Pr 2590

WIEDZA i MYŚL

INTERNETOWY MIESIĘCZNIK TYFLOSPOŁECZNY

Wydawca Stanisław Kotowski

Czasopismo nie jest dofinansowywane ze środków publicznych ani żadnych innych. Wydawane jest bez nakładów finansowych. Osoby piszące artykuły oraz zaangażowane przy redagowaniu, adiustacji i korekcie oraz kolportażu nie otrzymują wynagrodzenia. Fundacja „Klucz” przetwarza „WiM” nieodpłatnie na format MP3 w systemie DAISY, a IVO Software Sp. z o.o. udostępnia bezpłatnie niezbędne do tego oprogramowanie.

Czytelnicy otrzymują „WiM” również bezpłatnie. Wystarczy napisać na adres: ST.k@onet.pl lub ST.k1@wp.pl i w każdym miesiącu znaleźć aktualny numer w swojej „Skrzynce odbiorczej”.

Wersję dźwiękową można pobierać pod adresem:
http://wypozycz.bcpzn.pl/wim/
oraz:
 http://klucz.org.pl/WIM.php 

Marzec 2012 
Rok IV 
Nr 3(39)/2012 
 
REDAKTOR NACZELNY 
Stanisław Kotowski 

ADRES REDAKCJI (wyłącznie internetowy): 
st.k@onet.pl lub ST.k1@wp.pl

TELEFON KOMÓRKOWY: 
501-239-769 

Na łamach „Wiedzy i Myśli” zamieszczamy różne opinie i poglądy, w tym takie, z którymi się nie zgadzamy.

Spis treści 

OD REDAKCJI
1. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA
1.1. Ze słownika rehabilitacyjnego (cz. 8) - Rehabilitacja zawodowa, adaptacja zawodowa, poradnictwo zawodowe, praca chroniona, zatrudnienie wspomagane - Stanisław Kotowski
1.2. Wspomagane zatrudnienie niewidomych w Słowacji - Tadeusz Majewski
1.3. Kandydaci do nagrody podróżniczej Travelery
1.4. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH CZYNNOŚCIACH - Praca niewidomego z tekstem - Stanisław Kotowski
2. OKULISTYKA, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE
2.1. Praca przed komputerem to problemy ze wzrokiem - PAP
2.2. Termiczna matryca odczytowa - Justyna Rogowska
2.3. Niepełnosprawni łatwiej wypłacą pieniądze z bankomatów Millennium
2.4. Wersja dla osób niedowidzących
2.5. Muzeum Śląskie dla niewidomych i słabowidzących - PAP
3. ROZMOWA MIESIĄCA - Z Zofią Krzemkowską rozmawia Stanisław Kotowski
4. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE
4.1. "Republika Marzeń" Fundacji Anny Dymnej ogłasza konkurs poetycki dla osób niepełnosprawnych pod hasłem "Słowa, dobrze, że jesteście".
4.2. Nowe czasopisma w e-Kiosku
4.3. Zobaczyć Indie - Witold Kondracki i Anna Rowińska
4.4. Towarzystwo Pomocy Całkowicie Niewidomym KRET
4.5. Nauczyciel - Zofia Krzemkowska
4.6. Wielkopolska: wyłudzili 1 mln zł z PFRON
5. ORGANIZACYJNE, PRAWNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY
5.1. Kto sieje wiatr... - Teresa Dederko
5.2. "Rozmowy w toku" - Stanisław Kotowski
5.3. Jak randkują? - Weredyk
5.4. Małżeństwo dwojga niewidomych - Stanisław Kotowski
5.5. Rodzinne dylematy - Grażyna Wojtkiewicz
5.6. Dostępność w sieci - Magdalena Gajda
5.7. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH - Szmery, bajery i bariery - Jerzy Ogonowski
6. FAKTY, POGLĄDY, OPINIE I POLEMIKI
6.1. Do grupy czytelników
6.2. Aby nadzieja nie była pusta - Józef Szczurek
6.3. Wypowiedzi czytelników
6.4. Spojrzenie z innej strony - Aleksandra Bohusz
6.5. Dziwne i zaskakujące - Alicja Nyziak
6.6. Stary niedźwiedź mocno śpi - Jerzy Ogonowski
6.7. Aby nadzieja nie była... - Maria Marchwicka
6.8. Niewidomi, choroba i starość
7. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE
7.1. Czy dofinansowanie wpływa na odliczenie? - Ewa Matyszewska, oprac.: GR
7.2. W jakiej sytuacji sąd przyzna niepełnosprawnemu odszkodowanie - Rafał Krawczyk, oprac.: GR
7.3. Dopłaty do pensji osób niepełnosprawnych trafią do Trybunału - Michalina Topolewska, oprac.: GR
7.4. Kiedy pracownik ma prawo do pierwszego dodatkowego urlopu - Anna Puszkarska, oprac.: AJ
7.5. Krótsza dniówka nie jest dana raz na zawsze - Mateusz Brząkowski, oprac.: AJ
7.6. Nie każdy niepełnosprawny chce krócej pracować - Michalina Topolewska, Tomasz Zalewski, oprac.: GR
7.7. MPiPS: świadczenia pielęgnacyjne wyższe, ale tylko dla rodziców - PAP
7.8. Renta socjalna dla młodych bez stażu - Ryszard Sadlik, oprac.: AJ
7.9. LOT bez formularza INCAD - Beata Rędziak
7.10. Do 30 czerwca firmy mają czas na poprawę wskaźników zatrudnienia - Karolina Sikora, oprac.: AJ
7.11. Dziurawy portfel systemu edukacji - Beata Rędziak
7.12. Lepszy rencista na etacie niż emeryt - Mateusz Brząkowski, oprac.: AJ
7.13. KPRM zatrudnia za mało niepełnosprawnych - wpłaci do PFRON 450 tys. zł - PAP
7.14. Niepełnosprawni nie pracują. Kary: prawie 4 mld rocznie. Płacą... wszystkie ministerstwa - Marcin Krzemiński, Konrad Borusiewicz, Justyna Mańkowska
7.15. Czy tylko jeden rodzic uwzględnia wydatki na niepełnosprawne dziecko? - Ewa Matyszewska, oprac.: GR
7.16. PFRON zrefunduje niepełnosprawnemu przedsiębiorcy wyższe składki emerytalno-rentowe - Michalina Topolewska, oprac.: AJ
7.17. Masz psa przewodnika? Zapłacisz więcej za taksówkę - Wojciech Karpieszuk
7.18. Niepełnosprawni zbyt długo czekają na kolejne orzeczenie - Michalina Topolewska, oprac.: GR
7.19. Ulgi przysługujące niewidomym
8. WSPOMINAMY LUDZI I WYDARZENIA
8.1. Pamięci Jerzego Szczygła - AMA.
8.2. Analiza sytuacji niewidomych kobiet - Maria Oczkowska
9. WPROST ALBO NA OPAK
9.1. Z dwu stron budki - Józef Szczurek
9.2. Ale kocia ściema - Blinda Blindowska
9.3. Mruczę i prycham - PZN i PZPN

 aaa 
OD REDAKCJI 
 
Zbliża się przedwiośnie i wiosna, a to jest wspaniała wiadomość. Marzec to jednak nie tylko początek wiosny, to również Międzynarodowy Dzień Kobiet. 
 Jak wiele pojęć, dat i wydarzeń, święto to zostało wypaczone w minionej epoce, sprowadzone do minimalnego obowiązku, do życzeń, goździków i rajstop. Było i tak, że kierownik administracyjny w biurze ZG PZN w dniu tym odwiedzał wszystkie zatrudnione panie i wsypywał im do szklanek po dwie łyżeczki kawy, a jeżeli któraś z pań nie miała przygotowanej szklanki - dwie łyżeczki kawy lądowały na czystej kartce papieru maszynowego. 
Obecnie parę rajstop można kupić za mniej niż 3 złote, a filiżanką kawy nikomu już zaimponować nie można. Goździki również nie należą już do najpopularniejszych kwiatów. 8 marca ma już inny charakter i nie powinniśmy sugerować się socjalistycznymi wypaczeniami. Kobiety są ponadczasowe i ponadustrojowe. Nie powinno zabraknąć im w dniu ich święta naszych gorących uczuć, serdecznych życzeń i pięknych kwiatów. 
Naszym Czytelniczkom i Współpracowniczkom, w dniu ich święta, w imieniu naszych czytelników, współpracowników i swoim własnym symbolicznie przekazuję piękną wiązankę kwiatów i składam najserdeczniejsze życzenia. 
Drogie Panie! Życzę Wam, żeby mężczyźni przez cały rok, a nie tylko 8 marca, byli dla Was mili, serdeczni, czuli, żeby obdarzali Was miłością i szacunkiem. Życzę Wam, żeby Wasi ojcowie, bracia, mężowie, synowie, wnukowie, szefowie, koledzy, znajomi i nieznajomi zawsze pamiętali, że Wasza rola w ich życiu i życiu społecznym jest bezcenna, wielka i ważna. 
Drogie Panie! Wszystkiego najlepszego!!! 
Stanisław Kotowski 
 
 *** 
 
Polecamy Państwa uwadze wszystkie nasze publikacje, a szczególnie: 
"praca przed komputerem to problemy ze wzrokiem" - pozycja 2.1. 
"Towarzystwo Pomocy Całkowicie Niewidomym KRET" - pozycja 4.4. 
dział 6 Fakty, poglądy, opinie i polemiki. 
 
aaa 
1. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA 
 
aaa 
1.1.	Ze słownika rehabilitacyjnego (cz. 8) 
Rehabilitacja zawodowa, adaptacja zawodowa, poradnictwo zawodowe, praca chroniona, zatrudnienie wspomagane 
Stanisław Kotowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Rehabilitacja zawodowa - skrótowo można powiedzieć, że jest to przygotowanie do wykonywania odpowiedniej pracy, zatrudnienie na odpowiednim stanowisku, jeżeli trzeba, odpowiednie przygotowanie stanowiska pracy i jego otoczenia oraz włączenie w grupę społeczną zakładu pracy. 
Używa się też terminu "adaptacja zawodowa". Jest to przystosowanie się osób niepełnosprawnych do wymagań pracy i środowiska pracy. 
 Ważną funkcję w rehabilitacji zawodowej powinno pełnić poradnictwo zawodowe uwzględniające potrzeby osób niepełnosprawnych. Powinno zajmować się ukierunkowaniem rehabilitacji zawodowej, tj. doborem kierunku kształcenia zawodowego lub zatrudnienia dostosowanego do psychofizycznych możliwości osób niepełnosprawnych. 
Piszę "powinno zajmować się" zamiast pisać "zajmuje się", ponieważ w Polsce nie istnieje poradnictwo, które specjalizowałoby się w udzielaniu pomocy osobom z uszkodzonym wzrokiem. 
 
Definiując skrótowo terminy wymienione w tytule, trzeba kilkanaście słów poświęcić pracy chronionej. Jest to forma zatrudnienia osób niepełnosprawnych, w której uwzględnia się ich możliwości i potrzeby, w tym organizację pracy, urządzenie stanowiska pracy i dostosowanie jego otoczenia oraz niezbędną pomoc niepełnosprawnym pracownikom. 
 
Odrębnym zagadnieniem jest tzw. wspomagane zatrudnienie. Nie opisuję tej dziedziny, gdyż Czytelnicy znajdą jej opis pod pozycją 1.2. 
Uważam, że w Polsce nie istnieją zorganizowane formy szkolenia zawodowego, i szerzej, rehabilitacji zawodowej dorosłych osób z uszkodzonym wzrokiem. Niewidoma i słabowidząca młodzież rehabilitację zawodową przechodzi w ośrodkach szkolno-wychowawczych, w zasadniczych i średnich szkołach zawodowych. Dorośli niewidomi w przypadku konieczności zmiany zawodu i nowo ociemniali mają tylko do dyspozycji krakowską szkołę masażu leczniczego. Trudno to uznać za wystarczające możliwości. 
Nasze państwo przywiązuje dużą wagę do zatrudnienia osób niepełnosprawnych i przeznacza na ten cel olbrzymie kwoty. W 2011 r. było to 2 mld 753 mln 211 tys. zł. 
W Ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych przewidziano wszystko, co jest niezbędne z punktu widzenia rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Gorzej jest z praktyką w tej dziedzinie, a w przypadku niewidomych i słabowidzących zupełnie źle. 
A oto, co czytamy w tej ustawie. 
"Art. 8. 1. Rehabilitacja zawodowa ma na celu ułatwienie osobie niepełnosprawnej uzyskania i utrzymania odpowiedniego zatrudnienia i awansu zawodowego przez umożliwienie jej korzystania z poradnictwa zawodowego, szkolenia zawodowego i pośrednictwa pracy. 
 2. Do realizacji celu, o którym mowa w ust. 1, niezbędne jest: 
1) dokonanie oceny zdolności do pracy, w szczególności przez: 
a) przeprowadzenie badań lekarskich i psychologicznych umożliwiających określenie sprawności fizycznej, psychicznej i umysłowej do wykonywania zawodu oraz ocenę możliwości zwiększenia tej sprawności, 
b) ustalenie kwalifikacji, doświadczeń zawodowych, uzdolnień i zainteresowań, 
2) prowadzenie poradnictwa zawodowego uwzględniającego ocenę zdolności do pracy oraz umożliwiającego wybór odpowiedniego zawodu i szkolenia, 
3) przygotowanie zawodowe z uwzględnieniem perspektyw zatrudnienia, 
4) dobór odpowiedniego miejsca pracy i jego wyposażenie, 
5) określenie środków technicznych umożliwiających lub ułatwiających wykonywanie pracy, a w razie potrzeby przedmiotów ortopedycznych, środków pomocniczych, sprzętu rehabilitacyjnego itp.". 
 
Trzeba stwierdzić, że w Polsce niewidomi nie mogą korzystać z ułatwień przewidzianych prawem. Już we wstępie cytowanego artykułu czytamy o poradnictwie zawodowym, szkoleniu zawodowym i pośrednictwie pracy. Nie ma państwowych instytucji, które zajmowałyby się rehabilitacją zawodową niewidomych i słabowidzących w sposób przewidziany prawem. W przypadku młodzieży instytucje takie istnieją. Jeżeli jednak osoba dorosła traci wzrok, nie ma możliwości skierowania jej na odpowiednie badania psychologiczne, do poradni zawodowej, która specjalizuje się w pracy z niewidomymi, na szkolenie zawodowe, ani do specjalistycznego pośrednictwa pracy. Na szeroką skalę organizowane są tylko szkolenia w zakresie poszukiwania pracy, co w najmniejszym stopniu nie jest realizacją działań określonych w ustawie. 
W minionym okresie również nie było najlepiej pod tym względem. Istniały jednak zakłady zawodowej rehabilitacji dla dorosłych w Bydgoszczy, w Chorzowie i w Krakowie. Na szeroką skalę niewidomi byli przygotowywani do pracy w spółdzielczości w systemie przywarsztatowym. Ta ostatnia możliwość istnieje w pewnym zakresie w zakładach pracy chronionej dla niewidomych, ale z pewnością w niewystarczającym stopniu zaspokaja potrzeby. 
Prawdziwe szkolenie organizowane jest jedynie w zakresie posługiwania się komputerem. Komputer uznany został niemal za jedyne panaceum na rozwiązywanie problemów zatrudnienia osób niewidomych. Niestety, chociaż stwarza to znaczne możliwości, ale przecież nie dla wszystkich. Nie wystarczy umiejętność posługiwania się komputerem, trzeba jeszcze nauczyć się wykonywać różne czynności zawodowe przy jego pomocy. Z możliwości takich korzystać mogą przede wszystkim niewidomi i słabowidzący studenci. Dorosłe osoby ociemniałe możliwości takich mają znacznie mniej. 
Reasumując należy stwierdzić, że w przypadku osób z uszkodzonym wzrokiem, przede wszystkim niewidomych, nie mamy systemu rehabilitacji zawodowej. Dawny system oparty o zatrudnienie w spółdzielczości niewidomych i spółdzielczości inwalidów rozpadł się całkowicie i nic nie powstało na jego miejsce. 
Jako zjawiska pozytywne należy wymienić: 
a) niebywały rozwój techniki i technologii, a zwłaszcza elektroniki i informatyki, który stwarza wielkie możliwości dostępu do informacji, kontaktów międzyludzkich, zatrudnienia w systemie telepracy, korzystania z rozrywki itp., 
b) olbrzymie wsparcie zatrudnienia osób niepełnosprawnych przez państwo, przede wszystkim za pośrednictwem Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. 
W przypadku niewidomych, zwłaszcza całkowicie, możliwości te są niewystarczające. 
Konieczne jest więc poszukiwanie nowych możliwości zatrudnienia osób z uszkodzonym wzrokiem. Niezbędne jest przy tym sięganie do doświadczeń zagranicznych, chociażby takich, które opisał dr Tadeusz Majewski w artykule pt.: "Wspomagane zatrudnienie niewidomych w Słowacji" - ("Biuletyn Informacyjny" czerwiec 2002 r.) 
 Obszerny fragment tej publikacji zamieszczam poniżej, gdyż warto przypomnieć zasady holenderskiego działania w dziedzinie zatrudnienia osób niepełnosprawnych. 
 Na koniec trzeba apelować do władz stowarzyszeń zrzeszających osoby z uszkodzonym wzrokiem, przede wszystkim do władz Polskiego Związku Niewidomych o podejmowanie starań, których celem będzie wypracowanie sposobów rozwiązywania problemów zawodowej rehabilitacji. Apel ten kieruję przede wszystkim do delegatów na krajowy zjazd PZN, który odbędzie się w połowie kwietnia br. 
 
aaa 
1.2. Wspomagane zatrudnienie niewidomych w Słowacji 
Tadeusz Majewski 
 (fragment) 
 
Źródło: "Biuletyn Informacyjny" czerwiec 2002 r. 
 
Głównym celem projektu było zapoznanie pracowników regionalnych ośrodków Związku, a szczególnie instruktorów rehabilitacji i pracowników socjalnych z tzw. zatrudnieniem wspomaganym. Ta forma zatrudnienia jest szeroko stosowana w Holandii i przynosi bardzo dobre wyniki. Realizacja projektu przebiegała w trzech etapach. W pierwszym etapie pracownik organizacji Sensis przyjechał do Bratysławy i wspólnie z kierownictwem słowackiego związku ustalili szczegółowy plan działania. Następnie pracownicy słowackiego związku zapoznali się w Holandii z zatrudnianiem osób niewidomych i słabowidzących, szczególnie na otwartym rynku pracy. W trzecim etapie specjaliści holenderscy przeprowadzili kilka szkoleń na terenie Słowacji. Obok tematów bardziej ogólnych, dotyczących rehabilitacji i zatrudnienia osób niewidomych i słabowidzących, większość szkoleń poświęconych była zatrudnieniu wspomaganemu. 
	Jest to forma zatrudnienia osób ze znacznym i umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, a więc również osób niewidomych i słabowidzących w zwykłych zakładach pracy. 
Początkowo forma ta została wprowadzona w Stanach Zjednoczonych w drugiej połowie lat 80. w związku z krytyką zakładów pracy chronionej. Następnie zaczęła stopniowo przenikać do innych krajów, w tym również do krajów europejskich. Obecnie jest popularna w Niemczech, Wielkiej Brytanii i Holandii. 
Polega na zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w zwykłych zakładach przy pomocy tzw. asystentów wspomagających lub zawodowych (job coach). Zadaniem takiego asystenta jest udzielanie pomocy pracownikowi niepełnosprawnemu w początkowym okresie zatrudnienia w przystosowaniu się do wykonywania zadań i obowiązków zawodowych oraz do fizycznego i społecznego środowiska pracy. Pomoc ta stopniowo jest zmniejszana w miarę uzyskiwania samodzielności przez niepełnosprawnego pracownika. Zwykle okres takiej pomocy trwa od 1 do 3 miesięcy. 
Zatrudnienie wspomagane może przyjąć różne formy: 
1) zatrudnienie na indywidualnym stanowisku pracy wraz z indywidualnym asystentem wspomagającym (zawodowym), 
2) zatrudnienie enklawowe - w grupie osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności pod nadzorem i przy pomocy asystenta lub asystentów w zależności od potrzeb. 
Jak już zaznaczono - słowacki projekt dotyczący zatrudnienia osób z uszkodzonym wzrokiem realizowany był przez specjalistów z dwóch holenderskich organizacji. Sensis (dawna nazwa Theofaan) zajmuje się ogólnymi sprawami i usługami dla osób z uszkodzonym wzrokiem. W związku z tym problemy ogólne związane z rehabilitacją zawodową i zatrudnieniem osób niewidomych i słabowidzących omawiane były na szkoleniach przez jej specjalistów. 
Start Kans jest fundacją zajmującą się głównie zatrudnieniem wspomaganym osób niepełnosprawnych. Posiada 247 asystentów wspomagających, którzy organizują zatrudnienie i pomagają w adaptacji zawodowej osób niepełnosprawnych w zakładzie pracy. 
Fundacja rozpoczęła działalność w 1995 r. i obecnie ma oddziały prawie w całej Holandii. W każdym z 27 oddziałów terenowych pracuje kierownik i kilku asystentów wspomagających. Asystenci posiadają wyższe wykształcenie pedagogiczne i przeszli wewnętrzne przeszkolenie specjalistyczne. Znają oni dobrze rynek pracy na terenie, na którym działają. Specjaliści z fundacji w czasie szkoleń przedstawili i przedyskutowali ze słowackimi kolegami holenderski model zatrudnienia wspomaganego. 
Model ten opiera się na trzech zasadach. 
1) Na zwracaniu uwagi na możliwości i kwalifikacje zawodowe oraz na cechy osoby niewidomej lub słabowidzącej poszukującej pracy, a nie na jej ograniczenia i braki. Nie stawia się także żadnych wstępnych kryteriów przed osobą poszukującą pracy. 
2) Na uświadamianiu i przekonywaniu osoby poszukującej pracy o jej zawodowych możliwościach oraz o możliwości efektywnej pracy w zwykłym zakładzie. 
3.	Na stwarzaniu jej możliwości zatrudnienia na otwartym rynku pracy w możliwie normalnych warunkach, a nie w warunkach chronionych, np. w zakładach produkcyjnych, usługowych, administracji państwowej. 
W Holandii proces zatrudnienia osoby niepełnosprawnej poszukującej pracy, w tym także osoby niewidomej lub słabowidzącej, składa się z kilku etapów. Realizowane są one w zasadzie przez jedną osobę - przez asystenta wspomagającego. 
1.	Ocena stopnia ogólnego zrehabilitowania, przygotowania i kwalifikacji zawodowych oraz ustalenie indywidualnego planu operacyjnego, zgodnie z potrzebami danej osoby. Jeżeli zaistnieje konieczność, wówczas w proces oceny zdolności do pracy włączani są inni specjaliści. 
2) Znalezienie pracodawcy chętnego do zatrudnienia osoby niepełnosprawnej. Oczywiście nie jest to zadanie łatwe, gdyż postawy większości holenderskich pracodawców, podobnie jak w innych krajach, są negatywne wobec zatrudniania osób niepełnosprawnych. Nie dotyczy to pracodawców, którzy mają pozytywne doświadczenia z tym zakresie. Pierwsze kontakty z potencjalnymi pracodawcami zwykle nawiązują kierownicy oddziałów. Czasami muszą odwoływać się do ich społecznej odpowiedzialności. 
3) Przeanalizowanie stanowisk pracy w zakładzie pracy pod kątem możliwości zatrudnienia konkretnej osoby. 
4) Dokonanie ewentualnych adaptacji stanowiska i miejsca pracy dla potrzeb danej osoby. 
5) Rozpoczęcie pracy wraz asystentem wspomagającym. Zwykle osoba taka najpierw przyjmowana jest na próbę lub na przeszkolenie. Pomoc asystenta (wspólna praca) może obejmować nie więcej niż 320 godzin w pierwszym roku zatrudnienia oraz około 150 godzin w następnych latach. 
6) Dalsza opieka nad niepełnosprawnym pracownikiem i udzielanie pomocy w rozwiązywaniu powstających problemów zawodowych. Polega to na okresowych kontaktach z pracodawcą i pracownikiem. W ten sposób obaj partnerzy mają świadomość, że w przypadku wystąpienia problemów istnieje możliwość skorzystania z profesjonalnej pomocy. 
	Pracodawca zatrudniający osobę niepełnosprawną otrzymuje 10 000 Euro w przeciągu 3 lat (wpłaty ratalne) oraz zwrot kosztów poniesionych na adaptację stanowiska pracy. Głównym źródłem dochodów Fundacji Start Kans są dotacje z agencji ubezpieczeniowych. 
	Dzięki działalności fundacji zatrudniono już 2 450 osób niepełnosprawnych. System zatrudniania wspomaganego w Holandii okazał się więc bardzo efektywny. Umożliwił wielu osobom zatrudnionym w zakładach pracy chronionej znaleźć pracę na otwartym rynku. 
 
 aaa 
1.3. Kandydaci do nagrody podróżniczej Travelery 
 
Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
Data opublikowania: 2012-01-27 
 
 Witam wszystkich bardzo serdecznie! 

Jestem dziennikarką, pisałam również o osobach niewidomych, dlatego jestem tu na forum. 
Chciałam wszystkim przekazać bardzo dobrą wiadomość: otóż do najbardziej prestiżowej nagrody podróżniczej w Polsce - Travelery w kategorii Wyczyn Roku zostały nominowane dwie niezwykłe osoby. Jedną z nich jest Łukasz Żelechowski, niewidomy podróżnik, informatyk, muzyk i dziennikarz. Drugi to Piotr Pogon - od ponad 20 lat zmagający się z nowotworem. W ubiegłym roku zdobyli najwyższy szczyt obu Ameryk: Aconcaguę. 
W ten sposób pokazali, że niemożliwe jest możliwe. Pomóżmy im zdobyć tę nagrodę, głosując na nich esemesowo. Gorąco zachęcam, bo chłopakom bardzo to się należy. Pokonali siebie, a tak naprawdę byli o krok od utraty życia. 
Pozdrawiam serdecznie, a dalej przedstawiam informację o nominowanych i o tym, jak można na nich głosować. 
Katarzyna Pinkosz 
 
Nominacja do najbardziej prestiżowej nagrody podróżniczej w Polsce w Kategorii Wyczyn Roku dla dwójki niepełnosprawnych! 
Łukasz Żelechowski, niewidomy informatyk, nauczyciel, dziennikarz, i Piotr Pogon - od ponad 20 lat pacjent krakowskiego instytutu onkologii, po resekcji płuca - za zdobycie w 2011 r. najwyższego szczytu Ameryk (Aconcagua, 6962 m n.p.m.) zostali nominowani do najbardziej prestiżowej nagrody podróżniczej w Polsce miesięcznika National Geographic Traveler: w kategorii Wyczyn Roku. 
O tym, kto dostanie prestiżową nagrodę, decyduje głosowane SMS-owe, które trwa od 25 stycznia do 27 marca 2012 r. 
Aby oddać głos w plebiscycie na Łukasza i Piotra, wyślij SMS o treści: TR.WYBIERAM.B2 pod numer 71001 
Koszt jednego SMSa to 1,23 zł brutto. 
Regulamin plebiscytu jest dostępny na: 
http://travelery2011.national-geographic.pl/regulamin/ 
Łukasz i Piotr zdobyli Aconcaguę 29 stycznia 2011 r. wraz z Arkiem Mytko (podróżnik i eksporator Patagonii). Bogdan Bednarz, szef wyprawy, ratownik GOPR, musiał zrezygnować z ataku na szczyt z powodu choroby wysokościowej. 
Aconcagua to już trzeci szczyt Łukasza Żelechowskiego i Piotra Pogona (po Kilimandżaro i Elbrusie) zaliczany do Korony Ziemi. Zamierzają zdobywać kolejne. Na co dzień prowadzą normalne życie, zmagają się z codziennymi problemami. 
Łukasz pracuje jako nauczyciel informatyki w Ośrodku dla Dzieci Niewidomych i Niedowidzących w Krakowie, Piotr aktualnie pomaga fundacji "Mam dom". 
Wyprawę na Aconcaguę zorganizowali sami: znaleźli sponsorów, których przekonali, że osoby niepełnosprawne mogą realizować marzenia i przesuwać swoje horyzonty. 
O wyprawie na Aconcaguę powstała książka Katarzyny Pinkosz i Łukasza Żelechowskiego "O dwóch takich. Teraz Andy" wydana przez wydawnictwo Demart. 
Teraz Łukasz i Piotr mogą dostać najbardziej prestiżową nagrodę podróżniczą w Polsce w kategorii: Wyczyn roku. Pomóżmy im wygrać! 
 
aaa 
1.4. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH CZYNNOŚCIACH 
Praca niewidomego z tekstem 
Stanisław Kotowski 
 
Źródło: "Biuletyn Informacyjny Trakt" Nr 9(40)/08 
 
Do niedawna niewidomi mieli poważnie utrudnioną pracę z tekstem. Nawet wynalazek Ludwika Braille`a nie rozwiązał tego problemu. Brajlem, oczywiście, można pisać, robić notatki, sporządzać plany referatów, wykładów, konspekty lekcji itd. Brajl jednak nie nadaje się do pisania długich tekstów, prac naukowych, obszernych sprawozdań, referatów. Nie nadaje się, bo prawie nie można w tekście pisanym brajlem dokonywać poprawek, skreślać, dopisywać, uzupełniać interpunkcję itp. Niezmiernie więc trudno pracować z dużymi tekstami. 
Problemu tego nie rozwiązał również magnetofon. Przy jego pomocy można nagrywać nawet długie teksty, ale poprawek w nich również nie można dokonywać. 
Przed pojawieniem się komputerów i podobnych urządzeń, jedynym rozwiązaniem był lektor, któremu można było dyktować dowolnie długie teksty, dokonywać w nich zmian, poprawek, uzupełnień i przemieszczać fragmenty tekstu w inne miejsce. Wówczas lektor pracował tak jak każdy, kto pisał długie teksty. Podstawowymi pomocami były wtedy: ołówek, gumka do wycierania, nożyczki, taśma klejąca i spinacze. Nie było to zbyt wygodne, ale w ten sposób wszyscy pracowali. Niewidomi mieli dodatkową trudność, nie mogli tego sami robić, musieli więc mieć widzącego lektora. Czasami lektorem był wolontariusz, a czasami trzeba było płacić. Przy takiej pracy niewidomy nie był samodzielny, chociażby posiadał niezbędną wiedzę i umiejętność pracy z tekstem. 
Dopiero komputer dokonał tu rewolucji. Niewidomy z tekstem może pracować niemal całkowicie samodzielnie. Piszę "niemal", gdyż niekiedy trzeba coś wyszukać, zajrzeć do encyklopedii, do rocznika statystycznego czy innych opracowań. To również częściowo jest możliwe przy zastosowaniu skanera i programu rozpoznającego tekst, ale najwygodniejsze nie jest. 
Z samym tekstem, chociażby najdłuższym, niewidomy może pracować całkowicie samodzielnie. Dużo pracuję z tekstem, dużo piszę, poprawiam, przerabiam itd. Mam więc sporo doświadczeń, którymi podzielę się z Czytelnikami. 
Nie będę podawał konkretnych komend, gdyż różnią się one w różnych edytorach. Niewidomi używają różnych edytorów, więc trzeba by omawiać różne komendy służące do osiągania takich samych celów. Omówię więc tylko możliwości, a sposoby korzystania z nich, trzeba dopasować do używanego edytora. 
 *** 
 1) Przy pracy nad długimi tekstami niezmiernie ważna jest funkcja zaznaczania bloków, ich kopiowania, wycinania i wklejania w inne miejsca tekstu. Dawniej, jak już wspomniałem, do tego celu służyły nożyczki i taśma klejąca. Jest to naprawdę duże ułatwienie, z którego nie należy rezygnować. Powiem więcej, bez niego chyba nawet nie jest możliwa praca z dużymi tekstami. 
2) Bardzo ważna jest umiejętność pracy na dwóch oknach i na kilku tekstach jednocześnie. 
Praca na dwóch oknach polega na tym, że w górnej części ekranu mamy jeden tekst, a w dolnej drugi. Mogą to być również inne fragmenty tego samego tekstu. Przerzucanie się z jednego do drugiego, przenoszenie fragmentów z jednego do drugiego, porównywanie itd. jest bardzo łatwe. 
Praca na kilku tekstach jednocześnie jest podobna do pracy na dwóch oknach. Różni się tylko tym, że tekstów jest więcej niż dwa, a na ekranie zawsze widoczny jest tylko jeden. Ważne jest to, że fragmenty tekstu można dowolnie przemieszczać między wszystkimi tekstami, nad którymi właśnie pracujemy. Można je wszystkie swobodnie czytać, a kursor, czyli taka jakby zakładka, zawsze i w każdym tekście pozostaje w miejscu, w którym skończyliśmy czytać i przeszliśmy do innego tekstu. 
Jeżeli ktoś pisze krótkie teksty, funkcje te mogą być dla niego mało przydatne. Do napisania dużej pracy, np. magisterskiej, są niemal nieodzowne. Oczywiście, można poradzić sobie i bez nich, ale wymaga to więcej czasu i wysiłku. 
3) Dużym ułatwieniem jest stosowanie automatycznych numeratorów, zwłaszcza gdy tekst, nad którym pracujemy, wymaga numerowania rozdziałów czy punktów. Przy pisaniu tego artykułu stosuję właśnie automatyczną numerację. Jest ona bardzo wygodna. Nie muszę sprawdzać, jaki numer miał poprzedni punkt czy rozdział, gdyż kolejności pilnuje komputer. Ważne jest też i to, że gdybym uznał, że punkt na przykład trzeci powinien znaleźć się na ósmym miejscu, a punkt szósty na pierwszym, każdy z nich zaznaczyłbym i blokami przeniósł na właściwe miejsce. Następnie kazałbym komputerowi przenumerować i sprawa załatwiona. Nie musiałbym wyszukiwać poszczególnych numerów i zmieniać ich, a przy tym uważać, żeby się nie pomylić. 
Istnieją możliwości stosowania różnych numeratorów. Sami możemy je definiować i stosować takie, jakie są nam potrzebne - liczby rzymskie, arabskie, litery wielkie i małe, a wszystko piętrowo, np. rozdział VI, punkt 5. podpunkt 3. lit. a. 
Przenoszenie punktów możliwe jest między rozdziałami oraz w obrębie poszczególnych rozdziałów. Możliwe jest też przenoszenie ich między tekstami. Ta ostatnia możliwość istnieje tylko wówczas, jeżeli w obydwóch tekstach zastosujemy ten sam numerator identycznie zdefiniowany. Można też w jednym tekście stosować dwa i więcej różnych numeratorów. Na przykład przy pisaniu statutu jakiegoś stowarzyszenia chcemy wyodrębnić rozdziały i paragrafy, które muszą mieć ciągłą numerację. Aby to osiągnąć, zdefiniujemy jeden numerator, np. na liczby rzymskie i drugi na arabskie. Tym pierwszym oznaczymy rozdziały, a drugim paragrafy. 
4) W niektórych sytuacjach pracę ułatwia nam funkcja segregowania. Jest to ważne przy układaniu alfabetycznych list uczestników konferencji, spisów członków itp. Nazwiska tych osób piszemy jak leci, jedno pod drugim. Po wpisaniu wszystkich, cały rejestr bierzemy w blok i wydajemy komendę segregowania. W ułamku sekundy mamy listę ułożoną alfabetycznie. Jeżeli jeszcze chcemy, żeby każde nazwisko opatrzone było numerem, stosujemy numerator. Po segregowaniu wydajemy polecenie przenumerowania i mamy alfabetyczną listę opatrzoną kolejnymi numerami. A wszystko to nie wymaga wysiłku ani uwagi. 
Segregować też można odwrotnie, tj. od "z" do "a" oraz akapity. Tę ostatnią możliwość rzadziej stosujemy. Gdybyśmy na przykład sporządzali alfabetyczną listę członków z informacjami na ich temat, które nie mieściłyby się w jednym wierszu, musielibyśmy zastosować segregowanie akapitów, a nie wierszy. Jest to równie łatwe i można przy tym stosować numeratory. 
5) W niektórych przypadkach potrzebujemy automatycznie sporządzać spisy treści, wstawiać hasła do skorowidza albo zamieszczać przypisy. Wszystko to wykona za nas komputer. Musimy tylko umieć go o to poprosić. Nad tymi zagadnieniami nie będę się zatrzymywać, gdyż są one rzadziej potrzebne i niewiele osób je stosuje. 
6) Nie należy zapominać o automatycznej korekcie. Znaczną część błędów ortograficznych i wszystkie literówki można w ten sposób wyeliminować. Oczywiście, zawsze będą problemy z interpunkcją, pisownią łączną i rozdzielną, ale tego już uniknąć nie można. 
7) Ważne jest też "wyczyszczenie" tekstu ze zbędnych spacji - zbyt dużych odstępów między wyrazami. Niektóre edytory tekstu i w tym pomagają. W czasie automatycznej korekty komputer informuje o zbyt dużych odstępach między wyrazami. Ale nawet bez tego, łatwo można sobie poradzić z takim problemem. Do tego celu stosujemy funkcję wyszukiwania i zamiany. Podajemy komendę wyszukania i wpisujemy dwie spacje. Następnie polecamy zamienić ją na jedną spację. Kolejna czynność, to polecenie zamiany wszystkich dwóch spacji na jedną. Komputer wyszuka je i zamieni, chociażby tekst miał 300 stron. Jeżeli czynność tę będziemy powtarzali (w tekście może wystąpić kilka spacji jedna po drugiej), usłyszymy komunikat: "Nie znaleziono poszukiwanego tekstu". Z pewnością nie będzie już żadnych nadmiernych odstępów między wyrazami. 
Podobnie możemy pozbyć się spacji stojących przed kropkami i przecinkami. Polecamy wyszukać - "spacja przecinek" i zamienić na przecinek albo "spacja kropka" i zamienić na kropkę. Możemy też dwa przecinki zamienić na jeden. Z kropkami tak postępować nie możemy, bo w tekście mogą być wielokropki, które powinny pozostać. 
8) Ostatnia sprawa to odpowiednie sformatowanie tekstu, tj. ustalenie długości wierszy, odstępów między wierszami, wielkości liter, wstawienie znaku początku strony itp. (Znak początku strony wstawiamy wtedy, gdy chcemy uniknąć, żeby np. tytuł rozdziału znajdował się na stronie poprzedniej a jego treść na następnej lub tylko jeden wiersz akapitu pozostał na dole strony). 
Możemy też stosować druk wyróżniony przez zastosowanie pogrubień, powiększeń, pochyleń, podkreśleń oraz kolorów. 
Formatowanie tekstu, wyróżnianie fragmentów tekstu itp. łatwiej jest wykonywać osobom widzącym, ale im jest wszystko łatwiej. Ważne jest, że osoby niewidome mogą to zrobić samodzielnie, a że się nieco więcej napracują, to już inna sprawa. 
Przy zastosowaniu opisanych sposobów, możemy pracować nawet z bardzo długimi tekstami i spod naszego "pióra" będą wychodziły ucywilizowane, przystojne, estetyczne teksty. Nie bójmy się tylko wykorzystywać możliwości, jakimi dysponują komputery i używane przez nas edytory tekstów oraz własnych sposobów. Wszystko to poważnie ułatwi nam pracę z tekstem. 
Omówiłem najważniejsze czynności, które wykonuje za nas komputer. Teraz kilka zdań poświęcę własnym sposobom ułatwiającym pracę z dużym tekstem. Zredagowanie "BIT-u" jest pracą z takim właśnie tekstem. Dodam, że pracowałem również z dłuższymi tekstami. 
 
Wstawianie zakładek 
 
a) Nie ma możliwości napisania długiego tekstu za jednym posiedzeniem i od razu tak dobrze, żeby nie były potrzebne poprawki. Napisaliśmy tekst, ale wymaga on uzupełnień, zmian, poprawek. Czytamy go i robimy co trzeba. Tekst jednak liczy 50, 200 lub więcej stron. Nie ma możliwości przeczytania go i poprawienia bez zrobienia przerwy. Do tej pracy wraca się niekiedy za tydzień albo za miesiąc. Nie będziemy zaczynali od początku. Trzeba znaleźć miejsce, w którym praca została przerwana. 
Robię to tak: 
- przed zakończeniem pracy wstawiam trzy literki "k" - kkk od słowa "koniec", 
- gdy ponownie rozpoczynam pracę nad tym tekstem, przez funkcję wyszukiwania znajduję "kkk", 
- likwiduję te literki i pracuję nad dalszymi fragmentami tekstu. Wyszukanie zajęło dwie sekundy lub mniej. 
Przy kolejnym przerwaniu pracy, piszę kkk i sprawa załatwiona. 
b) Niekiedy wygodne jest przemieszczanie się po tekście przez wyszukiwanie tytułów rozdziałów. Jeżeli były stosowane numeratory, możemy wydać polecenie wyszukiwania numeratorów i jedną komendą przeskakiwać do następnego tytułu. Takie rozwiązanie nie zawsze jest korzystne. Czasami teksty poddawane są konwersji z jednego formatu na inny. Wówczas, najczęściej numeratory przestają funkcjonować, numery zostają, ale jako zwykłe liczby. Dlatego stosuję w czasie pracy nad tekstem, oznaczanie tytułów trzema literkami "a" - aaa. Tak są też oznaczane poszczególne artykuły w elektronicznej wersji miesięcznika "BIT". Te trzy literki łatwo wyszukiwać, przy zastosowaniu funkcji wyszukiwania. Wystarczy wykonać tyle ruchów, ile jest rozdziałów czy artykułów, żeby przejrzeć cały tekst, bez czytania go i tylko zorientować się w tytułach rozdziałów lub artykułów. Tak samo można oznaczać podrozdziały i punkty. 
Oczywiście, nie muszą to być właśnie te litery. Każdy może stosować takie, jakie chce. Ważne, żeby ich było co najmniej trzy. Dwie takie same litery częściej powtarzają się w różnych słowach. No i komputer wszystkie by wyszukiwał. Natomiast "aaa" występuje chyba tylko w kołysankach. 
 c) Praca z dużymi tekstami wymaga też zaznaczania miejsc, do których trzeba wrócić, uzupełnić czy sprawdzić. W takich przypadkach wstawiam trzy literki "b" - bbb. Następnie polecam wyszukiwanie tych literek i robię co należy. Zakładkę taką stosuję w przypadku: 
- konieczności uzupełnienia imienia, bo przy pisaniu pamiętałem tylko nazwisko, 
- jeżeli nie pamiętałem daty wydarzenia, o którym piszę, 
- brakujących statystyk, a są one potrzebne. 
Można wstawiać inne litery, np. uuu, hhh, ddd. Nie jest istotne, jakie wstawiamy zakładki. Ważne jest, żeby wiedzieć, że w ten sposób można sobie pracę ułatwić. Nie należy natomiast stosować skomplikowanych ciągów znaków np.: "xuzkra0", bo trudno je zapamiętać i nie ma potrzeby aż tyle pisać. I jeszcze jedno, nie powinny to być np. trzy "x". W takim przypadku, komputer może nam czytać jako rzymską liczbę 30. 
Osoby widzące również stosują różne oznaczenia, najczęściej wyróżniają jakiś fragment tekstu zaznaczając go na czerwono lub zielono, piszą kropki w miejscach, w których trzeba coś wstawić itd. Sposoby te są jednak bezużyteczne dla osób niewidomych. Komputer kolorów nie czyta, a kropki może czytać, ale wówczas wściec się można przy słuchaniu. Komputer czyta wówczas każdą kropkę, każdy przecinek i pozostałe znaki pisarskie. Dlatego, na ogół, niewidomi wyłączają czytanie znaków przestankowych. 
Mam nadzieję, że moje uwagi przydadzą się komuś. Podałem sporo metod i funkcji znanych powszechnie. Często wiemy o jakiejś funkcji, ale nie znajdujemy dla niej zastosowania, na przykład zamiany dwóch spacji na jedną. Mam nadzieję, że przeczytanie o moich doświadczeniach zachęci kogoś do stosowania różnych ułatwień pracy z dużymi tekstami. 
 
 aaa 
2. OKULISTYKA, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE 
 
aaa 
2.1. Praca przed komputerem to problemy ze wzrokiem 
PAP 
 
Źródło: Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2011-01-24 
 
Blisko 90 proc. osób pracujących przed komputerem więcej niż trzy godziny dziennie, ma problemy ze wzrokiem. 
Do najczęstszych symptomów tzw. Computer Vision Syndrom (CVS) należą: ból oczu, suchość, pieczenie oraz niewyraźne lub podwójne widzenie. 
Najwięcej pacjentów, bo aż 41 proc. narzeka na ból oczu. Na suchość i pieczenie skarży się 37 proc. z nich. Tyle samo pacjentów z CVS cierpi na niewyraźne lub podwójne widzenie. 
Do innych zgłaszanych objawów należą zmęczenie oczu, podrażnienie i zaczerwienienie. 
Najczęstszym skutkiem długiej pracy z komputerem jest zespół suchego oka. Jedną z przyczyn jego powstawania jest znaczne zmniejszenie częstotliwości mrugania. Prawidłowo mrugamy około 20 razy na minutę. - Taka częstość mrugania zapewnia równomierne rozprowadzenie łez po powierzchni oka i jego prawidłowe nawilżenie. W trakcie pracy przy komputerze mrugamy 2-3 razy rzadziej. Powoduje to wysuszanie spojówki i rogówki, a w konsekwencji ból, pieczenie, uczucie suchości i zaczerwienienie oczu - zauważa dr Iwona Filipecka z Kliniki Okulus z Bielska-Białej. 
Osoby między 30. a 40. rokiem życia, stale pracując z komputerem narażone są na przedwczesną starczowzroczność. Powoduje ją m.in. zmniejszenie zakresu akomodacji, czyli odległości między najdalszym i najbliższym punktem, który widziany jest wyraźnie. Zwykle problem ten dotyka osoby po czterdziestce. 
Z kolei u dzieci i młodzieży często dochodzi do skurczu akomodacji, czyli trwałego napięcia mięśni rzęskowych i powstania krótkowzroczności akomodacyjnej. Takie osoby dobrze widzą z bliskiej odległości, ale mają problemy z widzeniem na odległość. 
Specjaliści tłumaczą, że podczas pracy z komputerem może występować również zjawisko tzw. podwójnego widzenia. Jest ono spowodowane osłabieniem odruchu zbieżnego ustawienia oczu przy patrzeniu z bliska, czyli tzw. konwergencji. W wyniku nieprawidłowego ustawienia gałek ocznych powstają dwa obrazy, które w korze potylicznej nie łączą się w jeden. 
Różnorodne badania wykazały również obniżenie czucia kontrastu u pacjentów pracujących wiele godzin przy komputerze. - Może to powodować gorsze widzenie lub zaburzenia widzenia u osób prowadzących pojazdy mechaniczne, szczególnie w gorszych warunkach pogodowych i nocą - przestrzega okulistka. 
 
 aaa 
2.2. Termiczna matryca odczytowa 
Justyna Rogowska 
 
Źródło: www.tyfloswiat.pl 
 
Do niedawna osoby niewidome mogły zapoznawać się z tekstem za pomocą punktowego pisma brajla, różnego typu linijek brajlowskich, a także syntezatorów mowy. Termiczna matryca odczytowa jest jednym z nowych sposobów percepcji grafiki, służących osobom niewidomym. Jak dotąd, używali oni różnych urządzeń opartych na technice punktów wypukłych, papieru pęczniejącego, a także innych zastosowań tyflografiki. 
Naukowcy z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie z powodzeniem wykonali termiczną matrycę odczytową. Omawiane urządzenie umożliwia przedstawianie grafiki przesyłanej do niego z komputera. Poniższy tekst przedstawia ogólną charakterystykę budowy urządzenia oraz jego zastosowanie. 
Opracowana matryca przypomina wielkością kartkę papieru o grubości 5-6 centymetrów. Urządzenie jest zbudowane z 294 mikromodułów Peltiera, ułożonych w 14 wierszy i 21 kolumn, pełniących rolę odwracalnych źródeł ciepła, które utrzymują zadaną temperaturę powierzchni dotykanej. 
Gładka powierzchnia sprawia, że swoim wyglądem matryca odbiega od klasycznych urządzeń brajlowskich. Za sprawą innowacyjnych zastosowań, udało się uzyskać stabilne zużycie energii. Wszystkie osoby niewidome, które podjęły się testów urządzenia, to uczniowie lub absolwenci Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niewidomych i Słabowidzących przy ulicy Tynieckiej w Krakowie. Konsultacje pozwoliły na zoptymalizowanie temperatury dotykanej powierzchni, a także dobranie odpowiedniej temperatury wyświetlanych znaków. Z przeprowadzonych na urządzeniu prób wynika, że w przeciwieństwie do roli opuszków palców przy rozpoznawaniu alfabetu brajla, w zastosowaniu matrycy termicznej większe znaczenie mają nadgarstki i całe dłonie. Opuszki są w tej metodzie mniej efektywne ze względu na większą grubość naskórka. 
Termiczna matryca odczytowa to urządzenie służące przede wszystkim do celów dydaktycznych, dzięki któremu można wyświetlać grafikę, którą następnie odczytywać będą osoby niewidome. Z przeprowadzonych z niewidomymi testów wynika, że zaprojektowane urządzenie w pełni spełnia swoją rolę. Testujący byli w stanie odczytywać grafikę, pismo, druk w brajlu, a także funkcję okresową oraz skomplikowane diagramy i wykresy. Wszystko to, co zostaje narysowane na ekranie, może być odzwierciedlone w sposób termiczny na matrycy. 
Co ciekawe, osoby testujące sprzęt do rozpoznania określonej treści potrzebowały zaskakująco krótkiego czasu. Według nawet najbardziej krytycznych i sceptycznych nauczycieli osób niewidomych, biorących udział w projekcie, jest to bardzo pomocne w nauczaniu urządzenie, szczególnie w przypadku przedmiotów ścisłych, takich jak matematyka, fizyka, biologia, a także wielu innych dziedzin. 
Wystarczy, że widzący nauczyciel narysuje jakiś przedmiot, a wykonany przez niego ruch myszą jest zamieniany na kształt np. kwadratu. Obraz kwadratu z ekranu zostaje przełożony na termiczne punkty, znajdujące się na matrycy. W rezultacie, wszystko co pojawia się na ekranie jest przekształcane w obraz termiczny. 
Termiczna matryca odczytowa z powodzeniem może stanowić uzupełnienie klasycznych urządzeń brajlowskich, służących do przekazywania tekstu. 
 
 aaa 
2.3. Niepełnosprawni łatwiej wypłacą pieniądze z bankomatów Millennium 
 
Źródło: Finanse Wyborcza.biz 
Data opublikowania: 2012-02-09 
 
Komunikaty głosowe, rozbudowane funkcje klawiatury numerycznej - to nowości, które mają pomóc osobom poruszającym się na wózkach inwalidzkich i niedowidzącym korzystać z bankomatów banku Millennium. 
 
Bank Millennium ma dzisiaj 571 bankomatów. Docelowo wszystkie będą dostosowane do obsługi przez klientów niepełnosprawnych - z dysfunkcją wzroku lub ruchu. Dzisiaj niektóre funkcje dostępne są we wszystkich bankomatach, a komunikaty głosowe w ponad połowie. 
Pierwsza zmiana może ułatwić życie osobom poruszającym się na wózkach inwalidzkich. Klient może bowiem używać klawiszy numerycznych, czyli tych, których używa do wprowadzania PIN-u, zamiast klawiszy funkcyjnych po bokach ekranu. Dzięki temu nie będzie musiał sięgać zbyt wysoko w okolice ekranu. 
"Każdemu klawiszowi funkcyjnemu została przypisana odpowiednia cyfra widoczna na ekranie bankomatu. Każdy bankomat można obsługiwać zarówno za pomocą klawiszy funkcyjnych, jak i numerycznych. Ułatwienie jest już dostępne we wszystkich bankomatach" - zapewnia bank Millennium. 
Osoby niedowidzące mogą wejść natomiast w specjalny tryb. Po naciśnięciu klawisza "5" klient zobaczy m.in. czarno-białe ekrany z większym kontrastem. To ułatwienie jest dostępne we wszystkich bankomatach Ponadto bankomaty wyposażono w komunikaty głosowe. "Można je usłyszeć, wpinając słuchawki w gniazdo słuchawkowe znajdujące się na froncie bankomatu. Komunikaty przekazują głosowo treści widoczne na ekranie. Dodatkowo słychać je zawsze tuż przed pojawieniem się ekranu do wyboru transakcji czy języka. Najlepszym przykładem jest tu popularny komunikat: Proszę włożyć kartę - informuje Millennium. Bankomaty nie są wyposażone w słuchawki. Trzeba mieć własne. Komunikaty głosowe w trybie dla osób z niepełnosprawnością wzroku można usłyszeć w polskiej i angielskiej wersji językowej. 
Rozwiązania wprowadzone przez Millennium testowała i opiniowała fundacja Audiodeskrypcja, której misją jest integracja społeczna osób niepełnosprawnych. 
- Mamy nadzieję, że wzorując się na Banku Millennium, niebawem i inne instytucje finansowe w Polsce otworzą się na osoby z niepełnosprawnością - mówi Tomasz Strzymiński, prezes fundacji. 
 
aaa 
2.4. Wersja dla osób niedowidzących 
 
Źródło: http://www.bosbank.pl 
 
Odpowiadając na społeczne zapotrzebowanie oraz kierując się wytycznymi UE i instytucji krajowych, wyposażyliśmy swoje strony internetowe w komplet mechanizmów umożliwiających osobom z dysfunkcjami wzroku korzystanie z informacji zamieszczonych w Internecie, tj.: Odsłuchiwanie treści strony. 
Widoczny w prawym górnym rogu artykułu odtwarzacz przypomina player plików mp3, z jakim możemy spotkać się w wielu serwisach. Można go uruchomić klikając myszką lub skrótem klawiaturowym (start - CTR+spacja, stop pauza - Enter, strzałki w prawo i lewo - 5s do przodu lub do tyłu). 
Czytanie strony można zatrzymać i ponownie uruchomić od zatrzymanego miejsca. Odtwarzacz pokazuje jak długo będzie trwało odczytanie treści strony. 
Jeśli ktoś nie ma czasu może zapisać treść w postaci dźwiękowej w pliku mp3 na swój komputer. 
 
Zmiana grafiki na kontrastową 
 
Widoczny w górnej części serwisu przycisk przełączania kontrastu strony (przy jednoczesnym powiększeniu czcionki) pozwala osobom z większą dysfunkcją wzroku, na komfortowe czytanie treści 
 
Powiększanie czcionki 
 
Widoczne w prawym górnym rogu artykułu literki AAA pozwalają na powiększenie treści artykułu w wersji ze zwykłym lub zmienionym kontrastem 
 
Wdrożenie tych mechanizmów to świadome działanie będące odpowiedzią na społeczny program przeciwdziałający cyfrowemu wykluczeniu osób z wadami wzroku. Większość firm wyposaża swoje strony internetowe jedynie w możliwość powiększania czcionki. My zdecydowaliśmy się na innowacyjne rozwiązania przyjazne dla osób z większymi dysfunkcjami wzroku. 
Przełączanie kontrastu strony (przy jednoczesnym powiększeniu czcionki) pozwala, np. osobom starszym ze słabym wzrokiem, na komfortowe czytanie treści. 
Osoby z dużym upośledzeniem wzroku, niewidome i takie, którym dłuższe czytanie sprawia trudności mogą odsłuchać treść. W tym celu został zaimplementowany syntezator mowy "IVONA" polskiej firmy iWebReader, który według niezależnych testów (raport przygotowany przez amerykańską organizację Voice Information Associates) nie ma sobie równych na świecie. 
Czytanie strony można zatrzymać i ponownie uruchomić od zatrzymanego miejsca. Jeśli ktoś nie ma czasu może zapisać treść w postaci dźwiękowej w pliku mp3 na swój komputer i przegrać na inne urządzenie, np. telefon. 
 
 aaa 
2.5. Muzeum Śląskie dla niewidomych i słabowidzących 
PAP 
 
 Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 Data opublikowania: 2012-01-21 
 
Strona internetowa Muzeum Śląskiego w Katowicach została dostosowana do potrzeb osób niewidomych oraz słabowidzących. Od czwartku mogą się one zapoznawać z zamieszczonymi na stronie informacjami oraz ilustracjami. 
Serwis Muzeum Śląskiego umożliwia nie tylko prawidłowe odczytywanie informacji przez osoby niewidome, m.in. z pomocą programów czytających JAWS i Window Eyes oraz programu Lunar, ale także dzięki powiększonej czcionce oraz większemu kontrastowi ułatwia zapoznanie się z materiałami osobom starszym lub słabowidzącym. 
- Gotowe są także opisy do ilustracji, w tym obrazów i grafik prezentowanych w naszym serwisie - powiedziała PAP Danuta Piękoś z Muzeum Śląskiego. 
Piękoś dodała, że inicjatywa jest następstwem projektów, które od ponad 2 lat muzeum realizuje z myślą o osobach z dysfunkcją wzroku. - Nasze projekty pozwalają osobom niewidomym i słabowidzącym poznać sztuki wizualne, szczególnie malarstwo, a także samo muzeum - dodała Piękoś. 
W 2011 roku Muzeum Śląskie odwiedziło ponad 300 osób niewidomych oraz słabowidzących. Większość z nich pojawiła się w muzeum z okazji otwarcia wystawy czasowej "Piękno dotyku", zrealizowanej we współpracy z Państwowym Muzeum Dotyku im. Homera w Ankonie we Włoszech. 
Ekspozycja obejmowała 30 eksponatów, w tym naturalnych rozmiarów kopię "Piety" Michała Anioła, oraz modele architektoniczne np. greckiego Partenonu, rzymskiego Panteonu czy florenckiej katedry Santa Maria del Fiore. Dotykanie eksponatów nie było zabronione, tylko wskazane. 
Z myślą o osobach niepełnosprawnych powstał także katalog muzealny zawierający reliefy obrazów oraz informacje w alfabecie Braille'a opisujące ekspozycje prezentowane w dwóch galeriach malarstwa polskiego. Pierwsza z nich obejmuje galerię malarstwa polskiego w latach 1800-1945, druga - po 1945 roku. 
 
 aaa 
3. ROZMOWA MIESIĄCA 
Z Zofią Krzemkowską rozmawia Stanisław Kotowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Z Zosią Krzemkowską znamy się od 1963 r. Poznaliśmy się na obozie zorganizowanym przez Zarząd Główny PZN w Łącku dla młodzieży uczącej się w szkołach średnich i studiującej na wyższych uczelniach. W rozmowie nie będę więc używał grzecznościowej formy "pani". 
Zofia Krzemkowska jest osobą całkowicie niewidomą. Obecnie jest emerytką, ale całe zawodowe życie związała z ośrodkiem rehabilitacji niewidomych w Bydgoszczy. Najpierw było to Krajowe Centrum Kształcenia Niewidomych (placówka Centralnego Związku Spółdzielni Niewidomych), a następnie Ośrodek Rehabilitacji i Szkolenia Niewidomych (zakład Polskiego Związku Niewidomych). Przez 35 lat była nauczycielką, uczyła brajla i innych przedmiotów rehabilitacyjnych. Przez 36 lat była redaktorką "Głosu Kobiety" - zredagowała 172 numery czasopisma. W czasopiśmie tym propagowała rehabilitację niewidomych, głównie kobiet. Jest autorką wielu referatów i setek artykułów, w większości o tematyce rehabilitacyjnej. Dlatego rozmowa nasza dotyczyć będzie głównie rehabilitacji osób niewidomych. Najpierw jednak kilka zdań z życia mojej rozmówczyni. 
 
S.K. - Masz bogate doświadczenia w pracy rehabilitacyjnej. Zanim powiesz naszym czytelnikom, czym według Ciebie jest rehabilitacja, najpierw opowiedz trochę o sobie. Może zacznij od wykształcenia. Do jakich szkół uczęszczałaś? 
 
Z.K. - Naukę rozpoczęłam w Ostrowie Wielkopolskim, gdzie ukończyłam pierwszą klasę szkoły powszechnej. Jak tylko mama dowiedziała się, że w Owińskach jest szkoła dla niewidomych, umieściła mnie w tej szkole i w internacie. Tam uczyłam się przez dwa lata, a następnie w Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w Bydgoszczy. Tu ukończyłam szkołę powszechną i dwuletnią szczotkarską szkołę zawodową. 
 
S.K. - Nie wiedziałem, że byłaś też szczotkarką. 
 
Z.K. - Tak, ale w zawodzie tym, w Spółdzielni Niewidomych "Gryf" w Bydgoszczy, pracowałam tylko rok. Jednocześnie uczęszczałam do wieczorowego liceum ogólnokształcącego. Nie było łatwo godzić pracę z nauką. Przeniosłam się więc do Kórnika, bo tam miała powstać średnia szkoła dla niewidomych. Zamieszkałam w domu dziecka w Blinie. W Kórniku uczyłam się przez trzy lata, a po maturze podjęłam studia historyczne na Uniwersytecie Poznańskim im. Adama Mickiewicza. Studia ukończyłam obroną pracy magisterskiej. 
 
S.K. - Przeszłaś więc dobrą rehabilitację. Przydało Ci się to w przyszłej pracy. Pozwól, że poinformuję naszych Czytelników, że obok Ryszarda Dziewy i może jeszcze kilku osób, jesteś najlepszą brajlistką w Polsce. Pięknie czytasz referaty i sprawozdania. Robisz to tak, że nikt, gdyby nie patrzył na Ciebie, nie zgadłby, że czytasz brajlem. 
 
Z.K. - Brajl jest podstawową moją techniką korzystania ze słowa pisanego. Uważam, że każdy niewidomy powinien posługiwać się tym pismem. 
 
S.K. - Ukończyłaś zatem studia historyczne. Kierunek ten chyba nie jest najbardziej przydatny w pracy z nowo ociemniałymi, z niewidomymi zaniedbanymi wychowawczo i rehabilitacyjnie, z osobami o złożonej niepełnosprawności. Jak Ty to widzisz? 
 
Z.K. 	To prawda, że ukończyłam Wydział Filozoficzno-Historyczny - kierunek Historia, ale na tym nie poprzestałam. Z pewnością historia nie ma szerszego zastosowania w rehabilitacji niewidomych. Dlatego na tym nie poprzestałam. Dokształcałam się przez całe życie. 
Ukończyłam Państwowy Instytut Pedagogiki Specjalnej w Warszawie - zakończony pracą dyplomową na temat: "Rewalidacja dorosłych niewidomych umysłowo upośledzonych". Praca ta poprzedzona była licznymi badaniami. Pisałam ją pod kierunkiem mgr Wandy Laskowskiej. 
 	Mam w swoim dorobku takie opracowania, jak: 
- "Rehabilitacja dorosłych niewidomych z dodatkowymi schorzeniami" - (współautor dyrektor Jan Remplewicz), 
- "Rola pedagoga w kształtowaniu postaw", 
- "Wychowanie przez pracę" (współautor dyrektor Sylwester Nowak). 
Powyższe prace zostały zamieszczone w "Przeglądzie Tyflologicznym" oraz w materiałach pokonferencyjnych. Organizatorami sympozjów i konferencji byli: prof. Aleksander Hulek i dyr. PZN - kierownik działy tyflologicznego ZG PZN Józef Mendruń. 
	Na łamach dwumiesięcznika "Głos Kobiety" prowadziłam stałą rubrykę: "Potrzebna rehabilitacja", w której wypowiadały się uczestniczki szkoleń rehabilitacyjnych. 
	Uczestniczyłam w szkoleniu organizowanym przez ZG PZN w Ustroniu Zawodziu, prowadzonym przez liderów ośrodków rehabilitacji w USA. Byłam też w Niemczech w Neuwied, w Koblencji i w Berlinie, a poza tym w Moskwie, Kisłowodzku, Erewaniu, Tbilisi, Belgradzie - wszędzie tam mogłam zwiedzić istniejące ośrodki rehabilitacji i miałam możność mówienia o polskiej rehabilitacji, szczególnie ociemniałych kobiet. W ramach pielgrzymek Krajowego Duszpasterstwa Niewidomych spotykałam się z niewidomymi na Sycylii, w Hiszpanii, na Ukrainie, gdzie też temat rehabilitacji się przewijał. 
 
S.K. - Rzeczywiście, nie spoczęłaś na laurach po ukończeniu studiów. Myślę, że bardzo przydatne były też Twoje doświadczenia, jako niewidomej uczennicy w ośrodkach dla niewidomych oraz w czasie nauki w liceum i na uczelni. 
 
Z.K. Oczywiście, że te doświadczenia były bardzo ważne, nie mniej ważne niż późniejsze zdobywanie wiedzy teoretycznej z zakresu rehabilitacji niewidomych. Można powiedzieć, że jedne i drugie wzajemnie się uzupełniały i w rezultacie dały chyba dobre przygotowanie do pracy rehabilitacyjnej. 
 
 S.K. - Tak, własne doświadczenia i rzetelna wiedza tyflologiczna stanowiły doskonałe połączenie i doskonałą podstawę pracy rehabilitacyjnej. 
Powiedz nam w skrócie, czym według Ciebie jest rehabilitacja niewidomych. 
 
Z.K. - 	Rehabilitacja jest procesem ciągłym. Jeśli ma być efektywna, musi spełniać określone warunki, o których szerzej warto porozmawiać. Każdy człowiek jest inny i do każdego należy inaczej podchodzić, inne stosować metody, układać indywidualne programy itp. Dlatego nie da się bardzo skrótowo przedstawić zagadnień rehabilitacyjnych. 
 
S.K. - W pełni się z Tobą zgadzam. Też mam sporo doświadczeń w tej dziedzinie i wiem, że nie są to łatwe sprawy. 
 
Z.K. - Masz rację. Przez 35 lat pracowałam bezpośrednio z dorosłymi: nowo ociemniałymi, z niewidomymi, ze słabowidzącymi, z niewidomymi ze złożoną niepełnosprawnością, z ociemniałymi z powodu cukrzycy, z głuchoniewidomymi. Były to osoby w różnym wieku i o różnym wykształceniu. 
Była to moja pierwsza praca po studiach i ostatnia przed przejściem na emeryturę. Miałam kontakt z tysiącami osób odbywających rehabilitację. Na swoim odcinku współuczestniczyłam w tym procesie. Był okres, że wyszukiwałam osoby potrzebujące pomocy rehabilitacyjnej - docierałam do zakładów karnych, do domów rodzinnych, do zapadłych - oddalonych wiosek, w których byli niewidomi potrzebujący rehabilitacji. Przekonywałam, informowałam, przełamywałam lęki i obawy, zachęcałam do opuszczenia domu i uczestnictwa w rehabilitacji. Nie zawsze kończyło się to sukcesem, nie do wszystkich potrafiłam dotrzeć. Były porażki, ale były też osiągnięcia. Tak bywa w życiu i tak było w mojej pracy. 
 
S.K. - Muszę stwierdzić, że nie mogłaś się nudzić. Miałaś różnorodne przypadki, często bardzo trudne, ale zawsze starałaś się z każdego "wycisnąć" ile się dało. Ty już pracowałaś w KCKN, kiedy ja podejmowałem pracę w Chorzowie. Jak pamiętasz, później wielokrotnie wizytowałem Twoje zajęcia, wiele rozmawialiśmy, bezpośrednio i korespondencyjnie wymienialiśmy doświadczenia. 
 
Z.K. - Pamiętam i mile wspominam ten czas. 
 
S.K. - To teraz czytelnikom "WiM" powiedz coś więcej o swojej działalności w Bydgoszczy. 
 
Z.K. - Cóż mogę dodać, chyba to, że byłam tyflopedagogiem, oligofrenopedagogiem, zatrudnionym w Bydgoskim Ośrodku Rehabilitacji Zawodowej, który prowadził 10-miesięczne szkolenia, w Krajowym Centrum Kształcenia Niewidomych, w Ośrodku Rehabilitacji i Szkolenia Niewidomych (była to ta sama placówka, zmieniająca swoją nazwę i zakres działania). 
 
S.K. - Tak, Bydgoszcz była silnym ośrodkiem rehabilitacji. 

Z.K. - 	Właśnie, pracowałam pod mądrym kierownictwem niewidomego dyrektora Józefa Buczkowskiego i innych następujących po nim dyrektorów. 
 
 S.K. - To bardzo ważne, ale dużo zależy również od ucznia. Ty byłaś sumienną uczennicą i twórczo przyswajałaś przekazywane Ci sugestie. Wiem, że nie tylko czerpałaś z doświadczeń znanych tyflopedagogów, ale również z doświadczeń Twoich uczniów. 
 
Z.K. - 	Tak jest. Utrzymywałam wieloletnią systematyczną korespondencję brajlowską z osobami ociemniałymi, które odbyły rehabilitację, konfrontowały uzyskane w jej wyniku korzyści i zaobserwowane u siebie braki. Ich uwagi, opinie i wnioski starałam się realizować w mojej pracy rehabilitacyjnej. Również część przemyśleń, które przekazuję w tej rozmowie, podbudowana jest wypowiedziami osób, które usiłowałam rehabilitować. 
 
S.K. - Z własnego doświadczenia wiem, że tak zdobywana wiedza jest bardzo cenna. 

Z.K. - Właśnie, 	bydgoski ośrodek rehabilitacji jest kopalnią wiedzy o osobach tracących wzrok w różnych okolicznościach, np. nagle, stopniowo, wskutek choroby, w wypadku komunikacyjnym, przy pracy, w domu, z powodu starości, na skutek czynników, które powodują całkowitą utratę wzroku lub tylko częściową. Trzeba chcieć zauważyć tych, którzy z różnych względów wymagają od nas szczególnej rehabilitacji i pomocy, wsparcia, właściwego podejścia, ukierunkowania, nawiązania kontaktu z rodziną, nawet po opuszczeniu Ośrodka. 
 
S.K. - Poruszyłaś bardzo ważne problemy rehabilitacyjne, które chyba w praktyce nie zawsze są doceniane. 
 
Z.K. - Jest to praca niewymierna, często niezauważalna przez zwierzchników, wymaga dużo czasu, ale potrzebna i doceniana przez osoby rehabilitowane. To jest ważniejsze niż zauważenie i docenienie przez szefów. 
 
S.K. - Nie wszystkich stać na takie zaangażowanie, na taką pracę. 

Z.K. - Niestety, to prawda, ale żeby pomagać ludziom, wymienione czynniki trzeba uwzględnić przy planowaniu rehabilitacji. Nie może ona być taka sama dla wszystkich uczestników. Konieczna jest indywidualizacja, z uwzględnieniem: możliwości, potrzeb, zainteresowań i motywacji, a także zróżnicowanego czasu trwania. Jest to czasochłonna praca, ale inaczej nie będzie dobrych rezultatów. Innej pomocy i innych metod wymagają niewidomi diabetycy, głuchoniewidomi obarczeni innymi schorzeniami, młodzi, starzy, kobiety, mężczyźni. Trzeba je uwzględnić w proponowanym programie rehabilitacyjnym. 
 
S.K. - Od czego zaczynałaś pracę rehabilitacyjną z nową osobą? 
 
Z.K. - Pracę należy 	rozpocząć od zdiagnozowania każdego przypadku w oparciu o posiadane dokumenty, rozmowy z zainteresowanymi, z członkami rodziny (jeśli jest to możliwe). Pomijanie jej jest błędem, trzeba przekonać o potrzebie rehabilitacji i kontynuowaniu jej w miejscu zamieszkania, nawet w oparciu o przekazane na piśmie informacje i wskazówki. Trzeba podkreślać szkodliwe wyręczanie, ograniczanie samodzielności, stosowanie zakazów, potrzebę włączenia w życie rodzinne, planowanie dnia, przydział obowiązków rehabilitowanemu po zakończeniu rehabilitacji. 
 
S.K. - Często się słyszy od osób pracujących, zwłaszcza z niewidomymi i słabowidzącymi dziećmi oraz z osobami nowo ociemniałymi, że matki, żony, innych członków rodziny należy trzymać jak najdalej od osób rehabilitowanych w okresie trwania rehabilitacji. Czy zgadzasz się z takim poglądem? 
 
Z.K. - Rzeczywiście, czasami członkowie rodziny utrudniają proces rehabilitacji wszelkimi sposobami. Nie zgadzam się jednak, że trzeba ich trzymać jak najdalej od zajęć rehabilitacyjnych. Członek rodziny powinien mieć możność przyjrzenia się metodom rehabilitowania ociemniałego. Trzeba znaleźć dla niego czas, wyjaśniać wątpliwości, nie traktować jako intruza, nawet jeśli jego wypowiedzi są kontrowersyjne i my się z nimi nie zgadzamy. Członków rodziny powinniśmy traktować jako naszych pomocników, a nie wtrącających się niepotrzebnie. Oni - podobnie jak rehabilitowani - potrzebują psychicznego wsparcia, rady, jak dalej postępować, wysłuchania ich, ukierunkowania dalszych poczynań, a przede wszystkim rzetelnej, aktualnej, kompetentnej informacji. Mają do tego prawo. 
 
S.K. - Jest to działalność bardzo czasochłonna i nie zawsze dobrze przyjmowana. Nauczyciel prowadzący zajęcia rehabilitacyjne, najczęściej nie może sobie pozwolić na poświęcanie uwagi również członkom rodziny. 
 
 Z.K. - 	Masz rację, ale nauczyciel czy instruktor nie pracuje sam. Przy oddziaływaniu na rehabilitowanego i rodzinę, do której przecież wkrótce wróci rehabilitowany i spędzi z nią często całe dalsze życie, szczególną rolę powinni odgrywać tyflopsycholog i tyflopedagog z doświadczeniem, ze znajomością problematyki niewidomych. 
Niełatwo jest o takich specjalistów. Specjalność wychowawczo-opiekuńcza jest raczej przydatna w pracy z dziećmi, a nie z dorosłymi. Tu przydałaby się andragogika (nowoczesne nauczanie dorosłych). Nie powinni rehabilitować, jak to się niekiedy zdarza, kierowcy, recepcjoniści, pielęgniarki, chyba że jest to związane z ochroną zdrowia. Przeszkolenie na miejscu, podczas pracy - na krótkim kursie, nie zapewnia właściwego przygotowania i wysokich kwalifikacji. Przyuczeni, przezawodowani, mający pierwszy kontakt z niewidomymi nie powinni zajmować się rehabilitacją. Na nowo ociemniałych nie można eksperymentować. 
 
S.K. - To prawda, ale skąd brać doświadczonych specjalistów? 
 
Z.K. 	- Trzeba starać się zatrudniać osoby z odpowiednim, specjalistycznym wykształceniem. Nowo zatrudnianych, młodych, bez doświadczeń trzeba właściwie wprowadzić do tej pracy. Śledzić ich działania, wspólnie je omawiać, korygować popełniane błędy. Zlecać do przeczytania odpowiednie lektury o niewidomych, ukazujące się na rynku wydawniczym. Obowiązkiem powinno być czytanie przez nowo zatrudnionych pracowników prasy środowiskowej i przekazywanie informacji o jej treści osobom rehabilitowanym. Konieczne jest też dokształcanie się w czasie pracy poprzez samokształcenie. 
 
S.K. - Czy z Twoich doświadczeń wynika, że lepiej sprawdzają się w rehabilitacji instruktorzy niewidomi czy widzący. 
 
Z.K. - 	To zależy od rodzaju zajęć. Z pewnością jednak wśród zatrudnionych powinni być odpowiednio przygotowani niewidomi i słabowidzący, a jeśli nie ma takich pracowników, należy zapraszać niewidomych fachowców na poszczególne zajęcia. 
 
S.K. - Rozumiem, że Twoim zdaniem niezbędny jest przykład. Niewidomi nauczyciele czy instruktorzy są takim przykładem. 
 
Z.K. - To oczywiste, dlatego na prowadzone zajęcia z kandydatami na telefonistów zapraszałam słabowidzącego telefonistę ze szpitala - na zajęcia z osobami przygotowującymi się do pracy jako masażyści - pracującego niewidomego masażystę. Na zajęcia z z osobami przechodzącymi szkolenie z zakresu rehabilitacji podstawowej zapraszałam niewidomego z psem przewodnikiem, przewodniczącego koła PZN, bibliotekarkę, całkowicie niewidomą kobietę wykonującą samodzielnie czynności domowe itp. 
 
S.K. - Niestety, tak postępować można tylko w przypadku osób, które uczestniczą w szkoleniu. 
 
Z.K. Niezupełnie. Można to robić również za pośrednictwem prasy środowiskowej. Będąc zaprzyjaźnioną z redakcją "Pochodni", prosiłam o przekazywanie mi bezpłatnie niewykorzystanych egzemplarzy "Pochodni" czarnodrukowej i rozdawałam je rehabilitowanym. Był to dla wielu pierwszy kontakt z tym pismem. Zapotrzebowanie było duże. Sama brajlem odczytywałam wybrane, mogące ich zainteresować artykuły z różnych czasopism. Zachęcałam do dyskusji nad nimi. Takie tematy jak: oczekiwania pod adresem koła PZN, gdzie znaleźć potrzebną informację, dostępny sprzęt rehabilitacyjny, jego pokaz, możliwość nabycia (ten ostatni jest nadal kontynuowany) były dla wielu interesujące. Było to przygotowanie do dalszej samorehabilitacji, do korzystania z doświadczeń i wiedzy rehabilitacyjnej za pośrednictwem prasy środowiskowej. 
 
 S.K. - To były dobre metody zaszczepiania potrzeby sięgania do prasy środowiskowej. Wiem, że niektórzy Twoi byli uczniowie są teraz czytelnikami również "Wiedzy i Myśli". W miesięczniku tym staram się zamieszczać artykuły o charakterze rehabilitacyjnym. Ale wracajmy do Twoich doświadczeń. 
Nauczyciel czy instruktor, niestety, ma ograniczone możliwości oddziaływania. Może pracować tylko z grupą, w której ma zajęcia. 

Z.K. - O, niezupełnie. Miałam warunki, żeby pracować również poza planowymi zajęciami oraz z osobami, z którymi nie miałam zajęć. Prowadziłam codzienne audycje w zakładowym radiowęźle z licznym udziałem rehabilitowanych. Uczyłam pisma brajla i mogłam tak zaplanować zajęcia, by znaleźć czas na omówienie interesujących ich spraw. Dla zainteresowanych pismem punktowym - organizowałam indywidualne - pozalekcyjne zajęcia i uczyłam tego pisma. Efekty były widoczne. Był też czas na rozmowy potrzebne wielu z nich. 
 
S.K. - No tak, ale nie wszędzie są takie warunki i nie każdy pracownik rehabilitacji jest tak zaangażowany, jak Ty byłaś. 
 
Z.K. - Może i tak, ale ja mogłam i chciałam pracować. 
 
S.K. - Myślę, że bardzo ważne jest to przygotowanie do dalszej samorehabilitacji. Już sporo o tym powiedziałaś. Czy mogłabyś coś dodać na ten temat? 
 
 Z.K. - 	Trzeba mówić osobom rehabilitowanym o działalności, strukturach organizacyjnych PZN, innych organizacjach i fundacjach działających na rzecz niewidomych, o dostępnych wydawnictwach, prasie środowiskowej, warunkach jej prenumeraty, bibliotekach, internecie jako źródle informacji, trudnościach i osiągnięciach niewidomych, zwłaszcza jeśli odbywają rehabilitację po raz pierwszy. Powinni o tym mówić wszyscy pracownicy przy różnych okazjach i dzielić się nabytą wiedzą. 
Pamiętam niewidomego nauczyciela, który prowadził cykl wykładów: wybrane zagadnienia z tyflologii. Zajęcia te okazały się bardzo interesujące dla słuchaczy. 
 
S.K. - Przez kilka lat prowadziłem pogadanki tyflologiczne w chorzowskim zakładzie rehabilitacji. To były rzeczywiście potrzebne zajęcia. Można było omówić wiele spraw w sposób neutralny. Omawiałem ogólne problemy rehabilitacyjne tak, żeby każdy mógł odnaleźć w nich swoje doświadczenia. 
 
Z.K. - I o to chodzi, żeby słuchacze rozpatrywali zagadnienia teoretyczne, a wyciągali praktyczne wnioski. 
 
S.K. - Jakie jeszcze warunki powinny być spełnione, żeby można było dobrze prowadzić zajęcia rehabilitacyjne? 
 
Z.K. - 	Poza skompletowaniem właściwie przygotowanej kadry, o wysokich kwalifikacjach, konieczne jest zapewnienie środków na wymianę sprzętu w pracowniach, np. maszyn, podręczników, które niszczą się wskutek korzystania z nich przez wiele osób. 
 
 S.K. - A jakie warunki powinien spełniać program rehabilitacji? 
 
 Z.K. - 	W naszych warunkach nie było większych możliwości dobierania możliwie jednolitych grup osób rehabilitowanych. Dlatego program zajęć powinien być zróżnicowany. Jedni podejmują rehabilitację po raz pierwszy, inni "wędrują" z turnusu na turnus, jest to dla nich "swoisty sposób na życie". Dla niektórych - zagubionych po utracie wzroku, zdezorientowanych, bezradnych, nieumiejących się odnaleźć w nowej sytuacji, zajmujących wcześniej ważne kierownicze stanowiska, należy opracować i realizować indywidualny program pobytu, często wydłużony w czasie i obejmujący tylko te najbardziej mu potrzebne zajęcia, a niekoniecznie wszystkie zaplanowane. 
Inne programy obowiązywać powinny osoby starsze, które mają różne problemy związane z niewidzeniem. Wiele spraw jest już poza nimi. Zupełnie innego wymagają osoby młode, przed którymi całe życie. Inne metody pracy potrzebne są słabowidzącym. Można też w tej grupie zwiększyć tempo pracy. 
	Harmonogram dnia nie powinien być przeładowany obowiązkowymi zajęciami, bo przebywający przez dłuższy czas w domu bezczynnie, bez pracy, nie są w stanie przestawić się na wykonywanie nadmiaru obowiązków, ponieważ szybko się męczą, stają się podenerwowani i się dekoncentrują. Najważniejszy powinien być człowiek, jego sprawność fizyczna i umysłowa, dobre samopoczucie, a nie realizacja programu za wszelką cenę. 
 
S.K. - To prawda. A czy widzisz potrzebę organizowania zajęć pozalekcyjnych, dostosowanych do zainteresowań osób rehabilitowanych? 
 
 Z.K. - To oczywiste, nie wyobrażam sobie szkolenia bez takich zajęć. 	Ważną rolę do spełnienia ma tu dobrze przygotowany pracownik kulturalno-oświatowy, który powinien starać się rozwijać ich zainteresowania i uzupełniać rehabilitacyjne zajęcia. Dobry kaowiec może nauczyć zagospodarowywania wolnego czasu, odkryć zainteresowania rehabilitowanych i wskazać, jak można zaspokajać potrzeby kulturalne. Może to procentować w przyszłości. 
 
S.K. - Jak oceniasz rehabilitację niewidomych prowadzoną na turnusach rehabilitacyjnych? 
 
Z.K. - 	14-dniowy turnus rehabilitacyjny, a właściwie 10-dniowy po odliczeniu niedziel, dni przyjazdu i odjazdu nie jest wystarczający na kurs rehabilitacji podstawowej. Może to być jedynie wprowadzenie do tych zagadnień. 
Ponadto 	organizowanie takich turnusów w ośrodkach leczniczo-wypoczynkowych nie pozostawia czasu na rehabilitację. Zajmuje go wypoczynek, zabiegi lecznicze, życie towarzyskie. 
 
 S.K. - W pełni się z tym zgadzam. Cóż, obecnie niemal cała rehabilitacja dorosłych niewidomych i ociemniałych sprowadza się do turnusów. 
Czy z Twoich doświadczeń wynika, że istnieją ociemniali o jakichś szczególnych potrzebach rehabilitacyjnych? 
 
 Z.K. - 	W bydgoskim ośrodku były warunki wyłonienia i zajęcia się osobami, które miały bogate doświadczenia zawodowe przed utratą wzroku. Można było dostosować zajęcia rehabilitacyjne do ich potrzeb i oczekiwań. Za moich czasów było takich osób kilkanaście. Wśród nich: nauczyciele, pracownicy naukowi, duchowni, inżynierowie, prawnicy, policjanci, sportowcy itp. Z nieżyjących już wymienię: inż. Jana Rodańskiego - prezesa ZWiN PZN, Kazimierza Latoszewskiego wiceprezesa CZSN - obaj z Warszawy, Mariana Mikołaja Kaczmarka - twórcy ośrodka w Ciechocinku. Z żyjących: dr Hannę Wysocką - pracownika naukowego SGGW, Wiesława Pawłowskiego - instruktora nauki brajla - oboje z Warszawy. 
Kilkadziesiąt osób uzyskało w bydgoskim ośrodku świadectwo dojrzałości, z tego kilkunastu kontynuowało studia wyższe. Wielu zdobyło zawody: telefonisty, organisty, w zakresie telepracy, w razie potrzeby uczyli się posługiwać komputerami, zwłaszcza korzystać z internetu. Początkiem nowej drogi życiowej wielu osób była właśnie odbyta u nas rehabilitacja podstawowa. 
 
S.K. - To cieszy, jeżeli można było komuś pomóc odnaleźć sens życia mimo utraty wzroku. Czy osoby rehabilitowane doceniały pomoc, z jakiej mogły skorzystać. 
 
Z.K. - 	Uczestnicy bydgoskiej rehabilitacji cenią ją. Mówią publicznie, także piszą na łamach prasy środowiskowej i w bezpośredniej korespondencji do nas, że było im z nami dobrze, że chętnie wróciliby raz jeszcze, niektórym się to nawet udaje. Cenią kontakt z pracownikami, wymieniają po nazwisku, nawet po latach, tych którzy okazali im dobroć, zrozumienie, mieli dla nich czas, tworzyli serdeczną atmosferę. Dziękują za przekazaną wiedzę, praktyczne umiejętności przydatne w dalszym życiu, za wsparcie psychiczne, nie widzą dalszego życia w czarnych kolorach, jak przed przybyciem do ośrodka. To cieszy, że ktoś docenia niełatwą pracę. "Człowiek wart jest tyle, ile daje z siebie innym". 
 
S.K. - Kończy się nasza rozmowa. Co na zakończenie mogłabyś powiedzieć o rehabilitacji niewidomych? Jak się wydaje, ostatnio nie jest ona w cenie. 
 
Z.K. - 	Dobra, efektywna rehabilitacja może tworzyć podwaliny życia w nowej sytuacji, zwiększyć własną samodzielność, uświadomić własną wartość i braki, jakie jeszcze istnieją. Może ukierunkować, gdzie trzeba szukać pomocy i informacji, gdy jest ona potrzebna. Ważne jest też uświadomienie, że osoby ociemniałe nie są pozostawiane same sobie, jeśli nawet z różnych przyczyn nie podejmą pracy zawodowej, mogą się włączyć do działalności na rzecz innych. 
Pisałam o tym szerzej w pracy konkursowej BC na temat "Wszyscy piszemy historię 2011". 
 
S.K. - Raz jeszcze gratuluję zajęcia I miejsca w tym konkursie. Publicystyka to Twoja druga pasja, chociaż ściśle wiąże się z rehabilitacją. 
Na zakończenie powiedz nam o swoich zainteresowaniach pozazawodowych. 
 
Z.K. - To tak króciutko, bo i tak nasza rozmowa jest bardzo długa. Lubię: 
- czytać książki, zwłaszcza biografie, 
- czytać prasę brajlowską, 
- muzykę poważną, zwłaszcza słuchać ją bezpośrednio w filharmonii, 
- spacery, uczestniczyć w wycieczkach i pielgrzymkach. 
 
S.K. - Dziękuję za rozmowę, która może okazać się inspirująca dla niektórych naszych czytelników. Być może ułatwi również działaczom społecznym udzielanie pomocy niewidomym, a zwłaszcza nowo ociemniałym. 
Myślę także, że władze stowarzyszeń i fundacji działających w naszym środowisku wyciągną z Twoich przemyśleń wniosek, jak ważne jest korzystanie z doświadczeń osób, które w ciągu życia zgromadziły solidną wiedzę tyflologiczną i bogate doświadczenia. 
Raz jeszcze dziękuję. 
Stanisław Kotowski 
 
 aaa 
4. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE 
 
 aaa 
4.1. "Republika Marzeń" Fundacji Anny Dymnej ogłasza konkurs poetycki dla osób niepełnosprawnych pod hasłem "Słowa, dobrze, że jesteście". 
 
Źródło: Informacja organizatora konkursu 
 
Udział w konkursie mogą wziąć osoby niepełnosprawne powyżej 16 roku życia, które piszą wiersze. Mogą to być osoby piszące rękami, ustami, stopami, a nawet powiekami (za pomocą specjalnych programów komputerowych). Technika pisarska nie jest ważna, najistotniejsza jest poezja. 
 
Prace można składać do 31 marca 2012 r. 
 
Nagrodą główną dla laureatów oraz osób wyróżnionych w konkursie będzie wydanie wspólnego tomiku poezji. Przewidziane są także nagrody pieniężne w wysokości: 
- I miejsce - 5000,00 zł 
- II miejsce - 3000,00 zł 
- III miejsce - 2000,00 zł 
 
Termin nadsyłania prac - do 31 marca 2012 r. 
Rozstrzygnięcie konkursu - 15 maja 2012 r. 
Wręczenie nagród - 10 czerwca 2012 r., podczas IX Ogólnopolskich Dni Integracji "Zwyciężać Mimo Wszystko" na Rynku Głównym w Krakowie. 
 
- Skąd pomysł na konkurs? 
 
Talent jest stanem umysłu. Dlatego wierzymy, że w całej Polsce spotkać można osoby obdarzone nadzwyczajnymi uzdolnieniami, również pośród osób niepełnosprawnych. Chcemy pomóc im zaistnieć właśnie poprzez ten konkurs. W przyszłości pragniemy zorganizować podobny konkurs dla osób uzdolnionych plastycznie - wyjaśnia Paulina Walotek, koordynator konkursu. 
 
Nadesłane wiersze oceni profesjonalne jury w składzie: Anna Dymna, Janina Graban, Józef Baran, Leszek Aleksander Moczulski i Adam Ziemianin. 
 
Każdy z uczestników konkursu powinien przesłać, pięć utworów poetyckich wraz z wypełnionym formularzem zgłoszeniowym, który znajduje się na stronie: 
www.republikamarzen.org 
drogą elektroniczną lub pocztą, na adres email: 
biuro@republikamarzen.org 
z dopiskiem "Konkurs poezji" 
lub pocztą tradycyjną, na adres: 
"Republika Marzeń" Fundacji Anny Dymnej 
ul. Prof. Stefana Myczkowskiego 430-198 Kraków 
z dopiskiem "Konkurs poezji". 
 
Szczegółowe informacje na temat konkursu oraz regulamin znajdują się: 
www.republikamarzen.org. 
 
aaa 
4.2. Nowe czasopisma w e-Kiosku 
 
Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
 Data opublikowania: odnośnie miesięcznika "Bluszcz" - 2012-01-24, a odnośnie miesięcznika "PC World" - 2012-01-30 
 
Szanowni Państwo, Drodzy Czytelnicy Kiosku z prasą dla niewidomych! 
 
Mazowieckie Stowarzyszenie Pracy dla Niepełnosprawnych "De Facto", informuje o wprowadzeniu do oferty Kiosku nowych czasopismm. 
 
1) "Bluszcz" - ilustrowany tygodnik kobiecy, wydawany w Warszawie w latach 1865-1939. W 2008 warszawskie wydawnictwo Elipsa Sp. z o. o. wznowiło wydawanie magazynu i jest on wydawany do dziś jako miesięcznik. 
Od listopada 2010 redaktorem naczelnym jest Rafał Bryndal. To satyryk i dziennikarz, który od wielu lat pracuje w Radiu Zet. Obecnie przeprowadza również wywiady dla "Gazety Telewizyjnej" (Agora). Pod redakcją Rafała Bryndala "Bluszcz" stał się miesięcznikiem kulturalnym. 
W nowej odsłonie miesięcznik stawia na literaturę - pojawiają się w nim fragmenty książek, jest też więcej poezji, recenzji literackich i muzycznych, a także m.in. tekstów o sztuce współczesnej i teatrze. 
W magazynie publikowane są felietony: Ignacego Karpowicza, Zbigniewa Mentzla, Romana Kurkiewicza i Wojciecha Krzyżaniaka. Recenzje literackie pisze Wojciech Kałużyński, zaś muzyczne - Bartek Winczewski. 
Współpracownikami "Bluszcza" są też m.in.: Wojciech Mecwaldowski, Michał Rusinek, Katarzyna Grochola, Juliusz Machulski, Małgorzata Kalicińska czy Maciej Maleńczuk. 
Od lutego czytelnicy internetowego Kiosku z prasą dla niewidomych, będą mogli czytać miesięcznik "Bluszcz" na stronie: 
http://ekiosk.defacto.org.pl/ 
 
2). "PC World" - największy w Polsce miesięcznik użytkowników komputerów PC - istnieje na rynku już 20 lat. Dłużej niż największe polskie dzienniki, dłużej niż wszystkie prywatne telewizje. Dłużej wreszcie niż jakikolwiek obecny na rynku tytuł poświęcony komputerom. Wydawany jest w Warszawie przez IDG Poland. 
Miesięcznik zawiera opisy produktów i wydarzeń na rynku komputerowym, w podziale na: Ważne, Ciekawe, Sprzęt, Osprzęt, Systemy, Programy, Internet, Bezpieczeństwo, Know how. 
Niebawem czytelnicy internetowego Kiosku z prasą dla niewidomych, będą mogli czytać miesięcznik "PC World"na stronie: 
http://ekiosk.defacto.org.pl/ 
 
Osoby zainteresowane prenumeratą czasopism, proszę o przesłanie zamówienia na adres poczty elektronicznej: 
biuro@defacto.org.pl 
 
Z pozdrowieniami 
Ewa Ćwiek, Stowarzyszenie De Facto 

 aaa 
4.3. Zobaczyć Indie 
Witold Kondracki i Anna Rowińska 
 
 Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos - Informacja przekazana przez Fundację Vis Maior 
Data opublikowania: 2012-02-02 
 
Zapraszamy osoby niedowidzące i niewidome z przewodnikami na wyprawę do Indii. 
Planowany termin wyjazdu - sierpień 2012r., czas trwania około czterech tygodni. 
Chcemy zwiedzić ważne dla kultury indyjskiej miejsca: Bombaj, Aurangabad, Waranasi, Agrę, Delhii i Manali (Himalaje). 
Koszt wyjazdu - bilet lotniczy (ok. 2 - 2,5 tys. zł) i 25$ (ok. 80 zł) na każdy dzień pobytu, wiza indyjska (ok. 200 zł). 
Bilet lotniczy będziemy kupować w drugiej połowie kwietnia. 
Na miejscu będziemy mieszkać w hotelach, podróżować pociągami i autobusami. Ilość miejsc ograniczona. 
Jestem niewidomy. Do Indii i innych krajów Azji Południowej wyjeżdżałem wielokrotnie. W zeszłym roku zorganizowałem wyjazd z osobami niedowidzącymi do Tajlandii, Kambodży i Laosu. 
Bliższe informacje o organizatorze są zawarte w artykule, który można znaleźć w Googlach - Kondracki Witold, Integracja. 
Jeśli ktoś z Państwa jest zainteresowany uczestnictwem w wyprawie, może skontaktować się ze mną telefonicznie: 
666 343 929. 
Udzielę szczegółowych informacji i postaram się odpowiedzieć na wszystkie pytania. 
 
 aaa 
4.4. Towarzystwo Pomocy Całkowicie Niewidomym KRET 
 
Źródło: Wybór własny "WiM" z http://tpcnkret.wordpress.com 
 
 Towarzystwo powstało i znajduje się w trakcie rejestracji. Podajemy najważniejsze fragmenty informacji i statutu Towarzystwa. Osoby zainteresowane mogą wejść na podaną wyżej stronę internetową i zapoznać się z całością informacji oraz ze statutem Towarzystwa. 
 ****** 
 Zapraszamy wszystkich nie mogących już całkowicie posługiwać się wzrokiem oraz tych, którzy rozumieją ich troski i radości. Pragniemy, by dzięki tej stronie człowiek całkowicie niewidomy poczuł, że nie jest sam ze swoimi problemami. Internet stał się naszą wielką szansą, aby nie czuć się już nigdy osamotnionym. Natomiast, każdy kto będzie chciał pomagać takim ludziom, dowie się tutaj jak to robić, by przynosząc radość i ulgę zdobywać uśmiech i serca. Zapraszamy! 
Jeśli Twój bliski lub sąsiad jest całkowicie niewidomy, to zaproś go do swojego komputera.Z góry dziękujemy! 
 *** 
 Założycielami TPCN "Kret" są osoby całkowicie niewidome, które same będąc aktywnymi w życiu i sporcie, chcą coś zrobić dla tych, którym jest trudniej. Chcą pokazać, że często wystarczy przełamać strach i własną słabość, aby zacząć realizować swoje marzenia. Niestety otaczająca nas rzeczywistość tego nam nie ułatwia. Wiele naszych problemów nie spotyka się ze zrozumieniem władz i otoczenia. Nasz wspólny głos będzie lepiej słyszalny i przyniesie lepszy skutek. 
 *** 
 Z postanowień Statutu 
 *** 
 par. 3 
Terenem działania Towarzystwa jest obszar Rzeczpospolitej Polskiej, z siedzibą władz we Włocławku, ul. Wyspiańskiego 4/10 
 *** 
 par. 5 
1. Podmiotem działań Towarzystwa są osoby całkowicie niewidome 
Za całkowicie niewidomą uważa się wg kryteriów medycznych - posiłkując się definicją International Blind Sports Federation, osobę, która na skutek ciężkiego uszkodzenia narządu wzroku nie dostrzega światła przez lepsze oko lub posiada słabe dostrzeganie światła, jednak bez możliwości rozpoznawania kształtu dłoni z jakiejkolwiek odległości, z jakiegokolwiek kierunku. Wg kryteriów funkcjonalnych: osoba ta nie mogąc posługiwać się wzrokiem w każdych warunkach i sytuacji, napotyka bardzo duże trudności we wszystkich sferach życia w tym szczególnie zaspokajaniu potrzeb bytowych, zatrudnianiu i rehabilitacji, a także w poruszaniu się, dostępie do informacji i komunikowaniu. 
2. Towarzystwo działa na rzecz stwarzania warunków społecznych i prawnych do rozwoju osobowości, kształcenia, podejmowania zatrudnienia, aktywności sportowej i turystycznej, dostępu do rehabilitacji, lecznictwa, Internetu, mediów dóbr kultury itp. Towarzystwo szczególnie przeciwstawia się wszelkim formą izolacji, a także wykluczania społecznego osób całkowicie niewidomych, które ze względu na ciężki i unikatowy charakter niepełnosprawności potrzebują specjalnej pomocy w wykonywaniu czynności we wszystkich sferach życia, korzystania z uprawnienia do wolności sumienia i wyznania, czynnego i biernego prawa wyborczego, funkcjonowaniu w rodzinie i społeczeństwie. 
3. Towarzystwo reprezentuje swoich członków wobec organów naczelnych państwa, administracji rządowej i samorządu terytorialnego, stowarzyszeń oraz innych instytucji. 
par. 6. 
1. Cele działalności Towarzystwa to: 
1) Podjęcie działań na rzecz ustanowienia w orzecznictwie ds. ustalania inwalidztwa niepełnosprawności pod nazwą "osoba całkowicie niewidoma" i zaliczaniu do niego dzieci, kobiet, i mężczyzn, zgodnie z definicją z par 5.1 a w ślad za tym dostarczanie właściwych świadczeń i ulg, oraz stymulowanie działań wyspecjalizowanych służb pomocy społecznej na rzecz osób całkowicie niewidomych. Także ich szkolenia i działania w kierunku wyposażania każdej osoby całkowicie niewidomej w sprzęt specjalistyczny dla tego rodzaju niepełnosprawności w tym komputerowy z oprogramowaniem do bezwzrokowego posługiwania się nim i bezpłatnym dostępem do Internetu. 
2) Zwiększanie potencjału organizacyjnego Towarzystwa. 
3) Zwiększanie świadomości społeczeństwa na temat osób całkowicie niewidomych i działalności Towarzystwa. 
4) Pozyskiwanie środków na działalność statutową Towarzystwa. 
2. Cele wymienione w par. 6, ust.1 Towarzystwo realizuje poprzez: 
1) Wyszukiwanie i rejestrowanie osób całkowicie niewidomych oraz ocenę ich potrzeb. 
2) Inspirowanie prac legislacyjnych dotyczących uregulowań związanych z osobami całkowicie niewidomymi, na wszystkich szczeblach państwowych i samorządowych, także aktywne uczestnictwo w ich tworzeniu i opiniowaniu. Rozwijanie usług niezbędnych do funkcjonowania osoby całkowicie niewidomej w tym przewodników i asystentów osobistych oraz wszelkiej pomocy sprzętowej. 
3) Organizowanie i prowadzenie szkoleń podnoszących kwalifikacje i umiejętności osób całkowicie niewidomych, ich rodzin, opiekunów i specjalistów pracujących z nimi i na ich rzecz. 
4) Wspomaganie rodzin opiekujących się osobami całkowicie niewidomymi oraz organizowanie opieki w domach pomocy społecznej i ośrodkach specjalistycznych. Szkolenie w zakresie obsługi i pracy z osobami całkowicie niewidomymi pracowników urzędów i pomocy społecznej, personelu medycznego, usług opiekuńczych i wolontariuszy. 
5) Organizowanie lub współorganizowanie turnusów rehabilitacyjnych i szkoleń dla dzieci, młodzieży i dorosłych całkowicie niewidomych. 
6) Tworzenie, prowadzenie i rozwijanie w ramach Towarzystwa różnych form wymiany informacji, doświadczeń i samopomocy. Działania te mogą być realizowane poprzez Internet (np. portale społecznościowe, pocztę elektroniczną itp.). 
7) Aktywizację instytucji państwowych i samorządowych oraz współpracę i wspieranie innych stowarzyszeń prowadzących działalność na rzecz osób całkowicie niewidomych, w tym szczególnie Polskiego Związku Niewidomych, Towarzystwa Pomocy Głucho-niewidomym, Stowarzyszenia Kultury Fizycznej, Sportu i Turystyki Niewidomych i Słabo Widzących "Cross" itp. 
8) Członkostwo w organizacjach krajowych i międzynarodowych działających na rzecz niepełnosprawnych, w tym inwalidów wzroku. Udział w konferencjach, spotkaniach i seminariach o zasięgu krajowym i międzynarodowym. 
9) Prowadzenie działalności wydawniczej i informacyjnej, w tym opracowywanie i publikowanie materiałów poświęconych problematyce osób całkowicie niewidomych i działalności Towarzystwa. 
10) Uczestniczenie, wspieranie a także organizowanie samodzielne, imprez promocyjnych i integracyjnych: kulturalnych, sportowych i innych o zasięgu krajowym i międzynarodowym. 
11) Poszukiwanie i korzystanie z krajowych i zagranicznych źródeł finansowania zadań Towarzystwa. 
12) Pomoc w znalezieniu odpowiedniego zawodu i przygotowaniu do jego wykonywania, 
13) Lobbowanie w organach państwa i samorządowych na rzecz właściwego wsparcia finansowego całkowicie niewidomych w codziennym życiu i zatrudnieniu. Także znajdowaniu pracodawców, oraz wypracowywanie standardów adaptacji stanowiska pracy do potrzeb i możliwości osoby całkowicie niewidomej. 
14) Inspirowanie i promowanie badań obejmujących problematykę przywracania wzroku. 
15) Inspirowanie prac mających na celu konstruowanie i wykonywanie egzemplarzy prototypowych sprzętu rehabilitacyjnego pomocnego całkowicie niewidomym w ich życiu codziennym, nauce i pracy, szukanie i wspieranie producentów i importerów takiego sprzętu. 
16) Integrowanie osób prawnych i fizycznych w tym stowarzyszeń, mediów i fundacji zaangażowanych w pomoc całkowicie niewidomym. 
 *** 
 par.7 
1. Podopiecznym Towarzystwa staje się każda osoba całkowicie niewidoma, która spełnia warunki z par 5p.1 potwierdzone w karcie badań przeprowadzonych przez lekarza okulistę i wypełni kwestionariusz ewidencyjny ogólnopolskiego rejestru osób całkowicie niewidomych prowadzonego przez Towarzystwo. W przypadku osoby całkowicie niewidomej niezdolnej do wykonywania czynności prawnych kwestionariusz ewidencyjny wypełnia jej opiekun prawny. W przypadku wątpliwości, co do faktycznego spełniania przez podopiecznego warunków z par 5.1 Towarzystwo może zażądać przeprowadzenia badań sprawdzających w ośrodku specjalistycznym wskazanym przez Towarzystwo, pod rygorem skreślenia z listy podopiecznych. Koszt badania i przejazdu do ośrodka ponosi podopieczny. 
2. Podopieczni mają prawo do: 
1) Korzystania z lokali oraz urządzeń Towarzystwa na zasadach określonych przez władze Towarzystwa 
2) Uzyskiwania pomocy ze strony Towarzystwa niezależnie od korzystania z pomocy ze strony innych organizacji. 
par.8 
1. Członkowie Towarzystwa dzielą się na: zwyczajnych, wspierających i honorowych. 
2. Członkiem zwyczajnym może być osoba fizyczna, zarówno pełnosprawna jak i niepełnosprawna, w tym całkowicie niewidoma - posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych, która zadeklaruje gotowość czynnego, systematycznego uczestnictwa w merytorycznej i organizacyjnej działalności Towarzystwa, a jest także zdolna działalność tę realizować. 
3. Członkiem wspierającym może być osoba fizyczna lub prawna, która zadeklaruje pomoc w realizacji celów Towarzystwa. 
4. Członkiem honorowym może być osoba fizyczna, która wniesie szczególnie duży wkład w działalność Towarzystwa. Członkostwo honorowe nadawane jest uchwałą Walnego Zebrania na wniosek Zarządu. 
 *** 
 par. 9. 
1. Członkowie zwyczajni Towarzystwa mają prawo: 
1) uczestniczyć w Walnych Zebraniach Towarzystwa, 
2) wybierać i być wybieranymi do władz Towarzystwa, 
3) korzystać z lokali i urządzeń Towarzystwa na zasadach ustalonych przez władze Towarzystwa. 
2. Członkowie wspierający i honorowi mają prawo uczestniczyć w walnych i innych zebraniach Towarzystwa z głosem doradczym. 
par. 10. 
Członkowie zwyczajni zobowiązani są do brania udziału w działalności Towarzystwa w szczególności do: 
1) świadczenia całkowicie niewidomym wszechstronnej pomocy i opieki określonej w przepisach statutu oraz w uchwałach władz Towarzystwa, 
2) popularyzowania celów i zadań Towarzystwa, 
3) udziału w Walnych oraz innych zebraniach władz Towarzystwa w przypadku wybrania do tych władz, 
4) przestrzegania przepisów statutu i nadzór nad prawidłowością tworzenia listy podopiecznych. 
5) opłacania zadeklarowanych składek członkowskich. 
 *** 
 par.12. 
1. Władzami Towarzystwa są: 
1) Walne Zebranie, 
2) Przewodniczący Towarzystwa, 
3) Zarząd, 
4) Komisja Rewizyjna, 
5) Sąd Koleżeński. 
2. Kadencja władz Towarzystwa trwa 4 lata. Po dwóch kadencjach i uzyskaniu skwitowania członek Zarządu otrzymuje godność członka honorowego. 
 *** 
 par. 14. 
Walne Zebranie jest najwyższą władzą Towarzystwa. Do zadań Walnego Zebrania należy: 
1) uchwalanie zmian statutu, 
2) uchwalanie kierunków działania Towarzystwa, 
3) przyjmowanie sprawozdań Zarządu i Komisji Rewizyjnej oraz udzielanie absolutorium ustępującemu Zarządowi lub, na wniosek 1 1/2 uczestników, poszczególnym jego członkom, 
4) wybór przewodniczącego Towarzystwa, 
5) wybór Zarządu w składzie 4-10 członków, przy czym przewodniczącym jak i co najmniej 50 proc. jego składu, muszą być osobami całkowicie niewidomymi. 
 *** 
 par. 23 
 
1. Fundusze Towarzystwa składają się z: 
1) składek i świadczeń członkowskich, 
2) zapisów, darowizn i dotacji, 
3) przychodów z własnej działalności i z działalności gospodarczej prowadzonej na podstawie odrębnych przepisów. 
 *** 
 Aktualne władze TPCN 
Zarząd: 
Piotr Dudek - przewodniczący 
Salomea Walkowiak - wiceprzewodniczący 
Mariusz Koczorowski - wiceprzewodniczący 
Jadwiga Szuszkiewicz - sekretarz 
Agnieszka Kozłowska - skarbnik 
Iwona Świętkowska - członek 
 
Komisja Rewizyjna: 
Barbara Szypuła - przewodniczący 
Mariola Maćkowiak - wiceprzewodniczący 
Bartłomiej Rdzeń - sekretarz 
Edyta Siwek - członek 
Marian Gręzak - członek 
 
Z przytoczonych fragmentów informacji i statutu wynika, że Towarzystwo zamierza prowadzić bardzo rozbudowaną działalność na rzecz całkowicie niewidomych. Redakcja WiM gorąco życzy sukcesów w tej działalności.Jednocześnie deklarujemy, że na łamach "WiM" zawsze znajdzie się miejsce na informacje o sukcesach Towarzystwa w działalności na rzecz jego członków podopiecznych. 
 
aaa 
4.5. Nauczyciel 
Zofia Krzemkowska 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
"Uśmiech dziecka jest jak początek promienistego dnia, kiedy naraz wszystko staje się światłem, ciepłem i pełnią". (R. Leonhardt) 
Edmund Oses przepracował w zawodzie nauczycielskim 45 lat w tym 36 w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w Owińskach (od 1958 r.). 
	Chodził do szkoły, pomagał w małym gospodarstwie w Kaźmierzu koło Szamotuł. W dniu absolutorium zmarł mu ojciec, który jako żołnierz w 1939 roku został wzięty do niewoli i wysłany do Niemiec na przymusowe roboty. W czasie przesłuchań wybito mu jedno oko, a na drugie słabo widział. Stąd zainteresowanie syna niewidomymi i niedowidzącymi. Powołanie jest "esencją życia". Mówi o swoim powołaniu nauczycielskim, o tym że kocha dzieci, że traktuje je jak "swoje dzieci". Jest wrażliwy na ich niedolę, zwłaszcza tych małych, bezbronnych. Często w nocy - podczas dyżuru słyszy wołanie: "Ja chcę do mamy". 
	Znam te odczucia z własnej biografii. Spędziłam w Owińskach dwa lata, oderwana od matki, z którą byłam bardzo związana uczuciowo. Pierwsze rozstanie na dłużej z rodzinnym domem było dla mnie dziecięcą tragedią. Wieś inaczej pachniała, bałam się psa, kota. Miałam długie warkocze, ale nie potrafiłam ich sama zaplatać. Miałam 9 lat, robiła to za mnie mama. Takie problemy miały również inne dzieci, a niemal wszystkie tęskniły do domu, do rodziców, do rodzeństwa. I to świetnie rozumiał Edmund Oses. Do tych mieszkających w Poznaniu przyjeżdżali goście co tydzień, do mnie niestety nie. Edmund Oses pisze: - przeżywałem, wraz z dziećmi ich dramaty: - gdy nikt do nich nie przyjechał. Niedowidzący godzinami wpatrywali się w bramy, niewidomi nasłuchiwali głosu kroków bliskiej osoby. - Podobnie było ze mną w dzieciństwie. Znałam nadwarciańskie łąki i lasy, o których pisze pan Oses, bo po nich biegałam w grupie wychowawczej. Tu zbierałam szczaw do kuchni na zupę, pachnące konwalie, łubin, tu puszczałam wianki w noc świętojańską i tu wybrana zostałam do recytacji wiersza: 
Ojczysta, święta mowo 
Niby łańcuchem złotym 
Wiąże nas twoje słowo. 
 
Tu, pod kierunkiem ks. proboszcza Antoniego Piotrowskiego - zasłużonego dla parafii - zostałam przygotowana do I Komunii a potem do bierzmowania. W Owińskach miałam swoich nauczycieli: niewidomego prof. muzyki Leona Gronka, który uczył mnie podstaw pisma brajla - ulubionego przez wszystkich uczniów Dionizego Abramowicza oraz mojego wychowawcę klasy Franciszka Sokołowskiego. 
Edmund Oses 	przeniósł mnie w swych książkach w okres sprzed sześćdziesięciu laty. W latach 80-tych ubiegłego wieku był dyrektorem Ośrodka w Owińskach. Stworzył, jak pisze, pierwszą dryżynę "Nieprzetartego Szlaku" wśród niewidomych. Aby lepiej poznać świat ciemności uczniów, poruszał się po wytyczonych sobie trasach bez zapalonego światła. Jego drużyna harcerska nosiła nazwę "Brajlacy". Tak też zatytułował rozdział swej książki: "Łzy niedowidzenia", z którą chcę szerzej zapoznać. 
	Pierwsze trzy miesiące pracy nauczycielskiej były dla niego "torturą". Bał się o bezpieczeństwo dzieci. Prowadził atrakcyjne zabawy terenowe, np.: w chowanego w lesie i na łące, skakania przez rowy z rozbiegu, zeskakiwania do żwirowni, pokonywania strumyka po linie zawieszonej na drzewach po obu jego brzegach, wchodzenia na drzewa, jazdy na łyżwach, zdobywania zimą szczytów górskich (najwyższy miał 1050 m). Jak pisze: - zapadaliśmy się w głęboki śnieg po szyję. Podziwiałem ich hart i niezwykłą wytrwałość - dzieci mające na co dzień ograniczony ruch, żądne przygód garnęły się do tych zajęć. Uczył ich też tańca, która to umiejętność jest bardzo przydatna w towarzystwie. 
	Formy pracy z niewidomymi harcerzami opisał w książce: "Bliżej nieba", Wydawnictwo św. Wojciecha w Poznaniu w 1997 r. s. 297. Zamieścił w niej np. opis nocy wigilijnej w lesie z harcerzami. Młodzież z Owińsk, pod jego kierownictwem, na zaproszenie władz francuskich zwiedzała miasta Alzacji, uczestniczyła w spotkaniu z papieżem Janem Pawłem II w Strasburgu. 
	Przechodząc na emeryturę dzielił się swoimi przeżyciami. Napisał 11 książek. Są to m.in.: "Pokłon tej ziemi" - rok 2001 s. 63, "Trzęsawisko" 2003. W 2004 roku: "Jajowate szczęście" s. 57, "Świt w krużgankach Owińsk" s. 84, "W cieniu kaźmierskiego kościoła" s. 28, "Koziołeczki-fraszeczki". Wszystkie wydane w Poznaniu. 
	Książka "Łzy niedowidzenia" dofinansowana przez Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu została wydana przez Stowarzyszenie Pomocy Dzieciom Niewidomym i Słabo Widzącym "Być potrzebnym". Stowarzyszenie działa przy Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym dla Niewidomych w Owińskach k. Poznania, kod 62-005, Plac Przemysława 9. 
	Książka zawiera następujące rozdziały: Od autora, Brajlacy, Dziecina, Nauka postrzegania, Łzy niedowidzenia, Opadające powieki, Nadzieja, List do Maryśki, O tym należy pamiętać. 
	Uczniem Edmunda Osesa w latach 1960-64 był Marek Andrawszewski, który mówi o nim - kochany nauczyciel, godny szacunku. To on wydrukował w brajlu, nie dla celów komercyjnych, kilka egzemplarzy tej książki. Jeden mam przed sobą. Zadaniem jej jest podzielenie się doświadczeniem i wiedzą praktyczną w zakresie nauczania i postępowania z dziećmi niedowidzącymi, uczącymi się w szkołach ogólnodostępnych i integracyjnych. 
	Jak wykazały kontakty ze szkołami poznańskimi, i nie tylko, w których uczą się takie dzieci, trudności są duże. Książka jest adresowana do: 
- nauczycieli, którzy mają pierwszy kontakt z dziećmi z problemami słabego wzroku i popełniają błędy, 
- rodziców, którzy uczą się rozwiązywać problemy swoich dzieci. 
Książka zaopatrzona została w rysunki Maryśki - bohaterki opowieści i uczniów szkoły nr 68 w Poznaniu. Jej wartość polega na tym, że jest oparta na autentycznych wydarzeniach. Maryśka pochodzi z nauczycielskiej rodziny poznańskiej. Ojciec - nauczyciel akademicki wyższej uczelni technicznej, matka uczy w szkole podstawowej. 
	W diagnozie zdrowotnej wymieniono: - obwodowe zwyrodnienie siatkówki obu oczu, krótkowzroczność obu oczu, niezborność nadwzroczna obu oczu - astygmatyzm, fragmentaryczny deficyt słuchu. 
	Maryśka uczęszczała do przedszkola. Była dzieckiem żywym, ruchliwym, radosnym, ambitnym, chwalonym przez pracujące tam panie, które jednak musiały hamować jej wyczyny w trosce o zachowanie bezpieczeństwa dziecka. Pracowała z nią również mama w domu, czytając głośno i prosząc o opisanie oglądanych obrazków. 
Dało to pozytywne wyniki w przyszłości. Zaczęła uczęszczać do pierwszej klasy szkoły integracyjnej. Tempo pracy dla niej narzucone przez panią było za szybkie - nie nadążała. Miała trudności z rozpoznaniem kształtu liter wskutek niedowidzenia. Poradnia skierowała ją do specjalisty Edmunda Osesa, który prowadził z nią indywidualną rewalidację przez 4 lata od klasy drugiej do szóstej. 
	Łatwo nawiązali ze sobą przyjazny, radosny kontakt, który trwał do końca współpracy. Wychwytywał jej braki, pomagał w ich likwidacji, były rozmowy, elementy zabawy, rymowanki, które tak bardzo lubiła, było miganie: palcami, dłońmi i pięściami, by wyjaśnić zawiłości językowe, np. zmiękczenia liter, które na początku sprawiały jej trudności. - Moim zadaniem było nauczenie dziecka korzystania ze wzroku w warunkach astygmatyzmu. Przy okazji mierzyłem się z objawami dysgraficznymi i dyslektycznymi. Maryśka nauczyła się czytać z podręczników szkolnych. Na zawsze odrzuciliśmy lupy. Jej zwycięstwem jest dorównanie, a nawet prześcignięcie rówieśników. Do tej pory górowała nad nimi sprawnością fizyczną, przewyższając nawet chłopców w piłce nożnej. 
	W piątej klasie otrzymała od rodziców komputer, którym chętnie się posługiwała, grała na nim. 
	Błędem niedowidzących, nie tylko dzieci, ale też dorosłych jest ukrywanie przed otoczeniem wady wzroku. Nie chcą się wyróżniać od rówieśników innym, gorszym wzrokiem. Na dłuższą metę nie jest to możliwe. Wiele spraw utrudnia, czasem gdy chodzi o zatrudnienie, zatajają przed szefem nawet poważne wady wzroku. Wykrycie tego faktu ma przykre konsekwencje. 
Pan Oses interesował się swoją uczennicą, nawet wówczas, kiedy już z nią nie współpracował. Jego pomoc okazała się szczególnie potrzebna, gdy nastąpił u niej kryzys, przy przejściu do nieznanego gimnazjum. Zaczęła naukę później, po rozpoczęciu roku szkolnego, z powodu pobytu w szpitalu. Zawiodła długoletnia przyjaciółka Ania, która zamiast pomocy w nadrobieniu zaległości odsunęła się od Marysi, znalazła nowe grono koleżanek. Marysia nie umiała sprostać sytuacji, błądziła nie mogąc się odnaleźć w dużej szkole, trafić do gabinetu, a nawet pętli autobusowej na osiedlu. Powiadomiony przez matkę o kłopotach córki pan Oses postanowił pomóc, rozpoczynając od upokarzającej dla niego rozmowy ze szkolnym pedagogiem. Oczekiwał dialogu pedagogicznego, a otrzymał rozbieżne wypowiedzi. 
	- Spojrzałem na Maryśkę, którą zapamiętałem jako dziecko radosne, zawsze ruchliwe i uśmiechnięte. Ogarnął mnie lęk na jej widok. Gubiła się w zakamarkach szkolnego labiryntu. Podczas dużej przerwy siedziała pod ścianą z łokciami opartymi na kolanach, z oczami skierowanymi w podłogę, pełna smutku i pokornego załamania. Ta nieruchoma, spiżowa postać zatrzymała mnie na chwilę. Stałem w miejscu wpatrzony w moją Maryśkę, z którą przeżyłem tyle szczęśliwych dni, tak wiele radości. W pięknych dużych oczach ujrzałem tragizm dziecięcej niedoli. Maryśka nigdy nie narzekała. Zawsze była pełna ambicji, walki o postęp każdej szkolnej oceny. 
	Nawiązał kontakt z polonistką Marysi, ze szkolnym psychologiem, który pozyskał dla niej pomoc zespołu klasowego. Dziewczynki odprowadzały ją do autobusu po zakończonych lekcjach. Panie pierwszy raz zetknęły się z niedowidzącym dzieckiem. Nie miały w tym zakresie żadnej wiedzy. 
	Problemem dla Marysi była nadmierna liczba zadawanych zadań, brak czasu na kartkówkach. W końcu zaadoptowała się w nowej szkole, zapisała do kółka teatralnego i na dodatkowe zajęcia sportowe, by mieć ruch. 
	W liście do niej pisze: - chciałem byś ćwiczyła wzrok i spostrzegawczość, bo te umiejętności są w życiu bardzo potrzebne. 
	 Uczył też inne dzieci niedowidzące. Buntowniczy Kubuś Jęchorek powiedział mu: - pan jest moim przyjacielem! Uznał te słowa jako najważniejszą nagrodę otrzymaną od dziecka. 
	Za najważniejsze odznaczenie na świecie uznał Order Uśmiechu przyznawany przez dzieci. Otrzymując go przyrzekł: "Naprzeciw wichrom i burzom nieść dzieciom radość". "Radość jest potrzebą, siłą i wartością życia". (J.Keppler) 
	Podaje w książce inne przykłady współpracy z niedowidzącymi, np. Agnieszką Sukiennik, Iwoną Dolatą, która studiowała dwa fakultety, Stanisławą Juszkiewicz, która ma w swoim dorobku kilka książek i nagród za twórczość literacką. Są to dawne uczennice Ośrodka w Owińskach. Szkoda, że nie dowiedzieliśmy się o dalszych losach opisywanych osób. Dla czytelnika byłoby ciekawe, jak sobie poradziły z tyloma trudnościami i co w życiu osiągnęły. 
	Kontakt z absolwentem jest konieczny. Możność uzyskania wsparcia dawnej szkoły, w której spędziło się tyle lat, jest bardzo ważna. Wzorcowo rozwiązał to Ośrodek w Laskach, powołując specjalny wydział ds. absolwentów, do którego można się zwracać ze wszystkim. 
	Dla nauczycieli szczególnie przydatny może okazać się rozdział: "O tym trzeba pamiętać". 
	Niedowidzący odrzucają wszystko to, co ich różni od innych, np. zeszyty z pogrubioną linią i kratką, lupy. Podręczniki o małym druku postrzegane są z ogromnym wysiłkiem. Im starsza klasa, trudniejsze zadania, tym więcej pracują, po kilkanaście godzin. Apeluje do nauczycieli: rozmawiajcie z rodzicami i z uczniami. Proszę o zrozumienie dla niedowidzących, o wydłużenie czasu na kartkówkach, albo zmniejszenie liczby zadań, tematów, ustne przepytanie ich odpowiedzi. Ambitni nie będą narzekać, na nic się skarżyć, a kończą odrabianie lekcji po północy. Nie zadawajcie pytań ponad możliwości ich postrzegania. Stawiajcie uczniom niedowidzącym sprawiedliwe oceny po dokładnym sprawdzeniu ich wiadomości. Pozwólcie im pracować z wyprzedzeniem (chodzi o czytanie lektur szkolnych), bo czytają wolniej, nie zdążą w wyznaczonym terminie. Dzieci z deficytami wzroku często potrzebują odpowiedniego oświetlenia. Z dolegliwościami wiąże się niekiedy światłowstręt. Dziecku przeszkadza światło padające na książkę, blat stolika, a nawet odblask tablicy od światła okiennego. Oczy niedowidzących męczą się od czytania, zwłaszcza małych liter, "zachodzą mgłą". Niedowidzenie to nie tylko okulary, ale też inne przykre objawy niezauważalne dla nas normalnie widzących. Szczególnie trudne są pierwsze tygodnie pobytu. Dzieci bardzo przeżywają niepewność nowego "świata" i przepłacają to czasem zdrowiem. W nowej sytuacji uczniowie przez niedowidzenie błądzą, ale nie z ich winy. 
	Książka barwnie napisana, może być ciekawą lekturą dla zainteresowanych tematem. Powinna się znaleźć w szkolnej bibliotece i być rozpropagowana. 
Opisywane formy pracy z moją uczennicą nie stanowią wskazówek metodycznych lecz są skrótowym zapisem moich metod dla dziecka, bardzo trafne - pisze Edmund Oses. 
Rzadko piszemy o nauczycielach, a są wśród nas oddani dzieciom, wiele dla nich robią, nie tylko to, co przewidują prowadzone przez nich zajęcia. Dużo więcej ponad to. Takim przykładem jest opisywany Edmund Oses. "Wszystka wiedza pochodzi z doświadczenia. Doświadczenie jest produktem rozumu". (Emanuel Kant) 
Dobrze, że autor książki zechciał się z nami podzielić swoimi wieloletnimi doświadczeniami. Dziękujemy za nie i za serce okazane dzieciom, tak bardzo potrzebne każdemu. "Sprawiaj innym radość. Zobaczysz wtedy, że radość cieszy". (F. T. Vischer) 
 
aaa 
4.6. Wielkopolska: wyłudzili 1 mln zł z PFRON 
 
Źródło: Głos Wielkopolski/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2012-02-08 
 
Cztery osoby podejrzewane o wyłudzenie pieniędzy z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych ujęli wielkopolscy policjanci. 
Podejrzani - jak ustalili śledczy - założyli fikcyjną firmę. Dysponując danymi niepełnosprawnych składali wnioski o dofinansowanie ich rzekomych wynagrodzeń. Uzyskiwali je, dzięki czemu "zarabiali" miesięcznie około 70 tys. zł. 
Podejrzani to mieszkańcy Poznania i okolic. Zostali ujęci przez policjantów zajmujących się zwalczaniem przestępczości gospodarczej - informuje Głos Wielkopolski. 
Głównymi organizatorami procederu byli ojciec i syn: Lechosław i Marek P. Współdziałali oni z Przemysławem S., który zajął się wyszukiwaniem "słupów", tj. osób, które za odpowiednią opłatą, rejestrowały na siebie firmę. Zarówno pośrednik, jak i "słup" za swoje usługi dostawali co miesiąc po 5 tys. zł. 
Resztę załatwiali organizatorzy procederu. Drogą internetową składali wnioski o dotacje na rekompensatę kosztów związanych z zatrudnieniem osób niepełnosprawnych, którzy rzekomo pracowali w fikcyjnej firmie. Z tego tytułu miesięcznie otrzymywali blisko 70 tysięcy złotych. Przestępcy mogli tak działać od 2010 roku. 
PFRON zapewnia, że kontroluje przyznawane dotacje. 
Więcej informacji na ten temat można znaleźć pod adresem: 
http://www.gloswielkopolski.pl 
 
 aaa 
5. ORGANIZACYJNE, PRAWNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY 
 
aaa 
5.1. Kto sieje wiatr... 
Teresa Dederko 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Podobno z anonimami nie należy dyskutować, ale ponieważ domyślam się, kto jest ukryty pod pseudonimem "Dzidka Dolańska" postanowiłam odpowiedzieć autorowi na artykuł zamieszczony w lutowym numerze "Wiedzy i Myśli" pod tytułem "Zapomniani faraonowie". W artykule tym kilkakrotnie zostało wymienione moje nazwisko w powiązaniu z nieprawdziwymi informacjami. 
Uważam, że już sam tytuł: "Zapomniani faraonowie", w odniesieniu do dawnych działaczy PZN jest mocno nietrafiony, a nawet nietaktowny. Faraonów, którzy niegdyś sprawowali władzę absolutną, możemy obecnie oglądać w muzeach w charakterze szacownych mumii, natomiast wymienione przez Panią Dolańską (?) osoby, choć rzeczywiście metrykalną młodość mają już za sobą, nadal są pełne energii, i pracują na rzecz naszego środowiska. 
Ustosunkowując się do poszczególnych zarzutów wysuwanych wobec mojej osoby, po pierwsze: historia Biblioteki Centralnej PZN liczy już 60 lat i zatrudnionych w niej było kilku dyrektorów, wielu pracowników, którzy przy wsparciu władz PZN pracowali z zaangażowaniem, aby spełnić oczekiwania rosnącego grona Czytelników. Nigdy nie przypisywałam wyłącznie sobie sukcesu zapewnienia wieloletniego finansowania Biblioteki Centralnej. Sukces jak zwykle ma wielu ojców i kilka matek, ale licytowanie się, kto ma większe zasługi jest nie na miejscu. Zostawmy jeszcze pole do działania dla przyszłych pokoleń. 
Po drugie: w nowej rzeczywistości ustrojowej Biblioteka Centralna PZN kilkakrotnie znajdowała się na skraju bankructwa: 1994, 2002, 2005 rok. Starania władz Związku przy poparciu posłów w każdym z tych krytycznych momentów sprawiały, że Czytelnicy nigdy bezpośrednio nie odczuli naszych problemów finansowych. Ja jednak, jak i moi poprzednicy odczuwałam ciężar odpowiedzialności. Na początku 2005 roku Biblioteka otrzymała mniej niż 20 proc. oczekiwanej dotacji, a w czerwcu, będąc na rozmowie w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, dowiedziałam się, że więcej żadnych środków nie otrzymamy z powodu braku podstawy prawnej. Przy ogromnej pomocy pracowników Ministerstwa i zaangażowaniu przedstawicieli PZN udało się wypracować program wieloletniego finansowania Biblioteki w latach 2005/2010. 
Absurdalnym zarzutem jest rzekome zabranie Bibliotece przez Panią Minister "tłustego milionika", którego nigdy nie było. Poza tym władze Związku, a tym bardziej dyrektor Biblioteki, nie ma wpływu na rozdział środków z budżetu Ministerstwa. 
 Po trzecie: nikt mnie nie zmuszał do rezygnacji ze stanowiska dyrektora BC PZN. Kontrola z PFRONU miała miejsce w poprzednim roku, więc łączenie tych faktów jest bezzasadne. Wypowiedzenie złożyłam po otrzymaniu w połowie lipca dotacji zapewniającej funkcjonowanie Biblioteki. Moja decyzja spowodowana była względami zdrowotnymi i rodzinnymi. Funkcję dyrektora sprawowałam przez siedem lat i jest to rozdział zamknięty. Obecnie pracuję w niepełnym wymiarze czasu pracy, a trudno sobie wyobrazić dyrektora niepełnoetatowego. 
	 Majątku też się nie dorobiłam, nadal mieszkamy siedmioosobową rodziną w jednym mieszkaniu, które udało się wykupić dzięki uzyskaniu kredytu bankowego. 
To tyle wyjaśnień i 	więcej do tego tematu wracać nie zamierzam. 
	Nie rozumiem, czemu służy zamieszczanie w czasopiśmie "Wiedza i Myśl" tekstów pełnych agresji oraz nienawiści. Oczywiście, możemy różnić się poglądami, ale róbmy to w sposób elegancki, bez poniżania i opluwania przeciwników. 
Z prawdziwym współczuciem myślę o osobie, która w wigilijny poranek, zamiast wysyłać życzenia do przyjaciół, odreagowuje swoje frustracje oraz zawiedzione ambicje i pisze anonimy. 
	Na koniec chciałam zauważyć, że podszywanie się pod symboliczne w naszym środowisku nazwisko do szerzenia kłamstwa jest co najmniej niestosowne. 
Pani D. Dolańskiej dedykuję następujące przysłowie: "Kto się mści, jest szczęśliwy przez pięć minut, kto zemsty poniecha, jest szczęśliwy do końca życia". 
 
 aaa 
5.2. "Rozmowy w toku" 
Stanisław Kotowski 
 
Publikacja własna "WiM" 
 
Rzadko oglądam telewizję, ale w dniu 27 stycznia br. żona mi powiedziała, że w "Rozmowach w toku" występują niewidomi. Zasiadłem więc przed telewizorem. Obejrzałem i zbulwersowały mnie postawy niektórych niewidomych oraz pani Ewa Drzyzga. Nie zorientowałem się, że była to powtórka, i że na Typhlos odbyła się już wcześniej dyskusja na ten temat. 
Postanowiłem zapytać koleżanki i kolegów, co o tym sądzą. Napisałem więc na Typhlos. 
 
 Szanowni Państwo! 
 
 Dzisiaj w TVN tematem "Rozmów w toku" Ewy Drzyzgi było "Jak randkują niewidomi". 
Tych z Państwa, którzy oglądali ten program, uprzejmie proszę o opinię na jego temat. W opinii proszę napisać, jak Państwo oceniają tę audycję, sposób jej prowadzenia i udział osób niewidomych. Proszę o wszelkie uwagi i oceny na ten temat. 
Odpowiedzi jednak proszę nie kierować na Typhlos tylko na mój adres: 
st.k@onet.pl 
Proszę też wyciąć mój list. Obiecuję, że będę pamiętał, co napisałem, a po wycięciu listu, łatwiej mi będzie opracować Państwa odpowiedzi. 
Proszę o kierowanie odpowiedzi na mój adres, a nie na listę, z dwóch powodów: 
1) Zależy mi na tym, żeby Państwo nie sugerowali się wcześniejszymi wypowiedziami koleżanek i kolegów i pisali o własnych przemyśleniach, odczuciach, ocenach itp. 
2) Na liście dyskusyjnej powstaje wiele długich łańcuchów, w których wielokrotnie powtarzają się te same wypowiedzi, a oprócz tego wiele adresów, dat, dopisków, różnych znaków. Żeby to opracować, trzeba benedyktyńskiej cierpliwości i benedyktyńskiej pracy, zwłaszcza wówczas, kiedy się to robi bez udziału wzroku. Nie jestem aż tak cierpliwy i aż tak pracowity. Stąd moja prośba o pisanie na mój adres. 
Być może, temat ten zainteresuje uczestników listy, którzy nie oglądali tego programu i nie wypowiedzą się na jego temat. Dlatego obiecuję, że po zebraniu odpowiedzi i ich opracowaniu, całość zamieszczę na naszej liście. Potem zobaczymy, czy będzie dalszy ciąg wypowiedzi. 
Na Państwa listy oczekuję do poniedziałku. Liczę na życzliwe potraktowanie mojej prośby. 
Z pozdrowieniami i życzeniami miłych, zimowych dni 
Stanisław Kotowski“ 
 
Ze względu na niedopatrzenie, które legło u podstaw mojego listu do uczestników listy Typhlos, nie otrzymałem zbyt wielu odpowiedzi. Większość osób, które do mnie napisały, skupiły się na informacji, że dyskusja taka już się odbyła, w jaki sposób wydobyć tę dyskusję z archiwum Typhlos oraz na prośbach o link do tej audycji. Niestety, sięganie do archiwum i opracowywanie wypowiedzi jest zbyt pracochłonne, o czym wspomniałem w swoim liście, a linku nie znam. Niektórzy starali się go znaleźć, lecz bez skutku. 
Mimo tego niepowodzenia, uzyskałem kilka opinii, które przedstawiam poniżej. 
 
 A.N. - Nie oglądałam tego programu, ale znam Rafała i znajomi opowiadali mi o tym dziwactwie. To paranoja, takie bzdury tam gadali, wstyd jak... 
 
Z.K - Jestem całkowicie niewidomy. Dlatego nigdy z niewidomą bym się nie związał. 
 
Danuaria - To była powtórka. Za pierwszym razem obejrzałam większą część tego programu, tym razem trafiłam tylko na końcówkę. A cóż tu można powiedzieć: publiczne obmacywanie mężczyzn przez niewidomą kobietę i publiczne sprowadzanie niewidomych ze schodów, jak by nie można było tego wyciąć. W programie był pokazany jeden z pracowników ZG PZN - obecnie Instytutu Tyflologicznego, który opowiadał o swoim romansie z uczennicą, gdy pracował jako nauczyciel. Wyraziłam swoje oburzenie na takie postępowanie nauczyciela. Teraz nie mogę znaleźć, czy wyraziłam to oburzenie na swoim blogu, czy też na Typhlosie, ale uznałam wówczas, że taki człowiek powinien zostać natychmiast zwolniony z pracy. 
A poza tym - no cóż - to nie była audycja edukacyjna, lecz z serii sensacji. 
 
H.P. - Panie Stanisławie, znalazłam ten mail w elementach wysłanych. Nie oglądałam tego programu po raz drugi, ale teraz powiedziano mi, że Paweł ma braki w uzębieniu, co oczywiście fatalnie wygląda. 
 
Od H.P. otrzymałem łańcuszek wypowiedzi z przeszłości. Oto one. 
 
XX. - Obejrzałam "Rozmowy w toku". Moim zdaniem program beznadziejny: roztrząsanie intymnych szczegółów, publiczne obmacywanie ludzi ku uciesze widowni, ciągle powtarzające się hasło "uwaga schodek", kiepskie, nieprzećwiczone prowadzenie niewidomych. Wiem, że trudno się poruszać, gdy rozstawione są kamery i wszędzie ciągną się kable. Gdy parę razy filmowano coś u nas w pracy, za każdym razem kamerzysta lub operator mówili mi, że mam chodzić swobodnie. Nie dało się, mimo używania laski. Jednak odnośnie tego programu mówiono mi, że poruszanie się wypadło wyjątkowo beznadziejnie, bo nie wszyscy mieli laski, więc facet ciągnął za sobą kobietę. Usłyszałam też pytanie, dlaczego charakteryzatorka nie zainterweniowała i dopuściła do występu bez okularów dziewczynę, która obowiązkowo powinna je nosić, bo mocno uciekają jej oczy, co bardzo nieestetycznie wygląda. 
 
Danuaria - Dwie niewidome dziewczyny publicznie obmacywały facetów, również swoją skandaliczną historię opowiedział jeden z pracowników ZGPZN i mam nadzieję, że zostaną wobec niego wyciągnięte konsekwencje w postaci dyscyplinarnego zwolnienia z pracy. No i jeszcze to publiczne prowadzanie niewidomych po schodach - o, uwaga, teraz będzie schodek, teraz będzie następny schodek - no, po prostu żal. 
 
A. - Program oglądałam podczas jego pierwszej emisji. Szczegółów nie pamiętam, ale najbardziej mnie uderzyło i zbulwersowało, kiedy dziewczyny publicznie oglądały facetów próbując określić ich wiek, bardzo zresztą nietrafnie. 
 Czasem lubię wiedzieć, jak ktoś wygląda i zdarza mi się oglądać twarze, ale osób, które już jakiś czas znam i takich, które mi na to pozwolą. Żeby tak publicznie obcych ludzi... fuj! 
Poza tym bardzo nie podobało mi się, gdy pani Ewa Drzyzga, odprowadzając kogoś z rozmówców na krzesło, mówiła ciągle: uważaj, teraz skręcamy, itp. Można to było wyciąć, a nie tak pokazywać, jak to niewidomych trzeba podprowadzać. Rozumiem, że te osoby były w obcym miejscu, gdzie było z pewnością pełno różnych kabli, kamer i różnych innych urządzeń, i pewnie poruszać się było trudno, ale tak to upubliczniać... a fuj! 
 
I na koniec wypowiedź, która nie ukazała się na liście dyskusyjnej Typhlos, lecz jest odpowiedzią na mój list. Czytelniczka poruszyła w niej bardzo ważne zagadnienia natury rehabilitacyjnej, medycznej i społecznej. Proszę przeczytać. 
 
M.K. - Pragnę nadmienić że ta audycja pojawiła się już jakiś czas temu, teraz powtórzono ją. 
Podczas oglądania za pierwszym i drugim razem odczucia moje były takie same. Uważam, że powinniśmy wszędzie mówić o swojej niepełnosprawności, gdzie nas o to po proszą. Przepraszam, że nie będę cytowała konkretnych imion, bo nie jest to w tym momencie aż tak bardzo istotne. Nie chciałabym pomylić nikogo z nikim. 
Przede wszystkim uderzyło mnie zachowanie dziewczyn w programie, które oglądały różnych mężczyzn z widowni i próbowały ich określić, nawet wiek. W takiej sytuacji po prostu tłumaczę, że nie lubię dotykać czyjejś twarzy, jest to dla mnie krępujące, a także dla drugiej strony. Przecież często wystarcza zwykłe powitanie, chwilka rozmowy i można stwierdzić, czy z daną osobą jesteśmy w stanie spędzić czas, czy nie. 
Czy powinnam gratulować im odwagi? Poniekąd tak, ale tylko przed kamerą. Nie każdy miałby odwagę przed nią stanąć. 
W programie pokazano pary - niewidomy plus głuchoniewidomy oraz niewidomi on i ona. Skupię się na tym, ponieważ jestem osobą niewidomą od urodzenia. 
Nie zdecydowałabym się na taki związek, zwłaszcza jeśli byłoby w planach założenie rodziny. Szczerze mówiąc to ja nie podjęłam pałeczki, żeby taki związek zaistniał. Odmówiłam niewidomemu mężczyźnie twierdząc, że taka opcja nie wchodzi w grę. Wiedziałam, że poczęte w tym związku dzieci miałyby wadę genetyczną, którą miał ów mężczyzna. 
Zastanawiałam się, czy wstąpiłabym w związek z mężczyzną niewidomym lub głuchoniewidomym, nieobciążonym dziedzicznie. Odpowiedź również brzmi nie. 
Rodzice niewidomi lub głuchoniewidomi nie są w stanie w stu procentach zapewnić swemu dziecku prawdziwego rozwoju. Co zrobią w momencie, kiedy dziecko interesować się zaczyna wszystkim, co go otacza, np. niezauważone może podejść do kuchenki, dotknąć gorącego garnka. Problemy będą również, kiedy pójdzie do szkoły. Kto będzie pomagał w pisaniu czy sprawdzaniu pracy domowej, kto przypilnuje na placu zabaw i tak dalej i tak dalej. 
Przykłady mnożyć można, ale czy naprawdę trzeba korzystać z pomocy chociażby rodziców jednej i drugiej osoby niewidomej. Skoro tak, to co będzie, kiedy tych rodziców zabraknie. Poza tym oni wychowali swoje niepełnosprawne dziecko, dlaczego do odpowiedzialności mamy zmuszać ich względem wnuków. Przecież na emeryturze też powinni korzystać z życia, a nie nadmiernie się przejmować, czy wnuk ma odrobione lekcje. 
Osoby, które zdecydowały się na takie związki odbieram dwuznacznie, albo żyją sobie wspólnie, dobrze im z tym i nie mają zamiaru mieć dzieci. Druga grupa to taka, która liczy na pomoc innych i nie martwi się tym, co będzie dalej - dobrze jest, jak jest. Sprawdza się przysłowie stare jak świat, że każda potwora znajdzie swojego amatora. 
Kilka dni temu był film dokumentalny emitowany w pierwszym programie telewizji. Tam też głównymi bohaterami była para - niewidoma plus głuchoniewidomy. Być może chodzi po prostu o uzależnienie od siebie, jak w tym filmie. 
Nie ukrywam, że chciałabym znać pana zdanie w tej kwestii, gdyż pan jest dłużej na tym świecie i wie więcej niż ja. 
 
Rzeczywiście, dosyć długo chodzę po tym bożym świecie i co nieco wiem. Może nie wiem aż tyle, ile oczekuje M.K., ale nad podobnymi zagadnieniami zastanawiałem się już dawno. Napisałem na ten temat artykuł - "Małżeństwo dwojga niewidomych", który został opublikowany w "Pochodni". Artykuł ten teraz zamieszczam na łamach "WiM". Znajdą go Państwo pod pozycją 5.3. 
Zamieszczam również, jako przedruk z "Pochodni", artykuł Grażyny Wojtkiewicz pt. "Rodzinne dylematy - pozycja 5.4. 
 
aaa 
5.3. Jak randkują? 
Weredyk 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Jak randkują niewidomi - temat w ujęciu TV najgłupiej ujęty z możliwie najgłupszych. Odebrałam tak postawione pytanie jako tanią sensacyjkę z cyklu "jak oni to robią". Ludzie randkują w różny sposób, a uogólnianie "niewidomi, aby poznać kogoś muszą go dotknąć", jest w takim stopniu prawdziwe, jak twierdzenie, że na antypodach ludzie chodzą do góry nogami. Zastosowanie schematu jest groźne, ponieważ stanowi wspaniały grunt do krzewienia się stereotypów. 
A niewidomi są zróżnicowani i reagują swoiście: w zależności od otrzymanych wzorców, wychowania i temperamentu. Ktoś lubi i stosuje "omac totalny", ktoś takiego naruszania sfery odrębności organicznie nie znosi. Sam sposób randkowania zależy od upodobań obojga zainteresowanych. 
Sprawa inna to partnerstwo życiowe. I tutaj sytuacja się komplikuje, ponieważ bywają rodziny sprawne, jak i dysfunkcjonalne - całkowicie zależne od otoczenia. Wśród małżeństw osób z dysfunkcją wzroku przeważa model - on jest niewidomy, ona widząca lub niedowidząca. Rzadko występuje układ osób całkowicie niewidomych, a zupełnie rzadko układ - żona niewidoma, mąż widzący. Przytoczone układy par są ilustracją powszechnego przekonania, że w małżeństwie kobieta powinna widzieć, aby dobrze wpisać się w tradycyjną rolę żony i matki. 
Nie chcę być posądzana o ograniczanie prawa do szczęścia osób niewidomych, ale życie niesie wiele wyzwań, choćby w postaci załatwiania bez liku drobnych spraw, sprawdzania co jest czyste, a co nie, kontroli dziecięcych zeszytów etc. Zwolennicy małżeństw osób obojga niewidomych argumentują, że dzieci podrastają i potem służą pomocą. Owszem, tak bywa. Ale czy są zachwycone dodatkowymi obowiązkami? Mam w pamięci obraz niewidomego, którego prowadziło (także przez ulicę) pięcioletnie dziecko. 
Z tematem trudnej miłości mogą się zmierzyć pary bardzo samodzielne, odpowiedzialne i mające pomocowe zaplecze w postaci dużego kręgu życzliwych i chętnych osób, albo też posiadające pokaźne konto w banku. 
 
 aaa 
5.4. Małżeństwo dwojga niewidomych 
Stanisław Kotowski 
 
Źródło: "Pochodnia" lipiec 1993 r. 
 
Jak już kiedyś pisałem, w życiu rodzinnym i małżeńskim zaspokajana jest większość różnorodnych potrzeb człowieka. Ludzkość dotąd nie dopracowała się innych form życia społecznego, zaspokajających równie dobrze potrzeby dorosłych i dzieci. Zwłaszcza tym ostatnim żadna instytucja nie jest w stanie zapewnić nawet w przybliżeniu tak dobrych warunków rozwoju psychicznego, uczuciowego, rozwoju osobowości, jak rodzina. Nie oznacza to jednak, że w każdej rodzinie panują harmonijne stosunki międzyludzkie, że każda należycie zaspokaja potrzeby swoich członków. Istnieje wiele, zbyt wiele rodzin złych i bardzo złych. Składa się na to wiele czynników, wśród których poczesne miejsca zajmują: egoizm i głupota. 
Małżeństwu niewidomych, założenie rodziny, wychowanie dzieci - nastręcza więcej trudności i różnego rodzaju problemów, niż małżeństwu, składającemu się z osób pełnosprawnych czy takiemu, w którym tylko jedna osoba jest inwalidą. 
Funkcjonowanie małżeństwa i rodziny zależy od wielu czynników wewnętrznych i zewnętrznych. Na te ostatnie, najczęściej nie mamy wpływu. Wojny, deportacje, bezrobocie itp., bez wątpienia wpływają na życie ludzi. I bez wątpienia pojedynczy człowiek nie może zmienić tych warunków. Może jednak w pewnym zakresie wpływać na złagodzenie ich skutków w odniesieniu do siebie i swojej rodziny. Im ktoś jest bardziej zaradny, tym łatwiej sobie poradzi nawet w bardzo trudnych warunkach. 
Niewidomi powinni być dobrze przygotowani do życia, samodzielności, pracy zawodowej, do życia społecznego, a więc i do życia rodzinnego. Powinni, ale czy są? 
W socjologii jednym z mierników izolacji społecznej grupy etnicznej czy religijnej jest ilość małżeństw, zawieranych przez członków tej grupy między sobą. Taki sam miernik przyjmuje się również przy badaniach izolacji społecznej osób niepełnosprawnych. Na podstawie obserwacji i nie tylko, można przyjąć, że małżeństwa między inwalidami wzroku nie należą do rzadkości. Oczywiście, nie jest niczym zdrożnym założenie rodziny przez dwie osoby dotknięte podobnym inwalidztwem. Lecz czy jest to proste, łatwe i korzystne? 
Inwalidztwo nie ułatwia życia. Utrata wzroku, mimo osiągnięć rehabilitacji i znacznych możliwości niewidomych, powoduje bardzo poważne ograniczenia w różnych dziedzinach życia. Wspólne życie dwojga niewidomych nie ułatwia im pokonywania codziennych dużych i małych trudności. 
Jeżeli małżeństwo zawierają dwie osoby całkowicie niewidome, aby mogły spiętrzone trudności pokonać, muszą być bardzo dobrze zrehabilitowane. Ale nawet wtedy będą one potrzebowały znacznej pomocy ze strony innych osób. Urządzenie mieszkania, dokonywanie zakupów i wiele innych spraw wymaga wzroku. 
Całkowicie niewidomi, decydujący się na zawarcie małżeństwa, muszą wiedzieć, że będą mieli wielkie trudności z załatwianiem spraw, wiążących się z koniecznością chodzenia i podróżowania. Oczywiście, trudności te można pokonać. Lecz czy aż tak wielu niewidomych jest dobrze do tego przygotowanych? Czy wszyscy decydujący się na zawarcie małżeństwa z osobą niewidomą są w pełni świadomi czekających ich trudności i ograniczeń? 
Utrzymanie porządku w mieszkaniu, odzieży w czystości, przygotowywanie posiłków, nie należą do rzeczy łatwych. Wielkie problemy stwarza wychowanie dzieci, najpierw pielęgnacyjne, higieniczne i zdrowotne niemowląt, a następnie maluchów, które chcą wiedzieć, co jest na rysunku, jaki ptak siadł na drzewku za oknem, co pokazują w telewizji. Gdy zaczną chodzić do szkoły, powstają nowe trudności. Pojawia się wówczas wiele pytań, na które trzeba odpowiadać. 
Kolejny problem z dzieciakami, to pokusa wysługiwania się nimi, gdy podrosną. Może to być dla nich uciążliwe, chociaż dla niewidomych rodziców jest bardzo wygodne. Może jednak prowadzić do kształtowania niewłaściwych postaw w stosunku do rodziców i do niewidomych. 
Codzienne zakupy produktów żywnościowych, zwłaszcza w sklepach samoobsługowych czy na bazarach, trudności z wyszukiwaniem tańszych towarów, wyjazd na wczasy, pójście do kościoła, do teatru i dziesiątki innych problemów oraz ograniczeń, mogą powodować nadmierne trudności i zatruć wspólne pożycie. 
Małżeństwo dwojga niewidomych to również zwiększone ryzyko dziedziczenia ślepoty. Należy w tym miejscu podkreślić, że nie wszystkie wady i choroby oczu są dziedziczone. Ale zagrożenie jest większe, gdy u obojga rodziców wady wzroku są uwarunkowane genetycznie. 
Nie można pominąć również olbrzymich i narastających trudności z otrzymaniem pracy lub groźbą jej utraty. Jeżeli nie przezwyciężymy kryzysu zatrudnienia niewidomych, podważone zostaną wszelkie możliwości rehabilitacyjne, także założenie rodziny i jej utrzymanie nie będzie możliwe. 
Młodzi niewidomi, niedostatecznie przygotowani do samodzielnego życia pod względem rehabilitacyjnym i ekonomicznym, bez perspektyw na otrzymanie pracy, stanowić będą wielki problem dla Związku oraz tysięcy niewidomych w najbliższej przyszłości. A jak czują się ci młodzi ludzie? Jak mogą patrzeć w przyszłość? Co mogą zaoferować kandydatce czy kandydatowi do wspólnego życia? 
Raz jeszcze podkreślam, że nie jest niczym złym, gdy dwoje młodych ludzi, z podobnym inwalidztwem, postanawia połączyć swoje losy, pod warunkiem jednak, że są przygotowani do przyjęcia trudnych obowiązków, że są zaradni, samodzielni, zrehabilitowani, że świadomie podejmują ten trud. Niestety, bardzo często tak nie jest. W praktyce, im gorzej niewidomi są przygotowani do życia, tym częściej zawierają małżeństwa między sobą. Sprzyjają temu: szkoły dla niewidomych, praca w spółdzielniach niewidomych, wczasy w ośrodkach wypoczynkowych Pzn, kursy rehabilitacyjne, organizowane przez Związek. 
Swoistą pułapką są pozostałe resztki wzroku. Osobom słabowidzącym łatwiej jest żyć, niż niewidomym. Często młodzi ludzie widzą na tyle, że radzą sobie bez większych trudności. Często też pewne możliwości widzenia utrzymują się przez dziesiątki lat czy nawet przez całe życie. Ale zdarza się też, że wzrok zanika aż do zera. Wówczas osoby, które zawarły małżeństwo jako słabowidzące, a następnie całkowicie utraciły wzrok, stają się nieprzystosowane do życia. 
Poruszyłem temat bardzo bolesny dla wielu. Uważam jednak, że nie należy unikać tematów trudnych. Fakt, że nie będzie się o nich mówiło, nie oznacza, iż one nie istnieją. Uświadomienie sobie problemu jest nieodzownym warunkiem jego rozwiązania. Bez wątpienia wśród licznych problemów, z którymi musi uporać się nasz Związek, omawiany nie należy ani do łatwych, ani do błahych. Tym bardziej nie można pomijać go milczeniem i czekać, aż się sam rozwiąże. 
 
aaa 
5.5. Rodzinne dylematy 
Grażyna Wojtkiewicz 
 
Źródło: "Pochodnia" styczeń 1999 r. 
 
Brak wzroku nie determinuje prawa do pełnego i pełnowartościowego życia, nic więc dziwnego, że ludzie niewidomi, mimo swego kalectwa, zakładają rodziny i wychowują dzieci. Nie ma problemu, jeśli przyszli niewidomi małżonkowie są osobami dobrze zrehabilitowanymi i życiowo odpowiedzialnymi. Jednak w wypadku małżeństw dwojga niewidomych istnieje również ryzyko przekazywania ślepoty. Dlatego przed podjęciem decyzji o posiadaniu dzieci bardzo ważną sprawą jest zasięgnięcie w tej sprawie opinii lekarza okulisty. Jeśli z badań lekarskich wynika, że z małżeństwa niewidomych mogą urodzić się dzieci kalekie, małżonkowie powinni zrezygnować z posiadania potomstwa. 
Jednak życie pokazuje, że często jest inaczej, bowiem problem nie jest aż tak oczywisty. Nie we wszystkich przypadkach lekarz jednoznacznie może stwierdzić, iż przyszłe dziecko odziedziczy wadę wzroku rodziców. Zdarza się także, iż ujawni się ona dopiero w drugim lub trzecim pokoleniu. 
 
Państwo Katarzyna i Andrzej Z. poznali się, jak wielu innych, w zakładzie pracy czyli w miejscowej spółdzielni niewidomych. Właściwie cała historia ich życia związana jest z tą firmą. 34 lata przepracował w spółdzielni pan Andrzej, 33 pani Katarzyna. Pracowały też w spółdzielni ich trzy córki: 30-letnia dziś Elżbieta, 27-letnia Monika i 24-letnia Urszula, a także zięć. 
Kiedy zadecydowali o wspólnym życiu, na dobry początek dostali 8-metrowy pokoik w przyspółdzielczym internacie. Przemieszkali w nim 3 lata, tu też przyszły na świat dwie pierwsze córki. Kiedy podrosły na tyle, iż można było przeprowadzić odpowiednie badania, okazało się, że obydwie są obciążone wadą wzroku. 
Pani Katarzyna jest jedyną osobą niewidomą w swojej rodzinie, natomiast u pana Andrzeja, oprócz niego także siostra ma problemy wzrokowe. Kiedy pytam, dlaczego decydowali się na kolejne dzieci, też z wadą wzroku, odpowiadają, że nic nie wiedzieli i do tej pory nie wiedzą, jak to jest z tym dziedziczeniem. W tamtych czasach nikt nie słyszał o przedmałżeńskich badaniach. 
 Jeśli można zrozumieć panią Katarzynę, która już swoje przeżyła i dochowała się wnuków, to zupełnie niepojęta jest nieodpowiedzialność jej trzech córek, z których każda ma po dwoje dzieci z wadą wzroku, oprócz najmłodszej, Urszuli, której tylko jedno dziecko jest dziedzicznie obciążone. Przecież one wychowywały się już w innych czasach i nie mogą tłumaczyć się niewiedzą. 
 Oprócz problemów ze wzrokiem rodzina Państwa Z. to kochające się stadło, bardzo ze sobą zżyte i pomagające sobie w trudnych sytuacjach. Kiedy urodziły się pierwsze dwie córki, pani Katarzyna jeszcze trochę widziała, trzecią - Urszulę - wychowywała już jako osoba całkowicie niewidoma. Jednak ze swymi obowiązkami domowymi radziła sobie tak dobrze, że sąsiadki podejrzewały, iż udaje z tym niewidzeniem. Jej mieszkanie zawsze lśniło czystością. Nie miała też problemów z gotowaniem. A przy tym wszystkim, z powodu obowiązków wychowawczych, zdecydowała się na pracę chałupniczą, co przy ciasnocie w internatowym pokoiku nie było łatwe. Ale w miłości i zgodzie można osiągnąć wiele, a tego nie brakowało w tej rodzinie. Mąż pomagał jak umiał, chodził z dziećmi na spacery. Był ponadto cenionym pracownikiem, z tytułem mistrza szczotkarskiego, przyznanym przez Izbę Rzemieślniczą w 74 roku. 
- Lata siedemdziesiąte to złote gody spółdzielczości - wspomina z rozrzewnieniem pan Andrzej. - Nasze wyroby kupowali nawet Niemcy, nie mówiąc już o Ruskich. 
Dla Rodziny Z. również nadeszły lepsze czasy, gdyż otrzymali trzypokojowe mieszkanie w nowo wybudowanym bloku, w którym mieszkają do dziś z najmłodszą córką Urszulą i jej rodziną. Starsze poszły na "swoje". 
Dziś pan Andrzej ma 62 lata i już nie pracuje. Kiedy przyszły chude lata, stopniowo zmniejszano w spółdzielni zatrudnienie. Stracili najlepszych kontrahentów. Wprawdzie zakład długów nie ma, ale coraz częściej zdarzają się okresy postoju, a kiedy jest robota, to zarobki nie przekraczają 500-600 złotych miesięcznie. Ale dobre i to. - Obecnie gorzej mają młodzi inwalidzi, dla których nie ma ani mieszkań, ani pracy. Pozostaje żyć z renty socjalnej - biadoli pani Katarzyna. 
Jej dzień zaczyna się o #/5#20. Zjada szybkie śniadanie i autobusem przemierza całe miasto, by na 7 zdążyć do spółdzielni. Swoje miasto zna jak własną kieszeń. Nawet jeśli przyjedzie do nich ktoś obcy, może być jego przewodnikiem. Jest samodzielna w każdej życiowej sytuacji. Gotowania nauczyła się już w małżeństwie, na tyle dobrze, iż sama przygotowywała przyjęcia komunijne i weselne dla swoich córek. Lubi czytać brajlowską prasę. Kiedyś brała nawet udział w konkursach czytania, organizowanych przez okręg. Teraz, na skutek długoletniej pracy fizycznej, palce nie są już tak wyczulone, więc woli słuchać kaset. Mają dobrych zaprzyjaźnionych sąsiadów, na których pomoc zawsze mogą liczyć. A na dalsze lata wspólnego życia nie chcieliby nic, oprócz zdrowia. No i trochę więcej pieniędzy, by pomóc córce Monice, która nie ma nawet renty. 
 
Mniej szczęścia do rodzinnego życia miała pani Dorota K. Kiedy w 1982 roku jako 20-letnia młoda mężatka przyjechała za mężem do niewielkiego miasteczka w województwie lubelskim - nie miała pojęcia, jakie czekają ją kłopoty. Trafiła tu z okolic Słupska. Męża, wychowanka domu dziecka, poznała kiedy był w wojsku. Kiedy przyjechali do Lubartowa, nie mieli nawet mieszkania. Początkowo trochę pomieszkiwali u teściowej, później wprowadzili się "na dziko" do okropnej zagrzybionej nory bez wygód. Nie było tam nawet ogrzewania, a wodę trzeba było nosić ze studni. Na świecie była już roczna córeczka, a w drodze - druga. Pani Dorota, chociaż mieszkanka PGR, wychowała się w znośnych warunkach, więc to co zastała w Lubartowie, było dla niej szokiem. Pisała więc podanie za podaniem, gdzie się dało, aż wreszcie po sześciu latach tej gehenny przyszedł upragniony przydział na trzypokojowe mieszkanie w blokach. Na świecie była już czwórka dzieci - rodziły się mniej więcej w odstępach rocznych. Wyprzedali się ze wszystkiego. Mąż, z zawodu kominiarz, musiał nawet sprzedać motor, niezbędny przy jego zajęciu, by starczyło na kaucję. Burmistrz poszedł im na rękę i zezwolił spłacać ją na raty. Do upragnionego mieszkania wprowadzili się w 1989 roku. Wkrótce przyszła na świat ostatnia, piąta już córeczka. Ale mimo o niebo lepszych warunków szczęście nie zamieszkało razem z nimi pod wspólnym dachem. Mąż pił, zdarzało się, że i bił i nie łożył na utrzymanie dzieci. Było o krok od rozwodu. Skończyło się na tym, że pani Dorota założyła sprawę o alimenty. Radykalnie się zmienił na lepsze, kiedy przeszedł na nową wiarę i stał się wyznawcą Świadków Jehowy. Przestał pić i palić, zaczął dbać o dom i dzieci. Ale pojawiły się inne problemy - chciał także dzieci przyciągnąć do nowej wiary. Na tym tle znów dochodziło do konfliktów. Pani Dorota postawiła jednak na swoim - ochrzciła je i posłała do Komunii. 
Na dzień dzisiejszy sytuacja wygląda tak. Dziećmi właściwie samotnie zajmuje się matka, sama słabego zdrowia. Ma 20 kilo niedowagi, kłopoty z kręgosłupem i dużą krótkowzroczność - -36 dioptrii. Jest inwalidką II grupy, należy do PZN. W jej rodzinie inwalidztwo wzroku miał dziadek i ma bratanek. Także dwoje dzieci pani Doroty odziedziczyło wadę wzroku. Cała 6-osobowa rodzina żyje za 1200 zł miesięcznie (w tym 540 zł alimentów od męża). Mąż, chociaż ma prywatny zakład kominiarski i nieźle zarabia, tylko sporadycznie łoży na utrzymanie rodziny. Ostatnio trochę pieniędzy przeznaczył na remont mieszkania i od czasu do czasu kupi któremuś z dzieci coś z ubrania. Dom traktuje raczej jak hotel. Chociaż mieszkają pod wspólnym dachem, żyją jak niemal obcy sobie ludzie. To przykre. Pani Dorota boleśnie odczuwa swoją samotność. Nie ma żadnego kontaktu ani z rodzicami, starszymi już ludźmi, ani z dwoma siostrami, z którymi po wyjściu z rodzinnego domu po raz pierwszy spotkała się po 15 latach. Mówi, że rodzice nie nauczyli ich miłości. Stara się nie powtórzyć tego błędu wobec swoich dzieci. Nie ma życzliwych sąsiadów, ani nikogo bliskiego, z kim mogłaby dzielić swoje radości i smutki. Miała jedną zaprzyjaźnioną sąsiadkę, która wiele jej pomagała, ale i ta przyjaźń skończyła się nagle, nawet nie wie, z jakiego powodu. Gdyby dziś miała zacząć życie od nowa, na pewno zaplanowałaby je inaczej. - Wtedy byłam głupiutka i nie miałam znikąd podpory. Żyłam w okropnej nędzy, nie miałam węgla i drewna, teściowa też była mi obca - wspomina z żalem. Nie myśleli aż o tylu dzieciach, widocznie, jak mówi, Bóg tak chciał. Ale to one są jej jedyną radością, a największym marzeniem jest zdrowie, które pozwoli doprowadzić je do samodzielności. Dziś najstarsza córka ma 16 lat i jest wzorową uczennicą liceum. Dużo pomaga szkoła, do której uczęszczają dzieci (pani Dorota nie płaci za rodzinne), miejscowy proboszcz, no i władze miasta, zwalniając częściowo z czynszu. I tak dzień po dniu płynie w całkowitym osamotnieniu to jej 36-letnie życie, którego jedyną radosną iskierką są dzieci. 
Przykład tej rodziny dobitnie świadczy o tym, iż niektórzy ludzie nigdy nie powinni decydować się na zawarcie małżeństwa, a tym bardziej na posiadanie dzieci, gdyż nie potrafią sobie radzić z trudnościami codziennego życia. Ofiarami takich związków są zazwyczaj niczemu niewinne dzieci. Ale cóż - takie jest życie! 
 
 aaa 
5.6. Dostępność w sieci 
Magdalena Gajda 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 Data opublikowania: 2012-01-26 
 
 Spośród 200 stron internetowych należących do instytucji publicznych i organizacji pozarządowych żadna nie spełnia nawet 50 proc. podstawowych wymagań dostępności dla osób z niepełnosprawnościami. To główny wniosek podsumowujący wyniki projektu badawczego zrealizowanego przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych i Stowarzyszenie Przyjaciół Integracji. 
 
Dziś jest źle 
 
"Dostępne strony internetowe - dziś i jutro" pod takim hasłem 18 stycznia br. w siedzibie Fundacji im. Stefana Batorego w Warszawie odbyła się konferencja, podczas której przedstawiono wyniki projektu "Wsparcie osób niepełnosprawnych w dostępie do informacji i usług zamieszczanych w internecie" (nazwa skrócona D "Dostępne strony WWW"). Miał on charakter badawczy i był pierwszym tego rodzaju projektem przeprowadzonym w Polsce. Zrealizowali go partnerzy: Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) oraz Stowarzyszenie Przyjaciół Integracji. Projekt był współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. 
Od grudnia 2010 r. do stycznia 2012 r. czterech audytorów technicznych oraz 20 testerów z różnego rodzaju niepełnosprawnościami - ruchową, narządów słuchu i wzroku oraz z dysleksją - przeprowadziło kompleksowy audyt 200 polskich serwisów internetowych pod kątem ich dostępności dla internautów z ww. dysfunkcjami. Do audytu wybrano 150 serwisów należących do krajowych instytucji publicznych - w tym 17 ministerstw, 55 urzędów państwowych (m.in. kancelarie: Sejmu, Senatu, prezydenta i premiera RP), 55 urzędów miejskich i powiatowych w całej Polsce i 23 przedsiębiorstw komunikacji miejskiej, a także 50 organizacji pozarządowych ze środowiska osób niepełnosprawnych. 
Serwisy oceniano zgodnie z wymogami międzynarodowego standardu WCAG 2.0 (Web Content Accessibility Guidelines 2.0), zawierającego wytyczne, jak tworzyć serwisy internetowe, aby były one dostępne - w takim samym stopniu - dla wszystkich użytkowników, także osób niepełnosprawnych, z niższym wykształceniem oraz seniorów. 
Głównymi kryteriami oceny były: dostępność treści, układ i czytelność, semantyka kodu źródłowego HTML oraz konstrukcja strony i jej zgodność ze standardami sieciowymi. 
 
- Wyniki naszych badań nie są optymistyczne. Żaden z audytowanych przez nas serwisów nie spełnił nawet 50 proc. podstawowych wymagań dostępności. Oznacza to, że kilka milionów polskich obywateli z różnego rodzaju niepełnosprawnościami nie może wcale lub ma istotne kłopoty w korzystaniu z informacji publicznej - powiedział Piotr Pawłowski, prezes Stowarzyszenia Przyjaciół Integracji, gospodarz konferencji "Dostępne strony internetowe - dziś i jutro". 
Prezes zaznaczył, że celem spotkania jest przede wszystkim pokazanie wyzwań, przed którymi stoją twórcy, administratorzy i redaktorzy polskich stron internetowych, aby jak najszybciej zapewnić osobom z niepełnosprawnościami swobodny dostęp do wszystkich zasobów sieci: wiedzy, pracy, rozrywki, produktów, usług, komunikacji. 
 
Ministerstwa w czołówce 
 
- Stan dostępności badanych przez nas serwisów był różny. W ogólnym rankingu najlepiej wypadły strony ministerstw. Ale wśród 200 testowanych serwisów znalazły się i takie, po których było widać, że ich administratorzy kwestię dostępności mają w nosie - powiedział Adam Pietrasiewicz, jeden z audytorów technicznych projektu "Dostępne strony WWW", który przedstawił podczas konferencji statystyki badań. 
Zdarzało się też, że cały serwis miał stosunkowo niewielkie błędy dostępności, ale jeden z jego elementów sprawiał, że serwis wykluczał całkowicie niektóre grupy użytkowników niepełnosprawnych. 
- Tak się stało w przypadku jednego z serwisów Narodowego Funduszu Zdrowia - podał przykład Adam Pietrasiewicz. 
- Najistotniejsze informacje dla osób niepełnosprawnych są tam umieszczone w dziale dla pacjentów. I cóż z tego, że cała ta sekcja jest bogata w wiedzę, skoro można do niej "wejść" tylko poprzez kliknięcie na obrazek niezawierający treści alternatywnej, a zatem całkowicie niewidoczny dla screenreaderów D programów czytających, z których korzystają osoby niewidome i słabowidzące?" - pytał. 
 
Wymóg dostępności treści został spełniony jedynie w 14 proc. badanych serwisów. 
Układ i czytelność treści - w 69 proc. serwisów, przy czym w tej kategorii w czołówce uplasowały się ministerstwa i urzędy państwowe, a na końcu - miasta lub powiaty i zakłady komunikacji miejskiej. 
Jeśli chodzi o semantykę kodu źródłowego (np. układ i czytelność tytułów i nagłówków stron) to wymóg ten został ogólnie spełniony w 77 proc. serwisów; najlepiej wywiązali się z tego twórcy stron organizacji pozarządowych, a najgorzej - twórcy stron zakładów komunikacji miejskiej. 
W kategorii: konstrukcja serwisu zgodnie ze standardami prym znowu wiodły ministerstwa, najgorzej wypadły zaś strony miast i powiatów, a sam wymóg został wypełniony w 66 proc. serwisów. 
 
- Interesująco przedstawiają się też wyniki naszych badań w kategoriach szczegółowych - zaznaczył Adam Pietrasiewicz. - Na przykład pliki PDF, z tak istotnymi dokumentami jak ustawy sejmowe, rozporządzenia wykonawcze szefów poszczególnych resortów rządu, porady prawne, wskazówki, jak załatwić sprawę w danym urzędzie itp., przygotowane były poprawnie w zaledwie 1,3 proc. audytowanych serwisów. Lepiej zostały przygotowane: pliki wideo (zalecenie spełnione w 5,3 proc. serwisów), tekst alternatywny dla elementów graficznych (12,3 proc.) oraz nagłówki (19 proc.) - wyjaśnił. 
 
Więcej niż siedem grzechów głównych 
 
Podczas konferencji "Dostępne strony internetowe - dziś i jutro" zaprezentowano również cztery filmy zrealizowane w ramach projektu. Pierwszy nich poruszał problem dostępności zasobów sieci internetowej dla osób niewidomych. Komentarza do obrazu udzielił Mateusz Ciborowski, kolejny audytor techniczny projektu. 
- Według danych szacunkowych ok. 1 proc. całej populacji światowej ma problemy z poprawnym widzeniem. W Polsce żyje ok. 500 tys. osób z różnego rodzaju dysfunkcjami narządu wzroku. To właśnie oni napotykają na największe kłopoty przy korzystaniu w internetu. Dzieje się tak dlatego, że wiele stron ma swoje wersje beta lub opcje powiększenia czcionki, ale twórcy stron zapominają o dostosowaniu elementów strony do programów czytających, z których korzystają osoby niewidome i słabowidzące wyjaśnił Ciborowski. Jako główne "wady" polskich stron WWW wymienił m.in.: nieczytelne tytuły, brak unikatowych podtytułów stron, nagłówki ustawione w złej kolejności, przeładowane niepotrzebnymi informacji tabele, a także nieprawidłowe opisy plików graficznych i wideo oraz konfigurację plików Word i PDF. 
 
Drugi film wyemitowany podczas konferencji, z komentarzem Adama Pietrasiewicza, dotyczył dostępności stron dla osób niepełnosprawnych ruchowo. 
 
Trzeci zaś opowiadał o kłopotach, na które napotykają korzystające z internetu osoby z dysleksją. 
 
Jak choroba toczy polską sieć? 
 
- Jeśli brak dostępu do internetu dla osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności potraktujemy jak chorobę, na którą zapadły polskie serwisy, to czynnikami, które doprowadziły do powstania tego "sieciowego schorzenia", są przede wszystkim brak wiedzy oraz odpowiednich regulacji prawnych w obszarze budowania internetu dostępnego dla wszystkich, a także traktowanie samej realizacji stron przez ich twórców nie jako wciąż doskonalonego procesu, ale działań ad hoc - skomentował wyniki badań Jakub Dębski, główny koordynator projektu "Dostępne strony WWW". 
Obrazując trzeci argument, Jakub Dębski powołał się na dwa skrajne przykłady reakcji na raporty, które otrzymali od realizatorów administratorzy wszystkich audytowanych serwisów. - Zdarzało się, że odbieraliśmy maile z pytaniem: "Co mam zrobić z tą swoją stroną, żeby była dostępna dla niepełnosprawnych, bo na jej poprawienie mam trzy dni?". Zupełnie inne podejście zaprezentowało Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, którego stronę WWW omawialiśmy podczas konferencji rozpoczynającej nasz projekt i wskazywaliśmy popełnione w niej błędy. Ministerstwo wprowadziło do swojego planu działań założenie, że w określonym czasie dostosuje wszystkie swoje serwisy, oraz poprosiło Stowarzyszenie Przyjaciół Integracji o przeprowadzenie szkoleń dla redaktorów tychże serwisów - powiedział Jakub Dębski. 
Do stworzenia strony internetowej dostępnej dla osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności potrzebna jest współpraca trzech specjalistów: informatyka, redaktora oraz osoby podejmującej w danej instytucji, przedsiębiorstwie decyzje w sprawie organizacji pracy i wydatkowania środków finansowych. Taką opinię wyraził Piotr Woźniak, trzeci audytor techniczny projektu, osoba niedowidząca. 
 
Czy do przygotowania strony dostosowanej do potrzeb niepełnosprawnych internautów potrzebne są pieniądze? 
 
-Tak, ale tylko wówczas, gdy okaże się, że strona internetowa już działająca nie spełnia wymagań dostępności. Jeśli firma, instytucja, organizacja od początku tworzy serwis z myślą o tym, aby swobodnie się po nim poruszali także internauci z dysfunkcjami, to nie ponosi z tego tytułu żadnych dodatkowych kosztów. A nawet działania te mogą przyczynić się do zwiększenia zysków firmy. Niewielu administratorów serwisów zdaje sobie sprawę z tego, że strona dostępna dla osób niepełnosprawnych od razu jest lepiej pozycjonowana w wyszukiwarkach internetowych - tłumaczył podczas konferencji "Dostępne strony internetowe - dziś i jutro" Dominik Paszkiewicz, główny audytor techniczny projektu. 
 
A jak będzie jutro?Co zrobić, aby strony internetowe instytucji publicznych i jednostek finansowych ze skarbu państwa, firm komercyjnych, organizacji pozarządowych były w pełni dostępne dla osób z różnego rodzaju niepełnosprawnościami? O odpowiedź na to pytanie Piotr Pawłowski poprosił gości specjalnych konferencji. 
 
- Naszym obecnym i przyszłym dążeniem jest umożliwienie osobom niepełnosprawnym równego dostępu do wszystkich obszarów życia, także do informacji i usług zamieszczanych w internecie. A jeśli wciąż nie będziemy zadowoleni z podejmowanych działań, to dobrze, bo niezadowolenie jest motorem zmian - powiedziała Agnieszka Kozłowska-Rajewicz, pełnomocnik rządu ds. równego traktowania. - Moim zdaniem, zanim wprowadzimy sankcje dla administratorów niedostosowanych stron WWW, najpierw powinniśmy ich edukować, jak tworzyć takie strony. Kara powinna się pojawić wtedy, gdy jest wiedza, ale nie ma dobrej woli, aby z niej korzystać". 
Minister Kozłowska-Rajewicz zaproponowała również, aby do procedur przetargowych i konkursowych na realizację serwisów internetowych wprowadzić warunek dostosowania ich do potrzeb osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności. Wskazała tym samym na istotny problem prawny, który potwierdził Piotr Waglowski, prawnik, publicysta, webmaster, autor serwisu VaGla.pl - Prawo i Internet, a także członek Rady Informatyzacji przy ministrze administracji i cyfryzacji. W jego opinii, polskie i międzynarodowe akty prawne regulujące w różnych obszarach kwestię dostępności obywateli Polski do informacji publicznej są zbiorem zaleceń, sugestii, tworzenia dobrych praktyk, ale niczego nie nakazują obligatoryjnie - nawet instytucjom publicznym działającym w służbie wszystkich obywateli bez wyjątku. Zdaniem Waglowskiego, nie ma też obecnie prawnych metod, aby domagać się od sądów administracyjnych karania instytucji publicznych za to, że utrudniają dostęp do informacji publicznej. - Może jakimś rozwiązaniem jest skierowanie wniosku do zwierzchnika instytucji, aby rozpoczął proces kontroli wewnętrznej w danej instytucji, ale taka kontrola zawsze przecież może stwierdzić, że w kwestii dostępności wszystko jest w porządku - podkreślił Piotr Waglowski. 
Za wprowadzeniem sankcji za niedostosowanie strony internetowej do potrzeb osób niepełnosprawnych opowiedział się Jarosław Duda, pełnomocnik rządu ds. osób niepełnosprawnych. Jego zdaniem, karać powinno się tych administratorów stron WWW, którzy lekceważą prawo z braku wiedzy o jego istnieniu, a także braku wyobraźni w jego realizacji. Jako przykład skutecznej kary podał wprowadzenie 8 punktów karnych oraz mandatu w wysokości 500 zł za nieuprawnione stawianie aut na miejscach parkingowych przeznaczonych dla kierowców z niepełnosprawnością (patrz: kampania parkingowa Stowarzyszenia Przyjaciół Integracji pod hasłem: "Czy naprawdę chciałbyś być na naszym miejscu?"). 
- Nie twierdzę, że podobne sankcje finansowe mają być za niedostosowanie strony internetowej. Wskazywałbym raczej na pokazywanie i publiczne krytykowanie ignorancji i niedbalstwa w zakresie realizacji stron, które nie spełniają wymogów dostępności - powiedział Jarosław Duda. 
Jacek Brzeziński, wiceprezes Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, reprezentujący lidera projektu podczas konferencji "Dostępne strony internetowe - dziś i jutro", przyznał, że miał wiele obaw związanych z realizacją tego zadania. 
- Bałem się, że przedstawiciele audytowanych instytucji będą mieli do nas pretensje: "co wy nam robicie?", a tymczasem mówili: "dobrze, że to robicie" - wyjaśnił Brzeziński. 
- Dostosowanie stron internetowych do potrzeb osób z różnymi niepełnosprawnościami to proces, który trwa i którego nie da się powstrzymać. Im wcześniej administratorzy stron WWW zrozumieją to, tym lepiej dla nich. PFRON widzi ogromny entuzjazm środowiska osób niepełnosprawnych przy realizacji tego projektu, dlatego będziemy się starali, aby był on kontynuowany - dodał. 
Z badań przeprowadzonych w Wielkiej Brytanii wynika, że 83 proc. osób niepełnosprawnych, które napotkało na jakieś problemy w korzystaniu ze strony internetowej... już do niej nie wraca! Takie dane przywiozła na konferencję PFRON i Stowarzyszenia Przyjaciół Integracji Andrea Kennedy, przedstawicielka brytyjskiej organizacji Shaw Trust, która zajmowała się szkoleniem realizatorów projektu "Dostępne strony WWW". Przyznała, że z wyjątkową uwagą oglądała emitowany podczas konferencji film, będący podsumowaniem projektu. Zapamiętała z niego informację - jej zdaniem -najważniejszą dla przyszłości polskiego Internetu. Wypowiadająca się w filmie Alina Wojtowicz-Pomierna, z-ca dyrektora Biura Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych, powiedziała, że do końca 2013 r. wszystkie strony instytucji publicznych w naszym kraju będą w pełni dostępne dla osób niepełnosprawnych. 
- Pozwólcie, że przyjadę wtedy do Polski i sprawdzę, czy zaangażowanie, talent i doświadczenia ludzi realizujących projekt "Dostępne strony WWW" nie zostały zaprzepaszczone - obiecała Andrea Kennedy. 
 
Konferencja odbyła się pod patronatem Michała Boniego, ministra administracji i cyfryzacji, oraz Jarosława Dudy, pełnomocnika rządu ds. osób niepełnosprawnych. Zgromadziła ona ponad 100 gości: przedstawicieli urzędów publicznych i instytucji samorządowych, organizacji pozarządowych działających na rzecz osób z różnego rodzaju niepełnosprawnościami oraz mediów. Spotkanie było w całości tłumaczone na język migowy. 

Minitest dostępności strony WWW dla osób niepełnosprawnych wg Dominika Paszkiewicza: 

Włącz stronę swojej firmy, instytucji, organizacji i szybko sprawdź: 
1. Czy wszystkie tytuły stron i podstron mają sens - wskazują jasno, jakie informacje zostały na niej umieszczone 
?2. Czy każda postronna ma nagłówki, są one zrozumiałe i przekazują strukturę strony 
?3. Czy nawigacja po stronie jest łatwa dla osób skanujących treść wzrokiem i tych korzystających z programów czytających 
?4. Czy odnośniki mają proste, zrozumiałe i krótkie nazwy i prowadzą do konkretnego miejsca? 
5. Czy stronę można swobodnie obsługiwać z poziomu klawiatury, bez użycia myszki? 
6. Czy podpisy pod zdjęciami opisują to, co faktycznie zostało na nich przedstawione? 
7. Czy odnośniki graficzne prowadzące do sekcji serwisu są prawidłowo opisane tekstem alternatywnym? 
8. Czy tekst wszystkich stron serwisu ma odpowiedni kontrast do tła? 
9. Czy teksty umieszczone na stronie podzielone są na akapity? 
10. Czy teksty na stronie nie są wyjustowane do prawej strony? 
 
Jeśli poruszając się po swojej stronie, na wszystkie 10 pytań odpowiedziałeś: TAK - gratulacje!Możesz przypuszczać, że twoja strona jest dostępna dla osób niepełnosprawnych. 
 
Chcesz mieć pewność? Zapoznaj się z poradnikami na stronie 
www.DostepneStrony.pl. 
 
aaa 
5.7. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH 
Szmery, bajery i bariery 
Jerzy Ogonowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
 	Kiedy zaczęto radośnie wołać, że komputer mi wszystko zastąpi, byłem dość spokojny i powściągliwy. Przywykłem już wówczas do opracowanego przez wiele lat trybu pracy i nie chciało mi się go zmieniać, póki nie było takiej potrzeby. Ale jednak potrzeba przyszła niezwykle szybko i musiałem się poddać. Po prostu przybywający po usługę klienci przestali chcieć zwykłej kartki, raczej zachciewało im się np. 15 kopii, tekstu na dyskietce, a potem wprowadzania zmian do poprzedniego tekstu bez jego przepisywania od nowa. No i trzeba było nauczyć się Dosa i Quer-Texta, ale zanim opanowałem to w miarę dobrze, pojawił się Windows i Word. W dodatku uwierzyłem niektórym bajarzom, że do tego nie ma gadacza. Dopiero dr Jadwiga Kwapisz przywołała mnie do porządku, żebym przestał powtarzać głupstwa za niektórymi firmami, które chciały sprzedać zmagazynowany sprzęt i oprogramowanie dosowskie i dlatego rozpuszczały takie brednie. 
Tak więc trzeba było znów się przystosowywać do czegoś nowego, ale także uświadomić sobie, że obok rewelacyjnie łatwego dostępu do tekstów pojawiają się nowe bariery, które na razie rosną, a my, zafascynowani nowymi możliwościami, nie chcemy tego dostrzegać. Na maszynie do pisania można było co najwyżej podkreślić lub napisać dużą literą, na elektrycznej maszynie jeszcze dało się wytłuścić. Teraz mamy już do czynienia z wielką paletą graficznych wyróżnień, a kiedy spróbowałem to wszystko wykonać sam, włączając opcję "mów wszystko", to okazało się, że po paru minutach nie jestem w stanie tego wszystkiego wysłuchiwać, a w dodatku praca idzie tak wolno, że już na zwykłym moim Continentalu napisałbym szybciej. 
Ostatni okres przyniósł kolejne wyzwania: nagromadzona przez lata baza komputerowa nie ma służyć przecież tylko celom kolekcjonerskim, zwłaszcza w wypadku tłumaczy. Chodzi o to, żeby raz zastosowane sformułowanie było później powtarzalne w podobnych dokumentach, tak więc w tej bazie trzeba grzebać. Osoba widząca rzuca okiem na ekran i ogarnia całość, szybko najeżdżając na szukany plik, my musimy to wszystko odsłuchiwać. Skróty klawiszowe wyszukiwania ułatwiają pracę, ale jeśli na dany temat jest 2378 haseł, to jak to opanować? Ostatnio otrzymałem do tłumaczenia plik z włączoną opcją "śledź zmiany". Na dodatek z jakiegoś powodu nie udawało mi się tej opcji wyłączyć, a jeśli się udawało, to tylko częściowo. I tak się zrobiło, że kiedy dałem tekst do korekty wspólniczce, ona nieco tego tekstu wyrzuciła. Program zachował części usunięte i czytał je jako ważne. Najgorsze było to, że nie chciał tego kasować. Wtedy wróciłem jak gdyby do pierwotnych moich powściągliwości, kiedy to wolałem pisać na maszynie. Rodzi się bowiem dość zasadnicze pytanie: o ile komputery ułatwiają nam dostęp do tekstów jako odbiorcom, to czy da się z nich skorzystać efektywnie w sposób aktywnie twórczy? 
Ostatnio pojawiło się wiele oprogramowań wspomagających tłumaczenia (nie mylić z zabawkami, które mocno pomagają się pośmiać, kiedy wykonają jakieś tłumaczenie). Są to programy poważne i coraz częściej niektóre firmy zaczynają wypytywać, czy coś takiego posiadam. Na razie są one rzadkością, bo są drogie i wymagają jeszcze udoskonalenia. Na pewno skorzystać się z tego da, ale czy dorównamy szybkością działania przy pomocy gadaczy lub monitorów brajlowskich? 
Wiem z doświadczenia, że na te wątpliwości zaraz odezwałby się jakiś przedstawiciel firmy komputerowej obsługującej niewidomych, który powiedziałby, że on dysponuje świetnym programem, przy pomocy którego można bardzo wiele. No można, ale ci, którzy ogarniają to jednym rzutem oka, mogą jeszcze lepiej. Warto też zwrócić uwagę na to, że przedstawiciele firm zachwalających sprzęt i oprogramowanie raczej na co dzień nie posługują się tym w konkretnej pracy zawodowej, poza sprzedażą i opracowywaniem tegoż oprogramowania wraz z odpowiednią oprawą marketingową. Miałem szczęście, że kiedy wchodziły do powszechnego użytku komputery, ja dysponowałem już nie lada jakim doświadczeniem w zakresie tłumaczeń. W tej chwili jest to mój największy atut, bo w szybkości wykonywania różnych tekstów młodym już nie dorównuję. Także i dlatego, że owo doświadczenie domaga się ode mnie pokory, bo zdaję sobie sprawę ze złożoności wielu zagadnień i nie mogę pracować automatycznie. No i ci młodzi, chociaż szybcy, muszą mieć do kogo się odnieść, kiedy nie wiedzą, co z tym fantem zrobić. Ja wiem już to znacznie częściej od nich. Czy jednak łatwo by mi było, gdybym na obecnym etapie rozwoju informatyki i komputeryzacji dopiero zaczynał pracę? Należy tu zaznaczyć, że po ukończeniu studiów postanowiłem być tłumaczem w bardzo trudnych dziedzinach, w których używane są tzw. języki specjalne (techniczny, handlowy, prawniczy, ekonomiczny itp.). Wymagało to ciągłego obcowania ze stosem słowników specjalistycznych - dziś pewna ich część jest w komputerze, część trzeba szukać w googlach... A te poszukiwania zajmują mi jednak zawsze więcej czasu niż widzącym kolegom i koleżankom po fachu. 
Rozwój poszedł w takim kierunku, że kiedy potrzebuję porady komputerowej, szybciej i konkretniej znajdę ją u swego wnuka niż u sobie rówieśnych. Za to ci młodzi potrzebują mojej wiedzy, doświadczenia w sposobach rozwiązywania praktycznych i teoretycznych problemów translacyjnych. I wydawałoby się, że lepszej sytuacji być nie może. Tymczasem ja postrzegam ją jako alarmującą, tym bardziej, że dynamika rozwoju informatyzacji i komputeryzacji jest niezwykle duża. To, co jeszcze wczoraj było zaledwie nowalijką, dziś staje się powszechnie używanym standardem, bez którego ani rusz. 
Zmiany te wymagają jednocześnie zmiany paradygmatów obowiązujących w dziedzinie rehabilitacji. Tym bardziej, że niektóre kierunki wydają się być zwodnicze. Kiedy byłem piękny i młody, celem rehabilitacji było przede wszystkim zdobycie możliwie maksymalnej samodzielności, tak w czynnościach życia codziennego, jak i w pracy. 
Komputeryzacja obudziła u niewidomych wielką chęć coraz większej samodzielności indywidualnej. Dochodzi do takich śmieszności, że oto niewidomy wielkim wysiłkiem usiłuje robić samodzielnie to, czego nikt nie robi w normalnych warunkach. Niewidomy czuje się dobrze zrehabilitowany, jeśli spocony i zziajany punktualnie dotrze do celu, przesiadając się po drodze do tramwajów i autobusów. Przecież wiadomo, że nigdy nie dogoni on tramwajem i autobusem nawet najstarszego rzęcha zakupionego ze złomu samochodowgo. I jeśli chce dorównać, wykonując odpowiedzialną pracę, to po prostu musi brać taksówkę. Dlatego w rehabilitacji zawodowej niewidomych najważniejsze staje się opanowanie umiejętności organizacji sobie pracy, jej usprawnianie i ewentualna umiejętność prowadzenia działalności na własny rachunek. Już dziś jest tak, że osoby, które niekoniecznie dbają o paznokcie, niekoniecznie potrafią dojechać tu i tam pięcioma tramwajami, ale potrafiąc zorganizować sobie pracę i współpracę, osiągają wysokie stanowiska na uczelniach, w środkach masowego przekazu czy w samodzielnej działalności gospodarczej. 
Tak więc obecnie kierunek rehabilitacji zawodowej, to wdrażanie do umiejętności współpracy z kolektywem, umiejętności wyeksponowania własnej wiedzy i przekazania czynności pomocniczych innym, którzy dopiero wchodzą do danej dziedziny. Stare formy rehabilitacji zawodowej niczemu już nie służą. Robienie szkoleń z wizażu, makijażu i imażu, to wyrzucone w błoto pieniądze, bo przeciętnie inteligentny niewidomy sam dojdzie w końcu do wniosku, że musi wyglądać jak człowiek i myć ręce. Dopłaty do niewidomego przekazywane pracodawcom też - przynajmniej w Polsce - okazały się niewypałem i nie tyle pomagają, co utrudniają i upokarzają niepełnosprawnych. Dlatego albo wypracujemy prawidłowe formy rehabilitacji zawodowej niewidomych, albo cały ten niekiedy pokazywany wzrost zatrudnienia będzie coraz większym blefem. I tyle miałem do powiedzenia. 

aaa
6. FAKTY, POGLĄDY, OPINIE I POLEMIKI 
 
aaa 
 6.1. Do grupy czytelników 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Szanowni Państwo! 
 
W załączeniu znajdą Państwo artykuł Józefa Szczurka pt.: "Aby nadzieja nie była pusta". Redaktor Szczurek poruszył w nim jeden z najważniejszych tematów naszego środowiska. Rzecz jasna zadania i cele organizacji działających w naszym środowisku można rozpatrywać pod różnymi kątami widzenia. Niedawno przedmiotem wymiany poglądów na łamach "WiM" była pomoc osobom całkowicie niewidomym. Jest to również bardzo ważne zagadnienie. Podobnie osoby ze złożoną niepełnosprawnością wymagają specjalnej troski. Nie można też zapominać o dzieciach i młodzieży. Bezrobocie, zaopatrzenie w sprzęt rehabilitacyjny, dostęp do źródeł informacji, do literatury i prasy, do placówek służby zdrowia itp. itd. 
Wszystko to jest ważne, ale problemy osób niewidomych i słabowidzących w podeszłym wieku nie należą do błahych. Pisze o tym redaktor Szczurek. Ze swej strony dodam, na co zwracałem uwagę przy omawianiu form pomocy całkowicie niewidomym, że pomoc nie może wiązać się z dociekaniem, czy aby ktoś inny nie powinien jej udzielać, dlaczego nie pomagają dzieci, wnuki czy jeszcze ktoś inny. Życie członków rodzin osób niewidomych i słabowidzących często jest bardzo absorbujące, dalekie dojazdy do pracy, praca w wymiarze większym niż 8 godzin, opieka nad dziećmi i wiele innych obowiązków, których nie znają osoby postronne. Próby dociekania, dlaczego członkowie rodziny nie pomagają, często mogą być jednoznaczne z odmową przyjęcia pomocy. Starsi ludzie, często starają się usprawiedliwiać swoje dzieci i wnuki, nie chcą przyznać, że nie mogą liczyć na ich pomoc, wolą zrezygnować z pomocy i w samotności znosić trudy życia. Organizatorzy pomocy powinni i takie okoliczności uwzględniać. 
Proszę o zapoznanie się z publikacją Józefa Szczurka, przemyślenie zagadnienia i podzielenie się z czytelnikami "Wiedzy i Myśli" swoimi przemyśleniami, propozycjami i wnioskami. Być może, delegaci na krajowy zjazd zechcą zapoznać się z Państwa przemyśleniami i problematykę osób w podeszłym wieku wprowadzić do programu działania PZN-u. Być może działacze innych stowarzyszeń i fundacji zainteresują się tymi problemami. Jeżeli się tak stanie, skorzystają na tym nasi seniorzy. 
Na listy oczekuję do 15 lutego br. Proszę je pisać na adres: 
st.k@onet.pl 
Ze słowami szacunku i serdecznymi pozdrowieniami 
Stanisław Kotowski 
 
aaa 
6.2. Aby nadzieja nie była pusta 
Józef Szczurek 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Przeglądając jakieś zapiski sprzed kilku lat, natknąłem się na artykuł, z którego wynikało, że pięć lat temu obchodziliśmy Rok Seniora. W tej samej publikacji znajdowała się zapowiedź, że PZN położy duży nacisk na pomoc starszym niewidomym, zwłaszcza samotnym. Idąc tym tropem, szukałem w "Pochodni" śladów spełnienia obietnicy. Niestety, daremnie. Jak zwykle skończyło się na słomianym ogniu i niespełnionych obietnicach. Starsi niewidomi musieli nadal samotnie borykać się ze swymi problemami, a jak wiadomo, gdy się przekroczy określoną barierę wiekową, tych trudnych spraw nieustannie przybywa. 
Maleje sprawność fizyczna, przeważnie traci się pracę, zmniejszają się kontakty między ludźmi, nasileniu ulegają rozmaite schorzenia, często pojawia się niedosłuch. I tak powoli, człowiek zostaje sam ze swymi utrapieniami. 
Warto tu przypomnieć, że połowa członków Związku to ludzie, którzy przekroczyli 65 lat. W moim odczuciu troska o polepszenie ich bytu powinna stać się najważniejszym zadaniem PZN i innych stowarzyszeń mających w polu zainteresowań potrzeby ludzi starszych. Istotne zadania do wykonania w tej mierze mają koła PZN, gdyż są one najbliżej ludzi borykających się na co dzień z trudnymi problemami życiowymi. 
Tymczasem, takie jest nie tylko moje odczucie, w minionych kilkunastu latach Związek niemal całkowicie przerzucił się na ludzi młodych. Dla nich organizuje się wycieczki krajowe i zagraniczne, pikniki, zabawy taneczne, turnusy wypoczynkowe. Tylko dla nich dostępny jest nowoczesny sprzęt techniczny ułatwiający codzienne życie. Można to najlepiej pokazać na przykładzie komputerów. 
Uknuto teorię, że starsi niewidomi nie powinni otrzymywać jakiejkolwiek pomocy w nabyciu nowoczesnego sprzętu, gdyż nie są w stanie nauczyć się jego obsługi. Jest to zafałszowanie rzeczywistości. Według moich doświadczeń, założenie to nie ma nic wspólnego z prawdą, a wynika jedynie z walki o łatwiejszy dostęp do dóbr materialnych, w której mocniejsi zwyciężają. Oczywiście, istnieje grupa ludzi, dla których komputer jest koszmarem, ale ma to niewiele wspólnego z wiekiem, gdyż oni, również jako młodzi, także unikali zwiększonego wysiłku. 
Na ogół wszyscy moi starsi, niewidomi przyjaciele świetnie sobie radzą z obsługą komputera. Korzystają nie tylko z programów tekstowych, lecz także z poczty elektronicznej i internetu. 
Jedna z zaprzyjaźnionych pań, mając ponad 70lat, za oszczędności z mizernej emerytury, zakupiła używany komputer za niewielkie pieniądze. Koleżanka pomogła jej w opanowaniu podstawowych umiejętności w korzystaniu z komputera, co w połączeniu z własną ambicją i wysiłkiem dało dobre rezultaty. 
Dziś życie wspomnianej niewidomej pani zmieniło się nie do poznania. Odeszła samotność. Poprzez internet utrzymuje bliskie więzi z wieloma ludźmi, również z zagranicy, czyta prasę, dzięki czemu ma dobre rozeznanie w problematyce politycznej i społecznej i zapisuje przemyślenia związane z własnymi przeżyciami. Każdy dzień niesie nowe doznania. 
Uważam, że przez odsunięcie starszych niewidomych od nowoczesnego sprzętu wyrządzono im wielką krzywdę. Uznano, że komputer to jedynie narzędzie pracy i należy się tylko ludziom młodym. Zapomiano jednak, że komputer to także instrument, który człowiekowi niepełnosprawnemu otwiera nowe przestrzenie życia kulturalnego i społecznego. Ułatwia również przedłużenie działalności zawodowej. Mógłbym każdego niedowiarka przekonać o tym na własnym przykładzie i na wielu innych ambitniejszych niewidomych. Szerząc opinię, że starsi niewidomi starają się o komputer nie dla siebie, lecz dla wnuków, skazujemy ich, zwłaszcza tych, którzy nie mają wokół siebie osób bliskich na życie bierne, osamotnione, smutne, ponieważ jak dotychczas, żadne z narzędzi technicznych, nie stwarza niewidomym tak wielkich możliwości łączności ze światem, jak internet, poczta elektroniczna i programy służące do pisania i czytania. 
A teraz nieco inne, równie ważne zagadnienie. Gdybym miał moc sprawczą, spowodowałbym, aby koła PZN organizowały grupy ludzi widzących lub niedowidzących, którzy odwiedzaliby samotnych, starszych niewidomych, pomagali w zakupach, wyjściu do lekarza lub na spacer. A gdyby te potrzeby nie były najbardziej istotne, żeby po prostu przyszli, porozmawiali, wypili wspólnie kawę, pogawędzili o bieżących sprawach. Kiedy się nie widzi, nie ma się do kogo ust otworzyć, a często dokuczają różne dolegliwości zdrowotne - życie jest trudne i smutne. Mógłbym jeszcze sporo pisać o sposobach polepszenia jakości życia samotnych niewidomych, o potrzebie organizowania dla nich dziennych domów pomocy, gdzie można by się spotkać, zjeść gorący posiłek, o ułatwianiu nabycia odtwarzaczy do książek, o załatwieniu przewodnika na wyjazd do sanatorium i wielu innych zagadnieniach, które by ułatwiły życie starszym niewidomym. Moim celem nie jest jednak wyczerpanie tematu, lecz jedynie zasygnalizowanie problemu, którego rozwiązanie wydaje mi się bardzo ważne. 
 Rok 2012 ogłoszono również, jako Międzynarodowy Rok Ludzi Starszych. Jakże byłoby dobrze, gdyby wynikło z tego coś, co chociaż trochę poprawiłoby jakość ich życia, zwłaszcza tych, którzy wokół siebie nie mają nikogo bliskiego. 
 
aaa 
6.3. Wypowiedzi czytelników 
 
 Źródło: Opracowanie własne "WiM" 
 
M.K. - "Przeglądając jakieś zapiski sprzed kilku lat, natknąłem się na artykuł, z którego wynikało, że pięć lat temu obchodziliśmy Rok Seniora. W tej samej publikacji znajdowała się zapowiedź, że PZN położy duży nacisk na pomoc starszym niewidomym, zwłaszcza samotnym". 
W moim okręgu doskonale to widać. Projekt, który realizowano w roku 2011 dotyczył ograniczonej grupy niewidomych, właśnie seniorów i dzieci. Na wycieczki i pielgrzymki, które organizowało koło, jeździli tylko seniorzy. W swoim gronie czują się świetnie, nie piszę tego z sarkazmem, ale tak właśnie jest. Dodam, że duże środki unijne właśnie na nich są dawane. 
Stowarzyszeń podobnego typu wiele powstaje, seniorzy świetnie się bawią, mają uniwersytet trzeciego wieku, w którym również aktywnie uczestniczą. Powyższy przykład podałam za wzór, ponieważ wielu niedowidzących członków PZN-u się tam pojawia. 
To całkowicie niewidomi w każdym wieku są dyskryminowani, po prostu odstawiani na boczny tor. Często zdarza mi się zadawać pytanie, czy do końca świata taka dyskryminacja panować będzie. 
Gdyby ktoś się uparł i próbował policzyć, ile w każdym kole jest osób medycznie niewidomych, które wsparcia koleżeńskiego by potrzebowały, zapewne dokonałby zadziwiającego odkrycia. Zacząłby likwidować koła, gdyż mogłyby stracić status ze względu na małą liczbę członków. 
"Dostępny jest nowoczesny sprzęt techniczny ułatwiający codzienne życie. Można to najlepiej pokazać na przykładzie komputerów. 
Uknuto teorię, że starsi niewidomi nie powinni otrzymywać jakiejkolwiek pomocy w nabyciu nowoczesnego sprzętu, gdyż nie są w stanie nauczyć się jego obsługi". 
 
Przez wiele lat obserwowania ludzi niewidomych w starszym wieku doszłam do wniosku, że jest im dobrze tak jak jest. Po co mam się uczyć czegoś nowego, to dla młodych - słyszę z ust starszych kolegów czy koleżanek. Nie twierdzę jednak, że to prawda, są osoby niewidome prowadzące blogi. Czego Jan się nie nauczył, tego Jaś nie będzie umiał. To przysłowie pasuje do tych, którzy nauczeni dawnym doświadczeniem bardzo lubią brać. 
Obecnie prawie w każdym domu znajduje się komputer, można go udźwiękowić za darmo. Osoby, które chcą poprawić swój byt, mogą zgłosić się do konkretnych fundacji. Tam, jako osoby całkowicie niewidome, z jednego procenta podatku, przekazanego przez swoich znajomych, mogą uskładać na program odczytu ekranu i komputer. Jeśli faktury nie przedstawią, fundacja nie przekaże środków. 
"A teraz nieco inne, równie ważne zagadnienie. Gdybym miał moc sprawczą, spowodowałbym, aby koła PZN organizowały grupy ludzi widzących lub niedowidzących, którzy odwiedzaliby samotnych, starszych niewidomych". 
Napisałabym raczej wszystkich. 
"...pomagali w zakupach, wyjściu do lekarza lub na spacer. A gdyby te potrzeby nie były najbardziej istotne, żeby po prostu przyszli, porozmawiali, wypili wspólnie kawę, pogawędzili o bieżących sprawach. Poszli wspólnie do kina czy na koncert Kiedy się nie widzi, nie ma się do kogo ust otworzyć". 
Dodam, że nie ma z kim pojechać na turnus czy wczasy, mimo że środki na taki wypoczynek wraz z przewodnikiem przyznał pcpr. Jeśli kilkakrotnie pieniądze trzeba było zwrócić lub nie pobrać z pcpr, odechciewa się również ponownego starania o wyjazd. 
Pytam więc, dlaczego koła i okręgi nie promują w miastach powiatowych tak szczytnej działalności, jaką jest praca asystenta osoby niepełnosprawnej. Taka inicjatywa może spowodowałaby powrót tych, którzy odeszli z PZN-u. Nie będzie to łatwe zadanie, bo zawiedzione zaufanie trudno jest odbudować, ale to nie oznacza, że nic robić nie należy. 
 
K.K. - Sytuacja człowieka w każdym wieku jest mocno uzależniona od stanu jego wzroku. Im wzrok jest lepszy, tym łatwiej sobie radzić. Nie oznacza to, że osoba stara, nawet jeżeli zachowała pierwszorzędny wzrok, nie potrzebuje pomocy. W starszym wieku człowiek częściej choruje, traci sprawność fizyczną i umysłową, obniża się sprawność jego zmysłów, np. słuchu, itd. itp. 
Jest to oczywiste i można by o tym nie wspominać, ale przecież całkowita utrata wzroku nie chroni przed podobnymi skutkami starości. Jeżeli będziemy rozpatrywali sytuację osób starych o podobnej sprawności i o podobnym stanie zdrowia, zawsze tej z dobrym wzrokiem będzie najłatwiej, słabowidzącej gorzej, a niewidomej najgorzej. I o tym nie należy zapominać. 
Z tych i podobnych względów uważam, że PZN powinien działać na rzecz wszystkich swoich członków, ale w każdej grupie wiekowej, w centrum jego uwagi, powinni znajdować się całkowicie niewidomi, poczynając od niemowląt, a na osobach bardzo starych kończąc. 
Ma rację redaktor Szczurek, że nasi seniorzy potrzebują więcej pomocy, ale mają również rację ci, którzy twierdzą, że PZN zajmuje się głównie starymi osobami słabowidzącymi. I to powinno się zmienić. 
 
J.S. - Obecnie już nie pracuję w kole PZN i nie mam wpływu na to, co się tam dzieje. Trudno więc mi radzić w sprawach tak złożonych, ale ważnych, o których pisze redaktor Józef Szczurek. Mimo to, po zastanowieniu się, myślę, że warto rozważyć możliwość skorzystania z pomocy księży w parafii, w której mieszka osoba niewidoma w podeszłym wieku, potrzebująca pomocy. Musi to być jednak sprawa dobrze przemyślana. 
 Najpierw należy ustalić osoby, którym pomoc jest niezbędna, poznać ich warunki życia i rodzaj oraz zakres niezbędnej pomocy. Następnie iść do księdza proboszcza, poinformować go o warunkach życia starego, niewidomego parafianina i poprosić o pomoc. 
Ksiądz mógłby ogłosić, że potrzebna jest pomoc, której mogą świetnie udzielać osoby w różnym wieku, które dysponują nadwyżkami wolnego czasu. Wszędzie są takie osoby. Gdyby więc ksiądz proboszcz uznał taką potrzebę, mógłby utworzyć parafialne koło wolontariatu. Korzyść z tej inicjatywy byłaby bezsporna. Skorzystałyby osoby potrzebujące, skorzystałyby osoby świadczące pomoc i skorzystałaby parafia. W przypadku osób pomagających i parafii mam na myśli korzyści moralne, a nie materialne, praktyczne czy inne. 
Reasumując: 
1. Należy zrobić rozeznanie w kole kto i jakiej pomocy potrzebuje. 
 2. Przypisać potrzebujących do poszczególnych parafii w mieście. 
3. Iść do proboszcza parafii z prośbą o stworzenie "grupy wsparcia". 
 
aaa 
6.4. Spojrzenie z innej strony 
Aleksandra Bohusz 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Po kilkakrotnym, uważnym przeczytaniu artykułu Pana Redaktora Józefa Szczurka "Aby nadzieja nie była pusta" przyszło mi do głowy kilka refleksji. Kiedy zaczęłam analizować głębiej te przemyślenia, zwątpiłam, czy warto dzielić się nimi z Czytelnikami "Wiedzy i Myśli", gdyż wysnute przeze mnie wnioski są w dużym stopniu odmienne od opinii autora wspomnianego wyżej tekstu. Bałam się, że zostanę uznana za osobę niewrażliwą, nieczułą na potrzeby ludzi w podeszłym wieku. Jednak ośmielona apelami Pana Redaktora Stanisława Kotowskiego, aby na łamach "WiM" prezentować własne poglądy, również te kontrowersyjne, postanowiłam "zaryzykować". 
Być może prawdę mówi przysłowie głoszące, iż "punkt widzenia zależy od punktu siedzenia" albo jest tak, że każdej grupie wiekowej, społecznej czy zawodowej wydaje się, że to właśnie dla niej PZN robi najmniej. Możliwe również, że akurat mój okręg i koło działają wyjątkowo aktywnie na rzecz seniorów z dysfunkcją wzroku, a ja patrzę na omawianą sprawę jedynie z perspektywy własnego podwórka, ale po kolei: 
W artykule Pana Józefa Szczurka czytamy między innymi: 
"(...) w minionych kilkunastu latach Związek niemal całkowicie przerzucił się na ludzi młodych. Dla nich organizuje się wycieczki krajowe i zagraniczne, pikniki, zabawy taneczne, turnusy wypoczynkowe". 
Nie zaliczam się już do młodzieży pojmowanej jako brać uczniowska czy studencka. Niedawno wkroczyłam w czwarty dziesiątek życia, ale wiekowo i duchowo wciąż bliżej mi do młodszych, niż starszych. Patrząc z tej perspektywy mam wrażenie, że sytuacja wygląda zupełnie inaczej, niż opisywana przez Pana Redaktora Szczurka. Należę do okręgu PZN obejmującego bardzo duże terytorium, chyba jednego z największych w całym kraju. Oprócz kół mamy sporo sekcji ogólnookręgowych, jak choćby: diabetyków, osób cierpiących na AMD oraz seniorów, co już samo w sobie świadczy o szczególnym zainteresowaniu tą grupą niewidomych i słabowidzących. Spotykają się też członkowie poszczególnych kół, a działająca przy okręgu biblioteka gromadzi czytelników, organizując dla nich dyskusje o książkach, prelekcje oraz koncerty. Zebrania każdej z wymienionych grup mają miejsce średnio raz w miesiącu, ale ich grafik został ułożony tak, że nie zachodzą na siebie, w związku z czym nie ma przeszkód, aby dana osoba należała do więcej niż jednej sekcji. Spotkania odbywają się jednak z reguły w godzinach przedpołudniowych lub najpóźniej wczesnym popołudniem, nie jest to więc absolutnie czas dogodny dla uczących się bądź pracujących młodszych członków PZN. Będąc w siedzibie okręgu, przy okazji załatwiania różnych spraw, obserwuję często ludzi przychodzących do poszczególnych sekcji. Zapewniam, że średnia wieku uczestników większości tych spotkań znacznie przekracza 65 lat, a spora grupa osób bierze udział we wszystkim, co jest dostępne, niezależnie od swoich zainteresowań. Podobnie jest w przypadku imprez okolicznościowych, jak Dzień Białej Laski czy Wigilia, a także wzmiankowanych przez Pana Józefa Szczurka wycieczek. Nawet kiedy kilka miesięcy temu organizowano wyjazd na konferencję poświęconą nowoczesnemu sprzętowi elektronicznemu, jako pierwsze zgłosiły się dwie Panie dobrze po siedemdziesiątce, które z komputerami nie miały i raczej nie chcą mieć do czynienia. Rozumiem, że ta swoista "nadaktywność" osób w podeszłym wieku wynika z chęci bycia z ludźmi i ucieczki przed samotnością. Cieszę się, że starsi niewidomi oraz słabowidzący, mimo dodatkowych problemów zdrowotnych, mają ochotę opuszczać swoje domy, uczestniczyć w imprezach kulturalnych lub wyjazdach i oby taki stan rzeczy utrzymał się jak najdłużej. Chodzi mi tylko o to, żeby nie narzekali, że PZN nic dla nich nie robi, gdyż taki osąd jest niesprawiedliwy (przynajmniej w odniesieniu do mojego okręgu). 
A teraz "druga strona medalu", czyli zawarta w artykule "Aby nadzieja nie była pusta" teza, że proponowane przez PZN wydarzenia są przygotowywane pod kątem ludzi młodych. Owszem, co pewien czas pojawiają się propozycje młodzieżowych wyjazdów na zagraniczne wymiany czy wolontariaty, ale generalnie, przynajmniej tak wynika z moich obserwacji, oferta Związku jest kierowana do wszystkich grup wiekowych. Co więcej, jak usiłowałam wykazać powyżej, korzystają z niej przede wszystkim osoby w średnim i starszym wieku. Dlaczego, to już temat na odrębne rozważania. 
Kilka lat temu na prośbę przyjaciółki szefującej tyskiemu kołu, napisałam tekst zatytułowany "Dlaczego młodzi nie chcą działać w PZN" i jeśli Pan Redaktor Kotowski wyrazi zgodę, mogę kiedyś poddać ten artykuł pod rozwagę Czytelników "Wiedzy i Myśli". Na razie powiem jednak tylko tyle, że nawet gdyby oferta PZN była rzeczywiście nastawiona przede wszystkim na osoby z młodszej grupy wiekowej, to problem tkwi w czym innym. Młodzi mają odmienne od przedstawicieli starszego pokolenia potrzeby i oczekiwania wobec Związku. Dla seniorów najważniejsze jest wyjście z izolacji, pozbycie się uczucia samotności, co można osiągnąć przez rozmowę i wypicie herbaty w gronie życzliwych ludzi. Młodzież coraz częściej korzystająca z edukacji w systemie integracyjnym realizuje zwykle swoje zainteresowania kulturalne i życie towarzyskie w gronie rówieśników, tak więc pikniki czy spotkania w kołach raczej jej nie interesują. Potrzebuje natomiast profesjonalnego przygotowania do samodzielności poprzez naukę czynności życia codziennego i orientacji przestrzennej, na co PZNowi ostatnio ciągle brakuje pieniędzy, a także wsparcia w poszukiwaniu zatrudnienia, które Związek oferuje niezwykle rzadko, "od projektu do projektu". Niestety, nie mam "recepty" na zmianę tej sytuacji, chciałabym jedynie zaznaczyć, iż potrzeby poszczególnych grup członków PZN są tak zróżnicowane, że chyba nigdy nie uda się ich w pełni pogodzić i zrównoważyć stopnia realizacji. 
Przejdźmy do kwestii pozyskiwania dofinansowań do sprzętu komputerowego. Zgadzam się w stu procentach z Panem Szczurkiem, że argument o niemożności opanowania przez starszych niewidomych i niedowidzących obsługi komputera jest "wyssany z palca". Gdyby tak było, nie moglibyśmy chociażby czytać co miesiąc "Wiedzy i Myśli". Jedna ze znajomych, będąca już na emeryturze, niekiedy wręcz zawstydza mnie swoimi umiejętnościami informatycznymi opowiadając o "nowinkach" technicznych, o których nigdy nie słyszałam. 
Nieprawdą jest również, że wszyscy ludzie z dysfunkcją wzroku w podeszłym wieku kupują komputery dla wnuków, choć należy otwarcie powiedzieć, że takie przypadki mają miejsce. Jednak sprawnie działająca komisja kontrolna PFRON byłaby w stanie wyeliminować tego typu nadużycia. Incydentalne oszustwa nie mogą więc stanowić przesłanki do niedofinansowywania sprzętu elektronicznego seniorom. 
Nie do podważenia są za to, moim zdaniem, argumenty ekonomiczne niepozwalające przyznawać środków w ramach programu "Komputer dla Homera" wszystkim, którzy tego z różnych względów potrzebują. Jak wiadomo, nasz kraj do zamożnych nie należy, a budżet przeznaczany na pomoc niepełnosprawnym z roku na rok się kurczy. PFRON musiał w tej sytuacji wprowadzić pewne ograniczenia i postąpił słusznie traktując priorytetowo uczniów, studentów i osoby pracujące. Popieram opinię Pana Redaktora Szczurka, że takie podejście jest w pewnym stopniu "odczłowieczone" i hołduje tylko twardym prawom ekonomii. Żyjemy jednak w kapitalizmie i jego zasady od ponad dwudziestu lat rządzą polską gospodarką, chociaż nie zawsze nam się to podoba. Zdaję sobie sprawę, że dla osób starszych, niemogących już wychodzić z domu, komputer jest nieocenionym "oknem na świat", nierzadko pozwalającym uniknąć samotności. Proszę jednak wyobrazić sobie, że państwo zaczęłoby finansować wszelkie sprzęty i udogodnienia tylko dlatego, że mogą one wpłynąć na lepsze psychiczne samopoczucie obywateli. Gdyby do udziału w takim "projekcie" dopuścić nawet nie wszystkich Polaków, ale na przykład jedynie seniorów z niepełnosprawnością, nasz kraj w ciągu kilku miesięcy stałby się bankrutem. A niewidomemu bądź słabowidzącemu uczniowi czy pracownikowi brak komputera ze specjalistycznym oprogramowaniem bardzo utrudnia, a w pewnych przypadkach wręcz uniemożliwia wykonywanie codziennych zadań. 
Nie piszę tego wszystkiego jako młoda, beztroska osoba z dysfunkcją wzroku, zadowolona, że ma pracę i dostęp do wszelkiego sprzętu. Mnie również swego czasu odmówiono dofinansowania. Byłam wtedy świeżo po studiach, miałam mnóstwo ambicji, nadziei i planów, ale nie udało mi się jeszcze wówczas znaleźć pracy. "Homerowskiej" komisji nie przekonał argument, że sprawny komputer ułatwiłby mi znacznie jej poszukiwanie, ani zaświadczenie z Urzędu Pracy mówiące, że jestem w nim zarejestrowana. Nie odmawia się więc środków finansowych jedynie starszym niewidomym. Program "Komputer dla Homera" ma po prostu swoje "żelazne" reguły, których przestrzega z konsekwencją tym większą, im mniej pieniędzy ma do rozdysponowania. 
Nie zawsze też posiadanie komputera przez osoby w podeszłym wieku miałoby na nie "zbawienny" wpływ. Tym, które nie mogą już wychodzić z domu i nie mają wokół siebie nikogo bliskiego dałoby szansę na "nowe życie" oraz kontakt ze światem. Jednak sprawniejszych mogłoby unieruchomić i zdemobilizować do opuszczania domowych pieleszy. Niestety, stałoby się bowiem prawdopodobnie tak, jak z wieloma młodymi: zinformatyzowani seniorzy, zamiast od czasu do czasu odwiedzić centralną bądź okręgową bibliotekę, ściągaliby książki z internetu, a z przyjaciółmi mieliby kontakt mailowy czy za pośrednictwem komunikatorów w rodzaju Skype, przestaliby więc chodzić na spotkania do PZN czy choćby herbatę do sąsiadów. Nie mieliby więc żadnej motywacji do ruchu, a jak wiadomo, jego brak przyspiesza proces starzenia. 
W przypadku drobnego sprzętu elektronicznego, w tym urządzeń do odtwarzania książek, można uzyskać spore dofinansowanie z Powiatowych Centrów Pomocy Rodzinie w ramach likwidowania barier w komunikowaniu się. Otrzymanie pomocy nie jest tam uwarunkowane aż tak licznymi kryteriami, jak w "Komputerze dla Homera", nie ma też limitu wiekowego, tak więc starsi niewidomi i niedowidzący mają "furtkę" w dostępie do technicznych udogodnień. 
Myślę, że problem zasygnalizowany przez Pana Józefa Szczurka nie polega na braku zainteresowania w PZN osobami starszymi, ale ma związek ze sprawą, o której Pan Redaktor wspomniał w ostatniej części swojego artykułu: nasza organizacja nie proponuje obecnie żadnych form pomocy ludziom niemogącym (czy to z przyczyn zdrowotnych, czy ze względu na brak przewodnika) wychodzić z domu. Oczywiście, dotyczy to w większości seniorów, ale również młodszych niewidomych ze sprzężoną niepełnosprawnością czy ociemniałych, którzy nie potrafią pogodzić się z utratą wzroku i przejść na "nowy tryb życia". Wszystkie te spotkania, wykłady oraz wycieczki, o których oboje z Panem Józefem wspominaliśmy w naszych tekstach, są dla osób mogących na nie dotrzeć samodzielnie lub z własnym przewodnikiem. Ci, którzy nie posiadają takiej możliwości zostali potraktowani bardzo brutalnie, czyli pozostawieni własnemu losowi przez organizację mającą działać na rzecz wszystkich niewidomych, a nie tylko tych sprawnych i aktywnych. Najwyższy czas zmienić tę sytuację, a w jaki sposób, to już temat na kolejną dyskusję, być może również na łamach "Wiedzy i Myśli". 
 
aaa 
6.5. Dziwne i zaskakujące 
Alicja Nyziak 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Autor artykułu pt. "Aby nadzieja nie była pusta", pięknie naszkicował wręcz modelowy obraz aktywnych seniorów, dyskryminowanych i pomijanych w różnych dziedzinach życia. Jednak, jak powszechnie wiadomo, punkt widzenia zależy od punktu siedzenia, a w tym wypadku raczej od rocznika. A ponieważ mój rocznik dopiero wolno się toczy ku nobliwości, więc trochę się zafrasowałam, czytając wypowiedź pana Józefa Szczurka. Oto bowiem w moich odczuciach pojawiły się okropne sprzeczności i niczym złośliwy gnom, zaczęły mnie podskubywać. W tym momencie rzetelnie przyznaję się, że w zawodzie dziennikarza jestem laikiem, ale wydaje mi się, że błędem jest bazowanie tylko na relacjach zamieszczanych w związkowym periodyku. Jak wiadomo, trudno oczekiwać, aby jedno czasopismo dało radę zamieścić relacje z różnorodnych wydarzeń. Raczej należało rozszerzyć krąg poszukiwań i łypnąć "uchem" na stronę internetową PZN lub wybrać odpowiedni numer telefonu i dopytać u źródła o interesującą kwestię. 
Tak się składa, że pięć lat temu działałam aktywnie w kole PZN i pamiętam, że tak marnie nie było, jak pisze autor. Otóż między innymi PZN organizował turnusy sportowo-rekreacyjne dla osób "50 plus" (górnej granicy wieku nie było). Oferta przyszła i do naszego koła, szukano chętnych na całkiem atrakcyjny 14-dniowy turnus - (o ile pamiętam) odpłatność zerowa lub naprawdę minimalna. I co? 
Nie pomógł ani przysłowiowy kij, ani marchewka - nikt z szanownych seniorów nie chciał jechać. 
Podążając dalej krętą ścieżką - cytuję autora: "W moim odczuciu troska o polepszenie ich bytu powinna stać się najważniejszym zadaniem PZN i innych stowarzyszeń mających w polu zainteresowań potrzeby ludzi starszych". 
Hm, a mnie się wydawało, że PZN jest organizacją zrzeszającą osoby niewidome i słabowidzące, w każdym wieku. Jeśli jest inaczej, to kolosalną pomyłką jest kierowanie dzieci z problemami wzrokowymi, czy osób nowo ociemniałych, ale w wieku aktywności zawodowej właśnie do tej organizacji. 
Mam dziwne wrażenie, że coś tu jest nie tak! 
Albo jestem permanentnie od lat robiona w balona, albo jednak autorowi myśl się ciutkę omsknęła? 
Natomiast z organizacji skupiających przede wszystkim seniorów kojarzy mi się głównie Związek Emerytów i Rencistów. W tym miejscu należy zaznaczyć, że również w jej szeregach można spotkać czterdziestolatków. 
Także odmienne są moje spostrzeżenia w odniesieniu do różnorodnych imprez, spotkań, zabaw tanecznych lub wycieczek. Powiedziałabym, że seniorzy uczestniczą w nich bardzo aktywnie. Jeśli natomiast chodzi o nowoczesny sprzęt, ułatwiający życie niewidomym, to przecież nie PZN ustalał kryterium wiekowe w odniesieniu do programu celowego "Komputer dla Homera". 
Dofinansowanie do zakupu potrzebnych urządzeń, osoby starsze oraz w wieku produkcyjnym (nie spełniające warunków określonych w programie), mogą próbować uzyskać w PCPR. Choć trzeba przyznać, że z roku na rok PCPR-y dysponują coraz mniejszymi środkami finansowymi, więc szanse na pozytywne rozpatrzenie wniosku są coraz mniejsze. 
Zgadzam się, że komputer plus specjalistyczne osprzętowanie może odgrywać ważną rolę zarówno w życiu ludzi młodych, jak i seniorów. Granica określana mianem wieku produkcyjnego przecież nie jest końcem ludzkich możliwości i chęci. Jednak czy to PZN ma zapewnić osobom starszym wsparcie finansowe w zakupie sprzętu komputerowego? 
Jeśli tak, to skąd PZN ma brać fundusze na ten cel? 
Myślę, że w kwestii wykorzystywania komputerów, prawda leży gdzieś pośrodku. Tak jak są osoby starsze, które biegle radzą sobie z komputerem, tak i są osoby młode, u których ten sprzęt stoi niewykorzystany. Bywa i tak, że zakupiony sprzęt z dofinansowaniem użytkowany jest przez wnuki, a drogie, specjalistyczne oprogramowanie leży w szufladzie. Znam osoby zaawansowane wiekiem, które biegle posługują się komputerem. Znam również przypadki, gdy osoba starsza mówiła z rozgoryczeniem o barierze wiekowej w odniesieniu do programu "Komputer dla Homera", gdyż jak sama podkreślała, liczyła, że uda się jej kupić za grosze sprzęt dla wnuka. 
Warto pamiętać, że tak naprawdę żadna organizacja, żaden człowiek nie rozwiąże problemów, z jakimi ktoś się boryka i naprawdę wiek nie ma tu nic do rzeczy. Pan Józef kładzie ogromny nacisk na potrzeby i bolączki ludzi starszych, ale w codziennym życiu, w wielu punktach, problemy te łączą się w jedno słowo NIEWIDOMY! 
Dobrze, jeśli można liczyć na wsparcie bliskich, sąsiadów czy koleżeństwa z organizacji, ale należy zdawać sobie sprawę, że to wsparcie najczęściej bywa tylko doraźne. 
Proszę pamiętać, że wzrok można stracić w różnym wieku i takie same potrzeby będzie wtedy miał dwudziestolatek i sześćdziesięciolatek. A szansą na odnalezienie się w całkowicie nowej rzeczywistości będzie kompleksowa rehabilitacja i tu ogromne pole do popisu dla PZN. 
 
aaa 
6.6. Stary niedźwiedź mocno śpi 
Jerzy Ogonowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
 Problem ludzi w podeszłym wieku jest tylko cząstką większej całości w działalności PZN, ale chyba jedną z ważniejszych. Dotyka go - tak jak wszystkie zadania organizacji - incydentalność, fasadowość, a także obojętność. Na skalę chyba nawet światową, o ile rozwiązaliśmy jako tako problem opieki nad dziećmi, którą teraz raczej chcemy jeszcze coraz bardziej doskonalić, to problemu starości nie rozwiązaliśmy w ogóle. 
Wszystko, co proponuje Józef Szczurek jest tylko warte przyklaśnięcia. Ale niewiele zrobi PZN, nawet jeśli bardzo by tego chciał (bo teraz wcale tego nie chce), jeśli nie dostanie pieniędzy. Musi jednak załapać się na jakiś rozpisany w konkursie program, który będzie - obok opieki i pomocy osobom starszym - zawierał jeszcze jakieś elementy związane z pokazywaniem optymistycznych malowideł w dziewiętnastowiecznym polskim kapitalizmie i będzie trzeba je uwzględnić, chociaż one niewidomym do niczego się nie przydadzą. Pamiętam, kiedy w bydgoskim ośrodku uderzałem głową w jakiś uchwyt, bo trzeba go było zainstalować, żeby odbierająca pefrońska komisja zaliczyła jako pomoc dla inwalidów ruchu - nieważne, że chodzi o ośrodek dla niewidomych. 
Myślę, że władze PZN podjęłyby problem ludzi w podeszłym wieku, gdyby miały na to pieniądze, a ponieważ nie mają, pozostały tylko deklaracje. Wwszystkie zadania Związek powinien rozpoczynać inwokacją: "jeśli PFRON i ewentualnie inne jednostki pozwolą". Nie jestem też taki pewny, że młodzież stanowi jakiś ważny punkt w działalności Związku. Tyle że ta młodzież, jeśli zechce, sama sobie poradzi albo też uzna, że nie warto i zostanie w domu, wyjeżdżając od czasu do czasu na makijaż, wizaż, ekwipaż itp. 
Wiele się w ostatnich kilkudziesięciu latach pozmieniało. Ludzie starsi odczuwają to na pewno najbardziej. Zginęły stare, utarte drogi, nowe są najeżone różnego rodzaju przeszkodami w postaci postawionych bez ładu i składu samochodów, ściągających czapki z głów nieobciętych gałęzi, a nawet ostrych kantów z blachy stanowiącej ocieplenie budynku. Pojawiły się nowe wielkie sklepy, tańsze, ale znacznie trudniejsze, a nawet najczęściej niemożliwe do samodzielnego opanowania nie tylko przez starszego, ale w ogóle przez niewidomego. Staremu niewidomemu wypada często po prostu tylko posłuchać, że w tym wieku powinien się wiele ruszać, chodzić na spacery, robić różne ćwiczenia usprawniające na wolnym powietrzu... Potrzebny byłby dość szeroki wolontariat, ale w kraju naszym nie ma zbyt wielu wolontariuszy. A tu jeszcze taki wolontariusz musiałby wysłuchać nierzadko zrzędzenia starucha, który na wszystko narzeka i ma jakieś pretensje, wymagania, bo on tym różni się od wolontariusza, że jego wszystko boli, także i serce, że młodość już minęła, że wszystko już raczej poza nim. 
	O ile mi wiadomo, odbyło się kiedyś takie ogólne spotkanie weteranów ruchu niewidomych. Myślę, że obecni działacze niejednego od tych starszych swych poprzedników mogliby się nauczyć i warto takie rzeczy ponawiać. Z tym jednak jest najłatwiej. Oni zresztą często jeszcze dziś włączają się w nurt życia związkowego, chociaż często niekoniecznie radośnie przyjmowani. Gorzej z tymi, dla których ta pomoc jest niezbędna. Oni nie pobiegną z radością na imprezę do siedziby PZN, na drugim końcu miasta, nie pojadą na wycieczkę. Tu przydaliby się nie tylko wolontariusze, ale także zorganizowanie od czasu do czasu jakiegoś dojazdu na wspólną imprezę. Znam w Trieście we Włoszech takie rozwiązania, że wolontariusz używa swego samochodu, pomaga też w opanowaniu zakupów w supermarkecie, tyle że otrzymuje odpowiedni zwrot poniesionych kosztów. Jak wyglądała organizacja we Wrocławiu dofinansowywanych taksówek przez PFRON, pisałem w jednym z moich artykułów cyklu "Drogi i bezzdroża niewidomych". Może nie jesteśmy jeszcze w tym kręgu cywilizacyjnym, który się nam marzy? 
Co zatem można? 
Obawiam się, że w powszechnej organizacji, jaką jest PZN, niewiele, bo zawsze wszystko będzie zależało tylko od tego, na co uda się załapać w incydentalnych konkursach. Trzeba próbować, ale chyba na przyszłość rozwiązaniem będzie tworzenie jakichś odrębnych stowarzyszeń. Nie muszą to być sami seniorzy. Inicjatorami mogą być ludzie młodsi, w średnim wieku lub sprawniejsi starsi. Myślę, że taki Klub Niewidomego Seniora, przy dobrym zapleczu sprawnych organizatorów, znalazłby łatwiej pieniądze na swą działalność. Natomiast nic nie wskazuje na to, aby obecni działacze i pracownicy PZN byli zainteresowani działalnością na rzecz niewidomych seniorów, wymagających często złożonej opieki i pomocy. Mogłyby się tym zająć w pewnym zakresie poszczególne koła, jeśli znaleźliby się chętni do tej działalności. Wydaje się, że przyszłość mają stowarzyszenia "branżowe", w których nie byłoby sprzeczności interesów. Związek bowiem przeżywa kryzys. Jeśli dla realizacji statutowych zadań otrzyma na dany rok środki tylko na 5, to wykona te 5, reszta zostanie zepchnięta na margines. 
Znamienny to był przykład, kiedy na ostatnim moim PZN-owskim zebraniu, około 2 lata temu, spotkaliśmy się w zacnym gronie przedstawicieli sekcji pracujących na otwartym rynku pracy oraz sekcji masażystów i diabetyków. Ponieważ na pierwszą już od pewnego czasu nie było pieniędzy, a masażyści też nie bardzo się władzom podobali, ze względu na pewne własne pomysły, to każde wystąpienie obydwu grup kończyło się zarzutami ze strony władz o roszczeniowość i nieprawidłowe działanie. Natomiast postulaty diabetyków, na których działalność były środki, kończyły się stwierdzeniami "pomożemy". Związek jako pewnego rodzaju państewko globalnie rozwiązujące problemy niewidomych - już się przeżył. Mógłby może funkcjonować jako właśnie instytut rehabilitacji, ale to już nie z wyboru, a z naboru profesjonalistów. Pozostałe grupy muszą organizować się same, a ludziom w podeszłym wieku będzie najtrudniej tego dokonać, ale "nie święci garnki lepią". Na razie i stary, i młody niedźwiedź mocno śpi. Działacze PZN dośpiewują: "my go nie zbudzimy, bo..." A jednak może się zbudzi... Oby jak najprędzej! 
 
 aaa 
6.7. Aby nadzieja nie była... 
Maria Marchwicka 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Tytułem wstępu 
 
Komisja Europejska ogłosiła rozpoczęcie Europejskiego Roku Aktywności Osób Starszych i Solidarności Międzypokoleniowej oraz przedstawiła najnowsze wyniki badań Eurobarometru. Badanie pokazuje zasadnicze różnice w definiowaniu pojęć "młody" i "stary" w poszczególnych krajach. Na Malcie, w Portugalii i Szwecji za młodych uważa się osoby poniżej 37 roku życia, podczas gdy na Cyprze i w Grecji granica ta przesuwa się do 50 roku życia. Średnio Europejczycy twierdzą, że zaczynamy być postrzegani jako osoby starsze tuż przed 64 rokiem życia, a średnio od wieku 41,8 roku przestajemy być uważani za osoby młode. Odczucia te zależą także od wieku i płci - kobiety uważają, że starszy wiek zaczyna się nieco później, niż wskazują na to mężczyźni (odpowiednio 65 lat i 62,7 roku). Aktywne starzenie się to nie tylko zatrudnienie. Niemal co czwarty Europejczyk (łącznie z osobami powyżej 55 roku życia) deklaruje zaangażowanie w wolontariat. W krajach o mniej rozpowszechnionej tradycji wolontariatu większa część osób twierdzi, że pomagała lub zapewniała wsparcie osobom spoza własnego gospodarstwa domowego. Takie wsparcie zapewniło 36 proc. Europejczyków powyżej 55 roku życia. 15 proc. respondentów w wieku powyżej 55 lat opiekuje się starszym członkiem rodziny, a 42 proc. robiło to w przeszłości. 
 
Rzeczywistość skrzeczy 
 
Nie znalazłam oficjalnych danych dotyczących naszego kraju, ale z obserwacji wiem, że jest gorzej niż źle - przynajmniej w sprawie wolontariatu. Polski model seniora to przeważnie wymuszona opieka nad wnukami i to bywa jedynym wymiarem aktywności. Osoby w wieku 50+ raczej za dyshonor poczytują sobie prace w wolontariacie, tak popularne na Zachodzie. To, że maleje sprawność fizyczna, zmniejszają się kontakty między ludźmi, nasileniu ulegają rozmaite schorzenia, pojawia się niedosłuch, to prawda, ale też prawdą jest, że ludziom zwyczajnie się nie chce. 
Nie sądzę, aby Związek niemal całkowicie przerzucił się na ludzi młodych. W imprezach organizowanych przez koła gros uczestników to nie tyle młodzi, ale widomi-niewidomi, czyli nawet nie słabowidzacy a niedowidzący. To oni zasilają wycieczki krajowe i zagraniczne, pikniki, zabawy taneczne, turnusy wypoczynkowe etc. To oni hurmem spieszą, aby zająć najlepsze miejsca nie tylko dla siebie, ale i przyjaciółki, nie martwiąc się, że niewidomi stoją zdezorientowani w sali czy w autobusie. 
Potwornym nieporozumieniem jest urzędowe izolowanie i marginalizowanie emerytów. Nie mogę wyjść z podziwu, kto w NFZ wymyślił, że emeryt może raz na pięć lat otrzymać dopłatę do jednego korektora słuchowego. A co z drugim uchem? Gratuluję posiadaczowi połowy mózgu takiej decyzji obleczonej w odpowiednie paragrafy. 
Red. Szczurek zauważa: "Uknuto teorię, że starsi niewidomi nie powinni otrzymywać jakiejkolwiek pomocy w nabyciu nowoczesnego sprzętu, gdyż nie są w stanie nauczyć się jego obsługi". Nie, Panie Józefie, uzasadnienie jest bardziej przewrotne, bowiem powszechnie twierdzi się, że ci okropni staruszkowie natychmiast oddadzą komputer wnuczkom do gier. Nawet, jeśli żywi się takowe podejrzenie w stosunku do jakiegoś seniora, to można - zanim zasili się jego kiesę w celu zakupu tego urządzenia - sprawdzić wydolność i chęci korzystania z takowego sprzętu. Czy wszyscy młodzi homerowcy wykorzystują najnowocześniejszą aparaturę w sposób pożyteczny? 
Tymczasem emeryt nie ma co liczyć na jakiekolwiek udźwiękowienie, ponieważ nawet poczciwy czytak jest obwarowany kryterium dochodowym. I jeśli dochód wnioskodawcy wystaje ponad urzędowy pułap nawet o kilka złotych, podanie jest odrzucane. Jest to następne nieporozumienie - topienie potrzeb rehabilitacyjnych w morzu potrzeb socjalnych i traktowanie ich zgodnie z dochodowym kryterium, a nie sytuacją rehabilitacyjną niepełnosprawnego. Jeśli senior miał szczęście przepracować swoje 30 - 40 lat i dorobił się emerytury większej niż najniższe wynagrodzenie, jest traktowany jako krezus. Jest on swoiście karany za to, że śmiał pracować, a więc niech sobie kupuje udźwiękowiony sprzęt za własną emeryturkę niższą od średniej krajowej... Także uważam, że przez odsunięcie starszych niewidomych od nowoczesnego sprzętu, wyrządzono im wielką krzywdę. Uznano odgórnie i wbrew logice, że komputer to jedynie narzędzie pracy i należy się tylko ludziom młodym, choć znaczna część tych młodych pozostaje bez pracy, a więc różni się od seniorów jedynie wiekiem, a nie aktywnością. 
 
A co na to PZN? 
 
Jak w tych warunkach znajduje się PZN? Osobiście widzę rolę PZN jako megalobbystę w sprawach ważnych dla niewidomych. To właśnie PZN musi znać sytuację swoich członków na tyle, aby wiedzieć, kto z nich jest aktywny. Powinien wiedzieć, komu komputer oraz inny sprzęt wysokiej klasy pomoże w samorehabilitacji, a nie pokryje się kurzem, bądź nie zostanie odsprzedany za wyższą cenę niż wkład własny szczęśliwca. To PZN musi pilnie przyglądać się istniejącym oraz przygotowywanym aktom normatywnym i sprawdzać, czy nie będą pozbawione życiowej logiki (choćby te nieszczęsne korektory słuchowe na jedno ucho). Natomiast generalnie nie widzę wewnętrznej mobilizacji w ramach koła. Może jakiś nikły procent żwawych seniorów weźmie do serca imperatyw pomocy tym mniej zaradnym. Moje środowiskowe doświadczenie na taki happy end nie wskazuje. 
Red. Szczurek pisze: "Mógłbym jeszcze pisać o sposobach polepszenia jakości życia samotnych niewidomych, o potrzebie organizowania dla nich dziennych domów pomocy, gdzie można by się spotkać, zjeść gorący posiłek". 
Dzienne domy pomocy funkcjonują w ramach lokalnych samorządów, ale nie są przygotowane do pracy z niewidomymi. Personel jest bezradny i zawzięcie broni się przed takimi pensjonariuszami. I znowu zadanie dla Związku - szkolić, szkolić i jeszcze raz szkolić wszelkie służby socjalne i pomocowe pracujące z ludźmi, w tym także urzędników. Mamy tylu młodych i starszych specjalistów tyflo. To jest wspaniałe pole do popisu dla środowiskowego wolontariatu. Pracy u podstaw jest aż nad to, tylko, żeby się nam chciało chcieć. 
 
 aaa 
6.8. Niewidomi, choroba i starość 
 
Źródło: "Przewodnik po problematyce osób niewidomych i słabowidzących" Stanisława Kotowskiego 
 
 Starzenie się jest procesem naturalnym. Wszystkie organizmy żywe rodzą się, rozwijają, osiągają pełnię sprawności i obumierają. Jedni dłużej zachowują sprawność fizyczną i intelektualną, inni krócej, ale nikogo jej utrata nie mija. Człowiek pod koniec życia staje się mniej sprawny, częściej choruje, odczuwa różne dolegliwości, w tym niekiedy bardzo bolesne, coraz więcej potrzebuje pomocy, później opieki i w końcu pielęgnacji. 
Starość nie omija również osób niepełnosprawnych. Można by powiedzieć, że pod tym względem osoby z uszkodzonym wzrokiem nie różnią się od pozostałych ludzi. Rzeczywiście, ból jest jednakowy i jednakowa jest choroba. To jednak nie wyczerpuje problemu. Osoba bez niepełnosprawności, gdy ją rozboli ząb, o wiele łatwiej dowie się, gdzie jest dyżur, gdzie przyjmuje lekarz stomatolog i bez trudu tam trafi. Osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym ma poważne trudności. Osoba poruszająca się na wózku musi dowiedzieć się, gdzie nie ma dla niej barier, czy dojeżdża tam autobus niskopodłogowy, ewentualnie zamówić taksówkę, do której można wózkiem "wjechać", musi pokonać różne trudności na drodze. Niewidomy może mieć trudności w dowiedzeniu się, gdzie ma szukać czynnego gabinetu stomatologicznego i w dotarciu do niego. Nie zawsze łatwo tam trafi. Oczywiście, u lekarza wszyscy są pacjentami, wszyscy są chorymi, są więc równi. Nie wszystkim jednak równie łatwo dostać się do lekarza. Pomijając trudności w dotarciu do odpowiedniej placówki, problemy występują również na miejscu. Niewidomemu trudno jest orientować się w przesuwaniu się kolejki. Ludzie chodzą, zmieniają miejsca, rozmawiają i wiedzą, kto jest przed nimi, kto już wszedł do gabinetu i czy wyszedł. Niewidomy nie może tego kontrolować. Nawet, jeżeli współoczekujący obiecają powiedzieć, kiedy przyjdzie jego kolej, nie jest pewien, czy nie zapomną i niepokoi się. Do jego cierpień wynikających z choroby, dołączają się niedogodności wynikające z braku wzroku. Niewidomy, jeżeli mieszka sam lub z innymi osobami niewidomymi, ma problemy z rozpoznawaniem leków i obserwowaniem objawów choroby. Pewien niewidomy wykrwawił się niemal na śmierć. Nastąpiło bezbolesne pęknięcie wrzodu dwunastnicy, nie widział krwi w kale i nie wiedział, co się dzieje. 
W świetle powyższych faktów widać wyraźnie, jak wiele jest tu problemów, ile uwarunkowań i trudności, które nie występują u ludzi bez niepełnosprawności. 
Podobnie mają się sprawy ze starością. Jak już wspomniano, każdy człowiek staje się na starość mniej sprawny. U niewidomego natomiast, na trudności wynikające z obniżania się sprawności, nakładają się ograniczenia wynikające z braku wzroku. 
Człowiek stary stopniowo traci pamięć. Zapomina przede wszystkim bieżące wydarzenia, a pamięta dawne. W codziennym życiu jednak, pamiętanie tych dawnych jest mniej potrzebne. Wyobraźmy sobie, że dwie stare osoby zapomniały, gdzie odłożyły klucze. Osoba widząca rozejrzy się i znajdzie. A niewidoma? Pewnie też znajdzie, tyle że obmaca rękami wszystkie miejsca, w których klucze mogą być i te w których nie powinny się znaleźć. 
Ruchy rąk stają się mniej precyzyjne, u wielu ręce się trzęsą. W takiej sytuacji wykonywanie różnych czynności bez kontroli wzrokowej staje się szczególnie utrudnione. 
W podeszłym wieku często następuje osłabienie słuchu. Jest to zmysł dalekiego zasięgu, który odgrywa wielką rolę w orientacji przestrzennej niewidomych. Jego osłabienie powoduje piętrzenie się ograniczeń samodzielnego poruszania się i podróżowania. Pogłębia to niezaradność i niesamodzielność. 
Osoby w podeszłym wieku niejednokrotnie mają trudności ze zmysłem równowagi. Przy zaburzeniach tego zmysłu znacznie częściej trafiają się upadki i złamania kości. Tak jest u wielu osób starszych. Każdy w podeszłym wieku, jeżeli potknie się, najczęściej upadnie. Osoba niewidoma jednak częściej potyka się, bo nie widzi nierówności terenu, drobnych przeszkód na drodze, oblodzeń, dziur itp. Częściej więc upada albo ogranicza swoją samodzielność. Wówczas jednak wymaga zwiększonej pomocy i opieki. 
Jedną z głównych dolegliwości jest tu poczucie osamotnienia, nieprzydatności, zepchnięcia na margines życia. Brak wzroku utrudnia również walkę ze skutkami poczucia osamotnienia, braku kontaktów z ludźmi itp. Trudniej zająć się wnukami, trudniej znaleźć rozmówcę i wypełnić nadmiar wolnego czasu. 
Na przystanku autobusowym starszy pan zapytany o numer nadjeżdżającego autobusu grzecznie odpowiedział. Okazało się, że niewidomy czeka na autobus innej linii. Wówczas powiedział, że poinformuje, bo on nigdzie nie jedzie i pozostanie tu dłużej. Wyszedł na przystanek, żeby z ludźmi porozmawiać. No tak, czuł się samotny. Ale przecież, gdyby był osobą niewidomą, trudniej byłoby mu zagadywać nieznajomych. I podobnie jest ze wszystkim. 
Niekiedy osoba niewidoma w podeszłym wieku jest sprawna intelektualnie, mogłaby jeszcze robić coś pożytecznego, ale z jej możliwości nie chce nikt korzystać. 
Spotęgowaniem wyżej wymienionych trudności są choroby wynikające z wieku i trudności radzenia sobie z nimi. Nawet młoda osoba niewidoma ma więcej trudności radzenia sobie z chorobą niż osoba widząca. Stara osoba niewidoma ma ich wielokrotnie więcej, gdyż przyczyny jej niepełnosprawności sumują się i powodują rozległe komplikacje. 
Trudno precyzyjne wyliczyć, o ile następuje tu zwiększenie skutków każdej z niepełnosprawności, choroby czy ograniczenia, ale z pewnością jest ono znaczące. Zjawisko to podobne jest do zawałów serca czy wylewów do mózgu. Drugi zawał czy drugi wylew powoduje zawsze większe skutki niż pierwszy. Każdy następny jest nieproporcjonalnie bardziej groźny. 
Dodać należy, że choroby wieku starczego wymagają częstych wizyt u lekarza, a nie jest to proste. Wymagają też zakupu leków, udawania się do apteki, przy czym ważne jest, żeby była ona tańsza. Nie jest proste również dawkowanie leków, niekiedy konieczne jest dzielenie tabletek lub liczenie kropel. Wszystko to jest utrudnione przez brak wzroku. Ponadto okres rekonwalescencji trwa zwykle dłużej niż u osób młodych. 
Odrębnym zagadnieniem jest utrata wzroku w wieku podeszłym. W tym przypadku jest to inna jakość. Niewidomy nauczył się żyć z niepełnosprawnością i na starość stopniowo traci te umiejętności. Człowiek, który stracił wzrok w starości, ma bardzo ograniczone możliwości nauczenia się wykonywania czegokolwiek metodami bezwzrokowymi. Ma on znikome szanse na osiągnięcie, choćby w przybliżeniu, takiej sprawności, jaką posiada osoba niewidoma w jego wieku. 
Z powyższych rozważań wynika, że starość, która dla nikogo nie jest łatwa, dla niewidomych jest szczególnie trudna. Wynikają też zadania dla służb pomocy społecznej, dla stowarzyszeń działających na rzecz niewidomych oraz dla wolontariatu. Konieczne jest wypracowanie odpowiednich form pomocy dla takich osób i stworzenie systemu ich stosowania. Dotyczy to przede wszystkim samotnych niewidomych w podeszłym wieku, ale i żyjący w rodzinach, niejednokrotnie potrzebują pomocy zewnętrznej. 
Bez wątpienia nie zostały omówione wszystkie aspekty problemu starości i braku wzroku. Nie to było celem rozważań. Zadaniem było zwrócenie uwagi czytelników i władz stowarzyszeń oraz służb pomocy społecznej na złożoność zagadnienia. Uświadomienie sobie problemu jest warunkiem rozpoczęcia poszukiwań możliwości jego rozwiązania. Omawiane problemy nie należą do łatwych. Konieczne jest więc zaangażowanie wielu osób i instytucji do poszukiwania metod ich przezwyciężania. 
 
aaa 
7. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE 
 
aaa 
7.1. Czy dofinansowanie wpływa na odliczenie? 
Ewa Matyszewska, oprac.: GR 
 
 Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-02-17 
 
W grudniu 2011 r. kupiłam kilka urządzeń do ćwiczeń rehabilitacyjnych. Otrzymałam częściowe dofinansowanie z PFRON. Czy wpłynie to na odliczenie wydatków w moim zeznaniu? - pyta czytelniczka Dziennika Gazety Prawnej. 
Tak - odpowiada "DGP". Wydatki rehabilitacyjne podlegają odliczeniu od dochodu, jeżeli nie zostały sfinansowane (dofinansowane) ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, PFRON lub ze środków NFZ, zakładowego funduszu świadczeń socjalnych albo nie zostały zwrócone podatnikowi w jakiejkolwiek formie. W przypadku, gdy wydatki były częściowo sfinansowane (dofinansowane) z tych funduszy, odliczeniu podlega różnica pomiędzy poniesionymi wydatkami a kwotą sfinansowaną (dofinansowaną) z tych funduszy (środków) lub zwróconą w jakiejkolwiek formie. 
Co do zasady odliczeniu podlegają wydatki sfinansowane z własnych środków podatnika. W przypadku gdy wydatki zostały częściowo sfinansowane z funduszu (PFRON, ZFRON, NFZ, ZFŚS), odliczeniu podlega różnica pomiędzy poniesionymi wydatkami a kwotą sfinansowaną z tych funduszy lub zwróconą w jakiejkolwiek formie. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 15 lutego 2012 r. 
 
 aaa 
7.2. W jakiej sytuacji sąd przyzna niepełnosprawnemu odszkodowanie 
Rafał Krawczyk, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-01-24 
 
Niepełnosprawny czytelnik Dziennika Gazety Prawnej domaga się przywrócenia do pracy a pracodawca broni się przed tym podnosząc, że byłoby ono w tym przypadku niecelowe. Mężczyzna twierdzi natomiast, że sąd musi przywrócić go do pracy (a nie ograniczać się do zasądzenia odszkodowania), ponieważ wymagają tego przepisy prawa europejskiego i konstytucji. 
Pracownik nie może skutecznie powoływać się na te regulacje. Niepełnosprawność pracownika nie stoi na przeszkodzie w zastosowaniu art. 45 par. 2 kodeksu pracy. Umożliwia on zasądzenie przez sąd - wbrew żądaniu pracownika - odszkodowania zamiast przywrócenia do pracy w sytuacji, gdy uwzględnienie żądania przywrócenia do pracy jest niemożliwe lub niecelowe. 
W wyroku z 12 maja 2011 r. (II PK 276/10, LEX 949027) Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że podstawą ochrony niepełnosprawnego pracownika nie są w takich okolicznościach przepisy art. 69 konstytucji i art. 5 dyrektywy Rady 78/2000/WE ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy. Zdaniem SN, twierdzenia o możliwości wyłączenia przez te przepisy działania art. 45 par. 2 k.p. są nietrafne. Wskazana wyżej dyrektywa Rady odnosi się do sfery zatrudnienia osób niepełnosprawnych wyłącznie w aspekcie zakazu ich dyskryminacji. Art. 5 dyrektywy przewiduje tylko wymóg wprowadzenia racjonalnych usprawnień uwzględniających potrzeby takich osób w miejscu pracy. 
Nie wynika z niego natomiast, aby - przy nienaruszeniu zakazu dyskryminacji - osoba niepełnosprawna, która nie jest kompetentna do wykonywania najważniejszych czynności na danym stanowisku, musiała być przyjęta do pracy, awansowana lub dalej zatrudniana. 
Również art. 69 konstytucji przewiduje tylko obowiązek zapewnienia przez władze publiczne pomocy osobom niepełnosprawnym w zakresie zabezpieczenia egzystencji, przysposobienia do pracy i komunikacji społecznej. Nie dotyczy on natomiast kwestii trwałości zatrudnienia niepełnosprawnego pracownika. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 24 stycznia 2012 
 
aaa 
7.3. Dopłaty do pensji osób niepełnosprawnych trafią do Trybunału Michalina Topolewska, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-01-26 autor: 
 
 Jak donosi Dziennik Gazeta Prawna, Ogólnopolska Baza Pracodawców Osób Niepełnosprawnych złożyła skargę do Trybunału Konstytucyjnego. Chce, aby sprawdził zgodność z konstytucją wiele zmian dotyczących zatrudniania niepełnosprawnych. 
Skarga jest związana z ostatnią nowelizacją ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj. Dz.U. z 2011 r. nr 127 poz. 721). Dotyczy m.in. utraty przez pracodawców dopłat do pensji osób zaliczonych do lekkiego i umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, którzy mają ustalone prawo do emerytury. 
Organizacja zarzuca, że wprowadzenie tego przepisu było poprzedzone zbyt krótkim vacatio legis. 
Podobny zarzut dotyczy przepisów, które pozbawiły większość zakładów pracy chronionej możliwości udzielania ulg kontrahentom we wpłatach na PFRON. 
Ponadto pracodawcy uważają, że zmiany dotyczące korzystania przez ZPChr z ulg w podatkach łamią konstytucyjną zasadę sprawiedliwości społecznej i równego traktowania podmiotów. 
Od ubiegłego roku prawo do takiej pomocy mają tylko te zakłady, które osiągają wskaźnik zatrudnienia 30 proc. niewidomych, upośledzonych umysłowo albo psychicznie chorych zaliczonych do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności. 
Pieniądze z tych ulg są przeznaczane przez pracodawców na działalność rehabilitacyjną. Ich zdaniem prowadzi to do sytuacji, że ci przedsiębiorcy nie są w stanie finansować potrzeb niepełnosprawnych pracowników, mimo nałożonego na nich takiego obowiązku. 
 Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 25 stycznia 2012 r. 
 
aaa 
7.4. Kiedy pracownik ma prawo do pierwszego dodatkowego urlopu Anna Puszkarska, oprac.: AJ 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-02-02 
 
Dodatkowy urlop z tytułu niepełnosprawności nie przysługuje osobie uprawnionej do urlopu wypoczynkowego w wymiarze przekraczającym 26 dni roboczych lub do urlopu dodatkowego na podstawie odrębnych przepisów w wymiarze nie niższym niż 10 dni roboczych - czytamy w Dzienniku Gazecie Prawnej. 
Pracownik, zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności od 2009 roku, został zatrudniony od 1 grudnia 2011 r. Jest to jego pierwsza w życiu praca. Czy w 2012 roku będzie miał prawo do dodatkowego urlopu wypoczynkowego z tytułu niepełnosprawności - pyta czytelnik Dziennika Gazety Prawnej. 
Prawo do pierwszego dodatkowego urlopu zatrudniony nabywa po przepracowaniu roku po dniu zaliczenia go do jednego z tych stopni niepełnosprawności. W przypadku opisanym w pytaniu rok pracy upłynie 30 listopada 2012 r. i z tym dniem pracownik nabędzie prawo do dodatkowego urlopu z tytułu niepełnosprawności. Będzie mu on przysługiwać w wymiarze 10 dni. Prawo do kolejnego dodatkowego urlopu niepełnosprawny nabędzie 1 stycznia 2013 r., jeśli będzie wówczas pozostawać w zatrudnieniu. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 2 lutego 2012 r. 
 
aaa 
7.5. Krótsza dniówka nie jest dana raz na zawsze 
Mateusz Brząkowski, oprac.: AJ 
 
Źródło: Rzeczpospolita i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-02-07 
 
 Nawet ten niepełnosprawny, do którego nie stosuje się skróconych norm czasu pracy może wystąpić do szefa o skierowanie go na badania - czytamy w Rzeczpospolitej. 
W związku z nowelizacją ustawy o rehabilitacji od 1 stycznia br. norma czasu pracy osoby zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie może przekraczać siedmiu godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo po przedłożeniu przez pracownika zaświadczenia lekarskiego o celowości stosowania skróconej dniówki. Skrócone normy nie mogą wpływać na wysokość wynagrodzenia za pracę. 
Ustalenie w umowie o pracę zawartej z pracownikiem niepełnosprawnym w stopniu umiarkowanym ośmiogodzinnego dnia pracy zamiast zgodnego z prawem siedmiogodzinnego oznacza, że za każdą przepracowaną ósmą godzinę ma on prawo do wynagrodzenia w wysokości 1/7 dziennego wynagrodzenia wynikającego z umowy i do dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych. 
Przepisy przewidują wyjątek, jeżeli niepełnosprawny bez względu na posiadany stopień niepełnosprawności jest zatrudniony przy pilnowaniu lub gdy lekarz przeprowadzający badania na jej pisemny wniosek, wyrazi na to zgodę, to do niej należy stosować kodeksowe przepisy o czasie pracy, a nie te z ustawy o rehabilitacji W tej sytuacji czas pracy takiej osoby nie może przekraczać ośmiu godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym czterech miesięcy. 
Stosujemy więc normy czasu pracy przeciętne. Możliwy zatem jest rozkład czasu pracy w ten sposób, że będzie uwzględniał w niektórych dniach lub tygodniach wykonywanie zadań w wyższych normach. 
Natomiast niepełnosprawni, którzy nie spełniają warunków z art 16 ustawy o rehabilitacji, nie mogą pracować w przeciętnych normach czasu pracy. Do nich odnosi się art. 15 ustawy o rehabilitacji 
 Więcej w Rzeczpospolitej z 6 lutego 2012 r. 
 
aaa 
7.6. Nie każdy niepełnosprawny chce krócej pracować 
Michalina Topolewska, Tomasz Zalewski, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data Opublikowania: 2012-02-14 
 
 Firma nie musi z urzędu kierować pracowników na badania pozwalające im na zachowanie dotychczasowego czasu pracy, czyli 7 godzin dziennie - informuje Dziennik Gazeta Prawna. 
Osoby zaliczone do znacznego i umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie mogą już automatycznie korzystać ze skróconego czasu pracy. Aby zachować to uprawnienie, muszą uzyskać zaświadczenie lekarskie, które im to umożliwi. 
Wydłużenie czasu pracy chwalą pracodawcy, którym łatwiej jest organizować pracę w zakładzie. Są jednak i tacy, którzy próbują zmusić niepełnosprawnych do krótszej pracy. 
Tak np. na poczcie. Na początku roku niektóre jej lokalne działy zarządzania kadrami wysłały do pracowników z niepełnosprawnością informację, iż obowiązuje ich 7-godzinna dobowa i 35-godzinna tygodniowa norma czasu pracy. Mało tego pracodawca skierował takie pisma także do osób, które mimo niepełnosprawności posiadały zaświadczenia lekarskie pozwalające na pracę w ustawowym pełnym wymiarze czasu pracy i nie wyraziły chęci ani nie zgłosiły potrzeby zmiany tego stanu rzeczy. Co więcej, niepełnosprawni pocztowcy nie występowali do pracodawcy z wnioskiem o skierowanie na badania celem uzyskania stosownego zaświadczenia, co byłoby zgodne ze znowelizowaną ustawą o rehabilitacji. 
Przeciwko takim praktykom wystąpił NSZZ Listonoszy Poczty Polskiej. Związkowcy podejrzewali, że narzucenie zmniejszonych dniówek osobom niepełnosprawnym mogło być sposobem na wygospodarowanie godzin dla osób zatrudnionych w nieistniejących już strukturach, a obecnie zagrożonych utratą pracy. Pojawiły się też obawy, że jest to próba pozbawienia pracy niepełnosprawnych. Mogło się okazać, że takim osobom Poczta Polska nie jest w stanie zapewnić 7-godzinnego stanowiska pracy i w takim wypadku trzeba by je zastępować osobami które mogą pracować na cały etat. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 14 lutego 2012 r. 
 
aaa 
7.7. MPiPS: świadczenia pielęgnacyjne wyższe, ale tylko dla rodziców 
PAP 
 
 Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2012-01-27 
 
 Wyższe świadczenia pielęgnacyjne, przyznawane tylko rodzicom dzieci niepełnosprawnych, dla innych członków rodziny zasiłek opiekuńczy uzależniony od dochodów - to najważniejsze zmiany w ustawie o świadczeniach rodzinnych, które przygotowało MPiPS. 
Obecnie świadczenie pielęgnacyjne - w wysokości 520 zł miesięcznie - przyznawane jest osobom, które rezygnują z pracy zawodowej, by opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Nie jest uzależnione od kryterium dochodowego i przysługuje matce lub ojcu oraz innym osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Mogą je także pobierać inni członkowie rodziny opiekujący się osobą niepełnosprawną, jeśli nie mogą zajmować się nią najbliżsi krewni. 
Jak przekonują autorzy przygotowanego przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej projektu nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych, od stycznia 2010 r., czyli od czasu, gdy zniesione zostało kryterium dochodowe, liczba osób ubiegających się o świadczenie pielęgnacyjne gwałtownie rośnie (do czerwca 2010 r. zwiększyła się o ponad 50 proc. ). Jak czytamy w uzasadnieniu projektu, zdarza się często, że osoby niepracujące wykorzystują swoich niepełnosprawnych krewnych, aby uzyskać świadczenie pielęgnacyjne, choć faktycznie nie sprawują deklarowanej opieki. 
MPiPS przewiduje, że pozostawienie aktualnych przepisów może spowodować, że w niedługiej przyszłości na wszystkie osoby legitymujące się odpowiednim orzeczeniem o niepełnosprawności przyznawane byłoby świadczenie pielęgnacyjne, co skutkowałoby lawinowym wzrostem kosztów i uniemożliwiło w przyszłości zwiększanie wydatków na świadczenia rodzinne. Dlatego w projekcie proponuje się, aby świadczenie pielęgnacyjne, niezależne od dochodów i podwyższone do kwoty 620 zł, przysługiwało wyłącznie rodzicom oraz osobom, które wystąpiły o przysposobienie dziecka, a także rodzinom zastępczym spokrewnionym. Świadczenie przyznawane byłoby tylko w sytuacji, gdy opieka jest sprawowana nad dzieckiem (bez względu na jego wiek) legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub niepełnosprawności ze wskazaniem o konieczności opieki lub pomocy innej osoby. 
Projekt wprowadza także specjalny zasiłek opiekuńczy w wysokości 520 zł miesięcznie, który przysługiwać będzie innym osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują one z pracy, aby zająć się niepełnosprawnym członkiem rodziny, i w przypadku, gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy ta osoba nie jest w stanie sprawować opieki. Specjalny zasiłek opiekuńczy ma przysługiwać, gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekroczy obowiązującego kryterium dochodowego. 
Zdaniem autorów projektu, branie pod uwagę dochodów obu rodzin umożliwi ustalenie faktycznej sytuacji finansowej osoby pobierającej zasiłek, gdyż nierzadko zdarza się, że osoba sprawująca opiekę jest de facto na utrzymaniu podopiecznego i pozostaje z nim w jednym gospodarstwie domowym. 
Zasiłek nie będzie przysługiwał, jeśli osoba sprawująca opiekę ma prawo do innych świadczeń i zasiłków (ustawa określi, których konkretnie). Otrzymanie zasiłku uniemożliwi także m.in. umieszczenie osoby wymagającej opieki w placówce zapewniającej całodobową opiekę. 
Z uwagi na konstytucyjną zasadę ochrony praw nabytych, projekt wprowadza okresy przejściowe uprawniające osoby dotychczas otrzymujące świadczenie pielęgnacyjne, a niespełniające warunków określonych w nowej ustawie do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego przez sześć miesięcy od wejścia w życie nowelizacji. 
Ustawa ma wejść w życie 1 kwietnia. Jest to podyktowane m.in. koniecznością kontynuacji pomocy rodzicom i opiekunom dzieci niepełnosprawnych, którzy na podstawie rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne otrzymywać będą w terminie od stycznia do marca 2012 r. doraźną pomoc finansową (dodatkowe 100 zł miesięcznie do świadczeń pielęgnacyjnych). 
 
aaa 
7.8. Renta socjalna dla młodych bez stażu 
Ryszard Sadlik, oprac.: AJ 
 
Źródło: Rzeczpospolita i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-02-06 
 
 O prawie do świadczenia decyduje data naruszenia sprawności organizmu, a nie powstania niezdolności do pracy - czytamy w Rzeczpospolitej. 
Osoby uprawnione i warunki konieczne do przyznania renty socjalnej określają przepisy ustawy z 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej. W myśl jej art. 4 ust. 1 świadczenie to przysługuje osobie pełnoletniej, która jest całkowicie niezdolna do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, jeśli naruszenie to powstało: 
- przed ukończeniem 18. roku życia, 
- w trakcie nauki w szkole, ale przed ukończeniem 25. roku życia, 
- w trakcie studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej. 
W wymienionych okresach musi nastąpić tylko naruszenie sprawności organizmu. Natomiast sama niezdolność do pracy, będąca skutkiem tego naruszenia, może powstać później. Wskazywał na to SN w uchwale z 15 marca 2006 r. podnosząc, że całkowita niezdolność do pracy jako przesłanka prawa do renty socjalnej może powstać po upływie okresów wskazanych w art. 4 ust. 1 ustawy o rencie socjalnej. 
W praktyce spory w zakresie prawa do renty socjalnej dotyczą przede wszystkim ustalenia, czy niezdolność do pracy osoby ubiegającej się o przyznanie tego świadczenia ma charakter całkowity. A jest to niezbędny warunek do uzyskania prawa do tego świadczenia. 
Uprawnień tych nie uzyska ktoś, kto jest tylko częściowo niezdolny do pracy i nie może wykonywać np. cięższej pracy. 
O niezdolności do pracy orzekają lekarze orzecznicy ZUS. Od ich orzeczeń istnieje możliwość wniesienia sprzeciwu. Wówczas ponownej oceny stanu zdrowia dokonuje już komisja lekarska ZUS. Na podstawie orzeczenia lekarza lub komisji lekarskiej ZUS wydaje decyzję przyznającą lub odmawiającą prawa do renty socjalnej. 
Osoba, której nie przyznano renty może wnieść w terminie miesiąca odwołanie od decyzji ZUS do właściwego miejscowo sądu okręgowego. 
Warto pamiętać, że ZUS zawiesza rentę socjalną, gdy uprawniony uzyskuje miesięczne przychody przekraczające równowartości 70 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Od 1 stycznia do 28 lutego 2012 r. ten miesięczny limit wynosi 2391,20 zł. 
Uprawniony do renty socjalnej musi czuwać, aby nie przekroczyć tego limitu. Wskazywał na to wyraźnie Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z 29 maja 2008 r., stwierdzając, że obowiązek kontrolowania wysokości uzyskiwanych przychodów, aby nie przekraczały one kwoty wynikającej z art. 10 ust 6 ustawy o rencie socjalnej, spoczywa na świadczeniobiorcy, a nie na zakładzie pracy go zatrudniającym. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 3 lutego 2012 r. 
 
 aaa 
7.9. LOT bez formularza INCAD 
Beata Rędziak 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2012-01-20 
 
Procedury Polskich Linii Lotniczych LOT jeszcze do zeszłego tygodnia wymagały od pasażera z niepełnosprawnością podpisania formularza INCAD. To deklaracja, w której podróżny zwalnia lekarza z obowiązku dochowania tajemnicy lekarskiej w celu przekazania liniom lotniczym informacji o swoim stanie zdrowia. Niepełnosprawny podróżny miał w ten sposób "przekonać" linie lotnicze, że może skorzystać z ich usług, zgadzając się równocześnie na poniesienie ewentualnych dodatkowych kosztów związanych z jego przewozem. 
- Sam wielokrotnie odmawiałem podpisania takiej deklaracji i po wielu awanturach byłem wpuszczany na pokład samolotu. Jednak kiedyś, gdy leciałem z grupą polskich parlamentarzystów do Tel Avivu, odmówiono mi wejścia na pokład z powodu niepodpisania INCAD - opowiada Sławomir Piechota, poseł na Sejm RP. 
26 lipca 2008 r. Unia Europejska wprowadziła w życie rozporządzenie (WE) nr 1107/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca 2006 r., które umożliwia osobom niepełnosprawnym podróżowanie drogą lotniczą na poziomie porównywalnym z innymi obywatelami. Do przestrzegania rozporządzenia zostały zobowiązane wszystkie porty lotnicze na terenie UE, które obsługują co najmniej 150 tys. pasażerów rocznie. "Niniejsze rozporządzenie ustanawia zasady ochrony i udzielania pomocy osobom niepełnosprawnym oraz osobom o ograniczonej sprawności ruchowej, podróżującym drogą lotniczą, zarówno w celu zapewnienia im ochrony przed dyskryminacją, jak i w celu zapewnienia, że zostanie im udzielona pomoc" - czytamy w pkt. 1 art. 1 powyższego rozporządzenia. 
Tymczasem formularz INCAD nie tylko zaprzeczał istocie rozporządzenia, czyli równemu traktowaniu wszystkich pasażerów, ale także zwalniał poniekąd przewoźnika z odpowiedzialności za przewóz niepełnosprawnego pasażera. Zobowiązanie, które musiał podpisać podróżny, brzmiało: "Jestem przygotowany (na własną odpowiedzialność) do poniesienia wszelkich konsekwencji, które przewóz lotniczy może spowodować dla mojego stanu zdrowia, i zwalniam przewoźnika, jego pracowników, służby oraz agentów od jakiejkolwiek odpowiedzialności za tego rodzaju skutki". 
- Opinia Biura Analiz Sejmowych precyzyjnie wskazuje, że jest możliwość stworzenia formularza INCAD na podstawie rozporządzenia, natomiast LOT na pewno przekracza granice upoważnienia, tam, gdzie żąda szczegółowych informacji medycznych. Nigdzie, na żadnym lotnisku w Europie, gdzie bywałem w ostatnich latach anonimowo i jako jeden z milionów pasażerów, nikt nigdy nie próbował podsunąć mi takiego formularza do podpisania. To wyczucie pracowników obsługi musi być podstawą do oceny, czy ktoś jest chory, czy niepełnosprawny - mówi Piechota. 
Trzeba wziąć pod uwagę, że często choroby nie widać na zewnątrz, a może być ona faktycznym zagrożeniem podczas lotu. Od osób z niewidocznym schorzeniem nie wymagało się podpisywania INCAD. Tak było w przypadku pasażerki cierpiącej na chorobę Alzheimera, która wpadła w panikę w momencie uruchamiania samolotu i musiała zostać wyprowadzona z samolotu, a lot został cofnięty. Takie sytuacje potwierdzają nieużyteczność formularza. 
- Walczyłem z INCAD trzy lata, ale miałem wrażenie, że dzięki osobistemu zainteresowaniu prezesa LOT Marcina Piróga firma zdecydowanie wycofała się z tej procedury. To było kompromitujące dla Polski, nie tylko dla LOT-u, bo pasażerowie z niepełnosprawnością ostrzegali się na forach internetowych, żeby omijać Warszawę, bo można doświadczyć tutaj czegoś tak irytującego i nieprzyjaznego. Wydaje się, że dobrym rozwiązaniem byłaby karta pasażera z niepełnosprawnością, gdzie w systemie byłyby wkodowane informacje o zakresie potrzebnej pomocy podczas podróży - mówi Piechota. 
W odpowiedzi na skierowane do biura prasowego LOT pytanie, dlaczego przewoźnik - jako jedyny - tak długo wymagał od pasażerów podpisywania deklaracji INCAD oraz dlaczego w tej chwili z tego zrezygnowano, otrzymaliśmy lakoniczną informację: "LOT wycofał deklaracje INCAD niezwłocznie po koniecznej modyfikacji innych formularzy medycznych i zapisów w procedurach wewnętrznych i systemach rezerwacyjnych". 
 
aaa 
7.10. Do 30 czerwca firmy mają czas na poprawę wskaźników zatrudnienia 
Karolina Sikora, oprac.: AJ 
 
ŹrÓdło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-02-02 
 
Utrata statusu zakładu pracy chronionej następuje z dniem zaprzestania spełniania któregokolwiek z warunków, o których mowa w art. 28 i 33 ust. 1 i 3 ustawy o rehabilitacji - czytamy w Dzienniku Gazecie Prawnej. 
Od 1 stycznia 2012 r. nie osiągamy obowiązującego wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Utraciliśmy również prawo udzielania ulg we wpłatach na PFRON, nie możemy też korzystać ze zwolnień z podatku od nieruchomości. Dłuższe legitymowanie się statusem ZPChr przestało być więc dla nas korzystne ekonomicznie. Dlatego chcemy z niego zrezygnować. Czy zostanie on nam odebrany z urzędu, czy też sami powinniśmy podjąć pewne kroki - pyta czytelnik "DGP". 
Istotny z punktu widzenia wielu pracodawców posiadających status ZPChr jest art. 11 nowelizacji ustawy o rehabilitacji, który ma charakter przejściowy. 
Stanowi on, iż ci pracodawcy, którzy uzyskali status ZPChr przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, są zobligowani do zwiększenia wskaźników zatrudnienia osób niepełnosprawnych w terminie do 30 czerwca 2012 r. 
Procedura rezygnacji ze statusu ZPChr wynika pośrednio z treści art, 30 ust, 4 ustawy o rehabilitacji. Zgodnie z nim prowadzący ZPChr jest zobowiązany poinformować wojewodę o każdej zmianie dotyczącej spełnienia warunków i realizacji obowiązków, o których mowa w art. 28 i 33 ust 1 i 3 ustawy o rehabilitacji, w terminie 14 dni od daty tej zmiany. 
Decyzja wojewody stwierdzająca utratę przyznanego statusu ma charakter jedynie deklaratoryjny. Zgodnie z treścią art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji utrata statusu następuje z dniem zaprzestania spełniania któregokolwiek z warunków lub obowiązków, a nie z dniem wydania decyzji, która jedynie stwierdza ten fakt. Decyzja wojewody w tym zakresie wywołuje skutek z mocą wsteczną, od dnia niespełnienia wymaganych warunków (zob. wyrok SN z 20 lutego 2002 r.). 
Pracodawcy rezygnujący ze statusu ZPChr powinni pamiętać, że zgodnie z art. 33 ust. 7 ustawy o rehabilitacji, w sytuacji utraty statusu ZPChr niewykorzystane środki ZFRON podlegają niezwłocznie wpłacie na PFRON, według stanu na dzień utraty statusu. Wyjątek w tym zakresie zawiera art. 33 ust. 7b, który dopuszcza możliwość zachowania przez pracodawcę ZFRON, pomimo utraty statusu ZPChr, pod warunkiem utrzymania stanu zatrudnienia ogółem w wysokości co najmniej 15 pracowników, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, oraz wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości co najmniej 25 proc. 
Pracodawca powinien nadto powiadomić PFRON o fakcie utrzymania wskaźników pozwalających mu zachować zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 2 lutego 2012 r. 
 
 aaa 
7.11. Dziurawy portfel systemu edukacji 
Beata Rędziak 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 Data opublikowania: 2012-02-02, 15.42 
 
System edukacji uczniów z niepełnosprawnością nie jest zły, za to poziom wiedzy wśród samorządów i dyrektorów szkół - zastraszająco niski. Stwarza to wiele kłopotów w organizacji nauki dla dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności. Okazuje się, że wyjątkowo nie chodzi o to, że pieniędzy jest za mało; chodzi o to, że nie zawsze trafiają one tam, gdzie powinny. 
- Mam wrażenie, że oświata jest obszarem największej dyskryminacji osób z niepełnosprawnością. Jestem zaniepokojony spokojem MEN w tej sytuacji. Od kiedy uczelnie zaczęły dostawać wagi subwencji oświatowej na studentów niepełnosprawnych, rynek zaczął o nich zabiegać. Na UW na 600 studentów z niepełnosprawnością zaspokajamy 2/3 tej kwoty - widać z tego, jak duże są to pieniądze - mówił podczas debaty o finansowaniu edukacji osób z niepełnosprawnością Paweł Wdówik, kierownik biura ds. osób niepełnosprawnych na UW. 
Podczas spotkania, poprowadzonego przez prof. Irenę Lipowicz, rzecznik praw obywatelskich, zaprezentowany został raport "Wszystko jasne - dostępność i jakość edukacji dla uczniów niepełnosprawnych". Projekt finansowany był ze środków Fundacji Batorego w ramach programu "Demokracja w działaniu". Z raportu wynika jasno, że edukacja włączająca w Polsce dalej jest fikcją. 
W 2010 r. 2/3 placówek oświatowych nie miało żadnego ucznia z niepełnosprawnością. Zdecydowana większość z nich uczy się w szkołach specjalnych. Często jest tak, że klasy integracyjne zapewniają tylko integrację uczniów z niepełnosprawnością, a nie z całą grupą. - W gimnazjach odsetek uczniów z niepełnosprawnością wynosi 4,1, a w szkołach ponadgimnazjalnych spada do 1,7. Bardzo dużo uczniów tracimy po gimnazjum; oczywiście nie każdy musi iść na studia lub do szkoły ponadgimnazjalnej, natomiast na 100 proc. wiemy, że dzieje się tak przez system, który w teorii nie jest zły, tylko rozbieżny z praktyką - mówi dr Paweł Kubicki, rzecznik uczniów niepełnosprawnych ze Stowarzyszenia Nie-Grzeczne Dzieci. 
Kubicki zwraca też uwagę, że coraz częściej szkoły określają się albo jako w całości integracyjne, albo zupełnie bez klas integracyjnych. - Pieniądze nie idą za uczniem. Wagi subwencji oświatowej na uczniów z niepełnosprawnością wynoszą do ok. 10 proc. więcej niż na uczniów zdrowych - mówi Kubicki. Problem w tym, że pieniądze z subwencji z automatu nie idą za uczniem, ale np. mogą być przeznaczone na pensję nauczyciela wspomagającego czy też wiele innych, już pozaedukacyjnych potrzeb danej placówki. 
- Samorządy te pieniądze pożyczają, ale nie oddają ich - podsumowała prof. Irena Lipowicz, uznając to za klęskę samorządów terytorialnych w tym zakresie. Okazuje się, że jednym z kluczowych problemów jest także niewiedza samorządów, ale i dyrektorów szkół na temat prawa oświatowego i ich obowiązków wobec edukacji uczniów z niepełnosprawnością. Brakuje także ustawowych sankcji za nieprzestrzeganie przepisów. Taki stan rzeczy potwierdziła Małgorzata Chrapek, wójt gminy Wieprz z Małopolski. 
- Konieczne jest rozmawianie z rodzicami. Jeśli rodzice nie pójdą do dyrektora, nie porozmawiają, nie powiedzą o swoich potrzebach, to będą kłopoty. Na wsi jest jeszcze problem mentalności, rodzice często wstydzą się niepełnosprawnego dziecka. Trzeba rozmawiać - przekonywała Chrapek. Ten brak wiedzy często powoduje, że rodzice są osamotnieni w "walce" o edukację dziecka. Wtedy efekty zależą od ich zaradności, wiedzy i starań. 
- Mieszkam w dużym mieście, jestem wykształcona, wiem, gdzie szukać informacji, powinno być mi łatwiej. Ale co mam zrobić, gdy placówka zapewnia mi dwie godziny wsparcia, zgodnie z rozporządzeniem MEN, a w orzeczeniu dziecko ma wskazania do 5 godzin? Rodzic przestaje być rodzicem, przestaje wychowywać, ale staje się rzecznikiem dziecka, szuka wsparcia w fundacjach, które pracują projektowo, co oznacza, że dziś mogę skorzystać z ich pomocy, ale jak skończy się projekt, będzie problem. W Warszawie godzina zajęć prywatnych kosztuje ok. 80 zł, miesięcznie to ok. 1000 zł - mówi o podstawowych problemach w zabezpieczeniu dziecku koniecznego wsparcia systemowego Agnieszka Niedźwiedzka, matka przedszkolaka z niepełnosprawnością. 
- My wywalczyliśmy to wsparcie, syn dostał także dodatkową asystę na cztery godziny w przedszkolu - dodaje. Joanna Piotrowska, matka 7-latka z autyzmem, jest zadowolona ze szkoły publicznej z oddziałami integracyjnymi, do której trafił jej syn. - Na początku przechodziliśmy dodatkowe rozmowy, których nie przechodzą rodzice dzieci zdrowych, ale teraz jesteśmy bardzo zadowoleni ze szkoły i z klasy syna. Jest nauczyciel wspierający, nasze dziecko ma program uprzednio skonsultowany z nami. 
W klasie jest pięcioro dzieci z niepełnosprawnością. Widać, że szkoła jest otwarta i przyjazna dzieciom z różnego rodzaju niepełnosprawnością - opowiada Piotrowska. 
- Najczęściej o zaniżanie poziomu martwią się rodzice dzieci zdrowych - wyjaśnia. Za całkiem uzasadnione uznaje to Niedźwiedzka, podając przykład, że jeśli w klasie jest pięcioro dzieci ze spektrum autyzmu i jedno dziecko z zespołem Downa, zwykła praca pedagogiczna jest bardzo trudna. 
- Wiem, że często jest tak, że do klas integracyjnych trafiają też dzieci np. z problemami emocjonalnymi czy z ADHD, ale bez orzeczenia. Wtedy praca w takiej klasie nie jest prosta - mówi. 
- Z opinii sąsiadów wiem, że w mojej szkole rejonowej są bardzo dobre warunki pracy w klasie integracyjnej i że rodzice dzieci zdrowych nie mają problemu z tym, żeby umieścić swoje dziecko w takiej klasie. Wszystko zależy od właściwych proporcji - dodaje Niedźwiedzka. 
- Mamy trójkę dzieci w wieku 12, 9 i 5 lat, dwoje z ciężkim zaburzeniem metabolizmu. 9-latek jest upośledzony, ma autyzm, nie mówi. Chodzi do przedszkola publicznego, do grupy dzieci z zaburzeniami autystycznymi, ale tylko na dwie godziny dziennie, bo przedszkole nie jest w stanie zapewnić mu tzw. Cienia; wymaga on nieustannie osoby towarzyszącej. Starsze dzieci uczęszczają do szkoły prywatnej, tam są mniejsze grupy i łatwiej jest udzielić im potrzebnej pomocy, jeśli pojawi się taka konieczność. 
Słyszałam o tym, że niekiedy szkoły zabiegają o utworzenie klas integracyjnych, traktując to jako sposób na pozyskanie dodatkowych środków finansowych dla szkoły - opowiada o swoich doświadczeniach Katarzyna Roszewska. 
Kubicki zwraca uwagę, że dążenie do edukacji włączającej jest konieczne, gdyż integracja, np. w klasach integracyjnych, nie zawsze faktycznie włącza do społeczeństwa. Do tego potrzebny jest wzrost wiedzy samych dyrektorów szkół i edukacja w samorządach. 
- Nie ma sukcesu. MEN nie dopuszcza problemu do świadomości, jest za mało twardych środków i kontroli. Zastanowimy się nad skargą generalną, zbierając materiały po dzisiejszej debacie, a w przyszłości być może nad skargą do Trybunału Konstytucyjnego. Nie możemy być zadowoleni - jednoznacznie podsumowała problem prof. Irena Lipowicz. 
 
aaa 
7.12. Lepszy rencista na etacie niż emeryt 
Mateusz Brząkowski, oprac.: AJ 
 
 Źródło: Rzeczpospolita i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-02-09 
 
Korzystniej zatrudnić niepełnosprawnych, którym przysługuje np. renta z racji niezdolności do pracy. Do ich pensji bez względu na stopień utraty zdrowia zawsze przysługuje finansowe wsparcie - czytamy w Rzeczpospolitej. 
Obecnie uprawnienie pracodawcy do dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego zależy od tego, czy zatrudniony ma prawo do emerytury. W wyniku jednak kolejnych modyfikacji, wprowadzonych nowelizacją z 29 października 2010 r., od 1 marca 2011 r. miesięczne dofinansowanie nie przysługuje na pracowników zaliczonych do umiarkowanego lub lekkiego stopnia niepełnosprawności, którzy mają ustalone prawo do emerytury. Natomiast dofinansowanie przysługuje nadal na emerytów niepełnosprawnych ze znacznym stopniem niepełnosprawności. 
Co istotne, zmiana ta nie dotyczy rencistów. Zatem firma otrzyma dopłatę do wynagrodzeń zatrudnionych niepełnosprawnych z lekkim lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, którym przysługuje np. renta z racji częściowej niezdolności do pracy. 
W związku z ustaleniem prawa do emerytury zatrudniający takie niepełnosprawne osoby musi pamiętać o prawidłowym wypełnieniu formularza INF-D-P przy ubieganiu się o dofinansowanie. W sekcji C "Informacja o stopniu niepełnosprawności, zatrudnieniu i wynagrodzeniu" w pozycjach 27 - 32 dla zakładów pracy chronionej (zpchr) oraz w pozycjach 39 - 44 dla otwartego rynku pracy podaje się liczbę dni, w których pracownik w konkretnym miesiącu ma już ustalone prawo do emerytury. 
 Więcej w Rzeczpospolitej z 9 lutego 2012 r. 
 
aaa 
7.13. KPRM zatrudnia za mało niepełnosprawnych - wpłaci do PFRON 450 tys. zł 
PAP 
 
Źródło: Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2012-02-12 
 
W tegorocznym budżecie Kancelarii Prezesa Rady Ministrów figuruje kwota 450 tys. złotych "karnej" składki, jaką KPRM musi wpłacić do PFRON z powodu zbyt małej liczby zatrudnionych w niej osób niepełnosprawnych. Z tego samego powodu 134 tys. złotych wpłaciła do PFRON w 2011 r. Kancelaria Prezydenta. 
Zgodnie z ustawą o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, pracodawcy zatrudniający co najmniej 25 pracowników są zobowiązani do wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, jeśli zatrudniają mniej niż 6 proc. osób niepełnosprawnych. Kwota wpłacana na PFRON wyliczana jest na podstawie różnicy między rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych, a zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika 6 proc. 
Dyrektor generalny KPRM Lech Marcinkowski przyznał, że kancelaria premiera nie zatrudnia sześciu proc. osób niepełnosprawnych. Jak podała z kolei dyrektor Biura Finansowego Kancelarii Prezydenta Grażyna Druś, w 2011 prezydencka kancelaria wpłaciła na PFRON 134 tys. złotych. 
- Wiele naczelnych instytucji wciąż nie może świecić przykładem. Chlubnymi wyjątkami są: Kancelaria Senatu i Krajowe Biuro Wyborcze. Mimo trudności w znalezieniu dobrze wykwalifikowanych pracowników niepełnosprawnych zatrudniają powyżej ustawowo wymaganych 6 proc. i zamiast wpłacać do Funduszu dostają z niego dotację do zatrudnianych osób niepełnosprawnych - podkreślił senator Mieczysław Augustyn (PO) podczas posiedzenia senackich Komisji Rodziny i Polityki Społecznej oraz Regulaminowej Komisji Etyki i Spraw Senatorskich. 
Według danych GUS, w 2010 r. liczba osób niepełnosprawnych w Polsce wynosiła 3,4 mln osób (10,7 proc. ludności w wieku 15 lat i więcej posiada prawne orzeczenie niepełnosprawności); w 2010 r. biernych zawodowo było 83 proc. niepełnosprawnych powyżej 15 roku życia - 87 proc. spośród nich nie poszukiwało pracy z powodu choroby i niesprawności. 
 
aaa 
7.14. Niepełnosprawni nie pracują. Kary: prawie 4 mld rocznie. Płacą... wszystkie ministerstwa 
Marcin Krzemiński, Konrad Borusiewicz, Justyna Mańkowska 
 
Źródło: TOK FM 
Data opublikowania: 20.02.2012 
 
Dane PFRON Ilu niepełnosprawnych zatrudniają ministerstwa? 
Prawie 3,8 miliarda zł kar - tyle rocznie płacą pracodawcy za zatrudnianie zbyt małej liczby osób niepełnosprawnych. Z tego ponad 300 milionów to kary płacone przez urzędy i ministerstwa. 
Jak podaje PFRON, ustalonego w prawie 6-proc. progu nie przestrzega... ani jedno ministerstwo. Specjaliści mówią jednak: To sztuczny próg, niepoparty żadną wiedzą naukową. 
Kancelaria premiera zapłaci 450 tys. zł kary. Zatrudnia za mało niepełnosprawnych 
 
300 mln w błoto. 
 
NIK sprawdziła, jak idzie aktywizacja niepełnosprawnych 
W każdym przedsiębiorstwie czy urzędzie, gdzie pracuje ponad 25 osób, musi być zatrudnionych przynajmniej 6 proc. osób niepełnosprawnych. Za łamanie przepisu pracodawcy płacą kary do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Przepis funkcjonuje od 15 lat, ale mimo nowelizacji innej ustawy, która ma ułatwić przyjmowanie do pracy niepełnosprawnych urzędników, nie udało się nam znaleźć żadnego ministerstwa czy urzędu, który spełnia ten wymóg. 
Administracja państwowa nie jest największym płatnikiem kar do PFRON. W ubiegłym roku wpłaty od wszystkich pracodawców w Polsce wyniosły prawie 3,8 miliarda złotych, czyli o 300 milionów więcej niż rok wcześniej. 
 
Niepełnosprawny: Trzeba mieć znajomości 
 
Krzysiek 12 lat temu miał wypadek i jest niepełnosprawny. Cierpi na epilepsję i inne schorzenia neurologiczne. Od 12 lat ciągle szuka pracy na miarę wykształcenia. Bezskutecznie. 
- Jestem geologiem. Chciałbym znaleźć pracę w zawodzie. Ale od 12 lat ani razu nie pracowałem legalnie. Urzędy? Tam trzeba mieć znajomości. Jedynie raz, przy budowie wrocławskiej obwodnicy, otarłem się o publiczną pracę... ale też nielegalnie. Pilnowałem tam placu budowy - opowiada. 
Za każdym razem, kiedy Krzysiek mówi otwarcie o swoich schorzeniach, ma problemy. 
- Boją się mnie zatrudnić. A jedyna praca, jaką mi oferują, to praca w ochronie. Ja nie szukam bezmyślnej roboty. Mój mózg musi pracować - mówi. 
Krzysiek dostaje rentę z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Nigdy nie brał udziału w programie aktywizacji zawodowej. 
 
Oto, ile osób niepełnosprawnych zatrudnionych jest w poszczególnych ministerstwach (źródło: PFRON): 
 
 Nazwa ministerstwa Średni miesięczny wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w 2011 (w proc.) 
 
 1. Ministerstwo Skarbu Państwa 5,52 
 2. Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej 3,83 
 3. Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego 2,86 
 4. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi 2,21 
 5. Ministerstwo Zdrowia 2,01 
 6. Ministerstwo Środowiska 1,17 
 7. Ministerstwo Obrony Narodowej 1,13 
 8. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 1,12 
 9. Ministerstwo Finansów 0,91 
 10. Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej 0,91 
 11. Ministerstwo Edukacji Narodowej 0,88 
 12. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych 0,81 
 13. Ministerstwo Sprawiedliwości 0,67 
 14. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego 0,60 
 15. Ministerstwo Gospodarki 0,37 
 16. Ministerstwo Sportu i Turystyki 0,27 
 17. Ministerstwo Spraw Zagranicznych 0,27 
 
Urzędy sobie nie radzą 
 
 Poznański urząd miasta w ubiegłym roku na kary związane z niedoborem w zatrudnieniu osób niepełnosprawnych musiał wydać 800 tysięcy złotych. Urzędnicy przekonują jednak, że dwoją się i troją, by sytuację zmienić i przyciągnąć do swojego "zakładu pracy" jak najwięcej osób niepełnosprawnych. 
- Dostosowujemy urząd, by osoby niepełnosprawne mogły w nim pracować bezpiecznie, bez żadnych barier, staramy się docierać z informacją, że to przyjazne miejsce pracy, bez żadnych uprzedzeń, dyskryminacji. W końcu zaznaczamy w ogłoszeniach, że zachęcamy osoby niepełnosprawne, by złożyły swoje podania - mówi TOK FM Jędrzej Solarski, dyrektor wydziału organizacyjnego poznańskiego urzędu miasta. Ale przyznaje, że nie daje to pożądanych efektów. Niełatwo było znaleźć 14 chętnych do pracy w miejskim call center, od początku przewidzianym jako miejsce zatrudnienia dla osób niepełnosprawnych. 
- Oprócz ogłoszeń w poszukiwanie pracowników zaangażowany był nasz pełnomocnik ds. osób niepełnosprawnych znający to środowisko, a także Powiatowy Urząd Pracy, który w swoich rejestrach posiada informacje na temat takich bezrobotnych osób - mówi Solarski. 
Poznańscy urzędnicy widzą jednak dobrą stronę kar płaconych na rzecz Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. 
- Te pieniądze nie trafiają w próżnię. Jak się ma pomysły, to można je odzyskać. Tworząc wspomniane już call center, otrzymaliśmy ok. 300 tysięcy złotych na stworzenie miejsc pracy - dodaje Solarski. 
 
Pieniądze w błoto 
 
Nie tylko poznańscy urzędnicy wierzą, że pieniądze wpłacane do PFRON pomogą w aktywizacji niepełnosprawnych. Okazuje się jednak, że nie zawsze tak się dzieje. 
Co najmniej 300 milionów złotych, które fundusz w ostatnich latach wydał na ten cel, zostało wyrzucone w błoto. Kilka miesięcy temu reporter TOK FM dotarł do raportu NIK, z którego wynika, że pięć wielkich projektów aktywizujących, które kosztowały 300 milionów złotych, było fatalnie przygotowanych i niewiele polepszyło sytuację bezrobotnych niepełnosprawnych. 
 
Zachęcać niepełnosprawnych? Nie ma takiej możliwości! 
 
Wrocławski magistrat, który płaci ponad milion złotych kar, pogodził się ze swoim losem. Rzecznik magistratu Paweł Czuma tłumaczy, że nie można zachęcać niepełnosprawnych do pracy w urzędzie. 
- Mamy obowiązek zatrudniać osoby z konkursu, a tam są tylko określone kwalifikacje, wykształcenie i doświadczenie. To wszystko, co możemy tam podać - mówi. 
Prawniczka Marta Lempart zapewnia jednak, że od wielu lat można w ogłoszeniach umieszczać specjalną klauzulę; niestety, niewielu z niej korzysta. - Oficjalna klauzula, którą urzędy mogą dodawać do ogłoszeń, brzmi: "Do składania dokumentów zachęcamy osoby niepełnosprawne" - tłumaczy. 
Co więcej! W listopadzie weszła nowa ustawa o naborze do służby cywilnej i samorządów, która daje pierwszeństwo niepełnosprawnym. "Jeżeli osoba niepełnosprawna znajdzie się w pierwszej piątce kandydatów, ma pierwszeństwo w naborze". 
Ale wrocławscy urzędnicy chyba jej jeszcze nie znają. Na pytanie, czy osoby niepełnosprawne przy zatrudnianiu mają pierwszeństwo, reporterka TOK FM usłyszała: "Ależ skąd! To rzutowałoby na prawa innych osób. Nie ma takiej możliwości". 
 
Jest łatwiej, ale nie ma chętnych 
 
Urząd Marszałkowski w Łodzi zatrudnia w tej chwili niespełna jeden procent osób niepełnosprawnych. Od czasu nowelizacji ustawy żaden niepełnosprawny nie znalazł się w pierwszej piątce w konkursach na poszczególne stanowiska. 
- Gdy tylko taka osoba znajdzie się w czołówce chętnych na dane stanowisko, oczywiście, zostanie przyjęta, tak jak to jest wskazane w ustawie - zapewnia Joanna Blewąska, rzeczniczka urzędu. 
Widać jednak, że urzędowi niespecjalnie zależy na zatrudnianiu inwalidów, bo poza notką w każdym ogłoszeniu o pracę trudno szukać gdzieś informacji o preferowanym zatrudnieniu. 
W Urzędzie Miasta Łodzi sytuacja wygląda trochę lepiej. Do progu 6 proc. brakuje jeszcze 43 etatów. 
- Być może niepełnosprawni nie zgłaszają się do pracy u nas, bo nie wiedzą, że mają pierwszeństwo przy naborze? - zastanawia się Marcin Masłowski z biura prasowego urzędu. - Prawdopodobnie gdyby wiedzieli o tym, zgłoszeń byłoby więcej - dodaje. 
W tym przypadku jednak również nie prowadzi się kampanii informacyjnej uświadamiającej niepełnosprawnych. 
Z kolei zdaniem Aleksandry Poeplau, pełnomocnika wojewody ds. osób niepełnosprawnych w Bydgoszczy, mimo że tyle osób jest bez pracy, to na pewno nie można mówić o ich dyskryminacji przez pracodawców. 
- Nie każdy nadaje się do pracy. Osoba niewidoma przecież nie zostanie chirurgiem. Podczas rekrutacji trzeba spełnić oczekiwania pracodawcy, mieć odpowiednie kwalifikacje. Nie ma wyjątków, kto aplikuje na dane stanowisko, osoby niepełnosprawne także muszą 
przejść weryfikację - podkreśla. 
Z drugiej strony, zdaniem Poeplau, wielu niepełnosprawnych nie jest po prostu zainteresowanych pracą, bo to wymaga zaangażowania, wykonania zadań. Czasami chory nie jest w stanie udźwignąć takiego ciężaru. Dlaczego więc firmy, które zatrudniają za mało inwalidów, muszą płacić na rzecz PFRON? 
- To nasza wspólna odpowiedzialność społeczna. Dzięki tym wpłatom mamy pieniądze na tworzenie nowych miejsc pracy dla tych niepełnosprawnych, którzy kształcą się, doszkalają i chcą pracować - wyjaśnia Poeplau. 
 
Cel wyssany z palca 
 
Z roku na rok urzędy zatrudniają coraz więcej niepełnosprawnych. Czy jest szansa, że kiedykolwiek dociągną do progu 6 proc.? 
- Ten sztywny próg zatrudnienia niepełnosprawnych to liczba niepoparta żadną wiedzą naukową czy analizą. To arbitralnie przyjęta norma - mówi ekspert od makroekonomii prof. Marian Noga. - Dużo lepiej byłoby stworzyć przepis, gdzie byłaby mowa o wzroście zatrudnienia niepełnosprawnych. To bardziej prospołeczne i realne do spełnienia. Dałoby to urzędom motywację - dodaje. 
 
 aaa 
7.15. Czy tylko jeden rodzic uwzględnia wydatki na niepełnosprawne dziecko? 
Ewa Matyszewska, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-02-16 
 
Opiekujemy się synem z porażeniem mózgowym. Oboje 
ponosimy wydatki na jego rehabilitację. Czy tylko jedno 
z nas może odliczać te wydatki od dochodu? - pyta 
czytelnik Dziennika Gazety Prawnej. 
Nie - odpowiada "DGP". Gdy oboje rodzice łożą na 
utrzymanie niepełnosprawnego dziecka (bez względu na to, 
czy pozostają w związku małżeńskim, czy nie), to każde z 
nich ma prawo do ulgi rehabilitacyjnej w wysokości 
faktycznie poniesionego wydatku. Z tym że w przypadku 
wydatku na używanie własnego samochodu dla potrzeb 
związanych z koniecznym przewozem na niezbędne zabiegi 
leczniczo-rehabilitacyjne odliczenie każdego z rodziców 
nie może przekroczyć 2280 zł. Trzeba też pamiętać, że 
nie można odliczać dwa razy tych samych wydatków. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 15 lutego 2012 r. 
 
aaa 
7.16. PFRON zrefunduje niepełnosprawnemu przedsiębiorcy wyższe składki emerytalno-rentowe 
Michalina Topolewska, oprac.: AJ 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-02-08 
 
Od 582,22 zł do 174,67 zł w zależności od stopnia niepełnosprawności wyniesie w tym roku kwota refundacji składek do ZUS, o którą może się ubiegać prowadzący firmę w PFRON - informuje Dziennik Gazeta Prawna. 
Jak informuje PFRON, w styczniu kwota refundacji wyniesie 539,91 zł. natomiast w okresie luty - grudzień - 582,22 zł. Jednak taka kwota refundacji składek emerytalnych i rentowych przysługuje tylko tym prowadzącym firmę, którzy zostali zaliczeni do znacznego stopnia niepełnosprawności. 
Natomiast od czerwca ubiegłego roku osoby mające orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności mogą otrzymać 60 proc. zwrot kwoty opłaconych składek, a te z lekkim stopniem niepełnosprawności 30 proc. Refundacja dla tych pierwszych wyniesie więc 323,95 zł w styczniu i 349,33 zł od lutego, a dla tych drugich odpowiednio 161,97 zł i 174,67 zł. 
Jeszcze niższą refundację otrzymają przedsiębiorcy, którzy niedawno założyli działalność gospodarczą. Jest to związane z tym, że w okresie 24 miesięcy od jej rozpoczęcia opłacają składki emerytalne i rentowe w niższej wysokości niż pozostali przedsiębiorcy. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 7 lutego 2012 r. 
 
aaa 
7.17. Masz psa przewodnika? Zapłacisz więcej za taksówkę 
Wojciech Karpieszuk 
 
 Źródło: http://warszawa.gazeta.pl 
 Data opublikowania: 2012-02-13 
 
Hotele i taksówkarze każą więcej płacić klientowi, który podróżuje z psem przewodnikiem. - A przecież bez nich nie możemy się poruszać - mówią niepełnosprawni 
Ostatnio spotkała się z tym Małgorzata Peretiatkowicz z fundacji TUS pomagającej osobom niepełnosprawnym. Szukała hotelu w Warszawie dla znajomej, która porusza się na wózku. 
- A że ma psa asystenta, na wszelki wypadek wolałam sprawdzić, czy nie będzie problemu - opowiada. 
W hotelu sieci Ibis przy Muranowskiej usłyszała, że można zatrzymać się w nim ze zwierzęciem, ale za dodatkową opłatą - 20 zł za dobę. Jest naliczana niezależnie od tego, czy gość zatrzymuje się z grzywaczem chińskim czy z psem przewodnikiem. 
- To niesprawiedliwe. Przecież podróżowanie z psem przewodnikiem to nie fanaberia. Bez niego osoby niepełnosprawne nie są w stanie się poruszać. To tak, jakby hotel wprowadził dodatkowe opłaty dla gości w okularach - uważa. 
Dzwonię do hotelu Ibis. 
- Czy muszę dodatkowo płacić za psa przewodnika? - upewniam się. - Za wszystkie zwierzęta - potwierdza pracownik hotelu. 
Inna placówka tej sieci przy Ostrobramskiej. Pytam, dlaczego trzeba płacić za psa, bez którego osoba niewidoma nie może się poruszać. - To opłata za sprzątanie pokoju - słyszę. 
Za to w hotelu Mitte - również sieci Ibis, tyle że w Berlinie - kiedy słyszą, że przyjadę z psem przewodnikiem, zapewniają, że zrezygnują z opłaty dodatkowej (8 euro). Co więcej, wcale nie trzeba jechać za granicę, by za czworonoga nie płacić w hotelach tej sieci. Np. w tym przy al. "Solidarności" usłyszałem: - Zwolnimy pana z tej opłaty, ale proszę przy rezerwacji zaznaczyć, o jakiego psa chodzi. 
To od czego to zależy? - zapytaliśmy w biurze prasowym, które obsługuje hotele Ibis w całej Europie. Odpowiedź nie przyszła. 
Okazuje się, że także korporacje taksówkarskie mają ekstra opłatę za zwierzęta. 
- Kierowca z Wawy chciał dodatkowo 10 zł za psa asystenta - twierdzi Małgorzata Peretiatkowicz. 
W większości korporacji, do których zadzwoniłem, usłyszałem, że opłat za zwierzęta nie ma, ale to usługa nieobowiązkowa i kierowca może odmówić kursu, nawet z psem przewodnikiem. 
Dyspozytorka Wawy Taxi potwierdziła, że u nich opłata za psa to 10 zł. Z kolei taksówkarz Volfry za psa przewodnika nie weźmie więcej, ale już za wózek inwalidzki tak - 12 zł ("Bo trzeba wysłać combi"). 
- Dziwne to wszystko - mówi Marek Sołtys, znany jako Szalony Wózkowicz. Porusza się na wózku inwalidzkim i ze swoim psem asystentem, labradorem Spikeem, jest nierozłączny. 
- Korzystałem z taksówek Wawy typu londyńskiego i kierowca nie skasował mnie za psa. Ale to nie może być dobra wola. W taksówkach i hotelach za psa przewodnika nie powinno się dodatkowo płacić. A zdarzyło mi się to w hotelu nad morzem. W niektórych w ogóle nie przyjmują gości z psami przewodnikami. A to jest przecież wbrew prawu. 
- Nie rozumiem tłumaczenia typu: dodatkowa opłata jest po to, żeby posprzątać po psie - mówi Małgorzata Pacholec, dyrektorka Polskiego Związku Niewidomych. - Życie osób niepełnosprawnych i tak jest droższe. Hotelarze i taksówkarze mogliby już sobie odpuścić dodatkowe opłaty za psa przewodnika. 
O komentarz poprosiliśmy szefów Wawa Taxi. Po kilku godzinach oddzwoniła Agata Wieczorek i przekonywała, że właśnie szkolą kierowców. I zapewniła, że jeżeli osoba niepełnosprawna z wyprzedzeniem poinformuje, że podróżuje z psem przewodnikiem, dodatkowej opłaty nie będzie. 
 
 aaa 
7.18. Niepełnosprawni zbyt długo czekają na kolejne orzeczenie Michalina Topolewska, oprac.: GR 

Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-02-20 
 
Zdaniem rzecznika praw obywatelskich, przepisy dotyczące procedury ubiegania się o orzeczenie o niepełnosprawności w przypadku wygaśnięcia poprzedniego wymagają zmiany - donosi Dziennik Gazeta Prawna. 
Rzecznik praw obywatelskich Irena Lipowicz skierowała pismo w tej sprawie do Jarosława Dudy, wiceministra pracy i polityki społecznej. Obecnie zgodnie z par. 15 ust. 1 rozporządzenia z 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności oraz stopniu niepełnosprawności (Dz.U nr 139 poz. 1328 z późn. zm.) osoba, która ma wydane orzeczenie na czas określony, może wystąpić z wnioskiem o ponowne ustalenie stopnia niepełnosprawności nie wcześniej niż na 30 dni przed upływem ważności posiadanego orzeczenia. 
Powiatowe zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności nie są jednak w stanie podjąć decyzji w takim terminie, aby kolejne orzeczenie mogło zacząć obowiązywać bezpośrednio po utracie ważności przez wcześniejsze. 
Do RPO zgłaszają się więc osoby, które czekając na kolejne orzeczenie, nie mają dokumentu potwierdzającego ich niepełnosprawność i nie mogą korzystać ze przysługujących im uprawnień. Są to min. studenci, którzy nie dostają stypendium z programu Student II, realizowanego przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 20 lutego 2012 r. 
 
 aaa 
7.19. Ulgi przysługujące niewidomym 
 
 Źródło: Wkładka do legitymacji członka zwyczajnego i podopiecznego Polskiego Związku Niewidomych 
 
I. Ulgi w komunikacji PKP, PKS i komunikacji miejskiej 
 
 1. 95 proc. zniżki - przewodnik niewidomego (również pies przewodnik) - w pociągach 2 klasy osobowych, pospiesznych, ekspresowych, InterCity i EuroCity oraz w autobusach PKS zwykłych, przyspieszonych i pospiesznych (dotyczy wyłącznie biletów jednorazowych) 
2. 93 proc. zniżki - niewidomy ze znacznym stopniem niepełnosprawności - w 2 klasie pociągów osobowych i autobusach PKS zwykłych 
3. 51 proc. zniżki - niewidomy ze znacznym stopniem niepełnosprawności - w 2 klasie pociągów pospiesznych, ekspresowych, InterCity i EuroCity oraz w autobusach PKS przyspieszonych i pospiesznych 
4. 37 proc. zniżki - niewidomy z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności - w 2 klasie pociągów osobowych, pospiesznych, ekspresowych, InterCity i EuroCity oraz w autobusach PKS zwykłych, przyspieszonych i pospiesznych 
5. 78 proc. zniżki - dzieci i młodzież do 24. roku życia, a studenci do 26. roku życia, ich rodzice i opiekunowie - na przejazdy w 2 klasie pociągów osobowych i pospiesznych, ekspresowych, InterCity i EuroCity oraz we wszystkich rodzajach autobusów PKS na trasie z miejsca zamieszkania lub miejsca pobytu do: szkoły, przedszkola, ośrodka rehabilitacji, domu pomocy społecznej, zakładu opieki zdrowotnej, poradni psychologiczno-pedagogicznej, placówki opiekuńczo-wychowawczej, ośrodka wsparcia, na turnus rehabilitacyjny - i z powrotem, na podstawie dokumentów wystawionych przez te placówki (dotyczy biletów jednorazowych dla opiekunów oraz biletów jednorazowych i miesięcznych imiennych dla dzieci i młodzieży). 
Uwaga: ulgi w/w nie dotyczą przejazdów pociągami EuroCity i InterCity w komunikacji międzynarodowej oraz przejazdów w komunikacji autobusowej ekspresowej. 
Podstawa prawna: ustawa z 20.06.1992 r. o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 175, poz. 1440, z późn. zm.) oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 25.10.2002 r. w sprawie rodzaju dokumentów poświadczających uprawnienia do korzystania z ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego (Dz. U. Nr 179, poz. 1495, z późn. zm.); 
6. w komunikacji międzynarodowej w Europie - bezpłatny przejazd przewodnika osoby niewidomej, pod warunkiem wykupienia w Polsce biletów w obie strony (ulga nie stosowana przez wszystkich przewoźników) 
Podstawa prawna: Aneks specjalny TCV - Wspólnej Międzynarodowej Taryfy na Przewóz Osób - "Przewóz osób niewidomych i ich przewodników", obowiązujący od 1.01.2007 r. 
7. w komunikacji miejskiej - bezpłatne lub ulgowe przejazdy dla niewidomego oraz jego przewodnika - w zależności od uchwał miejscowych organów samorządu terytorialnego. 
 
II. Inne uprawnienia 
 
1. zwolnienie od opłacania abonamentu radiowo-telewizyjnego - niewidomy ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności (o ile we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje nie więcej niż jedna osoba powyżej 26. roku życia, nie mająca prawa do zwolnienia z opłacania abonamentu), 
Podstawa prawna: ustawa z 21.04.2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. nr 85, poz. 728 z późn. zm.) oraz rozporządzenie KRRiT z 16.02.2010 r. (Dz. U. Nr 29 poz. 152, z późn. zm.). 
2. ulgi pocztowe: 
a. prawo do bezpłatnych przesyłek w druku wypukłym, a w przypadku innych nośników dostępnych dla niewidomych - bezpłatnych przesyłek tylko pomiędzy niewidomymi a bibliotekami, organizacjami osób niewidomych lub organizacjami działającymi na rzecz niewidomych 
b. prawo otrzymywania przesyłek listowych, przesyłek rejestrowanych, w tym z deklarowaną wartością oraz przekazów pieniężnych, z pominięciem oddawczej skrzynki pocztowej oraz bez konieczności odbierania przesyłki w placówce pocztowej - bez dodatkowych opłat, na wniosek zainteresowanych 
c. prawo przekazywania listonoszowi w miejscu zamieszkania prawidłowo opłaconej przesyłki nie będącej przesyłką rejestrowaną 
Podstawa prawna: ustawa z 12.06.2003 r. Prawo pocztowe ( tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r., Nr 189, poz. 1159, z późn. zm.), 
rozporządzenie Min. Pracy i Polityki Społecznej i Min. Kultury z 15.06.2004 r. w sprawie wykazu bibliotek i organizacji osób niewidomych (.) (Dz. U. Nr 167, poz. 1753 z późn. zm.), 
rozporządzenie Min. Infrastruktury z 9.01.2004 r. w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych (Dz. U. Nr 5, poz. 34 z późn. zm.) 
3. ulgi telekomunikacyjne - na podstawie uchwał zarządów poszczególnych operatorów telefonii stacjonarnej i komórkowej 
a. w Telekomunikacji Polskiej SA - niewidomy ze znacznym stopniem niepełnosprawności (albo prawny opiekun, z wyjątkiem opiekunów dziecka poniżej 16. roku życia) - zniżka 50 proc. za przyłączenie do sieci TP SA oraz 50 proc. w opłacie niektórych planów taryfowych TP 
Podstawa prawna: uchwała Zarządu TP SA nr 85/2001 
b. w sieciach innych operatorów - na podstawie decyzji poszczególnych firm 
c. ponadto TP SA jako przedsiębiorca wyznaczony, ma obowiązek świadczenia udogodnień dla osób niepełnosprawnych w ramach usługi powszechnej dla użytkowników końcowych stacjonarnych publicznych sieci telefonicznych m.in. sporządzania na żądanie osób niewidomych faktur, regulaminów, wykazów i cenników usług w brajlu lub w innej formie uwzględniającej ten rodzaj niepełnosprawności 
Podstawa prawna: ustawa z 16.07.2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 z późn. zm.), 
rozporządzenie Min. Infrastruktury z 24.03.2005 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących świadczenia usługi powszechnej (.) (Dz. U. Nr 68, poz. 592) 
4. ulgi podatkowe 
a. odpisy od dochodu na wydatki związane z celami rehabilitacyjnymi 
Podstawa prawna: ustawa z 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.) 
b. zwolnienie od podatku od czynności cywilnoprawnych - niewidomy ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności nabywający na własne potrzeby sprzęt rehabilitacyjny, wózek inwalidzki, rower, motocykl lub samochód osobowy 
Podstawa prawna: ustawa z 9.09.2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2007 r., Nr 68, poz. 450 z późn. zm.) 
c. zwolnienie od opłaty miejscowej lub uzdrowiskowej - niewidomy ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności oraz jego przewodnik 
Podstawa prawna: ustawa z 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity Dz. U z 2010 r. Nr 95, poz. 613 z późn. zm.) 
d. zwolnienie od opłaty od posiadania psa - niewidomy ze znacznym stopniem niepełnosprawności oraz osoba niepełnosprawna z tytułu posiadania psa asystującego 
Podstawa prawna: ustawa z 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 z późn. zm.) 
5. ulgowy wstęp do muzeów państwowych - niewidomy ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności wraz z przewodnikiem 
Podstawa prawna: rozporządzenie Rady Ministrów z 10.06.2008 r. (Dz. U. Nr 160, poz. 994) 
6. 50 proc. zniżki w opłacie paszportowej - niewidomy i współmałżonek, o ile pozostaje na jego wyłącznym utrzymaniu, 
Podstawa prawna: ustawa z 13.07.2006 r. o dokumentach paszportowych (Dz. U. Nr 143, poz. 1027 z późn. zm.) 
7. ułatwienia w ruchu drogowym: 
a. odstępstwo od przestrzegania niektórych znaków drogowych na podstawie karty parkingowej dla właściciela samochodu lub kierowcy przewożącego właściciela takiej karty; 
Podstawa prawna: ustawa z 20.06.1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) 
8. Ponadto osoby niewidome ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności mają prawo do korzystania: 
a. ze wsparcia finansowego i rzeczowego dla osób niepełnosprawnych w ramach programów PFRON skierowanych do osób indywidualnych i organizacji pozarządowych, w tym m.in.: - dofinansowania zaopatrzenia w sprzęt rehabilitacyjny, turnusów rehabilitacyjnych, likwidacji barier w komunikowaniu się, architektonicznych i technicznych (PFRON, PCPR, MOPS). 
 
Stan prawny na dzień 1.12.2011 r. 
 
 aaa 
8. WSPOMINAMY LUDZI I WYDARZENIA 
 
aaa 
8.1. Pamięci Jerzego Szczygła 
AMA. 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
W 2012 r. minie osiemdziesiąta rocznica urodzin Jerzego Szczygła (1932-1983), pisarza i publicysty. To bardzo smutne, że wszystkie rocznice związane z tym pisarzem przechodzą ostatnio bez echa. W zapomnienie odchodzi twórczość na wskroś humanistyczna, głosząca przekonanie, że człowiek potrafi pokonać zło dobrem, że pobudki szlachetne zawsze zwyciężą. 
 
Pisarz i dziennikarz 
 
To zadziwiające, iż taki ton nadał swej twórczości człowiek, którego życie boleśnie doświadczyło u samego progu dzieciństwa. - Sierocego, smutnego, przypadającego na "czasy pogardy" - pisała Danuta Tomerska. - Ojca stracił wcześnie, starszy brat za udział w konspiracji został wywieziony do obozu zagłady. W wieku 11 lat musiał Jurek zdać egzamin samodzielności, sprytu i hartu, opiekując się ciężko chorą matką i walcząc o byt własny i młodszego brata, a tuż po wojnie godzić z utratą wzroku, który stracił na skutek wybuchu miny. Urodził się w Puławach, ale po tragicznym wypadku trafił do szkoły dla niewidomych w Laskach pod Warszawą. W stolicy, po ukończeniu polonistyki na Uniwersytecie Warszawskim, osiedlił się na stałe, choć tak naprawdę nigdy nie rozstał się z miastem swego dzieciństwa - tam rozgrywa się akcja większości jego powieści, choć autor świadomie nie wymienia nigdy jego nazwy. 
 W 1960 r. Jerzy Szczygieł wydał pierwszą powieść dla młodzieży pt. "Tarnina". To jedna z najbardziej interesujących książek dla młodzieży, jakie ukazały się w powojennej Polsce. Oparł ją autor na rzetelnej obserwacji i znajomości psychiki młodzieży, jej sposobu myślenia, widzenia rzeczywistości. W odróżnieniu od obecnie propagowanych powieści o magii, strachach, ektodermie i abstrakcyjnych światach, ta książka daje poważną sumę wiedzy z zakresu najnowszej historii, ucząc myślenia i samodzielnego wnioskowania. I, co warte podkreślenia, język tej książki to piękna polszczyzna, bogactwo słownictwa. Walory, do których przykładamy - niestety - coraz mniejszą uwagę. 
Do młodzieży adresowane były kolejne powieści pisarza: "Ziemia bez słońca", "Nigdy cię nie opuszczę", "Po kocich łbach", "Nie jesteś inny". Za całokształt twórczości literackiej dla dzieci i młodzieży Szczygieł został wyróżniony w 1976 r. nagrodą prezesa rady ministrów. Powieść "Nigdy cię nie opuszczę" otrzymała w 1973 r. Harcerską Nagrodę Literacką i wpisano ją później na Listę Honorową im. H.Ch. Andersena. Jerzy Szczygieł wydał w sumie dwanaście książek, w tym kilka znakomitych, wysoko ocenionych przez krytykę. Obdarzony wyobraźnią filmową, w powieściach tworzył żywe obrazy, które bez trudu można było przenosić na ekran. Na podstawie "Milczenia" Kazimierz Kutz nakręcił film, który reprezentował polską kinematografię na festiwalu w Wenecji w 1963 r. Filmowany był również "Sen o brzozowych bucikach" oraz "Poczekaj, błyśnie, poczekaj, otworzy się", ostatnia książka Jerzego, która ukazała się, gdy już nieprzytomny przebywał w szpitalu. Również z "Tarniny" miał powstać telewizyjny serial dla młodzieży - niestety, stan wojenny przerwał rozpoczęte prace. 
Pisarz bardzo wiele zawdzięczał żonie. Poznali się w sanatorium przeciwgruźliczym w Otwocku, gdzie oboje zdawali maturę. Jerzy pisał wówczas wiersze, Lucyna opowiadania. Wspólne zainteresowanie zbliżyło ich do siebie. Potem, gdy on zaczął pisać powieści, dyktując żonie, ona stwierdziła, że ma większy od niej talent. Wówczas złożyła przyrzeczenie Bogu, że cały swój czas poświęci twórczości męża. Wierzyła, że jego twórczość jest tak bardzo ważna, że żadne wyrzeczenie z jej strony nie będzie dla niej ciężkie. 
Przez trzydzieści lat małżeństwa Lucyna i Jerzy byli w sobie niezmiennie zakochani. Łączyły ich dwie miłości - do trójki dzieci i do twórczości literackiej Jerzego. - Jerzy był ojcem czułym i troskliwym - wspomina Lucyna. - Gdy dzieci były małe, opowiadał im długie, nie kończące się bajki. Lubił przynosić prezenty, załatwiał wyjazdy na wakacje. Wszelkie ich niepowodzenia bardzo mocno przeżywał. 
Jak dla każdego pisarza, praca dziennikarska (piastował stanowisko naczelnego miesięczników "Niewidomego Spółdzielcy" i "Naszego Świata", czasopism dla osób z dysfunkcją wzroku) była dla Jerzego Szczygła zajęciem drugorzędnym, częściowo źródłem utrzymania. I - co istotne - ujściem dla ogromnej życiowej energii. Dawała możliwość zabierania głosu w sprawach bieżących, istotnych dla środowiska. 
 
Chciał być "widomym" świadkiem 
 
 Po 13 grudnia 1980 r. (stan wojenny) Jerzy Szczygieł stanął murem po stronie zwalnianych z pracy dziennikarzy, którzy odmówili współpracy z reżimem komunistycznym. Po odwieszeniu, na początku stycznia 1981 r., tytułów prasowych, redakcja "Niewidomego Spółdzielcy" stała się dla nich oazą. Stefan Bratkowski - prezes Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich, Dariusz Fikus - sekretarz redakcji tygodnika "Polityka" i wielu innych znakomitych dziennikarzy, m.in. Jacek Maziarski, Jacek Kalabiński, Danuta Zagrodzka, Ewa Szemplińska, Bożena Wawrzewska dostali od Jerzego propozycję stałej współpracy. Fikus został zatrudniony na etacie (sekretarza redakcji), inni mieli możliwość zamieszczania w czasopiśmie artykułów. Na łamach miesięcznika zaczęły pojawiać się dziennikarskie perełki. Skromny środowiskowy periodyk "Niewidomy Spółdzielca" stał się czasopismem z "wyższej półki", jednym z najbardziej poszukiwanych tytułów na rynku. Egzemplarze miesięcznika osiągały na bazarach horrendalne ceny. Mimo szykan ze strony ówczesnych mocodawców prasy, Jerzy nie uległ naciskom, by "rozgonić" towarzystwo. Odwrotnie. Coraz więcej bezrobotnych dziennikarzy mogło w redakcji wypić herbatę lub kawę, ogrzać się w jej cieple, przedstawić swoje problemy, otrzymać słowa otuchy i wsparcie. Jerzy w walce o prestiż czasopisma był nieugięty. Wywalczył dla "Niewidomego Spółdzielcy" prawo zaznaczania ingerencji cenzury, co było ewenementem w skali kraju - niewiele renomowanych tytułów dostąpiło tego "zaszczytu". A kiedy przyszedł taki moment, gdy cenzura zabroniła zamieszczać na łamach miesięcznika nazwisk autorów tekstów (Bratkowskiego i Kalabińskiego), Jerzy (w uzgodnieniu z prawnikami) wystosował pozew przeciw cenzurze do Sądu Administracyjnego. Na ówczesne czasy to był wyczyn bohaterski. W organach władzy zawrzało! Trzeba było Szczygła złamać. Tylko jak? Prawo prasowe, nawet ówczesne, ułomne, ewidentnie stało po stronie redakcji. Ale Komitet Centralny PZPR miał swoje sposoby, by złamać niepokornych. Użycie politycznego szantażu - albo redakcja wycofa pozew, albo zostanie zamknięta, a Szczygieł wyciszony - było chwytem tyleż diabelskim, co skutecznym. Nie mogliśmy decydować o "być albo nie być" tytułu, jakby był naszą własnością. "Niewidomy Spółdzielca", jak sama nazwa wskazuje, był własnością niewidomych spółdzielców, dla tego środowiska został powołany. I pozew wycofaliśmy. Pamiętam z tego czasu takie wydarzenie, i to nie jest anegdota. Jurka wezwał towarzysz Golwala - ówczesny prezes Centralnego Związku Spółdzielni Niewidomych - na dywanik, by przekonać go o wycofaniu pozwu. Słowa pełne frazesów bardzo zdenerwowały Jurka. Wzburzył się niepomiernie. On zawsze chodził z laską, taką grubą, drewnianą. Kiedy dość już nasłuchał się mowy-trawy, trzasnął lachą o stół i powiedział: - "Mam was wszystkich w dupie". I wyszedł z uszkodzoną podporą. W redakcji powiedział do nas: - "Pakujemy się. Już po nas!" Ale nazajutrz wezwano go do KC PZPR i postawiono wspomniane ultimatum. 
Stan wojenny to był czas przełomowy dla Jerzego Szczygła, cezura w jego życiu. Nie licząc się z konsekwencjami, oddał legitymację członka PZPR i bez reszty zaangażował się w ruch solidarnościowy. Jego aktywność była niesamowita. Koniecznie chciał uczestniczyć w każdym ważnym wydarzeniu, które rozgrywało się na terenie Warszawy. Był pod sądem, gdy toczyła się tam sprawa o odwieszenie NSZZ "Solidarność", pod krzyżem nieopodal Kościoła św. Anny, gdzie kwiaty składali opozycjoniści, na Placu Zamkowym, gdy milicja była w akcji. Czuł głęboką więź z tymi, którzy narażali swoje życie dla wolności - w najważniejszych momentach chciał być wśród nich. Bardzo emocjonalnie przeżył wizytę Ojca Świętego w stolicy na ówczesnym Stadionie Dziesięciolecia. Po raz pierwszy zdradził się przede mną, jak dotkliwie zabolało, że nie mógł Go zobaczyć. Tak bardzo chciał w tych burzliwych czasach być "widomym" świadkiem wydarzeń. 
Dramatyczna sytuacja kraju, niepewność jutra, ciągłe sensacje w redakcji, troska o synów, których stan wojenny zastał za granicą, sprawiły, że ten wrażliwy człowiek nie wytrzymał straszliwego napięcia. W 1983 r. nastąpił wylew. 
Jerzy Szczygieł został pochowany na Cmentarzu Północnym. Nekropolia na Wólce Węglowej od tamtego czasu zmieniła się do niepoznania. Drzewa, rachityczne i słabe na piaskach, podrosły i dają cień krzyżom. Alejki dziś nie przypominają już piaskowych wydm, tylko zamieszkały, wypielęgnowany cmentarz. Nad granitową płytą mogiły Jerzego wznosi się bryła brązowego kamienia z wyrytym nazwiskiem, dwoma datami i jednym słowem: 
l i t e r a t - zwięźle określającym wszystkie profesjonalne jego pasje. 
 
 *** 
 
Podajemy dokładne daty urodzin i śmierci Jerzego Szczygła. Urodził się 14 marca 1932 r., zmarł 21 sierpnia 1983 r. 
(Przypis redakcji "WiM") 
 
aaa 
8.2. Analiza sytuacji niewidomych kobiet 
Maria Oczkowska 
 
Źródło: "Pochodnia" Marzec 1956 
 
Wśród jednakowych, ciągle wypełnionych znojem pracy i szarzyzną powszednich dni, które nie ważą w zasadniczy sposób na naszym życiu duchowym czy zewnętrznym i niepostrzeżenie odchodzą w przeszłość, zdarzają się i takie dni, które każą nam zatrzymać się w marszu życia, szeroko rzucić myślą i ogarnąć całą naszą życiową sytuację. Tak usposabia nas święto 8 Marca - dzień poświęcony kobiecie. Warto więc i należałoby przy tej okazji zatrzymać się nad sprawami niewidomych kobiet. Odwołując się do ogólnego i społecznego przygotowania koleżanek nie uważam za potrzebne zatrzymywać się nad sprawą współczesnych osiągnięć kobiet we wszystkich dziedzinach życia państwowego, społecznego i osobistego, chodzi mi raczej o sprawy specjalnie nasze. 
Związana z ogólnym zagadnieniem kobiet sprawa równouprawnienia łączy się w pewnym sensie ze sprawą "równego startu niewidomych kobiet i chęci dorównania widzącym". Oba te tak często powtarzane slogany, jak i mi się wydaje, nie dość dokładnie precyzują nasze intencje. Sprawa dorównania widzącym - czy sam fakt, że ktoś posiada wzrok, automatycznie stawia go na piedestale i czyni godnym naśladowania? Z pewnością nie. Nie tyle więc człowiek widzący, ile człowiek pełny, wartościowy powinien stanowić dla nas miarę usiłowań, jeśli już godzimy się na jakiś wzór. Lepiej jeszcze będzie, kiedy wybór naszego postępowania będzie wynikiem pełnej i dobrej orientacji w otaczającym nas życiu. 
Sprawa równego startu - niestety musimy zdawać sobie sprawę z tego, że wzrok to osiemdziesiąt procent z ogólnej sumy wrażeń. Zatem brak wzroku w świecie przystosowanym dla ludzi widzących musi pociągnąć za sobą pewne ograniczenia i trudności. Jednak świadomość ta ma nam posłużyć jedynie po to, aby uniknąć niepotrzebnych, nic nie dających konfliktów w własnej psychice i w najbliższym otoczeniu. Nie może w żadnym wypadku rozgrzeszyć nas z bierności i pasywnej postawy wobec życia. Każdy człowiek, a zwłaszcza niewidomy, musi mieć coraz to nowe cele życiowe oraz związane z nimi dążenia i etapy działania. Każdy człowiek, a niewidomy zwłaszcza, musi właśnie na skutek swoich warunków czynnie i świadomie kształtować swój los. Nie wolno mu bezwolnie poddać się biegowi fali, gdyż ona rzadko kiedy zanosi do cichej przystani, częściej rozbija się o nadbrzeżne skały. Istotnym niezaprzeczalnym i najważniejszym jest fakt, że niewidomość nie wyklucza pełnego życia, jeśli na bazie względnych warunków zewnętrznych nie postawimy pełnego człowieka. Wynikają stąd zasadnicze dla naszej organizacji postulaty: po pierwsze walka i jeszcze raz walka o sprawy bytowe i szeroko zakrojona akcja wychowawcza w sensie społecznym oraz współpraca ze wszystkimi instytucjami, realizującymi wychowanie niewidomych. 
Wchodzący w życie niewidomy człowiek musi posiadać wiele fizycznych i psychicznych sprawności, umiejętności i walorów, które by równoważyły jego dysfunkcję, toteż wychowanie niewidomej młodzieży musi być pełne, a już nader wszechstronne i staranne powinno być wychowanie niewidomych dziewcząt. Czy sprawy niewidomych kobiet mieszczą się, są obecnie w zagadnieniach ogólnozwiązkowych - wydaje mi się, że nie. Organizacja nasza, aczkolwiek szeroka i społeczna, ciesząca się pewnymi osiągnięciami, w aspekcie historycznym jest jeszcze niemowlęciem. Brak jej w wielu dziedzinach doświadczeń. Niewidome kobiety, które we własnym interesie powinny by to doświadczenie pomnażać, nie garną się jakoś do pracy społecznej, biorą znikomy jeszcze udział w aktywnym życiu naszej organizacji, nie uważają za potrzebne same stanowić o swoich interesach życiowych, brak im na ogół rozmachu, odwagi i niejednokrotnie niestety - szczerości. 
Taki stan rzeczy narzuca konieczność stworzenia jednej jeszcze komórki związkowej i nadania organizacyjnej formy opieki nad kobietami. Wydaje mi się jednak, że najlepiej byłoby, gdyby w każdym oddziale i każdym kole pracowały aktywnie kobiety, i jeśli zajdzie tego potrzeba, umiały nachylić bieg spraw w stronę naszych, kobiecych interesów. Mamy do tego pełne prawo. 
Dziewczęta, które obecnie przebywają w szkołach, z uwagi na dobry poziom zakładów i ewentualny rozwój naszej organizacji w przyszłości i w lepszych warunkach, lepiej przygotowane wejdą w życie. Cała wię troska Związku powinna skoncentrować się wokoło aktualnych potrzeb naszych kobiet. Aby je lepiej zobaczyć, przyjrzyjmy się większym skupiskom niewidomych kobiet. Internat żeński - koleżanki pracują przy szczotkach, w tkactwie i dziewiarstwie. Pracują dobrze i gorliwie, czasami ponad siły. Praca fizyczna, nużąca, tak bardzo potrzebująca odpoczynku, czystego powietrza, rozrywki i pracy umysłu dla regeneracji sił, a mimo to udział niewidomych kobiet w życiu kulturalno - oświatowym jest na ogół niezadowalający. Mimo pewnej ilości wolnego czasu i osobistych możliwości na ogół niechętnie podejmują one prace społeczne. Zdarzają się w zespołach dziewczęta na wszystko obojętne, o duszach przeżartych cierpieniem, nie widzące dla siebie żadnych perspektyw życiowych. Czy tak być musi? 
Spróbujmy nakreślić sylwetkę młodej niewidomej kobiety - pełnego człowieka: ukończyła przynajmniej szkołę podstawową, ma przygotowanie zawodowe. Pracuje. Z pracy wywiązuje się dobrze. Praca zawodowa daje jej materialne podstawy egzystencji i tak ważne poczucie niezależności oraz użyteczności społecznej. Umie dbać o swoje zdrowie i życiowe interesy, oczywiście bez szkody dla innych. Umie samodzielnie wykonywać wszystkie czynności, związane z gospodarstwem domowym, stara się o korzystny wygląd zewnętrzny, nie jest jej obojętny sposób noszenia, kolor i kroju sukni. Umie poprowadzić rozmowę towarzyską, gra, tańczy, uczestniczy we wspólnych zabawach i sportach. Ciągle czyta i dokształca się w interesującej ją dziedzinie. Jest pogodna, czynna i uspołeczniona. Jest prawdomówna i wysoko ceni swoją godność kobiecą, a w razie potrzeby potrafi się o nią upomnieć. Czy to aby nie za wiele - za wiele, gdyby nad każdą z wymienionych cech trzeba by podejmować pracę od początku, zaś w sam raz dla kobiety, która nie rezygnuje z pełni życia. 
Przygotowana w ten sposób młoda kobieta może pomyśleć o zrealizowaniu bardzo w jej życiu istotnego zagadnienia, jakim jest małżeństwo. Nie chcę bynajmniej powiedzieć, że każda niewidoma kobieta musi wyjść za mąż. Są wśród nas takie, które do końca swoich dni pozostaną samotne, są takie, które obiorą jeszcze inną drogę życiową. Chodzi mi głównie o to, aby te koleżanki, które jak miliony innych kobiet, czują się predystynowane do małżeństwa, znalazły bazę materialną do realizacji swego planu życiowego. I tutaj staje przed Związkiem poważne zadanie, stworzenie tych właśnie materialnych warunków. Jak wyobrażam sobie w obecnej sytuacji rozwiązanie tego zagadnienia w perspektywie przyszłości? 
Na terenie, gdzie istnieją większe skupiska niewidomych, powinny powstać duże ośrodki produkcyjne. Służący do tego kompleks budynków lub jeden wielki gmach powinien mieć w podziemiach kuchnię i składy, na parterze stołówkę, świetlicę, salę teatralną, i według nowoczesnego budownictwa - mieszkania rodzinne. Ośrodek taki powinien posiadać własną centralę telefoniczną, skrzynkę pocztową, punkt sanitarny, dobrze prowadzoną stołówkę, najniezbędniejsze punkty usługowe, jak krawiecki, szewski, fryzjerski, sklep spożywczy. W najbliższym otoczeniu powinien znajdować się park z wydzielonym dla miejscowego przedszkola ogródkiem jordanowskim i basenem dla dorosłych. Prawo do mieszkania w tych ośrodkach powinny mieć przede wszystkim te rodziny, w których małżonką jest niewidoma kobieta. Tak kobieta, jak i mężczyzna powinni mieć zapewnione stałe zatrudnienie i możliwość korzystania z pełnych świadczeń socjalno - bytowych. 
Tak pokrótce przedstawiałby się schematyczny, związany ze sprawą małżeństwa niewidomych, zarys warunków zewnętrznych. Z kolei wypada przenieść się na teren osobisty. Za mąż powinny wychodzić tylko te kobiety, które są absolutnie pewne, że nie przekażą swej niewidomości potomstwu. Jeśli przeszkoda taka nie istnieje, najważniejszą byłyby sprawa doboru, psychicznego i fizycznego powinowactwa dwojga młodych ludzi. I jeszcze o jednym należy wiedzieć: że myśląc o małżeństwie, młoda kobieta kreśli sobie w wyobraźni optymalny plan szczęścia, zaś prawda życia wygląda nieco inaczej i każe jej realizować plan pełen trudu, wyrzeczeń i nierzadko cierpień. Obserwując i myśląc nad naszymi sprawami, tak właśnie je widzę. Czy się nie mylę? 
Drogie koleżanki, wypowiadajcie się na zebraniach, na łamach "Pochodni", czy w koleżeńskiej korespondencji. Niech nie będzie głucho o naszych sprawach. Po Drugim Zjeździe pojawiło się w naszym czasopiśmie kilka głosów źle poinformowanych przez lipcowy numer "Pochodni" koleżanek. Były to głosy krytyczne, nie wnosiły jednak nowych własnych, o zasięgu społecznym, koncepcji. Myślcie więc, piszcie, mówcie i walczcie o nasze sprawy. 
A teraz przyjmijcie szczere, serdeczne życzenia, które w imieniu Zarządu Głównego Polskiego Związku Niewidomych w dniu dzisiejszym składam - życzę Wam pełnych duchowych i fizycznych sił, które pozwolą na zwycięską walkę z życiem, wiele pogody, radości i szczęścia osobistego. 
 
 aaa 
9. WPROST ALBO NA OPAK 
 
aaa 
9.1. Z dwu stron budki 
Józef Szczurek 
 
 Źródło: Publikacja własna "Wim" 
 
W latach 50-tych i 60-tych po ulicach Warszawy, oprócz autobusów i tramwajów, jeździły jeszcze trolejbusy. Może nie były zbyt szybkie, a ich pantografy często wypadały z sieci elektrycznej, ale pasażerowie lubili się nimi poruszać, bo zapewniały komfort jazdy, miały długie trasy i nie było w nich tłoku. Zlikwidowano je dopiero w połowie lat 70-tych. Ja także lubiłem się od czasu do czasu zagłębić w trolejbusowym foteliku, a czasem, gdy jechałem na kraniec miasta - nawet nieco się zdrzemnąć. 
W czasie pracy redakcyjnej, starałem się nie zamykać w kręgu działalności zawodowej i utrzymywałem liczne więzi towarzyskie z kolegami ze studiów, którzy znaleźli miejsca dla siebie w różnych wydawnictwach prasowych stolicy. Często umawialiśmy się na ulicy, przeważnie na przystankach komunikacyjnych, a po spotkaniu odwiedzaliśmy jakąś kawiarnię lub niezbyt drogi barek. Dobrze było wypić razem gorącą kawę, albo modne wówczas grzane piwo z korzeniami i pogawędzić na tematy zawodowe, albo przekazać sobie najświeższe plotki o znajomych. Tak właśnie zdarzyło się w pewną majową sobotę w godzinach przedpołudniowych. 
Umówiłem się z kolegą z tygodnika "Nowa Wieś" na przystanku trolejbusowym na rogu ulic Krakowskie Przedmieście i Traugutta. Dzień był chłodny i padał deszcz. Zakładając, że mój przyjaciel Andrzej przyjedzie od strony swej redakcji, czyli z kierunku północnego, stanąłem w takim miejscu, abym był widoczny, gdy będzie wysiadał z pojazdu. Przytuliłem się do kiosku, aby choć trochę mniej moknąć i czekałem. 
Niestety, daremnie. Trolejbusy zatrzymywały się i odjeżdżały, deszcz padał jednostajnie, czas płynął, a Andrzej się nie zjawiał. Przed kilkoma laty przyjęliśmy zasadę, że czekamy na siebie do skutku, bo przecież każdemu może się coś ważnego wydarzyć, ale przyjedzie na pewno, więc czekałem. 
Po upływie 50 minut, powiedziałem "dość" i ruszyłem, aby przejść do przystanku na drugą stronę ulicy. Wtedy, jak spod ziemi wyrósł mój przyjaciel i niemal wrzasnął: Co Ty sobie wyobrażasz? już prawie godzinę tkwię tu na deszczu i i czekam na Ciebie. Wtedy ja krzyknąłem również. Omal, chyba pierwszy raz w życiu, nie pokłóciliśmy się naprawdę. Jednak, mimo przemarznięcia i przemoczenia, staraliśmy się opanować. Zaczęliśmy z sobą rozmawiać. 
Okazało się, że Andrzej zjawił się kilka minut przede mną, ale będąc przekonany, że przyjadę od Śródmieścia, czyli z kierunku południowego, stał po drugiej stronie kiosku. Marznąc i moknąc, gniewając się na siebie, czekaliśmy prawie godzinę po dwu stronach budki z gazetami. 
I kto wie, jak długo by to jeszcze trwało, gdybym zza niej nie wyszedł. Gdy już wszystko wyjaśniliśmy, zaczęliśmy się z siebie śmiać. I tak dotarliśmy do ulubionego baru pod nazwą: "Chata". Dawali tu nie tylko grzane piwo z goździkami, ale mnóstwo innych wspaniałości radujących serce i podniebienie. Nie muszę chyba nikogo przekonywać, że naszą przygodę uczciliśmy godnie. 
 
aaa 
9.2. Ale kocia ściema 
Blinda Blindowska 
 
Źródło: Publikacja własna "WIM" 
 
 Stary Kocurze i Ty nazywasz siebie "dobrze wychowanym"? To nie szkodzi, że mnóstwo lat chodzisz po tym bożym świecie i ciągle po kociemu się dziwisz. Widocznie swoim rozumkiem, mniejszym od człowieczego, bo wiadomo, że zwierzęta są naszymi mniejszymi braćmi, nie możesz ogarnąć najlepszego z możliwych, bo ludzkiego świata. 
Piszesz: "Ot, chociażby polityka - wszyscy i zawsze narzekają na ich głupotę, na złe ustawy, złe decyzje itp., chociaż sami ich wybrali, a przecież uważają się za mądrych człowieków. To jak to jest? Mądrzy ciągle głupich wybierają i powierzają im kierowanie państwem? Czy to się da zrozumieć? Oczywiście, połowa z nich nie idzie wybierać, ale za to mądruje się i krytykuje, że aż strach". 
Kocurze Znakomity. Nie tylko koty są leniwe i lubią zamiast pracowicie łapać myszy, leżeć w cieple i mruczeć. Ludzie także lubią leniuchować. A jak się leniuchuje, to się nie myśli i wybiera polityka, bo ma ładne nazwisko, bo mówi: "ja im pokażę". Nieważne komu i co pokaże, ale pokaże... Albo taki macho pręży klatę, posyła uwodzicielskie spojrzenia spod kolorowych soczewek, a panie biegną do urn "bo taki przystojny, takie ciacho". A dlaczego dziwi Cię zrzucanie winy na innych na zasadzie "my" jesteśmy dobrzy, mądrzy, szlachetni, a źli, głupi itd. zawsze są "oni". Przecież Adam w raju, aby się wykpić zaskomlił "to nie ja, to ona, to Ewa mnie namówiła". I tak już zostało od lat tysięcy, a Ty jesteś taki uczony i o tym nie pamiętasz? 
Zastanawiasz się "Czyście spotkali koty, które nazywają swoich pobratymców ślepymi albo niewidomymi, chociaż ci pobratymcy potrafią wypatrzeć wróbla pod strzechą, albo gołębia spacerującego po gzymsie szóstego piętra? Ja nie spotkałem. A człowieki..." 
No tak, ludzie są leniwi i nie chce się im dbać o własne interesy. Czekają aż ktoś to za nich zrobi, a oni będą niewinni i czyści. Pewnie niewidome koty dostałyby w prezencie myszki od kotów widzących, ale nie ludzie. Ludzie kombinują jakby tu obejść przepisy, okpić innych i chapnąć ile się da, czy trzeba, czy nie. A że ślepi - bo tak o nich myślą i mówią - mieli i jeszcze mają jakieś ulgi, to czemu nie skorzystać, czemu nie poudawać na komisjach, popłakać i pomarudzić, że nagle oczy odmawiają współpracy, i że świat zbrzydł, i teraz jest jasność pomroczna czy ciemność jaskrawa... 
I to jest Przezacny Kocurku przyczyna wysypu widzących-niewidomych, a nie jakieś tam kombinacje z chodzeniem na przednich, tylnich czy skrzyżnych łapach. Pewnie przemądre koty starannie oznaczające teren swoich łowów i randek z koteczkami, broniłyby pazurami i wąsami swego, nawet przed gromadą obcych, ale człowieczy niewidomi - nie. Oni wolą czekać aż ktoś za nich i dla nich nałowi rybek i zrobi porządek. Siedzą więc w kącie i narzekają, jaki świat jest wrogi, a rząd nie dba o nich, nikt ich nie rozumie i nie pomoże. A widzący-niewidomi kasują co można skasować, bo w mądrych papierach stoi jak drut "niewidomi pierwszej i drugiej grupy", choć między nimi jest wielgachna przepaść, podobnie jak między niewidomymi naprawdę a tymi, którzy tę pierwszą grupę załapali fuksem albo sprytem. 
I nie myśl Kocurze, tak Stary jak chytry. I nie wmawiaj, żeś nie seksista. A te wszystkie odwołania i powoływanie się na różne opinie menów, czyli chłopów, to niby nie seksizm. Pokaż mi choćby jeden moment, kiedy piszesz o płci żeńskiej, chyba, że krytycznie o władczyniach PZN, bo akurat na podwyższeniu siedzą dwie kobitki i to w dodatku po raz pierwszy. A czy o seksizmie i braku szacunku nie świadczy ten cytacik "Ale czego można oczekiwać od Blindy Blindowskiej? Przecież chodzi na dwóch nogach. Nic więc dziwnego, że czepia się mnie, jak pijany płotu. Dlatego z obrzydzeniem odrzucam jej dzikie pretensje". I tylko dlatego, że chodzę na dwóch nogach. A gdzie merytoryczny odpór na "dzikie" pretensje? Ech, Dobrze Wychowany i Uczony Stary Kocurze, źle się bawisz, oj źle... 
 
aaa 
9.3. Mruczę i prycham 
PZN i PZPN 
 
Źródło Publikacja własna "WiM" 
 
Zanim zacznę prychać, najpierw trochę sobie pomruczę z wielkiego ukontentowania. Otóż 17 lutego jest Międzynarodowym Dniem Kota. No i z tej to okazji otrzymałem życzenia od Czytelników "WiM". Bardzo mnie to ucieszyło. Pięknie im dziękuję za pamięć, za życzliwość i za dowcip. 
 *** 
 Pewnie zapytacie: "A cóż wspólnego mają ze sobą te dwa związki?" Otóż mają i to sporo, a różnią się tylko jedną literką. 
Nie znam się na piłce nożnej i jej związku. Przecież kot nie może piłki kopać. Bo i niby jak, ma takie delikatne łapki. Wiem jednak, że wielu uważa, iż jest to całkiem kiepska organizacja. Niektórzy twierdzą, że PZPN-u nie da się zreformować, że nie jest on zdolny do samooczyszczenia, należy go rozwiązać i powołać nowy związek. Kto wie, może mają rację? 
Niektórzy twierdzą, że PZN nie spełnia swojej roli, że nie da się zreformować, że należy go rozwiązać i powołać nowe stowarzyszenie, bo nie jest zdolny do przezwyciężenia trudności we własnym zakresie. Tu już co nieco wiem. Uważam, że mają sporo racji, chociaż nie mogę się z tym pogodzić i nie chcę tego uznać. 
Na obydwa te związki, a raczej na ich władze, żadnego wpływu nie mają zrzeszeni w nich ludzie czy kluby. Rządzą w nich od lat te same mechanizmy, ci sami działacze i te same ich cele - dobro własne, a nie wspólne... Władze w obydwu związkach wybierają koledzy, którzy nie kierują się dobrem ogólnym, lecz własnymi drobnymi interesikami, a może nawet grubszymi interesami. 
I takie są podobieństwa między PZN-em a PZPN-em. Ale są i różnice. 
PZPN chronią, bronią, popierają i przeciwstawiają się wszelkim próbom ingerencji w jego wewnętrzne sprawy potężne międzynarodowe organizacje. Są to FIFA, a może PIFA i UEFA, a może UCIECHA. Te szacowne organizacje zaparły się i ani rusz. 
PZN-u nie bronią ani nie chronią żadne międzynarodowe organizacje. To jednak niczego nie zmienia. Chroni go i broni coś potężniejszego od tych międzynarodowych obrońców PZPN-u. Z władzami FIFA czy PIFA i UEFA czy UCIECHA, można rozmawiać, przekonywać i może coś osiągnąć. Z potężnymi obrońcami PZN-u nie da się rozmawiać, bo obrońcy ci nie mają żadnych władz. Obrońcami PZN-u są: litość, niechęć zrobienia niewidomym żadnej przykrości, niechęć władz do jakiegokolwiek ograniczania samodzielności PZN-u, a i brak prawnej do tego możliwości. 
Kontrole z zewnątrz litują się i nie chcą wyrządzać krzywdy niewidomym. Nie chcą więc wykrywać nieprawidłowości, chociażby dopuszczały się ich osoby widzące albo prawie widzące, np. główni księgowi. Nie jest ważne, że dyrektor lub prezes widzi, że daj Boże każdemu, a księgowy jest osobą całkiem widzącą. Każdy, kto pracuje u niewidomych, jest niewidomym i chroni go parasol litości. Nawet prokuratorzy, chociaż stwierdzają ewidentną winę, sprawę umarzają, bo przecież nie będą robić krzywdy niewidomym. A że ci niewidomi wyrządzają krzywdę innym niewidomym, a kto by tam wdawał się w takie szczegóły. 
W rezultacie na władze PZN-u wpływu nie mają jego członkowie, ani władze, które z urzędu sprawują nad nim nadzór, a raczej powinny sprawować. 
PZPN atakują, krytykują, opisują całe stada dziennikarzy. PZN-u żaden dziennikarz nie ruszy, bo jakże to, biednych ludzi ma krytykować? No i czwarta, potężna władza w przypadku PZPN-u nic zrobić nie może, a w przypadku PZN-u nic zrobić nie chce, bo się lituje. 
PZN ma piękną historię. PZN ma wspaniałe osiągnięcia, wielkie sukcesy, działaczy wielkiego formatu. Mam jednak wątpliwości - ma czy miał. 
Z PZN-u uciekają niewidomi. Na PZN narzekają niewidomi. PZN-u niewidomi nie uważają za swój Związek. Oczywiście, że nie wszyscy tak postępują, tak rozumieją i czują. Niestety, jednak wielu, zbyt wielu tak traktuje swój Związek. 
Czy obecnie mamy działaczy wielkiego formatu? Ależ mamy wielu, którzy uważają, że są właśnie takimi działaczami. To chyba jednak nie jest tym samym. Niewidomi, tacy przeciętni członkowie PZN-u, nie potrafiliby chyba wymienić żadnego. 
Gdzie teraz szukać działacza, który miałby wizję ruchu niewidomych i wizję tę umiał realizować, jak to potrafił dr Włodzimierz Dolański? 
Gdzie teraz znaleźć działaczy takich, jak Kazimierz Jaworek, który wspaniale potrafił współpracować z władzami wojewódzkimi i władzami miast śląskich? Dodam, że potrafił on też organizować aktyw, zachęcać do działania, wyzwalać w ludziach chęć wzajemnej pomocy. Kto i gdzie teraz tak potrafi? 
A gdzie są tacy działacze, jak Józef Stroiński, który znał wszystkich niewidomych dawnego, dużego województwa białostockiego, dla którego nie było żadnych przeszkód, żeby pomóc niewidomemu? Dodam, że im niewidomy był bardziej zaniedbany, biedny, brudny, obdarty, tym bardziej według p. Stroińskiego zasługiwał na pomoc. 
Ach gdyby znalazł się działacz, który miałby cechy Dolańskiego, Jaworka i Stroińskiego! 
A przecież byli i inni, których wymieniać nie będę, bo mi smutno i żal. 
Ale to chyba tylko moje kocie marzenie, mój koci ideał. Bo przecież wiadomo, że tak naprawdę idealny może być tylko kot i to nie każdy. Idealny może być tylko Stary Kocur, czyli ja. 
A skoro nie może być jednego działacza, który miałby te wszystkie cechy, to może znalazłoby się trzech, z których każdy miałby tylko jedną z wyżej wymienionych zalet. A może wystarczyłby tylko jeden działacz, który... 
A co ja tu będę marzył. Wprawdzie mamy mój ulubiony miesiąc, ale co z tego. Po rozkosznych marcach zostały mi tylko wspomnienia tak, jak po wybitnych działaczach środowiska niewidomych. A może się mylę? A to bym się ucieszył! Ale co tam - niewiele oczekuję po człowiekach, po ich intelekcie i po morale. Gdyby to koty rządziły w PZN-ie... Ale tak... A może delegaci na Krajowy Zjazd PZN-u zechcą zadać mi kłam? Może szczerze zajmą się losami niewidomych, może znajdą działaczy na miarę tych, których podziwiam? Może będą kierowali się potrzebami niewidomych, a nie wyłącznie wszystkim innym z wyjątkiem tych potrzeb. Ależ to byłoby wspaniale! 
Patrzcie jeno, znowu zacząłem marzyć. Jednak jestem idealnym idealistą, marzycielem i mam zbyt dobrą pamięć. A może trzeba Władze chwalić i myśleć o sobie? E, do diabła! Takich to jest wielu. 
Idealny Stary Kocur 
 
 *** 
 
P.S. Drodzy Moi! 
Może wiecie, dlaczego tak do mnie się przyseksiła ta Blinda Blindowska? Ja zupełnie tego nie rozumiem. Pomóżcie coś z babą zrobić!