Pr 2590

WIEDZA i MYŚL

INTERNETOWY MIESIĘCZNIK TYFLOSPOŁECZNY

Wydawca Stanisław Kotowski

Czasopismo nie jest dofinansowywane ze środków publicznych ani żadnych innych. Wydawane jest bez nakładów finansowych. Osoby piszące artykuły oraz zaangażowane przy redagowaniu, adiustacji i korekcie oraz kolportażu nie otrzymują wynagrodzenia. Fundacja „Klucz” przetwarza „WiM” nieodpłatnie na format MP3 w systemie DAISY, a IVO Software Sp. z o.o. udostępnia bezpłatnie niezbędne do tego oprogramowanie.

Czytelnicy otrzymują „WiM” również bezpłatnie. Wystarczy napisać na adres: ST.k@onet.pl lub ST.k1@wp.pl i w każdym miesiącu znaleźć aktualny numer w swojej „Skrzynce odbiorczej”.

Wersję dźwiękową można pobierać pod adresem:
http://wypozycz.bcpzn.pl/wim/
oraz:
  http://klucz.org.pl/WIM.php 

Czerwiec 2012 
Rok IV 
Nr 6(42)/2012 
 
REDAKTOR NACZELNY 
Stanisław Kotowski 

ADRES REDAKCJI (wyłącznie internetowy): 
st.k@onet.pl lub ST.k1@wp.pl

TELEFON KOMÓRKOWY: 
501-239-769 

Na łamach „Wiedzy i Myśli” zamieszczamy różne opinie i poglądy, w tym takie, z którymi się nie zgadzamy.

Spis treści 

OD REDAKCJI
1. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA
1.1. Ze słownika rehabilitacyjnego (cz. 11) - Audiodeskrypcja - Stanisław Kotowski
1.2. Wyróżnienia dla niepełnosprawnych kobiet
1.3. Straciłem wzrok, ale mam pasję. Jestem szczęśliwy! - Z Tomaszem Lesikiem rozmawia Aneta Konieczny
1.4. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH CZYNNOŚCIACH - Zapraszamy do kuchni - Ryszard Dziewa
2. OKULISTYKA, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE
2.1. Przeszczep przywrócił wzrok! Na razie myszom - Wojciech Moskal
2.2. Implanty pomagają odzyskać wzrok
2.3. Przełomowe odkrycie dla niewidomych osób?
2.4. Katowice: chirurdzy-okuliści testują śródoperacyjny tomograf optyczny
2.5. Lek stosowany w cukrzycy skuteczny w groźnym zapaleniu oka
2.6. Tyfloarea - otoczenie przyjazne dla niewidomych i słabowidzących - System oznakowań polisensorycznych - Dr Jan Piotr Omieciński
2.7. Gotowi na Euro? - Beata Rędziak
2.8. Karnety dla osób niepełnosprawnych na sezon 2012/13
3. ROZMOWA MIESIĄCA - Z Hanną Pasterny rozmawia Stanisław Kotowski (cz. 3) )
4. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE
4.1. XVI Krajowy Zjazd Delegatów
4.2. Uchwała programowa XVI Krajowego Zjazdu Delegatów na XVI kadencję działalności PZN
4.3. Dzień Otwarty dla osób niepełnosprawnych
4.4. Ogłoszenie
4.5. Zaproszenie do BC PZN na jubileuszową wystawę
4.6. Konkursy dla niewidomych i słabowidzących
4.7. "Nie widzieć oczami, lecz sercem, duszą i dłońmi" - Krystyna Dzióbek
4.8. Aktywny samorząd - nowe procedury dofinansowania do zakupu sprzętu dla osób niepełnosprawnych
4.9. Uwaga! Osoby zainteresowane posiadaniem psa przewodnika
4.10. Festiwal Kultury i Sztuki (dla Osób Niewidomych), Płock 2012
4.11. Nowe czasopisma w e-Kiosku
4.12. Można skorzystać ze wsparcia
4.13. Bajki, które oswoją z niepełnosprawnością - Beata Rędziak
4.14. Wystawa dla niewidomych w Muzeum Narodowym we Wrocławiu
4.15. Sandomierz: zabytki także dla niepełnosprawnych
4.16. Rośnie zatrudnienie osób niepełnosprawnych?
4.17. Niewidomy dysydent otrzymał zaproszenie od uniwersytetu w USA
4.18. Udawała niewidomą i pracowała jako woźna w szkole
5. ORGANIZACYJNE, PRAWNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY
5.1. List do przewodniczącej ZG PZN Anny Woźniak-Szymańskiej
5.2. Odpowiedź przewodniczącej ZG PZN w sprawie akredytacji na Zjeździe
5.3. Protest przeciwko  nieudzieleniu przez Prezydium ZG PZN akredytacji prasie środowiskowej
5.4. Wystąpienie Ryszarda Dziewy na XVI Krajowym Zjeździe PZN
5.5. Owoce XVI Zjazdu PZN - Stanisław Kotowski
5.6. Niepełni czy niedojrzali - Zuzanna Ratek
5.7. Pieskie życie na stadionie - Tomasz Przybyszewski
5.8. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH - Nie lubię być niewidomym - Jerzy Ogonowski
6. FAKTY, POGLĄDY, OPINIE I POLEMIKI
6.1. Podyskutujmy o celowości odzyskania wzroku
6.2. Mój punkt widzenia, albo co mi wierci dziurę w głowie
6.3. Wypowiedzi czytelników
6.4. Dar niewidzenia - Wojciech Owczarczyk
6.5. A może to jednak nie taki znów wyjątek? - Jerzy Ogonowski
6.6. Co myślę o wypowiedzi Danuarii - L.K.
6.7. Widzieć, nie widzieć - pomyśleć warto - Ida
6.8. Dziwne czy zrozumiałe - Jan Brom
6.9. Doświadczenia, oceny, poglądy, postawy - Stanisław Kotowski
7. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE
7.1. Duda: Potrzeba nowego, stabilnego systemu - Beata Rędziak
7.2. MPiPS: Komunikat w sprawie rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne w okresie od kwietnia do czerwca 2012 r.
7.3. Dofinansowanie z PFRON pod szczególnym warunkiem?
7.4. Komu przysługuje świadczenie pielęgnacyjne - Katarzyna Wójcik-Adamska, oprac.: AJ
7.5. Kto po 30 miesiącach pracy dostanie wyższą emeryturę - Jan Kalicki, oprac.: AJ
7.6. Jak nowelizacja ustawy rehabilitacyjnej wpłynie na funkcjonowanie PFRON? - Michalina Topolewska, oprac.: AJ
7.7. Którym niepełnosprawnym przysługuje prawo do dodatkowego urlopu wypoczynkowego i kiedy się go nabywa? - Rzeczpospolita, oprac.: GR
7.8. Trudniej będzie o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności - mrz, oprac.: GR
7.9. Orzeczenie wskazujące na ograniczenia organizmu nie eliminuje z rynku pracy - Rzeczpospolita, oprac.: GR
7.10. Niepełnosprawni nie uzyskają kwalifikacji w ochronie - Beata Rędziak
7.11. Kiedy nierówne traktowanie pracowników jest usprawiedliwione? - Aleksandra Minkowicz-Flanek, oprac.: GR
7.12. Złe traktowanie kosztuje - Mateusz Rzemek, oprac.: GR
7.13. Sprzeciw nie dla zainteresowanego niepełnosprawnego pracownika - Rzeczpospolita, oprac.: GR
7.14. Opiekun otrzyma pomoc, nawet gdy niepełnosprawny pracuje - Michalina Topolewska, oprac.: GR
7.15. Zachęcić firmy do pracy niepełnosprawnych - A.B., oprac.: AJ
7.16. Kiedy przysługuje wyższe dofinansowanie do pensji niepełnosprawnego - Elżbieta Sadło, oprac.: GR
7.17. PFRON sprawdza firmy - Mateusz Rzemek, oprac.: GR
7.18. Kiedy jedno zaświadczenie lekarskie znosi drugie? - Elżbieta Sadło, oprac.: GR
7.19. MPiPS: naciski pracodawców na zmianę stopnia niepełnosprawności
8. WSPOMINAMY LUDZI I WYDARZENIA - Dzieci osobom pracującym na ich rzecz Oprac. Beata Kawecka
9. WPROST ALBO NA OPAK
9.1. Z policją na niepełnosprawnego, czyli o tym, że bezmyślność ludzka nie zna granic - Aleksandra Bohusz
9.2. Tylko dla wtajemniczonych - Bączek
9.3. Mruczę i prycham - Bez doświadczenia

 aaa 
OD REDAKCJI 
 
Drodzy Czytelnicy! 
 
Czerwiec i Międzynarodowy Dzień Dziecka. Naszym najmłodszym i trochę starszym życzymy, żeby czerwiec był dla nich bardzo krótki, a wakacje długie i bardzo udane. Życzymy Wam bardzo dobrych ocen na świadectwach i mnóstwa atrakcji w miesiącach wakacyjnych. Wytrwajcie do końca roku szkolnego, a potem bawcie się wspaniale! 
Dorosłym Czytelnikom polecamy publikację poświęconą Kawalerom Orderu Uśmiechu, którzy to wspaniałe wyróżnienie otrzymali na wniosek dzieci za pracę na rzecz niewidomych i słabowidzących - pozycja 8.1. Są to osoby niewidome i widzące, przeważnie pedagodzy, ale nie tylko. 
Polecamy też: 
Dział 4. "Wydarzenia, ogłoszenia i informacje". Zawiera on wiele informacji, które powinny Państwo zainteresować. 
Dział 5. "Organizacyjne, prawne, społeczne i świadomościowe problemy". 
Pod pozycją 7.2. publikujemy komunikat MPiPS "w sprawie rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne w okresie od kwietnia do czerwca 2012 r. 
Osoby, które mogą być zainteresowane skorzystaniem z podwyższonych świadczeń powinny przeczytać tę pozycję w pierwszej kolejności, ponieważ wnioski można składać tylko do 31 maja br. 
Życzymy przyjemnej lektury, miłych urlopów i pięknych letnich dni aż do października. 
Redakcja Wiedzy i Myśli 
 
 aaa 
1. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA 
 
aaa 
1.1. Ze słownika rehabilitacyjnego (cz. 11) 
Audiodeskrypcja 
Stanisław Kotowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
We wcześniejszych publikacjach tego cyklu omówiłem najważniejsze pojęcia, którymi posługujemy się bardzo często w literaturze fachowej, publicystyce środowiskowej i w życiu codziennym. Nie stosowałem przy tym porządku alfabetycznego. Uznałem, że wyjaśnianie szczegółowych zagadnień np. rehabilitacji niewidomych i słabowidzących wymaga wcześniejszego zdefiniowania pojęcia "rehabilitacja" i pojęć bardziej szczegółowych (rehabilitacja lecznicza, podstawowa, zawodowa, psychiczna, społeczna), pojęć "niewidomy", "słabowidzący", "ociemniały" itd. Teraz przystępuję do omawiania bardziej szczegółowych pojęć i określeń np. biała laska, mowa syntetyczna. Jako pierwszą omówię audiodeskrypcję. 
 
Jest to nowa dziedzina, zwłaszcza w naszym kraju. W Stanach Zjednoczonych, gdzie opracowano jej teoretyczne założenia funkcjonuje znacznie dłużej, ale i tak nie można jej porównywać, np. z brajlem, białą laską czy psem przewodnikiem. Pomoce te mają długą historię, a na temat audiodeskrypcji pierwsze teoretyczne opracowania powstały w Stanach Zjednoczonych w 1974 r. W Polsce jaką datę pojawienia się audiodeskrypcji przyjmuje się rok 2006, w którym w białostockim kinie "Pokój" odbył się pierwszy publiczny pokaz audiodeskrypcji. 
Nie czuję się kompetentny, żeby dokładnie omawiać tę formę pomocy. Zwróciłem się więc do p. Barbary Szymańskiej wiceprezes Fundacji "Audiodeskrypcja" o rozmowę na ten temat dla naszych czytelników. Pani Prezes zgodziła się i mam nadzieję, że w lipcu będą mogli Państwo przeczytać całą rozmowę lub jej pierwszą część. Zanim jednak to nastąpi, podaję określenie audiodeskrypcji tak, jak ją zdefiniowała Barbara Szymańska. 
"Najprościej, audiodeskrypcja to werbalny opis widzianego obrazu. Nie jest to opowiadanie ani interpretowanie widzianego obrazu, z czym często bywa mylona. 
Choć opis jest elementem narracji i trudno jest niektórym czasami odróżnić opowiadanie od opisu, gdyż przenikają się one wzajemnie, to jednak w odróżnieniu od opowiadania opis w sposób rzeczowy prezentuje jedynie najistotniejsze cechy wyglądu świata przedstawionego, zaś opowiadanie przedstawia zdarzenia i ich okoliczności prezentując przy tym przeżycia, doznania, nastroje i stany emocjonalne, myśli i sądy. Warto tu zwrócić uwagę na to, jaka treść i w jakiej formie zostaje przekazana. Opowiadanie ma swoją fabułę, swój wątek. Tworząc audiodeskrypcję np. do filmu nie tworzymy nowego wątku poprzez audiodeskrypcję. Audiodeskrypcja pokazuje natomiast obrazy, którymi ten wątek został wypełniony. 
Audiodeskrypcja posługuje się czasem teraźniejszym, nie przedstawia myśli, ocen, motywacji, zamiarów postaci. 
Dzieło jest medium, przez które jego autor komunikuje się z odbiorcą. Audiodeskrypcja powinna zatem być odzwierciedleniem tego komunikatu, jego treści. Rolą odbiorcy jest odczytywanie symboli, przez które autor tworzy komunikat. Odbywa się to na drodze odwoływania się do doświadczeń i wiedzy odbiorcy. Dzięki temu niewidomy odbiorca nie pozostaje biernym słuchaczem i nie musi nic interpretować, gdyż osoba opisująca obraz zrobiła to za niego. To odbiorca decyduje o tym, czy dzieło mu się podoba, czy nie. 
Nie zawsze osoba widząca rozumie dzieło, które ogląda. Niestety, zabrania się tego osobom niewidomym tworząc audiodeskrypcję, która wyjaśnia dzieło. Czy w ten sposób odbiorca niewidomy ma możliwość samodzielnej interpretacji? Czy stwierdzenie, że kobieta z portretu wygląda identycznie jak ta, która siedzi tuż przy nim, sprawia, iż osoba niewidoma, ociemniała zobaczy twarz tej kobiety? 
Niestety, nie. 
Audiodeskrypcja w przedstawianiu świata widzianego jest bliższa "haiku". Odzwierciedla daną chwilę. To mówienie obrazami, a nie osądami. Pokazywanie, a nie opowiadanie. 
Pokazywanie, które odczuwanie i interpretację przedstawionego obrazu pozostawia odbiorcy. 
Pokazywanie, które nie wiąże ze sobą zdarzeń, natomiast niewidomemu odbiorcy pozwala powiązać ze sobą pokazywane obrazy. 
Poprzez język audiodeskrypcji, który zostaje dostosowany do rodzaju dzieła, jego charakteru, daje możliwość bezpośredniego kontaktu z dziełem, z językiem, którym przemawia do odbiorcy autor dzieła. 
Audiodeskrypcja wyznacza "trasę uwagi" widza niewidomego, podczas której, w sposób ciągły i spójny linearnie, wyzwalane są wyobrażenia wizualne. Słownictwo, które posiada desygnaty plastyczne i ekspresywne pozwala odczuć złudzenie naoczności. 
Audiodeskryptor tworząc za ich pośrednictwem krótkie, uporządkowane komunikaty oraz wykorzystując dźwięki mowy, artykulacyjne nacechowanie w celu ich odtworzenia (intonacja, siła, barwa głosu, tempo mówienia) jest w stanie sprawić, by ruchomy obraz pojawił się tak, jak gdyby był przez niewidomego widza oglądany". 
 
A więc u nas audiodeskrypcja pojawiła się w 2006 r. Od tej pory rozwija się bardzo intensywnie. Nie jest to pewnie takie tempo, jak byśmy sobie życzyli, ale postęp jest widoczny i znaczący. 
Audiodeskrypcja wkracza do kin, teatrów, telewizji, muzeów, galerii obrazów, do imprez sportowych. 
Głównym propagatorem tej formy pomocy rehabilitacyjnej w Polsce jest Fundacja "Audiodeskrypcja", której prezesem jest Tomasz Strzymiński. Postaram się o przeprowadzenie rozmowy z p. Prezesem na temat działalności Fundacji. Teraz pragnę tylko podkreślić, że audiodeskrypcja może ułatwić niewidomym percepcję dzieł sztuki, filmu, sztuk teatralnych i imprez sportowych. Może więc mieć duże znaczenie w rehabilitacji psychicznej i społecznej. Dzięki audiodeskrypcji ułatwiony będzie kontakt ze sztuką, a przez to również kontakty z ludźmi, rozmowy na temat filmu, serialu telewizyjnego itd. 
Napisałem, że może mieć, a nie ma. Tak, pomoc ta na razie nie jest zbytnio rozpowszechniona, a niewidomi nie nauczyli się jeszcze z niej korzystać. A i sama audiodeskrypcja wymaga jeszcze doskonalenia, wypracowywania standardów i metod, kształcenia audiodeskryptorów, przekonywania decydentów w dziedzinie sztuki i może jeszcze innych działań. Ważne, że powstała taka pomoc, i że są ludzie, którzy angażują się w jej opracowywanie i propagowanie. Stwarza to szansę doskonalenia i bardziej powszechnego stosowania tej formy tyflopomocy. 
 
 aaa 
1.2. Wyróżnienia dla niepełnosprawnych kobiet 
 
 Źródło: onet.pl 
 
 "Wyróżnienia dla kobiet, które mimo własnej niepełnosprawności, są 
aktywne i wnoszą wkład w różne dziedziny życia, od dziesięciu już lat 
przyznaje poseł Marek Plura. 
- Tytuł jest skrótem od angielskiego Lady 
Disabled, czyli Dama Niepełnosprawna. Jednak skojarzenia z Księżną 
Lady Dianą i jej działalnością prospołeczną są jak najbardziej 
dopuszczalne - mówi poseł. 
 
Zobaczcie, kto został nagrodzony. 
 
W kategorii kultura i sztuka - Monika Kuszyńska 
 
Piosenkarka i autorka tekstów. W 2001 r. została wokalistką odnoszącej wówczas największe sukcesy grupy Varius Manx. Jej debiutancki album, zatytułowany Eta, był siódmym w dorobku zespołu. 
Największymi przebojami, wylansowanymi przez Kuszyńską są: Moje Eldorado, Jestem twoją Afryką, Maj, Pamiętaj mnie, Bezimienna. 
Świetnie rozwijającą się karierę wokalistki przerwał tragiczny wypadek samochodowy, do którego doszło w maju 2006 r. Piosenkarka jest częściowo sparaliżowana i do dziś porusza się na wózku. Nie poddała się. Po kilku latach intensywnej rehabilitacji wraca do aktywnego życia I śpiewania. Ostatnio wzięła udział w programie Bitwa na głosy Została też zaproszona do udziału w koncercie Superpremier na tegorocznym festiwalu w Opolu. Pierwsza solowa płyta Moniki ukaże się już w czerwcu tego roku. 
 
W kategorii dobry start - Małgorzata Strobel 
 
 Od urodzenia jest osobą niesłyszącą, ale mimo to chodziła do powszechnych szkół. Po maturze ukończyła szkołę kosmetyczną, znalazła pracę w zakładzie kosmetycznym, gdzie do tej pory pracuje. Klientki ją kochają, a to największa radość pani Małgorzaty. Wierzy, że w przyszłości uda jej się otworzyć własny gabinet kosmetyczny. 
 
W kategorii aktywność zawodowa - Aleksandra Bartos 
 
Jest absolwentką Wyższej Szkoły Zarządzania im. gen. J. Ziętka w Katowicach o specjalności psychologia w zarządzaniu organizacją. Wiedzę teoretyczną z powodzeniem zamienia na sukces zawodowy. Jest doświadczoną specjalistką ds. rekrutacji niepełnosprawnych pracowników. Własnym przykładem pokonywania niepełnosprawności ruchu przekonuje innych, aby nie bali się podejmować pracy, nawet w sytuacji, gdy wydaje się ona niemożliwa. 
Co nie mniej ważne, przekonuje też pracodawców. Ostatnio dzięki jej staraniom udało się zatrudnić kilkanaście osób na wózkach w jednej z ogólnopolskich firm. 
 
W kategorii aktywność społeczna - Jolanta Kramarz 
 
Fundację Vis Maior Kramarz założyła dziesięć lat temu, by wspierać niewidomych, którzy tak jak ona chcą żyć aktywnie. Jej bogate doświadczenie jako psychologa okazało się bardzo pomocne w fundacji. Z 
odwagą i determinacją broni praw osób niepełnosprawnych. Prowadzona przez nią fundacja przyczyniła się do nowelizacji wielu ustaw umożliwiając np. niewidomym wchodzenie z psami przewodnikami do obiektów użyteczności publicznej czy sklepów. 
Organizuje i prowadzi konferencje, wykłady, lekcje w szkołach, szkolenia autorskie dla firm oraz warsztaty psychologiczne, podczas których uczy otwartej postawy wobec niewidomych i oswaja ludzi widzących z odmiennością. 
 
W kategorii sport - Joanna Mendak 
 
Bez wody nie wyobraża sobie życia. Mała Asia z Suwałk miała chodzić na zajęcia korekcyjne, ale ciocia, która jest ratownikiem, poradziła jej, żeby wybrała pływanie. I pływa od szóstego roku życia. 
Dziś Joanna Mendak to gwiazda polskiego sportu. Jest pływaczką, startuje w grupie niedowidzących, zdobyła już ponad 200 sportowych trofeów. Już jako 15-latka zdobyła dwa medale (złoty i brązowy) Igrzysk Paraolimpijskich w Atenach. W 2006 r. była najlepsza w mistrzostwach świata w RPA. Należą do niej rekordy Europy i świata w pływaniu niepełnosprawnych. W 2008 roku w Pekinie wywalczyła swoje drugie olimpijskie złoto, a także pierwsze srebro i drugi brąz. 
Z powodzeniem rywalizuje także z pływakami w pełni sprawnymi. Zdobyła wicemistrzostwo kraju, triumfowała w Ogólnopolskiej Olimpiadzie Młodzieży w 2006 roku. 
 
 Wyróżnienie specjalne dla Zofii Książek-Bregułowej 
 
Pani Zofia urodziła się w 1920 r. w Kielcach. Studia aktorskie ukończyła na tajnych kompletach Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej w Warszawie. Ostatnie egzaminy zdała przed wybuchem Powstania Warszawskiego, w którym straciła wzrok. 
Mimo tak trudnej dla aktora dysfunkcji, od roku 1949 pracowała w wielu teatrach na Śląsku. Dzięki wielkiemu talentowi i ogromnemu uporowi znakomicie dawała sobie radę również w epizodach wokalno-tanecznych. Dawała setki koncertów żywego słowa dla młodzieży. 
W wieku 54 lat ujawniła także swój talent poetycki, wydając kilka tomików wierszy. 
Po zakończeniu kariery aktorskiej pani Zofia w sposób szczególny związała się z uczniami ze Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Słabo Widzących i Niewidomych w Dąbrowie Górniczej. " 
 
 aaa 
1.3. Straciłem wzrok, ale mam pasję. Jestem szczęśliwy!
Z Tomaszem Lesikiem o życiu w krainie cieni, radości z życia i biegania rozmawia Aneta Konieczny 
 
 Źródło: "Ziemia Lubliniecka" 
 Data opublikowania: 2012-05-18 
 
Tomasz Lesik - rocznik 1954, od 2008 r. startuje w biegach masowych osób z dysfunkcją wzroku. Jest zawodnikiem, który w swojej karierze sportowej ukończył 30 maratonów, 4 Biegi o Nóż Komandosa, przebiegł setki kilometrów. 
 
AK: Tomku, w jakich okolicznościach utraciłeś wzrok, czy ta dysfunkcja towarzyszy Ci od urodzenia? 
 
TL: Nie, wzrok pogorszył mi się w wieku 20 lat, byłem wtedy w wojsku. 20-ste urodziny obchodziłem już w "krainie cieni", bo widzę tylko cienie, zarysy osób i przedmiotów. Spowodowane było to chorobą Lebera, to choroba genetyczna. 
 
AK: Jak zaczęła się Twoja przygoda ze sportem? Kto zaraził Cię bakcylem biegania? 
 
TL: Sport zawsze był obecny w moim życiu, jako młody chłopak grałem w Sparcie, potem niestety utrata wzroku wykluczyła mnie z czynnego uprawiania sportu. Moja niepełnosprawność zaczęła mnie przerażać. Zacząłem pić, popadłem w alkoholizm. W moim piciu osiągnąłem już chyba dno. Pewnego dnia pomyślałem, że czas przestać użalać się nad sobą, znaleźć sobie jakiś cel w życiu, jakąś pasję. Wybór padł na bieganie. Zacząłem trenować, początkowo biegałem w miejscach, w których mogłem to robić sam, biegałem więc na boisku Unii w Lublińcu, później biegałem z kolegami, a raczej za ich cieniami. W 2007 r., na obozie sportowym w Stegnach, spotkałem niewidomego maratończyka - Ryszarda Sawę, dzięki któremu połknąłem bakcyla biegów maratońskich. To właśnie on zapisał mnie na pierwszy maraton we Wrocławiu. Rysiek biegł z przewodnikiem, a ja krok w krok za nimi. Dobiegliśmy w czasie 4,27. To był mój pierwszy sukces. Za dwa tygodnie pojechałem na następny maraton, tym razem do Warszawy. Biegłem wtedy z przewodnikiem Ryszarda Sawy - Staszkiem Spólnikiem. Do 30-tego km biegliśmy razem, później zostawiłem go w tyle, a ja biegłem sam, od cienia do cienia, o mało co nie pobłądziłem. Na mecie byłem po 4 godzinach i 16 minutach. Nie muszę chyba Ci mówić, co wtedy czułem. Emocji towarzyszących przekroczeniu mety maratonu nie można porównać z niczym innym, trzeba to samemu przeżyć, poczuć to. 
W 2009 r., dzięki Fundacji Achilles, udało mi się ukończyć maraton w Nowym Yorku. Dostałem trzech przewodników - Amerykanów. Jako niewidomy maratończyk budziłem wśród kibiców wielkie emocje, skandowali moje imię, to wspaniałe uczucie! 
Na maratonie w Berlinie złamałem magiczny czas 4 godzin i dobiegłem na metę za 3 godziny i 55 minut. 
 
AK: Wspominałeś, że biegasz z przewodnikiem, w jaki sposób wskazuje Ci drogę? 
 
TL: Biegamy związani krótkim sznurkiem. Musimy dostosować swój rytm biegania, przewodnik lekko trąca mnie łokciem przy zmianie kierunku, ostrzega przed nierównościami w jezdni. Najczęściej trenuję z Kazikiem Kordzińskim, Pawłem Zakrzewskim z Łodzi i Andrzejem Rudym z Piekar Śląskich. 
 
AK: Bieganie to też nowe znajomości, ludzie o podobnych zainteresowaniach... 
 
TL: Tak, dzięki bieganiu poznałem wielu wspaniałych ludzi, zarówno biegaczy, jak i organizatorów i wolontariuszy. To właśnie oni są solą biegania i nadają tym startom i rywalizacji sens i punkt odniesienia do życia. 
 
AK: I w maratonie i w życiu ogromne znaczenie ma nasza determinacja w osiąganiu celu i siła woli. Skąd ją czerpiesz? 
 
TL: Na pewno jestem silny siłą moich bliskich, rodziny, przyjaciół. Ogromne pokłady energii czerpię z mojego biegania, pozwala mi ono zmagać się z przeciwnościami losu, także z własną niepełnosprawnością. Myślę, że pozwala mi także być lepszym człowiekiem. 
 
AK: Masz żal do losu? 
 
TL: Nie, moje życie to metafora życia osób widzących. Większość z nich brnie do przodu ścieżkami życia na oślep, bez celu, bez radości życia. Ja jestem niewidomy, ale mam wizję, mam cel w życiu i mogę powiedzieć, że jestem szczęśliwy! 
 
AK: Dziękuję za rozmowę. 
 
aaa 
1.4. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH CZYNNOŚCIACH 
Zapraszamy do kuchni 
Ryszard Dziewa 
 
 ŹRóDłO: "bIULETYN iNFORMACYJNY" maj 2001 r. 
 
Na temat racjonalnego żywienia i sztuki kulinarnej ukazało się w brajlu i na taśmach magnetofonowych sporo pozycji, z którymi warto się zapoznać. To jednak może okazać się niewystarczające. Dlatego cenne mogą być rady niewidomych, którzy posiadają doświadczenia w tym zakresie. 
Organizacja pracy w kuchni wymaga zachowania porządku, tak aby wszystko miało stałe miejsce. Potrzebne przedmioty powinny być w każdym momencie dostępne. Przyprawy, kasze, różne rodzaje mąki itp. przechowujemy w odpowiednich pojemnikach podpisanych brajlem. Jeżeli poszczególne pojemniki będą się od siebie różniły kształtem, wielkością czy fakturą, ułatwi to również szybkie trafienie po odpowiedni produkt. 
W kuchni obowiązuje bezwzględna zasada przestrzegania czystości. Warzywa po przyniesieniu ze sklepu oczyszczamy z ziemi i dokładnie myjemy szczoteczką. 
Jeżeli zakupujemy niewielką ilość mięsa, którą w krótkim czasie chcemy zużyć, wkładamy do służących do tego celu pojemników. O ile zamierzamy przechować mięso przez dłuższy okres, odpowiednio poporcjowane wkładamy do torebek z folii i do zamrażalnika. Folia powinna oddzielać każdą porcję, gdyż zamarzając połączą się i trudno je oddzielić. Mięso dokładnie myjemy przed zużyciem. 
Do gotowania wygodniej jest używać naczyń nieco większych i głębszych. Pojemniejsze naczynie ułatwia mieszanie, a woda wolniej wyparowuje. Co najmniej jedna trzecia objętości garnka powinna pozostawać wolna. 
Do pieczenia ciasta produkty muszą być użyte w odpowiednich proporcjach. Czynność tę ułatwia korzystanie z wagi mówiącej lub przeliczanie produktów na szklanki i łyżki. Warto więc zważyć, ile poszczególnych produktów mieści się w używanych naczyniach. 
Starajmy się kupować nowoczesne zestawy naczyń kuchennych np. garnki z gwizdkiem, pokryte warstwą chroniącą przed przypalaniem, patelnie do dietetycznego przyrządzania mięs. Używanie szybkowarów ułatwia i skraca gotowanie. Ponadto zmniejsza możliwość przypalenia. 
W kuchni powinien znaleźć się dobry robot czy inne urządzenie, ułatwiające i skracające przygotowywanie posiłków. Na rynku znajduje się dużo różnorodnego sprzętu kuchennego. Myślę, że warto kupować sprzęt wielofunkcyjny. 
Do gotowania mleka najlepiej używać garnków do tego celu przystosowanych np. garnków z gwizdkiem. W takim garnku mleko nie wykipi i nie przypali się. Można w nich również gotować zupy mleczne, kasze, budynie. Jeżeli do gotowania mleka używamy zwykłego garnka, to powinien on być wyższy i o pojemności dwukrotnie większej od mleka. W trakcie gotowania mleka w zwykłym garnku nie wolno odchodzić od palnika. Gdy mleko zaczyna się gotować, zmniejsza się szum, potem na chwilę przycicha, a następnie słyszymy pękanie pęcherzyków i charakterystyczny szum unoszącego się kożucha. Wówczas mleko należy odstawić. 
Mleko w proszku gotuje się nieco dłużej; należy go cały czas mieszać, aby się nie przypaliło. 
Kaszę dobrze jest gotować w zestawie dwóch garnków w tzw. kaszaku. Kasze czy ryż przed gotowaniem dobrze jest przepłukać. Tę czynność wykonujemy wsypując odmierzoną porcję do dużego naczynia i zalewamy większą ilością wody. Zawartość mieszamy kilkakrotnie, a następnie zlewamy płyn wraz z zanieczyszczeniami. 
Do oddzielania białka od żółtka służy specjalny przyrząd. Jajka zawsze powinny być świeże i przed zużyciem dokładnie umyte. Dodam, że jajo świeże (do 14 dni od zniesienia) włożone do wody tonie powoli i układa się poziomo. Jajo, które ma 15 do 30 dni od zniesienia układa się w wodzie nieco pionowo, a stare (powyżej 30 dni) - wypływa na powierzchnię wody i ustawia się pionowo. 
Pieczenie ciast na początku każdemu przysparza sporo kłopotów. Warto więc zaczynać od ciast prostych, w których nie tworzy się zakalec. Możemy bez trudu dowiedzieć się, kiedy ciasto zostało upieczone, wkładając do środka zaostrzony patyk. Jeżeli po wyjęciu jest suchy, ciasto jest upieczone. Ważną wskazówką informującą o przebiegu pieczenia jest zapach dochodzący z piekarnika. 
Oczyszczanie i obieranie warzyw nie należy do prostych czynności. Najtrudniej jest obierać ziemniaki, bo najczęściej nie są równe, mają zagłębienia i tzw. oczka. Warto kupować duże i gładkie ziemniaki, gdyż łatwiej jest je obierać. Przy wykonywaniu tej czynności pomocne są obieraczki. Zanim zaczniemy obierać całą powierzchnię, powyjmujmy końcem noża oczka i inne wgłębienia, a wówczas łatwiej zorientujemy się, czy ziemniak jest dokładnie obrany. Skrobanie marchewki czy pietruszki nie powinno sprawiać większych kłopotów. Obrane miejsca są bardziej chropowate. Pamiętajmy, że przed obróbką warzywa należy dokładnie umyć, a liściaste np. sałata muszą być kilkakrotnie płukane. 
Na koniec kilka uwag na temat mięsa. Możemy kupić je odpowiednio pokrojone na kotlety lub befsztyki. Ale przy odpowiedniej wprawie możemy pokroić je sami, używając do tej czynności szerokiego noża. Ze smażeniem i pieczeniem mięsa nie powinniśmy mieć większych kłopotów. Smażące się mięso wydaje charakterystyczny odgłos przypominający bulgotanie. Kiedy tłuszcz zaczyna się lekko wypalać, bulgotanie zmienia się w skwierczenie. Oznacza to, że mięso się zarumieniło. Nie należy dopuszczać do przypalania tłuszczu, gdyż staje się on wówczas toksyczny, szkodliwy dla zdrowia. Mięso należy kłaść na rozgrzany tłuszcz. W przeciwnym razie mięso będzie niesmaczne. W trakcie smażenia, większa ilość tłuszczu chroni potrawę przed przypaleniem. Obecnie zwraca się uwagę na używanie jak najmniejszej ilości tego składnika. Dlatego korzystnie jest zaopatrzyć się w patelnie, służące do smażenia z niewielką zawartością tłuszczu bądź zupełnie bez tłuszczu. 
Zawsze pamiętajmy, że przy estetycznie nakrytym i czystym stole potrawy lepiej smakują, a goście czują się podwójnie uhonorowani. 
Wiem, że zamieszczane przeze mnie odcinki są różnie przyjmowane. Jedni twierdzą, że są to tak oczywiste sprawy, iż szkoda na to miejsca w "Biuletynie", inni zaś informują mnie o potrzebie zamieszczania takich materiałów. Uważam, że podobne informacje są bardzo przydatne dla osób nowo ociemniałych i niewidomych słabo zrehabilitowanych. 
 
Kilka drobnych uzupełnień 
 
Członkowie kolegium redakcyjnego wnieśli kilka drobnych uzupełnień prezentowanego artykułu Ryszarda Dziewy. Przedstawiamy je naszym Czytelnikom. Uważamy, że porady staną się pełniejsze i bardziej przydatne. 
1. Ważny jest sposób ustawiania garnków, a zwłaszcza patelni i rondlów na palnikach kuchenki. Wystające uchwyty powinny być tak skierowane, żeby nie potrącać ich przy wykonywaniu prac w kuchni. Jeżeli uchwyt np. patelni będzie wystawał w kierunku środka kuchni, łatwo go potrącić, zrzucić patelnię i poparzyć się. 
2. W kuchni warto mieć specjalne rękawice służące do chwytania gorących naczyń. Są one szczególnie przydatne przy wyjmowaniu ciasta lub mięsa z piekarnika. 
3. Ziemniaki przed obieraniem należy wymyć. Po obraniu należy je ponownie opłukać i poddać oglądowi dotykowemu. Wówczas miejsca niedokładnie obrane staną się bardziej szorstkie, lepiej wyczuwalne. Łatwiej będzie obrać je do czysta. 
4. Zamiast garnka kaszaka można używać zwykłego. Na czas "dojrzewania" kaszy czy ryżu, garnek należy otulić poduszkami i poczekać aż produkty nabiorą właściwej konsystencji. 
 
 aaa 
2. OKULISTYKA, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE 
 
aaa 
2.1. Przeszczep przywrócił wzrok! Na razie myszom 
Wojciech Moskal 
 
 Źródło: Gazeta Wyborcza 
Data opublikowania: 2012-04-20 
 
Były ślepe od urodzenia. Naukowcy wszczepili im komórki, z których rozwinęły się światłoczułe pręciki. Eksperyment opisuje najnowszy "Nature". 
Kluczowym potwierdzeniem tego, że przeszczep się udał, był "test labiryntu wodnego". Myszy umieszczano w zalewanym wodą i słabo oświetlanym pomieszczeniu, podzielonym na dwie części. By się wydostać z wody, musiały dotrzeć do ukrytego pod jej powierzchnią stopnia, który znajdował się w jednym z pomieszczeń. Drogę wskazywał delikatny sygnał świetlny. Zwierzęta po przeszczepie bez wahania dokonywały właściwego wyboru i kierowały się w kierunku stopnia. W przypadku myszy, które nie zostały poddane przeszczepowi, decydował ślepy traf. 
Pierwszy krok do tego sukcesu opisywaliśmy już sześć lat temu. Wtedy po raz pierwszy w historii udało się przeszczepić odbierające światło fotoreceptory do oka. Dzięki zespołowi prof. Robina Alego z University College of London ślepe myszy zaczynały reagować na światło. W najnowszym "Nature" ci sami naukowcy opisują eksperyment, który jest zwieńczeniem wieloletnich badań. Udowadniają, że metoda jest skuteczna i można dzięki niej przywrócić wzrok. 
 Fotoreceptory - pręciki i czopki, to wrażliwe na światło komórki nerwowe budujące najważniejszą część oka - siatkówkę. Pręciki (w oku jest ich około 100 milionów, mogą reagować nawet na pojedynczy foton światła) odpowiadają za widzenie czarno-białe przy słabym oświetleniu (to tzw. widzenie skotopowe), a czopki za kolorowe. Czasami w wyniku choroby, czy urazu fotoreceptoru ulegają jednak nieodwracalnym uszkodzeniom. Skutkiem jest bądź pogorszenie się wzroku lub nawet jego całkowita utrata. 
Jak temu zaradzić? - Przeszczepić, ale nie same fotoreceptory, ale ich bezpośrednie prekursory - twierdził prof. Ali. Wcześniej wielokrotnie próbowano dokonać tego z komórkami macierzystymi, które są na jeszcze wcześniejszych etapach rozwoju, ale te eksperymenty zakończyły się jednak niepowodzeniem. 
 Swoje doświadczenia naukowcy przeprowadzali na genetycznie zmodyfikowanych myszach. Owa modyfikacja polegała na tym, że przychodziły one na świat z niedziałającymi pręcikami. Nic nie widziały. 
 Zwierzętom wszczepiano prekursory pręcików (każda mysz dostała ich około 200 tys.), które zostały pobrane od zdrowych myszy na różnym etapie rozwoju. Pre-pręciki dzięki inżynierii genetycznej świeciły na zielono, co pozwalało badaczom dokładnie je śledzić. Okazało się, że z powodzeniem zasiedliły chorą siatkówkę i wytworzyły połączenia z obecnymi w niej wypustkami włókien nerwowych. 
 Całkowicie niewidome myszy wkrótce po przeszczepie zaczynały reagować na światło. Co więcej w odróżnieniu od doświadczenia z 2006 roku, naukowcy byli teraz w stanie dowieść, że impulsy nerwowe z nowych pręcików biegły do właściwych rejonów w mózgu (odpowiedzialnych za analizę obrazu) i aktywowały je. 
 
aaa 
2.2. Implanty pomagają odzyskać wzrok 
 
 Źródło: Polskie Radio/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2012-05-03 
 
Niemieccy naukowcy stworzyli specjalne implanty pozwalające na częściowe przywrócenie wzroku. 
Implanty mają trzy milimetry kwadratowe powierzchni, każdy z nich wyposażony jest w półtora tysiąca odbierających światło receptorów. Wysyłają sygnały do nerwu wzrokowego i dalej do mózgu. Ich czułość można regulować specjalnym sterownikiem umieszczonym za uchem. 
Po raz pierwszy implanty wszczepiono w brytyjskich klinikach w Londynie i w Oksfordzie, dwóm niewidomym mężczyznom. Wiadomo, że w obu przypadkach nerw wzrokowy zadziałał. Jak przyznają specjaliści trzeba teraz "obudzić" mózg, by nauczył się on odbierać sygnały wysyłane z oka. 
 
 aaa 
2.3. Przełomowe odkrycie dla niewidomych osób? 
 
Źródło: Onet.pl 
 
 Wynalezione w USA bioniczne oko ma przywracać wzrok osobom niewidomym. Nowoczesne urządzenie ma być prostsze i skuteczniejsze od poprzednich prototypów. 
Niedawno niemieccy i brytyjscy naukowcy testowali podobny implant wszczepiany na dno oka. Niewidomi pacjenci rozróżniali dzięki niemu kształty. - Jeden z naszych ochotników rozróżniał nie tylko kształty ale nawet litery - tłumaczy profesor Robert McLaren z Oksfordu. 
Dotychczasowe urządzenia wymagały jednak zewnętrznego zasilania z małej bateryjki umieszczonej za uchem. Amerykańskie bioniczne oko baterii nie potrzebuje: energii dostarczają specjalne okulary, które wysyłają skupione wcześniej promienie podczerwone do wszczepionego implantu. Ten działa jak ogniwo słoneczne: przetwarza światło na impuls elektryczny, który przez nerw wzrokowy przesyłany jest do mózgu. 
Na razie nowego urządzenia nie testowano jeszcze na ludziach, ale eksperymenty na szczurach wypadły bardzo dobrze. Wyniki badań naukowcy z Uniwersytetu Stanforda opisują w tygodniku Nature. 
 
aaa 
2.4. Katowice: chirurdzy-okuliści testują śródoperacyjny tomograf optyczny 
 
Źródło: MSX/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2012-05-19 
 
Na zdj.: operacja z zastosowaniem śródoperacyjnego tomografu optycznego w SPSK nr 5 SUM w Katowicach 
Śródoperacyjny tomograf optyczny - pierwsze tego typu urządzenie w Polsce - otrzymali do testów lekarze z Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego nr 5 Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach od twórców urządzenia pracujących w Klinice Okulistycznej Uniwersytetu Schleswig-Holstein w Lubece, w Niemczech. 
Urządzenie umożliwia zwiększenie precyzji przeprowadzanych zabiegów ponieważ w ich trakcie można wykonać tomografię (przekrój siatkówki, rogówki) z niespotykaną dotąd dokładnością. Można np. skorygować efekt operacji uwzględniając detale, które do tej pory, nawet z wykorzystaniem mikroskopu, były dla oka operującego lekarza nieosiągalne. 
Dla pacjentów użycie śródoperacyjnego tomografu optycznego oznacza przede wszystkim mniejszy stres i rosnące szanse na to, że reoperacja z ponownym znieczulaniem nie będzie konieczna. 
 
W szpitalu klinicznym przy ulicy Ceglanej w Katowicach z roku na rok wzrasta liczba wykonywanych operacji okulistycznych: w sumie w 2009 roku przeprowadzono ich 10,3 tys., a w 2011 r. - aż 11,4 tys. 
 
 aaa 
2.5. Lek stosowany w cukrzycy skuteczny w groźnym zapaleniu oka 
 
 Źródło: PAP/Rynek Zdrowia 
 2012-05-09 
 
Środek przepisywany chorym na cukrzycę może pomóc osobom cierpiącym na zapalenie błony naczyniowej oka - informują naukowcy na łamach pisma "Investigative Ophthalmology & Visual Science". 
Metformina to jeden z najczęściej stosowanych leków obniżających poziom glukozy we krwi osób z cukrzycą typu 2. Według naukowców z University of Texas Medical Branch (UTMB) w Galveston (USA) może ona być z powodzeniem wykorzystywana także w leczeniu bolesnej choroby oka, która może prowadzić do utraty wzroku. 
Zapalenie błony naczyniowej oka odpowiada za 10-15 proc. przypadków ślepoty w Stanach Zjednoczonych oraz nawet większy odsetek na świecie. Przyczyna często nie jest jednoznaczna;	 zapalenie może być wynikiem zarówno choroby bakteryjnej, jak i zaburzenia autoimmunologicznego. Jedyną dostępną metodą leczenia są obecnie sterydy, które powodują poważne działania uboczne i nie mogą być przyjmowane przez długi czas - podkreślają autorzy badań. 
Podczas eksperymentów na szczurach laboratoryjnych badacze zaobserwowali, że metformina pomogła zwalczyć chorobę u gryzoni, którym wcześniej podano endotoksyny wywołujące stan zapalny bardzo zbliżony do infekcji bakteryjnej. - Preparat miał nie tylko działanie lecznicze, ale także prewencyjne. Gdy szczury otrzymały go wcześniej, nie rozwinęło się u nich zapalenie błony naczyniowej. Jeżeli podaliśmy go po wytworzeniu się stanu zapalnego, działał leczniczo. 
Jest to możliwe dzięki silnym właściwościom przeciwzapalnym metforminy - mówi Satish Srivastava z UTMB. Lek działa poprzez aktywację enzymu AMPK (kinaza aktywowana 5AMP), który tłumi aktywność białka NF-kappa B. To z kolei zmniejsza produkcję cytokin i chemokin inicjujących zapalny. 
Ze względu na to, że metformina jest szeroko stosowana w leczeniu cukrzycy, naukowcy mają nadzieję, że, o ile testy przeprowadzone wśród ludzi przyniosą pozytywne rezultaty, zostanie ona szybko zaaprobowana jako środek leczniczy dla osób cierpiących na zapalenie błony naczyniowej oka. 
- Wiemy już, że lek jest bezpieczny. Teraz pozostaje tylko zbadać jego skuteczność na ludziach - podsumowują. 
 
 aaa 
2.6. Tyfloarea - otoczenie przyjazne dla niewidomych i słabowidzących System oznakowań polisensorycznych 
Dr Jan Piotr Omieciński 
 Katedra Geometrii Algebraicznej i Informatyki Teoretycznej Wydział Matematyki i Informatyki UŁ 
 
Źródło: "Biuletyn przedkonferencyjny" wydany przed "Reha for the Blind in Poland" 
 
Aby osoby z uszkodzonym wzrokiem mogły swobodnie, samodzielnie poruszać się, nie wystarczy nabycie odpowiednich umiejętności. Muszą wiedzieć gdzie się znajdują i jak wygląda otoczenie, w którym przebywają. Te zadania spełnia opracowywany przez Fundację "Szansa" system TYFLOAREA TA. 
TYFLOAREA TA jest całościowym systemem oznakowań przestrzeni dostarczającym osobom z dysfunkcją wzroku informacji: dźwiękowych, głosowych, wizualnych i dotykowych o otoczeniu, w którym przebywają. 
System TYFLOAREA TA składa się z następujących elementów: 
- dźwiękowej i głosowej informacji automatycznej i na żądanie 
- poziomych oznakowań: naprowadzających, informujących i ostrzegających 
- planów i map oraz tabliczek informacyjno-identyfikujących 
- tekstowych informatorów dźwiękowych 
- informatorów i opisów w brajlu i powiększonym druku. 
Wymienione powyżej elementy mają taką formę i kolorystykę, że dostępne są dla wszystkich osób z dysfunkcją wzroku. 
 
 aaa 
2.7. Gotowi na Euro? 
Beata Rędziak 
 
 Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2012-04-25 
 
Na wielu odcinkach Stadionu Narodowego trwają prace wykończeniowe; do Euro 2012 coraz mniej czasu. Mieliśmy okazję przyjrzeć się, na jakie udogodnienia w nowo wybudowanym obiekcie mogą liczyć osoby z niepełnosprawnością. 
 
Wejście VIP 
 
Kibic z niepełnosprawnością, który przyjedzie na stadion samochodem, będzie mógł wjechać od strony Wybrzeża Szczecińskiego przez wejście VIP. Na poziomie -3 jest 35 miejsc parkingowych dla osób z niepełnosprawnością. Daria Kulińska, rzeczniczka Narodowego Centrum Sportu, zapewnia, że po uprzednim zgłoszeniu przez organizatora, że takich miejsc potrzeba więcej, ich liczba zostanie zwiększona. 
 
Windą na poziom 0 
 
Z poziomu -3 wraz z naszymi gośćmi: poruszającą się o kulach Magdaleną Musiał, niedowidzącym Mateuszem Ciborowskim oraz wózkowiczem Pawłem Karpińskim wjeżdżamy na poziom 0. - Przy wyjściu z windy było ślisko, kule jeździły po marmurowej powierzchni - stwierdziła Magdalena Musiał. 
Mateusz Ciborowski zauważył, że przy wejściu i wyjściu z windy nie ma żółtych linii. - Żółty kolor jest najdłużej widziany przez osobę z dysfunkcją wzroku, dlatego PZN zaleca stosowanie właśnie go jako najdogodniejszego dla osób niedowidzących - tłumaczy. - Bardzo dobrze, że na guzikach w windzie są napisy w brajlu - dodaje. 
Kamil Kowalski, specjalista ds. projektowania dostępnego, potwierdza iż w rozporządzeniu ministra infrastruktury z 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, mowa jest o tym, że krawędzie stopni schodów w budynkach użyteczności publicznej powinny być oznakowane kolorem kontrastującym z kolorem posadzki. 
 
Przed wyjściem na trybuny znajduje się wysoka okrągła lada do obsługi kibiców - dla tych na wózku przewidziane są dwa stanowiska, po jednym z każdej strony. Nie przewidziano jednak obniżonej lady w punkcie gastronomicznym dla VIP. 
Oprowadzający nas po stadionie Łukasz Świtalski zapewnia jednak, że każdy VIP na wózku zostanie indywidualnie obsłużony przez stewarda. 
 
Po wyjściu na trybuny widzimy miejsca dla osób niepełnosprawnych i ich opiekunów; jest ich 111: 40 z jednej, 40 - z drugiej, 19 - z trzeciej i 12 - z czwartej. Świtalski twierdzi, że każdy kibic z niepełnosprawnością musi obowiązkowo przybyć na stadion z opiekunem; jest to konieczne na wypadek ewakuacji, kiedy osobę z niepełnosprawnością trzeba by było doprowadzić do ruchomych schodów, a potem do drogi przeciwpożarowej. 
 
W razie niebezpieczeństwa 
 
Ewentualna ewakuacja wydaje się większym problemem, gdyż jak tłumaczą towarzyszący nam stewardzi, windy w takiej sytuacji zjeżdżają z poziomu, na którym się znajdują, i nie wracają już na górę. Co wtedy z osobami na wózkach? 
W takiej sytuacji - zapewniają nasi przewodnicy - osoba taka zostanie przeniesiona przez wolontariuszy lub stewardów do ruchomych schodów. 
 
Schody na trybunach pomiędzy rzędami krzeseł są oznakowane żółtą linią tylko po bokach. - Ani pierwszy, ani ostatni stopień schodów nie jest oznaczony żółtą linią; zszedłem na dół i nie zauważyłem kałuży, która była na samym dole schodów, przy murawie - konstatuje Ciborowski. 
 
Toalety 
 
Na poziomie 0 znajduje się zaplecze gastronomiczne z kilkoma punktami z obniżoną ladą do obsługi osób na wózkach czy niskiego wzrostu. Również na tym poziomie znajduje się 9 toalet dla osób z niepełnosprawnością. 
- Drzwi wejściowe są ciężkie, ja sobie poradziłem, ale ktoś mniej silny może mieć kłopot z otwarciem. Dobrze byłoby też, żeby klamka znajdowała się trochę niżej, bo dla niektórych osób dosięgnięcie do niej może być problemem; za wysoko też zamontowano regulację lustra - mówi Paweł Karpiński. 
Oznaczenie toalet nie jest zbyt widoczne; choć cała przestrzeń utrzymana jest w szarości, dającej poczucie intymności, to jednak dla osób z dysfunkcją wzroku może być ona kłopotliwa. Zwraca na to uwagę też Magdalena Musiał. - Toaleta jest słabo widoczna. Poza tym przy schodach na trybunach nie ma poręczy; są one bardzo ważne np. dla osób poruszających się o kulach - mówi. 
 
Więcej oznaczeń 
 
Nasi goście zgodnie twierdzą, że mogłoby być więcej widocznych oznaczeń, które pomagałyby w sprawnym przemieszczaniu się. Ciborowski podkreśla, że z jego punktu widzenia ważniejsze niż wsparcie stewarda byłyby papierowe mapy w brajlu. - Zaznaczenie na nich punktu "tu jesteś" dałoby mi doskonałą orientację w terenie, pozwoliło na samodzielność i swobodne przemieszczanie się; niekoniecznie windą, ale np. schodami ruchomymi, którymi uwielbiają jeździć moje dzieci - mówi. 
 
Do poprawki 
 
Niezmotoryzowani kibice z niepełnosprawnością będą mogli wejść na stadion bramą nr 2, od ronda Waszyngtona. Świtalski zapewnia, że do Euro będzie wykończone także drugie wejście, od Alei Zielenieckiej. 
Nasz przewodnik poprosił nas o sprawdzenie, czy podjazd wyłożony kostką - z trybun do drogi przeciwpożarowej - nadaje się do zjazdu dla osoby na wózku, gdyż wcześniejsze testy organizatorów wykazały, że zadanie to sprawia duże trudności. 
Paweł Karpiński podjął próbę zjechania podjazdem na dół. - W połowie drogi okazało się, że zjazd jest tak stromy, że wysuwam się z wózka, poza tym kółka zaczęły się ślizgać po kostce - ocenia. By bezpiecznie zjechać na dół, konieczna była pomoc innej osoby. Dlatego od wejścia do trybun prowadzi ścieżka o specjalnej nawierzchni HanseGrand. Na razie jeszcze bez poręczy, które mają zostać zamontowane przed mistrzostwami. - Bez problemu można się tu poruszać na wózku - ocenił po przejechaniu się aleją Paweł Karpiński. 
Kamil Kowalski, który widział stadion w Gdańsku i Poznaniu bardzo pozytywnie ocenia Stadion Narodowy, również pod względem dostosowania do potrzeb osób z niepełnosprawnością. - Organizacja komunikacji w tej dużej przestrzeni jest dość oczywista i jasna. Ewenementem jest, że pomyślano o toaletach dostosowanych dla osób niepełnosprawnych przy szatni zawodników. Oznacza to, że organizatorzy biorą pod uwagę organizację imprez także z udziałem niepełnosprawnych zawodników - mówi architekt. 
 
 aaa 
2.8. Karnety dla osób niepełnosprawnych na sezon 2012/13 
 
 Źródło: www.legia.com 
Data opublikowania: 2012-05-09 
 
Miło nam poinformować, że KP Legia Warszawa przygotowała dla swoich niepełnosprawnych Kibiców specjalnie zniżki, a także darmowe wejściówki na kolejny sezon przy Łazienkowskiej. 
Osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności mogą otrzymać od Klubu darmowy karnet dla siebie oraz Opiekuna. W tym celu należy wysłać zgłoszenie wraz z kopią zaświadczenia o niepełnosprawności na adres mailowy magdalena.lipka@legia.pl. 
Zgłoszenia można wysyłać od czwartku 10 maja, podając nr karty kibica - swój oraz Opiekuna, a także informację o sposobie poruszania się. W mailu można również zawrzeć prośbę o przyznanie miejsca parkingowego. Liczba miejsc jest ograniczona, w związku z czym liczy się kolejność zgłoszeń. 
Karnety będą obowiązywały na mecze T-Mobile Ekstraklasy, Pucharu Polski oraz Ligi Europejskiej rozgrywane przez Legię na Pepsi Arenie. 
Dla osób o umiarkowanym oraz lekkim stopniu niepełnosprawności przygotowaliśmy odpowiednio rabaty 50 proc. oraz 20 proc. na zakup karnetu lub biletów na pojedyncze spotkania (dot. wszystkich sektorów z wyłączeniem sektorów biznesowych oraz sektorów rodzinnych). 
Zgłoszenia wraz z kopią zaświadczenia o niepełnosprawności należy przesyłać na adres mailowych magdalena.lipka@legia.pl. Zgłoszenia można wysyłać od czwartku 10 maja, podając swój nr karty kibica. 
Dane odnośnie przyznanych zniżek zostaną zapisane w systemie sprzedażowym. 
 
AUDIODESKRYPCJA NA STADIONIE LEGII 
 
Piłka nożna jest pasją milionów ludzi na całym świecie. W gronie tym są również osoby, które nie mogą w pełni cieszyć się oglądaniem popisów piłkarzy, ale nie przeszkadza im to we wspieraniu ulubionej drużyny i przeżywaniu emocji towarzyszących meczom. 
Aby zapewnić Kibicom niedowidzącym możliwość jeszcze pełniejszego uczestniczenia w widowiskach sportowych, Legia Warszawa zaoferowała im dostęp do specjalnego komentarza meczowego opisującego wydarzenia na boisku - tzw. audiodeskrypcji. 
- Dzięki tego typu usłudze fani, którzy mają problemy ze wzrokiem, mogą chociaż oczyma wyobraźni "zobaczyć" to co dzieje się na murawie. Taki komentarz jest bardzo specyficzny i różni się mocno od tego, który możemy usłyszeć na co dzień w telewizji i radio - mówi Michał Kocięba, Rzecznik prasowy Legii Warszawa. 
 
Partnerem projektu jest Fundacja na Rzecz Rozwoju Audiodeskrypcji "Katarynka", a spotkania relacjonują dziennikarze radia TOK FM - Kamil Rutkowski i Michał Janczura. 
 
Na stadion należy zabrać ze sobą telefon komórkowy z zestawem słuchawkowym, za pomocą którego możliwy będzie odbiór sygnału i słuchanie komentarza (częstotliwość 95 FM). 
 
Osoby niewidome bądź niedowidzące, które nie są zainteresowane karnetem na cały sezon, mogą zgłaszać chęć udziału w konkretnym wydarzeniu wysyłając zgłoszenie na maila magdalena.lipka@legia.pl, maksymalnie na dzień przed meczem do godz. 17:00, załączając kopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oraz podając nr kart kibica - swój oraz ewentualnie Opiekuna. 
 
 aaa 
3. ROZMOWA MIESIĄCA 
Z Hanną Pasterny rozmawia Stanisław Kotowski (cz. 3) ) 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
S.K. - Z poprzednich części naszej rozmowy czytelnicy wiedzą już sporo o Pani życiu, zmaganiach i osiągnięciach. Ma Pani interesujące doświadczenia. Co chciałaby Pani powiedzieć młodym osobom niewidomym? 
 
H.P. - Nie pozwólcie, by stosowano wobec was taryfę ulgową. Na dłuższą metę ulgowe traktowanie nikomu nie wychodzi na dobre. W liceum w parach sprzątałyśmy klasę. Ktoś zaproponował, by mnie zwolnić z tego obowiązku, ale się nie zgodziłam, mimo że sprzątanie nie jest pasjonującym zajęciem. 
 
S.K. - W czasie Pani studiów chyba jeszcze nie było pełnomocników ds. studentów niepełnosprawnych. Jak ocenia Pani tę instytucję? 
 
H.P. - W Nauczycielskim Kolegium Języków Obcych nie było pełnomocnika. Natomiast na krakowskiej Akademii Pedagogicznej to stanowisko zostało utworzone, gdy byłam na ostatnim roku. Dowiedziałam się o tym w ostatnim semestrze, dzięki rozesłanej na wszystkie wydziały ankiecie. W tym czasie niepełnosprawnym studiującym zaocznie nie przysługiwało ani stypendium specjalne, ani naukowe. Miałam wysoką średnią, więc złożyłam podanie o zwolnienie z opłaty za ostatni semestr lub jej obniżenie. Poparcie mojej prośby przez pełnomocnika okazało się bardzo przydatne. Podczas studiów podyplomowych na Uniwersytecie Śląskim z pomocy pełnomocnika skorzystałam o tyle, że zwróciłam się do jego biura z prośbą o udostępnienie mi wersji elektronicznej kilku książek. Zostałam skierowana do konkretnej osoby z uczelnianej biblioteki, która zeskanowała mi materiały. 
 
S.K. - Tak wyglądają Pani skromne doświadczenia w kontaktach z pełnomocnikiem. Co jednak myśli Pani o tej instytucji w sensie ogólnym? 
 
H.P. - Obecnie na wielu uczelniach jest pełnomocnik ds. niepełnosprawnych studentów. Uważam, iż to stanowisko jest potrzebne. Dobrze, że jest osoba koordynująca działania na rzecz niepełnosprawnych. Podoba mi się pomysł organizowania przez niektóre uczelnie zajęć z orientacji przestrzennej czy logopedycznych dla niesłyszących. 
 
S.K. - Czy więc Pani ocena jest jednoznacznie pozytywna? 
 
H.P. - Niezupełnie. Odnoszę wrażenie, że epoka pełnomocników nie wszystkim wyszła na dobre. Mam kontakt z ludźmi, którzy się od nich uzależnili. Obecność pełnomocnika sprawia, że niektórzy studenci czują się zwolnieni z myślenia, odpowiedzialności, aktywności i kreatywności. Po co się wysilać, skoro ktoś inny może coś za mnie załatwić. Znam młodych ludzi, którzy wybierając uczelnię, kierowali się właśnie tym, że jest na niej pełnomocnik. Nie powinniśmy uzależniać realizacji swoich marzeń i pasji od osób trzecich. Jedna z niewidomych koleżanek opowiadała mi o jakimś nieistotnym incydencie z wykładowcą. Opowieść zakończyła stwierdzeniem: "Zagroziłam mu, że pójdę na skargę do pełnomocnika ds. niepełnosprawnych studentów, bo czuję się dyskryminowana". 
 
S.K. - Myślę, że w ten sposób można osiągnąć cel odwrotny do zamierzonego. 
 
H.P. - Z pewnością tak. Wiem, że niektóre sytuacje bywają trudne. Są też wykładowcy, którzy rzeczywiście dyskryminują niepełnosprawnych, ale to rzadkość. Jednak nie jest dobrze, gdy pełnomocnika angażuje się nawet w drobne sprawy. Prowadzi to tylko do eskalacji konfliktu, a jako że ludzie mają tendencję do generalizowania, u wykładowcy może wywołać to wrogość i niechęć do wszystkich niepełnosprawnych studentów. 
 
S.K. - Poruszyła Pani bardzo ważny problem. Czy zechciałaby Pani powiedzieć coś więcej na ten temat? 
 
H.P. - Szkoda, iż niektórzy nie umieją przyznawać się do błędów. Przecież niejednokrotnie zarzuty profesorów są słuszne, a ich przyczyną wcale nie jest niepełnosprawność, lecz zaniedbania studentów. Wygórowane oczekiwania i bezzasadne roszczenia rzutują również na kontakty z pełnosprawnymi kolegami z roku. Widzą niezadowolenie niewidomego i wieczne pretensje do całego świata. Warto, byśmy o tym pamiętali. Studiowanie na tych samych zasadach sprawia dużą radość, a osiągnięcia, w zdobycie których włożyło się dużo wysiłku i pracy, dają ogromną satysfakcję. Wiele spraw jesteśmy w stanie załatwić sami i doskonale potrafimy to zrobić bez ingerencji pełnomocnika. Spróbujmy dzięki temu unikniemy wielu nieprzyjemnych sytuacji, uwierzymy we własne siły i staniemy się bardziej pewni siebie. 
 
S.K. - To bardzo ważna uwaga. Zdarza się, że jakieś ułatwienie staje się utrudnieniem. Myślę jednak, że jeżeli niewidomi studenci będą korzystali z umiarem i zrozumieniem z pomocy pełnomocników, ich rola będzie pożyteczna. 
 
H.P. - Właśnie, chodzi o umiar i wyczucie. 
Poruszę jeszcze jedną ważną kwestię, o której chyba w ogóle się nie mówi. Moim zdaniem uczelniani pełnomocnicy powinni wspierać także niepełnosprawnych wykładowców oraz pozostały personel. Może tak się dzieje, lecz nie natrafiłam na taką informację na żadnej stronie internetowej. W Polsce jest sporo uczelni, więc zapewne nie zajrzałam na strony wszystkich, lecz pracownicy naukowi nie wiedzą, że mogliby poprosić o pomoc w biurze ds. niepełnosprawnych. Należy czym prędzej to zmienić. Sądzę, że ma to duże znaczenie zwłaszcza w przypadku wykładowców z ukrytymi niepełnosprawnościami, np. zaburzeniami psychicznymi. Pełnomocnik powinien ich wesprzeć w trudnych chwilach np. w razie nieporozumienia ze zwierzchnikiem lub studentami albo gdy potrzebne jest zaspokojenie specjalnych potrzeb: odpowiednie oświetlenie, cichy gabinet, zajęcia o określonej porze dnia, gdy wykładowca jest bardziej komunikatywny. Jeden z przeciwpadaczkowych leków, który zażywałam przez kilka lat, powodował senność. Trudno było mi się więc skupić na pierwszych lekcjach. Sądzę, że gdybym miała prowadzić rano zajęcia ze studentami, wypadłyby fatalnie. 
 
S.K. - Byłem przekonany, że właśnie tak jest, że jest to pełnomocnik ds. osób niepełnosprawnych, a nie tylko studentów. W marcowej "WiM" z 2010 r. można przeczytać rozmowę z dr. Czesławem Ślusarczykiem, który jest pełnomocnikiem rektora ds. osób niepełnosprawnych w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie. Do jego obowiązków należy udzielanie pomocy niepełnosprawnym studentom i pracownikom. 
 
H.P. - Cóż, jak już wspomniałam, zapewne nie zajrzałam na strony internetowe wszystkich polskich uczelni. To dobrze, że p. Czesław Ślusarczyk pomaga również niepełnosprawnym pracownikom, ale nie wszędzie tak jest i nie wszyscy pracownicy wiedzą, że mogą korzystać z takiej pomocy. Chyba też niepełnosprawni pracownicy nie chcą ujawniać swojej niepełnosprawności, zwłaszcza takiej, która nie jest widoczna. 
Wydaje mi się, że w ciągu siedmiu lat moich studiów miałam zajęcia z dwiema osobami niepełnosprawnymi. Nikt nam nie mówił o ich niepełnosprawności, nie wiem, czy zostały zdiagnozowane, ale było im bardzo trudno. Nam chwilami również. Niedawno starałam się przekonać pewną panią profesor, by skorzystała z pomocy uniwersyteckiego biura ds. osób niepełnosprawnych. Powiedziała, że takiej możliwości w ogóle nie brała pod uwagę, bo przecież to jest biuro dla studentów. Bała się, że skoro będzie pierwszym wykładowcą zwracającym się tam o pomoc, natychmiast się to rozniesie i straci pracę. Rozważyłyśmy korzyści i zagrożenia. Obiecała, że się zastanowi. Bardzo bym chciała, by wykładowcy mieli przeświadczenie, że te biura są także dla nich i nie bali się prosić o pomoc. 
 
S.K. - Jest to bardzo ważna opinia i są to bardzo ważne rady. Wróćmy jednak jeszcze do taryfy ulgowej. Jej przeciwieństwem jest nadmiar ambicji. Wspominaliśmy już o tym. Czy zechce Pani dodać jeszcze jakieś uwagi? 
 
H.P. - Jestem przeciwniczką ulgowego traktowania, ale wygórowana ambicja też może wyrządzić wiele złego. Już w liceum wiedziałam, że chcę zrobić doktorat. Pod koniec studiów byłam tego całkowicie pewna. Na Uniwersytecie Śląskim powiedziano mi, że przez najbliższe dwa lata nie będzie to możliwe, bo kilku romanistów odchodzi na emeryturę. Zachodziłam w głowę, czy to prawda, czy problem tkwi w tym, że nie widzę. Byłam rozczarowana, lecz kilka lat później zrozumiałam, iż miałam wielkie szczęście, że nie przyjęto mnie na te studia. Uświadomiłam sobie, iż na doktoracie zależało mi jedynie dlatego że chciałam się wykazać i udowodnić wszystkim, iż mimo niepełnosprawności, trzy literki przed nazwiskiem zamienię na dwie. To była chora motywacja. Gdyby mnie przyjęto, zmarnowałabym mnóstwo czasu. Nie wyjechałabym również na ponaddwumiesięczny, zorganizowany przez Wojtka i Agnieszkę Majów staż do Niemiec, ani na wolontariat do Belgii, bo wolałabym nie brać dziekańskiego urlopu (nie lubię zostawiać niedokończonych spraw). Schowałabym się w bezpiecznym świecie książek. Zamiast logopedycznych studiów i ciekawych praktyk, grzebałabym w archiwach i pisała niepotrzebną nikomu pracę z francuskiej literatury. Zapewne nie poznałabym też Helen, a jeśli nawet byśmy się spotkały, nie miałabym czasu na powolne wchodzenie do jej świata, odkrywanie, jak pięknym jest człowiekiem i nie powstałby "Tandem w szkocką kratkę". Byłabym samotna i nieszczęśliwa. 
 
S.K. - Czyżby sprawdziło się powiedzenie: nie ma tego złego, które nie wyszłoby na dobre? 
 
H.P. - Można tak powiedzieć. Obserwując siebie i innych, widzę, że jeśli osoba niepełnosprawna jest ambitna, za wszelką cenę stara się udowodnić pełnosprawnym, że we wszystkim im dorównuje, jest nawet od nich lepsza. Z jednej strony to dobrze, bo się uczymy i rozwijamy, lecz z drugiej jest to niszczące. Ucieczka w naukę jest bardzo niebezpieczna. Przychodzi bolesny moment, gdy się odkrywa, co się straciło. "Zatęskniłem za ludźmi" - wyznał mi kiedyś jeden z wykształconych uczestników rekolekcji dla głuchoniewidomych. Ta rozmowa bardzo mnie poruszyła. Może za kilka lat wrócę do pomysłu napisania doktoratu, a może doktoratu w ogóle nie zrobię, bo będą ważniejsze sprawy. Jeśli jednak się na to zdecyduję, najpierw odpowiem sobie na pytanie "dlaczego chcę napisać doktorat". Pozwoli mi to na podjęcie świadomej decyzji. 
 
S.K. - Tu znowu trochę się różnimy. Ja chciałem mieć te dwie literki przed nazwiskiem, ale to tak dla siebie. Nigdy ich nie używałem. Ma Pani jednak rację, że żywy człowiek jest większą wartością niż zakurzone manuskrypty w bibliotekach i archiwach. 
 
H.P. - Nikt nie jest alfą i omegą. Każdy ma inne talenty, predyspozycje i możliwości. Dzięki temu możemy wzajemnie się uzupełniać. Nikt nie jest też samowystarczalny, niezależnie od tego, czy jest pełnosprawny, czy niepełnosprawny. Na szczęście nie żyjemy na bezludnej wyspie. Spotykamy ludzi, którzy mogą nam pomóc. Innym razem to oni będą potrzebowali naszej pomocy. 
 
S.K. - Właśnie, pomoc - niełatwo o nią prosić. 
 
H.P. - Owszem, proszenie o pomoc nie jest ani łatwe, ani przyjemne. Wymaga przyznania się do niewiedzy, słabości, zmierzenia się z kompleksami, pokonania chorej ambicji i zaakceptowania własnych ograniczeń. To żmudny, bolesny proces. Jednak warto podjąć to wyzwanie. Praktyka czyni mistrza i potem jest już znacznie łatwiej. 
 
S.K. - Wspomniała Pani o epilepsji. Jak to wygląda obecnie? 
 
H.P. - 	Od dziewięciu lat nie mam już ataków padaczki. Miałam je tylko rano. Mimo że nie było to łatwe, informowałam o nich osoby, z którymi gdzieś wyjeżdżałam, wiedziała też o nich moja grupa na studiach. Mówienie o tym było dla mnie trudne, ale uważam, że tak istotnych rzeczy nie wolno zatajać. To się po prostu nie opłaca, bo w razie ataku osoba niepoinformowana może się przestraszyć, stracić do nas zaufanie i unikać dalszego kontaktu. 
 
S.K. - Znowu przekazuje Pani czytelnikom ważną prawdę. Ale życie z padaczką nie jest łatwe. 
 
H.P. - To oczywiste, ale epilepsja była dla mnie trudnym, lecz potrzebnym doświadczeniem. Otrzeźwiła mnie, zmuszając do zmiany trybu życia. Dzięki niej odkryłam, że życie to coś więcej niż nauka. Czasem Pan Bóg musi nami potrząsnąć, a to, co w tym momencie jest dla nas tragedią, z perspektywy czasu okazuje się błogosławieństwem. 
 
S.K. - Jeżeli podobne słowa padłyby z ust osoby sprawnej, zdrowej, bez szczególnych problemów, nie miałyby tak mocnej wymowy. Pani, jako osoba niewidoma z problemami neurologicznymi, wypowiada je na podstawie własnych doświadczeń. Mają one więc dużą wagę. Czy doda Pani coś ważnego, szczególnie dla młodych? 
 
H.P. - 	Bardzo ważne, zwłaszcza dla osób młodych, jest to, by się rozwijać i poszerzać horyzonty. W roku 2005, dzięki udziałowi w intensywnym szkoleniu zorganizowanym przez stowarzyszenie Szkoła Liderów, poznałam ciekawych ludzi, sporo dowiedziałam się o liderstwie i prowadzeniu debat. Mimo iż zazwyczaj moim wystąpieniom publicznym nadal towarzyszy mniejsza lub większa trema, nie mam problemu z zabraniem głosu na konferencji, szkoleniu, czy odpowiadaniem na pytania podczas spotkań autorskich. Jadąc na ten dwunastodniowy kurs, nikogo nie znałam. Stresowało mnie to, bo z natury jestem nieśmiałą introwertyczką. Teraz często sama uczestniczę w różnych szkoleniach i konferencjach, w tym międzynarodowych. Jest to już dla mnie dużo łatwiejsze. Ze Szkołą Liderów mam stały kontakt. To za jej pośrednictwem otrzymałam stypendium organizacji Trust for Civil Society in Central and Eastern Europe. 
 
S.K. - 	Przez całą naszą rozmowę przewija się wątek pielęgnowania kontaktów koleżeńskich, towarzyskich, międzyludzkich. Tak dużą wagę przywiązuje Pani do tych relacji? 
 
H.P. - Bardzo dużą. Czasem to trudne, lecz wszystkich gorąco do tego zachęcam. To nas bardzo ubogaca, rozwija, a niejednokrotnie ratuje z opresji. Gdy Helen miała rowerowy wypadek, o pomoc poprosiłam dawno niewidzianych rodziców mojej nieżyjącej koleżanki. Od lat kontaktujemy się telefonicznie. Natychmiast zareagowali i zajęli się Helen. 
 
S.K. - Ludzie mówią: przez aniołów do Boga, a przez ludzi do ludzi. 
 
H.P. - To prawda, ale by usłyszeć ten głos, trzeba być otwartym i uważnie słuchać. 	Na koniec dodam, że warto być aktywnym i brać sprawy w swoje ręce. Narzekaniem, że ma zostać zlikwidowany chodnik obok mojego bloku i będę musiała chodzić ulicą między jadącymi samochodami, nie uratujemy chodnika. Zamiast tego lepiej napisać do urzędu miasta, rzeczowo argumentując, dlaczego chodnik jest potrzebny. Moi pełnosprawni sąsiedzi biadolili, ja wystosowałam pismo. Chodnik nie tylko nie został zlikwidowany, lecz wyrównany i poszerzony, mimo że o to nie prosiłam. Oczywiście nie zawsze jest tak łatwo, lecz kropla drąży skałę, a poprzez aktywność mamy wpływ na jakość naszego życia. 
 
S.K. - Bez wykazania aktywności wiele osiągnąć się nie da. 
 
H.P. - Chciałabym np. poznać pewną amerykańską pisarkę. Po długich poszukiwaniach dotarłam do jej asystentki, a potem do niej samej. Wymieniłyśmy kilka maili. Wie już o moim przyjeździe do Stanów i chce się ze mną spotkać. Bardzo mnie to cieszy i mam nadzieję, że uda nam się znaleźć pasujący nam obu termin. Gdybym nie przejawiła inicjatywy, nigdy bym się z nią nie spotkała. Podobnie jest z innymi sprawami. Miło jest odbierać nagrodę Lady D czy wyróżnienie w konkursie "Człowiek bez barier", ale na to trzeba ciężko pracować. 
 
S.K. Dziękuję za rozmowę. Pani przemyślenia powinny zainteresować naszych czytelników, zwłaszcza młodych. Przecież jest to rozmowa z młodą osobą i o doświadczeniach młodej osoby. Raz jeszcze dziękuję. 
Stanisław Kotowski 
 
aaa 
4. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE 
 
aaa 
4.1. XVI Krajowy Zjazd Delegatów 
 
 Źródło: www.pzn.org.pl 
 
Mamy już nowe kierownictwo Polskiego Związku Niewidomych. 
18 kwietnia br. wybrano je podczas XVI Krajowego Zjazdu Delegatów. 
W Zjeździe udział wzięli także reprezentanci okręgów, ośrodków leczniczo-rehabilitacyjnych, innych placówek specjalistycznych, krajowych sekcji i rad, a także pracownicy merytoryczni. 
W wyniku tajnych głosowań wybrano prezesa Zarządu Głównego Polskiego Związku Niewidomych, została nim ponownie Anna Woźniak-Szymańska. 
Na wiceprezesów wybrano Zenona Bryję z Okręgu Dolnośląskiego, Zbigniewa Terpiłowskiego z Okręgu Kujawsko-Pomorskiego, Teresę Wrzesińską z Okręgu Łódzkiego. 
 
Ponadto Zjazd wybrał nowego przewodniczącego Głównej Komisji Rewizyjnej (GKR) - Piotra Kopycińskiego z Okręgu Kujawsko-Pomorskiego oraz 12 członków GKR: Elżbietę Banię (Okręg Małopolski), Wojciecha Czajkowskiego (Okręg Świętokrzyski), Danutę Gułę-Chorabik (Okręg Dolnośląski), Jadwigę Jączyk (Okręg Łódzki), Jana Kowalewskiego (Okręg Lubuski), Krystynę Krajewską (Okręg Warmińsko-Mazurski), Sławomira Kurzyńskiego (Okręg Śląski), Józefa Lewandowskiego (Okręg Świętokrzyski), Andrzeja Molendę (Okręg Świętokrzyski), Marię Okulską (Okręg Podkarpacki), Waltera Rycyka (Okręg Opolski) oraz Jana Sidła (Okręg Mazowiecki). 
Przewodniczącą Sądu Koleżeńskiego została Elżbieta Sygrela z Okręgu Lubuskiego, a wiceprzewodniczącym Dariusz Majorek z Okręgu Pomorskiego. Funkcję sekretarza Sądu pełnić będzie natomiast Anna Tylka z Okręgu Małopolskiego. 
Po Zjeździe odbyło się pierwsze posiedzenie Zarządu Głównego XVI kadencji, podczas którego wybrano skarbnika i sekretarza generalnego ZG. Skarbnikiem Zarządu została Dorota Moryc z Okręgu Śląskiego, a sekretarzem generalnym ponownie Małgorzata Pacholec z Okręgu Mazowieckiego. 
Podczas Zjazdu dyskusja merytoryczna toczyła się wokół ważnych obszarów działalności Związku ujętych w sprawozdaniu Zarządu Głównego PZN za okres XV kadencji oraz przyszłości, rozwoju organizacji i jej roli w rehabilitacji osób niewidomych, a także wokół zmian do statutu Związku. Po ich zaakceptowaniu przez KRS nowy statut wejdzie w życie. Dokument w nowym brzmieniu zostanie udostępniony za pośrednictwem strony internetowej PZN oraz dostarczony do jednostek Związku. 
Uroczystą część Zjazdu wypełniło nadanie tytułów Honorowego Członka PZN: prezesowi Zarządu Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi w Laskach Władysławowi Gołąbowi, prezesowi Zarządu Okręgu Lubelskiego PZN Marianowi Ostojewskiemu oraz byłemu redaktorowi naczelnemu "Pochodni" Józefowi Szczurkowi, oraz wręczenie odznaki Przyjaciel Niewidomych tym osobom, które od wielu lat z zaangażowaniem i pasją pracują na rzecz niepełnosprawnych wzrokowo. 
Więcej informacji oraz przyjęta uchwała programowa na XVI Kadencję wkrótce w "Biuletynie Informacyjnym Pochodni". 
 
 *** 
 
Gratulujemy wybranym osobom zaufania, jakim obdarzył ich Zjazd Delegatów. Życzymy im osiągnięć w pracy na rzecz niewidomych i słabowidzących oraz satysfakcji z jej wykonywania. Życzymy też, żeby niewidomi i słabowidzący mieli powody do zadowolenia z działalności swojego stowarzyszenia i jego władz. 
Redakcja Wiedzy i Myśli 
 
aaa 
4.2. Uchwała programowa XVI Krajowego Zjazdu Delegatów na XVI kadencję działalności PZN 
 
Źródło: BIP, nr 06 (27), maj 2012 
 
Falenty, 18 kwietnia, 2012 r. 
Cele strategiczne to: 
I. Gromadzenie i upowszechnianie wiedzy dotyczącej osób niewidomych i słabowidzących, szczególnie w zakresie metod i technik rehabilitacyjnych oraz w zakresie leczenia i profilaktyki schorzeń wzroku. 
II. Poprawa skuteczności i dostępności usług, szczególnie dla osób nowo ociemniałych i ich otoczenia w zakresie poradnictwa i przekazywania informacji. 
III. Wzrost poziomu edukacji informatycznej wśród osób z dysfunkcją wzroku, doskonalenie umiejętności korzystania z nowoczesnych urządzeń teleinformatycznych umożliwiających sprawniejsze funkcjonowanie w życiu rodzinnym, społecznym i zawodowym. 
IV. Promocja, rzecznictwo i lobbing na rzecz środowiska osób niewidomych i słabowidzących, szczególnie w zakresie realizowanej w państwie polityki społecznej, opieki zdrowotnej, edukacji oraz w procesie stanowienia prawa. 
V. Kontynuowanie prac nad skuteczną komunikacją wewnętrzną i zewnętrzną PZN. 
A ponadto za priorytetowe należy uznać działania: 
1. W działaniach wszystkich jednostek PZN szczególną troską otaczać osoby całkowicie niewidome oraz osoby niewidome z dodatkową niepełnosprawnością. 
2. Kontynuować pracę nad standaryzacją usług rehabilitacyjnych odpowiadających potrzebom poszczególnych grup członków PZN 
. 3. Zagwarantować Bibliotece Centralnej PZN ciągłość funkcjonowania jako placówce umożliwiającej osobom niewidomym i słabowidzącym dostęp do informacji, wiedzy i dóbr kultury. 
4. Podnosić kwalifikacje oraz umiejętności zawodowe i społeczne pracowników Związku, kadry instruktorskiej oraz działaczy przede wszystkim w zakresie nowoczesnych metod i technik rehabilitacji, zarządzania organizacją, majątkiem, finansami, Public Relations. 
5. Dbać o spójność organizacyjną PZN poprzez używanie ujednoliconych znaków i symboli tworzących wizerunek stowarzyszenia. 
6. Dbać o rozwój specjalistycznych placówek PZN, w których realizowane są najważniejsze zadania z zakresu rehabilitacji podstawowej, społecznej, zawodowej, leczniczej oraz edukacji. 
7. Zwiększyć działania rozwijające i zaspokajające potrzeby kulturalne osób niewidomych i słabowidzących oraz tworzyć warunki artystom z dysfunkcją wzroku do prowadzenia działalności w środowisku otwartym. 
8. Podjąć starania o włączenie specjalistycznych okularów do katalogu sprzętu rehabilitacyjnego w celu zwiększenia wysokości i zakresu refundacji ich zakupu. 
9. Podjąć starania o zwiększenie wysokości i zakresu refundacji zakupu podstawowego sprzętu rehabilitacyjnego dla niewidomych - białych lasek. 
10. Przeciwdziałać utracie stabilnej pozycji na rynku pracy niewidomych i słabowidzących masażystów 
. 11. Upowszechniać rozwiązania zawarte w Konwencji Praw Osób Niepełnosprawnych ONZ. 
12. Minimalizować skutki wykluczenia cyfrowego. 
13. Kultywować tradycję i dbać o pamiątki stanowiące wartość historyczną Związku. 
 
aaa 
4.3. Dzień Otwarty dla osób niepełnosprawnych 
 
 Źródło: www.baza-wiedzy.pl 
 Data opublikowania: 2012-05-08 
 
 Zakład Ubezpieczeń Społecznych we współpracy z Państwowym Funduszem Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w dniu 30 maja 2012 roku organizuje Dzień Otwarty dla Osób Niepełnosprawnych w związku z obchodzonym w maju Europejskim 
Dniem Walki z Dyskryminacją Osób Niepełnosprawnych. 
Celem przedsięwzięcia jest upowszechnienie wiedzy o prawach osób niepełnosprawnych oraz udostępnienie zainteresowanym kompleksowej informacji w obszarze zagadnień związanych z ubezpieczeniami społecznymi oraz możliwościami aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych. 
30 maja 2012 roku we wszystkich oddziałach ZUS będą dyżurować eksperci Zakładu oraz przedstawiciele Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, Stowarzyszenia Przyjaciół Integracji i innych organizacji pozarządowych realizujących zadania na rzecz osób niepełnosprawnych. 
Będą oni udzielać informacji dotyczących świadczeń z ubezpieczeń społecznych, orzecznictwa lekarskiego, rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej. Doradzą również jak efektywnie szukać pracy i optymalnie przygotować się do procesu rekrutacji. Eksperci poinformują o różnych formach dofinansowania z PFRON oraz możliwościach uczestnictwa w projektach Funduszu. 
Organizatorzy udostępnią również najnowsze wydanie "Informatora dla Osób Niepełnosprawnych" przygotowanego wspólnie z PFRON oraz inne materiały informacyjne. 
 
 aaa 
4.4. Ogłoszenie 
 
Źródło: Ogłoszenie BC PZN 
 
Biblioteka Centralna PZN ogłasza konkurs dla dorosłych "Jaka, według Ciebie, powinna być biblioteka dla niewidomych?". W konkursie mogą wziąć udział wyłącznie osoby z niepełnosprawnością wzrokową. 
Konkurs polega na złożeniu pracy pisemnej na ww. temat. 
Forma literacka pracy jest dowolna. 
Biblioteka przyjmuje prace w wersji elektronicznej i na papierze (czarny druk lub brajl). 
Prace należy wysyłać pod adres: 
Biblioteka Centralna PZN 
ul. Konwiktorska 7 
00-216 Warszawa lub:biblioteka@bcpzn.pl 
z dopiskiem: Konkurs BC PZN 2012 
Zgłoszenia przyjmujemy do dnia 07.09.2012 r. (w przypadku listów decyduje data stempla pocztowego). 
Prace oceni powołane przez Dyrektora BC jury. 
Za najlepsze prace przewidziano nagrody pieniężne. 
Rozstrzygnięcie konkursu odbędzie się 15.10.2012 r. w trakcie konferencji Biblioteki Centralnej PZN. 
 
 *** 
 
Biblioteka Centralna PZN 
 Konkurs 2012 dla dorosłych 
 
Regulamin 
par. 1 
Biblioteka Centralna Polskiego Związku Niewidomych ogłasza konkurs dla dorosłych "Jaka, według Ciebie, powinna być biblioteka dla niewidomych?". Konkurs jest organizowany dla upamiętnienia sześćdziesiątej rocznicy istnienia Biblioteki Centralnej PZN. 
par. 2 
Konkurs ma zasięg ogólnopolski. 
par. 3 
W konkursie mogą wziąć udział wyłącznie osoby z niepełnosprawnością wzrokową. 
par. 4 
Prace konkursowe mają charakter pisemny. Forma literacka prac jest dowolna, nie mogą one jednak przekroczyć 9000 znaków (maksymalnie 5 stron sformalizowanego maszynopisu). 
par. 5 
Biblioteka Centralna przyjmuje prace w wersji brajlowskiej, czarnodrukowej lub elektronicznej. 
par. 6 
Prace konkursowe można wysyłać do dnia 07.09.2012 r. pod adres: 
A.	listownie - Biblioteka Centralna PZN, ul. Konwiktorska 7, 00-216 Warszawa z dopiskiem: Konkurs BC PZN 2012 (decyduje data stempla pocztowego) 
B.	mailowo: biblioteka@bcpzn.pl 
par. 7 
Pracę należy podpisać imieniem i nazwiskiem. Do pracy należy dołączyć: 
- aktualny adres zamieszkania; 
- numer telefonu; 
- Numer Identyfikacji Podatkowej NIP 
(w przypadku braku numeru NIP nie zostanie wypłacona nagroda pieniężna). 
- Na końcu pracy należy zamieścić formułę: Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych oraz tekstu na potrzeby ewentualnej publikacji w całości lub we fragmentach. 
par. 8 
Prace konkursowe oceni powołane przez Dyrektora BC jury. 
Kryteria oceny: 
- atrakcyjność wypowiedzi, 
- walory literackie pracy, 
- styl, 
- kreatywność, 
- nowatorskie pomysły. 
Sposób oceny: 
- Po zapoznaniu się z pracami członkowie jury przydzielą punkty w skali od 1 do 10. 
- Punkty zostaną zsumowane. 
- Gdy co najmniej dwie prace zdobędą jednakową liczbę punktów, o ich miejscu na liście nagrodzonych zadecyduje głosowanie. Od decyzji komisji nie przysługuje odwołanie. 
 par. 9 
Za najlepsze prace przewidziano nagrody pieniężne: 
A. I nagroda - 600 zł brutto; 
B. II nagroda - 500 zł brutto; 
C. III nagroda - 400 zł brutto. 
par. 10 
Rozstrzygnięcie konkursu odbędzie się 15.10.2012 r. w trakcie konferencji Biblioteki Centralnej PZN. 
Uczestnicy konkursu, których prace zdobędą nagrody, zostaną poinformowani listownie lub telefonicznie. 
 
aaa 
4.5. Zaproszenie do BC PZN na jubileuszową wystawę 
 
Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
Data opublikowania: 2012-05-16 
 
Biblioteka Centralna Polskiego Związku Niewidomych Warszawa, ul. Konwiktorska 7, zaprasza do Tyflogalerii na wystawę jubileuszową z okazji 60-lecia swojej działalności w dniach od 7 maja do 31 maja. Wstęp wolny!!!!! 
 
Ta wystawa to podróż przez historię i współczesność, poznamy genezę powstania Biblioteki Centralnej PZ...N, historię pisma dla niewidomych, a także zdobycze nauki i techniki, dzięki którym ludzie z dysfunkcją wzroku mogą pełniej funkcjonować w życiu codziennym, a przez to pełniej się samorealizować. 
Pokażemy gry i zabawy, pomoce szkolne dostosowane do potrzeb osób z problemami wzroku oraz przedmioty dnia codziennego, które ułatwiają funkcjonowanie osobom niewidomym. 
Ponadto zaprezentujemy twórczość wybitnych niewidomych artystów, którzy wnieśli znakomity wkład tak w polską jak i międzynarodową kulturę. 
Przedstawimy różne formy adaptacji "Lalki" Bolesława Prusa. Eksponowane będą także niezwykłe książeczki pomagające w edukacji dzieci z chorobami oczu. 
 Cyprian Piekarczyk 
 
 aaa 
4.6. Konkursy dla niewidomych i słabowidzących 
 
Źródło: Informacja zamieszczona na liście dyskusyjnej Typhlos przez Alicję Nyziak 
Data zamieszczenia: 2012-05-07 
 
 W imieniu organizatora przesyłam zaproszenie do poetyckiej myśli twórczej. 
 
Wałbrzych, 16 kwietnia 2012 r. 
 
Szanowni Państwo! 
 
Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna "Biblioteka pod Atlantami" w Wałbrzychu w ramach realizacji projektu pt. "Zasłuchaj się i twórz", dofinansowanego przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, ma przyjemność zaprosić do udziału w czwartej już edycji Ogólnopolskiego Konkursu na Recenzję Książki Mówionej i pierwszej edycji Ogólnopolskiego Konkursu na Najlepszy Wiersz Własnego Autorstwa. 
Konkursy przeznaczone są dla osób niewidomych i słabowidzących. 
Recenzja dotyczy utworu z literatury polskiej lub obcej. Wiersz powinien pochodzić z własnej twórczości i nie powinien być wcześniej publikowany. 
Recenzja i wiersz mogą być przesłane w formie: 
- nagrania: na płycie CD, pliku mp3 lub taśmie magnetofonowej 
- pisemnej - brajlem (prosimy nie stosować skrótów brajlowskich), czarnodrukiem (może być pismo odręczne). 
Prace należy przesłać do organizatora w terminie do 10.09.2012 r. na adres: 
Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna "Biblioteka pod Atlantami", Rynek 9, 58-300 Wałbrzych. 
Gala wręczenia nagród połączona ze spotkaniem z pisarzem i lektorem książek mówionych odbędzie się w siedzibie organizatora 19.10.2012 r. 
 
Regulaminy konkursów dostępne są: 
- w siedzibie Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej "Bibliotece pod Atlantami" w Wałbrzychu, ul. Rynek 9, 58-300 Wałbrzych, 
- na stronie internetowej biblioteki www.atlanty.pl 
Ewentualne zapytania prosimy kierować do pracownika Oddziału dla Niewidomych "Biblioteki pod Atlantami" - Beaty Kościelnej - 
tel. kontaktowy: 74 648 37 38 
mail: niewidomi@atlanty.pl 
 
W załączeniu: Regulaminy konkursów 
 
Z poważaniem Renata Nowicka 
DYREKTOR Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej "Biblioteki pod Atlantami" 
 
REGULAMIN OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU NA NAJLEPSZY WIERSZ WŁASNEGO AUTORSTWA 
par. 1 
1. Organizatorem Ogólnopolskiego Konkursu na Najlepszy wiersz własnego autorstwa, zwanego dalej konkursem, jest Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna "Biblioteka pod Atlantami" w Wałbrzychu, zwana dalej Organizatorem. 
2. Celem konkursu jest inspiracja i popularyzacja twórczości poetyckiej, oraz zachęcenie do własnej twórczości lirycznej. 
3. Temat konkursu: Wiersz (tematyka dowolna). 
4. Regulamin konkursu jest dostępny w siedzibie Powiatowej i Miejskiej Bibliotece Publicznej "Bibliotece pod Atlantami" w Wałbrzychu, ul. Rynek 9, 58-300 Wałbrzych, 
na stronie internetowej biblioteki www.atlanty.pl 
par. 2 
Adresaci konkursu 
W konkursie mogą brać udział osoby niewidome i słabowidzące. 
par. 3 
Warunki uczestnictwa 
1. Wiersz powinien pochodzić z własnej twórczości i nie powinien być wcześniej publikowany. 
2. Wiersz może być przesłany w formie: 
- nagrania: na płycie CD, pliku mp3 lub taśmie magnetofonowej; 
- pisemnej: - brajlem (prosimy nie stosować skrótów brajlowskich), czarnodrukiem (może być pismo odręczne); 
3. Prace należy przesłać do organizatora w terminie do 10.09.2012 r. 
4. Każdy wiersz powinien być podpisany (imię i nazwisko autora, wiek, adres korespondencyjny i/lub telefon kontaktowy). 
5. Do złożonego wiersza należy dołączyć podpisane przez autora bądź opiekuna oświadczenie o wyrażeniu zgody na opublikowanie i nagranie wiersza (do pobrania lub skopiowania na stronach instytucji promujących konkurs). 
par. 4 
Zasady przyznawania nagród 
1. Konkurs rozpatrywany będzie w 3 kategoriach wiekowych: 
I kategoria: do lat 15 
II kategoria: 16 - 25 lat 
III kategoria: 26 lat i powyżej. 
2. O wyłonieniu zwycięzców konkursu decyduje powołana w tym celu Komisja Konkursowa, zwana dalej Komisją. 
3. Komisję w składzie: biblioterapeuta, literat i przedstawiciel PZN powołuje Organizator. 
4. Posiedzenie Komisji przewidziane jest na 18.09.2012 r. 
5. Decyzja Komisji jest ostateczna i nieodwołalna. 
par. 5 
Uwagi końcowe 
1. Gala wręczenia nagród połączona ze spotkaniem z pisarzem i lektorem książek mówionych odbędzie się w siedzibie organizatora 19.10.2012 r. 
2. Ewentualne pytania prosimy kierować do pracownika Oddziału Zbiorów dla Niewidomych "Biblioteki pod Atlantami" - Beaty Kościelnej - 
tel. kontaktowy 74 648 37 38 
mail: niewidomi@atlanty.pl 
 
Załącznik nr 1 
OŚWIADCZENIE 
 
Oświadczam, że jestem autorem wiersza pt... 
 zgłoszonego do Ogólnopolskiego Konkursu na Najlepszy Wiersz Własnego Autorstwa i wyrażam zgodę na jego publikację lub nagranie przez organizatora Konkursu... 
miejscowość data 
podpis autora recenzji (lub opiekuna) 
 
 aaa 
4.7. "Nie widzieć oczami, lecz sercem, duszą i dłońmi" 
Krystyna Dzióbek 
 
Źródło: Informacja Zarządu Pomorskiego Okręgu PZN 
 
"Nie widzieć oczami, lecz sercem, duszą i dłońmi" pod tym hasłem 30 kwietnia 2012 roku Okręg Pomorski Polskiego Związku Niewidomych w Gdańsku zakończył obchody 60-lecia powstania organizacji. Głównym celem tej uroczystości było przypomnienie wszystkim zainteresowanym naszych osiągnięć kulturalnych, rehabilitacyjnych oraz edukacyjnych i jakie korzyści przyniosło to środowisku osób niewidomych i słabowidzących. Tego dnia wszyscy chętni mieli okazję zwiedzić, poznać i zobaczyć zabytki naszego miasta, a w szczególności makietę Bazyliki Mariackiej, którą wykonano z myślą o osobach z dysfunkcją wzroku. Obchody zakończyły się spotkaniem integracyjnym, w którym wzięło udział 125 osób. W czasie spotkania naszym darczyńcom i wolontariuszom wręczono odznaki "PRZYJACIEL NIEWIDOMEGO". Imprezę, która trwała do białego rana zorganizowano w klubie "Miasto Aniołów". 
Sponsorem naszego wydarzenia był Operator Gazociągów Przesyłowych GAZ - SYSTEM S.A. z Warszawy, za co w imieniu naszych członków serdecznie dziękujemy. 
 
 aaa 
4.8. Aktywny samorząd - nowe procedury dofinansowania do zakupu sprzętu dla osób niepełnosprawnych 
 
 Źródło: Informacja PFRON 
 
Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych już w maju uruchomi pilotażowy program "Aktywny Samorząd". Jego adresatami będą osoby niepełnosprawne z powodu dysfunkcji narządu wzroku bądź narządu ruchu ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. 
Osoby niewidome i słabowidzące będące w wieku aktywności zawodowej (kobiety 18-60 lat, mężczyźni 18-65 lat) oraz dzieci poniżej 18 roku życia będą mogły skorzystać z dofinansowania do zakupu sprzętu komputerowego wraz z oprogramowaniem, urządzeń lektorskich, sprzętu brajlowskiego, zakupu elektrycznego wózka inwalidzkiego, odpowiedniego wyposażenia samochodu dla osób z uszkodzonym narządem ruchu, a także kursu na prawo jazdy kat. B. 
Powiaty, które podpiszą stosowne umowy z PFRON będą mogły przyjmować wnioski, a także weryfikować je pod kontem formalnym i merytorycznym. Wnioski te mają być przyjmowane w trybie ciągłym nie później niż do 30 września każdego roku, a wnioskodawca powinien złożyć taki wniosek w urzędzie powiatowym odpowiednim do miejsca zamieszkania. 
Zachęcamy liderów i działaczy organizacji pozarządowych do aktywnego włączenia się w promowanie nowego programu ponieważ powiat ma dobrowolność w zakresie przystąpienia do jego realizacji i podpisania umów z PFRON. Te z powiatów, które nie uznają programu za istotny, nie podejmą się jego realizacji, tym samym osoby niepełnosprawne stracą źródło dofinansowania na zakup sprzętu. 
Prosimy o szczególną aktywność członków Powiatowych Społecznych Rad ds. Osób Niepełnosprawnych. 
Więcej informacji na stronie: 
http://www.pfron.org.pl/portal/pl/116/1411/Aktywny_samorzad.html 
 
 aaa 
4.9. Uwaga! Osoby zainteresowane posiadaniem psa przewodnika 
 
Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
 
Fundacja "Pies Przewodnik" zaprasza chętnych na szkolenie przygotowujące do przyjęcia psa przewodnika. 
Warsztaty obejmą zajęcia z psychologiem, prawnikiem, instruktorem orientacji przestrzennej, trenerem psów i weterynarzem. Uczestnicy będą mieli okazję zapoznać się z zasadami myślenia i zachowania psów, prawami osób korzystających z pomocy psów przewodników, podstawowymi zagadnieniami dotyczącymi zdrowia i pielęgnacji czworonogów, a także łatwiej uzyskają odpowiedź na pytanie czy pies przewodnik to na pewno dobry wybór. Poza tym, osoby pracujące na co dzień z psami przewodnikami opowiedzą jak taka współpraca wygląda "od kuchni". 
Zgłoszenia prosimy kierować na adresy: 
a.mietus@fundacjavismaior.com lub 
j.witkowska@fundacjavismaior.com 
Szkolenie planujemy na wrzesień 2012. O dokładnym terminie poinformujemy osoby zainteresowane. 
Kandydaci proszeni są o wypełnienie ankiety, dostępnej pod adresem: 
http://piesprzewodnik.org.pl/wp-content/uploads/2012/01/ankieta-dla-ubiegających-się-o-psa-przewodnika.doc.doc 
 
aaa 
4.10. Festiwal Kultury i Sztuki (dla Osób Niewidomych), Płock 2012 
 Stowarzyszenie "De Facto" 
09-400 Płock, ul. Małachowskiego 4b/3 
 
Źródło: Newsletter 02/2012 
Data opublikowania: 2012-05-02 
 
Szanowni Państwo! 
 
Choć do września pozostało jeszcze kilka miesięcy, już teraz chcemy zainteresować Państwa zaplanowanym w dniach od 8 do 21 września 2012 roku Festiwalem Kultury i Sztuki (dla Osób Niewidomych), Płock 2012. 
W tym roku proponujemy Państwu dwa warianty udziału w festiwalu: 
1) udział w pełnym programie 2 tygodniowych warsztatów lub 
2) uczestnictwo w wybranych interesujących Państwa imprezach Festiwalu. 
 
Uczestników pełnych dwutygodniowych warsztatów zakwaterujemy w Dworku Stara Biała w okolicy Płocka w pokojach dwuosobowych. Zapewnimy wyżywienie, udział w imprezach Festiwalu oraz zajęcia psychologiczne i (wzorem ubiegłego roku) udział w warsztatach teatralnych prowadzonych przez Mariusza Pogonowskiego. 
 
Aby nieco przybliżyć co proponujemy w czasie Festiwalu, informujemy że zaplanowaliśmy: 
1) Warsztaty psychologiczne prawdopodobnie prowadzone przez psycholog dr Dorotę Krzemionkę współpracującą z miesięcznikiem psychologicznym "Charaktery". 
2) Warsztaty teatralne, prowadzone i wyreżyserowane przez Mariusza Pogonowskiego, aktora teatralnego i filmowego na co dzień związanego z Teatrem Dramatycznym w Płocku, które zakończą się performansem dla publiczności. 
3) Pokazy filmów współczesnych z audiodeskrypcją: 
"Ki", "Lęk wysokości" "80 milionów", oraz z klasyki kina: "Skrzypek na dachu", "Zapach kobiety", "Pan Tadeusz", "Nad Niemnem". 
Sprawdzamy również możliwość pokazów z audiodeskrypcją nagradzanych wielokrotnie filmów dokumentalnych Ewy Ewart. 
Ponadto planujemy: 
4) Panele dyskusyjne połączone z pokazami filmów, z udziałem twórców filmowych, reżyserów i aktorów, prowadzone przez specjalistów współpracujących na co dzień z czasopismami kulturalnymi obecnymi w Kiosku z prasą, czyli czasopismami: Film, EKRANy, Kino i Bluszcz. 
5) Spektakle teatralne z audiodeskrypcją, koncerty muzyczne (w tym Płockiej Orkiestry Symfonicznej), wieczór poezji śpiewanej zwiedzanie Płocka (w tym Miejskiego Ogrodu Zoologicznego) i inne atrakcje. 
 
Jak pisaliśmy, we wszystkich imprezach może wziąć udział 20 osób spośród czytelników Kiosku z prasą dla niewidomych. 
Chętnych już prosimy o zgłaszanie udziału. Od ilości osób chętnych zależeć będzie jakie zasady rekrutacji zaproponujemy. 
 
Zgłoszenia prosimy nadsyłać na adres: 
defacto.org@wp.pl z dopiskiem w temacie "zgłoszenie na festiwal", 
do 31 maja 2012 do godz.17.00. 
 
Drugą propozycją jaką mamy dla Państwa to udział wybranych przez nas i przez Państwa imprezach Festiwalu Kultury i Sztuki (dla Osób Niewidomych), Płock 2012. 
Proponujemy Państwu przyjazd i udział w następujących wydarzeniach: 
Termin 1: W dniach 8-11 września pokazy filmów z audiodeskrypcją: "Skrzypek na dachu", "Lęk wysokości", "80 milionów", 
Termin 2: W dniach 15-17 września pokazy filmów z audiodeskrypcją: "Pan Tadeusz" "Nad Niemnem" oraz spektakl teatralny z audiodeskrypcją. 
Termin 3: W dniach 19-21 września pokazy filmów z audiodeskrypcją: "Zapach kobiety" oraz performans w reżyserii M. Pogonowskiego z udziałem osób niewidomych. 
 
W podanych wyżej terminach zaproponujemy Państwu nie tylko udział w pokazach filmowych ale także udział w panelach dyskusyjnych, o których pisaliśmy wyżej. Ponadto dodatkowo koncerty muzyczne i inne atrakcje. Postaramy się, by ciekawie spędzili Państwo czas w Płocku. Terminy oraz program imprez mogą ulec nieznacznej zmianie. Dokładne terminy i program podamy Państwu na przełomie lipca i sierpnia. 
 
Osobom, które wcześniej zgłoszą i uzgodnią z nami swój udział, postaramy się zapewnić pomoc w dotarciu do Płocka, bezpłatne wyżywienie i zakwaterowanie oraz bezpłatny udział w imprezach kulturalnych. 
 
Zatem proponujemy Państwu do wyboru, czy chcecie i możecie przyjechać na dwa tygodnie Festiwalu, czy jedynie na wybrane imprezy Festiwalu? 
 
Osoby, które są zainteresowane udziałem jedynie w wybranych imprezach prosimy o przesyłanie zgłoszeń na e-mail defacto.org@wp.pl z dopiskiem w temacie "zgłoszenie na wybraną imprezę". 
Zgłoszenia prosimy nadsyłać do 31 maja 2012 do godz.17.00. 
 
W procesie rekrutacji na wybrane imprezy festiwalu w przypadku dużej ilości chętnych zadecyduje kolejność zgłoszenia. 
Z wyrazami szacunku 
Renata Nych, Jerzy Myszak 
 
Projekt jest dofinansowywany przez PFRON w ramach projektu: "Zwiększenie samodzielności osób niewidomych w wyniku spotkań z redakcjami czasopism ogólnopolskich, oraz korzystania z porad i informacji" 

 aaa 
4.11. Nowe czasopisma w e-Kiosku 
 
Źródło: Informacja Stowarzyszenia "De Facto" 
 Data opublikowania maj 2012 
 
 Szanowni Państwo, Drodzy Czytelnicy Kiosku z prasą dla niewidomych, 
 
Mazowieckie Stowarzyszenie Pracy dla niepełnosprawnych "De Facto", informuje o wprowadzeniu do oferty Kiosku nowych czasopism. 
 
"Ekrany" - To nowy dwumiesięcznik z branży filmowej i medialnej, ukazujący się na rynku wydawniczym od maja 2011 roku. Jest to dwumiesięcznik poświęcony zjawiskom współczesnej audiowizualności. 
Czasopismo zawiera artykuły analizujące filmy, jak i teksty reinterpretujące historię i teorię kina oraz prezentujące niszowe zjawiska filmu awangardowego, animowanego i dokumentalnego. 
W "Ekranach" znajdują się również teksty popularno-naukowe, recenzje filmów, felietony, rankingi najlepszych filmów, kronika wydarzeń ze świata filmów, wiadomości z pogranicza filmu i show-biznesu, zapowiedzi skierowanych do produkcji filmów, zagadki, przewodniki po stronach internetowych i blogach. 
Czasopismo jest wzbogacone o refleksję na temat wzajemnych związków między filmem a współczesną literaturą, teatrem i sztukami performatywnymi oraz nowoczesnymi gatunkami medialnymi (video games, animacją komputerową lub instalacjami). 
Zespół redaktorów i autorów składa się z pracowników naukowych i doktorantów Instytutu Sztuk Audiowizualnych Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz filmoznawców z innych ośrodków akademickich kraju, a zatem autorów niezwiązanych ze środowiskiem rodzimej krytyki filmowej i przemysłu kinematograficznego. Ten dystans powinien zapewnić wolność filmoznawczych i medioznawczych dociekań, a także ukierunkowanie artykułów na ambitne i inspirujące zjawiska światowej audiowizualności rzadko docierające do szerszego grona odbiorców w Polsce. 
 
 "Ruch Muzyczny" - Najstarsze istniejące polskie czasopismo muzyczne, poświęcone muzyce poważnej (w tym także dawnej i współczesnej), przedstawiające dokonania muzyków i kompozytorów. 
Pismo o takim tytule, redagowane przez Józefa Sikorskiego, ukazywało się już w latach 1857-1862 w Warszawie. W obecnym kształcie powstało w 1945 roku jako "Organ Związku Zawodowego Muzyków Rzeczypospolitej Polskiej". Do 1949 roku, a następnie w latach 1957-59, ukazywało się w Krakowie. Od 1959 roku dwutygodnik wydawany jest w Warszawie - do marca 2010 roku przez Bibliotekę Narodową, a od kwietnia 2010 roku - przez Instytut Książki. Obecnie redaktorem naczelnym dwutygodnika jest Olgierd Pisarenko. 
Pismo ma charakter popularnonaukowy. Jest skierowane do osób zawodowo związanych z muzyką i melomanów. 
RUCH MUZYCZNY to bez wątpienia jedyny periodyk ogarniający szerokie spektrum muzycznych wydarzeń w Polsce, a przy tym publikujący artykuły napisane w sposób przystępny. Stałymi działami dwutygodnika są: Aktualności (przegląd bieżących wydarzeń muzycznych, festiwali, koncertów i konkursów), Co słychać? (ludzie muzyki mówią o swoim życiu i pracy artystycznej), Przeminęło z wiekiem (felieton Danuty Gwizdalanki), Relacje (opisy wydarzeń z życia muzycznego w Polsce i na świecie), Historia (postaci z przeszłości, muzea, instrumenty), Książki, Płyty (recenzje dotyczące aktualności fonograficznych, a także informacje o nagraniach archiwalnych), Kalendarz koncertowy i operowy (bardzo szczegółowy plan koncertów w filharmoniach i teatrach muzycznych całej Polski). 
 
"Kino" - polski miesięcznik poświęcony twórczości i edukacji filmowej; wydawany od 1966 roku w Warszawie. Od 2003 wydawcą miesięcznika jest Fundacja KINO. Od 1994 redaktorem naczelnym jest Andrzej Kołodyński. Obecnie ukazuje się 11 razy w roku (łączone wydania lipiec-sierpień) w objętości około 100 stron. 
W piśmie publikowane są recenzje filmów z bieżącego repertuaru kin, DVD i książek o tematyce filmowej, relacje z festiwali filmowych, wywiady z twórcami, eseje i analizy z dziedziny filmoznawstwa, bieżące informacje o imprezach oraz konkursach i nagrodach filmowych. Z pismem związana jest Nagroda im. Bolesława Michałka, przyznawana dla najlepszej książki filmowej roku oraz Nagroda im. Zbyszka Cybulskiego, wznowiona w 2005, przyznawana młodym aktorom wyróżniającym się wybitną indywidualnością. 
 
"Chip"- to miesięcznik zajmujący się tematyką informatyczną i nowymi technologiami. Wydawany przez Burda Communications. 
 Do każdego numeru czasopisma dołączana jest płyta CD lub DVD. 
Obecnie redaktorem naczelnym jest Konstanty Młynarczyk. 
Do kwietnia 2006 miesięcznik wydawany był we Wrocławiu. Obecnie w Warszawie. 
"Chip" zajmuje pierwsze miejsce w rankingu na najlepsze czasopismo komputerowe. W miesięczniku publikowane są informacje o nowościach na rynku komputerowym, aktualne rankingi, porównania, testy, możliwości i recenzje sprzętu komputerowego. 
Każdy numer miesięcznika zawiera następujące działy: 
Aktualności, Temat numeru, 
Hardware, Software, Komunikacja, Porady, Magazyn, Różne, Tips, & Tricks. 
 
Już wkrótce czytelnicy internetowego Kiosku z prasą dla niewidomych, będą mogli czytać wymienione czasopisma na stronie: 
http://ekiosk.defacto.org.pl/ 
 
Osoby zainteresowane prenumeratą powyższych czasopism proszę o przesłanie zamówienia na adres poczty elektronicznej: 
biuro@defacto.org.pl 
 
 Administrator Kiosku 
 Monika Lessnau 
 
 aaa 
4.12. Można skorzystać ze wsparcia 
 
Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
Data opublikowania: 2012-05-08 
 
 Szanowni Państwo! 
 
Fundacja Bez Przeszkód zaprasza osoby z dysfunkcją wzroku do korzystania ze wsparcia naszych wolontariuszy na terenie Krakowa. 
Wolontariusze Fundacji Bez Przeszkód są przeszkoleni z zakresu technik funkcjonowania osób niewidomych i w sposób profesjonalny pomogą osobie z dysfunkcją wzroku w dotarciu do danego miejsca, robieniu zakupów, czy też przeczytają materiały niedostępne dla osób z problemami widzenia. 
Szczegółowe informacje można uzyskać pod numerem telefonu: 
(+48) 502 299 713 
Kamila Przygoda - koordynator wolontariatu 
lub pisząc na adres e-mail: 
biuro@bezprzeszkod.pl 
lub wolontariat@bezprzeszkod.pl 
 
Misją naszej fundacji jest działanie na rzecz pełniejszego funkcjonowania osób niewidomych w społeczeństwie poprzez zwiększanie ich niezależności, w oparciu o naszą wiedzę i doświadczenie. 
Serdecznie pozdrawiamy, 
Zarząd Fundacji Bez Przeszkód 
 
aaa 
4.13. Bajki, które oswoją z niepełnosprawnością 
Beata Rędziak 
 
 Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2012-04-25 
 
"Tuż pod moim nosem" to tytuł zbioru bajek psychoedukacyjnych, które mają oswoić przedszkolaków z tematyką różnych rodzajów niepełnosprawności. Pomysłodawcy przedsięwzięcia wierzą, że bajki trafią nie tylko do dzieci, ale także do ich rodziców i opiekunów. 
 
Dlaczego to takie ważne? 
- Jestem matką dwóch dziewczynek, 11-letniej Julki i 8-letniej Hanki. Hania na wskutek błędu lekarskiego urodziła się z masywnym niedotlenieniem mózgu i cierpi na najcięższą odmianę mózgowego porażenia dziecięcego. 
Zauważyliśmy, że gdy przychodzą do nas różni ludzie, koleżanki do starszej córki, nie wiedzą, jak się zachować wobec Hanki. Niektórzy np. nie witają się z nią, nie zauważają jej, a niektórzy wręcz odwrotnie - wgapiają się w Hankę. Stąd pojawił się pomysł, by trafić do świadomości ludzi poprzez bajki - opowiada Katarzyna Łukasiewicz, założycielka Fundacji Oswoić Los z Lublina oraz pomysłodawczyni projektu. 
I tak powstały autorskie bajki, które poruszają problem różnych rodzajów niepełnosprawności, m.in. autyzmu, niepełnosprawności ruchowej czy zespołu Downa. Projektem zainteresowały się liczne przedszkola, dzieci chcą słuchać takich bajek. 
- Jesteśmy zapraszani do szkół i przedszkoli, czytamy bajki, rozmawiamy. Ostatnio byłam ze starszą córką we Włodawie na spotkaniu z dziećmi z klas I-III, było 250 dzieci. Były świetnie przygotowane do spotkania, zadawały bardzo ważne pytania - mówi Łukasiewicz. 
 
Do książki dołączona jest płyta, na której bajki czytają m.in. prezydentowa Anna Komorowska, Olek Klepacz, lider zespołu Formacja Nieżywych Schabuff, i Piotr Bańka, muzyk. 
 
W projekt włączył się Urząd Marszałkowski w Lublinie; zakupił 500 sztuk tomiku "Tuż pod moim nosem" i rozesłał je do wszystkich przedszkoli w województwie. 
- Moim marzeniem jest dotrzeć do szkół i przedszkoli w całej Polsce i o to będziemy się starali - planuje Łukasiewicz. 
Więcej informacji o projekcie na stronie: 
www.bajkipsychoedukacyjne.pl 
 
 aaa 
4.14. Wystawa dla niewidomych w Muzeum Narodowym we Wrocławiu 
 
Źródło: PAP/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2012-04-16 
 
Wystawę "Polska Sztuka Współczesna" w Muzeum Narodowym we Wrocławiu przystosowano do potrzeb osób z dysfunkcją wzroku. To jedyna w Polsce ekspozycja stała ze ścieżką dla niewidomych, gdzie przygotowano płaskorzeźby obrazów, aby niewidomi mogli je "zobaczyć". 
Jak poinformowała w czwartek (14 kwietnia) rzecznik Muzeum Narodowego we Wrocławiu Anna Kowalów, ścieżka dla niewidomych i niedowidzących to wypukła żółta linia znajdująca się na podłodze, która pomoże osobom z dysfunkcją wzroku poruszać się po wystawie. 
Na trasie zwiedzania przygotowano również stanowiska dla niewidomych, specjalne wypukłe maty, na których niewidomy może się zatrzymać i dotknąć specjalnego reliefu, czyli płaskorzeźby obrazu współczesnego malarza. Niewidomy może taki relief dotknąć dłońmi, zorientować się, co znajduje się na obrazie. Przy każdym stanowisku znajduje się też opis obrazu i krótki życiorys artysty napisany alfabetem Braille'a. 
Muzeum przygotowało także specjalne audioprzewodniki dla niewidomych i niedowidzących. 
- Audioprzewodnik dla takich osób jest bardzo dokładnym opisem obrazu, z wyszczególnieniem kolorów i różnych detali znajdujących się na obrazie - wyjaśniła Kowalów. 
Dyrektor Muzeum Narodowego we Wrocławiu Mariusz Hermansdorfer powiedział, że zdecydował się udostępnić niewidomym również niektóre rzeźby, które ci będą mogli dotknąć, poczuć ich strukturę, ale tylko przy użyciu białych muzealnych rękawiczek. 
Hermansdorfer zdaje sobie sprawę, że takie "oglądanie" przez niewidomych będzie pewnego rodzaju niszczeniem dzieła, dlatego też zdecydował się udostępnić tylko te rzeźby, które "są podwójne". 
 
 aaa 
4.15. Sandomierz: zabytki także dla niepełnosprawnych 
 
Źródło: Gazeta.pl/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2012-05-18 
 
 Z inicjatywy Stowarzyszenia "Dobrze, że jesteś" powstał przewodnik po sandomierskich zabytkach dla osób niepełnosprawnych intelektualnie. W mieście przygotowywane są też specjalne atrakcje dla niewidomych turystów. Odlewy pięciu sandomierskich zabytków staną na dziedzińcu sandomierskiego zamku. 
Jak wyjaśnia Katarzyna Zioło, sekretarz stowarzyszenia "Dobrze, że jesteś", chodzi o to, aby niewidomi turyści również mogli podziwiać walory miasta - informuje portal gazeta.pl. 
Stowarzyszenie przygotowało też specjalny przewodnik dla osób niepełnosprawnych intelektualnie, który będzie dostępny w Centrum Informacji Turystycznej, w Muzeum Okręgowym w Sandomierzu oraz na stronie internetowej 
www.dotykhistorii.pl. 
Zarówno ekspozycja, jak i strona internetowa będą dostępne od 31 maja. 
Więcej: www.gazeta.pl 
 
 aaa 
4.16. Rośnie zatrudnienie osób niepełnosprawnych? 
 
Źródło: DGP/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2012-05-21 
 
Z danych Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) wynika, że w okresie od grudnia 2010 do marca br. o 3,4 tys. wzrosło w firmach zatrudnienie osób znacznie niepełnosprawnych, a o 4,6 tys. tych ze stopniem umiarkowanym. 
W tym samym okresie o 18 proc. wzrosła też liczba niepełnosprawnych z tzw. schorzeniami specjalnymi, do których zalicza się m.in. epilepsję, choroby psychiczne i upośledzenia umysłowe. Spada natomiast zatrudnienie w przypadku osób z lekkim stopniem niepełnosprawności - informuje "Dziennik Gazeta Prawna". 
Powodem wzrostu zatrudnienia niepełnosprawnych jest obowiązująca od początku ubiegłego roku nowelizacja ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Wprowadziła ona zmiany m.in. w uprawnieniach przysługujących firmom, które są uzależnione od zatrudniania osób ze schorzeniami specjalnymi oraz tymi ze stopniami niepełnosprawności. 
Jednak wzrost tych wskaźników wynika także z tego, że pracodawcy wysyłają swoich pracowników do powiatowych zespołów ds. orzekania o niepełnosprawności, aby ci wystąpili o zmianę stopnia niepełnosprawności. 
Więcej: www.gazetaprawna.pl 
 
aaa 
4.17. Niewidomy dysydent otrzymał zaproszenie od uniwersytetu w USA 
 
Źródło: PAP 
 Data opublikowania: 2012-05-04 
 
Chiński dysydent Chen Guangcheng otrzymał propozycję zatrudnienia od uniwersytetu w USA - podała rzeczniczka Departamentu Stanu USA. 
USA liczą na to, że Chiny niezwłocznie załatwią formalności związane z wyjazdem aktywisty za granicę - dodała. - Pan Chen otrzymał propozycję zatrudnienia na jednym z amerykańskich uniwersytetów, obejmującą także jego żonę oraz dwójkę dzieci - powiedziała Victoria Nuland. 
Stany Zjednoczone liczą na to, że Chiny niezwłocznie zatwierdzą wniosek Chena o pozwolenie na wyjazd za granicę. Następnie rząd USA "potraktuje wnioski wizowe Chena i jego bliskich jako sprawę priorytetową" - zaznaczyła. 
Chiński prawnik i obrońca praw człowieka Tang Jitian, cytowany przez Reutera, ostrzegł, że władze w Pekinie mogą po prostu spowolnić procedury, aby opóźnić wyjazd Chena z kraju. - Komunikat (chińskiego) ministerstwa spraw zagranicznych to dobra wiadomość, ale nie wiemy, jako to się skończy. Aby uzyskać zgodę na wyjazd, trzeba pokonać wiele przeszkód - podkreślił. 
Sekretarz stanu USA Hillary Clinton z zadowoleniem przyjęła wcześniejsze oświadczenie Pekinu, że niewidomy dysydent Chen Guangcheng będzie mógł starać się o wyjazd na studia zagraniczne. Zapewniła, że USA będą utrzymywać kontakt z aktywistą. Tu chodzi nie tylko o znanych aktywistów, ale o poszanowanie prawa człowieka i nadzieje 1,3 mld mieszkańców Chin - podkreśliła. - USA będą traktowały te kwestie jako priorytety swojej dyplomacji - dodała. 
Chen, zagorzały krytyk rządowej polityki jednego dziecka, po ucieczce z aresztu domowego w ubiegłym tygodniu schronił się w ambasadzie USA w Pekinie. Opuścił ją sześć dni później, w środę, a obecnie przebywa w jednym ze stołecznych szpitali, gdzie leczy złamaną nogę. Kilka godzin po opuszczeniu ambasady Chen mówił, że obawia się o życie swoje i swojej rodziny. W piątek dodał, że w Chinach grozi mu wielkie niebezpieczeństwo, a amerykańscy dyplomaci od dwóch dni nie mogą się z nim spotkać. Kilkakrotnie powtórzył, że chce wyjechać z kraju. Agencja AP pisze, że deklaracja Chin o możliwym wyjeździe Chena może okazać się furtką do zakończenia dyplomatycznego sporu na linii Waszyngton-Pekin. Wcześniej Państwo Środka wyraziło niezadowolenie z faktu, że ambasada USA udzieliła schronienia aktywiście. 
 
aaa 
4.18. Udawała niewidomą i pracowała jako woźna w szkole 
 
Źródło: onet.pl 
Data opublikowania 2012-05-05 
 
Koło Florencji włoska Gwardia Finansowa zatrzymała w piątek kobietę, która pobierała rentę udając niewidomą. Zgubiła ją chciwość, gdyż zatrudniła się też jako woźna w szkole. 
To kolejny sukces w walce z plagą fałszywych inwalidów we Włoszech. Przez lata, podczas kolejnych wizyt medycznych, 51-letniej kobiecie udawało się przekonać wielu lekarzy, że nic nie widzi. Na tej podstawie otrzymywała ren tę inwalidzką. W ostatnim czasie postanowiła jednak zwiększyć swoje dochody i jako osoba całkowicie widząca podjęła pracę woźnej w gimnazjum, starając się o umowę na czas nieokreślony. 
I właśnie w tym momencie - jak wyjaśnili śledczy z policji skarbowej - wykryto dwa sprzeczne zaświadczenia lekarskie. Jednym z nich, wykazującym 100-procentowe inwalidztwo posługiwała się, by otrzymywać rentę, a na podstawie drugiego, zaświadczającego, że ma dobry wzrok, zabiegała o korzystną umowę w pracy. Została przyjęta na czas nieokreślony, a kilka miesięcy później poddała się badaniom, które miały potwierdzić jej inwalidztwo, aby nadal mogła pobierać rentę. Lekarz stwierdził, że nie ma żadnych szans na to, by odzyskała wzrok. 
Sprzecznymi orzeczeniami zajęła się najpierw ubezpieczalnia, a potem Gwardia Finansowa. REKLAMA 
Ostatnio włoskie organa ścigania wykryły wiele przypadków fałszywych inwalidów, przede wszystkim udających osoby niewidome. Niektórzy pobierali rentę przez kilkadziesiąt lat, wyłudzając w ten sposób od państwa równowartość setek tysięcy euro. 
 
 aaa 
5. ORGANIZACYJNE, PRAWNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY 
 
 aaa 
5.1. List do przewodniczącej ZG PZN Anny Woźniak-Szymańskiej 
 
Źródło: Korespondencja między delegatem na XVI Zjazd i przewodniczącą ZG PZN 
 
Prośba w sprawie XVI Zjazdu 
Luboń dn. 30.03.2012 r. 
 Pani Prezes Zarządu Głównego PZN 
mgr Anna Woźniak-Szymańska 
 
Jestem delegatem na XVI Zjazd PZN. Reprezentuję Wielkopolski Okręg PZN. 
Zwracam się do Pani Prezes z uprzejmą prośbą o udzielenie mi odpowiedzi na dwa pytania: 
Pierwsze pytanie dotyczy akredytacji prasowej na XVI Zjeździe Delegatów PZN. Czytając czasopismo internetowe "Wiedza i Myśl" natknąłem się na odmowną decyzję akredytacji redaktora naczelnego tego czasopisma na XVI Zjeździe PZN. 
Cytuję odpowiedź Sekretarza Generalnego ZG PZN Pani Małgorzaty Pacholec udzielonej Redaktorowi Naczelnemu "Wiedzy i Myśli" Panu Stanisławowi Kotowskiemu: 
 
 "W odpowiedzi na Pana pismo w sprawie akredytacji podczas obrad XVI Krajowego Zjazdu Delegatów uprzejmie informuję, że nie przewiduje się udziału prasy pozazwiązkowej w obradach Zjazdu. 
Z poważaniem 
Podpisała sekretarz generalna ZG PZN 
Małgorzata Pacholec" 
 
 *** 
 
Moje pytanie jest następujące. Kto podjął taką decyzję i dlaczego? 
Niedopuszczenie prasy zajmującej się problemami środowiska na obrady Zjazdu jest dla mnie niezrozumiałe i oburzające. Przecież "Wiedza i Myśl" jest czytana także przez członków PZN i śmiem twierdzić, że czytelników tego czasopisma jest więcej niż "Pochodni". Jeżeli ta decyzja nie zostanie zmieniona, to będę zmuszony tę decyzję na Zjeździe oprotestować i postawić Prezydium ZG PZN zarzut o rozmyślne blokowanie informacji z przebiegu obrad Zjazdu Delegatów. 
Z całym szacunkiem dla prasy związkowej informacje przez nią przekazywane są, moim zdaniem, niepełne lub mało istotne. 
Blokowanie przepływu informacji w organizacji o strukturze trójstopniowej skończy się dla PZN katastrofą - to tylko kwestia czasu. 
Drugie moje pytanie dotyczy zaproszenia na obrady Zjazdowe Przewodniczącego Krajowej Sekcji Niewidomych Masażystów i Fizjoterapeutów Kol. Jacka Seremaka. 
Na spotkaniu przewodniczących Sekcji Niewidomych Masażystów, które odbyło się w dn. 23-25 marca br. w Ustroniu Morskim zostałem poinformowany, że Przewodniczący KSNMiF nie został zaproszony na obrady Zjazdowe. Moje pytanie brzmi: dlaczego? Czy Zarząd Główny PZN uważa, że problemy dużej grupy zawodowej już nie istnieją, albo co gorsze, są mu obojętne? 
Bardzo proszę o udzielenie mi odpowiedzi na oba moje pytania. 
Z poważaniem 
Zygmunt Czaja 
 
 aaa 
5.2. Odpowiedź przewodniczącej ZG PZN w sprawie akredytacji na Zjeździe 
 
Źródło: Korespondencja między delegatem na XVI Zjazd i przewodniczącą ZG PZN 
 
Od: "Anna Woźniak-Szymańska" prezes@pzn.org.pl 
 Do: "Marian" zygmunt_czaja@mail.icpnet.pl 
Temat: Re: Prośba w sprawie XVI Zjazdu 
Data: 13 kwietnia 2012 16:31 
 
Witam Pana, uprzejmie informuję, że Przewodniczący KSNMIF Pan Jacek Seremak został zaproszony na XVI KZD wraz z przewodnikiem, Pan przewodniczący potwierdził swój udział w Zjeździe. 
Decyzję o nieudzieleniu akredytacji panu S. Kotowskiemu podjęło prezydium ZG, nie udzieliliśmy akredytacji czasopismom wydawanym przez Okręgi PZN, ani też inne stowarzyszenia i fundacje działające na rzecz niewidomych i słabowidzących z uwagi na ograniczone koszty. 
Zjazd nie jest tajny, każdy delegat może udzielić wywiadu dobrowolnie prasie środowiskowej. 
Anna Woźniak-Szymańska 
 
aaa 
5.3. Protest przeciwko nieudzieleniu przez Prezydium ZG PZN akredytacji prasie środowiskowej 
 
Źródło: Dokumentacja XVI Zjazdu PZN 
 
Warszawa 17.04.2012 r. 
Zygmunt Czaja 
Delegat nr 63 

 XVI Krajowy Zjazd Delegatów 
Polskiego Związku Niewidomych 
w Warszawie 
 
Jako Delegat na XVI Krajowy Zjazd Delegatów PZN protestuję przeciwko nie udzieleniu przez Prezydium ZG PZN akredytacji prasie środowiskowej. Uzasadnienie, że wiąże się to z dodatkowymi kosztami, mnie nie przekonuje. 
Nie rozumiem sugestii Prezydium, aby wywiadów z przebiegu Zjazdu prasie środowiskowej udzielali Delegaci. 
Uważam, że niedopuszczenie prasy środowiskowej na Krajowy Zjazd, to rozmyślne blokowanie przepływu informacji zjazdowych. 
Moim zdaniem jest to bardzo szkodliwe dla działalności Polskiego Związku Niewidomych i tym tłumaczę mój protest. 
Zygmunt Czaja 
 
aaa 
5.4. Wystąpienie Ryszarda Dziewy na XVI Krajowym Zjeździe PZN 
 (fragmenty) 
 
 Źródło: Wystąpienie na XVI Zjeździe PZN 
 
... Jednym z ważniejszych zagadnień, jakimi powinniśmy się zająć są aspekty prawne. Nie zawsze nowe rozstrzygnięcia prawne są dla nas korzystne. Co prawda w zasadzie niewidomy może załatwiać wszystkie sprawy w bankach bez konieczności składania czytelnego podpisu, ale już u notariusza nawet czytelny podpis niewidomego nie jest ważny, bo jest wyuczony. Ja osobiście stając przed notariuszem, a więc osobą zaufaną, przykładając kciuk palca z tuszem na dokumencie, poczułem się obywatelem drugiej kategorii. Musimy w większym stopniu interesować się zmianami prawa i zdecydowanie reagować wówczas, kiedy prawo to dyskryminuje osoby z dysfunkcją wzroku. 
A weśmy dla przykładu podstawowy sprzęt rehabilitacyjny. Biała laska, dofinansowywana jest w kwocie nie całych 40 zł, i w dodatku służyć ma niewidomemu dłużej niż jej faktyczna żywotność. A ile przy tym trzeba się nachodzić, żeby dostać tę kwotę. Szkoda czasu i pieniędzy na taksówki czy przewodnika. W rezultacie kupujemy laski najtańsze i najgorsze, bo większości nie stać na lżejsze, mocniejsze i wygodniejsze. 
... Kolejna kwestia to pełna informacja, płynąca od góry w dół. Nie tylko to, czym zajmuje się Instytut Tyflologiczny jest ważne, ale bardzo istotne jest też to, co dzieje się w terenie. Bo tu i tam dzieje się wiele ciekawych i bardzo pożytecznych rzeczy, o których nic nie wiemy, bądź dowiadujemy się z dużym opóźnieniem. Nie czekajmy, aż okręg czy koło poinformuje nas o tym, że np. władze miejskie czy wojewódzkie rozwiązały jakiś ważny problem dla niewidomych na swoim terenie, że okręg podjął jakąś bardzo ciekawą inicjatywę, aktywizującą członków tego okręgu. Może należałoby w "Pochodni" stworzyć stanowisko do kontaktów z terenem, może warto powołać specjalną komórkę przy Instytucie Tyflologicznym? Zadaniem takiej komórki powinna być stała współpraca z terenem, przede wszystkim poprzez wzajemne przekazywanie informacji, a także wskazywanie możliwości różnych pozytywnych działań w okręgach i kołach... Jawność w naszym działaniu to kolejne zagadnienie, któremu poświęcę nieco uwagi. Nie możemy zasklepiać się w swoim środowisku i jak gdyby potajemnie załatwiać swoje sprawy. Na tym zjeździe brakuje mi radia, telewizji i prasy. Niechby społeczeństwo dowiedziało się o naszych problemach. Przecież tutaj nic złego nie robimy. Rozliczamy się z czteroletniej kadencji, dyskutujemy, co zrobić, żeby niewidomym działo się lepiej, odbyła się również podniosła uroczystość (chodzi o odznaczenia). A jeżeli w dyskusji będą uwagi krytyczne, to bardzo dobrze, bo jeśli zawsze jest dobrze, to znaczy, że jest niedobrze. Mowa była o kosztach. A jakie byłyby koszty? Praktycznie żadne. Przedstawiciele mediów przyjechaliby i uczestniczyli w zjeździe na swój koszt. Takie rozwiązania są w wielu przypadkach praktykowane i media godzą się na nie, bo mają na to spore pieniądze i pokrywają koszty wysyłanych dziennikarzy. A co by się stało, gdyby na naszym Zjeździe pojawił się pan Kotowski, naczelny redaktor czasopisma "Wiedza i Myśl", które czytane jest w naszym środowisku przez pokaźną grupę działaczy w kołach i okręgach. To wygląda tak, jak gdyby władze bały się Pana Kotowwskiego. Pluralizm jest bardzo nam potrzebny, dlatego zróbmy wszystko, żeby już teraz, od dzisiaj liczyć się z opiniami tych wszystkich, którzy nie zawsze tak samo myślą. Nie będę rozszerzał tego wątku, bo wszyscy wiemy, jak było kiedyś, gdy tylko jedna droga była słuszna. 
Na naszym Zjeździe w zdecydowanej większości znajdują się osoby wiekowo nie za bardzo młode, bo od pięćdziesięciu lat wzwyż. Oczywiście, ważne jest nasze doświadczenie, ale co będzie za 15, 20 lat? Jeżeli nie będzie młodzieży, nie będzie Związku. Pragnę zasygnalizować ten problem i zachęcić do poszukiwania dróg wyjścia z tego impasu. To prawda, że młodzież nie garnie się za bardzo do Związku, ale fakt ten nie może nas rozgrzeszyć. Zadbajmy o młodych liderów, którzy pociągną za sobą swoich kolegów, proponując im takie formy działalności, które będą zgodne z ich oczekiwaniami. 
Działalność gospodarcza w naszym Związku. No cóż, powiem tylko: skandaliczna. Proponuję bardzo poważnie zająć się tą sprawą i nie popełniać tych samych błędów. Myślę, że główną przyczyną tego regresu był zawsze wybór nieodpowiedzialnych ludzi do rządzenia. 
Na koniec gratuluję Prezydium, Zarządowi Głównemu, a w szczególności kołom i okręgom tych osiągnięć, które bez wątpienia mają istotne znaczenie w realizowaniu wielu ważnych zadań na rzecz całego środowiska. 
 
aaa 
5.5. Owoce XVI Zjazdu PZN 
Stanisław Kotowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WIM" 
 
Zjazd obradował w Warszawie w dniach 17 do 19 kwietnia. Obrady przebiegały w spokojnej, kulturalnej atmosferze. Zjazd przyjął, co miał przyjąć, uchwalił, co miał uchwalić i dokonał wyborów. 
Czy jednak ta spokojna, kulturalna atmosfera świadczy o sile Związku, o stabilnym rozwoju, o jasnych perspektywach? Są powody do obaw, że świadczy o wręcz czymś innym, o marazmie, o obojętności delegatów i braku zainteresowania przyszłością PZN-u. 
Mam nadzieję, że "Biuletyn Informacyjny Pochodni" i "Pochodnia" zamieszczą relację z obrad. Jak czytelnicy wiedzą, nie byłem godny, żeby uczestniczyć w tym wydarzeniu. Tym samym nie mogę przekazać Państwu relacji odzwierciedlającej przebieg obrad. A szkoda, bo jest to, a przynajmniej powinno być, najważniejsze wydarzenie w okresie czterech lat. Podsumowanie czteroletniej kadencji władz PZN-u, przyjęcie programu działania na następne cztery lata i wybór ludzi, którzy powinni realizować ten program, powinno interesować wielu członków stowarzyszenia. Czy jednak tak było? 
 
Zainteresowanie problematyką zjazdową przed i po Zjeździe 
 
"Pochodnia" - organ prasowy PZN w pierwszym swym numerze z 2012 r. (styczeń i luty) zamieściła tylko informację, że w numerze nie ma żadnej publikacji poświęconej problematyce zjazdowej ponieważ nikt takiej nie przysłał. Redakcja wyraziła nadzieję, że w następnym numerze będzie inaczej. Nie było. W drugim numerze z br. (marzec kwiecień) nie ma najmniejszej wzmianki o tak ważnym wydarzeniu jak Krajowy Zjazd Delegatów. 
Jak Państwo wiedzą, lista dyskusyjna PZN-u została zlikwidowana, a na jej miejsce powołano trzy nowe, w tym dwie dla niewidomych i słabowidzących oraz jedną dla rodziców dzieci niewidomych. Na dwóch pierwszych nie znalazłem najmniejszej wzmianki o zbliżającym się Zjeździe, o jego obradach ani o wynikach po zakończeniu obrad. Nie jestem uczestnikiem listy dla rodziców dzieci niewidomych. Przypuszczam jednak, że i tam nie było nadmiaru informacji o Zjeździe, jego obradach, programie i wyborach. 
Na liście dyskusyjnej Typhlos, która stała się najważniejszym forum dyskusyjnym naszego środowiska po zlikwidowaniu tej pezetenowskiej też nie znalazłem żadnej wypowiedzi na tematy, które powinny być przedmiotem obrad Zjazdu. Nie znalazłem żadnych uwag, żadnych postulatów, żadnej krytyki ani pozytywnych ocen. 
Wygląda na to, że tylko czytelnicy "Wiedzy i Myśli" mogli coś niecoś przeczytać na tematy zjazdowe. Cóż, "WiM" jest czasopismem wyklętym, trefnym, szkodliwym, więc się nie liczy. 
Być może, "Pochodnia" w trzecim swoim numerze zamieści jakieś informacje. Może zrobi to "BIP". Może, ale tymczasem problematyka ta interesowała tylko redakcję "WiM". 
Obawiam się, że ten brak zainteresowania świadczy o głębokim kryzysie naszej organizacji. Chyba jeszcze tak nie było w sześćdziesięcioletniej historii PZN-u, żeby jego organ tak się oderwał od bieżących wydarzeń i nie zauważał nawet tego, co jest najważniejsze w życiu organizacji. I chyba nigdy nie wystąpił taki brak zainteresowania członków PZN działalnością ich stowarzyszenia. 
 
Wybory 
 
Z wynikami wyborów do władz Związku czytelnicy mogą zapoznać się z informacji zamieszczonej pod pozycją 4.1. W tym miejscu pragnę tylko zauważyć, że do Prezydium ZG PZN wybrano samych weteranów. Wyjątek stanowi Dorota Moryc, która po raz pierwszy uczestniczyć będzie w pracach tego gremium. Z pozostałych osób najkrótszy staż ma Zenon Bryja, który był członkiem Prezydium ZG PZN przez jedną kadencję, a teraz został ponownie wybrany po czterech latach przerwy. 
Dobrze jest czy źle, że rządzić będzie "stara gwardia", to się okaże. Może być i tak, i tak. Nie jestem wróżką, więc nie będę przewidywać. Chcę zwrócić Państwa uwagę na coś innego. 
XIV Zjazd PZN odbył się w marcu 2004 r. Wybory wówczas wyglądały zupełnie inaczej, chociaż najważniejszą funkcję powierzono tej samej osobie. Wówczas jednak Anna Woźniak-Szymańska została wybrana w drugiej turze spośród trzech kandydatów. 
W kwietniu 2008 r. odbył się XV Krajowy Zjazd Delegatów. Na funkcję przewodniczącej ZG PZN ponownie została wybrana Anna Woźniak-Szymańska. Było również trzech kandydatów, ale tym razem Zjazd dokonał wyboru już w pierwszej turze. 
W bieżącym roku Anna Woźniak-Szymańska nie miała kontrkandydatów. Czy świadczy to o tym, że jest tak dobra? 
Warto jeszcze przypomnieć sobie, jak przebiegały wybory na funkcję wiceprzewodniczących ZG PZN. 
W 2004 r. o wybór na funkcje wiceprzewodniczących toczyła się ostra walka wyborcza. Zgłoszono aż dziesięciu kandydatów. W trzech turach nie dokonano wyboru. Do czwartej tury zgłoszono nowych kandydatów i została wybrana Elżbieta Cieślak. 
W kwietniu 2008 r. do wyborów na funkcje wiceprzewodniczących stanęło ośmioro kandydatów. Tym razem wystarczyły dwie tury wyborów i troje kandydatów weszło w skład Prezydium. 
W br. do wyborów stanęło tylko czworo kandydatów i bez trudu wybrano spośród nich troje wiceprzewodniczących ZG PZM. 
Tak wyglądały wybory na trzech kolejnych Zjazdach. Nie omawiam tu powoływania w skład Prezydium ZG PZN sekretarza generalnego i skarbnika, gdyż nie należy to do kompetencji Zjazdu, wyboru dokonuje Zarząd Główny. Pomijam również wybory do GKR i Sądu Koleżeńskiego. Uważam, że do wyciągnięcia wniosków wystarczą podane wyniki wyborów do Prezydium ZG PZN, gdyż to ono sprawuje bieżącą władzę i podejmuje najwięcej decyzji, chociaż Zarząd Główny jest najwyższą władzą między zjazdami, w praktyce najwięcej zależy od jego prezydium. 
Z podanych informacji wynika, że słabnie zainteresowanie pełnieniem funkcji w najwyższych władzach PZN-u. Według mojej oceny, nie świadczy to dobrze o stanie PZN-u, lecz o coraz większej obojętności elit związkowych, o marazmie i braku perspektywicznej wizji rozwoju stowarzyszenia. Do niedawna głównie w kołach wybory odbywały się na zasadzie "łapanki". Potem i w okręgach kandydaci na przewodniczących zarządów zaczęli coraz częściej występować solo, a teraz tendencja ta dotarła na krajowe zjazdy. 
 
Cele strategiczne działalności PZN-u w XVI kadencji 
 
Zarząd Główny XV kadencji przyjął i przedstawił Zjazdowi projekt celów strategicznych. Podaje je w takiej formie, w jakiej zostały przesłane delegatom. 
 
Projekt 
 Cele strategiczne na XVI kadencję: 
 
1. Gromadzenie i upowszechnianie wiedzy dotyczącej osób niewidomych i słabowidzących szczególnie w zakresie metod i technik rehabilitacyjnych oraz w zakresie leczenia i profilaktyki schorzeń wzroku. 
2. Poprawa skuteczności i dostępności usług szczególnie dla osób nowo ociemniałych i otoczenia tych osób w zakresie poradnictwa i przekazywania informacji. 
3. Wzrost poziomu edukacji informatycznej wśród osób z dysfunkcją wzroku, doskonalenie umiejętności korzystania z nowoczesnych urządzeń teleinformatycznych umożliwiających sprawniejsze funkcjonowanie w życiu rodzinnym, społecznym i zawodowym. 
4. Promocja, rzecznictwo i lobbing na rzecz środowiska osób niewidomych i słabowidzących szczególnie w zakresie realizowanej w Polsce polityki społecznej, opieki zdrowotnej, edukacji oraz w procesie stanowienia prawa. 
5. Kontynuowanie prac nad skuteczną komunikacją wewnętrzną i zewnętrzną PZN. 
 
Cele te były dyskutowane, zostały uzupełnione i rozszerzone, chociaż nie w sposób rewolucyjny. Trudno jednak omawiać te uzupełnienia i dyskusję, która toczyła się w czasie obrad Zjazdu na podstawie fragmentarycznej wiedzy. Z tego co udało się dowiedzieć, chyba tylko trzech delegatów usiłowało podjąć tematy, które wykraczały poza kierunek wytyczony przez ustępujące władze Związku. Byli to: Zygmunt Czaja, Ryszard Dziewa i Jan Omieciński. 
Wyżej podane cele mają bardzo ogólny i całkowicie słuszny charakter. Czy jednak jest to wystarczające i czy jest realizowane? 
Moim zdaniem w celach strategicznych zabrakło nacisku na konieczność wypracowania metod działalności na rzecz całkowicie niewidomych. Fakt, że ich liczba w PZN zmniejszyła się aż o ponad 43 procent powinien uruchomić wszystkie dzwonki alarmowe. PZN przekształcił się w stowarzyszenie osób słabowidzących, jego władze i działacze nie widzą potrzeb osób całkowicie niewidomych. Potwierdzają to przygotowane cele strategiczne. 
Stowarzyszenie to stało się jednym wielkim zafałszowaniem rzeczywistości - zrzesza słabowidzących i pracuje na ich rzecz, a środki finansowe zdobywa pod szyldem niewidomych. Jest to niekorzystne ze względów społecznych, psychologicznych, organizacyjnych i wszystkich innych. 
Na szczęście Zjazd dostrzegł potrzeby osób najbardziej potrzebujących pomocy. Do Uchwały Programowej Zjazdu wprowadzono zapis: 
(1. W działaniach wszystkich jednostek PZN szczególną troską otaczać osoby całkowicie niewidome oraz osoby niewidome z dodatkową niepełnosprawnością". 
Teraz ważnym zadaniem całego Związku jest wypełnienie treścią tego postanowienia. 
Zafałszowaniem rzeczywistości jest również cel piąty - "Kontynuowanie prac nad skuteczną komunikacją wewnętrzną i zewnętrzną PZN". 
Jak starałem się wykazać powyżej, komunikacja i informacja wewnątrzzwiązkowa została zupełnie zmarginalizowana, ograniczona i skierowana w małoznaczących kierunkach. Przecież członkowie Związku zupełnie nic nie wiedzą o pracy jego władz, nie mówiąc już o roli poszczególnych osób w tych władzach. 
Pan Zygmunt Czaja dowiedział się od pani przewodniczącej Anny Woźniak-Szymańskiej, że to Prezydium podjęło decyzję o odmowie mojej akredytacji w czasie obrad Zjazdu. Mam więc pytanie, czy za tą odmową głosowali: Anna Woźniak-Szymańska, Teresa Wrzesińska, Zbigniew Terpiłowski Jerzy Janas i Małgorzata Pacholec? A może ktoś z wymienionych miał inne zdanie? 
Sprawa może mało ważna, ale tak jest z każdą inną. Członkowie Związku nie wiedzą, jak poszczególne osoby, które ich reprezentują, sprawują swoje funkcje. Ale to jeszcze nie jest najważniejsze. Tego nie wiedzą również delegaci na Krajowy Zjazd, którzy decydują, oceniają i wybierają. I co tu mówić o doskonaleniu komunikacji wewnątrzorganizacyjnej. 
Tego zagadnienia, o ile mi wiadomo, Zjazd nie podjął i nie wprowadził do Uchwały żadnych zapisów zmierzających do poprawy w tej dziedzinie. 
 
Pozjazdowe echa 
 
Jak już wspomniałem, "WiM" jest wielce trefnym czasopismem, a ja zakałą PZN-u. Niewiele informacji więc do mnie dociera, ale przecież coś dotarło. 
 
Zasmucony - Takiej obojętności, takiego braku zaangażowania, takiej inercji nie widziałem jeszcze na żadnym z krajowych zjazdów. Uczestniczyłem w wielu krajowych zjazdach. Mam więc porównanie. 
Wiem, że czasy się zmieniły i teraz trudniej jest działać niż to dawniej bywało, ale niewidomi istnieją w dalszym ciągu i trzeba im pomagać. To akurat się nie zmieniło. Jest więc dla kogo pracować, tyle że chyba jest coraz mniej chętnych do tej pracy. Źle mi to wróży na przyszłość. 
 
Zygmunt Czaja - Niestety, nic nie poradzimy. Jeżeli wybrani delegaci tak widzą przyszłość PZN - to trudno. Przecież Statut właściwie po naniesieniu kosmetycznych poprawek wymaganych przez Krajowy Sąd Rejestrowy pozostał bez zmian. 
 Do dziś nie mogę się otrząsnąć z przygnębienia. Liczyłem na zmiany i wcale nie chodzi mi tylko o zmiany personalne, ale o zmiany w działalności naszej organizacji. Niestety, wygląda na to, że nic z tego nie będzie. 
Cóż jeszcze można dodać? 
Pytałem o obecność prasy środowiskowej i złożyłem protest w tej sprawie. Pytałem też, dlaczego nie ma na Zjeździe przedstawicieli władz rządowych i instytucji zajmujących się osobami niepełnosprawnymi jak np. Pełnomocnik Rządu ds Osób Niepełnosprawnych, przedstawiciel PFRON itd. Otrzymałem odpowiedź, że zapraszanie gości nie przynosi Zjazdowi żadnych wymiernych korzyści i dlatego goście nie zostali zaproszeni. 
Zresztą w sprawie mojego protestu i w sprawie zaproszenia gości, co moim zdaniem podnosiło rangę Zjazdu, nie otrzymałem poparcia delegatów. Nie otrzymałem również poparcia w sprawie zmiany nazwy naszej organizacji - ani też w sprawie modyfikacji przepisów prawnych dotyczących uściślenia kto jest osobą niewidomą, a kto słabowidzącą. Moim zdaniem rozwiązałoby to wiele problemów osób niewidomych i słabowidzących, dotyczących rehabilitacji oraz udzielanej pomocy np. w sprzęcie specjalistycznym. 
Dowiedziałem się, że póki co jestem w Polsce, a nie na Zachodzie i nie ma się co oglądać na Unię Europejską. 
Mówiłem o nieprawidłowym przepływie informacji w PZN. Pani Prezes ze mną się nie zgodziła. Stwierdziła, że przepływ informacji jest jak najbardziej prawidłowy. 
Pisząc o Zjeździe staram się opisać to w telegraficznym skrócie. Myślę, że inni delegaci zrobią to lepiej. 
Tak więc nie ma żadnych zmian w naszej organizacji i nie będzie. Moim zdaniem to źle wróży naszemu Związkowi. Bardzo tego żałuję - bo mojej Organizacji poświęciłem ponad czterdzieści lat pracy społecznej. Chciałbym, aby Związek odnalazł się w nowej rzeczywistości i mógł chronić i bronić niewidomych i słabowidzących. 
 
Nowy - Z zainteresowaniem czekałem na sprawozdanie naszych delegatów z obrad. Niestety, nie dowiedziałem się nic ważnego. Ugruntowałem tylko swoje poglądy na relikty rodem z PRL. A dokładniej, to jak sitwy, układy itp. spółdzielnie egzystują za koraliki rozdawane starym członkom. 
Uważam, że bez delegalizacji PZN-u przez organa PAŃSTWA zmiany nie będą możliwe. No, chyba że nasza władza PZN zrobi jakiś przekręt i nas rozwiążą. 
Informacja z obrad jest tragiczna, wybraliśmy takich przedstawicieli-delegatów, że tylko sitwa była zadowolona. To, co mi opowiadali delegaci uznałem, że nie wiedzą co tam się działo. 
Rozważałem kampanię przez internet, ale krąg osób-członków jest niewielki. Nie mam pomysłu, jak zaktywizować młodych, gdyż nie mam z nimi kontaktu. 
Możliwy jest lobbing, donos w słusznej sprawie. Zainteresowanie przedstawicieli NARODU. Myślę, że można by stworzyć sojusz z innymi stowarzyszeniami, bo tam też jest podobnie. Narzędziem jedynym może być internet i jego fora, niestety, jest to praca syzyfowa. 
Kończę, bo już mnie nerwy biorą, gdy to piszę - tak jestem bezsilny. 
 
aaa 
5.6. Niepełni czy niedojrzali 
Zuzanna Ratek 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Z mieszanymi uczuciami przeczytałam książkę Pawła Pollaka "Niepełni". W zamyśle autora jest to książka o niepełnosprawności, poszukiwaniu miłości, problemach dnia codziennego. Główni bohaterowie: 
- Edyta przed wypadkiem samochodowym studentka AWF, piękna i trochę bezrefleksyjna, egocentryczna i dusza towarzystwa. Teraz osamotniona na wózku inwalidzkim, pracuje w domu jako księgowa, dzieląc czas między lekturę i telewizję, marzy o wielkiej miłości. 
- Drugi bohater Jacek: od urodzenia niewidomy świetnie radzi sobie w życiu zawodowym, jest wziętym informatykiem, ale nie potrafi sprostać samotności i braku drugiej połowy. Oboje mieszkają na tym samym osiedlu we Wrocławiu, powstaje więc możliwość spotkania aktorów dramatu. 
Każdy z bohaterów opisuje swoje życie, swoje odczucia, problemy i radości dnia. Ich codzienne kłopoty są osadzone w rzeczywistości - pies przewodnik nie może wejść do budynków użytku publicznego, brak podjazdów dla wózków, za ciasne drzwi, wyproszenie z ekskluzywnej restauracji, bo inni klienci mogą poczuć się nieswojo. Czyli teraźniejszość skrzeczy z jej zaściankowością, fobiami i jeśli nie brakiem życzliwości, to przynajmniej brakiem chęci nieprzeszkadzania. 
Dlaczego więc niepełni? Przede wszystkim na własne życzenie. Oboje oczekują zainteresowania ze strony otoczenia, ale sami skutecznie blokują próby kontaktu z nimi, czasami mniej udanego, ale kontaktu. Edyta jest wręcz modelowo uprzedzona do ludzi, do krewnych, do swojej matki, oczekując od niej zachowania według napisanego dla niej scenariusza. Nawet liczne braki w sposobie bycia rodzicielki nie mogą usprawiedliwić pogardy córki do wiejskich korzeni i statusu zawodowego matki. 
Samotność Edyty jest konsekwencją jej poprzednich relacji z rówieśnikami i otaczania się ludźmi zainteresowanymi sobą, imprezami i unikającymi dorosłości. Wypadek wyrzuca ją z grupy, dla której przestaje się liczyć, jest przykrym przypomnieniem, że życie to nie tylko zabawa, a więc należy zewrzeć szeregi, relegować poza nawias i zapomnieć. 
Obsesyjne pragnienie dziecka jest także uporczywym i nacechowanym pretensjami do świata pożądaniem zakazanego dobra. To nie może być adopcja, to musi być jej, jej własność. 
Podobny mur samotności stworzył wokół siebie Jacek. Żadnych kontaktów z rówieśnikami, żadnych relacji z organizacjami inwalidzkimi, turnusami, zajęciami, pomocą innym niewidomym. Taksóweczką do pracy i z pracy, długie godziny samotności i pielęgnowanie wręcz myślowych natręctw związanych z kobietą - literalnie niezdrowe reakcje w obecności płci odmiennej, fantazje wykraczające poza ramy zdrowych męskich reakcji. 
Bohaterowie nawet nie próbują wpłynąć na zmianę rzeczywistości, oni oczekują na zmiany nie dając niczego w zamian. Ich spotkanie nieuchronnie musi doprowadzić do tragedii, ponieważ działają na oślep, na fali własnych emocji, bez zastanowienia się nad uczuciami partnera, partnerki, a negatywne skutki ich działań ponoszą ich najbliżsi - rodzina brata Jacka. 
Nie ma tu happy endu i za to chwała autorowi. Chwała mu także za to, że nie napisał ckliwej opowiastki o biednych niepełnosprawnych, którzy odnajdują szczęście w inwalidzkich ramionach, żyjąc długo i szczęśliwie. Tragedia obojga bohaterów jest konsekwencją przede wszystkim ich postawy życiowej. I nie jest ważne, że być może zabrakło mądrej rehabilitacji psychicznej, być może... Ale też zabrakło obojgu bohaterom dojrzałości i odporności psychicznej. 
Zaniepokoił mnie społeczny odbiór powieści. Jest powierzchowny, naskórkowy, sentymentalny i ckliwy: z cyklu chwilowego pochylenia się nad losem takich biednych i doświadczonych przez los. Ach, jacy biedni i... niepełni są inwalidzi. 
 
 aaa 
5.7. Pieskie życie na stadionie 
Tomasz Przybyszewski 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 
 Data opublikowania: 2012-05-16, 15.30 
 
Czy na mecz Euro 2012 osoba niewidoma będzie mogła wybrać się z psem przewodnikiem? Prawo mówi, że tak, jednak organizatorzy mistrzostw Europy nie zalecają takiego rozwiązania, wspominając o hałasie. Czy stadion rzeczywiście nie jest dobrym miejscem dla psa przewodnika, czy też organizatorzy szukają wymówek? 
 
- Nie można odmówić wpuszczenia psa przewodnika, bo takie w Polsce obowiązuje prawo - poinformował nas Juliusz Głuski, rzecznik prasowy Euro 2012 Polska. - Pamiętajmy jednak, że dla takiego psa mecz piłkarski z udziałem 50 tysięcy kibiców może być uciążliwy i zwyczajnie zwierzę może cierpieć. W związku z tym, radzimy osobom niewidomym zdanie się na naszych wolontariuszy, którzy pomogą dotrzeć na miejsce i będą służyć wszelkim wsparciem. Poza tym podczas aplikowania o bilet każda osoba niewidoma mogła zaznaczyć tę opcję pomocy i po przesłaniu do UEFA orzeczenia o niepełnosprawności otrzymywała dodatkowy bilet za darmo - dla osoby towarzyszącej, czyli opiekuna. 
 
Wbrew takim opiniom, psy przewodnicy towarzyszą swoim właścicielom na stadionach wielu krajów. Słynny jest przykład obiektu Arsenalu Londyn, gdzie dla psów zorganizowano nawet toalety. W Polsce na taki luksus liczyć na razie nie można, ale czy to znaczy, że trzeba psa zostawić w domu? 
- Uważam, że pies przewodnik wszędzie umie się odnaleźć - mówi Jolanta Kramarz, prezes Fundacji "Vis Maior". - Szukanie przez właścicieli stadionów argumentów odwołujących się do samopoczucia psa to dosyć okrężna droga omijania prawa. Równie dobrze taksówkarz może powiedzieć, że pies się u niego w samochodzie źle będzie czuł albo właściciel restauracji mógłby stwierdzić, że psu przeszkadzać będą zapachy z kuchni. 
 
Skupienie przy młocie pneumatycznym 
 
Psy przewodnicy nie od dziś przeszkadzają ludziom w różnych miejscach. Jednak od paru lat na straży praw osób z niepełnosprawnością korzystających z pomocy przeszkolonych psów stoją odpowiednie przepisy. Spory wpływ na ich wprowadzenie miała walka Jolanty Kramarz z firmą Carrefour. W listopadzie 2007 r. nie wpuszczono jej z psem przewodnikiem do jednego z hipermarketów tej sieci. Sprawa sądowa zakończyła się ugodą, a w Ustawie o rehabilitacji pojawiły się zapisy o prawie wstępu z psem asystującym "do obiektów użyteczności publicznej, w szczególności: budynków i ich otoczenia przeznaczonych na potrzeby (... ) sportu". Czy jednak w przypadku stadionu rzeczywiście hałas nie jest przeciwwskazaniem do wprowadzania psa? 
- Pies przewodnik jest przyzwyczajony do tego - ocenia Jolanta Kramarz. - Jeśli pracuje w dużym mieście, to potrafi się skupić na pracy nawet przy młocie pneumatycznym. W każdym razie mój pies sobie w takich sytuacjach radzi. W teatrze czy filharmonii dźwięki też są nieraz bardzo głośne. Duży tłok na stadionie również nie powinien być problemem. - W autobusach linii 190 albo 512 ludzie mają miażdżone komórki w kieszeniach, taki jest tłok, a pies przewodnik sobie wspaniale radzi, przebija się przez ten tłum i potrafi dojść do poręczy - mówi Jolanta Kramarz. 
- Na dobrze przeszkolonym, niewylęknionym psie taki tłum nie robi wrażenia. On po prostu ma to na co dzień. 
Jej zdaniem, właściciel powinien znać swojego psa na tyle, by wiedzieć, czy da radę wytrzymać w tłoku i hałasie. Musi o niego po prostu odpowiednio dbać. 
Jolanta Kramarz chodzi np. w upalne lato z mokrym ręcznikiem, by móc schłodzić psa, albo w ogóle zostawia go wówczas w domu. Dzieje się tak jednak sporadycznie, ponieważ po latach wsparcia z jego strony nie lubi chodzić z białą laską. 
Podobnie Marta Woźniak, która była ze swoim psem przewodnikiem na spotkaniu Legia Warszawa-Korona Kielce. Podkreśla, że obsługujący stadion Legii nie mieli problemu z wpuszczeniem psa przewodnika, choć nie ostrzegała, że z nim przyjdzie. Przyznaje jednak, że na meczu była pierwszy raz i nie wiedziała, jak to jest. Obawiała się więc trochę, jak pies zareaguje na stadionowy hałas. 
- Pojawiły się tam race, petardy, no i trochę go to pobudziło, ale mam już sposób, jak sobie z tym poradzić - mówi Marta Woźniak. - Trzeba pieskowi pomóc, bo w pewnym momencie zaczął się podnosić, łapą kogoś zaczepiać obok. Wiedziałam wtedy, że jakiś niepokój się u niego pojawił, choć nic złego się nie działo. Zaczęłam dawać mu jego ulubione przysmaki, pogłaskałam go, zaczęłam się do niego odzywać i po jakimś czasie się uspokoił, położył się i leżał. Potem było już w porządku, nawet jak jakaś wrzawa się podniosła, już go to kompletnie nie ruszało. 
 
W hałasie jak najkrócej 
 
W Internecie znaleźć można poradnik dla właścicieli psów przewodników, opracowany przez specjalistów z brytyjskiego Stowarzyszenia "The Guide Dogs for the Blind", które od 80 lat szkoli psy dla osób niewidomych i pomogło już ponad 29 tys. ludzi. Eksperci Stowarzyszenia nie wykluczają obecności psów przewodników na stadionach, zalecają jednak ostrożność. 
W poradniku można przeczytać m. in. : "Psy przewodnicy zapewniają podstawowy i efektywny sposób poruszania się ich właścicielom podczas docierania na stadion i z powrotem do domu. Należy jednak zauważyć, że warunki panujące na stadionie mogą być skomplikowane i kłopotliwe dla psów i ich właścicieli. Mogą też wystąpić ograniczenia u psów podczas pracy w dużym tłumie podczas meczów. (... ) Zachowanie tłumu podczas niektórych meczów piłki nożnej wymagać będzie od właściciela psa przewodnika oceny możliwych do wystąpienia sytuacji podczas konkretnego meczu. 
W niektórych przypadkach "Guide Dogs" radzi właścicielom inny sposób uczestnictwa w imprezie sportowej i nienarażanie ich psów przewodników na niepotrzebny stres lub ryzyko krzywdy. 
Podobnego zdania jest Paweł Zieliński, który szkoli psy przewodniki dla Fundacji na rzecz Osób Niewidomych "Labrador-Pies Przewodnik". 
- Jeżeli pies ma przebywać w miejscu bardzo głośnym, czyli dotkliwym dla zmysłu słuchu, to oczywiście jak najkrócej, a jeśli jest taka możliwość, to w ogóle - podkreśla instruktor. Zalecałby raczej, o ile jest to możliwe, chodzenie na mecz z osobą widzącą, by nie było potrzeby brania psa. Słuch psów jest doskonalszy, a zarazem wrażliwszy niż słuch człowieka. Długotrwały duży hałas nie jest więc dla nich komfortowy. 
- Byłem kiedyś na koncercie i widziałem, jak pies przewodnik siedział blisko kolumny głośnikowej - mówi Paweł Zieliński. - To zwierzę oczywiście siedziało wytrwale, ale widać było, że cierpiało. 
Instruktor nie chodzi na mecze, nie potrafi więc określić, jaki jest na nich poziom hałasu. Jeśli taki, jak na ruchliwej ulicy, to nie ma problemu. Psy przewodnicy są przyzwyczajane do tolerowania takiego środowiska. To są cechy wrodzone, które doskonali się treningiem. Jeśli jednak poziom hałasu jest znacznie wyższy od ulicznego, to długotrwałe w nim przebywanie (nie chodzi o np. jednorazowe wystrzały petard) nie jest dla psa wskazane. Tłok też nie jest bez znaczenia. 
- Co innego, gdy idzie się do restauracji, gdzie nie ma czegoś takiego jak tłum ludzi chodzących, krzyczących - mówi Paweł Zieliński. - Pies też potrzebuje pewnego komfortu pracy. On nie może pracować w takim potężnym skupisku ludzi, gdzie nawet nie jest w stanie określić, kiedy się zaczynają schody. Nie widzi ich, bo idzie za kimś i nagle te schody się pojawiają. To trudne zadanie. A czy jest w stanie mu sprostać? Oczywiście, jest. Może nie każdy, ale są psy, które pokonają takie trudności. Pytanie tylko, czy warto na nie psa narażać. 
Poziom natężenia dźwięku na ruchliwej ulicy to ok. 90 decybeli. Hałas na stadionie określa się nawet na 117 decybeli. Warto o tym pamiętać, wybierając się na mecz z psem przewodnikiem. Decyzja powinna jednak należeć do właściciela psa, a nie właściciela stadionu. 
 
 aaa 
5.8. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH 
Nie lubię być niewidomym 
Jerzy Ogonowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Tak sobie myślę, że gdyby trzeba było brać aktywny udział we wszystkich działaniach, które mają na celu ułatwienie, uprzyjemnienie, równouprawnienie i wszystkiego udostępnienie niewidomym, to chyba czasu by mi nie starczyło nawet wówczas, gdybym cierpiał na nadmiar wolnego czasu i będąc na emeryturze, nic nie robił więcej. No, bo najpierw trzeba by uczestniczyć we wszystkich działaniach na rzecz niepełnosprawnych, podejmowanych przez różne banki, żeby niewidomy mógł pobierać z bankomatu. W dodatku, żeby pobierać, to trzeba by korzystać z tych bankomatów, które są dostosowane, może akurat na drugim końcu miasta. Potem trzeba by uczestniczyć we wszystkich udostępnieniach w komunikacji, a więc zgłaszać postulaty co do wysokich stopni w tramwajach i autobusach, wyjaśniać, dlaczego w jednym środku transportu mówią, jaki jest przystanek, a w innym nie mówią, chociaż mają głośnik. A potem, żeby być samodzielnym, to trzeba by czekać na przystanku na ten środek lokomocji, który mówi, co też nie daje stuprocentowej pewności, bo niekiedy przestaje mówić od jakiegoś określonego miejsca. No i warto by wiedzieć, w którym urzędzie windy mówią, a w którym nie, a takich wykazów nie ma. Dalej, w ramach ukulturalniania, trzeba by chodzić na filmy z autiodeskrypcją, które pojawiają się publicznie, w dodatku nie zawsze taki akurat mnie interesuje. Na Euro 2012 ma być też przystosowanie dla niewidomych, co z tego, jeśli loterii nikt mi nie przystosował, a ja nie wygrałem biletu. Trzeba by też zobaczyć te przystosowania w muzeach, ale co zrobić, jeśli ja nie lubię zanadto muzeów. Właściwie to najbardziej lubiłem relacje z imprez sportowych Bogdana Tomaszewskiego przez radio, wtedy wszystko było dla mnie jasne, kto kogo i którym sierpowym. Teraz czasem chętnie posłuchałbym audiodeskrypcji przy wypowiedziach polityków, żeby ktoś mi wyjaśnił czarno na białym, po co oni tyle gadają. Może za karę, że kilka osób wzięło udział w głosowaniu z wykorzystaniem brajla. A co zrobić, jeśli na skrzyżowaniu sygnalizacja dźwiękowa jest tak ustawiona, że tym samym uchem, w tym samym miejscu słyszę wypowiadane chórem "światło czerwone - światło zielone". Komu wierzyć? Lepiej chyba pozostać niewierzącym. Można uzbroić się w nawigację i tym podobne urządzenia, ale to trzeba na stałe poustawiać, a co zrobić, jeśli ja za każdym razem idę gdzie indziej? 
	O ile dobrze zrozumiałem ideę pojawiającą się na przełomie ustrojów, to chodziło z grubsza o to, żeby niewidomy czy niepełnosprawny, w ogóle i w szczególe, czuł się w społeczeństwie bezpiecznie, pewnie i był traktowany równoprawnie przy jednoczesnym uwzględnieniu jego specyfiki i trudności. Oznaczać to może tylko tyle, że niewidomy nie powinien być na każdym kroku szykanowany z tytułu swojej ślepoty. Tymczasem, jeśli wszelkie udogodnienia mają charakter eksperymentalny, incydentalny, wybiórczy i przypadkowy, zawsze i na każdym kroku przypomina to nam o naszej ślepocie i nieporadności. Nie mówiąc już o tym, że trzeba by mieć ze sobą dla każdego miasta jakiś wykaz, co gdzie i jak jest dostosowane dla niewidomych, bo w każdym mieście jest inaczej i zawsze jest to jakieś czekoladowe jajko z niespodzianką w środku. 
Ale byłbym szubrawcem, gdybym do tej beczki dziegciu nie dodał od czasu do czasu łyżki miodu. Kilka dni temu czekałem sobie spokojnie w kolejce z pieskiem w przychodni u laryngologa. Po jakiejś pół godzinie przyszła recepcjonistka i zapytała dwóch pacjentów siedzących wraz ze mną, czy nie przepuściliby mnie teraz. Najpierw nie mogłem zrozumieć, dlaczego ta kobieta bez porozumienia ze mną nagle wprowadza takie zamieszanie, skoro ja spokojnie i cierpliwie razem z moją spokojną i cierpliwą Dianą czekam. Ale recepcjonistka natychmiast wyjaśniła: "Bo wiecie panowie, zanosi się na deszcz i nawet na wielką burzę. Na pewno panu będzie trudno wrócić w takiej sytuacji do domu samodzielnie, a burzy nawet taki mądry piesek może się przestraszyć. My, jak zajdzie potrzeba, chętnie pomożemy panu dojść do domu, ale musimy jeszcze rejestrować pacjentów, a może - jak panowie przepuszczą - to pan zdąży przed burzą". Panowie, oczywiście, podeszli do sprawy ze zrozumieniem. A ja z zaskoczenia nawet zapomniałem, po co przyszedłem do tego laryngologa. Jak żyję już blisko 70 lat, nigdy nie zdarzyło mi się, żeby ktoś sam z siebie pomyślał, że niewidomemu poruszać się samodzielnie czy nawet z psem przewodnikiem w czasie burzy, wichury i deszczu jest rzeczywiście trudno. Po powrocie do domu oceniliśmy wspólnie z żoną, że jednak różne audycje i programy telewizyjne ukazujące problematykę niepełnosprawnych robią chyba swoje. Tylko pytanie, czy owo "swoje" robią różne "ślepe krowy" i aktorskie popisy w "Ślepcach" Maeterlinka wystawiane przez niewidomych. Gdyby - na przykład - w jakiejś sztuce zagrał niewidomy aktor, a reżyser czy inscenizator - rozumiejąc problemy niewidomego (podobnie jak recepcjonistka w przychodni) wykorzystałby wszystkie możliwe środki techniczne, aby te trudności zniwelować i zrobić z niewidomego nie tyle "niewidomego aktora", co aktora jako takiego, to byłoby wszystko w porządku. Klub Inteligencji Niewidomej RP, dopóki PFRON w ramach swej działalności sprzyjającej niepełnosprawnym, nie zniszczył go całkowicie, taką ideą się pokierował przy uczestnictwie niewidomych poetów w Festiwalu Poezji w Polanicy. Niewidomi poeci uczestniczyli w imprezie wśród innych poetów nie dlatego, że są niewidomi, lecz dlatego, że są poetami, a środki PFRON były im potrzebne po to, aby wyrównać szanse. Nie chodzi bowiem o to, żeby niewidomy - cierpiąc na nadmiar wolnego czasu - zajął się aktorstwem, malarstwem, turystyką, lecz o to, by uczestniczył w różnych formach społecznego życia wraz z innymi, nie w zamkniętym środowisku, lecz w społeczeństwie, a pomoce mają tylko zniwelować niedogodności ślepoty. I podobnie - nie chodzi o to, żeby niewidomy mógł przejechać się "mówiącym" tramwajem na wybranej przez "darczyńcę" trasie, lecz żeby mógł być samodzielny i bezpieczny na każdej trasie, i żeby mógł korzystać z bankomatów, gdzie zechce i kiedy zechce, a nie według uznania "wspaniałomyślnego" pomysłodawcy. 
Kiedyś, dawno, dawno temu, różni możni tego świata mieli nadwornych karłów czy błaznów. Karły i błazny nadworne miały swoje prawa i przywileje, ale gdyby wszystkie inne karły i błazny chciały z takich samych przywilejów i praw korzystać, to przecież byłaby obraza boska. Ale możni istnieją nadal i chcą przeżyć coś atrakcyjnego, bo już wszystko zjedli i wypróbowali, co dało się za pieniądze zdobyć. I tu potrzeby rynku zaspokajają nagle niewidomi serwując po ciemku zupę mleczną za 100 zł. Napatrzyli się też na różnych aktorów, a ślepych aktorów jeszcze nie widzieli, więc wychodzi im naprzeciw "De Facto". I tylko gdzieś ucieka podstawowa sprawa, że niewidomy nie żyje w ciemnościach, bo albo w ogóle nie ma pojęcia światła (niewidomy od urodzenia), albo go nie widzi, a zatem i ciemności też nie widzi. To raczej widzący osobnik jest ciemny, jeśli nie potrafi tego zrozumieć. 
Tempora mutantur et nos mutamur in ilis (czasy się zmieniają i my zmieniamy się wraz z nimi). Tak mówili starożytni Rzymianie, a ja nie jestem pewny, czy nowożytni Polanie też tak robią. Ja na ten przykład najlepiej czuję się tam, gdzie z jednej stron wszyscy zapominają, że nie widzę, bo jestem dla nich albo tłumaczem, albo prezesem zarządu, albo kompanem przy popijawie. A jednocześnie, chociaż o tej ślepocie nie pamiętają, to jednak pomagają, gdy trzeba i ułatwiają, co trzeba. 
Jeśli z kolei ktoś koniecznie przypomina sobie o mojej ślepocie ni przypiął, ni wypiął, kiedy to pamiętanie do niczego nikomu nie jest potrzebne, to taki sposób traktowania mojej osoby zupełnie mi nie odpowiada. Natomiast mam poważne obawy, że wszystkie te wielkie imprezy niewidomych twórców, niewidomej kultury, ślepych krów i niewidomych aktorów mają tylko jeden cel: stworzyć getto niewidomych i postawić ich tak daleko za nawiasem, żeby już nie można było wrócić do normalnego społecznego życia. I niestety, wielu niewidomym to odpowiada, zwłaszcza młodym. A ja, stary grzyb, nic na to nie poradzę, pozostaje mi tylko trzymać się własnej godności i strzec jej, póki się da i jak się tylko da. A może jakiemuś młodemu też zechce się nie być na co dzień i od święta niewidomym? Klawo by było. 
aaa 
6. FAKTY, POGLĄDY, OPINIE I POLEMIKI 
 
aaa 
6.1. Podyskutujmy o celowości odzyskania wzroku 
 
źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Szanowni Państwo! 
 
Przesyłam Państwu niezwykły tekst. Zawiera on elementy rehabilitacyjne, psychologiczne, światopoglądowe i chyba po prostu ludzkie, a wszystko na tle braku wzroku. Myślę, że temat może zainteresować naszych czytelników. Myślę, że warto zastanowić się nad nim i wyrazić swoją opinię, swój pogląd, swoją ocenę poruszanych problemów. 
Brak wzroku jest powszechnie uważany za wielkie nieszczęście. Wielu nie wyobraża sobie życia bez wzroku. Dotyczy to nie tylko osób widzących, ale również słabowidzących. A tu całkiem odmienny pogląd na to zagadnienie, niespotykane oceny i obawy. Czy jednak niespotykane? 
Autorka stanowczo twierdzi, że nie chce widzieć, że nigdy tego nie chciała, jeżeli nie liczyć drobnych epizodów, że nawet w niebie wolałaby korzystać z innych możliwości. Co Państwo na to? 
Na Państwa oceny i opinie oczekuję do 15 maja br. Zostaną opublikowane w dziale: "Fakty, poglądy, opinie i polemiki". 
Jak zawsze, wypowiedzi Państwa mogą być podpisane imieniem i nazwiskiem, inicjałami, pseudonimem - zależy to wyłącznie od Państwa. 
Życzę pięknych, ciepłych majowych dni i serdecznie pozdrawiam. 
Stanisław Kotowski 
 
aaa 
6.2. Mój punkt widzenia, albo co mi wierci dziurę w głowie 
 
Źródło: http://danuaria.klangoblog.net 
Data opublikowania: wrzesień 2009 r. 
 
Kiedyś sąsiad po opowiedzeniu przeze mnie czegoś, co mi się zdarzyło danego dnia, zaczął mnie namawiać na pisanie bloga zatytułowanego "Mój punkt widzenia". Nie mogłam się jakoś za to zabrać aż do momentu, kiedy to taka możliwość została mi, że tak powiem, podana na tacy. Początkowo można było napisać wpis zawierający 140 znaków. To się jednak zmieniło. 
Będę tu wyrzucać z siebie moje emocje. Będę pisać o tym, co mnie cieszy, co mnie śmieszy, co mnie wkur... denerwuje, co mnie dziwi, czego się boję. Jednym słowem będę tu wyrzucać z siebie to, co siedzi mi w głowie. Klawiatura wszystko wytrzyma. Czytelnicy... trudno powiedzieć. Na szczęście lektura mojego bloga nie jest obowiązkowa. 
 
Czy chciałabym widzieć? 
 
Tym wpisem chciałabym zakończyć cykl "Moje odkrywanie świata", gdyż wydaje mi się, że nie mam już nic więcej do dodania. Myślę, że to zagadnienie będzie dobrym zamknięciem. 
 
No właśnie. Czy chciałabym widzieć? To pytanie od czasu do czasu ktoś zadaje. Odpowiadam wówczas, że nie i moja odpowiedź nie spotyka się ze zrozumieniem. 
Jak już pisałam na początku tego cyklu, nigdy w swoim życiu nie doznałam wrażeń wzrokowych. Zawsze czynność widzenia kojarzyła mi się ze słyszeniem bądź dotykaniem. Opisałam też, w którym momencie zorientowałam się, że "widzieć" to coś innego. 
Pamiętam jakieś starania rodziców, jeżdżenie z nami po uzdrowicielach. Ostatnia taka wizyta miała miejsce podczas wakacji przed czwartą klasą podstawówki. Ojciec zawiózł mnie i brata do jakiegoś zielarza w Grajewie. Ten pan oświadczył, że owszem jest w stanie przywrócić nam wzrok, ale pod warunkiem, że przez rok pozostaniemy w domu. Wpadłam w rozpacz. W tym czasie bardzo tęskniłam za powrotami do internatu. Miałam tam koleżanki, byłam akceptowana, robiłam rzeczy, których nie wolno było robić mi w domu i nagle ktoś chce mi to odebrać za cenę, moim zdaniem, wątpliwego odzyskania wzroku - czegoś, o czym nie mam zielonego pojęcia jak się tym posługiwać. Brata chyba to nie ruszyło, ja natomiast po powrocie płakałam i wymiotowałam na trawę na podwórku, bo akurat tak się złożyło, że coś mi zaszkodziło poprzedniego dnia. Jednym słowem moja rozpacz wyglądała dość, że tak powiem, zjawiskowo. Rodzice nigdy więcej do tego tematu nie wrócili. 
Później w tejże samej czwartej klasie w ciągu roku szkolnego miał miejsce inny incydent. Do przedszkola w Laskach przyjechali jacyś uzdrowiciele. Poszły tam dziewczyny ze starszej grupy i po tej wizycie opowiadały niesamowite rzeczy. 
Jedna słabowidząca dziewczyna usłyszała, że za 2 tygodnie będzie całkowicie widzieć, jednej koleżance chorej na Reumatoidalne Zapalenie Stawów trochę wyprostowała się zgięta na stałe noga, jakaś niewidoma dziewczyna zaczęła widzieć cienie. Jednym słowem brzmiało zachęcająco. My też chciałyśmy tam iść, tzn. niektóre chciały. Pamiętam jak sobie wzdychały po kątach - och, chciałabym widzieć choć przez chwilę! Sprawa oparła się o siostrę M. - naszą internatową wychowawczynię. Powiedziała, że absolutnie wykluczone, że tam nie pójdziemy, że to co opowiadają starsze dziewczyny nie jest prawdą, że ta, co ponoć miała po seansie widzieć cienie ma protezy zamiast gałek ocznych. Na koniec siostra M. powiedziała coś, co mnie zszokowało - "Dziękujcie Bogu za to, że jesteście niewidome". W grupie temat widzenia nigdy więcej nie powrócił. 
 
Oczywiście, były takie sytuacje w podstawówce, że brak widzenia był utrudnieniem, ale nie wywoływał u mnie myśli - och, jak chciałabym teraz widzieć. - To stało się później. Jedyna taka sytuacja, kiedy buntowałam się przeciwko swojej sytuacji miała miejsce w pierwszej klasie liceum. Chodziło o to, że drastycznie spadły moje oceny z matematyki, a powodem był fakt, że nie wszystko rozumiałam na lekcjach, gdyż nie widziałam tablicy. Do tego dochodził fakt, że jeszcze wtedy nie wychodziłam sama do sklepu spożywczego po coś, na co akurat miałam ochotę, bo jeszcze się bałam. Wtedy naprawdę zadawałam sobie pytanie, dlaczego właśnie mnie to spotkało i naprawdę chciałam widzieć. Jednak wyleczyłam się z tego podczas oazy, na której byłam w trakcie wakacji. 
Pamiętam, to było na jednej z górskich wycieczek. Ktoś powiedział mi mniej więcej coś takiego, że moje cierpienie to i tak nic w porównaniu z cierpieniem Chrystusa na krzyżu. Rzeczywiście w tym momencie wyobraziłam sobie ból przy wbijaniu gwoździ w ręce i nogi oraz świadomość grzechów popełnionych przez całą ludzkość żyjącą na przestrzeni wieków. Rzeczywiście moje ograniczenia w porównaniu z takim ogromnym fizycznym i psychicznym cierpieniem to jest malutki pikuś. Zapamiętałam sobie to zdanie na zawsze i już nigdy więcej nie buntowałam się przeciwko swojej sytuacji. Owszem, wszelkie swoje niepowodzenia zrzucałam na brak wzroku, ale nie zadawałam sobie pytań w stylu "dlaczego ja". 
 
W II klasie liceum miała miejsce inna sytuacja. Podczas spotkania popielgrzymkowego grupy błękitnej do mojej koleżanki podeszła jakaś babka, która szła w tej grupie i wręczyła jej broszurkę o samoleczeniu przy pomocy psychotroniki. Koleżanka zgodnie z poleceniem tamtej pani zapoznała mnie z ową broszurą, w której był opisany sposób, w jaki mogę sobie pomóc, żeby np. odzyskać wzrok. Pomyślałam sobie - a tam. Spróbuję. Co mi szkodzi. 
Chodziło o to, żeby wieczorem zamknąć oczy, rozluźnić się, głęboko oddychać, w myślach powiedzieć sobie jakąś tam napisaną w broszurce formułkę, następnie wyobrazić sobie sceny z życia po odzyskaniu zdrowia - w moim przypadku wzroku - ludzi gratulujących mi, wykonywanie jakichś czynności, których wcześniej nie mogłabym wykonać. Wykonywałam te czynności przez 3 wieczory. Zauważyłam, że przestałam mieć problem z otwieraniem oczu i jakby lepiej wyczuwam przeszkody. Wystraszyłam się. Pamiętam, że zanim zaczęłam to robić pomyślałam sobie - a może rzeczy, które zobaczę okażą się brzydkie, może np. jedzenie na talerzu stanie się obrzydliwe i nie będę chciała go jeść. Zaprzestałam tych czynności. 
 
Pamiętam, gdy na jednym z wyjazdów z "Lutnią", koleżanka, z którą mieszkałam w jakimś domu, zapytała mnie, czy chciałabym widzieć. Strasznie się oburzyła, gdy odpowiedziałam jej, że nie. - No jak to! Nie chcesz zobaczyć, jak wyglądają góry? Poza tym byłabyś od nas niezależna. Dlaczego tego nie chcesz? - Jakiś chłopak zawiózł mnie kiedyś na mszę o uzdrowienia. Chyba mu się podobałam, ale chciał mnie może naprawić, czy co. Generalnie odnoszę wrażenie, że jeśli ktoś usilnie zabiega o to, żebym widziała i oburza się, gdy ja tego nie chcę, po prostu nie akceptuje mnie taką jaka jestem. 
Modlitwy o uzdrowienie nic tu nie dadzą, gdyż w podświadomości tak naprawdę jest lęk przed nieznanym i zaprzeczenie tego typu prośbom. 
 
W pierwszych dwóch latach mojej pracy spotykałam się z osobą, która uświadomiła mi, że moje problemy nie leżą w braku wzroku i tej wersji się teraz trzymam. 
Oczywiście, są momenty, gdy chciałabym widzieć, ale są one rzadkie. Takim szczególnym był moment pojawienia się u mnie pierwszej świnki morskiej 9 lat temu. Pamiętam jak rozrabiała w swoim pudełku, a ja żałowałam, że nie mogę tego obserwować nie podchodząc do niej. 
Oczywiście, jest kilka rzeczy, które chciałabym zobaczyć: 
1. Chciałabym zobaczyć siebie w lustrze. 
2. Chciałabym zobaczyć zapis nutowy. 
3. Chciałabym rozwiązać na tablicy zadanie z matematyki. 
Myślałam też o możliwości widzenia podczas samotnych spacerów gdzieś w lesie, ale doszłam ostatnio do wniosku, że z tymi spacerami to chyba nie jest tak. Wydaje mi się, że gdybym widziała, to też nie wypuściłabym się na samotny spacer z obawy przed zabłądzeniem. 
 
Zastanawiałam się też, kim bym teraz była, gdybym urodziła się w tym samym miejscu i czasie, lecz widząca. Pochodzę z niewielkiej wioski na Podlasiu. Gdybym widziała, przez pierwsze 15 lat z pewnością nie opuściłabym rodzinnego domu. Moje życie toczyłoby się pomiędzy domem a oddaloną o 2 km miejscowością, gdzie jest szkoła, kościół, sklepy, knajpa i urzędy. Pewnie nigdy nie wyjechałabym na żadne wakacje, gdyż musiałabym pomagać rodzicom w polu i w gospodarstwie. Moja młodsza siostra niby pojechała 2 razy ze szkoły na jakiś obóz i nie bardzo garnęła się do polowych prac, ale myślę, że robiła to pod naszym wpływem. My wyjeżdżaliśmy na kolonie, szczególnie ja, no to ona też chciała. Nas rodzice do niczego nie przymuszali, ona też tak chciała. 
Jeśli chodzi o wykształcenie ponadpodstawowe, z pewnością nie poszłabym do liceum ogólnokształcącego. Będąc niewidomą też tak naprawdę nie chciałam do takiej szkoły iść. Nauczyciele wypchnęli mnie niemal na siłę. Nikt z dorosłych o tym nie wie, ale tak naprawdę chciałam uczyć się dziewiarstwa. Nikomu jednak o tym nie mówiłam, bo dziewiarstwo było tylko w zawodówce, a uczennicy z piątkami od góry do dołu nie wypadało iść do zawodówki. Napisałam więc w jakimś wypracowaniu kim chciałabym być, że chcę zostać masażystką, choć wcale nie byłam do tego przekonana. Trochę liczyłam, że może trafię do jakiegoś szpitala czy sanatorium, gdzie będę wykonywać zabiegi na dzieciach niepełnosprawnych ruchowo. Ten temat mnie pociągał za sprawą kilku osób uczących się w naszej szkole. Gdy byłam mała, ciągnęło mnie do maminych drutów, na których ciągle coś robiła i do kłębków. Mama ma dryg do szycia. Może ja też zostałabym krawcową? Kto wie. A z pewnością nie poszłabym na studia, bo nie byłoby mi to do niczego potrzebne. Nawet nie widząc nie bardzo chciałam na te studia iść, ale nie miałam wyboru. 
Będąc w liceum widziałam siebie wyłącznie w szkole muzycznej. Nie poszłam jednak do niej i nie będę tu opisywać dlaczego. To zbyt długa historia. Rzeczywiście brak wzroku przeszkodził mi w muzycznym kształceniu z prawdziwego zdarzenia... Wróć... Nie brak wzroku, lecz fakt, że w Laskach nie było wtedy szkoły muzycznej. Gdybym widziała, też nie miałabym do tego dostępu. W takich wioskach jak ta, z której pochodzę, nie ma szkół muzycznych ani nauczycieli uczących gry na instrumentach. Jest co najwyżej wątpliwej jakości chór kościelny prowadzony przez miejscowego organistę. Pewnie do takiego bym chodziła, choć kto wie, może rodzice by mi na to nie pozwalali. Nie wiem, czy ktoś z naszej wioski śpiewał w chórze kościelnym. Chyba nie. W końcu trzeba by było chodzić 2 km na próby ,a w takich wioskach ludzie czym innym zaprzątali sobie głowy. Tak to przynajmniej w szkole dla niewidomych mogłam grać na pianinie i śpiewać w chórze, co jak już wiecie robię do tej pory. 
Gdybym jednak mogła cofnąć czas i odzyskać wzrok w trakcie szkolnej edukacji, zostałabym... dyrygentem chóralnym albo przynajmniej skończyłabym średnią muzyczną. Widocznie jednak nie dane mi to było i może los mnie w związku z tym uchronił przed czymś znacznie gorszym niż mam teraz. 
Gdybym urodziła się jako widząca, zapewne wyszłabym za mąż dość młodo za jakiegoś chłopaka z sąsiedniej wsi, który podobałby mi się, "bo się ładnie bawi na zabawie", potem zapewne okazałoby się to wielką nieodwracalną pomyłką. Może miałabym z nim pół tuzina dzieci i chodziła cała w siniakach ze zniszczonymi rękami, bo on by mnie non stop bił i gonił do roboty. Może teraz siedziałabym gdzieś na obczyźnie i od poniedziałku do soboty sprzątała cudze mieszkania, bez żadnego ubezpieczenia, żyjąc z dnia na dzień w nieustannym lęku, że mnie znajdą i deportują. Straszna perspektywa - prawda? 
Gdybym widziała, z pewnością nie pracowałabym w bibliotece, nie miałabym komputera ani internetu, nie pisałabym teraz do Was, bo miałabym inne bardziej przyziemne problemy trudne do wyobrażenia. 
Z naszej wioski, z mojego pokolenia, chyba tylko jedna osoba oprócz mnie skończyła ogólniak i studia pedagogiczne i znalazła sobie pracę w Warszawie. Była taka jedna, która owszem skończyła liceum medyczne, ale nigdy w zawodzie nie popracowała. Wyszła za mąż za rolnika i urodziła mu czworo czy nawet pięcioro dzieci. Dzięki temu, że urodziłam się niewidoma, z konieczności zostałam wrzucona w inny świat z dala od tej wioski. 
 
Czy teraz chciałabym widzieć? 
 
 Oprócz tych rzeczy, które wymieniłam, chyba nie. Gdy się coś traci, jest to sytuacja nietypowa, istnieją jakieś metody rehabilitacji, sprzęty ułatwiające życie i takie tam. Gdybym odzyskała coś, co dla zdecydowanej większości jest czymś zwyczajnym, a dla mnie czymś zupełnie nowym, z pewnością spotkałabym się z brakiem zrozumienia. 
Istnieje rehabilitacja niewidomych, usprawnianie słabego widzenia. Nie wiem natomiast, czy istnieje coś takiego jak rehabilitacja osób, które odzyskały wzrok. Wszyscy myśleliby sobie pewnie - widzisz, to nie masz żadnych problemów - a ja musiałabym się uczyć wszystkiego od zera. Zostałabym z tym sama, bo nikt by nie wiedział, jak uczyć mnie czegoś, co dla innych jest oczywiste. Może straciłabym dotychczas wykonywaną pracę i trudno by mi było znaleźć inną w momencie, gdy nie miałabym wprawy w patrzeniu. Straciłabym też świadczenia przysługujące osobom niepełnosprawnym, bo takową przestałabym już być. Może musiałabym wrócić do mojej rodzinnej wsi, żeby pomóc starzejącym się rodzicom? 
Różne nieprzewidywalne rzeczy mogłyby się wydarzyć. Może bałabym się wszystkiego co się rusza i przestałabym wychodzić na ulicę? Rzecz jasna z tymi wszystkimi problemami byłabym sama. 
Zastanawiałam się też, jaki miałabym charakter, gdybym widziała. Obawiam się, że zostałabym kompletnym odludkiem, tak jak moi rodzice. Może byłabym bardziej agresywna i nie zależałoby mi na tym, co o mnie ludzie myślą, bo niczego bym od nich nie potrzebowała. 
 
Podsumowując - dziękuję Bogu za to, że nie widzę, a na pytanie czy chciałabym widzieć, odpowiadam - nie. Gdy ktoś mi mówi, że w niebie będę widzieć - odpowiadam, że wolałabym raczej mieć pełniejszy dostęp do informacji przy pomocy innych zmysłów, albo więcej życzliwych ludzi wokół siebie. 
 
Na tym kończę "Moje odkrywanie świata". 
 
aaa 
6.3. Wypowiedzi czytelników 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Domra - Tekst jest bardzo przewrotny, ponieważ "stawia na głowie" powszechne przekonanie, że człowiek pozbawiony wzroku jest jakiś niepełny fizycznie i psychicznie. Jak można być szczęśliwym bez poczucia choćby najmniejszej plamki światła, bez tych wszystkich lśnień i kolorów, bez perspektywy i przestrzeni. Jak można w pełni odbierać urodę świata i mieć wyobrażenie ulotności chmur, płynących kropel deszczu, czy drobinek śniegu, załamań morskiej fali i gry cieni. 
Można żyć i to nieźle. Można żyć w pełni, tyle że inaczej. Danuaria nie doświadczyła innego świata, poza tym w jakim przyszło jej egzystować. Nie może żałować i nie żałuje, ponieważ nie zna innej rzeczywistości i wobec tego nie musi porównywać, tęsknić, albo objawiać rozpacz za utraconym "rajem." 
Tekst jest głęboko rehabilitacyjny, ponieważ pozwala poznać i uwewnętrznić to, co jest dane i na wyciągnięcie ręki. A nawet jest szczęśliwym rozwiązaniem. Bo to właśnie "ślepota" pozwoliła autorce na życiowy awans i wyjście z biedy i szarzyzny białostockiej wsi. Jej świat rozszerza się poznawczo poza granice Grajewa i edukacyjnie poza szkołę podstawową. Autorka zastanawia się nad szansą, jaką otrzymała w wyniku braku wzroku. A był to znaczny awans społeczny i finansowa samodzielność. 
Pozostaje ciekawość jak to by było, gdyby można było zobaczyć siebie w lustrze, sprawniej wykonywać niektóre czynności i być bardziej niezależnym. Ale te umożliwienia nie są najważniejsze w życiu, choć je ułatwiają. Jest tyle wspaniałych rzeczy, które można wykonywać "po niewidomemu". Pozostają przeżycia nieznane, bo niedostępne. Lecz skoro się czegoś nie wie, czy nie zaznało, to nie ma sensu to mitologizować i rozpaczliwie tęsknić. 
Mądry i dobry tekst, "tu i teraz" bez gdybania i ucieczki w świat urojony, choć czasami dopada nas mały smuteczek, szczególnie tych, którzy wzrok utracili później i miewają cezurę "przed" i "po". Czasami zastanawiam się, czy gdybym zrealizowała moje marzenia o ukochanej chemii organicznej, moje życie nabrałoby innych, bardziej radosnych barw... nie sądzę... 
 
 Nowy - Artykuł Danuarii przeczytałem i bardzo się zdenerwowałem - może niesłusznie. 
Jestem już niemłody i słabowidzący, jestem zwolennikiem tezy, że zmysł wzroku jest wiodącym naszym zmysłem, bo jest wszechstronny. Gdy traciłem wzrok bardzo chciałem nauczyć się technik ważnych dla egzystencji niewidomych. Angażowałem się w szkolenia itp. Chciałem to poznać, aby być w miarę samodzielnym, nie liczyć na bliźnich. 
Jednak moja sytuacja jest inna, ja widziałem i wiem co tracę. Tak myślę z mojej perspektywy, że gdybym był niewidomym od urodzenia, to na pewno chciałbym widzieć i robiłbym w miarę możliwości wszystko, by chociaż trochę widzieć. 
Uważam, że cechą podstawową człowieka jest naturalna dążność poznawcza. W przypadku osoby wykształconej to powinien być cel. 
O wątku religijnym się nie wypowiadam, bo go nie rozumiem, jak TYLE okropności może być na świecie. Wymowne jest zdanie zakonnicy z artykułu. NIEDOPUSZCZALNE jest takie dodawanie otuchy w biedzie. Niestety, kaganek oświaty nie wszędzie dociera. Bóg na pewno chce, żebyśmy widzieli, byli szczęśliwi, zdrowi, tylko dlaczego tego nie sprawi? 
Bohaterka artykułu też za wiele nie zrobiła dla siebie, środowiska, a przecież mogła. Myślę, że jest to osoba młoda i z wiekiem to zrozumie. 
Takim podejściem jestem zdegustowany, ponieważ jestem nowy w naszym środowisku, wolałbym poznawać inne treści, opinie poglądy, wskazówki, sugestie, doświadczenia. Teksty takie nic nie wnoszą i są szkodliwe. Ale jest to wyłącznie moja opinia. 
 
K.L. - Jestem zachwycony! Danuaria pobiła nawet sektę niewidomych z Amerykańskiej Narodowej Federacji Niewidomych. Amerykanie uważają, że brak wzroku jest niewielką niedogodnością, niezbyt uciążliwą, ale niedogodnością. A tu, proszę - Danuaria uważa, że jest dobrodziejstwem. 
 
J.S. - W liście wprowadzającym temat dyskusji czytamy: "Przesyłam Państwu niezwykły tekst. Zawiera on elementy rehabilitacyjne, psychologiczne, światopoglądowe i chyba po prostu ludzkie, a wszystko na tle braku wzroku". 
 Zgadzam się w tym momencie przede wszystkim z: "a wszystko na tle braku wzroku". 
Na czym polega niezwykłość tego tekstu? 
Dla mnie ta pani nie bardzo wie, czego chce. Podsumowałabym to krótko: chciałaby, a boi się. Od czasu do czasu chciałaby widzieć i nawet zaczęła ćwiczyć, aby odzyskać wzrok, ale kiedy zaczęło się coś dziać (lepiej wyczuwała przeszkody), zaczęła się martwić najmniej istotną sprawą: "może np. jedzenie na talerzu stanie się obrzydliwe i nie będę chciała go jeść". 
Czemuż to jedzenie miałoby wyglądać obrzydliwie? Rozumiem, że wyglądem wielu rzeczy mogłaby się rozczarować, wygląd innych smucić ją czy denerwować, ale po zbilansowaniu zysków i strat w ogóle nie ma o czym mówić. Pani snuje rozważania typu: lepiej być biednym, bo bogaty może się rozpić albo zacząć uprawiać hazard. Nie przychodzi jej do głowy, że gdyby była bogata, mogłaby zwiedzać świat, mieszkać ekskluzywnie, pomagać biednym i chorym, itd., itp. 
Po co pojechała na mszę o uzdrowienia skoro boi się nieznanego, czyli odzyskania wzroku? 
Kolejny fragment jej tekstu: 
"Gdybym urodziła się jako widząca, zapewne wyszłabym za mąż dość młodo za jakiegoś chłopaka z sąsiedniej wsi, który podobałby mi się, "bo się ładnie bawi na zabawie", potem zapewne okazałoby się to wielką nieodwracalną pomyłką. Może miałabym z nim pół tuzina dzieci i chodziła cała w siniakach ze zniszczonymi rękami, bo on by mnie non stop bił i gonił do roboty. Może teraz siedziałabym gdzieś na obczyźnie i od poniedziałku do soboty sprzątała cudze mieszkania, bez żadnego ubezpieczenia, żyjąc z dnia na dzień w nieustannym lęku, że mnie znajdą i deportują. Straszna perspektywa - prawda? 
Gdybym widziała, z pewnością nie pracowałabym w bibliotece, nie miałabym komputera ani internetu, nie pisałabym teraz do Was, bo miałabym inne bardziej przyziemne problemy, trudne do wyobrażenia". 
- Świadczy to o tym, że ta pani z widzeniem łączy same złe rzeczy, a z brakiem wzroku same dobre. Dlaczego gdyby widziała miałaby bać się wszystkiego co się rusza i przestać wychodzić na ulicę? Przecież chyba lepiej wiedzieć co się rusza i gdzie się rusza?! Czy ta pani w ogóle sama się porusza? 
Podsumowanie tekstu jest dla mnie kuriozalne. 
"Podsumowując - dziękuję Bogu za to, że nie widzę, a na pytanie czy chciałabym widzieć, odpowiadam - nie. Gdy ktoś mi mówi, że w niebie będę widzieć - odpowiadam, że wolałabym raczej mieć pełniejszy dostęp do informacji przy pomocy innych zmysłów, albo więcej życzliwych ludzi wokół siebie". 
Oczywiście, życie tej pani byłoby inne, gdyby widziała od urodzenia, inne gdyby odzyskała wzrok jako dziecko, jeszcze inne, gdyby wzrok odzyskała jako osoba dorosła. Czy byłaby wtedy bardziej lub mniej szczęśliwa? 
Nigdy nie wiadomo, jakie zdarzenie będzie można nazwać szczęściem. 
 
 aaa 
6.4. Dar niewidzenia 
Wojciech Owczarczyk 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Z ogromnym zainteresowaniem przeczytałem proponowany przez Pana tekst do dyskusji, czyli Danuarii: "Mój punkt widzenia, albo co mi wierci dziurę w głowie". 
Po zapoznaniu się z nim jestem pełen szacunku dla Autorki tekstu za jej świadectwo. Tak, jest to dla mnie jej świadectwo życia, wiary. Nie rozważania teoretyczne lecz praktyczne, codzienne zmaganie się z rzeczywistością. Świadectwo, nad którym można się pochylić, przyjąć lub odrzucić, ale w żaden sposób nie można z nim dyskutować. 
 
Każdy człowiek jest inny, ma swoje indywidualne cechy, których nie ma inna osoba. Ma swoje potrzeby i zainteresowania. Jest wielką całością, w której jednym z elementów jest stan zdrowia. 
 
Jak już kiedyś pisałem, ze względu na wzrok moje dotychczasowe życie mogę podzielić na trzy okresy. 
Pierwszy z nich trwał od urodzenia do osiemnastego roku życia. Widziałem wówczas bardzo dobrze i nie zastanawiałem się nad samym procesem widzenia. Wzrok był dla mnie rzeczą naturalną, która jest i której nie trzeba poświęcać większej uwagi, tak samo jak chodzeniu, mówieniu, słyszeniu itp. 
Drugi okres, między osiemnastym a dwudziestym pierwszym rokiem życia, to czas, kiedy stałem się osobą ociemniałą z bardzo słabym poczuciem światła. Nie pozostawało mi wówczas nic innego, jak poznać pismo punktowe, nauczyć się pisać na zwykłej maszynie, chodzić z białą laską, którą nazwałem "Balbiną", wykorzystywać magnetofon do nagrywania notatek i wykładów. Musiałem przestawić się, niemal natychmiast i bez zastanowienia, ze wzroku na dotyk i inne zmysły: 
- Nie widzę, więc muszę tak sobie radzić, żeby żyć w miarę godnie, a nie wegetować i być zdanym na innych. 
Trzeci okres, który trwa od dwudziestego pierwszego roku życia do chwili obecnej, jest dla mnie najtrudniejszy. Odzyskałem częściowo wzrok, jestem osobą słabowidzącą. Nasuwa mi się wiele pytań: 
- Jestem bliżej widzących czy niewidomych? 
- Jeżeli widzę, to czy odrzucić wszystkie pomoce dla niewidomych? 
- Czy jestem w stanie określić stopień swojego widzenia? 
- Jak najlepiej radzić sobie w życiu? - i wiele innych. 
Moja zdolność posługiwania się wzrokiem zależna jest od wielu czynników zewnętrznych, niekiedy bardzo szybko zmieniających się, jak np. pogoda: opady atmosferyczne, światło słoneczne, zamglenia. Wiele razy zdarzało się, że wychodząc z domu funkcjonowałem bardzo dobrze jako osoba słabowidząca, a z powodu zmiany warunków atmosferycznych stawałem się osobą ociemniałą. W takich sytuacjach moja zbyt wielka pewność siebie doprowadzała często do przykrych zdarzeń. Z drugiej zaś strony, zbytnie ochranianie swojej osoby powodowało niepełne wykorzystanie możliwości wzrokowych. Wiadomo, że niekiedy trudno wyważyć własne zachowanie w danej sytuacji, jest to jednak konieczne do prawidłowego funkcjonowania. Często jest mi potrzebna pomoc drugiej osoby. Staram się jednak, by jej nie nadużywać. 
 
Podczas wielu rozmów z Jarkiem, poruszającym się na wózku inwalidzkim, dyskutowaliśmy co jest lepsze, czy nie widzieć, czy może poruszać się na wózku. 
Doszliśmy do wniosku, że Pan Bóg dopuszcza, obdarowuje takim krzyżem, który dany człowiek jest w stanie znieść. Jarek nie wyobrażał sobie nie widzieć świata, a ja nie wyobrażałem sobie całkowitego uzależnienia od osoby drugiej z powodu niemożności wykonania najprostszej czynności i poruszania się na wózku. 
 
Dlaczego ja??? 
Przez pewien czas, szczególnie na początku choroby, zastanawiałem się, dlaczego mnie to spotkało. Do dzisiaj nie mam ostatecznej odpowiedzi, ale to już nie jest mój problem. Moja choroba to dar dany z serca, a więc nie może być zły. To, że nie potrafię się z niego cieszyć, nie znaczy, że on jest dla mnie szkodliwy. W czasie poszukiwań odpowiedzi na zadawane pytania napotykałem na teksty, które pozwoliły mi z innego punktu widzenia spojrzeć na tę samą sprawę. Są one uniwersalne dla każdego. Każdy może wyłuskać z nich to, co dla niego w danej sytuacji przemawia. Dlaczego ja? A dlaczego nie ja? 
 
Przyszła mi na myśl taka sytuacja. Bardzo lubię konkretną, jedną czekoladę. Tylko tę kupuję i konsumuję, jest świetna. Z okazji odwiedzin, od przychodzących otrzymałem same czekolady, każda inna, mleczna, gorzka, nadziewana, z bakaliami itd. Ani jednej ulubionej. Mogę obrazić się na przynoszących, że znając moje upodobania, przynieśli mi inne, nieznane mi w smaku słodycze. A może po fakcie skonsumowania wszystkich innych rodzajów czekolad będę w stanie docenić ich dar, bo dzięki nim poznałem inne smaki, mogłem spróbować czegoś, na co bym sam się nie zdecydował. Moje doznania zostały rozszerzone. Niektóre podarki bardziej mi smakowały, inne mniej. Miałem jednak możliwość porównania ich, posmakowania, wybrania dla siebie odpowiednich. Coś, co na początku było niezbyt przyjemne, po upływie czasu, doświadczeniu smaków, okazało się całkiem, całkiem. Zmieniło się moje nastawienie do różnego rodzaju czekolad. To tylko przykład. Ale czy tak nie jest z wyborem każdego dnia? 
 
Na zakończenie chciałbym się podzielić z Tobą krótkim tekstem, który specjalnie dla mnie napisał przyjaciel - Wielki Rym. Jeżeli uważasz, że jest on skierowany również do Ciebie to super. Zmień moje imię na Twoje i jeszcze raz go przeczytaj. A potem podziękuj ks. Zbigniewowi za tekst, który napisał dla mnie i dla Ciebie. 
 
Wojtku 
Nie oglądaj się wstecz... 
nie skacz jak zająć w przód 
Tę chwilę chciej przeżyć z miłością 
- tak chce Bóg !! 
 
 aaa 
6.5. A może to jednak nie taki znów wyjątek?
Jerzy Ogonowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
	Nie wiem, ile wtedy miałem lat, ale było to jakoś pod koniec podstawówki na wakacjach. Rodzice znaleźli artykuł w "Przekroju", gdzie przedstawiono szczegółowo przeżycia niewidomego od urodzenia starszego Anglika po operacji przywracającej wzrok. Opisano, jak dziwił się, że człowiek jest określany jako ładny lub brzydki, a jemu każda twarz jawi się tylko jako coś owalnego z czymś wystającym. Poza tym jako niewidomy miał bardzo dobrą orientację, a po odzyskaniu wzroku kilka razy spadł ze schodów, nie mówiąc o tym, że bał się wyjść na ulicę, bo wszystkie pojazdy jechały prosto na niego. Najchętniej przesiadywał w ciemnym pokoju. A po pewnym czasie zwrócił się do okulisty, aby przywrócił dawny stan rzeczy. Bohater artykułu miał wówczas 50 lat i po raz pierwszy ujrzał świat na własne oczy. 
Pamiętam, jak moi rodzice odwiedzali w różnych zakątkach Polski każdego okulistę, o którym usłyszeli, że "czyni cuda". Byli wśród nich też uzdrowiciele, np. ksiądz z Leopoldowa, u którego w kolejce czekało się 3 dni i trzeba było zaśpiewać kolędę, a potem dostawało się na wszystko zioła z czarnego bzu, borówki, witaminy, okłady z łopianu i siana, a także moczenie nóg w wywarze z siana. I - co mnie najbardziej ubawiło - podobnie jak u Danuarii, jeden zielarz we Wrocławiu naprzepisywał mi wielką pakę ziół, a ponadto zalecił rok siedzenia w ciemnym pokoju. Wtedy mój dziadek powiedział: "wiesz dlaczego on każe tak siedzieć w ciemnym pokoju? Bo tego nikt nie wytrzyma i wtedy powie, że sam jesteś sobie winien, że nie pomogło". Ktoś inny dodał, że od takiego siedzenia mógłbym zwariować i twierdzić, że bardzo dobrze już widzę. 
	Kiedy już byłem dość dojrzały, nierzadko zastanawiałem się, czy wielu niewidomych, których znam, ukończyłoby wyższe studia, rzucało się w wir pracy społecznej itp., gdyby widzieli. Co do niektórych nie miałem wątpliwości, że tak by nie było, bo nic nie wskazywało w ich osobowości, żeby mieli skłonności bycia molem książkowym czy czymś podobnym. Ileż to widziałem niewidomych prezesów spółdzielń, kierowników okręgów PZN, którzy kojarzyli mi się ze wszystkim, tylko nie z wysoko wykwalifikowaną kadrą administracyjną. Danuaria przedstawia sprawę nieco prześmiewczo i karykaturalnie, kiedy pisze, że miałaby pewnie kupę dzieciaków i męża, co by ją bijał. To już chyba lekka przesada, ale jest rzeczą niewątpliwą, że osobowość naszą kształtuje sytuacja życiowa. Francuski filozof Lucien Sve definiuje właśnie osobowość jako "to, co człowiek robi z życiem i życie robi z nim". Pamiętam, jak przypadkowi ludzie, dowiadując się, że gdzieś tam jadę do kolejnego lekarza, usiłowali mnie pocieszyć, mówiąc, że teraz już chyba wreszcie będę widział. Oczywiście, zawsze odpowiadałem, że chciałbym widzieć, bo skoro rodzice przykładali do tego tak wielką wagę, to chyba to jakieś ważne. Światło i cienie widziałem, wszyscy się mną opiekowali, więc czegóż mi było trzeba? Dziś, kiedy już dawno "poukładałem sobie świat", na pewno nie usiłowałbym latać po lekarzach, nawet gdyby medycyna poszła tak daleko, że mogliby jakoś mi pomóc. Ba, nawet grubo, grubo wcześniej, kiedy miałem 30 lat, nie czyniłem takich wysiłków. Zadowoliłem się faktem, że na razie nic się nie da zrobić, mimo że prof. Krwawicz podczas ostatniej wizyty, kiedy miałem jakieś 25 lat, radził od czasu do czasu się zainteresować, bo medycyna się rozwija. Ale nie interesowałem się. Cały impet przeszedł raczej na działania w kierunku zwalczenia ślepoty w sensie społecznym, rozumianym jako formy wykluczenia czy uzależnienia od innych. Chyba przyczyna była prosta: w sumie, kiedy to życie jakoś zaczęło się układać, nie bardzo mi to przeszkadzało. Nie marzyłem ani o tym, żeby być strażakiem, ani lotnikiem, ani nawet kosmonautą. Żal było, że nie mogę czytać sobie, co chcę i kiedy chcę, ale i to jakoś tam się dało zorganizować. I skłamałbym, gdybym twierdził, że kiedykolwiek marzyłem o odzyskaniu wzroku. Nie marzyłem. Po prostu przyjąłem fakt mojej ślepoty do wiadomości bez większego entuzjazmu czy przerażenia. Zatem nie tak bardzo różnię się od Danuarii, ale żeby to sobie uświadomić, musiałem zapoznać się z jej stanowiskiem. 
	Sądzę, że zupełnie inaczej rzecz się ma z ludźmi, którzy widzieli i potem wzrok stracili. Znałem też i takich, którzy po tej stracie nigdy się do niej nie przyzwyczaili i łudzili się ciągle, że coś się da zrobić. Poświęcili tym dążeniom do odzyskania wzroku tyle, że w praktyce zapominali normalnie żyć, ulegali różnego rodzaju szarlatanom i ludziom, którzy w dobrej wierze stwarzali im niepotrzebne złudzenia. 
	Zakorzenione w głowach i sercach stereotypy nie pozwalają często spojrzeć na sprawę racjonalnie i realnie. Dopiero musi pojawić się ktoś taki, jak Danuaria, która nagle oświadcza wszem i wobec, iż dziękuje Bogu, że nie widzi. W swoim czasie wypowiedziała się w podobnym duchu przez radio piosenkarka Dorota Osińska, twierdząc, iż nawet lepiej, że jest niewidoma. A nieżyjący już nauczyciel Napoleon Mitraszewski przez radio też twierdził, że jego ślepota nawet ułatwia mu w dużym stopniu wyłapywanie oszustw uczniów. W tym ostatnim wypadku, jako były jego uczeń, mogę spokojnie stwierdzić, że były to raczej marzenia niż rzeczywistość, bo oszukiwaliśmy go na potęgę i rzadko nas na tym złapał. 
	Podsumowując, różne są sposoby na ślepotę. Myślę, że najrzadszy, to jej akceptacja. Tak się to jakoś w rehabilitacji chyba nazywa. Człowiek, który utracił wzrok, nigdy tego nie zaakceptuje, natomiast potrafi lepiej lub gorzej, z mniejszym lub większym trudem się z tym pogodzić, stosując różne uzasadnienia. Ktoś, kto nie widział nigdy, nie ma kłopotów związanych z utratą czegoś cenego, bo niczego nie utracił. Jest to trochę tak, jak ktoś, kto bardzo chciał być pilotem samolotu odrzutowego, ale przy lekarskich badaniach go odrzucili. Będzie marzył dalej, ale - jeśli trzeba - zostanie urzędnikiem na poczcie i będzie nadawał listy lotnicze. I wcale z tego powodu nie będzie nieszczęśliwy, choć nadal będzie marzył. 
	Sądzę, że postawa i wyznania Danuarii uświadamiają nam właśnie, że warto spojrzeć krytycznie na panujące w sprawie ślepoty stereotypy. Panuje bowiem w stosunku do ślepoty taka sama różnorodność, jak wszędzie. Nie sądzę, abym kiedykolwiek chciał dziękować jakiemukolwiek Bogu, że nie widzę. Ale też nie chciałbym poświęcać zbyt wiele czasu na to, żeby odzyskać wzrok, o którym wiem tylko tyle, co mogę zobaczyć w postaci światła i poruszających się cieni. Wspomniany już tu i znany niewidomym, zwłaszcza starszym, okulista prof. Krwawicz jako jedyny ustawił mnie do sprawy racjonalnie. Powiedział mniej więcej tak: "Mogę podjąć się operacji, ale szanse przywrócenia wzroku w całości są żadne. Jeżeli coś się uda, to będzie poprawa niewielka, np. będziesz widział cień, który widzisz teraz z odległości o pół metra dalszej. Za to niebezpieczeństwo utraty poczucia światła jest bardzo duże i sądzę, że lepiej jednak, że rozróżniasz noc od dnia". 
Teraz wyjeżdżam do Norwegii i cieszę się, że będę w stanie jakoś odebrać białe noce. Ale w ogóle mnie nie martwi, że nie potrafię odróżnić koloru amarantowego od piwnego, bo mi to do niczego nie jest potrzebne. Co więcej, męczy mnie to czytanie w "Polityce" opisu np. sześciu fotografii do jednego artykułu. Ktoś jednak, kto utracił wzrok, ma chociaż namiastkę tego, co mógłby zobaczyć i widzi oczami wyobraźni dzięki temu opisowi. 
	Danuaria znalazła sobie swój własny sposób na ślepotę. Jeśli jej z tym dobrze, to bardzo dobrze. 
 
aaa 
6.6. Co myślę o wypowiedzi Danuarii 
L.K. 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Rozumiem jej wypowiedź, że nie chce widzieć. Tak jak napisała, nie wie co utraciła. Od pierwszego dnia swego życia słuchała, wąchała i dotykała. Dobrych kilka lat nie zdawała sobie sprawy ze swej inności. Przypuszczam, że rodzina w jej obecności nie ubolewała nad jej innością. Swoje otoczenie dobrze znała, poruszała się sprawnie. Nie wymagano od niej wysiłku by cokolwiek w domu robiła. Nie doznała radości nauczenia się od mamy czy taty czegoś. 
Pamiętam, jak pomagałam tatusiowi przy odnawianiu stołu. Po jakimś czasie zapytałam go: "Dobrze go wyszlifowałam?". "Pogłaszcz go" - powiedział. Jeżeli jest gładziutki, nie ma zadr, to wykonałaś pracę. Wiesz, dobry stolarz działa trochę jak człowiek niewidomy - sprawdza dotykiem końcowy efekt pracy. Po tej wypowiedzi ojca poczułam się, że nie wszystko muszę sprawdzać wzrokiem, którego nie miałam, by ocenić poprawność wykonanej pracy. 
Danuarii zabraniano robić cokolwiek. Zapewne z lęku, że sobie zrobi krzywdę lub coś zniszczy. W późniejszych latach, gdy w internacie nauczyła się wykonywania prac domowych, nie chciała lub nie umiała przekonać rodziny, że potrafi w nich pomóc. Jej młodsza siostra pełnosprawna zazdrościła jej tego "nieróbstwa". 
Matka zajęta była gospodarstwem i zdobywaniem finansów na utrzymanie rodziny. Po wyczerpaniu wszystkich możliwości oddano ją do szkoły. Wśród takich samych uczniów czuła się jak widzący wśród widzących. Zdolna, utalentowana muzycznie. Czas i drogi życiowe, które wybierała dostarczały doświadczeń emocjonalnych i intelektualnych. Określiła sobie, co dla niej znaczy nie widzieć. Musiała przetrwać ludzką ciekawość, oburzenie, litość i niechęć wypracowując własny pogląd na świat. Nie jest osamotniona. 
W reportażu z rejsu niewidomych, będących na prawach załogi żaglowca wraz z widzącymi, usłyszałam jak młody marynarz zapytał: "Powiedz co widzisz, gdy zamkniesz oczy, bo ja widzę ciemność". Padła odpowiedź: "Nic", Młody człowiek wypowiedział niepewne: "Aaa". Rezolutna rozmówczyni pospieszyła z wyjaśnieniem: "No, wiesz, jak nie ma jasności, to i nie ma ciemności". Ciche przepraszam zakończyło ten dialog. Ona także poznawała świat bez wzroku. 
Wydaje mi się, że za brakiem wzroku tęsknią Ci, którzy go kilka lat posiadali. Wiedzą co utracili. Brak jego odczuwają też ludzie, którzy doświadczyli wiele przykrości życiowych. Niepowodzenia składają na karb braku wzroku, nie analizując ich pod kątem - czy mógłbym dany problem rozwiązać inaczej. 
Prawdą jest, że gdyby otrzymała nagle w "prezencie" wzrok, miałaby duży kłopot, gdyż musiałaby się nauczyć "odczytywać" to, co przekazują jej oczy do mózgu, by przetworzyć je na konkretny obraz. Trzeba by się nauczyć poruszania oczami, czyli widzenia odległości, wielkości, barw, kształtów itd. Na pewno długi czas zajęłaby jej rehabilitacja i wyłączyłaby ją z dotychczasowego życia. Nie słyszałam, żeby byli terapeuci pomagający niewidomym od urodzenia, którzy odzyskali wzrok. Czytałam kiedyś o człowieku ociemniałym, który odzyskał wzrok. Pamiętam z tego artykułu, że bardzo męczył się w czasie rehabilitacji. W efekcie nie był zadowolony z tego "daru". 
Człowiek uczy się widzieć od pierwszego aż do ostatniego dnia życia. Najpierw uczy się wodzić okiem. Potem zatrzymywać oczy na obiekcie. Następnie pracować dwoma oczyma. Widzenie jest skomplikowanym procesem i twa przez całe życie. Gdy człowiek dorosły widzi coś pierwszy raz, dokonuje procesu, zaczynającego się od zauważenia, szybkiego porównania z tym, co wie i zna aż do określenia, czym jest dany przedmiot. Myślę, że inaczej jest wtedy, gdy odzyskuje wzrok w wyniku cudu, gdyż razem ze wzrokiem otrzymuje umiejętność posługiwania się nim. Bóg nie jest tak "dowcipny", by dać prezent, którym nie potrafilibyśmy się posłużyć. 
Danuaria jest osobą wierzącą, co ułatwiło jej pogodzenie się z sytuacją życiową. 
Ma tęsknoty: zobaczyć siebie w lustrze. Ja też bym chciała, bo pamiętam siebie z dzieciństwa, a teraz jestem babcią i moja twarz nie wygląda tak samo. Dla niej może mieć jeszcze takie znaczenie... Dowiem się, jak mnie inni widzą. Jest kobietą i odrobina próżności głęboko skrywana dodaje jej uroku. Może słyszała: "Taka śliczna i taka nieszczęśliwa". Oglądała dłońmi siebie i nie umiała odpowiedzieć sobie na słyszane: "Taka śliczna". To było porównanie jej z innymi. Nie ogląda tysiąca twarzy. To jest domena wzroku. Jej domeną jest słuchanie. Zapewne mogłaby powiedzieć wiele o ludzkim głosie, szumie wiatru, śpiewie ptaków, brzęczeniu pszczół, cienkim denerwującym bzyczeniu komarów. Nie zdziwiłoby mnie, gdyby tym się nie zajmowała. 
Chciałaby napisać na tablicy zadanie i je rozwiązać. To naturalna chęć udowodnienia sobie, że tylko brak wzroku był przyczyną jej niższych ocen. A nie to, że "zgłupiała" nagle. 
Zapisanie czegoś nutami, to też chęć dowiedzenia sobie, że gdybym widziała, łatwiej byłoby iść mi drogą muzyka. Są nuty brajlowskie, ale to nie to samo, niewidomy nie może patrzeć i grać. Musi się uczyć nut na pamięć. Brak nam dodatkowych rąk do czytania. Pomyślałam sobie czy, gdyby mnie zapytano: "Chcesz widzieć?" - odpowiedziałabym tak. Ja utraciłam wzrok i gdyby postęp medycyny dał możliwość choć trochę widzenia, to bym walczyła o tę trochę, mimo że jestem w podeszłym wieku. 
Można się bać odzyskania wzroku, gdyż nie potrafimy sobie wyobrazić, jakie są korzyści z jego posiadania. Dużo wysiłku włożyła w to, co osiągnęła i uzyskanie wzroku budzi w niej lęk ponoszenia trudów nowej sytuacji, oraz utraty przywilejów, które posiada. 
Nie wiemy, czy w niebie będą inwalidzi i pełnosprawni, lecz z pewnością będą tam szczęśliwi. 
Dziewczyna jest odważna. Na forum publicum powiedziała co myśli. Myślę, że nie jest osamotniona w swych odczuciach, tylko nie każdy potrafi lub chce ujawnić swoje poglądy. Ja w tym obszarze doznań i myśli pytałam niewidome od urodzenia koleżanki: "Czujecie się inne niż wasze widzące rodzeństwo lub koleżanki, gdy nie miały rodzeństwa?" Najczęściej odpowiadały lekko zdenerwowanym tonem "nie", "a bo co"? Po chwili wymieniały w czym przewyższają widzących. Moje pytanie odbierały - czy czujesz się gorsza? Inny nie znaczy gorszy. Inny to taki ktoś, kto z jakiegoś powodu do tego samego efektu musi dojść inną drogą. Cel osiąga innymi technikami. 
Może więcej osób podzieli się swoimi przemyśleniami, czytając jej bloga. 
 
 aaa 
6.7. Widzieć, nie widzieć - pomyśleć warto 
Ida 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Kiedy przeczytałam artykuł Danuarii, jej punkt widzenia nie był dla mnie zaskoczeniem. Kilka lat temu znajomy świadek Jehowy zapytał pewną absolwentkę laskowskiej szkoły, czy nie chciałaby widzieć. Odparła: - A, nie, ja już się przyzwyczaiłam do tego. A co mi źle? Mam rentę, wszystko podane pod nos, kiedy kogoś poproszę o coś, np. zrobienie grubszych zakupów, to mi załatwi i mam z głowy. O nic nie muszę się martwić. 
Pan Czesio, bo tak miał na imię ów rozmówca, zdziwił się bardzo i mruczał z niedowierzaniem, a ja się tylko roześmiałam. - Wiesz, to taka typowa postawa osób wywodzących się z Lasek. Tam uczą ich zakonnice dziwnego podejścia do życia niż nas w innych szkołach. One wręcz wciskają tym uczniom ciemnotę, że cierpienie jest wielką łaską Bożą, że ma sens i należy się ze swoją sytuacją pogodzić. - stwierdziłam z rozbawieniem. Spotkałam jeszcze sporo takich osób, które brak wzroku traktują jak dobrodziejstwo i w ogóle nie wyobrażają sobie innego życia. Ba, o widzeniu nawet nie chcą słyszeć. Dobrze im z tym, bo mają stałe świadczenia, co dziś jest w cenie, korzystają z niektórych przywilejów, a nudę zapijają hektolitrami alkoholu. Podobny sposób myślenia miewają absolwenci innych szkół. Byle przebimbać to życie i tyle. 
Nie wszyscy jednak absolwenci z Lasek podzielają pogląd Basi, która jest bierną osobą, zdaną na łaskę otoczenia. Poznałam wielu niewidomych z tej szkoły, którzy nie pogodzili się ze swym losem, mimo to wcale się mu nie poddali. Ukończyli studia i często pracują na wysokich stanowiskach poza środowiskiem niewidomych, i się całkiem dobrze mają. Są szanowani przez społeczeństwo, niektórym udało się założyć dobrze prosperujące firmy. 
Kiedy się urodziłam, nikomu nie przyszło do głowy, że będę niewidoma. Dopiero ktoś zaobserwował mnie i zwrócił uwagę mojej mamie, że nie reaguję na światło ani uśmiechy osób zbliżających się do łóżeczka. Mama też to wcześniej zauważyła, lecz sądziła, że jako wcześniak nie jestem jeszcze zbyt ruchliwa, by prawidłowo reagować na otoczenie. Uważała, że na to mam jeszcze czas. Gdy przekonała się, że coraz więcej osób zwraca na mnie uwagę, wpadła w panikę. Zaczęły się wyjazdy po całej Polsce, wizyty u najlepszych sław okulistyki. Mama załatwiła nawet wizytę w Szwecji, ale prof. Witold Starkiewicz ze Szczecina, gdzie wówczas mieszkałam stwierdził, że tu nawet Szwecja nie pomoże. Medycyna nie zna przyczyny tej wady wzroku oraz skutecznych metod jej leczenia. Prawdopodobnie jest to niedorozwój gałek ocznych i z tym nic zrobić się nie da. Lepiej pieniądze przeznaczone na wyjazd za granicę wydać na owoce dla dziecka. 
Potem zamieszkałam w małej miejscowości na Dolnym Śląsku, gdzie było całkiem nieźle, ponieważ uczyłam się życia w internacjonalistycznym towarzystwie - od Ukraińców, Litwinów Niemców do Greków, Jugosłowian, Cyganów. Nie izolowano mnie od społeczeństwa, na podwórku bawiłam się z dziećmi, biliśmy się jak było o co, np. ukradzione zabawki, podarte książeczki, brałam udział w konkursach, kto zje więcej śniegu, kto szybciej wbiegnie na trzecie piętro i wcale nie byłam ostatnia. Dzieci dzieliły się na te, które mnie akceptowały i z nimi czułam się fantastycznie, bo chodziliśmy na lody, rury z kremem, na odpuście kupowaliśmy sobie obwarzanki z ptysiowego ciasta na szpagacie, pierścionki z kolorowymi szklanymi oczkami, kręciliśmy się na karuzeli w ogródku jordanowskim, chodziliśmy do lasu na jagody, maliny, jeżyny oraz jarzębinę. Do domu wracałam z podrapanymi od kolców rękami, ale świetnie spędzałam czas. Te gorsze dzieciaki były dokuczliwe, nazywały mnie od ślepaków, zabierały i psuły mi zabawki, o co wybuchały awantury. Wtedy to mamuśki biegały do mojej mamy na skargę, że córeczka nie widzi, ale zbiła Kasię, Gosię lub Marysię. Była to, niestety, przykra prawda, bo te łobuzy, które mnie wyzywały - uciekały, a obrywały dzieci niewinne, które akurat się nawinęły pod rękę. 
Z wiekiem relacje między mną a rówieśnikami znacznie poprawiły się. Poznałam pewną rodzinę, która przyjmowała mnie u siebie w dniach, kiedy mama pracowała, a nie chciało się jej codziennie po mnie wracać i nazajutrz mnie do nich odprowadzać. Państwo Szczygłowie, kiedy się zorientowali, że potrafię się samodzielnie ubrać, umyć, chodzić po schodach i najeść stwierdzili, że mogę się również przydać w innych łatwiejszych czynnościach domowych. Stałam się jeszcze jednym domownikiem, który musiał sobie zapracować na miskę strawy; nie było "zmiłuj się"! Tak więc ubijałam białko na pianę, ucierałam żółtka z cukrem i margaryną na ciasto, ubijałam masło w masielnicy, co było dla mnie bardzo ciężkie, gdyż byłam delikatna i bolały mnie ręce, łuszczyłam groch, fasolę, kroiłam jarzyny na obiad, tarłam ziemniaki na placki, pomagałam wyrabiać mięso na kotlety, zbierałam w polu ziemniaki, obrywałam owoce z krzewów, wygładzałam bochny chleba przygotowane do pieczenia, próbowałam się nauczyć doić krowę, co spotkało się z protestem pani domu, a w czasie wolnym jej córki uczyły mnie rozpoznawania kwiatów na łące, pokazywały jak wyglądają zwierzęta domowe, dotykałam kury, indyczki, mimo że były agresywne. I tak w miłej atmosferze cudownie upływały dni i lata. Do dziś utrzymuję z tą rodziną kontakt, mimo że dzieli mnie od niej daleka droga. Basia to nawet stwierdziła, że gdybym nie przebywała w internacie, dzięki niej byłabym bardziej zrehabilitowana niż jestem. 
Wreszcie nadszedł czas edukacji. Początkowo miałam być uczona tokiem indywidualnym w domu, ponieważ mama uzyskała możliwość edukowania mnie w miejscowej szkole podstawowej, ale konieczna była zgoda kuratorium oświaty. Tam panie obawiały się, że mogą być problemy z przyczyn niezależnych od nich i należało w tej sprawie napisać odpowiednie pismo do ministerstwa oświaty i wychowania, które, oczywiście, nie wyraziło zgody na moje kształcenie w środowisku, ponieważ według prawa powinnam uczyć się wśród takich samych dzieci jak ja. Miałam uczęszczać do szkoły w Laskach, ale kuratorium wyznaczyło placówkę w Owińskach. 
Jakież było moje rozczarowanie, kiedy przekroczyłam próg poklasztornego budynku o grubych murach, długich korytarzach, ogromnych sypialniach. I tu zaczęła się prawdziwa gehenna. Byłam jedynaczką, ale nie rozpieszczaną dlatego, że byłam sama, lecz z powodu słabego zdrowia. Uważano mnie za egzaltowane dziecko, wymagające specjalnej troski. Bawiłam się w kąciku ulubionymi lalkami, słuchałam radia, wychodziłam na podwórko, chłonęłam jak gąbka strzępy rozmów osób starszych na temat dawnych czasów. Tu przyszło mi żyć obok obcych dzieci całą dobę, znosić hałasy, podporządkować się humorzastym pracownikom, którzy nie mieli dla nas ni krzty litości. Wszystko należało robić szybko; szybko wstawać, jeść, biec na lekcje, być stale w grupie i nawet w grupie chodzić na spacery. 
Pierwszą moją nauczycielką była pani Olga Piasecka, uosobienie miłości do dzieci, kochana istota, która zastępowała nam mamę. Wiosną chodziła z nami nad Wartę, bawiliśmy się w pięknie kwitnącym ogrodzie, którego zapach dzikiego bzu i drzew owocowych do dziś pamiętam, jakby to było wczoraj. Uczyła nas lekkich prac w poletku, które nasza klasa posiadała, sialiśmy rzodkiewkę, słonecznik fasolę, a w czasie prac ręcznych modelowaliśmy różne zwierzątka, ludzi oraz inne przedmioty z masy solnej. To właśnie ona pokazała mi książkę z "rozsypaną kaszą", która okazała się pismem punktowym. Szybko je opanowałam i jaka byłam dumna, kiedy mogłam samodzielnie przeczytać pierwszą lekturę. Jesienią uczestniczyliśmy w zbiorach płodów rolnych. Była to frajda nie z tej ziemi, bo nie trzeba było chodzić na lekcje. Wówczas mogliśmy się najeść marchwi, ile kto chciał, wystarczyło otrzeć o spodnie od dresu i wcinać aż się uszy trzęsły. 
Jednak jak już wspomniałam, nie było tak różowo, jakby się zdawało. Starsze pokolenie wychowawców było dla nas okrutne, jak byśmy byli istotami znienawidzonymi, panie ciągnęły nas za włosy, uszy, biły, popychały i krzyczały, w sposób brutalny zmuszały do jedzenia tego, czego dotąd nie znaliśmy. Ze strony kolegów słabowidzących też doznawaliśmy upokorzeń. Podstawiali nam nogi, tj. "haki", kradli cukierki z szafek, co było straszne, bo w domu nikt mi niczego nie zabierał. 
Z Owińsk mama przeniosła mnie do Wrocławia, ponieważ miałam bliżej do domu. Tam nie było już takiej dyscypliny jak w Owińskach, ale luz, co też nie wychodziło nam na dobre. Młodzież robiła co chciała, po jadalni fruwały kromki chleba z dżemem oraz serem topionym, a także kiszone ogórki nazywane powszechnie "kapciami". Nie dbano o nas tak, jak w dawnym internacie, a wszy duże jak "ruskie czołgi" łaziły nam nie tylko po głowach, ale i po plecach. Jedynym plusem były nieco lepsze warunki w internacie. 
Najpiękniejszymi chwilami okazały się wyjazdy na wakacje. Po latach katorgi ten okrutny czas się skończył i zaliczyłam kolejny internat. Tym razem czułam się nieco inaczej, ponieważ było to prywatne liceum dla widzących dziewcząt. W salce katechetycznej odbywały się zbiórki żywności dla ubogich rodzin. Nie wolno było ruszać słodyczy w paczkach, ale czasem zdarzało się, że któraś uczennica spowodowała pęknięcie torebki z cukierkami. Wtedy jak sępy rzucałyśmy się na zagraniczne czekoladki. W szkole nauczono nas dzielenia się z innymi ludźmi dobrem materialnym. 
I wreszcie weszłam w życie dorosłe. W internacie niewiele się nauczyłam, toteż mama obiecała, że nauczy mnie gotowania kiedy pójdzie na rentę. Twierdziła, że muszę być przygotowana do życia. Nie zdążyła jednak, zmarła nagle w drodze do szpitala. Moje dzieciństwo było potworną walką z otoczeniem, które zatruwało mi i tak wątłe zdrowie, buntowałam się, co odczuwali inni uczniowie, którym się dziwiłam, że tak szybko przyzwyczaili się do internatowego życia. Uważali mnie za dziwaka, który nic nie robi, tylko chowa się po kątach i czyta książki. Jedyne, co podobało mi się w szkole, to udział we wszelkich konkursach i czyniłam wszystko, by zdobywać nagrody, by pokazać innym, że nie jestem taka, za jaką mnie uważają. 
Dopiero po latach okazało się, że cierpię na nieuleczalną depresję, której "dorobiłam się" w uwłaczających warunkach psychicznych, z dala od domu, wśród osób, z którymi nic mnie nie łączyło. Pani doktor pytała, czy byłam leczona. Gdy jej powiedziałam, że nie, bardzo się zdziwiła, że w internacie nikogo nie obchodziło moje zdrowie psychiczne i pewnie innych słabszych uczniów też. Przecież w socjalistycznej Polsce uczeń miał być zdrowy jak byk, uczestniczyć w pracach społecznych oraz harcerstwie, z czego się wyłamałam, bo nie widziałam w tym żadnego sensu. Nie miał prawa mieć jakiejś depresji, bo uważano by go za mięczaka, symulanta, lenia. Jednym z objawów tej choroby jest całkowita apatia, a wszelkie zmiany psychiczne traktowano jako fanaberie, dziwactwa, fochy, które należało wybijać z głowy krzykiem, jak to czynili wychowawcy i nauczyciele. 
Po pewnym czasie przekonałam się, że i w spółdzielniach osoby całkiem niewidome z dodatkowymi schorzeniami lub po prostu powolniejsze też nie były dobrze traktowane. Produkcja szła na akord, pracownicy słabowidzący podwyższali normy, podczas gdy ci słabsi nie nadążali. Natomiast panie w biurze pracowały na dniówkach, popijały kawkę i miały niewidomych w dużej pogardzie. 
 Gdyby ktoś spytał mnie o to, co najbardziej przeszkadza mi w życiu bez wzroku, to odpowiedziałabym krótko: bariery psychologiczne, jakie stawia przed nami społeczeństwo. 
Nigdy nie widziałam, dlatego o wykorzystywaniu tego zmysłu nie mam nawet bladego pojęcia. My niewidomi jesteśmy pokrzywdzeni nie tyle przez los, co przez ludzi, którzy tak naprawdę nas nie znają. Gdybyśmy byli zrozumiani, żyłoby się wszystkim o wiele lepiej. Kto jednak zadawałby sobie trud, by poprawiać byt jakimś tam "niewidomkom"? Lepiej dać sobie spokój, niech się cieszą, że w ogóle żyją. 
Sam brak wzroku nie stanowiłby dla mnie problemu, gdyby nie otoczenie, które "ciemnych" nie akceptuje. Dyskryminacja osób niepełnosprawnych, a w szczególności niewidomych, zaczyna się w rodzinach, gdzie są traktowane jak zło konieczne. Widzące dzieci pomogą w polu, mieszkanie pomalują, samochodem podwiozą, przypilnują dzieci, a niewidomy może jedynie naczynia pomyć. Inne rodziny z kolei uważają, że niewidomi w życiu niczego się nie nauczą, bo przecież nie widzą. 
Kiedy zmarła mi mama, jej siostra a moja matka chrzestna, powiedziała mi, że gdybym była upośledzona umysłowo, ale widząca, chętnie wzięłaby mnie do siebie. Wtedy przydałabym się jej do prac w domu i ogródku, ale jest to niemożliwe, gdyż jestem niewidoma i mogę wyrwać jarzyny, a zostawić chwasty, zapomnieć wyłączyć gaz i wysadzić blok w powietrze, zalać mieszkanie sąsiadowi, spowodować pożar. Chciała nawet mnie ubezwłasnowolnić, ale jej się to nie udało, gdyż pani sędzia dała jej do zrozumienia, że osoby niewidome nie różnią się niczym od widzących, że tak naprawdę kalekami są ich rodziny. 
We wczesnym dzieciństwie często u tej ciotki przebywałam, bo zabierała mnie na wakacje. Pewnego dnia mój młodszy kuzyn pytał, co robię u cioci Marysi. Kiedy mu powiedziałam, że przychodzą do niej panie, przed którymi odmawiam paciorek, śpiewam piosenki albo mówię wierszyki, nazwał mnie małpą pokazową. I oto następnego dnia panie usadowiły się w gościnnym salonie cioci i kazały mi wyrecytować jakiś wierszyk. Moja chrzestna uważała mnie za dziecko cudownie zdolne mimo braku wzroku. Wtedy zbuntowałam się, tupnęłam z całej siły i oświadczyłam, że nic nie powiem, bo nie jestem małpą pokazową. Panie narobiły krzyku, omal mnie nie pożarły. Twierdziły, że nie jestem wdzięczna, bo jak taka kaleka śmie w ogóle lekceważyć starszych. Ciotka dostała spazmów, nazwała mnie krnąbrnym dzieckiem i za karę wysłała do łóżka. Jej kumoszki już nie były dla mnie takie miłe, ale dały mi spokój. Cieszyłam się, że nie stanowię dla nich czegoś w rodzaju nakręcanej lalki, którą mogą sterować jak chcą. 
Mój brak wzroku też był powodem do kpin starych kobiet przesiadujących w rynku na ławce. Kiedy przechodziłam nagle milkły, lecz gdy oddalałam się, docierały do mnie zjadliwe komentarze. - Ona jest ślepa, bo matka się pewnie za chłopami oglądała. - Ona jest ślepa, bo naznaczona przez Pana Boga, widocznie z piekła rodem, tak każda kaleka jest ukarana. - Ona jest ślepa, oj, lepiej byłoby, gdyby toto umarło, bo z tej mąki chleba nie będzie. 
Kiedy jeszcze nie chodziłam do szkoły, ciotka zawiozła mnie do Częstochowy, bym ukorzyła się przed cudownym obrazem Maryi, który miał mi przywrócić wzrok. Niestety, obraz okazał się jedynie martwym płótnem, który nawet nie myślał o tym, by mi dać szansę bycia osobą widzącą. Dopiero, gdy mama wyjaśniła mi przyczynę mojej ślepoty, zrozumiałam, że ciotka mnie zwyczajnie oszukała i odtąd stała się dla mnie kobietą obcą. 
Brak akceptacji dla osób niewidomych można zauważyć wszędzie; w urzędach, gdzie panie każą przychodzić z opiekunami, na poczcie, gdzie samotna osoba nie może się doprosić o wypełnienie blankietu, na przystankach autobusowych, gdzie nie zawsze znajdzie się ktoś chętny, kto powie numer autobusu. Podobnie można mówić o nieuczciwych sprzedawcach w sklepach, producentach sprzętów AGD, gdzie wiele rozwiązań jest dla nas trudnych do pokonania, choćby brak skoków w nowoczesnych pralkach, opiekaczach i innych potrzebnych urządzeniach. Nie lepiej się przedstawiają etykiety na opakowaniach produktów spożywczych, gdzie nawet ludziom widzącym jest trudno odczytać cokolwiek. 
O dziurawych chodnikach lepiej nie wspominać, niespodziewanych dołach, których wczoraj jeszcze nie było, słupach na środku chodników, barierach architektonicznych w budynkach użytku publicznego. 
Nie chodzi o to, by wciąż narzekać na swój ślepaczy los, bo nie na tym ma polegać krótka egzystencja na tym łez padole. Trzeba się bawić tym głupim życiem, kpić sobie z niego w każdej sytuacji i cieszyć się z tego, co się ma. Oby nie było gorzej. 
Pewnie, że dałabym wszystko, by choć na jedno oko przejrzeć, bo nie byłabym zależna od osób drugich jak obecnie. Upokarza mnie to, że ciągle muszę prosić o cokolwiek ludzi, którzy nawet milcząc domagają się wdzięczności. Żyją bez jakichkolwiek ograniczeń, mogą podróżować bez przewodników i choć często narzekają na bezrobocie i związane z nim trudności, na los niewidomego nie zamieniliby się nigdy. Nawet nie wyobrażają sobie codzienności podszytej ciemnością, ale zazdroszczą nam tych skromnych rent inwalidzkich lub rodzinnych. 
Nie zastanawiają się nad tym, że życie człowieka niewidomego jest o wiele kosztowniejsze, bo po zderzeniu z wystającym kamieniem trzeba naprawić lub kupić nowe buty, płaszcz wymazany farbą oddać do chemicznego czyszczenia, za drobną przysługę odwdzięczyć się, choćby jakimś prezencikiem. Nawet najbardziej zrehabilitowany niewidomy potrzebuje minimum pomocy osób widzących, bo jeszcze nikt nie wymyślił urządzenia, które wykryje plamy, ich rodzaje i rozmieszczenie na ubraniu. Nawet testery kolorów, które możemy już nabyć, nie zawsze potrafią trafnie określić barwę odzieży. Wystarczy niewielka różnica w odcieniach i już jesteś ubrany nie tak, jak trzeba. Nie każdemu uda się znaleźć widzącego współmałżonka, któremu można zaufać do końca. Bywa, że małżeństwa rozpadają się, bo ten "lepszy" rozczarował się "gorszym" partnerem tylko dlatego, że tamten nie widzi. 
Gdybym teraz odzyskała wzrok, byłby to dla mnie wielki szok, ponieważ musiałabym od początku się uczyć kształtów różnych przedmiotów, ich kolorów, pisma czarnodrukowego. Byłaby to jednocześnie wielka radość, gdyż mogłabym być bardziej użyteczna dla innych, być może udałabym się w ramach pomocy charytatywnej gdzieś poza granicę kraju, bo dziś tak naprawdę mogę tylko przydać się dzieciom sąsiadki, które proszą mnie o czytanie bajek. Jeszcze kilka lat temu pomagałam uczniom młodszych klas podstawówki w odrabianiu lekcji, obecnie wyręczył mnie w tym internet, do którego mają dostęp. 
Kiedyś zadzwoniłam do jednej z organizacji pytając o możliwość pracy osoby niewidomej. Odpowiedziano, że inwalidzi ruchu są bardziej przydatni, gdyż mogą sortować odzież, sprawdzać terminy ważności produktów spożywczych, a niewidomy będzie tylko zawadą. Podziękowałam grzecznie i doszłam do wniosku, że nawet osoby niepełnosprawne dzielą się na kategorie. 
Gdybym widziała, w nosie miałabym stałe świadczenie, które ciągle wypominają politycy, ponieważ na emerytów i rencistów państwo wydaje miliardy złotych. Być może udałoby mi się poszukać jakąś ciekawą pracę, która dałaby mi satysfakcję. 
Skoro nie mogę odzyskać wzroku, to nie znaczy, że muszę żyć biernie. Mimo ciężkiej choroby żyję normalnie, radzę sobie jakoś, w pobliskim supermarkecie spotykam życzliwych pracowników, którzy bez szemrania pomagają w odszukaniu towarów. Bardzo lubię gotować, piec ciasta i pasztety, w czasie lepienia pierogów słucham książek na kasetach i Czytaku, chętnie zajmuję się robótkami ręcznymi, dlatego nie mam problemów z wykonaniem prezentów dla koleżanek. Miałam zaszczyt wystąpić w programie "Liryczne mosty Europy", co wzbogaciło mnie o wiele miłych doświadczeń literackich i nie tylko. Poznałam dania kuchni niemieckiej i fińskiej, zaprzyjaźniłam się z innymi uczestnikami projektu. Dużą pomocą w codziennym życiu jest internet, to szerokie okno na świat, dzięki niemu poznałam wiele wspaniałych osób, od których mogę ciekawych rzeczy się nauczyć. 
Nie widzieć, to nie znaczy narzekać, stukać laseczką po ulicy i przed napotkanymi przechodniami bez końca użalać się nad sobą. Posłuchają, przytakną, czasem pocieszą i pójdą do swoich spraw. Są ludzie bardziej pokrzywdzeni od nas i też jakoś muszą żyć. Wystarczy wejść do grona upośledzonych dzieci i przekonać się, jak one się cieszą, mimo ułomności. Trzeba mieć przyjaciół, których trzeba sobie koniecznie zaskarbić, by żyło się łatwiej, być im przydatnym, spędzać godnie czas, w przeciwnym razie zagryzłaby mnie samotność. Wypadałoby się tylko powiesić. Należy cieszyć się wolnością osobistą, każdą chwilę wykorzystać na relaks, zajęcia kulturalne, by nie uwstecznić się w rozwoju. 
Mimo wielkiej ilości leków, z którymi nie rozstanę się już do końca życia i biegania po przychodniach oraz szpitalach, moje życie uważam za udane. Mam przyjaciół od wielu lat, którzy mi pomagają. Jestem im wdzięczna za pomoc, za to, że są, że mogę też im dać coś z siebie. Jeśli ktoś uważa, że narzekaniem poprawi sobie życie, to się myli. Nie ma co liczyć na cud! 
 
aaa 
6.8. Dziwne czy zrozumiałe 
Jan Brom 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Poglądy Danuarii przekazane w artykule "Mój punkt widzenia, albo co mi wierci dziurę w głowie", wbrew pozorom, niełatwo jednoznacznie ocenić. Zderzają się one z naszymi osobistymi doświadczeniami i brakiem takich doświadczeń, z doświadczeniami ludzkości, z ogólnymi poglądami na rolę wzroku i światła, ze stereotypami, światopoglądem, wiedzą i brakiem wiedzy i może jeszcze z czymś. 
Na wstępie trzeba dokonać zasadniczego rozróżnienia niewidomych i ociemniałych, niewidomych i osób nazywanych niewidomymi. 
Danuaria mocno podkreśla, że nie wie, co to znaczy widzieć, nie wie do czego mogłoby to być jej potrzebne i jak wyglądałoby jej życie, gdyby widziała. Jest osobą całkowicie niewidomą od urodzenia. Nie widziała świata i w jej świadomości nie funkcjonują wyobrażenia światła, kolorów, perspektywy, gry cieni. Nie może sobie wyobrazić, jak wygląda tęcza, błyskawica, kwitnąca łąka, twarz człowieka i wiele innych. Wszystko to jest dla niej obce, niezrozumiałe, niepotrzebne. Żyje bez tego, wie jak żyje, nie wie jak żyłaby, gdyby widziała. Tego wszystkiego nie wie, bo i skąd ma wiedzieć, tj. teoretycznie pewnie wie, ale w jej świadomości nie istnieją wyobrażenia odpowiadające nazwom barw, gotyckim i renesansowym portalom, widoku uśmiechu, czającego się kota itd. 
Są zwierzęta, które posiadają zmysł umożliwiający im odbieranie pola magnetycznego. Potrafią kierować się w przestrzeni przy pomocy tego zmysłu. Spróbujmy sobie wyobrazić, jak wygląda świat takiego zwierzęcia. 
W odmiennej sytuacji są osoby ociemniałe. Posiadają one bogatą "bibliotekę" wyobrażeń. Wypowiadane słowa wywołują te wyobrażenia. Osoby ociemniałe doskonale wiedzą, jak świat wygląda i rozumieją relacje między przedmiotami oraz zjawiska optyczne. Mówi się, że pod wpływem słów następuje u nich wizualizacja. Osoby te doskonale wiedzą, czym jest wzrok i co utracili. 
Jeszcze w innej sytuacji są osoby, które nazywamy niewidomymi, a nimi nie są - osoby słabowidzące. One nie muszą nic sobie wyobrażać, nic wizualizować, bo widzą. Świat widziany przez nich nie różni się zasadniczo od widzianego przez ludzi widzących. W niektórych przypadkach obraz świata jest zniekształcony, np. bezbarwny przy daltonizmie czy fragmentaryczny w przypadku ubytków w polu widzenia, albo rozmazany, zamglony. Niemniej jednak, osoby słabowidzące najczęściej widzą na tyle dobrze, żeby wiedzieć czym jest wzrok. Osoby te, chociaż często twierdzą, że są tak samo niewidome, to jednak bardzo boją się utraty resztek możliwości widzenia. I to jest w pełni zrozumiałe. 
Podobnie osoby widzące - świat widzą i nic sobie wyobrażać nie muszą. Wiedzą czym jest wzrok, czym światło i bardzo sobie cenią ten zmysł. Jest nawet powiedzenie "chronić jak źrenicę oka". Osoby widzące nie wyobrażają sobie życia bez wzroku, ślepotę uważają za najgorsze kalectwo. 
Całe doświadczenie ludzkości wiąże się ze światłem, że wzrokiem i ich odwrotnością - ciemnością i ślepotą. Można by dużo na ten temat, ale przerasta to ramy tego artykułu. Powiem więc tylko, że światło to bezpieczeństwo, to dobro, to życie, a ciemność - to zagrożenie, to trudności, to nieszczęście. 
Osoby ociemniałe, osoby słabowidzące i osoby widzące nie zrozumieją stanowiska Danuarii. Stanowisko to stoi w jaskrawej sprzeczności z ich doświadczeniem życiowym i doświadczeniem gatunku ludzkiego. Dla człowieka bowiem, wzrok jest zmysłem dominującym, najważniejszym, najłatwiej się nim posługiwać i dostarcza najwięcej informacji z otoczenia. 
Stanowisko Danuarii i osób myślących podobnie jak ona da się częściowo wytłumaczyć niemal powszechną obawą przed nieznanym. Dla większości ludzi zawsze lepsze jest znane od nieznanego. Dla wielu zawsze "dobrze" już było, a nowe jest gorsze. Stąd stare rody są godne szacunku i pojęcie "złotego wieku", ludzie dawniej byli zdrowsi, silniejsi, żyli dłużej, chociaż fakty są zupełnie inne. Dlatego też ludzie na ogół z obawą przyjmują wszelkie zmiany. Stąd np. opór przed reformami i to niezależnie od tego, czego one dotyczą. Żona mojego przyjaciela wpadła w popłoch, kiedy zapowiedziano w Polsce likwidację kartek na mięso. Twierdziła, że jak ma kartki, postoi w kolejce, ale "dostanie" kawałek mięsa, a jak je zlikwidują to już nic nie kupi. 
Danuaria nie chciałaby widzieć, bo się boi nieznanego. Jak już wspomniałem, jest to częściowym wytłumaczeniem jej obawy. Czy jednak nie ma innych przyczyn, dla których twierdzi, że nie chciałaby widzieć. Obawiam się, że są takie dodatkowe, a może nawet podstawowe przyczyny. 
Danuaria jest osobą wykształconą, inteligentną. Wie więc, że ludzie widzący biegają tam, gdzie ona musi dobrze laską pracować, wie, że czytają z całkiem gładkich kartek papieru, że bez trudu sięgają na półkę po interesujący ich towar, że z daleka pozdrawiają znajomych itp., itd. Danuaria wie to wszystko i wie, że ludziom widzącym żyje się łatwiej, wygodniej, że mniej pomocy potrzebują od innych osób. Danuaria to wie i rozumie, że ona jest w gorszej sytuacji jak osoby widzące. Jeżeli więc wie to wszystko, nie może cieszyć się, że nie widzi. A jednak sprawia wrażenie, że ją to cieszy. 
Fakt, że Danuaria wie, iż jest osobą niepełnosprawną, tak naprawdę wcale jej nie cieszy. Przeciwnie, czuje się z tego powodu kimś gorszym, mniej sprawnym, kimś, kto często musi korzystać z pomocy innych osób, kto w różnych sytuacjach nie poradziłby sobie. 
Świadomość tych ograniczeń powoduje, że powstał u niej kompleks niższości w stosunku do osób widzących. Kompleks taki powoduje napięcia psychiczne, wymusza określone formy zachowania, jest przykry. Psychika domaga się więc jakiegoś złagodzenia skutków tego kompleksu. Psychika domaga się i znajduje mechanizm obronny. W tym przypadku jest to racjonalizacja. 
Ponieważ nie mogę widzieć, twierdzę, że nie chcę widzieć. Oczywiście, samo takie stwierdzenie nie byłoby wystarczające. Danuaria znajduje więc uzasadnienie korzyści płynących z braku wzroku. Twierdzi, że gdyby widziała, zostałaby na wsi i wymienia mnóstwo negatywnych skutków tego faktu. Zwróćmy uwagę na fakt, że nie znajduje żadnej korzyści, a same przykre konsekwencje. Wytłumaczyła sobie i nam, że ponieważ nie widzi pracuje w bibliotece, posiada komputer itp. Twierdzi przy tym, że gdyby widziała nie uczyłaby się, nie pracowałaby w bibliotece i nie posługiwałaby się komputerem. Za to biłby ją mąż rolnik. Można by dojść do wniosku, że tylko niewidomi studiują, tylko niewidomi korzystają z internetu i tylko niewidomych kobiet nie biją mężowie. To, oczywiście, nie znajduje żadnego uzasadnienia w życiu milionów ludzi. Danuaria jednak wszystko sobie wytłumaczyła i czuje się szczęśliwa. Czy jednak tak jest? Obawiam się, że nie. Mechanizm obronny tylko chwilowo łagodzi napięcia psychiczne i negatywne odczucia związane z kompleksem. W dłuższej perspektywie powoduje nowe problemy we współżyciu z ludźmi i samym sobą. 
Odwrotną stroną tego samego zagadnienia jest wyszukiwanie samych nieszczęść związanych z brakiem wzroku i tłumaczenie wszystkich niepowodzeń życiowych swoją niepełnosprawnością, ślepotą. Gdybym widział, świat bym zawojował, świat stałby przede mną otworem, spotykałyby mnie same przyjemności i omijały niepowodzenia. Takie tłumaczenie też jest formą obrony. Zawsze to lepiej wygląda, że ślepota, a nie lenistwo, nie pozwoliła mi ukończyć szkoły, awansować w pracy itd. Jednego ze znajomych porzuciła żona, oczywiście, nie dlatego, że był pijakiem, tylko dlatego, że stracił wzrok. W ten sposób on czuł się w porządku, a jego była żona okazała się draniem. 
Rehabilitacja psychiczna polega przede wszystkim na akceptacji niepełnosprawności. Jeżeli wzroku odzyskać nie można, należy pogodzić się z tym faktem. Nie wolno natomiast godzić się ze skutkami utraty wzroku, tj. brakiem samodzielności, niezaradnością, taryfą ulgową, zmniejszonymi wymaganiami w stosunku do siebie i nadmiernymi wymaganiami w stosunku do innych ludzi. Takie mechanizmy obronne, jak racjonalizacja nie sprzyjają rehabilitacji psychicznej i świadczą o jej braku. 
Jak widzimy, problemy poruszone przez Danuarię są bardzo złożone i nie jest łatwo w nie wniknąć, rozwikłać, jasno i jednoznacznie ocenić. Można je zrozumieć, ale nie należy przyjmować za cel rehabilitacji, za postawy godne naśladowania. Osiągnięcie zadowolenia z powodu braku wzroku nie jest dobrym celem rehabilitacji psychicznej. Przeciwnie, może być czynnikiem izolującym od innych ludzi, a przez to być antyrehabilitacją psychiczną i społeczną. 
 
aaa 
6.9. Doświadczenia, oceny, poglądy, postawy 
Stanisław Kotowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Tekst Danuarii "Mój punkt widzenia, albo co mi wierci dziurę w głowie" wywołał dosyć bogatą dyskusję. Na łamach "WiM" zaprezentowane zostały wszystkie wypowiedzi, które wpłynęły od naszych czytelników. Dobrze, że aż tyle osób zechciało się wypowiedzieć na tak trudny temat. 
Z pewnością nie jest łatwo o jednolite poglądy na temat, który boleśnie dotyka wiele osób i jednomyślności nie uzyskaliśmy. Nie o to też chodziło. 
Mimo tej różnorodności poglądów i ocen, warto zastanowić się nad nimi, spróbować zrozumieć, skąd bierze się taka rozbieżność zdań. Możemy przeczytać o pełnym zrozumieniu dla Danuarii i jej stanowiska w sprawie uzyskania możliwości widzenia. Możemy znaleźć też dezaprobatę dla jej poglądów. Zrozumiałe jest, że różne osoby wypowiadają różne zdania na ten sam temat. Mniej zrozumiałe może być natomiast, jeżeli ta sama osoba prezentuje niespójne poglądy i oceny. To jednak również można zrozumieć. 
Niepełnosprawność, zwłaszcza tak uciążliwa, jak brak wzroku, wpływa na całe życie osoby poszkodowanej. Wywiera wpływ na jej możliwości poznawcze i wykonawcze, na jej uczucia i intelekt, na uspołecznienie, na samoocenę, na poglądy, na postawy w stosunku do siebie i do ludzi. 
Zróżnicowanie czynników kształtujących poglądy i postawy powoduje, że oceny są również zróżnicowane. 
Dodać należy, że inaczej uczuciowo oceniamy wydarzenia, postępowanie ludzi i własne oraz inne fakty, a inaczej rozumowo. Już to samo może powodować wewnętrzną niespójność ocen. Jeżeli uwzględnimy, że na nasze oceny ma również wpływ samopoczucie i nastrój w momencie formułowania oceny, sprawa staje się bardziej zrozumiała. 
Ludzie różnią się między sobą sposobem podejścia do wszystkiego, co ich otacza, co się wydarza, do postępowania i zachowań innych ludzi. Jedni są bardziej wrażliwi inni mniej, jedni zwracają uwagę głównie na wszystko, co jest dla nich przykre i to zapamiętują, inni przeciwnie - zauważają i zapamiętują przede wszystkim wydarzenia przyjemne. Pamięć ludzka jest zawsze w jakiś sposób wybiórcza. 
Żeby uwzględnić możliwie dużo czynników kształtujących nasze opinie przede wszystkim o innych ludziach, należy zwrócić uwagę na osobiste doświadczenia w środowisku, z którego pochodzimy, doświadczenia całego życia, zbierane informacje dotyczące doświadczeń innych osób niewidomych, ich selektywne zapamiętywanie i uogólnianie. 
Jeżeli uwzględnimy takie i podobne okoliczności, zrozumiałe się staje, że ta sama osoba, w tej samej rozmowie czy pisemnej wypowiedzi, może dawać przykłady na negatywne zachowanie ludzi wobec niewidomych, uogólniać i negatywnie oceniać ludzi, a za chwilę dawać pozytywne przykłady, również uogólniać i formułować pozytywne oceny. 
Przykładem mogą być oceny postępowania osób widzących w stosunku do niewidomych. Jedni będą pamiętali wyłącznie ich wścibstwo, niezdrowe zainteresowanie, brak delikatności, czasami chamskie zachowania czy wręcz dokuczanie. Nie jest ważne, że te ostatnie zachowania występują niezmiernie rzadko. Są one bardzo przykre i niektórym osobom nie pozwalają zwracać uwagę na życzliwość ludzką, chęć udzielania pomocy itp. Osoby takie doskonale pamiętają wszystkie przypadki, kiedy ktoś im sprawił przykrość i zapominają o tym, że codziennie spotykają się z innymi postawami, z pomocą, z życzliwością, uprzejmością. Takim osobom żyje się trudno, a ich opinie są zwykle negatywne. 
Jeżeli jednak ktoś potrafi zauważać i uwzględniać różne zachowania wobec nich, wie, że tych pozytywnych jest znacznie więcej, a negatywne najczęściej spowodowane są brakiem wiedzy, brakiem umiejętności, wreszcie głupotą, a bardzo rzadko podłością. 
Osobiście nie spotykałem się z szykanami, dokuczaniem, naśmiewaniem się itp. ze strony ludzi dorosłych, dzieci tak, ale dorosłych nie. Często natomiast, bardzo często, spotykałem się z życzliwością, chęcią pomocy, z uprzejmością. Oczywiście, była też głupota, brak delikatności, brak kultury i wiedzy, ale nie było podłości. 
Tak oceniam stosunek osób widzących do niewidomych. Inni niewidomi oceniają inaczej i tylko częściowo wynika to z ich negatywnych doświadczeń. Częściej jest to uwarunkowane ich tendencją do wybiórczego zauważania przykrości i łatwego uogólniania tych doświadczeń. 
Piszę o tym, ponieważ uważam, że wszystkie publikowane wypowiedzi należy oceniać z uwzględnieniem doświadczeń i cech osobowościowych osób się wypowiadającyh. Wszystkie one są w jakiś sposób prawdziwe i wszystkie nie oddają pełnej prawdy. To zresztą nie jest możliwe w krótkiej publikacji. 
Obiektywnie, trudno zrozumieć, że ktoś może nie chcieć być człowiekiem widzącym. Jeżeli jednak uwzględnimy fakt, że ktoś może nie wiedzieć, czym jest dobry wzrok, jeżeli uwzględnimy jego doświadczenia, światopogląd, właściwości psychiczne itd., wszystko przedstawia się w innym świetle. Pamiętajmy jednak, że rehabilitacja psychiczna, która jest nieodzownym warunkiem rehabilitacji społecznej wymaga realizmu ocen i poglądów, a nie teorii, które pozornie wszystko tłumaczą, a w rzeczywistości stają się barierami w społecznym funkcjonowaniu. 
 
aaa 
7. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE 
 
aaa 
7.1. Duda: Potrzeba nowego, stabilnego systemu 
Beata Rędziak 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2012-05-08 
 
- Czas na gruntowną przebudowę obecnego systemu; już nie poprzez kolejną nowelizację ustawy o rehabilitacji i zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, ale poprzez stworzenie nowego, czytelnego systemu, który będzie prosty i stabilny - powiedział o planach związanych z nową ustawą o osobach niepełnosprawnych Jarosław Duda, pełnomocnik rządu ds. osób niepełnosprawnych, w wywiadzie z Piotrem Pawłowskim, prezesem Stowarzyszenia Przyjaciół Integracji. 
 
Nowa ustawa postawi przede wszystkim na wzrost zatrudnienia osób z niepełnosprawnością. Założeniem ustawodawcy jest równomierne rozłożenie akcentów na aktywizację zawodową oraz obszar szeroko pojętej rehabilitacji społecznej. 
- W Polsce panuje powszechne przekonanie, że wszystkie problemy związane z niepełnosprawnością rozwiąże PFRON. Tymczasem jego podstawowym zadaniem jest przede wszystkim dbałość o wzrost zatrudnienia niepełnosprawnych Polaków. Nie ma lepszej rehabilitacji niż poprzez pracę; na tym głównie się koncentrujemy i wszystkich, którzy mogą pracować, chcemy przywracać na rynek pracy -czy to otwarty, czy chroniony - mówił pełnomocnik rządu ds. osób niepełnosprawnych. 
Duda uważa, że obecna kondycja PFRON nie jest zła. W ostatnim czasie nastąpił wzrost środków w systemie dofinansowania do zatrudnienia osób z niepełnosprawnością (SODiR). 
- Udało nam się zachować PFRON w tej samej formule prawnej do 2015 r., tzn. że ma on osobowość prawną i ma możliwość funkcjonowania poprzez Radę Nadzorczą, która jest swoistym gwarantem bezpieczeństwa wydatkowanych środków. W 2014 r. ukaże się nowe rozporządzenie Komisji Europejskiej i na to nałożymy wspólnie wypracowaną nową ustawę o osobach niepełnosprawnych - powiedział minister. 
Pełnomocnik podkreślił, że przyszłością w dobrym, racjonalnym wydatkowaniu środków w obszarze wsparcia osób z niepełnosprawnością są samorządy. Uważa on, że należy zdecentralizować środki i uświadomić, że finanse, które służą zasadzie pomocniczości, powinny być lokowane właśnie w samorządach i to głównie gminnych. 
- Jeśli środowisko osób niepełnosprawnych chce wpływać na rzeczywistość, musi być aktywne również w układzie wyborczym; mieć przedstawicieli w radach gmin i powiatów - to jest klucz do zadbania o swoje interesy, by mieć wpływ na lokalną politykę - powiedział Duda. 
 
 aaa 
7.2. MPiPS: Komunikat w sprawie rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne w okresie od kwietnia do czerwca 2012 r. 
 
Źródło: www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-05-21 
 
Rada Ministrów 9 maja 2012 r. przyjęła uchwałę w sprawie ustanowienia rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne oraz rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne (Dz. U. z dnia 18 maja 2012 r., poz. 551). 
Uchwała i rozporządzenie przewidują, że niektóre osoby, tj. matka, ojciec lub opiekun faktyczny dziecka (opiekun faktyczny dziecka, to osoba faktycznie opiekująca się dzieckiem, która wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o jego przysposobienie), mające w kwietniu, maju lub czerwcu 2012 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992, z późn. zm.) - niezależnie od wieku dziecka, otrzymają dodatkowe świadczenie w wysokości 100 zł miesięcznie. Pomoc będzie przyznawana na wniosek ww. osób. 
Inne niż wyżej wymienione osoby otrzymujące świadczenie pielęgnacyjne, nie są objęte rządowym programem wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne. 
Zgodnie z przepisami ww. rozporządzenia, pomoc będzie wypłacana w przyjętym w danej gminie terminie wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego. Będzie ją przyznawał i wypłacał organ właściwy realizujący w danej gminie świadczenia rodzinne (tj. wójt, burmistrz lub prezydent miasta lub upoważniony kierownik/pracownik ośrodka pomocy społecznej lub innej jednostki organizacyjnej gminy). W związku z powyższym, decyzje ustalające prawo do pomocy podpisuje organ właściwy realizujący w danej gminie świadczenia rodzinne, tj. wójt, burmistrz lub prezydent miasta lub upoważniony do realizacji świadczeń rodzinnych w danej gminie kierownik/pracownik ośrodka pomocy społecznej lub innej jednostki organizacyjnej gminy. 
Osoba mająca ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego musi złożyć do ww. organów wniosek o przyznanie pomocy (nie został określony wzór takiego wniosku co oznacza, że jego forma jest dowolna). Wniosek powinien zostać złożony w terminie do 31 maja 2012 r. 
Osoby, którym świadczenie pielęgnacyjne za miesiąc kwiecień, maj, czerwiec 2012 r. będzie przyznane po 31 maja 2012 r., wniosek o przyznanie pomocy powinny złożyć w terminie 7 dni od dnia, w którym decyzja o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego stała się ostateczna. Wnioski złożone po upływie ww. terminów zostaną pozostawione bez rozpoznania. 
Jest to pomoc w kwocie 100 zł miesięcznie i zgodnie z ww. rozporządzeniem Rady Ministrów, przysługuje osobom mającym ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego za miesiąc kwiecień, maj lub czerwiec 2012 r. Oznacza to, że za każdy z ww. miesięcy, osobie mającej za dany miesiąc prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, należy wypłacić po 100 zł pomocy. 
W związku z faktem, że możliwość składania wniosków została przewidziana do 31 maja 2012 r., pomoc przysługująca za miesiące poprzedzające złożenie wniosku będzie wypłacana z wyrównaniem. 
Pomoc nie jest świadczeniem rodzinnym i nie powoduje zmiany podstawy opłacania przez organ właściwy składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i zdrowotne za osoby otrzymujące świadczenie pielęgnacyjne. 
Dane dotyczące realizacji rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne będą zbierane przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej odrębnym sprawozdaniem jednorazowym za pomocą aplikacji statystycznej 
QuickStat. W związku tym, a także mając na względzie, że świadczenie w kwocie 100 zł dla niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne nie jest świadczeniem rodzinnym, w sprawozdaniu rzeczowo-finansowym z zakresu świadczeń rodzinnych sporządzanym za II kwartał 2012 r. nie należy wykazywać danych w powyższym zakresie. 
Pomoc będzie realizowana ze środków budżetu państwa. 

aaa 
7.3. Dofinansowanie z PFRON pod szczególnym warunkiem? 
 
Źródło: Gazeta Prawna/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2012-05-14 
 
Pracodawca uzyska dofinansowanie do wynagrodzenia niepełnosprawnego pracownika jedynie wtedy, gdy będzie przekazywać pensję na jego konto bankowe. 
Zmianę zasad wypłacania dopłat do pensji przewiduje skierowany do pierwszego czytania poselski projekt nowelizacji ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. 
Jak podaje Dziennik Gazeta Prawna, uzależnienie dofinansowania od tego, czy niepełnosprawny pracownik otrzymuje pensję na rachunek bankowy, ma zapobiegać fikcyjnemu zatrudnianiu takich osób, a tym samym wyłudzaniu publicznych pieniędzy przez nieuczciwych przedsiębiorców. Oszustwo może polegać na tym, że firma i niepełnosprawny zawierają fikcyjną umowę, w rzeczywistości praca nie jest wykonywana, a obie strony dzielą się dofinansowaniem. 
Wątpliwości co do obowiązku przelewania pieniędzy na konto ma Polska Organizacja Pracodawców Osób Niepełnosprawnych (POPON). Uważa ona, że proponowany przepis narusza Kodeks pracy, bo ten nie uzależnia wypłaty wynagrodzenia od posiadania przez pracownika konta bankowego. Tym samym nadmiernie ingeruje w sposób wypłaty pensji pracownikowi. 
 
aaa 
7.4. Komu przysługuje świadczenie pielęgnacyjne 
Katarzyna Wójcik-Adamska, oprac.: AJ 
 
Źródło: Rzeczpospolita i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-05-09 
 
 Świadczenie pielęgnacyjne wynosi 520 zł miesięcznie i nie jest uzależnione od dochodów w rodzinie. Wraz z jego wypłatą odprowadzana jest składka emerytalno-rentowa, która umożliwia nabycie uprawnień emerytalnych. Warto więc złożyć w gminie wniosek wraz z orzeczeniem o niepełnosprawności podopiecznego - czytamy w Rzeczpospolitej. 
Zgodnie z ustawą z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje matce albo ojcu wymagającego opieki, a także innym osobom, na których zgodnie z kodeksem rodzinnym i opiekuńczym ciąży obowiązek alimentacyjny. Dostanie je osoba opiekująca się bliskim ze znacznym stopniem niepełnosprawności, podopieczny może również mieć orzeczenie o niepełnosprawności ze wskazaniami stałej lub długotrwałej opieki w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. 
Ustawodawca wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu "rezygnacji z zatrudnienia. Może je też jednak dostać osoba, która nigdy jeszcze nie pracowała, np. matka niepełnosprawnego dziecka, która nigdy nie była zatrudniona. Także status bezrobotnego nie pozbawia prawa do świadczenia. O świadczenie może się starać też rolnik. Samo posiadanie i prowadzenie gospodarstwa nie wyklucza z kręgu potencjalnych świadczeniobiorców, pod warunkiem że gospodarstwo oraz rodzaj upraw pozwalają na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ale wyklucza ją konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym. 
Zainteresowany nie może mieć ustalonego prawa do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w razie zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego oraz zasiłku bądź świadczenia przedemerytalnego. 
Pieniędzy nie dostanie też ten, kto ma już ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na inną osobę lub jeśli członek rodziny ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko. Świadczenie pielęgnacyjne zgodnie z ustawą nie przysługuje też, jeśli podopieczny pozostaje w związku małżeńskim, chyba że oboje małżonkowie są niepełnosprawni. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 5 maja 2012 r. 
 
aaa 
7.5. Kto po 30 miesiącach pracy dostanie wyższą emeryturę 
Jan Kalicki, oprac.: AJ 
 
Źródło: Rzeczpospolita i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-05-09 
 
 Osoba, która po przyznaniu świadczenia obliczonego na starych zasadach przepracowała co najmniej dwa i pól roku, może zyskać na nowej kwocie bazowej. Wysokość podwyżki zależy od tego, jak długo ma status emeryta lub rencisty - czytamy w Rzeczpospolitej. 
Obowiązujące przepisy emerytalno-rentowe przewidują pewne preferencje dla osób, które odpowiednio długo pracowały po przyznaniu emerytury, renty lub świadczenia przedemerytalnego przyznanego przez powiatowy urząd pracy. Tacy pracownicy ubiegając się o kolejne świadczenie, mogą jednocześnie liczyć, że ZUS uwzględni te same zarobki, na podstawie których ustalił poprzednie świadczenie, ale zastosuje nową kwotę bazową. 
Opisane niżej zasady nie mają zastosowania w sytuacji przepracowania 30 miesięcy przez osobę uprawnioną do starej emerytury, która ubiega się następnie o emeryturę obliczaną całkowicie na nowych zasadach. 
Osoba uprawniona do renty z tzw. ogólnego stanu zdrowia może zgłosić wniosek o rentę wypadkową przysługującą na podstawie ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. W takim przypadku ZUS nie może jednak obliczyć na nowo podstawy wymiaru drugiej renty, stosując do jej ustalenia aktualną kwotę bazową. Do obliczenia wysokości drugiego świadczenia przyjmuje więc odpowiednio zwaloryzowaną podstawę wymiaru poprzedniej renty. 
Sytuację rencisty może jednak polepszyć praca po przyznaniu pierwszego świadczenia. Jeśli podlegał ubezpieczeniu społecznemu lub ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym co najmniej przez 30 miesięcy po przyznaniu dotychczas pobieranej renty, to tzw. część socjalną drugiego świadczenia. Z przywileju obliczenia części socjalnej renty od nowej kwoty bazowej nie mogą jednak skorzystać osoby, którym ZUS, w związku z wydaniem nowego orzeczenia przez lekarza orzecznika lub komisję lekarską: ustalił prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy na dalszy okres lub przywrócił to prawo w maksymalnym terminie 18 miesięcy od jego ustania. W takim przypadku ZUS uznaje, że jest to nadal ta sama renta, i nie oblicza na nowo świadczenia. 
Osoba będąca już emerytem może uzyskać prawo do drugiej emerytury. Na przykład po uzyskaniu wcześniejszej emerytury może się ubiegać o tę przysługującą z racji ukończenia powszechnego wieku emerytalnego albo o wcześniejszą, ale na podstawie innego przepisu. 
Gdy ZUS ustala prawo do emerytury po emeryturze, nie oblicza na nowo podstawy nowego świadczenia. Wysokość drugiej emerytury ustala, uwzględniając odpowiednio zwaloryzowaną podstawę wymiaru poprzedniej. Jeśli jednak świadczeniobiorca po przyznaniu starej emerytury przez co najmniej 30 miesięcy był ubezpieczony w ZUS, to część socjalna nowego świadczenia ustalana jest od kwoty bazowej obowiązującej w dniu jego przyznania. Takie rozwiązanie można jednak zastosować tylko wtedy, gdy ten 30-miesięczny okres ubezpieczenia społecznego lub emerytalno-rentowego przypada w całości po przyznaniu emerytury (renty) bezpośrednio poprzedzającej przyznawane obecnie świadczenie. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 8 maja 2012 r. 
 
aaa 
7.6. Jak nowelizacja ustawy rehabilitacyjnej wpłynie na funkcjonowanie PFRON? 
Michalina Topolewska, oprac.: AJ 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-05-08 
 
Samorządy otrzymają w tym roku prawie miliard złotych na rehabilitację niepełnosprawnych. 
Przekażemy im też realizację programów Homer i Pegaz. Będą również kontrole firm udzielających ulg - informuje Wojciech Skiba, prezes PFRON. 
"DGP" w numerze z 7 lipca 2012 r. publikuje wywiad z Wojciechem Skibą, prezesem PFRON. 
Pierwsze pytanie dotyczyło budżetu PFRON, który wg projektu nowelizacji ustawy rehabilitacyjnej, będzie obciążony wyższymi dofinansowaniami do pensji niepełnosprawnych pracowników. Czy znajdują się pieniądze na taką podwyżkę? 
Szacujemy - odpowiada Wojciech Skiba - że gdyby po uchwaleniu ustawy przez parlament od połowy roku dofinansowanie do wynagrodzeń było naliczane od płacy minimalnej nie sprzed dwóch lat, tylko sprzed roku, a więc od kwoty 1386 zł, a nie 1276 zł, to oznaczałoby wyższe wydatki o 100 mln zł. Będą one mogły być pokryte bez konieczności uszczuplania pieniędzy na inne wydatki. 
A ile w tym roku fundusz wyda na dofinansowanie do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych? 
Ogółem w tegorocznym budżecie PFRON przewidujemy wydatkowanie ponad 5 mld zł, z czego na dofinansowanie do wynagrodzeń będzie przeznaczonych 2, 9 mld zł. Samorządy na zadania związane z rehabilitacją społeczną i zawodową dostaną blisko miliard złotych, a kwota ta może ulec jeszcze zwiększeniu w ciągu roku. Jest to o blisko 30 proc. więcej niż w 2011 roku. Poza dofinansowaniem do wynagrodzeń część środków funduszu przeznaczona jest na realizację programu wyrównywania szans między regionami. Ponadto do samorządów powiatowych przekażemy część naszych kompetencji i programów, które są kierowane do niepełnosprawnych. Dotyczy to programów Pegaz i Homer, które umożliwiają m.in. zakup wózków o napędzie elektrycznym i specjalistycznego, często drogiego oprogramowania brajlowskiego do komputerów. Na ten cel będzie przeznaczonych 130 - 140 mln zł. Jest to więc zmiana korzystna dla osób ubiegających się o takie wsparcie, bo nie będą musiały jeździć do miasta wojewódzkiego, aby podpisać umowę, ale będą to mogły zrobić w swoim powiecie. 
Poselska nowelizacja ma też zwiększyć uprawnienia kontrolne funduszu. Do czego będą one wykorzystywane. 
Ułatwią one, zdaniem prezesa PFRON, kontrolę prawidłowości wykorzystywania środków i pozwolą przeciwdziałać próbom sięgania po nie przez osoby, których celem nie jest zatrudnianie niepełnosprawnych, ale wyłudzanie pieniędzy publicznych. Wprowadzone zostaną procedury wizyt monitorujących, żeby pracownicy PFRON nie musieli jechać na pełną kontrolę, tylko łatwiej sprawdzali to, czy pracodawca faktycznie zatrudnia niepełnosprawne osoby. Temu też służyć będzie uzależnienie dofinansowania do pensji od tego, czy firma przelewa ją na konto bankowe niepełnosprawnego pracownika, ponieważ ci, którzy próbują oszukiwać, często tłumaczą się tym, że wypłacają je bezpośrednio takiej osobie. 
Czy do funduszu docierają sygnały o bezprawnym udzielaniu przez firmy ulg we wpłatach na PFRON swoim kontrahentom. 
Staramy się monitorować sytuację twierdzi Wojciech Skiba, ale obecnie nie mamy wyraźnego uprawnienia do przeprowadzania kontroli w zakresie art. 22 ustawy rehabilitacyjnej, która szczegółowo określa warunki udzielania ulg z tytułu zakupu produktu lub usługi w zakładach pracy chronionej. Zmieni to dopiero poselska nowelizacja, która rozszerza kompetencje kontrolne w tej kwestii. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 7 maja 2012 r. 
 
aaa 
7.7. Którym niepełnosprawnym przysługuje prawo do dodatkowego urlopu wypoczynkowego i kiedy się go nabywa? 
Rzeczpospolita, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-04-20 
 
 Każda osoba niepełnosprawna, którą zakwalifikowano do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, ma prawo do dodatkowego urlopu wypoczynkowego w wymiarze dziesięciu dni roboczych - czytamy w Rzeczpospolitej. Pod warunkiem jednak, że przepracuje rok od dnia zaliczenia do jednego z tych stopni. Kolejny dodatkowy urlop wypoczynkowy niepełnosprawny nabywa z 1 stycznia każdego następnego roku kalendarzowego, jeśli nadal jest zatrudniony i ma w dalszym ciągu ważne orzeczenie o ww. stopniach niepełnosprawności. 
Następne urlopy w czasie trwania stosunku pracy przysługują osobie niepełnosprawnej na zasadach określonych w kodeksie pracy, czyli w wymiarze proporcjonalnym. Oznacza to, że jeśli w trakcie roku kalendarzowego ustanie zatrudnienie niepełnosprawnego pracownika, otrzyma on urlop proporcjonalny do okresu przepracowanego w roku, w którym dojdzie do rozwiązania umowy o pracę (dotyczy to łącznie urlopu podstawowego i dodatkowego), chyba że wcześniej pracownik wykorzystał cały wypoczynek. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 19 kwietnia 2012 r. 
 
 aaa 
7.8. Trudniej będzie o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności mrz, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-04-19 
 
 Posłowie chcą zaostrzyć zasady przyznawania dofinansowań do pensji niepełnosprawnych - informuje Rzeczpospolita. 
Posłowie PO złożyli w Sejmie projekt przepisów, według którego od kwietnia mogą wzrosnąć dofinansowania do wynagrodzeń niepełnosprawnych pracowników. Uszczelnia on też zasady wypłacania dotacji przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. 
Wzrośnie nadzór nad orzecznictwem komisji przyznających status niepełnosprawnego. Powstanie Elektroniczny Krajowy System Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności, który pozwoli ujednolicić orzecznictwo. 
Pełnomocnik rządu ds. osób niepełnosprawnych, gdy stwierdzi nieprawidłowości w działaniu komisji, będzie mógł wystąpić o zmianę jej składu i kontrolować powołanie nowego. 
Prezes PFRON zyska nowe uprawnienie do kierowania wniosku do sądu o ukaranie przedsiębiorcy grzywną, jeżeli wykryje nieprawidłowości. W razie niezłożenia w terminie informacji na temat liczby zatrudnionych niepełnosprawnych lub spóźnienia z wpłatą do funduszu, wyniesie ona 500 zł. W poważniejszych wypadkach, gdy PFRON dopatrzy się próby oszustwa, odmowy wyjaśnień bądź też innych utrudnień ze strony kontrolowanego, może wystąpić o karę do 5 tys. zł. 
Projekt noweli zawiera także inne rozwiązania, które mają pomóc prześledzić przepływ pieniędzy stanowiących dofinansowanie z funduszu do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych. Przewiduje, że pensje mogłyby być wypłacane jedynie na konto bankowe pracownika. 
Na osłodę pomysłodawcy zmian proponują podniesienie wskaźnika minimalnego wynagrodzenia uwzględnianego podczas ustalania wysokości dofinansowania do poziomu z 2011 r. Po ostatniej nowelizacji przepisów o rehabilitacji został on zamrożony na poziomie z 2009 r. Według projektodawców ta zmiana spowoduje jeszcze w tym roku wzrost dofinansowań o przeszło 150 mln zł. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 17 kwietnia 2012 r. 
 
 aaa 
7.9. Orzeczenie wskazujące na ograniczenia organizmu nie eliminuje z rynku pracy 
Rzeczpospolita, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-04-20 
 
 Czy pracownik musi przedstawić pracodawcy orzeczenie o niepełnosprawności? - pyta Rzeczpospolita. 
Ustawa z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. nr 127, poz. 721 ze zm., dalej ustawa o rehabilitacji) nie zobowiązuje pracownika do poinformowania pracodawcy o tym, że posiada on orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Korzystanie przez niepełnosprawnego z uprawnień pracowniczych z ustawy o rehabilitacji jest jego prawem, a nie obowiązkiem. 
Zgodnie z art. 221 par. 1 kodeksu pracy, do którego odsyła art. 66 ustawy o rehabilitacji, w sprawach nieuregulowanych jej przepisami, pracodawca ma prawo żądać od osoby ubiegającej się o zatrudnienie podania danych osobowych. Dodatkowo można żądać od pracownika podania innych jego danych osobowych, a także imion i nazwisk oraz dat urodzenia jego dzieci, jeżeli są one konieczne ze względu na korzystanie przez pracownika ze szczególnych uprawnień przewidzianych w prawie pracy (art. 22 par. 2 k.p.). W tej kategorii mieści się również informacja o stopniu niepełnosprawności. 
O tym, czy powiadomić szefa o posiadanym orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności, decyduje pracownik. Jeśli nie zgłasza takiego dokumentu, nie ponosi za to żadnych negatywnych konsekwencji, ale nie może korzystać z uprawnień dla niepełnosprawnych pracowników z rozdziału IV ustawy o rehabilitacji. 
Pracodawca niezapewniający warunków pracy chronionej może zatrudnić osobę zaliczoną do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności z naruszoną sprawnością organizmu - niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej - jeśli przystosuje stanowisko pracy do jej potrzeb lub gdy zaangażuje ją w formie telepracy (art. 4 ust. 5 ustawy o rehabilitacji w brzmieniu obowiązującym od 31 marca 2010 r.). 
Kontrolę przystosowania stanowiska pracy do potrzeb niepełnosprawnego sprawuje Państwowa Inspekcja Pracy. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 19 kwietnia 2012 r. 
 
aaa 
7.10. Niepełnosprawni nie uzyskają kwalifikacji w ochronie 
Beata Rędziak 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2012-04-26 
 
 Zgodnie z projektem zmian, które Ministerstwo Sprawiedliwości planuje w ustawie o pracownikach ochrony fizycznej i zabezpieczeniu technicznym I i II stopnia, pracownicy ochrony z orzeczeniem o niepełnosprawności nie będą mogli wpisać się na listę kwalifikowanych pracowników ochrony. 
 
Aktualnie, zgodnie z ustawą z 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia (Dz.U. z 2005 r. nr 425 poz. 1221 z późn. zm.), niektóre czynności ochrony - jak konwojowanie, bezpośrednia ochrona fizyczna, używanie broni palnej czy stosowanie środków przymusu bezpośredniego - wymagają zdania egzaminu i uzyskania specjalnej licencji. 
Jak informuje Gazeta Prawna, resort sprawiedliwości proponuje, by zamiast egzaminu i licencji wprowadzić obowiązek ukończenia kursu oraz listę kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej. Równocześnie nowelizacja wyklucza, by na takiej liście znaleźli się pracownicy ochrony posiadający orzeczenie o niepełnosprawności. 
- Uważamy, że jest to zbyt restrykcyjne rozwiązanie i naruszające zasadę równości wobec prawa. Ponadto są takie jednostki chorobowe, które dają podstawę do orzeczenia o niepełnosprawności lub grupy inwalidzkiej, ale które nie stanowią przeszkód do wykonywania czynności, przy których jest obecnie wymagana licencja - powiedział Gazecie Prawnej Sławomir Wagner, prezes zarządu Polskiej Izby Ochrony. 
 
 aaa 
7.11. Kiedy nierówne traktowanie pracowników jest usprawiedliwione? Aleksandra Minkowicz-Flanek, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-04-26 
 
 Jak donosi Dziennik Gazeta Prawna, Sąd Najwyższy wiele razy wskazywał, że niedozwolone różnicowanie to takie, które opiera się na negatywnych i zakazanych kryteriach. 
SN w wyroku z 7 grudnia 2011 r. (II PK 77/11) potwierdził, że nie stanowi dyskryminacji nierówność niepodyktowana przyczynami uznanymi za dyskryminujące, nawet jeśli pracodawcy można przypisać naruszenie zasady równego traktowania. 
Pojęcie dyskryminacji należy rozumieć w ten sposób, że pracownik jest lub może być traktowany gorzej niż inni z określonej, konkretnej przyczyny. Jeśli pracownik zarzuca pracodawcy dyskryminację, powinien tę przyczynę wskazać. 
Kodeks pracy podaje kilkanaście takich przyczyn. I nie jest to katalog zamknięty, mogą więc istnieć też inne powody, które będą uznane za dyskryminujące. 
Można przyjąć, że cechy niedotyczące pracy, takie jak wzrost, tusza, poglądy, będą zwykle stanowiły zakazane kryterium różnicowania. 
Są jednak cechy pracownika, które stanowią kryteria różnicowania jego pozycji w pracy, a mimo to uzasadniają odmienne traktowanie. Niektóre z nich, jak np. staż pracy, wskazane zostały wyraźnie w przepisach (art. 183b par. 2 pkt 4 k.p.). Staż pracy może mieć zatem wpływ na ustalanie warunków zatrudnienia i zwalniania pracowników oraz zasady wynagradzania.Dozwolonymi kryteriami mogą być też znajomość języków obcych czy umiejętność nawiązywania kontaktów, które uzasadniają odmienne traktowanie, np. w razie doboru pracowników do prowadzenia rozmów z klientami czy wyjazdów zagranicznych. 
Zastanawiając się więc czy doszło do dyskryminacji w zatrudnieniu, należy zastanowić się, jaka jest przyczyna różnicowania, a następnie ocenić, czy jest ona dopuszczalna, czy zakazana. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 24 kwietnia 2012 r. 
 
 aaa 
7.12. Złe traktowanie kosztuje 
Mateusz Rzemek, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-04-24 
 
 W myśl art. 183a, a kodeksu pracy ochrona przed dyskryminacją rozpoczyna się już na etapie rekrutacji. Wystarczy, że w ogłoszeniu o wolnym stanowisku znajdzie się zastrzeżenie, że jest ono przeznaczone wyłącznie dla mężczyzn, choć płeć nie będzie miała żadnego merytorycznego znaczenia - czytamy w Rzeczpospolitej. 
Dyskryminacja kandydatów może mieć też subtelniejszy charakter. Jeśli rozmowy kwalifikacyjne zostaną zorganizowane na piętrze w budynku bez windy, wyeliminuje to osoby niepełnosprawne. Bywa też, że przyszły pracodawca stawia kandydatom wygórowane wymagania, np. żąda od nich złożenia zaświadczenia o niekaralności, chociaż przepisy nie przewidują takiego wymogu. Zgodnie z art. 183d k.p. osoba, wobec której pracodawca naruszył zasadę równego traktowania, ma prawo do odszkodowania w wysokości nie niższej niż wynagrodzenie minimalne. 
Sąd Najwyższy w wyroku z 5 maja 2011 r. (sygn. II PK 181/10) stwierdził, że prawo do żądania rekompensaty ma także osoba, która formalnie nie jest pracownikiem. Nieudana rozmowa kwalifikacyjna może więc oznaczać co najmniej 1,5 tys. zł (czyli minimalne wynagrodzenie) odszkodowania. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 20 kwietnia 2012 r. 
 
 aaa 
7.13. Sprzeciw nie dla zainteresowanego niepełnosprawnego pracownika 
Rzeczpospolita, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-04-23 
 
 Czy od decyzji lekarza medycyny pracy, który nie wyda zaświadczenia o celowości stosowania skróconej normy czasu pracy, pracownik niepełnosprawny w stopniu umiarkowanym lub znacznym może wnieść sprzeciw do komisji lekarskiej działającej przy rzeczniku praw pacjenta? - pyta Rzeczpospolita. 
Nie - odpowiada ekspertka współpracująca z "Rz". Rzecznik Praw Pacjenta na swojej stronie internetowej informuje, że osoba niepełnosprawna, która nie zgadza się z wydanym zaświadczeniem o czasie pracy, nie jest uprawniona do wniesienia sprzeciwu do komisji lekarskiej działającej przy rzeczniku. 
Zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 159, dalej ustawa) sprzeciw od orzeczenia lub opinii lekarza może wnieść pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy. Pacjentem jest osoba zwracająca się o udzielenie świadczeń zdrowotnych lub korzystająca ze świadczeń zdrowotnych udzielanych przez podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych lub osobę wykonującą zawód medyczny (art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy). 
Zatem sprzeciw może złożyć jedynie ten, kto w relacji z lekarzem wystawiającym opinię lub orzeczenie ma status pacjenta. Rzecznik Praw Pacjenta podkreśla, że status pacjenta ściśle wiąże się z procesem leczniczym, a więc takim mającym na celu zachowanie, ratowanie, przywracanie lub poprawę stanu jego zdrowia. Relacja osoby niepełnosprawnej ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności wobec lekarza przeprowadzającego badania profilaktyczne pracowników, zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o rehabilitacji, nie jest tą, w której niepełnosprawny ma status pacjenta. Lekarz profilaktycznie badający personel nie uczestniczy w procesie leczniczym pacjenta. Przeprowadza jedynie badania wstępne, okresowe, kontrolne, stwierdzając zdolność pracownika do pracy na danym stanowisku. Dodatkowo, aby skutecznie skorzystać z prawa do sprzeciwu, należy go uzasadnić. Trzeba więc wskazać przepis, z którego wynikają prawa lub obowiązki pacjenta. Opinia lekarska dotycząca czasu pracy osoby niepełnosprawnej rzutuje natomiast na jej prawa i obowiązki jako pracownika, a nie prawa i obowiązki jako pacjenta. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 19 kwietnia 2012 r. 
 
aaa 
7.14. Opiekun otrzyma pomoc, nawet gdy niepełnosprawny pracuje Michalina Topolewska, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-04-23 
 
 Przepisy nie zabraniają przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba wymagająca opieki jest aktywna zawodowo - informuje Dziennik Gazeta Prawna. Takie zastrzeżenie obowiązuje tylko w przypadku opiekuna niepełnosprawnego. 
Zgodnie z art. 17 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2006 r. nr 139 poz. 992 z późn. zm.) świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która rezygnuje z pracy, aby sprawować opiekę nad członkiem rodziny, względem którego jest obciążona obowiązkiem alimentacyjnym. Jest to konieczne, bo wykonywanie pracy uniemożliwiałoby zajmowanie się niepełnosprawnym, który wymaga stałej i długotrwałej opieki oraz pomocy, m.in. w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji lub ma orzeczenie zaliczające go do znacznego stopnia niepełnosprawności. 
Gminy mają jednak wątpliwości, jak postępować w sytuacji, gdy okazuje się, że 
osoba, nad którą sprawowana jest opieka, pracuje, np. w domu lub poza nim. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 19 kwietnia 2012 r. 
 
 aaa 
7.15. Zachęcić firmy do pracy niepełnosprawnych 
A.B., oprac.: AJ 
 
Źródło: Rzeczpospolita i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-04-17 
 
 Więcej pracodawców skorzystało w 2011 roku ze wsparcia dla niepełnosprawnych pracowników, ale ich zatrudnienie spadło - czytamy w Rzeczpospolitej. 
W ubiegłym roku w firmach korzystających z dofinansowania PFRON pracowało prawie 245 tys. osób niepełnosprawnych. To niemal o 10 proc. mniej niż w 2010. 
Najbardziej przeszkadza pracodawcom niestabilność przepisów, ocenia Józef Bodziony, współwłaściciel spółki Limatherm Components, który zachęcony sprzyjającymi regulacjami utworzył firmę, w której ponad 90 proc. pracowników to niepełnosprawni. Jednak wkrótce przepisy zmieniły się na niekorzyść. Teraz poselski projekt powinien naprawić błędy poprzedniej nowelizacji ustawy o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, która dotknęła zakłady pracy chronionej. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 13 kwietnia 2012 r. 
 
 aaa 
7.16. Kiedy przysługuje wyższe dofinansowanie do pensji niepełnosprawnego 
Elżbieta Sadło, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-05-14 
 
Jesteśmy zakładem pracy chronionej od kwietnia zatrudniamy pracownika z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, w którym wskazane są następujące kody przyczyny niepełnosprawności: 05-R - upośledzenie narządu ruchu oraz 10-N - choroby neurologiczne. Pracownik posiada także zaświadczenie lekarza psychiatry o chorobie psychicznej. Czy w takiej sytuacji będzie nam przysługiwało dofinansowanie w wyższej kwocie? - pyta czytelnik Dziennika Gazety Prawnej. 
Pracodawcy prowadzący zakład pracy chronionej mogą otrzymać dofinansowanie w następującej wysokości: 
- 170 proc. najniższego wynagrodzenia w przypadku pracownika ze znacznym stopniem niepełnosprawności - tj. 2169,20 zł, 
- 125 proc. najniższego wynagrodzenia w przypadku pracownika z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności - tj. 1595 zł, 
- 50 proc. najniższego wynagrodzenia w przypadku pracownika z lekkim stopniem niepełnosprawności - tj. 638 zł. 
Pod pojęciem najniższego wynagrodzenia należy rozumieć minimalne wynagrodzenie obowiązujące w grudniu 2009 r. - tj. 1276 zł. 
Wskazane powyżej kwoty ulegają zwiększeniu o 40 proc. najniższego wynagrodzenia w przypadku pracowników, w stosunku do których orzeczone zostało jedno z następujących schorzeń szczególnych: 
- choroba psychiczna - 02-P, 
- upośledzenie umysłowe - 01-U, 
- całościowe zaburzenia rozwojowe - 12-C, 
- epilepsja - 06-E, 
- osoby niewidome - 04-O (jedynie znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności). 
Informacja o występowaniu jednego z powyższych schorzeń wynikać musi zatem bezpośrednio z treści orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność pracownika. 
Biorąc pod uwagę powyższe, należy stwierdzić, że na podstawie jedynie zaświadczenia lekarza - psychiatry pracodawca nie będzie mógł otrzymać dofinansowania do wynagrodzenia swojego pracownika niepełnosprawnego w podwyższonej kwocie, gdyż informacja o występowaniu schorzenia szczególnego nie wynika bezpośrednio z treści orzeczenia. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 10 maja 2012 r. 

aaa 
7.17. PFRON sprawdza firmy 
Mateusz Rzemek, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-05-14 
 
Pracodawcy zatrudniający niepełnosprawnych pracowników w najbliższym czasie zostaną skontrolowani - donosi Rzeczpospolita. 
Sprawdzenia liczby niepełnosprawnych mogą się obawiać firmy z tzw. otwartego rynku, zatrudniające powyżej 25 osób. Kontrole będą dotyczyć nie tylko przedsiębiorców korzystających z dofinansowań do wynagrodzeń niepełnosprawnych. Problem może więc dotyczyć co najmniej kilkunastu tysięcy firm. Na razie wszystkie dostały wezwanie z PFRON do złożenia wyjaśnień i dokumentacji za zeszły rok. Chodzi o formularze zgłoszenia osób niepełnosprawnych mających umiarkowany i znaczny stopień niepełnosprawności do ZUS oraz ich orzeczeń potwierdzających stopień niepełnosprawności wraz z datą wpływu tego dokumentu do ich pracodawcy. Fundusz interesują także zaświadczenia lekarskie dokumentujące stwierdzenie u tych pracowników szczególnych schorzeń. 
Z informacji Rzeczpospolitej wynika, że Fundusz już zaczął wstrzymywać dofinansowania. 
Na czym polega problem? Otóż okazało się, że niektóre firmy zatrudniające niepełnosprawnych ze schorzeniami szczególnymi zbyt korzystnie dla siebie interpretowały przepisy i pobrały nienależne im dofinansowania. 
Chodzi o art. 21 ust. 1 i 5 ustawy o rehabilitacji, który przewiduje możliwość uniknięcia lub zmniejszenia opłaty dodatkowej w razie zatrudniania niepełnosprawnych, np. z chorobą Parkinsona, stwardnieniem rozsianym, paraplegią, tetraplegią, hemiplegią, ze znacznym upośledzeniem widzenia (ślepotą) oraz niedowidzących, głuchych i głuchoniemych czy epileptyków 
(zgodnie z rozporządzeniem MPiPS z 18 września 1998 r., Dz.U. nr 124, poz. 820 ze zm. ). W takiej sytuacji stosuje się bowiem korzystne przeliczniki liczby niepełnosprawnych pracowników, dzięki czemu np. firma zatrudniająca 100 osób, która powinna mieć sześciu niepełnosprawnych na etatach, może uniknąć opłaty dodatkowej (ok. 2 tys. złotych miesięcznie za każde nieobsadzone stanowisko), jeśli zatrudni trzech niepełnosprawnych w stopniu znacznym i ze szczególnymi schorzeniami 
 Okazało się, że niektóre firmy stosowały to przeliczenie, by uzyskać dofinansowanie do wynagrodzeń niepełnosprawnych pracowników. Tymczasem zgodnie z art. 26a ustawy o rehabilitacji prawo do uzyskania pomocy publicznej z tytułu zatrudnienia niepełnosprawnych pracowników ma wyłącznie przedsiębiorca zatrudniający co najmniej 25 pracowników, z czego 6 proc. to niepełnosprawni. Nie można przy tym stosować żadnych przeliczników. Fundusz wstrzymuje więc dofinansowania firmom, które uzyskiwały je bezprawnie. 
W razie wykrycia nieprawidłowości w dokumentacji za zeszły rok przedsiębiorcy będą musieli oddać pieniądze liczone wstecz. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 10 maja 2012 r. 
 
 aaa 
7.18. Kiedy jedno zaświadczenie lekarskie znosi drugie? 
Elżbieta Sadło, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-05-14 
 
W grudniu 2011 r. pracownik otrzymał zaświadczenie o stosowaniu skróconej normy czasu pracy. Natomiast w kwietniu 2012 r. przyniósł pisemną zgodę lekarza specjalisty o możliwości zatrudniania w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych. Czy lekarz ten mógł wydać taką zgodę? Który z powyższych dokumentów pracodawca powinien honorować? - pyta Dziennik Gazeta Prawna. 
Począwszy od 1 stycznia 2012 r. zgodnie z art. 15 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (dalej: ustawa o rehabilitacji) czas pracy osób zaliczonych do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie może przekraczać 7 godzin na dobę oraz 35 godzin tygodniowo, jeśli osoba otrzyma zaświadczenie o celowości stosowania skróconej normy czasu pracy. Zaświadczenie takie wydaje lekarz medycyny pracy, a w przypadku jego braku lekarz, pod którego opieką pozostaje osoba niepełnosprawna. 
Dopiero po uzyskaniu takiego zaświadczenia osobę niepełnosprawną obowiązuje skrócony czas pracy. Przepisy nie zobowiązują, aby przedmiotowe zaświadczenie zostało wydane na określony czas. Natomiast art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji stwarza możliwość niestosowania w całości dyspozycji art. 15 tej ustawy. Mianowicie na podstawie pisemnej zgody lekarza osoby niepełnosprawne mogą być zatrudniane w innej normie czasu pracy niż ta jaką określają przepisy art. 15 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, a także mogą pracować w porze nocnej oraz w godzinach nadliczbowych. Zgodę taką powinien wydać lekarz medycyny pracy, a w razie jego braku lekarz, pod którego opieką pozostaje osoba niepełnosprawna. Przedmiotowa zgoda lekarza powinna dotyczyć zarówno norm czasu pracy, jak i możliwości zatrudniania w porze nocnej oraz w godzinach nadliczbowych. 
Biorąc pod uwagę sytuację opisaną w pytaniu, należy stwierdzić, że jeśli zgoda lekarza została wydana w odniesieniu do wyłączenia ze stosowania przepisów art. 15 w całości - tj. normy czasu pracy, praca w porze nocnej oraz w godzinach nadliczbowych, wówczas pracodawca może zmienić warunki zatrudnienia tego pracownika i nie stosować się do zaświadczenia wydanego w grudniu 2011 roku. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 10 maja 2012 r 
 
aaa 
7.19. MPiPS: naciski pracodawców na zmianę stopnia niepełnosprawności 
 
ŹródŁo: PAP/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2012-05-22 
 
W związku ze zróżnicowaniem dopłat do zatrudniania niepełnosprawnych resort pracy zaobserwował naciski na niepełnosprawnych pracowników, by starali się o wyższy stopień niepełnosprawności nie jest to jednak skala masowa - powiedział wiceszef resortu Jarosław Duda. 
Podczas konferencji prasowej wiceminister pracy i pełnomocnik rządu ds. osób niepełnosprawnych był pytany m.in. o zjawisko nacisków pracodawców na niepełnosprawnych pracowników w kontekście zróżnicowania dopłat do zatrudniania osób niepełnosprawnych. 
- Badamy już kilka sygnałów, że jest trend ku temu, by zmieniać stopień niepełnosprawności z lekkiego na umiarkowany. Ale nie jest to skala masowa. Irytujące i pokazujące partykularny interes pracodawców jest to, że pracodawcy namawiają zbyt nachalnie, by poddać się kolejnemu podejściu do zespołu ds. orzekania, czy przypadkiem nie uda się podnieść tej grupy. Wtedy dofinansowanie jest większe - wskazał J. Duda. Ocenił, że źródłem tego zjawiska nie jest błąd systemowy, a po prostu efekt gry rynkowej i chęci uzyskania przez przedsiębiorców jak najwyższych dofinansowań. 
Za niepokojący Duda uznał jednocześnie fakt, że większość poddawanych takim naciskom niepełnosprawnych funkcjonuje poza rynkiem zatrudnienia - pracując najczęściej w oparciu o umowy-zlecenia. 
Powodem starań o wyższy stopień niepełnosprawności stała się nowelizacja przepisów dotyczących zatrudniania niepełnosprawnych. 
Zgodnie ze znowelizowaną w 2010 roku "Ustawą o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych" po nowym roku pracodawcy w zakładach pracy chronionej będą dostawali wyższe dofinansowanie z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) z tytułu zatrudnienia osoby niepełnosprawnej w stopniu umiarkowanym, niż z tytułu zatrudniania osoby z lekkim stopniem niepełnosprawności. 
Na pracownika ze stopniem lekkim dofinansowanie wynosi 50 proc. najniższego wynagrodzenia obowiązującego w grudniu 2009 roku, a na pracownika ze stopniem umiarkowanym - 125 proc. takiego wynagrodzenia. 
Diagnozując aktualną sytuację dotyczącą skali zatrudniania osób niepełnosprawnych Duda ocenił m.in., że Polska osiągnęła tu już niezłą średnią europejską. Zachętą do tego, argumentował Duda, są m.in. właśnie dopłaty do zatrudnianych - zależne od stopnia ich niepełnosprawności. Dodatkowo na przełomie czerwca i lipca resort pracy planuje podnieść podstawę płacy minimalnej do naliczania owych dopłat - z poziomu z 2009 roku (1276 zł) do poziomu z 2011 roku (1384 zł). 
Jednocześnie od początku tego roku pracodawcy mogą wymagać od osoby niepełnosprawnej w stopniu umiarkowanym dłuższego czasu pracy - nie 7 godz. Dziennie, jak wcześniej, a 8 godz. 
 
aaa 
8. WSPOMINAMY LUDZI I WYDARZENIA 
Dzieci osobom pracującym na ich rzecz 
Oprac. Beata Kawecka 
 
Źródło: Opracowanie własne "WiM" 
 
Order Uśmiechu jest jedynym na świecie międzynarodowym odznaczeniem przyznawanym na wniosek dzieci. Ustanowiony został w 1967 r. Dzieci wnioskują o przyznanie tego oznaczenia osobom, które wykazały się szczególnym zaangażowaniem w pracy na ich rzecz, miłością i ciepłem, jakim obdarzają najmłodszych. Otrzymało go już ponad 900 osób z ponad 45 krajów. Do najważniejszych Kawalerów tego Orderu należą, m.in.: Jan Paweł II, Dalajlama XIV, Matka Teresa z Kalkuty, Wiktor Dega, Ewa Szelburg-Zarembina, Marek Kotański, Majka Jeżowska, Danuta i Jacek Kuroń, Irena Sendlerowa, Irena Kwiatkowska i Steven Spielberg. 
 
 Kawaler Orderu Uśmiechu Ryszard Kiełek opowiada o tym, jak został bogaty (www.naszswiat.net) 
 
sobota, 17 września 2011 
 "Człowiek jest tyle wart, ile dobra i miłości pozostawi po sobie". 
W tym roku obchodzę jubileusz 30-letniej działalności dobroczynnej na rzecz dzieci skrzywdzonych przez los. Przez te 30 lat ani na moment nie zwątpiłem w swoją jakże szlachetną misję. Pomimo iż życie nie zawsze było dla mnie łaskawe, że straciłem pracę, że przeżyłem olbrzymią "traumę" związaną z przykrym zdarzeniem mojego syna, który tylko dzięki opatrzności Bożej uszedł z życiem, że w konsekwencji tego wszystkiego przeszedłem stan przedzawałowy! 
Niektórzy moi znajomi mówili wprost: Ryszardzie po co ci to wszystko? Co ci daje ta twoja dobroczynność ? Pomagasz innym, a sam masz tyle różnych życiowych problemów! Odpowiadam im krótko, spróbujcie to czynić, a szybko znajdziecie odpowiedź. Bo kto tylko raz zetknie się z wolontariatem, to przeważnie pozostaje z nim już na zawsze, taka jest prawda! Odkryłem ją 30 lat temu. 
 Dla mnie jest to droga wskazująca prawdziwy sens życia. Muszę jednak szczerze wyznać, że moja wrażliwość kształtowała się już od dzieciństwa, pamiętam, że np. w szkole zawsze broniłem słabszych i potrafiłem podzielić się "ostatnią kromką chleba". 
Mój pierwszy "bakcyl" w wolontariacie datowany jest od 15 stycznia 1981 roku, pamiętam, że był to na pewno karnawał, i że podczas jego trwania organizowane były różne zabawy, bale itp. Tak zresztą jest do dziś. W latach 80-tych prowadziłem w Warszawie dużą, piękną restaurację "ASTORIA", w której to w okresie karnawału działo się zawsze bardzo wiele... Któregoś dnia w moim lokalu bawili się dziennikarze ówczesnego "Kuriera Polskiego", lokal nasz bardzo im się spodobał, wkrótce zaproponowali zorganizowanie balu dobroczynnego na rzecz dzieci niewidomych i ich ośrodka w Laskach pod Warszawą. Propozycję przyjąłem bez wahania. Redakcja "Kuriera Polskiego" przejęła patronat medialny nad tą imprezą, ja natomiast przygotowałem oprawę artystyczną z uwzględnieniem aukcji obrazów i loterii fantowej. Bal spotkał się z bardzo dużym zainteresowaniem, lokal pękał w szwach, niestety dla wszystkich chętnych zabrakło miejsc! Impreza była bardzo udana, przy świetnej zabawie, aukcji i loterii zebrano dość dużo pieniędzy, które to następnego dnia zawieziono do Ośrodka w Laskach. Z dziećmi niewidomymi spotkali się przedstawiciele red. "Kuriera Polskiego" i moja skromna osoba. Było to bardzo wzruszające spotkanie, które zapamiętam do końca życia! Bowiem widok dzieci niewidzących może rozerwać niejedno serce. 
 Tak też stało się ze mną, zacząłem organizować coraz więcej i więcej różnych imprez dobroczynnych, warunki miałem sprzyjające, bowiem dysponowałem dużym lokalem, miałem też wsparcie władz i mediów. Swoją dynamiczną działalność na rzecz dzieci musiałem jakoś sformalizować, a nie było to wtedy takie proste, bo oprócz TPD i PCK nie istniały żadne pozarządowe organizacje. Pierwszą fundacją, jaka powstała w tamtych czasach była fundacja S.O.S. Jacka Kuronia, którą to starałem się wspierać różnymi imprezami dobroczynnymi. W latach 80-tych działałem w kilku organizacjach pozarządowych, byłem też dyrektorem jednej z warszawskich fundacji. 
Bardzo trudno jest zbilansować tak długi jak mój 30-letni wolontariat, jeden z dziennikarzy zadał mi pytanie, czy byłbym w stanie podać liczbę dzieci, którym udało się pomóc? Odpowiedziałem, że takowych statystyk nie prowadzę, bo nie o to chodzi w działalności dobroczynnej. Mogę jedynie pokusić się o wymienienie niektórych zapamiętanych przedsięwzięć i akcji dobroczynnych, takich jak: 
 - zorganizowanie akcji "mieszkania dla sierot" 
- zorganizowanie akcji dożywiania biednych dzieci w szkołach 
- opieka patronacka nad domem dziecka w Michalinie k/Warszawy 
- wspomaganie domu dziecka przy ul. Dalibora w Warszawie 
- opieka patronacka nad Ośrodkiem dla dzieci niepełnosprawnych w Mielnicy nad jeziorem Gopło 
- pomoc Polskim Szkołom we Lwowie i Wilnie 
- pomoc humanitarna dla dzieci poszkodowanych trzęsieniami ziemi w Meksyku i Armenii 
- wspomaganie ognisk i świetlic opiekuńczych w Kołobrzegu i Jeleniej Górze 
- organizacja i prowadzenie zabaw, festynów z okazji Dnia Dziecka i Mikołajek 
- wspomaganie rozwoju młodych sportowców m.in. łyżwiarce Ani Rechnio 
- wspomaganie budowy szpitala 
- sanatorium dziecięcego w Krasnobrodzie 
- zorganizowanie pomocy dla szpitala dzieci chorych na serce w Warszawie przy ulicy Litewskiej 
- zorganizowanie pomocy żywnościowej dla dzieci z Żytomierza, Sankt-Petersburga i Kijowa 
- wspomaganie "Olimpiad Specjalnych" 
- zorganizowanie akcji "S.O.S. - Dzieciom Bieszczad" 
- cykliczne organizowanie kolonii i obozów dla dzieci z domów dziecka Warszawy i okolic 
- zorganizowanie pomocy dla dzieci z terenów tzw. "popegeerowskich" na Pomorzu Zachodnim 
- wspomaganie imprezy TVP 2 pt. "I ty możesz zostać Świętym Mikołajem" 
- prowadzenie i koordynowanie pięknej akcji "Cała Polska Czyta Dzieciom" 
- wiele innych akcji pomocowych i to nie tylko dla dzieci, jak np. zorganizowanie wspólnie z Zakonem Braci Kamilianów - pierwszej w Warszawie "Jadłodajni Dla Bezdomnych" z Dworca Centralnego. 
Byłem też pomysłodawcą i założycielem Klubu Samotnych Serc oraz organizatorem słynnych imprez dla samotnych rolników. Z dużą satysfakcją i honorem wspominam też udział w honorowym komitecie budowy pomnika Bohaterów Powstania Warszawskiego, pamiętam, że organizowałem różne imprezy i zbiórki pieniężne na ten jakże patriotyczny cel. 
Mój wolontariat inspirowany był i jest poprzez różne wydarzenia, takie jak np. osobista audiencja u naszego ukochanego Ojca Świętego Jana Pawła II w 1989 roku na Watykanie. Tego spotkania nie zapomnę do końca życia! Błogosławieństwo Papieskie mocno mnie uskrzydliło, nadało mojej dobroczynnej działalności duchowego wymiaru. Dużą inspiracją był i jest "Order Uśmiechu" nadany mi w 1988 roku na wniosek dzieci z Domu Dziecka - w Michalinie, którymi to opiekowałem się wiele lat. To piękne odznaczenie przyjąłem z wielką radością, ale i z "zastrzeżeniem", że nie dla orderów i oklasków pomagam, lecz tak zwyczajnie, po prostu z potrzeby serca! 
 Zgodnie z przyjętym ceremoniałem musiałem wypić puchar soku z cytryny, uśmiechnąć się i złożyć dzieciom przysięgę, że: "Na przekór wichrom i burzom, będę niósł radość i szczęście dzieciom, i że będę pogodnym i pogodę będę przynosił". W/w odznaczenie stało się więc dużym zobowiązaniem wobec dzieci. Kilka szkół w Polsce przyjęło patronat Kawalerów Orderu Uśmiechu, to wyróżnienie jest dodatkową nobilitacją i dozgonnym wyzwaniem dla żyjących laureatów tego najpiękniejszego odznaczenia na świecie! Osobiście bardzo emocjonalnie jestem związany z patronackim Zespołem Szkół Integracyjnych w Mrzeżynie nad morzem, pięknej placówce, ze znakomitą kadrą pedagogiczną i wzorową dyrekcją. Inne wydarzenia, które inspirowały i inspirują do aktywnej mojej działalności dobroczynnej to cykliczne wizyty w szpitalach, hospicjach, ośrodkach opiekuńczych i na terenach obszaru ludzkich nieszczęść i biedy, takich jak np. tereny popegeerowskie. 
W 2000 roku napisałem i wydałem przy pomocy przyjaciół książkę pt. "Jak zostać bogatym". Jest to tak naprawdę mój pamiętnik. Celem napisania w/w książki - pamiętnika było pokazanie wolontariatu od "kuchni", pokazuję jak niewiele trzeba, aby stać się wolontariuszem... i stać się szczęśliwym, naprawdę bogatym człowiekiem. Książka jest syntezą i definicją prawdziwego bogactwa. Przykro to stwierdzić, ale teraźniejszy świat mocno zdenominował egoizm i pazerność na bogactwo. Moja książka i zawarte w niej wspomnienia są w pewnym sensie drogowskazem dla ludzi poszukujących sensu życia. Są to wspomnienia, wydarzenia datowane do 2000 roku, ale przez następne 10 lat działo się równie dużo i ciekawie. Zastanawiam się więc nad opisaniem dalszej części mojej przygody z wolontariatem, nie wiem tylko, czy starczy mi entuzjazmu, chęci i możliwości finansowych na wydanie kolejnej książki. Byłbym szczęśliwym, gdyby znalazł się jakiś konkretny sponsor. Gdyby ktoś zapytał mnie o plany, marzenia na przyszłość, to jednym tchem odpowiadam, że na pewno będę kontynuował swoją misję dobroczynną na rzecz dzieci. Marzy mi się bardzo, aby moje dzieci i wnuki poszły w ślady ojca i dziadka. 
 W sferze moich marzeń jest też prowadzenie ośrodka dla dzieci niepełnosprawnych, takiego integracyjnego na wzór Mielnicy, któremu to kiedyś patronowałem. Chciałbym też przyczyniać się do rozwoju mojego ukochanego, rodzinnego Karpacza, działając za przyzwoleniem mieszkańców w lokalnym samorządzie. Ale na teraz, na dziś zachłysnąłem się wspaniałą akcją "Cała Polska Czyta Dzieciom", czuję się w niej jak ryba w wodzie! Mam okazję bezpośrednich spotkań z dzieciakami w szkołach, przedszkolach i ośrodkach opiekuńczych. Magicznym, pięknym miejscem do czytania dzieciom jest dla mnie Książnica Karkonoska w Jeleniej Górze. Bardzo przyjaznym miejscem jest też zawsze biblioteka miejska w moim rodzimym Karpaczu. Czytam i opowiadam o swoim wolontariacie oraz o idei "Orderu Uśmiechu". Często pytam dzieci, czy pomagają w domu, w szkole, czy potrafią podzielić się przysłowiową "ostatnią kromką chleba"? Zwykle dzieci odpowiadają na tak, i to jest budujące, bowiem wrażliwość ludzka kształtowana jest już od dzieciństwa, to co bowiem wyniesiemy z rodzinnego domu, najczęściej pozostaje przy nas na zawsze. 
 Bilansując mój 30-letni jubileusz nie mogę zapomnieć o przyjaciołach, ludziach dobrej woli, którzy na przestrzeni wielu lat wspomagali moją działalność. Wszystkim dziękuję z całego serca i duszy. Liczę na "jeszcze", liczę też na to, że wspólnie rozszerzymy rodzinę ludzi dobrej woli, bo czym więcej nas będzie, to na pewno lepszy będzie świat! Naprawdę bardzo trudno byłoby wymienić wszystkich z nazwiska, bo jest to naprawdę olbrzymia "armia" gorących, wrażliwych serc. Wszystkich, zarówno media, artystów jak i pozostałych ludzi dobrej woli ogarniam swoim sercem i olbrzymią wdzięcznością i to nie tylko własną, ale przede wszystkim dzieci, które to poprzez organizowane imprezy dobroczynne otrzymały konkretną pomoc. Moim życiowym marzeniem jako człowieka i wolontariusza jest to, aby dobro i miłość, którymi staram się dzielić od wielu lat, ciągle promieniowało na innych. Tak, aby nazwisko "KIEŁEK" zawsze kojarzyło się z "kiełkowaniem" wrażliwości, miłości i wolontariatu w szerokim wymiarze. 
Każdy może zostać wolontariuszem, należy tylko śmiało otworzyć swoje serce dla innych. 
P.S. 5 grudnia każdego roku to dzień "Światowego Wolontariatu". Wydaje mi się, że chyba jestem najstarszym stażem wolontariuszem w powojennej Polsce. Zapewniam jednak, że sił i motywacji do dalszej dobroczynnej działalności na pewno mi nie zabraknie. Ku pokrzepieniu i pojednaniu serc. 
Ryszard Kiełek 
 
 Jak widzimy, niewidome dzieci z Lasek zainspirowały działalność wolontarystyczną pana Ryszarda Kiełka. Nie jest on jedynym Kawalerem Orderu Uśmiechu, który związany jest z naszym środowiskiem. Jego działalność tylko częściowo poświęcona jest niewidomym dzieciom. Mamy jednak Kawalerów Orderu Uśmiechu, którzy są związani z naszym środowiskiem z racji swojej niepełnosprawności, pracy zawodowej i działalności społecznej. Są to osoby niewidome i widzące. 
 
 Wacław Czyżycki - niewidomy nauczyciel, Kawaler Orderu Uśmiechu 
 
Pracował w laskowskim ośrodku dla niewidomych, którego był wychowankiem. Po ukończeniu szkoły zawodowej, naukę kontynuował w Krakowie w ogólnodostępnym liceum. Następnie podjął pracę w Warszawie w cepeliowskiej spółdzielni "Nowa praca niewidomych" i jednocześnie w Laskach prowadził gry i zabawy ruchowe dla młodzieży oraz ćwiczenia z orientacji przestrzennej - dojeżdżał w niedzielę i święta, a także w dni powszednie po pracy. Ukończył Państwowy Instytut Pedagogiki Specjalnej i podjął pracę w Laskach jako wychowawca, a następnie jako nauczyciel, najpierw w szkole zawodowej i później w szkole specjalnej. Jednocześnie studiował na UMCS w Lublinie pedagogikę specjalną. W Laskach uczył m.in. przedmiotów zawodowych, matematyki i muzyki. 
Za zaangażowanie w pracy wychowawczej i dydaktycznej w 1994 r. został uhonorowany Orderem Uśmiechu. 
 
 Stanisław Leon Machowiak - poeta, Kawaler Orderu Uśmiechu 
 
Mieszka i tworzy w Poznaniu, ale urodził się w Luboni pod Lesznem. Pisze przede wszystkim wiersze, ale również prozą. Wydał kilkanaście tomików wierszy, w tym kilka tomików dla dzieci. Trzeba wiedzieć, że pisanie dla dzieci nie jest łatwym zadaniem. Jeden z wielkich pisarzy zapytany, jak należy pisać dla dzieci, odpowiedział: "Tak samo, jak dla dorosłych, tylko lepiej". Drogę życiową i drogę do poezji Stanisława Leona Machowiaka można poznać czytając rozmowę przeprowadzoną z poetą przez Stanisława Kotowskiego. Ukazała się ona w czerwcowym wydaniu "WiM" z 2011 r. 
 
Bolesław Perl, jeleniogórski muzyk, nauczyciel, Kawaler Orderu Uśmiechu 
 
Wzrok stracił na skutek wybuchu granatu, który znalazł wraz z kolegami. 
 W 1955 roku zamieszkał w Cieplicach i podjął pracę w Centralnym Ośrodku Harcerstwa. Był bardzo aktywny: szkolił instruktorów, uczył muzyki, akompaniował, prowadził stuosobowy chór "Jelenia Góra" i mniejszy zespół taneczny. Jego zespoły zdobywały na konkursach najwyższe nagrody. Studiował na WSP w Opolu. 
Mimo utraty wzroku uczył muzyki, prowadził muzykoterapię w sanatorium "Jaś i Małgosia". Przez 10 lat dojeżdżał do Centralnej Szkoły Instruktorów Zuchowych w Oleśnicy, by uczyć muzyki. Wziął udział w I Światowym Zjeździe Kawalerów Orderu Uśmiechu w Rabce. Opracował scenariusze na uroczystości nadania imienia jeleniogórskim szkołom: nr 6 im. Puchalskiego i ZSZ im. Staszica. Prowadził kolonie Polonii Amerykańskiej w Ośrodku Wczasów Dziecięcych w Szklarskiej Porębie, gdzie był dyrektorem. 
Jego zaangażowanie pedagogiczne zostało uhonorowane w 1972 roku Orderem Uśmiechu. To odznaczenie ceni najbardziej spośród wielu innych, które otrzymał. 
 
 Kawaler Orderu Uśmiechu Wanda Wajda 
 
W dniu 2011-06-13 SE.pl podaje, że niewidoma kobieta uratowała dziecko. 
Wanda Wajda (44 l.) z Przemyśla uratowała dziewczynkę, którą znalazła na ulicy w Indiach i adoptowała. W sobotę kobieta otrzymała Order Uśmiechu. Pani Wajda od dziecka praktycznie nie widzi. 
W 1993 roku pojechała do Kalkuty w Indiach, gdzie znalazła na ulicy 8-miesięczną, niewidomą porzuconą dziewczynkę. Choć lekarze nie dawali małej szans, pani Wanda troskliwie się nią opiekowała, a gdy dziewczynka skończyła 3 lata, zgodnie z indyjskim prawem mogła ją adoptować. W 2000 roku wyjechały do Polski. 
 
 Jak Państwo widzą, w prasie środowiskowej i w internecie, udało mi się wyszukać czworo niewidomych Kawalerów Orderu Uśmiechu. Znalazłam również 5 osób widzących, które były związane pracą zawodową lub społeczną ze środowiskiem osób niewidomych. Przepraszam, jeżeli kogoś z osób niewidomych lub widzących pominęłam. Nie było to wynikiem mojej złej woli. 
 
 Na portalu http://czartoryski.fm.interia.pl czytamy: 
Księżniczka Cecylia Maria CZARTORYSKA - Pogoń Litewska 	 
 Międzynarodowa Kapituła Orderu Uśmiechu na uroczystym posiedzeniu z okazji 35-lecia Orderu Uśmiechu w dniu 4 października 2003 r. w Świdnicy postanowiła uhonorować dziecięcym Orderem Uśmiechu Księżniczkę Cecylię Marię CZARTORYSKĄ, współpomysłodawczynią Domu Dziecka Niewidomego - jedynego dziecięcego w Polsce. Pomaga dzieciom od ponad 50 lat. 
 Dla laureatki Order Uśmiechu jest największym wyróżnieniem, jakie można otrzymać, bo jak podkreśliła, dostała je właśnie od tych, DLA KTÓRYCH ŻYJE. A pomaga najmłodszym dzieciom, które najbardziej potrzebują miłości i ciepła - niewidomym sierotom. 
Od ponad 50 lat niesie: uśmiech, miłość i ciepło wszystkim, którzy tego potrzebują. Jak na Kawalera Orderu Uśmiechu przystało, z uśmiechem wypiła kielich soku z cytryny. 
 
 Marek Jakubowski - Kawaler Orderu Uśmiechu 
 
Ukończył pedagogikę specjalną ze specjalnością oligofrenopedagogika i podjął pracę w Ośrodku Szkolno-Wychowawczym dla Niewidomych w Owińskach. Praca ta od razu mu się podobała i pracował tam przez ponad 30 lat. 
Wraz z Aliną Talukder jest założycielem stowarzyszenia "Być potrzebnym". Celem stowarzyszenia jest utrzymywanie kontaktu z absolwentami ośrodka w Owińskach, m.in. uczenie ich posługiwania się komputerem. 
P. Marek Jakubowski opiekuje się muzeum tyflologicznym, które powstało w Ośrodku. Sam gromadził eksponaty. Zebrał około 300 różnych urządzeń, map itp. 
P. Marek Jakubowski prowadzi Studio Tyflografiki, które zajmuje się m.in. dostosowywaniem przestrzeni publicznej do potrzeb osób niewidomych, wydaje publikacje o charakterze grafik dotykowych, tworzy mapy tyflologiczne. P. Marek obecnie pracuje nad dwoma książkami. Pierwsza będzie poświęcona historii tyflografiki, a druga będzie traktować o pomocach tyflologicznych w ujęciu historycznym. 
 
Mieczysław Kozłowski - Kawaler Orderu Uśmiechu 
 
Był dyrektorem Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niewidomych i Słabowidzących w Krakowie. Kawalerem Orderu Uśmiechu został w 2000 r. 
 Pan Dyrektor Kozłowski wniósł wielki wkład w rozwój krakowskiego Ośrodka. Dzięki Jego pracy, niewidoma i słabowidząca młodzież zyskała możliwości zdobywania nowych, interesujących zawodów. 
 
Halina Lubicz - Kawaler Orderu Uśmiechu 
 
Pani Halina Lubicz jest znana pod tym pseudonimem, chociaż prawdziwe jej nazwisko to Helena Kirszke. Jako aktorka przepracowała 49 lat. W czasie okupacji stworzyła tajny teatr dla dzieci. Była pierwszym dyrektorem Teatru Lalek w Poznaniu i w Zielonej Górze. 
 Była odznaczona m.in. krzyżami: Oficerskim i Komandorskim, ale najbardziej ceniła Order Uśmiechu, który otrzymała od dzieci razem z profesorem Wiktorem Degą i pisarką Wandą Chotomską. Otrzymała też nagrodę Międzynarodowego Towarzystwa Lalkarskiego, odznakę: "Zasłużony Działacz Kultury" i Honorową Odznakę Polskiego Związku Niewidomych. 
W naszym środowisku p. Halina Lubicz jest znana przede wszystkim z niezwykłej pracy rehabilitacyjnej z Michałem Kaziowem, ociemniałym pisarzem bez obydwu rąk. Była dla niego instruktorem rehabilitacji, pielęgniarką, opiekunką, lektorką, współpracownicą, przyjacielem. Bez jej pracy nie byłoby pisarza Michała Kaziowa. 
 
 Edmund Oses - Kawaler Orderu Uśmiechu 
 
Ukończył Akademię Wychowania Fizycznego w Poznaniu z tytułem magistra rehabilitacji i podjął pracę w Ośrodku Szkolno-Wychowawczym dla Dzieci Niewidomych w Owińskach koło Poznania. W latach 1981-1989 był dyrektorem Ośrodka. 
 Był wybitnym specjalistą w dziedzinie wprowadzania nowatorskich metod usprawniania i rehabilitacji wzroku, takich jak: atletyka terenowa, turystyka piesza kwalifikowana, turystyka górska, taniec towarzyski i inne. Organizował harcerstwo niewidomych. 
E. Oses poświęcił dzieciom z inwalidztwem wzroku 38 lat nauczycielskiego powołania. Opublikował kilkadziesiąt artykułów. 
Po przejściu na emeryturę jeszcze przez kilka lat douczał indywidualnie dzieci niewidome i słabowidzące w poznańskich szkołach ogólnodostępnych. Obecnie nie pracuje już jako pedagog, zajmuje się pisarstwem. Napisał jedenaście książek. 
 
aaa 
9. WPROST ALBO NA OPAK 
 
aaa 
9.1. Z policją na niepełnosprawnego, czyli o tym, że bezmyślność ludzka nie zna granic 
Aleksandra Bohusz 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Wielu z nas, głównie ze względu na brak wzroku, miewa podczas samodzielnych podróży mniej lub bardziej osobliwe przygody. Niektóre z nich są opisywane na łamach "Wiedzy i Myśli". W tym numerze opowiem Państwu historię, która wydarzyła się pod koniec lutego i odkąd o niej usłyszałam, z jednej strony mnie bawi, a z drugiej napełnia przerażeniem i zmusza do refleksji nad ludzką bezmyślnością. Dowodzi również, że nie tylko my - niewidomi - wzbudzamy niekiedy dziwne reakcje przechodniów czy współpasażerów. Problem ten dotyka także innych niepełnosprawnych. 
Mój Przyjaciel jest osobą widzącą, ale ze względu na porażenie mózgowe chodzi w nietypowy sposób i dość niewyraźnie mówi. Pewnego wieczoru, a właściwie już nocą (było po 23.), wracał ze spotkania z kolegą. Na jednym z bardziej znanych łódzkich placów podeszła do niego około czterdziestoletnia kobieta, Zapytała, dokąd idzie i zaproponowała odprowadzenie. Uprzejmie podziękował i powiedział, że sobie poradzi. Pani jednak nie dawała za wygraną, wzięła go energicznie pod rękę i ruszyli razem w stronę przystanku autobusów nocnych. 
Po drodze zaczęła zadawać pytania, których nie powinno się stawiać nikomu nieznajomemu, niezależnie od tego, czy jest niepełnosprawny, czy w pełni zdrowy. 
- Skąd wracasz? 
- Ze spotkania z przyjacielem - odpowiedział Krzysztof, choć wcale nie miał obowiązku informować nieznajomej, gdzie był. 
- Na pewno piliście - raczej stwierdziła, niż zapytała. 
Kolega już na dobre się zirytował, czemu zresztą trudno się dziwić, bo jak każdy dorosły, świadomy swoich czynów człowiek, ma prawo od czasu do czasu napić się alkoholu i nie musi się nikomu z tego tłumaczyć. 
- Jeśli nawet piliśmy, to co z tego? 
Taka odpowiedź tylko utwierdziła panią w jej przypuszczeniach. 
- Na pewno piliście! Jakich ty masz przyjaciół, że piją z niepełnosprawnym? 
Widocznie według niej osobom z niepełnosprawnością spożywanie alkoholu jest zupełnie zabronione, niezależnie od tego, ile mają lat. 
Gdy dotarli na przystanek, kobieta zrezygnowała z odwiezienia Krzysztofa do domu (być może uznała, że zajęłoby jej to zbyt dużo czasu), wpadła za to na jeszcze bardziej "genialny" pomysł: 
- Zadzwonię na policję, żeby przyjechali i cię zabrali, bo niepełnosprawni nie mogą sami chodzić po ulicach - powiedziała. 
Kolega, choć był już mocno zdenerwowany, aby nie zaostrzać sytuacji, nadal tłumaczył, że dotrze do domu sam. 
Ponadto sądząc, że wzięto go za pijanego ze względu na nierówny chód i niewyraźną mowę, postanowił podjąć ostatnią próbę uratowania swojego honoru. Zadzwonił do przyjaciela, z którym spędził wieczór, przedstawił mu sytuację, po czym podał telefon (co było w pewnym stopniu ryzykowne) kobiecie w nadziei, że Maksymilian przemówi jej do rozsądku. 
Niestety, skutek był wręcz odwrotny: kolega Krzysztofa mówił swoje, a pani swoje. Na wiadomość o porażeniu mózgowym jej wściekłość osiągnęła apogeum. 
- Jak w takim razie mógł go Pan zostawić samego?!!! 
Wyjęła swój telefon i zawiadomiła policję, że na takim to a takim przystanku stoi pijany niepełnosprawny, którego trzeba odwieźć na izbę wytrzeźwień. Kierując się tylko sobie wiadomymi pobudkami zapragnęła, aby stróże prawa usłyszeli także argumenty Maksymiliana. Przyłożyła jednak aparaty telefoniczne jeden do drugiego odwrotną stroną, w związku z czym potencjalni rozmówcy wzajemnie się nie słyszeli. Atmosfera była coraz bardziej nerwowa. Na domiar złego podczas tej nieudanej "telekonferencji" nadjechał autobus Krzysztofa. Gdyby kobieta nie trzymała w ręku jego telefonu, mógłby wsiąść i opuścić miejsce tego absurdalnego zdarzenia. Poprosił więc grzecznie o zwrot aparatu. W odpowiedzi usłyszał, jak informuje ona policjantów, że ten pijany niepełnosprawny jest agresywny. Znam mojego przyjaciela na tyle dobrze, żeby móc zaświadczyć ze stuprocentową pewnością, iż nie bywa taki nawet w trudnych momentach, a już na pewno nie w stosunku do kobiet. Przypuszczam, że agresja, choć nieuzewnętrzniona, obudziła się w nim dopiero na widok odjeżdżającego autobusu (następny miał być za godzinę). 
W tej sytuacji przyjazd radiowozu stanowił prawdziwe wybawienie. Uwolnił bowiem Krzysztofa od towarzystwa niechcianego "anioła stróża". Policjanci spisali zeznania obojga. Po krótkiej chwili zorientowali się, że wezwanie było zupełnie absurdalne i podeszli do sprawy z humorem. 
- Co pan pił? - zapytał jeden z nich. 
- Piwo. 
- Jakie? 
Gdy mój kolega podał nazwę trunku, usłyszał od funkcjonariusza: 
- O, też lubię to piwo. Gdybym nie był na służbie, chętnie bym się z Panem napił. 
Po dopełnieniu formalności panowie mundurowi, w ramach rekompensaty za stracony czas i nerwy, zaproponowali Krzysztofowi odwiezienie do domu. Bardzo chętnie przystał na tę ofertę, gdyż miał już dość "atrakcji" tego wieczoru i godzinne czekanie na autobus zdecydowanie mu się nie uśmiechało. 
Po drodze policjanci pytali, czy kiedykolwiek wcześniej jechał radiowozem oraz jak się w nim czuje. 
Niestety, sprawczyni całego zamieszania nie została należycie ukarana. Oboje z Krzysztofem uważamy, że kobieta powinna dostać pouczenie mówiące o konieczności traktowania niepełnosprawnych jak wszystkich obywateli. Powinna też "słono" zapłacić, bo bezpodstawnie wezwała policję. Tymczasem otrzymała podziękowanie za czujność i widząc mojego kolegę w radiowozie odniosła prawdopodobnie wrażenie, że postąpiła całkiem słusznie. Sądzę, iż wielu Czytelników "Wiedzy i Myśli" podziela naszą opinię, 
Krzysztof jako prawnik wiedział, że miałby możliwość wniesienia przeciw "przymusowej opiekunce" skargi o nieuzasadnione przetrzymywanie. Po zachowaniu policjantów widać było jednak, że nie mają ochoty ciągnąć sprawy, a przyjaciel był na tyle zmęczony i zirytowany zachowaniem kobiety, że nie chciał widzieć jej ponownie. Z jednej strony podjął słuszną decyzję, ale z drugiej - gdyby tym przypadkiem zajął się sąd i media, społeczeństwo zobaczyłoby "antyprzykład" traktowania osób z niepełnosprawnością. 
Opowiadając mi ową historię Krzysztof stwierdził, że najgorsze było poparcie, jakiego kobiecie udzielili inni czekający na autobus. Może gdyby ktoś się za nim wstawił, wytłumaczył tej pani, że jej zachowanie jest bezpodstawne i bezsensowne, nie doszłoby do wezwania służb porządkowych. 
Wyciągnięcie wniosków z opisanego wydarzenia pozostawiam Szanownym Czytelnikom. Mnie najbardziej przeraziło, że w pewnych sytuacjach osoba niepełnosprawna, choćby była ponadprzeciętnie inteligentna, wykształcona, kulturalna i znała swoje prawa, pozostaje bezradna wobec ludzkiej bezmyślności, ignorancji i - nie bójmy się użyć tego słowa - głupoty. Ponieważ jednak nie lubię potępiać nikogo "w czambuł", próbowałam znaleźć coś na usprawiedliwienie spotkanej przez mojego przyjaciela kobiety. Może rzeczywiście obawiała się, że człowiek niepełnosprawny spacerujący samotnie nocą znajdzie się w obliczu jakiegoś zagrożenia? Tylko po co w takim razie mówić o pijaństwie i wzywać policję? Zastanawia mnie również, jak zachowałaby się w podobnych okolicznościach w stosunku do osoby niewidomej. Nie wiadomo bowiem (i nigdy nie uzyskamy odpowiedzi na to pytanie), czy sposób potraktowania przez nią Krzysztofa wynikał z błędnej interpretacji jego chodu i mowy jako oznak upojenia alkoholowego (może o tym świadczyć stwierdzenie, że na pewno coś pił), czy też owa pani reprezentuje postawę nadopiekuńczą oraz ubezwłasnowalniającą wobec wszystkich niepełnosprawnych, niezależnie od rodzaju ich dysfunkcji. 
Życzę, abyście Państwo nigdy nie napotkali na swojej drodze nikogo, kto przy pomocy policji lub bez niej, będzie próbował odebrać Państwu prawo decydowania o sobie. 
 
 aaa 
9.2. Tylko dla wtajemniczonych 
Bączek 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
 Załatwiwszy zakupy, sprzątanie i gotowanie uznałem, że należy mi się miły odpoczynek, toteż w należnym skupieniu zasiadłem do czytania środowiskowej prasy. "Wiedza i Myśl" jak zwykle - dla i o niewidomych bardziej ogólnie lub szczegółowo. Trochę wieści dobrych i złych, zachęta do dyskusji "Co z tymi młodymi", a przede wszystkim expose redaktora naczelnego: 
"W dniu 17 kwietnia br. rozpoczynają się obrady XVI Krajowego Zjazdu Delegatów Polskiego Związku Niewidomych. Postanowiliśmy przyśpieszyć wydanie majowego numeru "WiM" tak, żeby ukazał się jeszcze przed Zjazdem. Uznaliśmy, że jest to celowe, gdyż w oficjalnym dwumiesięczniku PZN "Pochodni" w br. nie ukazały się żadne publikacje dotyczące Zjazdu. Wydaje się, że poprawa informacji, wymiana poglądów i opinii, możliwości oceny działalności władz Związku itp. są na tyle ważne, że powinny być przedmiotem troski delegatów na Zjazd i ich inicjatywy w tej sprawie. Jest to niezmiernie ważne, gdyż w PZN nie istnieje swoboda wypowiedzi, nie istnieje wolność słowa, podstawa demokracji i nieodzowny warunek unikania błędów. 
Delegatom życzymy owocnych obrad, przyjęcia dobrego programu działania i wyboru odpowiednich osób do jego realizacji. 
Uwadze delegatów polecamy: 
"Obcym wstęp wzbroniony Bączka - pozycja 5.1., 
"O roli prasy środowiskowej" Grażyny Wojtkiewicz - pozycja 5.2., 
"Gorące dni" Józefa Szczurka - pozycja 5.3., 
"To nie tak" Stanisława Kotowskiego - pozycja 5.4., 
oraz dział szósty - "Fakty, poglądy, opinie i polemiki" poświęcony młodzieży". 
Pomyślałem, że Naczelny przeoczył, nie doczytał i na spółkę z uczonym Starym Kocurem grymasi, wydziwia i podgryza konkurencję. No, bo w głowie mi się nie mieści, że miesięcznik społeczny Polskiego Związku Niewidomych zupełnie pomija, bo nie wierzę, że lekceważy tak ważne dla niewidomych i tak doniosłe wydarzenie. Zjazd Delegatów, to nie piknik, imieniny szefa czy wiosenne spotkanie miłośników żonkili. Zjazd to sprawozdanie z tego co zrobiono, zamierzenia i konkretny program na następną kadencję, Zjazd to podsumowanie starań dotychczasowych władz i ich ocena przyszłościowa. Zjazd to odpowiedź na pytanie o jutro tej organizacji. "Pochodnia" powinna być pełna przedzjazdowych materiałów - sprawozdań, programu, projektu uchwał i to podanych do wiadomości członków, co najmniej na 14 dni przed planowanym terminem obrad. To nie tylko sprawa dobrych obyczajów społecznych, ale sposób wyrażenia szacunku dla członków organizacji i sygnał, że władze PZN liczą się z ich opinią. 
Ufny w prawdziwość tego rozumowania sięgnąłem po kwietniową Pochodnię i... Zakręciło mnie odśrodkowo. Już same tytuły publikacji nie wskazywały na jakiekolwiek powiązania ze zjazdem. 
Wesołego Alleluja! - życzenia dla nas członków, dobrze się zaczyna... 
Znani i lubiani - Wszędzie, tylko nie u niewidomych - Katarzyna Heba rozmawia z Markiem Jakubowskim 
Cywilizacja - Telewizja cyfrowa, a co to takiego? - pyta Rafał Kanarek 
Idźmy dalej, są "Aktualności"!. Tu powinno być wszystko o Zjeździe. Niestety, zupełne rozczarowanie. 
Nowoczesna biblioteka czy biblioteka dla nowoczesnych? 
Zobaczyć nowy dzień, 
Bezwzrokowe korzystanie z bankowości, 
Z żalem żegnamy. 
Oczywiście, są to istotne sprawy, bo i bankowość i ujednolicenie notacji i pożegnanie znanej i cenionej osoby - to są wiadomości nie tylko na czasie ale i ważne. 
Ale gdzie ten Zjazd? Czytam dalej: 
Małe memento przedświąteczne - czyli niechciane kilogramy. 
Rzecz o pięknie dotyku, to w ramach działu kulturalny niewidomy, następnie trochę wieści o włóczykijach, zatem Kair po niewidomemu. Rzecz ważna, ponieważ pokazuje, że niewidomy także samodzielnie może podróżować. Ostatnie dwa działy, to sport i rozmaitości. 
Jestem rozczarowany i zasmucony. Przyjdzie mi dowiadywać się pocztą pantoflową o zamierzeniach Związku. Dedukuję, że władze zapewne pochwalić się nie mają czym, skoro Zjazd odbywa się "ciszkiem, milczkiem" i na paluszkach. Może Zarząd Główny za sukces uzna kilka pism w segregatorach, może kilka spotkań prezesowsko-dyrektorskich, może kilka uroczystości ku czci. Może... A co z przyszłością tej zasłużonej organizacji? 
A miało przyjść nowe. 
 
 aaa 
9.3. Mruczę i prycham 
Bez doświadczenia 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
 Mili moi! Powiem Wam w zaufaniu, że tracę już cierpliwość do swojego protoplasty. Aż się ciśnie przywołanie Rzeckiego z "Lalki" Prusa: "ale safanduła Stach...". No właśnie, ten safanduła Stach doprowadza mnie do szewskiej pasji. Ciągle czegoś chce i chyba sam nie wie czego. Nic dziwnego... Safanduła... 
 
Wyobraźcie sobie, że to tak się zaczęło. Redagował "Biuletyn Informacyjny" wydawany przez PZN. W kwietniowym wydaniu tego czasopisma z 2004 r., w rubryce "Od redakcji" napisał: "W dniach od 29 do 31 marca trwały obrady XIV Krajowego Zjazdu Delegatów Polskiego Związku Niewidomych. Był to Zjazd pod niektórymi względami niezwykły. Przewodniczący ZG PZN został odwołany, a po raz pierwszy w historii Związku całe Prezydium ZG nie otrzymało absolutorium. Po raz pierwszy też liczba członków Związku zmniejszyła się o ponad 4 tysiące. Podjęta została próba, na szczęście nieudana, rozdrobnienia majątku Związku i podcięcia ekonomicznych korzeni prowadzenia centralnej działalności oraz istnienia Związku. Do władz Związku wybrano wiele osób bez doświadczenia w działalności w skali kraju. Po raz pierwszy w historii Związku, do pełnienia funkcji przewodniczącego Zarządu Głównego została wybrana kobieta. Oczywiście, ten ostatni fakt nie powinien budzić żadnych zastrzeżeń". 
No i nie budził, ale słowa: "Do władz Związku wybrano wiele osób bez doświadczenia w działalności w skali kraju" już tak. Mojego protoplastę wezwały panie Anna Woźniak-Szymańska nowo wybrana przewodnicząca ZG PZN i Małgorzata Pacholec - również nowo wybrana sekretarz generalna i zdrowo mu uszu natarły. Jak to bez doświadczenia? I miały rację, co teraz, po ośmiu latach chyba i ten safanduła już zrozumiał. Ale wtedy nie wystarczyło mu tego. Jeszcze zachciało mu się pisać "Pozjazdowe refleksje". To również nie mogło się podobać i się nie podobało. 
Teraz, kiedy to p. Anna Woźniak-Szymańska po raz trzeci została wybrana przewodniczącą Zarządu Głównego PZN, a p. Małgorzata Pacholec, również po raz trzeci, na sekretarza generalną wyraźnie i jasno widać, że pisanie o braku doświadczenia było niebotyczną głupotą. Imputowany brak doświadczenia w niczym im nie zaszkodził. Nie zaszkodziły też "Pozjazdowe refleksje" i wszystkie inne publikacje mojego protoplasty. Panie umiały świetnie sobie z tym radzić i świetnie sobie poradziły. 
Jednym z pierwszych, genialnym ich posunięciem było zerwanie z przeszłością i uznanie, że Polski Związek niewidomych powstał z chwilą ich wyboru do pełnienia najwyższych w nim funkcji. Wszyscy, no może prawie wszyscy, doświadczeni kierownicy działów przestali uczestniczyć w obradach władz PZN-u. I słusznie! Po diabła miał ktoś przypomnieć np. o nagrodzie kpt. Jana Silhana kiedy ustanawiano nagrodę Włodzimierza Kopydłowskiego? Przecież tego pierwszego pani prezes nie musiała znać, a tego drugiego znała z pracy w spółdzielczości niewidomych. Właśnie tak należy postępować. To jednak nie wszystko - mądrych posunięć było znacznie więcej. 
Mojemu protoplaście chciało się głupoty wypisywać w redagowanym przez siebie "Biuletynie Informacyjnym". A cóż to za problem? "Biuletyn Informacyjny" został zlikwidowany w grudniu 2004 r. i problem z głowy. 
Żeby trzymać się środków przekazu - lista dyskusyjna PZN została zlikwidowana, a na jej miejsce powołano aż trzy nowe, na które jednak nikt nie zagląda, nic nie pisze i jest dobrze. "Pochodnia" została przekształcona w dwumiesięcznik i ze szczętem zmarginalizowana. I pomyśleć, że temu safandule Stachowi zachciało się akredytacji prasowej na Zjeździe...! 
Pani prezes w marcu 2004 r., kiedy to była wybierana po raz pierwszy na tę funkcję, zapewniała, że posiada środki utrzymania i będzie pracowała społecznie. No tak, ale kto u kata ma pieniędzy dosyć? I pani prezes wywindowała sobie zarobki tak wysokie, jakich nie było na tym stanowisku od początku świata. I słusznie. Przecież i tak to się nie liczy, bo liczą się wyłącznie dobre układy z terenem, a raczej terenowymi działaczami, a raczej z osobami znaczącymi w okręgach. Pani prezes wie o tym i byle czym się nie przejmuje. Jeden z doświadczonych pracowników instytucji dla niewidomych mówił o wspaniałym, wielkim, niedościgłym działaczu: "X dba o chleb dla niewidomych, a dla siebie o bułki z masłem i szynką". I tak właśnie trzeba. 
To jednak by nie wystarczyło. Pani prezes zadbała więc, żeby ze statutu usunąć zapis dotyczący możliwości sprawowania najwyższej funkcji tylko przez dwie kadencje. No proszę, przydało się. 
Oczywiście, są i inne, niewątpliwe a wielkie sukcesy. Wymienię te jedynie, które mają dla niewidomych żywotne znaczenie. 
Dzięki staraniom pani prezes i pani sekretarz generalnej przez jakiś czas w Warszawie działała restauracja typu ślepa krowa. No, szkoda, że tylko przez jakiś czas, ale nie od razu Kraków zbudowano... 
Trwały charakter i wielkie znaczenie dla niewidomych ma mural "Oczy na murze" - dziesiątki oczu patrzą na przechodniów ze ściany gmachu ZG PZN w Warszawie przy ul. Konwiktorskiej 9. 
Podobnie wielkie znaczenie miała akcja "Niewidomi już widoczni", w czasie której to rozwieszano brajlowskie tabliczki na ulicach Warszawy i śmierci z białymi laskami zamiast kos paradowały na Nowym Świecie przy kawiarni w godzinach wieczornych. 
A już wiekopomne jest przemianowanie jakiegoś tam nędznego biura na Instytut Tyflologiczny. To spowodowało, że tysiące niewidomych wpadło w euforię. Taki to wielki wpływ wywarło na zmianę ich ciężkiego losu. Teraz każdy z nich poczuł się naukowcem, albo przedmiotem badań naukowych, a wszyscy poczuli świetlaną drogę przed sobą i uwierzyli we wspaniałą przyszłość. Niestety, niektórzy nie byli gotowi na przyjęcie aż tylu dobra i opuścili szeregi PZN-u. Ale to przecież nie jest wina pani prezes, jeno ich głupoty. 
Żeby jednak nie być podejrzanym o wazeliniarstwo, o maślenie władzom PZN-u, o... - kończę tę wymieniankę. Dodam tylko, że rezultatem tych zabiegów, tych heroicznych starań, tych mądrych posunięć jest wybór na trzecią kadencję. A to nie żarty! W ponadsześćdziesięcioletniej historii PZN-u pani Anna Woźniak-Szymańska jest jedenastym przewodniczącym ZG PZN, jest nie tylko pierwszą kobietą na tej funkcji, ale ma szansę być osobą najdłużej ją sprawującą. 
Dotąd najdłużej sprawowali funkcję prezesów PZN-u: 
Mieczysław Michalak 1956 - 1964 - 8 lat, 
Dobrosław Spychalski 1968 - 1976 - 8 lat, 
Tadeusz Madzia 1988 - 1998 - 10 lat. 
Pani Anna Woźniak-Szymańska miłościwie nam panuje już 8 lat i została wybrana na kolejne 4 lata. A to przecież nie koniec. Ma więc szansę być wybrana na czwartą, piątą i kolejne kadencje. 
Te optymistyczne przewidywania opieram na solidnych podstawach. Pani prezes na trzecią kadencję została wybrana po zaciekłej walce z samą sobą. Do wyborów na tę funkcję nie ośmielił się wystartować żaden kontrkandydat, czyli miała zero kontrkandydatów. A musicie wiedzieć, że zero to potęga i niełatwo z nim wygrać. Zero postawione we właściwym miejscu z jednego czyni dziesięć, a ze stu tysiąc. A przecież zer może być mnóstwo. Niełatwo też wygrać z samym sobą, a pani prezes wygrała. Niech wiecznie żyje i panuje! 
Zaciekła walka, chociaż nieco słabsza, toczyła się o wybór na funkcje wiceprzewodniczących ZG PZN. Aż trzech trzeba było ich wybrać. Zgłoszono tylko czterech kandydatów. Tego jeszcze nie było w PZN. 
W naszym Związku zapanował więc błogi spokój, samozadowolenie i wiara w świetlaną przyszłość. Panuje niemal tysiącpromilowa jednomyślność. I jest dobrze. 
Karol Marks twierdził, że motorem rozwoju jest walka wewnętrznych przeciwieństw. A tu nawet śladu przeciwieństw nie ma. Przecież tych kilku, a może paru nieprawomyślnych głosów nie warto nawet zauważyć, bo niczego nie zmieniły i na nic wpływu nie miały. Ale kto by tam przejmował się Marksem i jego walką wewnętrznych przeciwieństw? 
Możemy więc bardziej nowocześnie, aktualnie, zgodnie z duchem czasu. Ideą fix demokracji jest pluralizm, konkurencja, wolność słowa i podobne bzdury. W PZN nie ma żadnego pluralizmu, żadnej konkurencji ani żadnego wolnego słowa. I co, myślałby kto, że to szkodzi temu stowarzyszeniu? Otóż nie szkodzi. PZN rozwija się wspaniale. PZN zrzesza niewidomych inaczej i rozwija się inaczej. Tłumacząc te naukowe słowa na język zrozumiały można powiedzieć, że PZN zrzesza słabowidzących i pseudoniewidomych, no i się zwija, a nie rozwija. 
I kto tu nie ma doświadczenia panie Kotowski? 
Przecież żadnego znaczenia nie ma fakt, że prawie 22 tysiące (25,8 procent) niewidomych i słabowidzących odeszło ze Związku? Przecież żadnego znaczenia nie ma fakt, że 43,1 procent całkowicie niewidomych opuściło szeregi Związku. Przecież niewidomi pozostali na szyldach, na pieczątkach, na papierach filmowych i to się liczy, bo to widać. A ci, którym się PZN nie podoba, niech idą gdzie pieprz rośnie, żeby nie zacytować mojego protoplasty, który w takich sytuacjach odsyła do d... śpiewać. 
Reasumując muszę raz jeszcze stwierdzić, że safanduła Stach nie miał i nie ma racji w żadnym punkcie, chociaż mu się wydaje, że to niewidomi są ważni, że pomagać trzeba przede wszystkim całkowicie niewidomym, a nie bazować na spotkaniach towarzyskich słabowidzących, organizowanych przy różnych okazjach, w lokalach kół, w wycieczkowych autokarach i innych imprezach integracyjnych. On się już niczego nie nauczy, nie zdobędzie żadnego doświadczenia i nikomu w niczym nie pomoże, bo nie wie, że pomagać trzeba tym, którzy najlepiej widzą, że tylko oni to docenią. Doświadczone osoby wiedzą o tym doskonale i dobrze na tym wychodzą. 
Doświadczony Stary Kocur