymywać serdeczny kontakt z ludźmi, obojętne, czy to z niewidomymi, czy z widzącymi. Ci ostatni często zapominali, że mają przed sobą niewidomego, któremu się współczuje, doznawali raczej wrażeń budzących w nich podziw, szacunek i sympatię dla tego człowieka. Zachowywał się bowiem z godnością i powagą, rozmawiał inteligentnie i ciekawie, potrafił żartować. A przy tym nigdy nie rezygnował ze sprawy, którą uważał za słuszną. Czuł się odpowiedzialny za los najpierw małej grupy, a później coraz większej gromady niewidomych, którzy mu zaufali i którzy na niego liczyli. 
29 grudnia 1945 r. odbyło się zebranie organizacyjne członków spółdzielni. Wiosną 1946 r. prezes Sękowski uporawszy się z licznymi formalnościami koniecznymi dla zapewnienia podstaw prawnych nowo założonej spółdzielni, przystąpił do organizowania produkcji, a więc zaopatrzenia w surowce, zbytu wyrobów szczotkarskich, a następnie do kompletowania załogi oraz do zaspokajania potrzeb lokalowych. Przede wszystkim położył nacisk na werbunek niewidomych zamieszkujących teren województwa lubelskiego. Chodziło tu o realizację zasadniczego celu działania, to jest o rozszerzenie zasięgu rehabilitacji społecznej i zawodowej niewidomych. 
Sękowski opracował krótki biuletyn informacyjny dla niewidomych Lubelszczyzny, informujący ich o powstaniu spółdzielni i możliwościach przeszkolenia, a następnie zatrudnienia inwalidów wzroku, a także włączenia ich do społecznej organizacji jednoczącej niewidomych, tj. Związku Pracowników Niewidomych. 
Ten apel do wszystkich niewidomych województwa lubelskiego rozprowadzały Rady Narodowe wszystkich szczebli, Związek Samopomocy Chłopskiej, Polski Czerwony Krzyż, a także Kuria Biskupia - którą wówczas kierował obecny Prymas Polski - poprzez wszystkie parafie i punkty katechetyczne. Pierwsza po wojnie rejestracja niewidomych na Lubelszczyźnie dała dobre wyniki, bo współdziałało w niej całe społeczeństwo, kierowane przez władze i organizacje, zjednane przez Modesta Sękowskiego dla sprawy niewidomych. Było wówczas tyle ważnych i pilnych spraw w tym gorącym powojennym okresie, że trzeba było gorącego rzecznika ok. 20 tys. rzeszy niewidomych polskich, aby znalazł się czas, miejsce i środki na objęcie ich opieką i rehabilitacją. 
Wkrótce po rozesłaniu Biuletynu biuro spółdzielni - w którym pracowała już jedna widząca osoba poza Zarządem Spółdzielni - zaczęli odwiedzać niewidomi. W zależności od potrzeb, prezes albo starał się o umieszczenie niewidomego dziecka w szkole, albo o zapomogi i ulgi podatkowe dla rolników, albo też zatrudniał zdolnych do pracy w nowej spółdzielni. Doceniając wagę sprawy rejestracji, a następnie rehabilitacji niewidomych, prezes Sękowski nie szczędził czasu na rozmowy z coraz liczniej przybywającymi inwalidami. Przekonywał ich o możliwościach pracy i usamodzielnienia się, odbudowywał w nich chęć do życia, poczucie osobistej wartości i godności. Można powiedzieć, że prowadził rehabilitację psychiczną, ogromnie potrzebną: zwłaszcza tym, którzy niedawno wzrok stracili - ofiarom wojny. 
Ale nie ograniczał się do oczekiwania w biurze spółdzielni na niewidomych, którzy przyjdą do niego. Wychodził im naprzeciw - szukał ich i znajdował, a każdym się szczerze radował. Chodził po szpitalach Lublina i miast powiatowych, pytając czy są w nich niewidomi inwalidzi. Znajdował ich często, czekali bez nadziei na przyszłość, często psychicznie załamani, pozbawieni rodzin i środków do życia. Szpitale nie wypisywały ich długo po wyleczeniu, bo nie było dokąd ich odsyłać, a przecież trudno wyrzucić niewidomego człowieka na ulicę. Więc niewidomi czekali "aż ich ktoś kupi", jak jeden z nich powiedział. Zjawiał się w końcu prezes Sękowski, "kupował ich", zabierał do spółdzielni, a później do swego ciasnego mieszkania i dzielił się z nimi skromnym bochenkiem chleba. Potem uczył ich pracy "po niewidomemu" i zatrudniał. 
Modest Sękowski szukał niewidomych nie tylko w szpitalach. Jeździł po wsiach, zapadłych osadach i wyszukiwał niewidome dzieci, aby je posłać do szkoły. Zbierał także spod kościołów żebrzących niewidomych i prowadził do spółdzielni. Przekonywał ich, że mogą pracować, że będą zarabiać, bo to wstyd być żebrakiem, to kompromituje wszystkich niewidomych. 
Każdego nowego członka spółdzielni trzeba było zdobywać osobiście i oddzielnie. Nad każdym się Sękowski pochylał, każdemu podawał rękę, obdarowywał. Dlatego właśnie każdy był mu zawsze tak drogi. I dlatego niewidomi uznawali w nim nie tylko prezesa, ale także ojca. 
Rosła spółdzielnia i zanim stała się bogata w pieniądze, budynki i maszyny, bogata była ilością niewidomych, których było coraz więcej. Wszyscy liczyli na prezesa, byli spokojni bo ufali, że on wszystkiemu zaradzi. A on musiał zapewnić im każdego dnia pracę, godziwe wynagrodzenie. Praca była dla nich nie tylko źródłem utrzymania, ale treścią życia, warunkiem rehabilitacji. Potrzeby rosły. Na szczęście, po zaspokojeniu tych podstawowych - bytowych, budziły się potrzeby kulturalne, społeczne. Więc prezes organizował wyprawy do teatru i do operetki, zapewniał lektorów czasopism i książek, zaopatrywał w radio, a kiedy zaświeciło słońce, szli niewidomi ze swymi przyjaciółmi na wycieczki poza miasto. 
Doceniając potrzebę i znaczenie popularyzacji sprawy niewidomych w społeczeństwie, Modest Sękowski umieszczał często krótkie wzmianki w miejscowej prasie i radio o działalności spółdzielni i jej problemach. W wyniku tej akcji, a także dzięki wytrwałym staraniom u Władz, Związek Rewizyjny Spółdzielni "Społem" i Związek Samopomocy Chłopskiej zasiliły fundusz zakładowy Spółdzielni Niewidomych dość znaczną - jak na owe czasy - kwotą. Umorzono także podatek dochodowy i zwolniono częściowo z podatku obrotowego niewidomych spółdzielców. 
Modest Sękowski miał szczególną umiejętność pomyślnego załatwiania spraw urzędowych. W kontaktach z Instytucjami i ludźmi na eksponowanych stanowiskach - jak zresztą zawsze - był bardzo ujmujący. Miał ładny głos i pięknie się wypowiadał. Jego urok osobisty polegał chyba na tym, że z jednej stromy widziało się w nim bezbronność niewidomego, delikatność i wrażliwość, a z drugiej energię, siłę przekonania o słuszności sprawy, o którą walczy, nie lękając się niczego, ufając ludzkiej dobroci i sprawiedliwości. Każdy poznawał w nim człowieka całkowicie bezinteresownego i prawdziwie niezwykłego. Nie można mu było odmówić, kiedy zabiegał o dobro niewidomych i o rozwój ukochanej spółdzielni, warsztatu pracy dla nich. 
Ludzie podziwiali: jak to może być, że on nic nie widzi i we wszystkim się orientuje, tak wiele wie i o polityce, i o przemyśle, i o sporcie? Zna języki obce, a jakże się ich nauczył? Charakterystyczna była dla niego szerokość zainteresowań. Wszystko chciał wiedzieć. Radio było dlań źródłem informacji, czytał wiele, dyskutował i miał swoje poglądy, swój sąd o zdarzeniach i postawach. Rozumował bardzo logicznie, dążył do maksymalnego obiektywizmu. Rozmawiał chętnie, dyskutował, pytał o wiele rzeczy, z którymi miał styczność, lub o których słyszał. Pytał zwłaszcza o to, co było mu potrzebne w jego odpowiedzialnej pracy. Pracował przecież na stanowisku prezesa zarządu, dyrektora średniego przedsiębiorstwa przemysłowego wielobranżowego, o profilu rehabilitacyjnym. Nie mając specjalistycznego wykształcenia ekonomicznego, stał się dzięki swym zdolnościom i praktyce cenionym organizatorem produkcji, działaczem spółdzielczym, piastującym wysokie godności i funkcje w polskim ruchu spółdzielczym i związkowym, a zwłaszcza w ruchu inwalidzkim. 
Można sobie zadawać pytanie: czy wskutek utraty wzroku zdolności jego rozwinęły się, czy uległy ograniczeniu? Nie znajdujemy odpowiedzi, należy się jednak spodziewać, że człowiek tej miary co Modest Sękowski, dotkliwie odczuwał ograniczenia jakie narzuciła mu ślepota, a zwłaszcza społeczną, wciąż niedowartościowaną sytuację człowieka niewidomego. Skutki ślepoty, których przekroczyć się nie da, przyjął z całym realizmem i oddał je Bogu jako dar, którego On zażądał. 
W 1951 r. Modest Sękowski ukończył studia historyczne na Uniwersytecie. Miał w indeksie same bardzo dobre oceny, a profesor filozofii twierdził, że był najzdolniejszym z jego studentów. Te studia pogłębiły jego kulturę ogólną, jego humanizm praktyczny, który realizował w codziennej trosce o każdego człowieka, w wiernej służbie 
ludziom, którym przewodził. Miał nastawienie życiowe raczej społecznika aniżeli intelektualisty, to też pracy naukowej się nie poświęcił. 
W 1948 r. założył rodzinę. Małżeństwo z osobą widzącą, od 1946 r. współpracującą z niewidomymi, a później ojcostwo, umożliwiły mu jeszcze bardziej wszechstronny rozwój osobowości. Dzięki żonie i synom zyskał dom rodzinny, którego słodyczy i bezpieczeństwa u własnych rodziców tak wcześnie został pozbawiony. Synowie byli jego radością, dumą i nadzieją, a żona przyjacielem. Wracał do domu ze spółdzielni po ciężkim dniu pracy, a wychodził o szóstej rano, aby zdążyć przed pracą na Mszę św. Tak było przez 24 lata rodzinnego życia. Uważał, że jest potrzebny przede wszystkim swoim niewidomym, że musi być z nimi najdłużej. Brał udział w rozkwitającym bujnie kulturalnym, sportowym, młodzieżowym, a nie tylko produkcyjnym życiu spółdzielni. 
Był prezesem, który zintegrował się ze swoim zakładem pracy i z jego załogą. A ona cała uważała, że ma do niego pełne prawo. Przychodzili do niego ludzie ze sprawami ważnymi i drobnymi, nieraz najbardziej osobistymi. Przychodzili do niego nie tylko do spółdzielni ale i do domu, nieraz późnym wieczorem. A on każdego wysłuchał, nikomu nie odmówił pomocy, nieraz skrytykował i kazał się zmienić człowiekowi, który źle postępował. Nikogo nie odesłał, mówiąc, że nie ma czasu. Czekali na niego już o szóstej rano przed domem, aby go odprowadzić do pracy i po drodze prosić o radę, obarczać swoimi kłopotami. W stosunku do ludzi, w gotowości pomocy i umiejętności przejmowania się cudzymi sprawami, bardziej niż własnymi, przejawiała się ogromna dobroć Modesta Sękowskiego. Szczególnie opiekował się niewidomymi chorymi albo upośledzonymi oraz osamotnionymi staruszkami. Był kochającym wychowawcą dla dzieci i młodzieży, chociaż wymagał wiele, chciał żeby byli dzielni i prawi. Nikogo nie potępiał, nikim się nie brzydził, o nikim nie wyrażał się źle, a to jest wielką sztuką. 
Bieg życia Modesta Sękowskiego był ściśle związany z dynamicznym rozwojem dzieła jego życia, to jest Spółdzielni Inwalidów Niewidomych w Lublinie. Od 1948 r. trwa ciągłość jej pracy produkcyjnej. W 1950 r. przeprowadza się pierwsze szkolenie przywarsztatowe grupy niewidomych z miasta i województwa lubelskiego. W 1951 r. powstaje Polski Związek Niewidomych i jego Okręg w Lublinie. Spółdzielnia otrzymuje nieco większy lokal, dzięki czemu można rozszerzyć produkcję i zatrudnienie, a przy tym rozwinąć w niej działalność kulturalno-oświatową, zespoły muzyczne, chóralne, recytatorskie oraz sekcje sportowe. Rozwija się też forma pracy nakładczej (chałupniczej) niewidomych na wsi, do której znaczenia rehabilitacyjnego prezes przywiązuje wielką wagę. W 1959 r. są już wybudowane dwa bloki mieszkalne dla niewidomych i ich rodzin, a w 1963 r, zostaje oddany do użytku blok produkcyjny. Wprowadza się nowe asortymenty do produkcji, zwiększając znacznie liczbę zatrudnionych niewidomych. W 1969 r. spółdzielnia wzbogaciła się o blok socjalny i internat, a w 1972 zbudowano blok produkcyjny w Zakładzie Specjalnym dla Niewidomych Kobiet w Żułowie. To było ostatnie osiągnięcie Modesta Sękowskiego, kosztujące go bardzo wiele wysiłku - ze względu na położenie odległe od miasta - ale stanowiące potrzebę jego serca. Inwestycja w Żułowie jest wyrazem współpracy z Towarzystwem Opieki nad Ociemniałymi i troski o los tej trudnej do prowadzenia placówki, związanej przez pracę niewidomych podopiecznych ze spółdzielnią lubelską. 
Modest Sękowski, poza funkcjami pełnionymi w spółdzielczości i ruchu związkowym niewidomych, był działaczem społecznym, zaangażowanym w prace Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie, w której funkcje radnego pełnił przez dwie kadencje jako przedstawiciel środowiska inwalidzkiego i spółdzielczości. Był członkiem i inicjatorem Polskiego Komitetu Zapobiegania Ślepocie, na czele którego stoi prof. dr Tadeusz Krwawicz oraz członkiem Polskiego Towarzystwa Walki z Kalectwem. Był również honorowym członkiem Związku Inwalidów Wojennych PRL i Związku Ociemniałych Żołnierzy, a także aktywnie działał w Towarzystwie Przyjaciół Dzieci. 
Sukcesom, powodzeniu, coraz częściej zaczęły towarzyszyć chwile trudne, bowiem zawiść jest cieniem ludzkiego uznania i każdy podziwiany człowiek musi doznać jej goryczy. Był gotów odejść od swego Dzieła, kiedy się zorientował, że środowisko jest niechętne wymaganiom, które uważał za konieczne, atmosferze współżycia, którą tworzył, że chcą niektórzy przekształcić spółdzielnię w placówkę tylko ekonomiczną, z zaniedbaniem zadań rehabilitacyjnych i wychowawczych. Ostatni rok życia był dla niego trudny. Dotychczas pracował dla spółdzielni, teraz zaczynał cierpieć dla niej. Zdawało się nieraz, że nawet najbliżsi przestają go rozumieć, przestają mu ufać. 
Jako wychowanek Zakładu dla Niewidomych w Laskach do końca zachował głęboki i serdeczny z nim związek. Z wychowanka stał się współpracownikiem i wieloletnim członkiem Zarządu Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi. Szczególne zasługi położył w dziedzinie eksperymentowania nowych kierunków szkolenia zawodowego niewidomych wspólnie z Henrykiem Ruszczycem, oraz w dziedzinie zatrudnienia absolwentów Zakładu w Laskach i poprawy warunków życia, łącznie z wprowadzeniem zatrudnienia pensjonariuszek w Żułowie. 
Jego nieskazitelna uczciwość, bezinteresowność, umiejętność kierowania bardzo zróżnicowanym środowiskiem inwalidzkim, zasługi na polu rehabilitacji, to jest włączania niewidomych do produkcji i pracy społecznej, były ocenione wysoko przez władze państwowe. Został odznaczony Medalem X-lecia, Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Kawalerskim, a następnie Oficerskim Orderem Odrodzenia Polski. Ponadto posiadał liczne odznaczenia spółdzielcze, społeczne, organizacyjne. 
Wyniki pracy Modesta Sękowskiego można właściwie ocenić na tle sytuacji niewidomych przed rokiem 1945, w którym rozpoczynał swoją działalność. Był pionierem sprawy rehabilitacji inwalidów, był niewidomym, który wyzwolił niewidomych z nędzy i zacofania, zyskując dla nich uznanie i pełne prawa w społeczeństwie. Był wzorem zrehabilitowanego niewidomego, który heroicznym stosunkiem do swego ciężkiego kalectwa, potrafił nie tylko sam osiągnąć wysoki poziom kultury, uspołecznienia i samodzielności, ale także innych niewidomych wyzwolić z niedoli kalectwa i stworzyć im warunki oraz perspektywy pożytecznej i pogodnej afirmacji swego życia. 
Jego ostatnie publiczne wystąpienie miało miejsce 29 marca 1972 roku. Było to powitanie - w imieniu niewidomych lubelskich - Matki Bożej z okazji peregrynacji kopii Cudownego Obrazu Pani Jasnogórskiej. W swoim przemówieniu, między innymi powiedział słowami św. Piotra: "Panie do kogo pójdziemy? Ty masz słowa Żywota Wiecznego..." 
29 czerwca tego roku - a więc w trzy miesiące później - Modest Sękowski zakończył ziemskie życie. Był to dzień Świętych Apostołów Piotra i Pawła. 
Żył za krótko - mógł jeszcze tyle dobrego dokonać. Osierocił dorastających synów, żonę, niewidomych przyjaciół ... Powiedział ktoś: "Stojąc przy tym grobie ma się poczucie krzywdy, która się stała. Najszlachetniejszy człowiek, i takie ciężkie miał życie i taką bolesną śmierć." To ludzkie rozumowanie musi ustąpić przed Wszechmocną Wolą Boga, który zabiera człowieka do Życia Wiecznego wtedy, gdy do niego człowiek dojrzeje - i wybranym swoim daje udział w Krzyżu Swego Syna, Zbawiciela świata. Dotykamy teraz najgłębszej tajemnicy siły i duchowej wielkości człowieka, który nas opuścił. Ta tajemnica to wiara, ufność i miłość do Boga. Codzienna Msza i Komunia św. o świcie, Różaniec, lektura Ewangelii w życiu tak zapracowanego, pochłoniętego działalnością społeczną i gospodarczą, obarczonego liczną rodziną człowieka - to są dowody prawdziwej wierności i łączności z Bogiem. Wyznawał Go przed ludźmi, nie wstydził się Wiary, a swoim pięknym życiem dawał świadectwo Prawdzie. Utrudniało mu to nieraz karierę i popularność w dobie urzędowej laicyzacji, ale miał cywilną odwagę, uczciwość i konsekwencję, a to budziło szacunek. Wiarę głęboką, potrzebę 
modlitwy, zasady moralne, siłę woli zawdzięczał wychowaniu w Laskach. One wyryły niezatarty ślad w jego duszy. Był dowodem prawdy słów Matki Elżbiety Czackiej: "Niewidomy, jeśli rozwinie wszystkie swoje możliwości i przyjmie wszystkie swoje ograniczenia, może dać widzącym, którzy zechcą ją przyjąć, cenną naukę życia". 
Konając szeptał: "Mój Boże, ja oddaję Ci wszystko, wszystko: I moje życie i moją śmierć i moje cierpienie. Za Kościół, za Polskę, za jedność, za młodzież, Laski, Żułów, Piwną i moich ukochanych ..." To był jego ostatni czyn. 
 
aaa 
8.2. Tak było 
Jerzy Szczygieł 
 
Źródło: "Pochodnia" Sierpień 1964 
 
Od trzech lat byłem w Zakładzie dla Niewidomych w Laskach. Jakoś już pozbierałem się po utracie wzroku. Chodziłem do szkoły i zachłannie dużo czytałem. Jesienią roku chyba 1948, grupie chłopców, do której należałem, dyrektor Zakładu, pan Henryk Ruszczyc, zafundował wycieczkę do Lublina. Mieliśmy naocznie przekonać się, jak niewidomi budują niemal z niczego swoją spółdzielnię, swoją przyszłość. Wtedy nie jeździło się jeszcze wagonami pullmanowskimi. Pamiętam wyraźnie ten pociąg u prostymi ławami, tak, jak dokładnie pamiętam całą podróż i przygodę. 
Warsztat lubelskiej spółdzielni, stołówka i biuro mieściły się w ciasnym, zatłoczonym lokalu przy ulicy 3 Maja. Serdeczność, z jaką przyjęli nas lubelscy niewidomi, była wzruszająca. Zorganizowali nam wyżywienie, noclegi, Dużo opowiadali o swej pracy, pokazywali, jak się robi szczotki. Tam zetknąłem się z tym po raz pierwszy. 
Pan prezes Modest Sękowski i jego współpracownicy, aby urozmaicić nam pobyt, zorganizowali nam zwiedzanie Majdanka, Muzeum Archeologicznego i wieczór w lubelskim teatrze. Tego wieczoru w teatrze już nie pamiętam, natomiast, jakby to było wczoraj, widzę naszą gromadkę, wędrującą po dziedzińcach i barakach Majdanka. W jednym z bloków aż do sufitu góra ludzkich ubrań, starych, zdartych szmat, które już nie nadawały się, by je wywieźć do Rzeszy. Parę lat temu te spódnice, suknie, spodnie i koszule nosiły kobiety, dzieci, mężczyźni. Każda z bluzeczek, nim została kupiona w sklepie, musiała być przymierzana, obejrzana w lustrze, czy pasuje, czy ładnie wygląda. 
W drugim baraku nieprawdopodobne ilości butów, maleńkich na nóżkę dziecięcą, olbrzymich męskich buciorów, damskich szpilek - buty na wszystkie pory roku najrozmaitszych kształtów i kolorów. One wszystkie były na nogach. Ludzie spieszyli w nich do pracy, do szkoły, na miłosną schadzkę, do kościoła. 
Następny barak, nabity niebiesko - szarymi, pasiastymi ubraniami. Tutaj nie ma dzieci, kobiet, mężczyzn. Wszystko jest szaro - niebieskie, pasiaste, anonimowe. W tym baraku nie wytrzymałem. Przypomniałem sobie, że mój brat przez dwa lata nosił taki pasiak, na którym było widać rdzawe plamy krwi. Ziemia między barakami twarda, ubita jak skała. Nie chciałem już oglądać krematorium. Wszystko dla mnie było zbyt świeże. Patrzyłem poprzez łzy i moje wspomnienia. Przed odjazdem z Majdanka zaszliśmy do jeszcze jednego baraku. Tu było pusto, tylko w jednym miejscu, przywiązana do olbrzymiego haka, zwisała z sufitu pętla. Mężczyzna oprowadzający nas był niezwykle uprzejmy, pozwalał jej dotykać. Stałem na uboczu. Słyszałem wyrzucane przez niego liczby powieszonych i relację, jak wyglądała technika wieszania. Chłopcy oglądali pętlę. Ktoś z nich powiedział: "jaka gładka, wyślizgana". A ja czułem na szyi ten powróz, nasycony ludzkim potem i tłuszczem, stwardniały niby stal, nieubłagany. 
Znów wróciliśmy na ulicę 3 Maja. Podano nam obiad, bawiono wesołymi opowieściami o przypadkach, jakie zdarzały się niewidomym kolegom w tych trudnych początkach poznawania miasta i nowego środowiska. Jedliśmy tuż przy warsztacie. Niektórzy z członków spółdzielni nie przerwali pracy. Postukiwały drewienka, szczękał nóż do obcinania szczotek, pachniało stęchłym pierzem, z którego produkowano drapaki. 
Z Muzeum Archeologicznego zapamiętałem szczególnie dwie rzeczy: ciężki, kamienny topór, tępy i nieforemny, i maczugę, wysadzaną ostrymi krzemieniami. Cała moja uwaga skoncentrowała się na tych dwóch przedmiotach. Było to okropne, ale nie mogłem pozbyć się myśli, że jestem w dalszym ciągu na Majdanku. Jakoś nie widziałem granicy między epoką kamienia łupanego i gładzonego a niedawną przeszłością. 
Z wielką ulgą wróciłem na 3 Maja. Hałas pracy, zapach drewienek i surowców był mi bardzo bliski. Pragnąłem być jak najdalej od Majdanka i prehistorii. Tutaj wszystko było proste, jasne i zrozumiałe. Miało dobry sens i przyszłość. Kiedy odjeżdżaliśmy, na stacji żegnało nas paru niewidomych kolegów z prezesem Sękowskim. Stałem w otwartym oknie. Pociąg już ruszał. Na twarzy czułem pierwsze płatki tegorocznego śniegu. Dostrzegłem przed sobą wielką, nieskończoną perspektywę, z prawie niewidocznym horyzontem, nieznaną i nieodgadnioną, ale równocześnie nie czarną. 
 
 aaa 
9. WPROST ALBO NA OPAK 
 
aaa 
9.1. Niezwyczajna winda - E.W. 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Był upalny czerwcowy poranek, a ja właśnie zdałam ostatni egzamin, który stanowił przepustkę do obrony mojej pracy magisterskiej. Byłam niezwykle szczęśliwa z tego powodu i jednocześnie bardzo zmęczona przygotowaniami do tego wydarzenia. Jak się okazało zmęczenie w połączeniu z brakiem możliwości widzenia dało początek chyba najzabawniejszej historii, jaka mi się przytrafiła po utracie wzroku. 
Topografia budynku, w którym zdawałam ów egzamin nie była mi znana, gdyż miałam tam tylko nieliczne zajęcia. Wiedziałam, że kiedy wyjdę z sali na prawo i będę iść prosto, to usłyszę buczenie, które zasygnalizuje mi obecność w tym miejscu windy. Kiedy więc tylko owe buczenie usłyszałam, skręciłam w lewo. Napotkałam na ścianę, a zaraz potem na jakiś przycisk. Był kwadratowy i to mnie zastanowiło, ponieważ na uczelni guziki od wind zawsze widywałam w kształcie okrągłym. Jednakże ten był kwadratowy. Wcisnęłam go i dzielnie oczekiwałam na windę, zupełnie nic nie podejrzewając. Stałam jedną chwilę, drugą chwilę i nawet trzecią, aż zaczęłam się zastanawiać, czy przypadkiem winda się nie popsuła, bo długo nie przyjeżdża. 
Akurat w okolicy nie było nikogo, abym mogła spytać o stan windy. Zaczęłam więc dotykać okolice wokół dziwnego przycisku. I cóż to? Pod moimi palcami jakieś blaszane elementy i niewyraźne, ale wypukłe litery czarnodrukowe. 
Moje oględziny przerwała przechodząca właśnie obok studentka, która pisała razem ze mną egzamin. Spytała, czy w czymś mi pomóc. Powiedziałam, że szukam windy, a ona oświeciła mnie, iż stoję przed automatem do kawy. Okazało się, że zbyt wcześnie skręciłam w lewo. Zupełnie nie przypuszczałam, że tam się taka maszyneria jak automat do kawy znajduje. 
Całą drogę do domu odczuwałam zażenowanie z powodu powstałej sytuacji, a jednocześnie ogarniał mnie pusty śmiech na wspomnienie poszukiwań windy w automacie do kawy. 
Tak więc teraz, gdy jestem w obcym budynku i muszę znaleźć windę, nie sugeruję się tylko słyszanymi odgłosami... bo już wiem, że różnie to bywa. 
 
aaa 
9.2. Wakacje wokół pracy 
Wakacyjny Bączek 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Pod tym jakże proroczym tytułem przeczytałem ogłoszenie bardzo w sumie wakacyjne. "Twój klucz do kariery" Fundacji TUS to bezpłatny pakiet szkoleń, dzięki którym podniesiesz swoje kwalifikacje zawodowe i zdobędziesz nowe kompetencje, które zwiększą Twoje szanse na znalezienie pracy. Szkolenia skierowane są do niepracujących osób z niepełnosprawnością z województwa mazowieckiego (kobiety do 60 lat/mężczyźni do 65 lat). 
Zatarłem rączki z radości, pewnie coś drgnęło na rynku pracy skoro nawet w wakacje zachęcają do zakrzątnięcia się przy niej i zdobycia nowych jakże niezbędnych na rynku pracy kwalifikacji. Po lekturze anonsu mina mi prawie zrzedła i pomyślałem, że ktoś chce zakpić ze mnie niebezpiecznie: "Wysłałeś CV. I czekasz. W końcu nadchodzi! Upragniona odpowiedź od pracodawcy z zaproszeniem na rozmowę kwalifikacyjną! Pamiętaj! Jednym z fundamentów sukcesu jest to, jak się na niej zaprezentujesz! Metody skutecznej autoprezentacji poznasz na szkoleniu". 
Niewidomy nie miewa kłopotu z tym, jak się objawić i czym zabłysnąć przed pracodawcą. Niewidomy najczęściej ma kłopot ze znalezieniem pracy, a więc chybione jest 14 godzin opowiadania: jak się ma ubrać, zachować, czy podać rękę czy nie, a może poczekać aż pracodawca mu poda i tym podobne dylematy. "Obsługa klienta" w call center - na ten cel jest już 28 godzin. 
"Jak rozmawiać z pracodawcą o swojej niepełnosprawności?" Boisz się rozmowy kwalifikacyjnej? Boisz się, że potencjalny pracodawca nie będzie patrzył na Twoje kwalifikacje i doświadczenie, tylko na twoją niepełnosprawność? Na szkoleniu dowiesz się, jak i kiedy informować pracodawcę o swojej niepełnosprawności, jak reagować na trudne pytania itp. 
Temat ważny. Informować w CV czy dopiero w trakcie rozmowy. Tylu przeciwników, ilu zwolenników informowania. I nie sądzę, aby pomysły z cyklu dobre rady szkoleniowca na pytanie "kiedy informować" dały wiążącą odpowiedź. A skoro w sprawie niepełnosprawności "na dwoje babka wróżyła", to i szkoleniowiec także powróży na dwoje. Szkolenia organizowane będą w miejscach w pełni dostosowanych do potrzeb osób niepełnosprawnych (brak barier architektonicznych, łatwy dojazd). Tak zachęca Fundacja TUS, ale czy przyszłościowe miejsca pracy będą także wolne od barier. Czy nie lepiej uczyć ludzi, jak mają sobie dawać radę nie w wyizolowanych enklawach, ale w środowisku, które takowe bariery przynajmniej częściowo noże posiadać. 
Dla każdego uczestnika przewidziany jest catering (przerwa kawowa oraz obiad). Po ukończeniu całego cyklu szkoleniowego beneficjent otrzymuje certyfikat oraz materiały szkoleniowe w formie elektronicznej (na nośniku pen-drive). 
Wabikiem (jak w każdym szkoleniu) jest catering, spodziewam się więc zlotu wytrawnych i wiecznych studentów, bo choć pracy i tak nie zdobędą, ale i czas miło spędzą i obiadek zjedzą. A certyfikat włożą do kolekcji podobnych dokumentów. 
Nic mi nie pozostaje, tylko zabrać dowodzik, z którego wynika, że mam 64 i pół roku i przekonać zawodowego doradcę, że mieszczę się w przedziale wiekowym 65 lat i jestem ho! ho! 
 
aaa 
9.3. Mruczę i prycham 
Niebotyczne możliwości niewidomych 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Kochani moi! Zostałem oszołomiony, kiedy przeczytałem artykuł Eweliny Kowalczyk pt. "Niewidomi na Euro" zamieszczony w numerze 7 "Biuletynu Informacyjnego Pochodni". Z niewidomymi żyję za pan brat od kilkudziesięciu lat. Jestem stary i niezwykle mądry. Wiem, że niewidomi mogą więcej niż mogą, więcej niż jest to możliwe, więcej niż by chcieli. Tak jest, mogą więcej niż ludzie widzący i jest to zrozumiałe, normalne i naturalne, ale żeby coś takiego? 
Otóż przeczytałem ten artykuł i pojąć nie mogłem. Drapałem się lewą tylną łapą w prawe ucho i prawą tylną łapą w lewe ucho. Nic to nie pomogło. Dalej nic z tego nie rozumiałem. 
Ale nie będziemy rozważać tak na sucho. Poczytajcie i Wy, a zapewniam Was, że też szare komórki zaczną Wam iskrzyć i przepalać się jak dawne typy bezpieczników. Pomijam informacje wstępne, gdyż dotyczą one Euro oraz informacje końcowe, które dotyczą audiodeskrypcji. Zamieszczam tylko istotę rzeczy, ale bez żadnych skrótów. Poczytajcie! 
 
 "Po raz pierwszy w Polsce, a drugi w historii Euro, niewidomi piłkarze zagrają mecz pokazowy. Pierwszy taki mecz odbył się podczas ubiegłych Mistrzostw Europy. Niewidomi zagrali wówczas w Hiszpanii. 
Mecz odbędzie się 22 czerwca na stadionie w Gdańsku. Zawodnicy z Chorzowa i Wrocławia staną naprzeciwko siebie, aby pokazać kibicom zgromadzonym na trybunach swoje możliwości. Jak sami podkreślają, jest to dla nich ogromne przeżycie, będzie to ich pierwszy mecz na tak dużym boisku, przy tak licznej publiczności. 
Gdańska arena robi wrażenie. Stadion ma wymiary 105m x 68m i pomieści 44 tys. widzów. 
Ludzie niemal z całego świata będą podziwiać zmagania niewidomych piłkarzy. 
- Czujemy wielką ekscytację, ale i niemały stres. Każdy z nas chce, aby drużyna wypadła jak najlepiej. Kto wie, może po tym meczu uda się nam utworzyć polską ligę - mówi Anna Piwiecka, przewodniczka z wrocławskiej drużyny. 
Dla każdego z członków drużyny przygoda z piłką rozpoczęła się inaczej: jedni od dawna grali gdzieś po podwórkach, inni zaś z powodów zdrowotnych nie mogli grać. Jak to było w przypadku Krzyśka, który we wrocławskiej drużynie jest pomocnikiem? 
- Moja przygoda z piłką zaczęła się przypadkiem, po prostu nudziłem się. Dla zabicia czasu poszedłem zobaczyć, jak wygląda trening. Po jakimś czasie zadzwonił do mnie trener, pan Lubomir Prask, z pytaniem czy nie chciałbym pojechać do Berlina. Zgodziłem się, pojechałem i tak zostałem w drużynie. A teraz trenuję do meczu pokazowego - wspomina Krzysiek. 
Niewidomi ćwiczą na różnych boiskach po to, by oswoić się z terenem. Najczęściej boisko ma wymiary 20m x 40m. Aby dobrze przygotować się do meczu pokazowego, drużyny oprócz treningów w tygodniu wyjeżdżają na weekendowe zgrupowania". 
 
No i co Wy z tego wiecie? Mnie wyobraźnia całkowicie zawiodła i dostałem kołowacizny. Jak to? Niewidomi na takim wielkim stadionie? 105m długi i 68 m. szeroki i po tym to ganiają niewidomi za piłką... A to niby jakim sposobem? Może z białymi laskami długości kilkudziesięciu metrów? Może z przewodnikami? A co z dopingiem, z hałasem, w którym to każdy niewidomy głupieje i nie wie, która jego ręka jest prawa, a która noga lewa. 
Ani rusz nie chciało mi się to mieścić w łepetynie. Ale że jestem mądry, poszedłem po rozum do głowy i znalazłem wytłumaczenie. Otóż wymyśliłem, że grać będą niewidomi inaczej i to mocno inaczej, a bardzo minimalnie niewidomi. 
Wpadłem w zachwyt nad swoją przenikliwością, nad sprawnością intelektualną, nad bystrością umysłu. Oj, pomyliłem się srodze pomyliłem. Okazało się, że to jednak nie niewidomi inaczej, ale niewidomi, a jeżeli nawet słabowidzący, to z zasłoniętymi oczami. Wpędziło mnie to w czarną rozpacz. 
A wszystko przez mojego protoplastę, redaktora naczelnego "WiM", żeby go gęś kopnęła, kaczki zdeptały i świnia powąchała! 
Otóż ten to redaktor wynalazł i zamieścił w lipcowym numerze "WiM", pozycja 1.4., rozmowę Tomasza Przybyszewskiego z Lubomirem Praskiem - trenerem niewidomych piłkarzy. Z tej to rozmowy dowiedziałem się, jaka to gra, jakie są jej zasady i znowu doznałem szoku. Ale o tym za chwilę. Najpierw jeszcze słów kilka o publikacji z "BIP". Otóż czytamy m.in. "Po raz pierwszy w Polsce, a drugi w historii Euro, niewidomi piłkarze zagrają mecz pokazowy". No właśnie, po raz pierwszy w Polsce, a jeżeli tak, czy nie należało napisać, na czym ta gra polega? A może wszyscy czytelnicy w Polsce doskonale to wiedzą, tylko ja nie? 
No, ale znowu błysnąłem intelektem i doszedłem do wniosku, że "BIP" zamieścił informację inaczej i trochę się uspokoiłem. Wiadomo, że wszystko, co jest określone przysłówkiem "inaczej", staje się karykaturą samego siebie, w tym przypadku informacji. 
Teraz wracamy do rozmowy z "WiM". Podałem, w którym numerze "WiM" i pod którą pozycją się ona znajduje, ale dla lepszego uświadomienia sobie problemu, warto przypomnieć z niej kilka informacji. 
 
"Piłka nożna osób niewidomych to kontaktowy sport... 
 I to okrutnie. Jak zaczynaliśmy, a to było ze dwa lata temu, pojechaliśmy do Niemiec popatrzeć na tamtejszą ligę. Obserwowaliśmy ich grę, jak się rozgrzewają, jakie mają ćwiczenia. Pierwsze nasze próby zrobienia tego, co oni, kończyły się złamanymi nosami". 
 
Ale mi sport! Złamane nosy! I po cholerę to? 
 
"Można tak wyćwiczyć grę, by kontuzji było mniej? 
 
Tak, przez odpowiedni sposób poruszania się. Przede wszystkim ręce jako takie czujki są lekko wysunięte do przodu, ale nie sztywne. Jak czegoś dotkną, to wiadomo, że jest jakaś przeszkoda. Są trochę jak biała laska. Do tego odchylona głowa, na którą są specjalne ochraniacze, niektórzy nawet grają w kaskach bokserskich. Niektórzy Niemcy mają np. takie gąbki wystające po 10 cm przed czoło, żeby nos był chroniony. Oczy są zasłonięte, zaklejone opatrunkami okulistycznymi, na to są jeszcze gogle lub opaski, wyrównujące szanse zawodników, by każdy nic nie widział. Widzą tylko bramkarze. Piłka ma w środku dzwoneczki, żeby piłkarze słyszeli, gdzie jest". 
 
 A czy to nie wygląda pokracznie? 
 
 "To bramkarz jest biedny. 
 
 Takie życie. W Berlinie jest taki były piłkarz; z połowy strzela tak mocno, że poprzeczkę wygina. Dlatego bramkarze mają ochraniacze. Na uda, kolana, genitalia, ale też na klatkę piersiową. Szyją je sobie albo adaptują z różnych dyscyplin, bo uderzenie piłki naprawdę boli. Widziałem kiedyś, jak bramkarz niemiecki dostał - jeszcze nie upadł, a już prosił o czas. Wiedział, że jest źle. Bo zawodnik nie wie dokładnie, gdzie strzela, tylko tak mniej więcej lokalizuje głos przewodnika, który stoi za bramką". 
 
Czysty kosmos! Ależ widzowie muszą patrzeć na to dziwowisko! 
 
"Połamane nosy, kontuzjowani bramkarze. Taka urazowość nie odstrasza? 
 
 To jest gra dla twardych. Nie ma się co oszukiwać. Zawodnicy są co prawda wyposażeni w ochraniacze goleni, kolan, na głowach mają kaski... Piłka kształtuje charakter. Grają nie tylko mężczyźni. Jest jedna dziewczyna z Wrocławia, w Chorzowie są trzy dziewczynki. Jedna z nich to dopiero miała przypadek podczas sparingu! Bramkarz się położył, przewróciła się przez niego i uderzyła głową w słupek. Miała 16-centymetrową ranę ciętą głowy! Ale co? Grzywkę zapuściła, rana się ledwo zabliźniła, dziewczyna wciąż trenuje. Tak że naprawdę to jest mecz dla twardych ludzi, którzy się nie boją i są na to przygotowani. Bo zawodnik nie wie, czy trafi w piłkę, czy w piszczel przeciwnika, bo piłka akurat odsunie mu się albo ktoś mu ją zabierze. Co prawda ten, który nie ma piłki, musi mówić "Voy!", jest w miarę lokalizowany i zadaniem tego, który ma piłkę, jest go ominąć, a nie szukać z nim kontaktu, ale to różnie bywa. Więc to jest gra dla twardych, urazy są, jest to nieodzowna rzecz, wielu zawodników nie jest w stanie dokończyć meczu, zawsze są zmiany". 
 
A ja myślałem, że dziewczyny są zdziebko mądrzejsze od facetów, a tu się okazało, że też są mądre inaczej. 
 
"Najważniejsze zasady gry 
 
Drużyny składają się z czterech osób niewidomych lub słabowidzących plus widzący bramkarz. Aby wyrównać szanse zawodników z pola, grają oni w opaskach zasłaniających oczy. Kibice muszą być cicho, jako że piłkarze lokalizują piłkę za pomocą słuchu. Piłka ma w środku dzwoniące elementy. Za bramką przeciwnika stoi przewodnik, który podpowiada atakującym kierunek. Broniącym podpowiada bramkarz. Po bokach boiska są bandy, więc piłka nie wyleci na aut. Aby zawodnicy nie wpadali na siebie, każdy, kto jest w pobliżu piłki, prócz prowadzącego ją, musi krzyczeć "Voy!". To znaczy: "Idę!". 
 
Oj, i chyba i ja muszę powiedzieć "Voy!". To znaczy: "Idę!" i iść na emeryturę. Jestem tak skołowany, że już nic nie rozumiem. A może jestem zbyt stary, żeby rozumieć takie nowości jak ślepe krowy, teatry w ciemnościach z niewidomymi aktorami, murale z oczami, niegryzący niewidomi i wreszcie piłka nożna niewidomych? 
 To możliwe, że się już do niczego nie nadaję. A może to nie tylko ja? 
Zajrzyjmy więc na Typhlos, jako platformę niezależnej opinii niewidomych. Niewiele tam znalazłem na ten temat, ale przecież coś znalazłem. Poczytajmy. 
 
Baśka - Ja natomiast czytając to poczułam odrazę. Może to kwestia tego, że to co oni nazywają piłką nożną niewidomych, ja odbieram jako rodzaj dewiacji. Może jednak to tylko mój brak otwarcia na taką prezentację meczu piłki nożnej, ale zwyczajnie jako osoba widząca nie chciałabym czegoś takiego oglądać. 
Luci - A co powiedziałabyś na mecze piłki ręcznej, czy to też dewiacja? Gdy zawodnik zawodnikowi potrafi wybić oko, myślę o Karolu Bieleckim, to chyba smaczne nie było i widzącym osobom również nie powinno się podobać, a jednak, na piłkę ręczną chodzi wielu kibiców i wcale im nie przeszkadza brutalność i kontaktowość tego sportu. 
W przypadku piłki nożnej dla niewidomych, myślę, że to bardzo odważne pociągnięcie, chociaż mnie rozśmieszył kosmiczny wygląd tych biednych piłkarzy, bo pewnie bardzo komicznie muszą wyglądać tak uzbrojeni. Gdyby zmienić i dostosować przepisy do możliwości niewidomych piłkarzy, to myślę, że mogłoby z tego coś interesującego wyjść, może by to była gra mniej kontaktowa. Natomiast na chama pokazywać, że niewidomy może grać w piłę - nie ma sensu. 
Ja kiedyś kochałam football ponad wszystko, graliśmy, tak jednostronnie, na jednego biednego bramkarza, ale fajnie było pobiegać za piłką, pokopać ją, próbować kiwania itd. a kontuzje też się zdarzały, ale taki jest sport. A przecież mamy piłę toczoną, czy golbal, i to spokojnie można by światu pokazać, bo to jest nasza brajlacka gra nieudziwniona, ale taka z prawdziwego zdarzenia, tylko nie jestem pewna czy ludziom by się podobała? Ale granie to wspaniała rzecz, cudowne emocje, nawet gdy przegrywa się i człowiek beczy ze złości, kto tego nie mógł przeżyć, to stracił. 
 
Baśka - To, że mi to się nie podoba i tego sportu nie popieram, nie oznacza, że Ty także musisz mieć zdanie podobne do mego. Nie przekonuje mnie w niczym Twoje porównanie. Czy czytałaś jak wyglądają zawodnicy i co ze sobą robią? Widziałam mecze piłki ręcznej jako osoba widząca i nie ma tu porównania, mimo że podczas meczu ktoś może komuś wybić oko. Zawodnicy jednak nie robią z siebie transformersów i nie biegają jak dziwolągi z wyciągniętymi rękoma i zaklejonymi oczami, w maskach bokserskich. Ja nie mam nic przeciwko temu, jeśli ktoś to lubi, jednak mam prawo mieć własne zdanie na ten temat i je wypowiedziałam. Zatem mamy odmienne zdania i to wszystko. 
 
J.P. - W imię czego ludzie potrafią aż tak pozwolić na kaleczenie swojego ciała? Czy to chęć przeżycia ekstremalnych emocji, czy coś innego? Jak dla mnie takie troszku hmmm, no nie wiem, niesmaczne? No i jeszcze dziewucha i te buty z blachą na nosku! 
 
J.G. - A ja zwyczajnie, jako były praktyk, nie chciałbym w tym brać udziału. Zawsze piłka nożna wiązała mi się z umiejętnością myślenia i sprytu, a tu bardziej to wygląda na "rombankę", a nie grę. W ogóle nie nazwałbym tego piłką nożną. 
 
Była jeszcze wypowiedź dotycząca reakcji donatorów działalności na rzecz niewidomych, ale mi się gdzieś zapodziała. W każdym razie, osoba wypowiadająca obawiała się, że ci niewidomi piłkarze i im podobni mogą zniechęcić do udzielania nam pomocy. 
 
A radźcie sobie z tym problemem, jak potraficie. Ja jestem oszołomiony, skołowany, wygłupiony i zdegustowany. 
 
Zagadka 
 
Na koniec zadam Państwu zagadkę. Kto potrafii rozpoznać ten tekst? Jest to fragment większej publikacji. 
"Świat niewidomego stanowi dla widzących zawsze pewnego rodzaju zagadkę. Zarówno jego wyobrażenia o świecie otaczającym, jak i jego możliwości w dziedzinie pracy, jak i zakres jego samodzielności i samowystarczalności, podobnie jak i ciężar psychiczny kalectwa - wszystko to są dla widzącego rzeczy niezrozumiałe, a nawet, jeśli chodzi o laika, tajemnicze, nadające się z łatwością do wyzyskania w kierunku sensacji. Od czasu do czasu na łamach czasopism spotyka się wiadomości z tej dziedziny, które swoją sensacyjnością uderzają wyobraźnię czytelnika i nieraz są jedyną jego wiedzą o niewidomych. Te, powiedzmy po prostu, "kaczki dziennikarskie" stanowią niezmiernie pociągający środek rzekomej propagandy sprawy niewidomych. Różne publikacje instytucji dla niewidomych, które przeważnie - jak dotąd - raczej zaśmiecają naszą publicystykę z tej dziedziny, niż służą sprawie niewidomych, nie robią sobie żadnych skrupułów z używania jako narzędzia rzekomej propagandy tego rodzaju właśnie sensacji dziennikarskiej. Wiadomości o niewidomych szoferach, lotnikach itp. budząc przelotną ciekawość czytelników, na dłuższą metę przynoszą niepowetowaną szkodę sprawie pracy niewidomego, podkopując zaufanie krytycznych widzących do wszelkich wiadomości podawanych o możliwościach pracy niewidomych. Instytucja dbająca o dobro sprawy, nigdy nie może się zgodzić na współpracę w dziedzinie propagandy z instytucjami, które używają tak szkodliwej i myślowo nieuczciwej sensacji dla obudzenia zainteresowania sprawą". 
 
 Kto prawidłowo rozpozna ten tekst, w nagrodę, jeżeli zechce, przez cały rok będzie bezpłatnie otrzymywać po dwa egzemplarze "Wiedzy i Myśli". 
 Skołowany Stary Kocur 
 
Ps. Zagadka może okazać się zbyt trudna, dlatego Wam zdziebko podpowiem. Otóż ten fragment tekstu pochodzi stąd: 
MEMORIAŁ w sprawie możliwości Komitetu Porozumiewawczego 
 Matka Czacka, s. Teresa Landy 
Laski, 4 sierpnia 1938 r. 
 
 I pomyśleć, że już wtedy coś niecoś o popularyzacji spraw niewidomych wiedzieli. I co? I nic. Nadal różni dobrodzieje dla sobie znanych celów lecą za sensacją i robią jakoweś mętne interesiki kosztem wizerunku niewidomych.