Pr 2590

WIEDZA i MYŚL

INTERNETOWY MIESIĘCZNIK TYFLOSPOŁECZNY

Wydawca Stanisław Kotowski

Czasopismo nie jest dofinansowywane ze środków publicznych ani żadnych innych. Wydawane jest bez nakładów finansowych. Osoby piszące artykuły oraz zaangażowane przy redagowaniu, adiustacji i korekcie oraz kolportażu nie otrzymują wynagrodzenia. Fundacja „Klucz” przetwarza „WiM” nieodpłatnie na format MP3 w systemie DAISY, a IVO Software Sp. z o.o. udostępnia bezpłatnie niezbędne do tego oprogramowanie.

Czytelnicy otrzymują „WiM” również bezpłatnie. Wystarczy napisać na adres: ST.k@onet.pl lub ST.k1@wp.pl i w każdym miesiącu znaleźć aktualny numer w swojej „Skrzynce odbiorczej”.

Wersję dźwiękową można pobierać pod adresem:
http://wypozycz.bcpzn.pl/wim/
oraz:
                                        http://klucz.org.pl/WIM.php 

Styczeń 2012 
Rok IV 
Nr 1(37)/2012 
 
REDAKTOR NACZELNY 
Stanisław Kotowski 

ADRES REDAKCJI (wyłącznie internetowy): 
st.k@onet.pl lub ST.k1@wp.pl

TELEFON KOMÓRKOWY: 
501-239-769 

Na łamach „Wiedzy i Myśli” zamieszczamy różne opinie i poglądy, w tym takie, z którymi się nie zgadzamy.

Spis treści 

OD REDAKCJI 
1. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA OSÓB NIEWIDOMYCH I SŁABOWIDZĄCYCH
1.1. Ze słownika rehabilitacyjnego (cz. 6) - Rehabilitacja lecznicza - Stanisław Kotowski
1.2. O niedoli polskich ociemniałych - Dłonie oczami - Aby zobaczyć i zrozumieć, niekoniecznie trzeba widzieć.
1.3. Smak na opuszkach palców - Piotr Adamczewski
1.4. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH CZYNNOŚCIACH - Wystarczy 6 sekund - Ryszard Dziewa
2. OKULISTYKA, WYNALAZKI, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE
2.1. LASIK
2.2. Dotknąć bajki - Beata Rędziak
2.3. Uniwersalne infokioski dla każdego - Piotr Witek
2.4. Przestrzeń nieoczywista - Beata Rędziak
2.5. W łódzkiej komunikacji miejskiej
3. ROZMOWA MIESIĄCA - Z Alicją Nyziak rozmawia Stanisław Kotowski (cz. 3)
4. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE
4.1. Spotkanie literackie w Tyflogalerii
4.2. Viva w e-Kiosku
4.3. "Spójrz oczami niewidomych" - Święto Białej Laski w SOSW
4.4. III Ogólnopolski Integracyjny Konkurs Recytatorski - Poezja Czesława Miłosza w SOSW
4.5. Idole 2011 - Opracowała Bożena Klonek
4.6. Ogłoszenie wyników II Ogólnopolskiego Konkursu Literackiego "Podróże bez granic - z przeszkodami, bez przeszkód"
4.7. Pokaz filmów z audiodeskrypcją
4.8. Samodzielność -Szkolenia dla trenerów tyfloterapii w Armenii i Gruzji
4.9. Sukces pani Krystyny Szubartowskiej
4.10. APEL WARSZAWSKI 2011
4.11. Odpowiedź MPiPS na Apel Warszawski 2011
4.12. Międzynarodowy Dzień Osób Niepełnosprawnych - list Pana Wojciecha Skiby, Prezesa Zarządu PFRON
4.13. Skandal w PFRON-ie. - Wyłudzili miliony dotacji Marcin Pietraszewski
4.14. Zadaj pytanie ekspertowi - Michał Kasperczak
4.15. Sprostowanie
5. ORGANIZACYJNE, PRAWNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY
5.1. "W ciemnościach". - Ślepa francuska restauracja podbija światowe stolice - lko, Reuters
5.2. Niewidomy to niewidomy... - Bączek
5.3. Listowicze o wymiarze czasu pracy
5.4. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH - Wykrzyknik do góry nogami - Jerzy Ogonowski
6. FAKTY, POGLĄDY, OPINIE I POLEMIKI
6.1. Dwa krótkie listy
6.2. Świat się śmieje - Jerzy Ogonowski
6.3. Chichot i irytacja - Maria Marchwicka
6.4. Świat śmieje się złośliwie - Stanisław Kotowski
7. POLEMIK NA TEMAT SZTUKI GRANEJ W CIEMNOŚCIACH CIĄG DALSZY
7.1. Tak nie wolno - Emilia Marcinkowska
7.2. Wspak i na opak - Alicja Nyziak
7.3. Jeżeli ktoś myli fikcję z rzeczywistością... - Iwona Kaczmarek
7.4. Komentarz do wypowiedzi uczestniczek spektaklu w płockim teatrze - Stanisław Kotowski
7.5. Czy są to sprzeczne wypowiedzi? - Opracowała Beata Kawecka
8. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE
8.1. Fiskus sprawdza wydatki limitowane - Ewa Matyszewska, oprac.: AJ
f8.2. Ulga rehabilitacyjna - niewidomy nie potrzebuje dowodu
8.3. Dla kogo skrócony czas pracy? - Beata Rędziak
8.4. Nie czekaj do stycznia ze zmianą godzin pracy niepełnosprawnych - Marta Gadomska, oprac.: AJ
8.5. Powrót do rent kapitałowych - Grzegorz Osiecki, oprac.: GR
8.6. Czy niewykorzystany urlop dodatkowy przepada wraz z końcem roku - Małgorzata Tylewicz-Piwnik, oprac.: GR
8.7. Niepełnosprawni mają pierwszeństwo do urzędniczych stanowisk
8.8. Dotacja z budżetu państwa - do 30 proc. wydatków PFRON - Oprac. Natalia Łyczko
8.9. Większy limit zarobków dla rencisty socjalnego - Katarzyna Wójcik-Adamska, oprac.: GR
8.10. Dofinansowania do pensji niepełnosprawnych pracowników będą niższe - Michalina Topolewska, oprac.: GR
8.11. Dopłata do pensji zależy od inwalidztwa - Oprac.: AJ
8.12. Zamrożenie podstawy dofinansowań do pensji pracowników ZPCh spowoduje, że więcej firm będzie rezygnować z tego statusu - Michalina Topolewska, oprac.: GR
8.13. Rząd oszczędzi na emerytach - Elżbieta Glapiak, oprac.: AJ
8.14. Każdy emeryt dostanie po 68 zł - Grzegorz Osiecki, oprac.: GR
8.15. Waloryzacja świadczeń wypłacanych z ZUS - Katarzyna Wójcik-Adamska, oprac.: AJ
8.16. Rząd zapowiada zmiany w świadczeniach rodzinnych - Mateusz Rzemek, oprac.: GR
8.17. ZUS może zabrać rentę przyznaną przez sąd - Mateusz Rzemek, oprac.: GR
8.18. Dodatkowy wypoczynek niepełnosprawnego bez zmian - oprac.: GR
9. WSPOMINAMY LUDZI I WYDARZENIA
9.1. Maestro Wacław - Maria Marchwicka
9.2. 20-lecie Stowarzyszenia "Cross"
9.3. Zagadnienia sportowe - Leon Wrzosek
10. WPROST ALBO NA OPAK
10.1. Deszczowa przygoda - Józef Szczurek
10.2. Mruczę i prycham - Przedwyborcza gorączka

 aaa 
OD REDAKCJI 
 
 Drodzy Czytelnicy i Współpracownicy! 
 
Nowy 2012 rok już tuż, tuż. A będzie to rok niezwykły. Wielki kryzys czai się u naszych granic, a może już je przekracza. To jednak jest zła wiadomość. Na szczęście są i dobre wieści. Rok 2012 ma dla nas jeden dzień więcej niż trzy go poprzedzające. Może więc wydarzyć się w nim więcej dobrego. Rok 2012 to również: 
Olimpiada w Londynie, 
Mistrzostwa Europy w piłce nożnej w Polsce i na Ukrainie, 
Krajowy Zjazd Delegatów Polskiego Związku Niewidomych w Warszawie, 
"Wiedza i Myśl" rozpoczyna czwarty rok swojej działalności. 
Ale po kolei. 
Szczerze życzymy, żeby kryzys utopił się w Odrze, żeby zginął z kretesem, żeby sczezł. I niech się tak stanie! Na pohybel mu! 
Polsce i Polakom życzymy, żeby nigdy nie pokonał ich żaden kryzys, a powodzenie i sukcesy spotykały ich w każdym dniu. 
Naszym sportowcom życzymy wielu medali na olimpiadzie, a piłkarzom, żeby co najmniej wyszli z grupy. Kibicom życzymy wielu emocji i powodów do zadowolenia z sukcesów naszych sportowców. Niech Mazurek Dąbrowskiego rozbrzmiewa w Londynie po kilka razy na dzień. 
Delegatom na Krajowy Zjazd życzymy dobrych wyborów i dobrych decyzji. Życzymy wszystkim członkom PZN-u, żeby te decyzje właśnie takie były. 
Naszym Czytelnikom życzymy, żeby w każdym numerze "WiM" znajdywali interesujące publikacje. 
Wszystkim Czytelnikom i Współpracownikom, a także ich rodzinom życzymy, aby Nowy Rok był lepszy od swojego poprzednika. Życzymy też miłego przeżycia Sylwestra na szampańskich zabawach w gronie przyjaciół, w rodzinie, w zależności od upodobań i możliwości. 
Wszystkim życzymy do siego roku. 
Redakcja "Wiedzy i Myśli 
 
 *** 
 
Polecamy wszystkie publikacje. Żadna nie jest zakazana, a wszystkie godne uwagi. Państwo, oczywiście, mają prawo wyboru i mogą z niego skorzystać bez żadnych ograniczeń. 
Niezależnie od tego, radzimy zwrócić uwagę na: 
a) "Fiskus sprawdza wydatki limitowane" pozycja 6.1, 
b) "Ulga rehabilitacyjna - niewidomy nie potrzebuje dowodu" pozycja 6.2. 
 
 aaa 
1. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA OSÓB NIEWIDOMYCH I SŁABOWIDZĄCYCH 
 
aaa 
1.1. Ze słownika rehabilitacyjnego (cz. 6) 
Rehabilitacja lecznicza 
Stanisław Kotowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
 Na rehabilitację kompleksową, czyli całościową składa się: rehabilitacja lecznicza, rehabilitacja podstawowa, rehabilitacja zawodowa, rehabilitacja psychiczna i rehabilitacja społeczna. Jak pisałem w poprzednim odcinku, podział ten ma znaczenie głównie organizacyjne w procesie rehabilitacji. W rzeczywistości bowiem proces ten nie przebiega według ustalonego planu, nie składa się z etapów, które następują jeden po drugim. Poszczególne oddziaływania, sukcesy i porażki wzajemnie na siebie oddziaływują. Niepowodzenia w jednej dziedzinie hamują postęp w innej, a nawet mogą powodować regres. Przeciwnie, sukcesy w jednej dziedzinie ułatwiają osiąganie sukcesów w innych dziedzinach. 
Jak się wydaje, najtrudniej osiągać pozytywne rezultaty w rehabilitacji społecznej. Trudna jest również rehabilitacja psychiczna, ale zależy ona w większym stopniu od osoby niewidomej. Rehabilitacja społeczna natomiast w bardzo dużym stopniu uzależniona jest od otoczenia osoby niewidomej, od jej środowiska społecznego, od innych ludzi. Dlatego sukcesy rehabilitacji społecznej są ukoronowaniem całego procesu rehabilitacji. Składają się na nie osiągnięcia rehabilitacji podstawowej, rehabilitacji zawodowej i rehabilitacji psychicznej. Pamiętamy jednak, że nie są to proste zależności, gdyż uwarunkowania społeczne wpływają na inne dziedziny rehabilitacji. Człowiek jest całością, a nie wieloma częściami, które funkcjonują niezależnie od siebie. Uwarunkowania te będę starał się wykazywać w dalszych rozważaniach różnych aspektów rehabilitacji. 
Ze względu na organizacyjny podział procesu rehabilitacji całościowej, po kolei omówię wszystkie dziedziny rehabilitacji osób z uszkodzonym wzrokiem. Proszę jednak pamiętać, że usystematyzowanie to, chociaż pomocne, jest sztuczne. Dodam, że nie wszystkie rodzaje rehabilitacji mają zastosowanie do wszystkich osób z uszkodzonym wzrokiem. Jeżeli np. ktoś traci wzrok w wieku 70 lat, trudno mówić o rehabilitacji zawodowej, chociaż i to twierdzenie nie jest całkowicie ścisłe. Są zawody, które mogą być wykonywane i po siedemdziesiątce, np. znacznie dłużej pracować mogą naukowcy, politycy, publicyści, pisarze. Zawody te można wykonywać również po utracie wzroku, a więc niezbędne jest opanowanie bezwzrokowych metod pracy, czyli rehabilitacja zawodowa. Na ogół jednak, w takim wieku ludzie nie są już czynni zawodowo. Ociemniali w wieku podeszłym więc nie potrzebują rehabilitacji zawodowej. 
Teraz omówię rehabilitację leczniczą, a za miesiąc rehabilitację podstawową, następnie kolejno pozostałe dziedziny rehabilitacji niewidomych i słabowidzących. 
 
Rehabilitacja lecznicza - zajmują się nią okuliści, a dopiero wtedy, gdy ich starania okażą się nieskuteczne, wkraczają inni specjaliści. Rehabilitacja ta jest przede wszystkim leczeniem farmakologicznym, chirurgicznym i innymi metodami. W jej skład wchodzi również dobór odpowiednich pomocy optycznych. 
Tak, jak nie kończy się proces rehabilitacji podstawowej, psychicznej i społecznej niewidomych oraz słabowidzących, w wielu przypadkach nie kończy się proces rehabilitacji leczniczej, czyli leczenia. Niektóre schorzenia oczu wymagają stałego zażywania leków. Bardzo często zachodzi konieczność zmiany okularów, na które receptę wypisuje lekarz okulista, a dobiera je optyk. Ciągle stosowane są nowe metody leczenia, nowe sposoby operowania oczu, nowe implanty itd. Z tych względów, jeżeli nawet obecnie lekarze okuliści nie mogą pomóc w wielu przypadkach, być może za jakiś czas będą takie możliwości. 
Utrata wzroku jest wielkim doświadczeniem, tragedią, która spotyka ociemniałego i jego rodzinę. Na szczęście postęp okulistyki jest już na tyle duży, że w większości przypadków potrafi nie dopuścić do najgorszego, do całkowitej utraty wzroku. Na skutek wypadków, zatruć, chorób lub dziedziczenia następuje częściowa utrata wzroku. Dzięki lekarzom okulistom, najczęściej pacjent zachowuje liczące się możliwości widzenia, a jak wiemy, są one bardzo ważne. Możliwości widzenia, nawet niewielkie, mają praktyczne zastosowanie i jeszcze większe znaczenie natury psychicznej. 
Trudno jest omawiać zabiegi okulistyczne, metody leczenia itd. Nie o to tu chodzi. Jak już wspomniałem, leczeniem oczu zajmują się lekarze okuliści. I tu wyłania się szereg problemów czysto rehabilitacyjnych. 
Faktem jest, że często nie można powiedzieć, że już nic zrobić się nie da, ani teraz, ani w przyszłości. No właśnie, w tym główny problem, nie tyle medyczny, co rehabilitacyjny. 
Lekarze okuliści nie zawsze informują o faktycznym stanie wzroku i rzeczywistych możliwościach leczenia. Często pozostawiają pacjentowi nadzieję na odzyskanie wzroku albo na jego znaczną poprawę. Jest to bardzo cenne ze względów psychicznych, chociaż są to korzyści krótkotrwałe, doraźne. Na dłuższą metę, ze względów rehabilitacyjnych, postępowanie takie jest bardzo szkodliwe, zwłaszcza wówczas, kiedy obecny stan wiedzy medycznej nie pozwala na dobre rokowanie. 
Lekarz daje pacjentowi nadzieję, chce go pocieszyć, nie dopuścić do załamania psychicznego. Często mówi: teraz jeszcze nie mogę pomóc, ale za kilka miesięcy, za rok, za dwa - okulistyka robi tak wielkie postępy... 
Pacjent bardzo chętnie słucha takich pocieszeń, jego rodzina również. Rzeczywiście, po takich obietnicach, czuje się lepiej, zaczyna wierzyć, ma nadzieję. 
Tymczasem nadzieja jest największym albo jednym z największych wrogów rehabilitacji niewidomych dzieci oraz nowo ociemniałych. Nadzieja rodziców, rodzin i nowo ociemniałych na odzyskanie wzroku hamuje, albo całkowicie niweczy dążenia ociemniałego do samodzielności. Dziecko nie decyduje o sobie. Decydują jego rodzice i to ich nadzieja utrudnia podjęcie procesu rehabilitacji dziecka. W przypadku dorosłych osób nowo ociemniałych, one same żywią nadzieję na szybkie odzyskanie wzroku i nadzieją żyją ich rodziny. 
Jak wiadomo, nadzieja umiera ostatnia. Rodzice dziecka i dorosłe osoby nowo ociemniałe oraz ich rodziny pielęgnują nadzieję i nie dają jej umrzeć. Nie byłoby w tym nic złego, gdyby przedmiotem nadziei były, nie możliwości okulistów, lecz możliwości rehabilitacji niewidomych. 
Oczywiście, jeżeli jest podstawa do nadziei na odzyskanie wzroku, pomaga ona walczyć z bieżącymi trudnościami. Jeżeli jednak w czasie dającym się przewidzieć, nie można oczekiwać osiągnięć medycyny, które przywrócą wzrok, nadzieja skutecznie hamuje wszelkie próby rehabilitacji. "Po co się trudzić, skoro za pół roku, za rok, może za dwa lata będę widział". 
W wielu przypadkach nadzieja jest tak silna, że nawet wówczas, gdy lekarze okuliści nie dają do niej podstaw, żyje i ma się dobrze. Jeżeli przestaje się wierzyć w medycynę, są jeszcze znachorzy, uzdrowiciele, cuda. Z nadzieją żyje się lepiej, łatwiej, przyjemniej. Jest źle, ale będzie dobrze. Warto żyć. Czy jednak na pewno tak jest dobrze? 
Prawda jest taka, że znaczna część osób, wierzących w odzyskanie wzroku, nie chce podejmować wysiłku, którego celem jest usamodzielnienie, nauczenie się życia bez wzroku, nauczenie się wykonywania różnych czynności metodami bezwzrokowymi. Tak bardzo często postępują nowo ociemniali i ich rodziny, a także rodzice niewidomych dzieci. Niestety, postawy te skutecznie ograniczają możliwości rehabilitacji, są szkodliwe dla dzieci z uszkodzonym wzrokiem oraz nowo ociemniałych, a nawet niektórych dorosłych niewidomych. 
Nie można więc poświęcać całej uwagi, wszystkich myśli i dążeń odzyskaniu wzroku, nie można żyć wyłącznie nadzieją. Jeżeli powstanie możliwość, należy z niej skorzystać. Jednak nadmierna, nieuzasadniona nadzieja, nie powinna powstrzymywać przed podejmowaniem wszelkich dostępnych starań, żeby nauczyć się żyć bez wzroku albo z osłabionym wzrokiem. Nadzieja nie powinna zabijać naszej aktywności, nie powinna powodować biernego oczekiwania na postępy okulistyki, na nową aparaturę, nowe implanty, przeszczepy, lekarstwa. W ten sposób można zmarnować życie i nie doczekać się na poprawę stanu wzroku. 
Jest takie powiedzenie: "Żyj tak, jak byś miał umrzeć jutro i pracuj tak, jak byś miał żyć wiecznie". Nie musimy więc rezygnować z nadziei na odzyskanie wzroku ani na jego poprawę, ale żyć powinniśmy tak, jakby nigdy nie miała ona się spełnić. Jeżeli kiedyś odzyskamy wzrok, jeżeli na skutek leczenia nastąpi jego znaczna poprawa, będzie wspaniale. W takim przypadku, w niczym nie zaszkodzą nam umiejętności bezwzrokowego funkcjonowania. Nauczenie się życia bez wzroku lub z osłabionym wzrokiem, w żaden sposób nie przeszkodzi w jego odzyskaniu lub znacznej poprawie, jeżeli wyłonią się takie możliwości. 
 Jeżeli jednak nigdy nie będzie szans na odzyskanie wzroku, nic nie stracimy, nie będziemy musieli rezygnować z niczego, co jest dostępne, z w miarę normalnego życia, z samodzielności. 
Istotny jest więc moment przejścia od rehabilitacji leczniczej do rehabilitacji podstawowej i pozostałych dziedzin rehabilitacji kompleksowej. Im szybciej to nastąpi, tym łatwiej i szybciej możliwe będzie opanowywanie umiejętności niezbędnych w życiu bez wzroku albo z mocno osłabionym wzrokiem. 
Pomoc w przekroczeniu tego wysokiego progu powinna być ważnym zadaniem lekarzy okulistów. Przede wszystkim powinni oni rzetelnie informować o możliwościach leczenia i nie podsycać nadziei, jeżeli nie ma do niej podstaw. 
Ponieważ jednak lekarze okuliści nie zawsze potrafią wskazać ociemniałemu możliwości rehabilitacji i wkroczyć na drogę ku samodzielności, obowiązek ten ciąży na organizacjach działających na rzecz osób z uszkodzonym wzrokiem. Tak naprawdę, powinno to być zadaniem służb samorządowych, ale chyba jeszcze bardzo długo nie będą one do tego zdolne. Jak na razie, chyba nawet nie wiedzą, że powinny prowadzić taką działalność i żadne prawo nie nakłada na nie tego obowiązku. 
Organizacje pozarządowe nie mają wiele możliwości podejmowania takiej pracy, ale przynajmniej niektóre z nich rozumieją jej potrzebę, a ściśle mówiąc niektórzy ich działacze i pracownicy. Dlatego uważam, że obecnie to na organizacjach pozarządowych ciąży ten obowiązek, niestety, nie prawny, lecz tylko moralny. 
 
aaa 
1.2. O niedoli polskich ociemniałych 
Dłonie oczami 
Aby zobaczyć i zrozumieć, niekoniecznie trzeba widzieć. 
 
Źródło: "Polityka" (Wersja internetowa) 
Data opublikowania: 2011-12-06 
 
 Monika Snycerska przechowuje dyplom ukończenia psychologii głęboko w szafie, bo na razie może o nim zapomnieć. - Oczywiście nie wystarczy skończyć studiów, aby wykonywać ten zawód, ale to zawsze była moja pasja i mogłabym wielu ludziom pomóc - wyznaje. Do Fundacji Szansa dla Niewidomych zgłosiła się na kurs, który może ją przygotować do założenia własnej firmy. Z kilkoma innymi niewidomymi uczy się od kilku miesięcy, jak krok po kroku zrealizować swoje marzenie o firmie - od sztuki autoprezentacji, po ubieganie się w urzędach o dotacje dla osób niepełnosprawnych. 
 
- Wszystko zaczyna się od pomysłu, tylko potem trzeba go umieć zrealizować - zachęca kursantów Waldemar Dynowski, jeden z trenerów prowadzących zajęcia. Dziś finalizują tworzenie biznesplanów, więc pani Monika, która zamierza otworzyć prywatny gabinet psychologiczny Azyl, musi krótko opisać, co jest zaletą jej projektu, oszacować przychody, wymyślić promocję. Inni mają podobne zadanie: Hanna (niedowidząca z powodu zaawansowanej jaskry) zamierza otworzyć salon masażu, Marek (33-letni prawnik, który stracił wzrok z powodu cukrzycy) - internetowy portal dla właścicieli mieszkań poszukujących porad prawnych i ekspertyz budowlanych. - Trzymam kciuki za tych odważnych ludzi - mówi Monika Nowak, dyrektor Fundacji, która program „Niewidomi biznesmeni” prowadzi już w pięciu województwach. Najbardziej oryginalny wydał się jej ostatnio pomysł utworzenia biura matrymonialnego dla niewidomych. 
 
- Będąc niewidomym psychologiem, łatwiej mogę zrozumieć sytuację niepełnosprawnych i ludzi przeżywających trudności - reklamuje się Monika Snycerska. - Jestem jak dobry kucharz, który po wymyśleniu potrawy najpierw sam jej posmakuje, zanim wprowadzi do karty. 
 
Docenić niepełnosprawnych 
 
Na razie mija 10 lat, od kiedy Monika szuka w Warszawie pracy zgodnej z wykształceniem. Gdy rozmowa rekrutacyjna zaczyna się od pytania, czy potrafi samodzielnie chodzić po schodach, już wie, że znowu się nie udało. - Bo jeśli ktoś nie wyobraża sobie osoby z białą laską na klatce schodowej, to jak może chcieć mnie zatrudnić? Niedawno szczęście było blisko - znalazła pracę w telefonie zaufania, co wydawało się idealnym miejscem dla niewidomej psycholog. Nowa kierowniczka uznała jednak, że powinna widzieć numery kontaktujących się z nią osób, bo gdyby dzwonił samobójca, musi jak najszybciej zawiadomić policję. Nie pomogło tłumaczenie, że przecież zawsze był ktoś obok, kto mógł odczytać ten numer. Znów zwyciężyły uprzedzenia. 
 
- Ile lat upłynie, zanim zaczniemy w Polsce doceniać społeczną i zawodową aktywność niepełnosprawnych - zastanawia się Marek Kalbarczyk, niewidomy od 12 roku życia. W 1989 r. założył firmę Altix, wprowadzającą na polski rynek sprzęt tyfloinformatyczny (typhlos z greckiego oznacza niewidomy, ślepy), a trzy lata później Fundację Szansa dla Niewidomych. Głównie po to, by mobilizować innych: - Zdrowi ludzie martwią się o wysokość emerytury w przyszłości, a co dopiero tacy, którzy korzystają z renty socjalnej. Nie ma się co oszukiwać: założenie własnej firmy i pracowitość są lepszym pomysłem! 
 
Po ukończeniu informatyki na Uniwersytecie Warszawskim, mimo rekomendacji od najlepszych profesorów, pan Marek przez cztery lata szukał pracy. Aby nie być bezużytecznym, stworzył pierwszy mówiący po polsku syntezator mowy, który najpierw jemu, a potem innym niewidomym pozwolił na pracę przy komputerach. Był przepustką do otwartego świata: wiedzy, poznawania innych ludzi i realizacji zainteresowań. - Niewidomi nie znajdą zatrudnienia ani nie stworzą firmy, jeśli nie potrafią czytać i przetwarzać informacji - podkreśla Marek Kalbarczyk. Innych mobilizuje przede wszystkim do nauki: - Człowiek wykształcony nawet bez wzroku poradzi sobie lepiej niż nieuk. Są coraz większe możliwości, by ludzie tacy jak ja nie kończyli edukacji na kursach, które uczą jedynie wyplatać wiklinowe kosze lub produkować szczotki. 
 
Trudna integracja 
 
Wciąż niełatwo zintegrować w Polsce świat niewidomych z tym, w którym żyją ludzie widzący. - To świat widzącej większości wymaga przystosowania do potrzeb osób skazanych na ciemność - prostuje Monika Nowak i zachęca, by na kilka chwil wczuć się w ich sytuację po prostu zamykając oczy: - I co? Zostajemy tak naprawdę bez niczego. 
 
Krzysztof Kulik, kierownik działu tyflograficznego w firmie Altix, przybliża świat niewidomym: tworzy wypukłe mapy miast, modele budynków, pomników, kościołów, nawet obrysy zwierząt. Jedna z ostatnich prac to wieża Eiffla. - Zastanawiałem się, co może być w niej istotne z punktu widzenia osoby, która jej nigdy nie zobaczy - mówi. Niewidzącemu, który nie zna zależności przestrzennych i musi polegać wyłącznie na własnej wyobraźni, dotknięcie opisywanych przez widzącego elementów pozwoli lepiej zrozumieć, jak wyglądają naprawdę: iglica wieży Eiffla, kratownice, charakterystyczny łuk nad podstawą. Właśnie te elementy zostały dokładnie odwzorowane na wypukłym modelu. 
Aby zrozumieć i zobaczyć, niekoniecznie trzeba widzieć. Pomagają coraz liczniejsze urządzenia zastępujące niewidomym wzrok: elektroniczne brajlowskie maszyny do pisania, syntezatory mowy, programy udźwiękowiające telefony komórkowe (ułatwiają pisanie esemesów, notatek i korzystanie z książki telefonicznej), mówiące zegarki i termometry, czujniki poziomu cieczy i światła, krokomierze, testery kolorów, urządzenia skanujące druk i odczytujące zawartą w nich treść. 
 
Niestety, słono kosztują - na samą klawiaturę brajlowską trzeba wydać ponad 300 zł, na oprogramowanie udźwiękowiające komputer - ok. 5-7 tys. zł, a cena najnowszych urządzeń lektorskich dochodzi nawet do 12 tys. Można, oczywiście, starać się o dofinansowanie zakupu tych urządzeń, jednak w Polsce zawsze idzie to jak po grudzie. - Państwo finansuje rozmaite zabiegi medyczne, dzięki którym szczęśliwcy mogą uratować swój wzrok - komentuje Marek Kalbarczyk. - Ale gdy trzeba dać niewidomemu protezę w postaci urządzenia łagodzącego skutki jego inwalidztwa, bo chciałby w domu chociaż poczytać lub skorzystać z komputera, to już pojawia się problem i brak dobrej woli. 
 
Dotyk i słuch 
 
Dużo tańsze są urządzenia ułatwiające niewidomym poruszanie się w przestrzeni publicznej. Tymczasem właśnie na tym polu najbardziej odstajemy od świata. Niewiele instytucji, nawet takich, które działają na rzecz niewidomych, zostało przystosowanych do ich potrzeb. Choćby warszawska siedziba Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych nie ma na drzwiach i korytarzach żadnych oznaczeń objaśniających topografię urzędu ani nie jest udźwiękowiona, by niewidomy, zbliżając się do głównego wejścia, mógł łatwo do niego trafić. - Założenie step-heara, czyli bazy wydającej głosowy komunikat z nazwą instytucji, obok jakiej przechodzimy, to wydatek 900 zł - wyjaśnia Marek Kalbarczyk. Głos w takim urządzeniu włącza się, gdy w pobliżu pojawi się niewidomy ze specjalnym czujnikiem przytwierdzonym np. do opaski na ręce. Na podobnej zasadzie w wielu krajach działają sygnalizatory zielonego światła przy przejściach dla pieszych. - U nas piszczą niemiłosiernie przez całą dobę, wkurzając okolicznych mieszkańców - denerwuje się pan Marek. - A powinny uaktywniać czujnik niewidomego, który zbliża się do pasów. Gdy zapala się zielone światło, czujnik brzęczy lub wibruje. 
 
Wprowadzenie w Polsce takich systemów z pewnością ułatwiłoby niewidomym poruszanie się po ulicach, bo dziś każde wyjście z domu to wyzwanie. Pewnie ze względu na cenę pilotów reagujących na step-heara (100-250 zł), nie wszyscy byliby skłonni z niego korzystać, ale każdy miałby wybór, czy chce go sobie sprawić, czy woli błądzić po omacku. Najpierw jednak trzeba przekonać urzędników, by kupili bazę z głośnikiem i zainstalowali przy wejściach do urzędów i gmachów użyteczności publicznej. 
 
Monikę Nowak dotychczasowa praca w Fundacji nauczyła, że wzrok jest do zastąpienia przez dotyk oraz słuch - i właśnie tym zmysłom poświęcona będzie organizowana przez Fundację dziewiąta już międzynarodowa konferencja "Reha for the Blind in Poland" (Rehabilitacja dla Niewidomych w Polsce POLITYKA jest jednym z patronów medialnych tego wydarzenia). 1-2 grudnia, w gmachu Biblioteki Narodowej w Warszawie, przy al. Niepodległości 213, odbędzie się spotkanie środowisk osób niewidomych i słabowidzących z tymi, którzy widzą, lecz chcieliby poznać ograniczenia wynikające z braku wzroku. Zaprezentują się niepełnosprawni, którzy osiągnęli sukces w edukacji i pracy zawodowej, producenci i dystrybutorzy sprzętu tyflorehabilitacyjnego przedstawią swoją ofertę, zajęcia integracyjne przybliżą widzącym świat ludzi z dysfunkcjami wzroku (szczegóły na stronie: www.szansadlaniewidomych.org). 
 
- Od 20 lat niebywały rozwój informatyki powiększa wachlarz możliwości, z których mogą w swoim życiu korzystać niewidomi - zaraża optymizmem Marek Kalbarczyk. Choć sam musi przyznać, że bez białej laski lub znajomości alfabetu Braille'a - niemających przecież nic wspólnego ze współczesną elektroniką dla ociemniałych - trudno się we współczesnym świecie odnaleźć. To laską można wyczuć krawężnik i słup na drodze, a umiejętność czytania brajlem pozwoli skupić się w ciszy nad książką lub skorzystać z klawiatury komputera. 
 
aaa 
1.3. Smak na opuszkach palców 
Piotr Adamczewski 
 
Źródło: "Polityka" (wersja internetowa) 
Data opublikowania: 2011-12-06 
 
Uczestniczyłem w konferencji zorganizowanej w Bibliotece Narodowej dla niewidomych i niedowidzących. Jej uczestnicy zjechali do Warszawy ze wszystkich stron Polski. Byli ludzie wiekowi, w tzw. wieku średnim i bardzo młodzi, a nawet dzieci. Konferencja trwała wiele godzin a jej tematem były sprawy dotyczące całego środowiska. Dużą część poświęcono nowym wynalazkom ułatwiającym im życie. Prezentowano więc podręczniki dla niewidzących studentów czy czujniki do nalewania płynów, były mapy (oczywiście wypukłe) i plany miast, były też urządzenia umożliwiające niewidomym korzystanie z najnowszych technik komputerowych, takie jak specjalna klawiatura czy syntezatory mowy, odczytujące głosem teksty z komputerowego monitora, w tym np. listy mailowe. 
 Zaproszono mnie na konferencję bym opowiedział o gotowaniu. I zachęcił do tego uczestników. Starałem się więc opowiedzieć o tym, jak sam zachowuję się w kuchni korzystając z innych zmysłów niż wzrok. Zdarza się bowiem (i to dość często), że trzymając brytfannę z pieczystym w piecu siedzę w pokoju sąsiadującym z kuchnią i piszę. Często zapominam o mięsie w i dopiero silny zapach pieczeni wzywa mnie do kuchni. Bywa czasem, że jest już za późno, ale na ogół aromat jest tak silnym bodźcem, że zdążam w samą porę. Węchem kieruję się też często podczas gotowania. Rosół w ostatnim stadium też inaczej (znacznie bardziej intensywnie) pachnie niż na początku. 
 Również słuch przydaje się w procesie kucharzenia. Słychać wodę wrzącą w garnku, słychać skwierczenie patelni pełnej kotletów czy smażonych warzyw. 
 Okazało się, że moi słuchacze sami doszli do podobnych doświadczeń i potrafią je wykorzystać. 
 Bardzo ważnym czynnikiem ułatwiającym poruszanie się w kuchni jest porządek. Umieszczenie wszystkich naczyń i przyrządów w stałym miejscu czy zgromadzenie przypraw na przeznaczonej tylko dla nich półce. 
 Bardzo ważną umiejętnością jest posługiwanie się ostrymi narzędziami jak np. tarka czy nóż. Ale i to jest do opanowania. Tu korzystałem już nie ze swoich doświadczeń, bo nie eksperymentowałem patrosząc ryby czy drób z zawiązanymi oczyma lecz przeczytałem opis tych czynności sporządzony przez niewidomego. Wykorzystywał on przede wszystkim dotyk i czucie delikatnych opuszków palców. I dzięki temu, bez katastrofy oraz skaleczeń potrafi zrobić niemal wszystko. 
 Marek Kalbarczyk - prezes Fundacji Szansa dla Niewidomych - nie tylko doskonale funkcjonuje w kuchni ale i w innych dziedzinach życia. Jest on producentem wielu sprzętów dla niewidomych, które testuje najpierw na sobie, organizatorem wielu imprez i wydarzeń, w których uczestniczą ludzie z ograniczonym widzeniem lub całkowicie niewidzący. Jest człowiekiem korzystającym z pełni życia mimo braku tak ważnego zmysłu jak wzrok. 
 Bardzo często wzrok zastępowany jest przez słuch. Marek Kalbarczyk, miłośnik kuchni i wielki łasuch, jest słuchaczem moich audycji radiowych. Ma też na półce z książkami niemal wszystko co w dziedzinie kulinariów napisałem. W tym przypadku korzysta z lektora - jest nim zwykle jego żona Joanna lub - rzadziej - któryś z synów. Pewnego dnia Marek zatelefonował do mnie, przedstawił się i zaproponował byśmy we dwóch napisali książkę kucharską dla niewidomych. Oniemiałem z wrażenia ale błyskawicznie wyraziłem zgodę. Uznałem, że to ambitne zadanie i spodziewałem się, że społecznie pożyteczne. 
 Książka jest już w druku. Wyjdzie wydanie brajlowskie i dla widzących także. Książka zawiera wiele przepisów, instrukcje technik kucharskich polecanych niewidomym, recenzje z restauracji. Książka mogła ukazać się dzięki dotacji z mazowieckiego Urzędu Marszałkowskiego, jest więc swoistym przewodnikiem po Mazowszu. I przepisy, i restauracje są typowo mazowieckie. A prawdę mówiąc album ten nie ogranicza się tylko do tematów kulinarnych. Może on także służyć jako przewodnik po historii mazowieckich miast i miasteczek a także po miejscowych muzeach. Marek jest bowiem miłośnikiem historii i z równą pasją zwiedza gospody, karczmy, zajazdy jak i muzea, kościoły czy zabytkowe ruiny. Podczas wycieczek korzysta z możliwości dotykania eksponatów i ich opisów sporządzanych piśmie brajlowskim. 
 Ta współpraca była dla mnie wielce pouczającym doświadczeniem. Wkrótce zaś będę zdawał wielki egzamin. Myślę o recenzjach pierwszych posiadaczy książki, którzy ruszą z nią do swoich kuchni. Na konferencji bowiem przyjmowano zapisy na książkę, która będzie bezpłatnie dostarczana chętnym do gotowania. 
 
 aaa 
1.4. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH CZYNNOŚCIACH
Wystarczy 6 sekund 
Ryszard Dziewa 
 
Źródło: "Biuletyn Informacyjny" sierpień 2000 r. 
 
Kiedyś lubelską spółdzielnię niewidomych odwiedził znakomity narciarz, zasłużony patriota, Bronisław Marusarz. Żywo interesował się naszymi problemami, a szczególnie tym, w jaki sposób wypoczywamy tzn. czy mamy szanse wypoczywać czynnie, biorąc udział w sportach, rajdach, pływaniu itp. Pamiętam, z jaką troską mówił o potrzebie poszukiwania różnych form fizycznej aktywności. 
"Dla mnie ruch jest tak ważny, że współczuję Wam przede wszystkim z powodu wielu ograniczeń aktywnego, czynnego wypoczynku". 
Sporo racji miał p. Marusarz. Bo tak naprawdę, to nieliczna grupka niewidomych regularnie uprawia gimnastykę, jeździ na tandemach, pływa, biega, spaceruje... A przecież sprawność fizyczna jest nam bardzo potrzebna. Jak więc sobie poradzić, kiedy nie mamy przewodnika na spacer, do biegania, czy pójścia na siłownię? Co zrobić, jeżeli trudno uprawiać tradycyjną gimnastykę w ciasnym mieszkaniu? 
Nie ma sytuacji bez wyjścia. Każdy z nas może zadbać o dobrą kondycję i lepsze samopoczucie. Tym, którzy nie są w stanie zapewnić sobie aktywnego wypoczynku proponuję tzw. ćwiczenia izometryczne. Wystarczy poświęcić na nie kilka minut dziennie, aby utrzymać mięśnie w dobrej formie. 
Elementy ćwiczeń izometrycznych odnajdujemy w różnych technikach relaksacyjnych i we wszystkich niemal formach aktywności fizycznej. 
Gimnastyka izometryczna polega na stopniowym - aż do maksymalnego - napinaniu mięśni. Podczas każdego ćwiczenia należy bezwzględnie oddychać rytmicznie przez nos. Ćwiczyć można praktycznie wszędzie, w dowolnej chwili. Już po miesiącu systematyczne ćwiczenia dają niezwykłe efekty: rozwijają i wzmacniają poszczególne partie mięśni, poprawiają kondycję fizyczną, doskonale wpływają na system nerwowy. Chętnym proponuję ćwiczenia, które mogą poprawić nasze samopoczucie i sprawność. 
Na ogół każde ćwiczenie należy powtarzać 3 razy przez 6 sekund. 
1) Stajemy w drzwiach rozstawiając nieco nogi. Unosimy obie ręce i opieramy je dłońmi o górną część futryny. Stopniowo zwiększając siłę nacisku wypychamy futrynę rękoma. 
2) Stajemy w drzwiach - nogi złączone, obie ręce opieramy o boczne części futryny. Stopniowo zwiększając siłę, naciskamy (wypychamy) futrynę rękoma. 
3) Stajemy w drzwiach rozstawiając nogi tak szeroko, aby stopy znalazły się w kątach, na styku podłogi i bocznych części futryny. Napieramy zewnętrznymi krawędziami stóp na futrynę. 
4) Stajemy wyprostowani przy parapecie okiennym, na który naciskamy z góry dłonią zwiniętą w pięść - najpierw jednej, a potem drugiej ręki. 
5) Stajemy wyprostowani przy parapecie okiennym, na który naciskamy z góry opuszkami palców obu rąk. 
6) Stajemy wyprostowani przy parapecie okiennym, na który naciskamy od dołu dłonią zwiniętą w pięść najpierw jednej, a następnie drugiej ręki. 
7) Stajemy w odległości ok. 1 metra twarzą do ściany. Opierając obie ręce o ścianę na wysokości oczu, staramy się pchać ją jak najmocniej. 
8) Stojąc przodem, z rękoma opuszczonymi wzdłuż tułowia, wypinamy brzuch i napieramy nim na ścianę. Ćwiczymy 3 razy po 8 sekund. 
9) Pchamy rękoma ścianę klęcząc na kolanach. 
10) Leżąc na podłodze na plecach, napieramy na ścianę obiema nogami. 
11) Stajemy wyprostowani w lekkim rozkroku, przed sobą chwytamy ręcznik za dwa końce i staramy się go mocno naciągać. 
12) Stajemy wyprostowani w lekkim rozkroku, za sobą chwytamy ręcznik za dwa końce i staramy się mocno naciągnąć. 
13) Chwytamy ręcznik za dwa końce, stajemy na nim obiema stopami i naciągamy obiema rękami. 
14) Leżąc na wznak, z całej siły wciskamy głowę w poduszkę. 
15) Leżąc na wznak wyciągamy ręce wzdłuż tułowia i wciskamy w posłanie. 
16) Leżąc na wznak dociskamy do siebie obydwie nogi. 
17. Leżąc na brzuchu ręce układamy wzdłuż tułowia. Następnie zginamy nogi w kolanach, chwytamy za kostki i wyginamy ciało w łuk. Ćwiczymy 3 razy po 3 sekundy. 
18) Siadamy na krześle z wyprostowanym tułowiem, obiema rękami chwytamy za siedzenie i stopniowo zwiększając napięcie wciskamy się w nie. 
19) Siadamy na krześle z wyprostowanym tułowiem - plecy przywarte do oparcia. Rozwieramy szeroko nogi i ustawiamy je tak, aby wewnętrzna strona każdej łydki dotykała zewnętrznej części nogi krzesła. Dociskamy łydki do krzesła 1 raz przez 6 sekund. 
20) Siadamy na krześle z wyprostowanym tułowiem - plecy przywarte do oparcia. Rozwieramy nogi i ustawiamy je tak, aby zewnętrzna strona każdej łydki dotykała wewnętrznej części nogi krzesła. Dociskamy łydki do krzesła 1 raz przez 6 sekund. 
Większość powyższych ćwiczeń zaczerpnąłem z książki Andrzeja Skarżyńskiego "Antystres". Zainteresowanym polecam tę pozycję. Autor omawia zagadnienia związane z naszym zdrowiem i podaje wiele cennych, praktycznych porad i wskazań. 
Podane ćwiczenia nie są zbyt wysiłkowe. Mimo to radzę zasięgnąć opinii lekarza okulisty. Przy niektórych schorzeniach oczu np. odwarstwieniu siatkówki, wysiłek może być przeciwwskazany. 
 
 aaa 
2. OKULISTYKA, WYNALAZKI, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE 
 
aaa 
2.1. LASIK 
 
Źródło: 	www.oko.info.pl 
 
LASIK	 jest najnowszą metodą laserowej chirurgii refrakcji oczu. Nazwa pochodzi od angielskiej nazwy Laser Assisted In-Situ Keratomileusis. Metoda ta jest metodą łączoną mechaniczno-laserową, przy czym zmiana właściwości refrakcyjnych oka wykonywana jest przy użyciu światła laserowego. Wykorzystuje się ultrafioletowy (a więc emitujący niewidzialne dla człowieka światło) laser ekscimerowy, który umożliwia usunięcie tkanki z dokładnością do 0,25 mikrometra (dla porównania - włos ludzki ma grubość około 50 mikrometrów). Jest to związane z długością fali świetlnej emitowanej przez ten laser. 
Całość operacji można podzielić na kilka etapów: 
Przygotowanie oka, które polega na zaaplikowaniu kropli do oka, które powodują znieczulenie i jednocześnie unieruchomienie oka. Daje to dodatkowo komfort psychiczny pacjentowi. 
Wokół rogówki zakłada się mały pierścień ssący, którego zadaniem jest podwyższenie ciśnienia w przedniej części oka (ze stanu normalnego - około 20 Hg, do około 60 Hg), w celu zwiększenia dokładności dalszych czynności. Pierścień ten stanowi jednocześnie platformę, po której poruszał się będzie mikrokeratom. 
Mikrokeratom przypomina trochę maszynkę do golenia i taką też spełnia funkcję. Przy jego użyciu odcinana jest ta część rogówki, która znajduje się ponad pierścieniem, przy czym mały jej fragment pozostaje nienaruszony. W wyniku tego powstaje klapka, którą odchyla się by dalsze czynności wykonywać na tkankach znajdujących się pod nią. 
Przy użyciu lasera ekscimerowego dokonuje się usunięcia tkanek modelując w ten sposób kształt rogówki w taki sposób, aby nadać jej odpowiednią moc optyczną. 
Uprzednio odchylona klapka przywracana jest na swoje dawne miejsce i bez konieczności szycia rozpoczyna się proces zrastania tkanek. Cała operacja trwa 15-30 minut. Po zabiegu przez okres paru tygodni podaje się jeszcze krople do oczu. 
 
CO DALEJ? 
 
LASIK jest zabiegiem, który pozwala pacjentowi niemal natychmiast wrócić do codziennych zajęć. Większość pacjentów jest w stanie wrócić do pracy po 24 godzinach od zabiegu. Dzieje się tak dlatego, że delikatna powierzchnia rogówki pozostaje nienaruszona. Jednak aby klapka zrosła się "na dobre" z rogówką potrzeba wielu lat. Niektórzy specjaliści twierdzą nawet, że idealne zrośnięcie się tych tkanek wcale nie jest możliwe. Nie stanowi to jednak zwykle poważnej przeszkody w normalnym życiu pacjenta. Przez pierwszy dzień po zabiegu większość pacjentów odczuwa delikatny ból opisywany zwykle jakby swędzenie, czy uwieranie. Ból ten zwykle mija po 24-48 godzinach od zabiegu. 
 
JAKA PRZYSZŁOŚĆ? 
 
LASIK jest metodą młodą i w związku z tym dość ciężko jest przewidzieć faktyczną przyszłość pacjentów. Można jednak wyrokować na podstawie badań nad metodą ALK, której LASIK jest unowocześnioną wersją. Początki metody ALK sięgają przełomu lat 60/70 i żyjący do dziś pacjenci wskazują na dość dużą jej stabilność. 
 
Znane są oczywiście badania prowadzone nad pooperacyjnymi zmianami refrakcji zachodzącymi w oku pacjenta. Jedne z tych badań (Salomon Esquenazi) zostały przeprowadzone na próbce 308 oczu. Średnia wada refrakcji wszystkich badanych oczu przed zabiegiem wynosiła -8,50+/-1,75D (w zakresie od -3D do -26D). W trzy miesiące po operacji 269 oczu (87,5 proc. ) miało wadę refrakcji poniżej -1D, a po roku 224 oczy (82 proc. ). Średnia wada refrakcji wynosiła po trzech miesiącach -0,22D i ustabilizowała się po około półtora roku osiągając poziom -0,5D. 
 
CO JESZCZE? 
 
Jak widać na podstawie powyższych badań wynika, że LASIK może być stosowany praktycznie do wady o dowolnej wielkości, nawet powyżej -20D. Możliwe są zarówno zabiegi korygujące krótkowzroczność, nadwzroczność, jak i astygmatyzm. Różny jest tylko sposób prowadzenia wiązki lasera i tym samym różny kształt rogówki. 
Dodatkowo możliwe jest natychmiastowe powtórzenie zabiegu w przypadku niedokorygowania oka, a także wykonanie operacji na obu oczach pacjenta tego samego dnia. 
 
SAME PLUSY? 
 
Niestety nie! Mimo, że metoda jest najświeższa i aktualnie najbardziej popularna i polecana, to nie jest idealna i trzeba też wspomnieć o ryzyku i komplikacjach z nią związanych. 
Przede wszystkim całość operacji wykonywana jest przez maszyny - komputer, laser, mikrokeratom... Jeśli nawet założymy małe prawdopodobieństwo awarii lasera czy komputera, złe ich skalibrowania czy oprogramowania (co faktycznie jest wyjątkowo rzadkie), to zawsze istnieje dość spore ryzyko związane z mikrokeratomem, który jest mechaniczną częścią, a te lubią się niestety psuć. Możliwe są dwa scenariusze. Ten łagodniejszy, to awaria mikrokeratomu w takim stopniu, że po jego użyciu pozostanie klapka o nieidealnej powierzchni. Zwykle w takich przypadkach lekarz zamyka i zabezpiecza klapkę i zaprasza pacjenta na następną wizytę za rok. Do tego czasu klapka zrośnie się na tyle z rogówką, że możliwe będzie nowe cięcie. Znacznie gorzej wygląda ten drugi, na szczęście bardzo rzadki, scenariusz. Otóż istnieje możliwość zniszczenia głębszych warstw rogówki w przypadku awarii mikrokeratomu. Może to spowodować poważne komplikacje z utratą wzroku włącznie. Na pocieszenie dodam tylko, że nie zanotowano żadnego przypadku całkowitej utraty wzroku, ani nawet pogorszenia go w stosunku do stanu przed zabiegiem (chodzi oczywiście o różnicę dioptrii przed i po zabiegu). 
U pewnego procenta pacjentów (około 0,1 proc. ) niemożliwe jest prawidłowe umiejscowienie pierścienia ssącego na rogówce i wtedy najczęściej lekarz proponuje pacjentowi inny zabieg korekcyjny, bezpieczniejszy w tej sytuacji, np. PRK. 
Istnieją również inne komplikacje, takie jak niedokorygowanie i nadkorygowanie (dość częste, zwykle w zakresie +/-1D), astygmatyzm (zarówno regularny jak i nieregularny), oraz problemy ze zrastaniem się klapki i efekt halo. 
Nie znane są konkretne liczby, ale wiadomo też, że istnieje pewne (choć niewielkie) prawdopodobieństwo wystąpienia zaćmy pooperacyjnej (najpóźniej pięć lat po operacji). 
 
REASUMUJĄC 
 
Jak już wspomniałem LASIK jest w chwili obecnej jednym z najbardziej popularnych i najczęściej stosowanych zabiegów refrakcji oka. 
Badania wykazują ponad 95 proc. jego skuteczność w zakresie redukcji wad wzroku, ale pokazują również, że większość jej pacjentów boryka się z komplikacjami i efektami ubocznymi... 
Obecnie dobiegają końca badania nad nową techniką, która pozwoli wyeliminować mikrokeratom, będący źródłem największej ilości powikłań LASIK-a. Będzie to urządzenie wykorzystujące strumień wody pod wysokim ciśnieniem do utworzenia klapki. Na etapie testów jest też nowy mikrokeratom, który, dla zwiększenia kontroli jego pracy, a tym samym bezpieczeństwa operacji, będzie przezroczysty. Zostanie w nim też zmieniona cała mechanika na nowoczesną i mniej zawodną. 
Jakie będą przyszłe losy LASIK-a i jego pacjentów - zobaczymy... 
 
 aaa 
2.2. Dotknąć bajki 
Beata Rędziak 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2011-11-24 
 
Już od kilku lat niewidzące maluchy z całej Polski mogą poznawać świat baśniowych bohaterów dzięki dotykowym książkom. Wszystko to za sprawą pomysłu Bożeny Kazanowskiej z Lublina, która wymyśliła i wraz z Renatą Łęczyńską stworzyła szczególny księgozbiór dla najmłodszych. 
- Zaczęło się od tego, że robiliśmy książki dla dzieci z naszego ośrodka tych najmłodszych, które nie umieją jeszcze czytać - mówi pomysłodawczyni przedsięwzięcia Bożena Kazanowska ze Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci i Młodzieży Słabo Widzącej im. prof. Zofii Sękowskiej w Lublinie. W księgozbiorze znajduje się kilkaset książek dotykowych dla najmłodszych. Można tam znaleźć klasyczne bajki, wiersze oraz bajki autorstwa m.in. Bożeny Kazanowskiej i Renaty Łęczyńskiej. Na kartach baśni aż roi się od puchatych owiec, brodatych Mikołajów, miłych kotków i szeleszczących wstążeczek. 
- Wszystko robimy według własnego pomysłu. Wiele książek, które mamy w naszej bibliotece, ma autograf autora. Pisarze chętnie się na to zgadzają. Organizujemy także spotkania z autorami bajek - mówi Kazanowska. 
Wypożyczalnia jest czynna przez cały rok szkolny. Książki można wypożyczać bezpłatnie, trzeba tylko posiadać legitymację PZN. Podanie jej numeru przy wypożyczeniu pozwoli na bezpłatną przesyłkę na terenie całego kraju. Czytelnik może cieszyć się bajką przez miesiąc, potem należy odesłać ją do biblioteki. 
- Wszystko to robimy z własnych środków, nie zarabiamy na tym. W tej chwili korzysta z naszych zbiorów ok. 50 osób z całej Polski - mówi Kazanowska. 
Bożena Kazanowska została w tym roku nominowana do nagrody głównej w organizowanym przez BPH konkursie "Zwykły bohater", w kategorii obywatelskiej. Gra warta świeczki - główna wygrana to 200 tys. zł. 
Zapytana, na co przeznaczyłaby wygraną, Kazanowska mówi o swoim marzeniu. - Chciałabym wydać bajkę - taką, by dziecko mogło mieć ją na swojej półce. Rodzice zgłaszają nam bardzo często, że maluch nie chce rozstać się z książką, kiedy trzeba oddać ją do biblioteki - opowiada Kazanowska. 
Na stronie www.ksiazkidotykowe.pl można zobaczyć bajki oraz zapoznać się z tytułami wszystkich dostępnych pozycji. 
 
aaa 
2.3. Uniwersalne infokioski dla każdego 
Piotr Witek 
 
Źródło: TYFLOŚWIAT NR 3 (12) 2011 
 
Od kilku lat, jak grzyby po deszczu, pojawiają się w różnych miejscach. Spotkać je można w urzędach miast, w galeriach handlowych czy na lotniskach. 
Infokioski mają za zadanie dostarczać niezbędnych informacji o miejscu, w którym się znajdują. Jeśli jest to Urząd Miasta, udzielają wskazówek, gdzie i jaką sprawę możemy załatwić lub w jakich godzinach pracuje ten czy tamten departament. Dzięki nim możemy dowiedzieć się, jakie dokumenty są niezbędne, aby nasz wniosek lub podanie były pozytywnie rozpatrzone. 
 
 *** 
 
Infokioski są coraz ładniejsze. Producenci zabezpieczają je przed wandalami. Niestety, rzadko kiedy biorą pod uwagę kwestie dostępności tych urządzeń. Prowadzi to do sytuacji, w której z infokiosków zakupionych najczęściej za publiczne środki, nie mogą korzystać osoby niepełnosprawne. Oczywiście poczyniono pewne starania w celu udostępnienia infokiosków, lecz zazwyczaj kończyły się one wprowadzeniem jednego tylko ułatwienia - powiększonych czcionek dla osób słabowidzących. 
Na szczęście, w ostatnim czasie sytuacja ta uległa zmianie. Na początku lipca, katowicki Instytut Technik Innowacyjnych EMAG zaprezentował i udostępnił do testów swoje najnowsze urządzenie o nazwie Infomat-e. 
U podstaw projektu legło bardzo proste założenie - z infokiosków powinni móc skorzystać wszyscy obywatele. Obecnie Infomat-e może być obsługiwany przez osoby z niemal każdym rodzajem niepełnosprawności. 
Na całość urządzenia składa się wiele nowoczesnych rozwiązań, które po raz pierwszy zostały wykorzystane jednocześnie w tym samym projekcie. Infomat-e powstawał przy współpracy i doradztwie Polskiego Związku Głuchych i Polskiego Związku Niewidomych. 
Dzięki konsultacjom z przedstawicielami środowisk osób niepełnosprawnych już na etapie projektowania Infomatu-e, finalnie udało się stworzyć urządzenie, z którego może korzystać niemal każdy. 
 
Osoby niewidome i słabowidzące 
 
W urządzeniu, nieco przypominającym bankomat, osoba niewidoma znajdzie przede wszystkim duży przycisk tzw. startowy, słuchawkę telefonu oraz dwie klawiatury. Jedną numeryczną, a drugą w układzie znanym z telefonów komórkowych (joystick/navikey). Ta druga, oprócz czterech klawiszy kierunkowych i jednego potwierdzającego wybór, posiada dwa dodatkowe przyciski funkcyjne. Jednym wywołujemy pomoc, a drugim powtarzamy dostępne opcje menu. Klawisze mają dobrze wyczuwalny skok. 
Po menu urządzenia można się poruszać zarówno przyciskami numerycznymi, wybierając numer danej pozycji, jak i tradycyjnie, strzałkami w górę/w dół oraz w lewo/w prawo. 
Wszystkie komunikaty z ekranu Infomatu-e odczytywane są w słuchawce przez syntezator mowy Ivona firmy IVONA Software. 
Głośność syntezy można regulować przyciskiem krzyżyk (#) z klawiatury numerycznej. Zmiana odbywa się skokowo co 25 proc. 
Oprócz całych komunikatów, użytkownik ma możliwość zapoznania się z ich wybranymi fragmentami. Po tekście wyświetlanym na ekranie można się przemieszczać przy pomocy kursorów. Klawisze w lewo/w prawo odczytują tekst po jednym słowie. W górę/w dół po zdaniu. Przycisk wyboru odczytuje słowo, na którym aktualnie znajduje się kursor. 
Analogicznie po tekście mogą poruszać się osoby słabowidzące. Specjalnie dla nich, na ekranie aktywna treść, zdanie czy akapit podświetlane są kontrastowo w żółtym kolorze. Wielkość użytych czcionek mogą regulować gwiazdką na klawiaturze numerycznej. 
Oczywiście, niezależnie od obu klawiatur, osoby słabowidzące mogą skorzystać z dotykowego monitora, na którym wyświetlane są wszystkie informacje. 
Sposób prezentacji treści na ekranie automatu przygotowano na podstawie zaleceń WCAG 2. 0 (Web Content Accessibility Guidelines) oraz dodatkowych wymagań, będących wynikiem konsultacji z przedstawicielami Polskiego Związku Niewidomych. Ponadto, w celu łatwiejszej lokalizacji na panelu sterowania, przycisk startowy, uruchamiający Infomat-e, jest specjalnie podświetlany. 
 
Osoby głuche, niedosłyszące i głuchoniewidome 
 
Osoby niesłyszące często mają problemy ze zrozumieniem pisanego, skomplikowanego lub też specjalistycznego tekstu. Specjalnie dla nich treść informacji zawartych w Infomatach-e przygotowywana jest w taki sposób, by była jak najłatwiejsza do przyswojenia. Niezależnie od tego, przy pomocy translatora, tekst przekształcany jest na gramatykę języka migowego, tzw. system językowo-migowy i w tej postaci, za pośrednictwem animowanego awatara, wyświetlany w języku migowym na ekranie urządzenia. 
Moduł tłumaczący treści w języku polskim na system językowo-migowy jest innowacją na skalę światową. Powstał w Instytucie Informatyki Wydziału Automatyki, Elektroniki i Informatyki Politechniki Śląskiej. Do jego stworzenia wykorzystano wcześniejsze doświadczenia Instytutu, zdobyte podczas tworzenia systemu Thetos, tłumaczącego teksty w języku polskim na język migowy. 
Osoby niedosłyszące lub głuchoniewidome mogą dodatkowo skorzystać z pętli indukcyjnej, zamontowanej w słuchawce urządzenia. 
Oprócz sposobności zapoznania się z treścią Infomatu-e, automat umożliwia przeprowadzenie wewnętrznego połączenia telefonicznego w obrębie obiektu, w którym się znajduje. Pozwala to m.in. osobie niedosłyszącej na odbycie dialogu z pracownikiem danego obiektu w sposób komfortowy i bez ryzyka błędnego zrozumienia rozmówcy. 
 
Osoby z dysfunkcją narządu ruchu 
 
Inżynierowie Instytutu Technik Innowacyjnych EMAG przewidzieli także sytuację, gdy z Infomatu-e będzie chciała skorzystać osoba z niepełnosprawnością kończyn górnych. Urządzenie zostało wyposażone w czujnik ruchu, który po zbliżeniu się użytkownika, samoczynnie uruchamia automat. 
W Infomacie-e zainstalowano oprogramowanie dostarczone przez warszawską firmę PrimeSpeech, które umożliwia sterowanie urządzeniem przy pomocy komend głosowych. Osoba niepełnosprawna, nie mogąc skorzystać z klawiatury lub ekranu dotykowego, może przeglądać zawartość automatu wypowiadając na głos polecenia, będące numerami porządkowymi poszczególnych pozycji menu lub też nazwy tych pozycji. 
Z uwagi na charakterystykę tego oprogramowania i odmienną akustykę każdego budynku, Infomat-e podczas umieszczania go w danej lokalizacji powinien być kalibrowany dla każdego obiektu indywidualnie. 
Dzięki odpowiedniej konstrukcji, pulpit z klawiaturą może zostać zamontowany przy infokiosku na regulowanej wysokości, co jest szczególnie pomocne dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich. 
 
Infokioski mogą zawierać treści charakterystyczne dla każdego obiektu, w którym zostały zainstalowane. Montowane są zawsze w pobliżu głównego wejścia do budynku. Testowane modele na okres wakacji zlokalizowano w dwóch urzędach miasta - w Katowicach przy ul. Młyńskiej 4 oraz w Chorzowie przy ul. Rynek 1. Z uwagi na organizację pracy urzędu w Katowicach, w którym poszczególne departamenty mieszczą się w różnych budynkach, infokiosk zawiera także informacje o sposobie dotarcia do danych placówek. 
Istnieje możliwość połączenia w przyszłości Infomatu-e z rozkładem jazdy komunikacji publicznej. 
Obecnie trwają prace nad przystosowaniem Infomatów-e dla Biblioteki Śląskiej oraz Międzynarodowego Portu Lotniczego w Pyrzowicach. Ten ostatni może zostać w przyszłości zintegrowany z rozkładem lotów. 
Projekt jest cały czas rozwijany. Kolejnym elementem, mającym uczynić Infomat-e bardziej uniwersalnym, jest wyposażenie urządzenia w łączność bezprzewodową Bluetooth. Zastosowanie tej technologii umożliwi użytkownikom bezpośrednie korzystanie z infokiosków przy pomocy własnych aparatów telefonicznych. 
W Instytucie Technik Innowacyjnych EMAG testowana jest aplikacja instalowana w telefonach komórkowych, która, wykorzystując połączenie Bluetooth, będzie wchodziła w interakcję z Infomatem-e. 
Obecna wersja programu została napisana w języku Java i testowana jest na telefonach z systemem Symbian, ale w planach znalazł się także projekt aplikacji na aparaty z Androidem, a w dalszej przyszłości na urządzenia iOS firmy Apple. 
Docelowo pojawią się jeszcze dwie drogi komunikowania się z Infomatami-e. Pierwszą będzie stanowiła przeglądarka internetowa, która wyświetli identyczną zawartość, jak ta znajdująca się w danym infokiosku. Drugą będzie opcja wykorzystania komunikatorów internetowych. Obecnie system może współpracować z programem Gadu-Gadu oraz innymi komunikatorami, wykorzystującymi protokół Jabber. 
Kolejnym opracowywanym udogodnieniem Infomatu-e jest możliwość dodania użytkownika do listy osób oczekujących na obsługę, a później głosowe oznajmianie wyświetlanego numeru petenta w coraz bardziej popularnych systemach kolejkowych na pocztach, w bankach i urzędach. Dotychczas usługa ta była niedostępna dla osób z dysfunkcją wzroku. 
System Infomatu-e przygotowany został w taki sposób, aby dał się łatwo przetłumaczyć na inne języki. Jedynym problemem z pełnym przeniesieniem tego rozwiązania na zagraniczne rynki jest brak odpowiedniego, analogicznego do polskiego, translatora na język migowy. 
 
Projekt badawczo-rozwojowy, którego efektem jest powstanie Infomatu-e został sfinansowany przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach konkursu na projekty badawczo-rozwojowe. Część prac związana z powstaniem systemu dialogowego eSay, komponentu programowego systemu Infomat-e, finansowana była ze środków własnych Instytutu Technik Innowacyjnych EMAG. 
Projekt został zapoczątkowany w sierpniu 2009 r., a jego zwieńczeniem było seminarium, odbywające się 21 września 2011 r. w siedzibie EMAG. W trakcie seminarium została zaprezentowana pełna wersja Infomatu-e, wyposażona już we wszystkie, w chwili opracowywania niniejszego artykułu jeszcze testowane, rozwiązania. 
Cena Infomatu-e wraz z infokioskiem wahać się będzie, w zależności od jego konfiguracji i konstrukcji, od 7 do 20 tysięcy zł. 
Jeśli jakaś placówka posiada już swój infokiosk, wyposażenie go w panel sterowania i oprogramowanie Infomatu-e wahać się będzie między 5 a 15 tysięcy zł. 
 
 *** 
 
Piotr Witek urodził się w 1979 roku. Wzrok stracił mając piętnaście lat. Z wykształcenia i zamiłowania jest masażystą i terapeutą manualnym. Ukończył studia na wydziale Promocji Zdrowia i obecnie pracuje w Fundacji Instytut Rozwoju Regionalnego. 
Po utracie wzroku, nie chcąc zaakceptować własnych, fizycznych ograniczeń, nieustannie wyszukuje i promuje w środowisku osób niewidomych nowatorskie rozwiązania technologiczne mogące usprawnić funkcjonowanie z dysfunkcją wzroku. 
 
aaa 
2.4. Przestrzeń nieoczywista 
Beata Rędziak 
 
Źródło: Integracja biuletyn 
 Data opublikowania: 2011-11-30 
 
Błyszcząca podłoga, szklane drzwi, wystająca czasza budki telefonicznej, nisko zwisające gałęzie w parku - kto z nas zastanawia się nad takimi drobiazgami? Nie myśli o nich być może wiele osób widzących, ale w jakimś stopniu doświadcza ich w codzienności 64 tys. osób z dysfunkcją wzroku. Dla nich to realne zagrożenie. 
- Znaleźliśmy w Internecie dane GUS o stanie ludzkości w 2009 r., które podają, że w Polsce jest 1, 8 mln osób z uszkodzeniem wzroku. Zaskoczyła nas ta liczba. Rozbieżności z danymi, które my posiadamy, być może tłumaczy fakt, że nie mamy w rejestrach osób z lekkim stopniem dysfunkcji wzroku - mówiła na konferencji "Żyj bezpieczniej" Elżbieta Oleksiak, kierownik Centrum Rehabilitacji Instytutu Tyflologicznego PZN. 
O najważniejszych elementach architektury dla wszystkich, z uwzględnieniem potrzeb osób z dysfunkcją wzroku, mówiła Agnieszka Fabisiak z Centrum Rehabilitacji Instytutu Tyflologicznego PZN. 
Oświetlenie, jeśli nie może być naturalne, najlepiej by było jarzeniowe, gdyż nie daje cienia. Osoba słabowidząca potrzebuje ok. 20 min., by dostosować się do zmiany światła w otoczeniu. Błyszcząca podłoga, lustro, szklany blat stołu czy szklane drzwi, rażące światło - to elementy, które utrudniają osobie z dysfunkcją wzroku przebywanie w pomieszczeniu - podkreślała Fabisiak. Istotny element otoczenia osób z zaburzeniami widzenia to kolor. Najlepszy, bowiem najlepiej dostrzegany przez osoby słabowidzące, jest żółty. Urządzając pomieszczenie, warto zwracać uwagę na kontrast pomiędzy jasnym i ciemnym kolorem. Napisy powinny być wykonane w dobrze widocznych, matowych barwach i umieszczone na wysokości 1, 4-1, 7 m. 
Z kolei oznaczenia dotykowe muszą być na takiej wysokości, by faktycznie można było z nich skorzystać. Podczas spotkania podano przykład nowo otwierającego się centrum handlowego, które zgłosiło do jednej z organizacji pomysł, by nad wejściem do budynku umieścić swoją nazwę zapisaną w alfabecie Braille'a. Idea szczytna, jednak bezużyteczna, biorąc pod uwagę, że brajl jest pismem dotykowym. 
To tylko niektóre z przyjaznych rozwiązań wewnątrz pomieszczeń. Jeszcze więcej można ich wyliczać jeśli chodzi o ulice, chodniki, parki, komunikację miejską. Lista może nie mieć końca. 
Krzysztof Kaperczak z Instytutu Badawczego Dróg i Mostów zachęca, by zgłaszać uwagi, robić zdjęcia, głośno mówić o swoich potrzebach. - Im mniej chodzicie po ulicach, tym my mamy trudniej w urzędach zbyt mało jest wówczas argumentów za tym, by tę przestrzeń zmieniać na lepsze - przekonywał Kaperczak. Sam porusza się na wózku, więc czuje się jak najbardziej uprawniony, by mówić o pewnych kompromisach w dostosowaniu przestrzeni dla osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności. - Na przykład guziki na peronach metra dla wózkowicza są niewygodne, bo wózek się trzęsie, ale dla osób niewidomych są nawet na wagę życia - mówił Kaperczak. 
Polski Związek Niewidomych opublikował broszurę pt: "Osoby niewidome i słabowidzące w przestrzeni publicznej - zalecenia, przepisy, dobre praktyki", gdzie można znaleźć szczegółowe rozwiązania i dobre przykłady przyjaznego zagospodarowywania przestrzeni. 
 
aaa 
2.5. W łódzkiej komunikacji miejskiej 
 
Źródło: www.transinfo.pl 
 
Po łódzkich ulicach zaczęły jeździć kolejne nowe autobusy w ilości 45 sztuk, które zostały fabrycznie wyposażone w dwa kanały informacji głosowej. Kanał wewnętrzny automatycznie informuje głosowo pasażerów o kolejnych przystankach, a na elektronicznych tablicach wewnętrznych, wyświetlane są, m.in.: nazwy przystanków dla osób głuchoniemych, oraz niska podłoga bardzo wygodna dla osób starszych, a także tych którzy mają problemy z narządem ruchu. 
Zewnętrzny kanał informuje głosowo o numerze linii i kierunku jazdy, który jest uruchamiany osobistym tzw. pilotem przez osobę niewidomą lub niedowidzącą. 
System uruchamiania zewnętrznej informacji głosowej, firmy R&G Mielec, jest wspaniałym rozwiązaniem. Jeśli z różnych przyczyn nie usłyszymy informacji o numerze linii, zawsze możemy zażądać, poprzez użycie "pilota", ponownego wygłoszenia informacji. 
Jeszcze jeden taki zakup i 95% autobusów będzie w pełni przyjaznych osobom niepełnosprawnym. Pozostałe 5%, to "Ikarusy", które muszą zostać dla pewnej części "elity" kibiców sportowych. 
W tym miejscu wielkie uznanie dla władz MPK, które wychodzą z założenia "jak się dba, tak się ma". 
Początek pojawienia się informacji głosowej wewnętrznej w pojazdach komunikacji miejskiej to 1995 rok, a pierwsze testy z kanałem zewnętrznym rozpoczęły się w 2003 roku. Obecnie dwa kanały informacji głosowej posiadają 104 składy tramwajowe i 316 autobusów. 
Jest jeszcze druga część standardu, wielkie podziękowania dla wszystkich, biorących udział w przedsięwzięciu, ponieważ na przestrzeni tych lat, mimo zmiany wielokrotnej przedstawicieli Władz: Urzędu Miasta, Zarządu Dróg i Transportu, oraz Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacji, zachowano ciągłość we wdrażaniu systemu w informacji głosowej pojazdach komunikacji. 
Wyjątkowo optymistycznym akcentem jest również zaangażowanie kierowców i motorniczych, aby system informacji głosowej działał poprawnie. Znacząca część prowadzących już wie, że informacja głosowa nie jest irytującym gadżetem, tylko niezbędnym udogodnieniem dla pewnej części pasażerów, w znaczącym stopniu podnoszącym komfort korzystania z usług MPK-Łódź Spółka z o.o. 
 
aaa 
3. ROZMOWA MIESIĄCA 
Z Alicją Nyziak rozmawia Stanisław Kotowski (cz. 3) 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
S.K. - Wiele już wiemy o Pani, ale przecież nie wszystko. Spotykaliśmy się przez dwa ostatnie miesiące. Dzisiaj zakończymy naszą rozmowę. 
Jak już wspomniałem, publikuje Pani artykuły na łamach prasy środowiskowej. Czy może również w innych publikatorach? 
 
A.N. - Większość moich publikacji ukazuje się w periodykach środowiskowych. Ponieważ jednak pisanie artykułów, felietonów nie jest moim jedynym zajęciem, więc także specjalnie nie szukałam do tej pory innych możliwości. Był czas, że miałam zakusy na współpracę z lokalnymi dziennikami, ale szybko przekonałam się, że to dość hermetyczne środowisko. 
 
S.K. - Co jeszcze Panią interesuje, czym się Pani zajmuje, co lubi robić? 
 
A.N. - Oj, Panie Stanisławie! Pasji i zainteresowań mam sporo, więc właśnie "wsadził" mnie Pan na jednego z moich ulubionych koników - uśmiech. Hm, spróbuję się jakoś ograniczyć, żeby nie zanudzić Czytelników i Pana. Może zacznę od pasji, która towarzyszy mi od zawsze. Jak tylko sięgam pamięcią lubiłam czytać książki. W latach szkolnych, gdy rodzice gonili do spania, bo rano do szkoły, czytałam książkę schowaną pod kołdrę, przyświecając sobie latarką. Gdy zaczęły się problemy ze wzrokiem, jak długo się dało czytałam stosując przeróżne środki pomocnicze. Potem nastała ciemność i skończyło się czytanie książek. Dopiero, gdy przypadkowo dowiedziałam się o istnieniu BC PZN, natychmiast się do niej zapisałam i ponownie znalazłam się w książkowym raju. Po prostu pochłaniałam wszystko, co tylko otrzymałam. Dziś sięgam po książkę z wyboru, w tamtym okresie była ratunkiem - wypełniała pustkę i samotność. 
Lubię także poznawać ludzi i ich poglądy. Człowiek sam w sobie naprawdę jest fascynujący. Proszę pomyśleć, patrzymy na to samo jabłko, a każdy z nas zwróci uwagę na coś innego. Zresztą, to właśnie ta różnorodność w poglądach, upodobaniach, smakach sprawia, że świat jest taki ciekawy i kolorowy. Dlatego chętnie słucham, gdy ktoś opowiada o różnicach kulturowych, jakie nas dzielą, o egzotyce dalekich miejsc, do których raczej nie pojadę, o tradycjach, religiach, historii, wierzeniach itd. Dzięki tym opowieściom lepiej poznaję własny kraj oraz inne regiony świata. Z drugiej strony nabieram ochoty, aby wyruszyć w podróż i wyrobić sobie własne, subiektywne zdanie na dany temat. 
Bardzo lubię tańczyć i jeśli tylko mam możliwość, to chętnie wiruję w tańcu wcale niekoniecznie z partnerem. Czasami, gdy zaczyna mi brakować pozytywnej energii, włączam płytę i słucham dynamicznych dźwięków, a następnie zaczynam tańczyć z własnymi emocjami. W ten sposób staram się rozładować nagromadzone negatywne doświadczenia, frustracje, rozproszyć obawy i lęki. Taniec, to także gracja i pewna lekkość w ruchach, o czym w codziennym zabieganiu często zapominam. 
Jestem świadoma, że moja postawa, od kiedy straciłam wzrok, uległa pewnej zmianie, taniec uświadamia mi również coś bardzo istotnego, mianowicie, że jestem kruchą kobietą! Tanecznym krokiem przejdę do kuchni, do której zaglądam codziennie. Od razu przyznaję, że nie mam aspiracji na mistrza patelni czy garnka, ale pichcić lubię. Z wielką przyjemnością przygotowuję potrawy z nowych przepisów, co chwilami wśród najbliższych wywołuje lekki popłoch. W tym momencie kłaniają się upodobania smakowe, a ja lubię oryginalne smaki. Może dlatego nie przeszkadza mi połączenie winogrona, migdałów, kurczaka z rożna, natki z pietruszki plus majonez. Oto przepis na jedną z moich ulubionych sałatek - oj, już mi się oczy śmieją, mniam, mniam - uśmiech. 
Oczywiście, opanowanie działań kuchennych zajęło mi trochę czasu, pewne czynności odrobinę zmodyfikowałam na własne potrzeby i teraz jest dobrze. Generalnie, gdy zabieram się do działania wolę pozostać w kuchni sama, ale zauważyłam, że moja mama czy bratowa także nie lubią towarzystwa w kuchni. Zdaje się, że kierują nami trochę inne powody, a może tak mamy rodzinnie, choć bratowa to przecież "napływek" - uśmiech. 
Muszę przyznać, że chętnie sięgam po przepisy na różnorodne nalewki, kremy i inne trunki rozweselające. Gdy na działkach gości wielobarwna jesień, ja zbieram np. owoce pigwowca i zaczynam działania nalewkowe. 
 
S.K. - I wszystko tak się Pani udaje? 
 
A.N. - Oczywiście, że nie. Na koncie mam różnorodne kuchenno-kulinarne wpadki. Długo nie zapomnę mojego debiutu w kwestii zimowej zapobiegliwości w postaci dżemu z owoców aronii. Muszę przyznać, że proporcje mi się trochę pokręciły i wysmażyłam konfiturę trudną do przełknięcia. Smak tego "rarytasu" był koszmarnie słodko-cierpki, a kolorek wyszedł granatowy. Odważnego do konsumpcji brakło, więc całość poszła na zmarnowanie. Jednak najbardziej sobie cenię moją, szarą codzienność, która uświadamia mi proporcję między upływającym czasem, a tym, co udało mi się wypracować. 
 
 S.K. - Czy to już wszystko, co Pani lubi? 
 
A.N. - Nie, nie wszystko. Lubię się uśmiechać, jeśli czas pozwala spacerować ulicami miasta i słuchać jakie zachodzą w nim zmiany. Zupełnie inaczej pracuje moja wyobraźnia w miejscach, które pamiętam z okresu, gdy jeszcze widziałam, a zupełnie inaczej w miejscach, które poznaję dzięki opisowi przewodnika. Do dziś dnia posiadam albumy ze znaczkami, kiedyś często je wyciągałam i oglądałam barwne kolekcje motyli, trójkątne serie ze sportowcami - no i okazuje się, że nadal tkwią w mojej podświadomości - uśmiech. 
 
S.K. - Czy angażuje się Pani w jakąś działalność społeczną? 
 
A.N. - Był czas, gdy sekretarzowałam w sieradzkim Oddziale Polskiego Towarzystwa Stwardnienia Rozsianego, działałam w kole PZN i... Doszłam do wniosku, że taka forma działania nie dla mnie. Zdaje się, że moje priorytety w odniesieniu do zadań, jakie powinny podejmować tego rodzaju organizacje są utopijne, a ponieważ na budowanie szklanych domów brakuje mi siły, więc poszukałam innej formy samorealizacji. Prawda bowiem jest taka, że pomagając innym pomagam także sobie! 
Od ponad roku na wielu płaszczyznach współpracuję z Mazowieckim Stowarzyszeniem Pracy dla Niepełnosprawnych "De Facto". Priorytetem w "De Facto" jest prowadzenie e-Kiosku z prasą dla niewidomych i słabowidzących, to jednak nie jedyne działania tego stowarzyszenia. Często można mnie spotkać w serwisie "Napisz do nas" oraz w innych zadaniach, realizowanych przez Stowarzyszenie. 
Swoista forma współpracy wytworzyła się także między mną, a moim stałym lekarzem okulistą. Pani doktor prowadzi gabinet w gminnej miejscowości, jej pacjenci to często osoby mieszkające w malutkich wioskach, gdzieś na rubieżach powiatu. Gdy pojawia się pacjent, który traci wzrok i potrzebna jest mu inna pomoc, niż operacja lub silne okulary, lekarka kontaktuje się ze mną i pyta, czy dziś też pomogę? Pomagam, bo doskonale pamiętam własne zagubienie i rozpacz, gdy traciłam wzrok. Decyzja jednak pozostaje w rękach danej osoby i bywa różna. Czasami ktoś tak bardzo obawia się ciemności, że nie chce się nawet spotkać z niewidomą, czasami ktoś się pojawia, ale oczekuje, że podam mu gotową receptę na życie. A ja takiej recepty nie posiadam, mogę jedynie pomóc trafić tam, gdzie uzyska fachową pomoc lub skorzysta z dofinansowania na zakup specjalistycznego sprzętu. 
Biorę także udział w różnych spotkaniach typu: "Cała Polska czyta dzieciom". Czytałam maluchom bajki w brajlu, zaskoczyło mnie ich ogromne zainteresowanie. Otoczyły mnie ścisłym kręgiem i w zdumieniu patrzyły na ten galimatias kropek, z którego ja wyczarowywałam tekst. Były też ciekawe, jak naprawdę wygląda brajl. Myślały, że pismo brajla będzie przedstawiało wypukłe litery czarnodrukowe. To spotkanie i wiele innych uświadomiło mi, że jeszcze wiele jest do zrobienia! 
 
S.K. - Jak ocenia Pani działalność PZN-u i innych organizacji działających na rzecz osób niewidomych? Czy ich działalność wymaga przebudowy, zmian, dostosowania do nowych zadań itp.? Jakie ma Pani propozycje w tym zakresie? 
 
A.N. - To bardzo trudne pytanie. Moja ocena byłaby bardzo subiektywna i niepełna, bo byłaby oceną wybiórczą, gdyż nie orientuję się dokładnie w działaniach podejmowanych przez różne organizacje, stowarzyszenia działające na rzecz osób niewidomych. Obawiam się również, o czym już wspomniałam, że dostrzegam inne priorytety, niż te, z którymi zetknęłam się działając w kole PZN. Uważam, że najpierw należy się zająć kompleksową rehabilitacją, przygotowaniem niewidomego do samodzielnego życia, do pracy, a dopiero, gdy starczy środków można myśleć o wycieczkach, zabawach, biesiadach i "uroczych" spotkaniach integracyjnych. 
Warto również pamiętać, że innej formy rehabilitacji potrzebuje osoba słabowidząca, a innej niewidoma. Przykro o tym mówić, ale spora część osób słabowidzących, zwłaszcza w wieku starszym, traktuje pobyt na turnusie rehabilitacji podstawowej, jako darmowe wczasy. Natomiast dla osoby nowo ociemniałej dwa tygodnie, to zbyt mało, aby odnaleźć się w nowej sytuacji. Moim zdaniem potrzebna jest indywidualna, kompleksowa rehabilitacja w miejscu zamieszkania. Przecież każdy ma inne możliwości, inne oczekiwania i potrzeby. 
Uważam również, że ważnym zadaniem dla organizacji działających na rzecz osób niewidomych i słabowidzących jest edukacja widzących dzieci. Warto zwrócić uwagę, że dorośli bardzo często nie wiedzą, jak mają reagować na pytania dziecka, gdy ono widzi niewidomego z białą laską. Kilka dni temu przytrafiła mi się następująca sytuacja. Ulicą szła matka z 3-4-letnią córeczką, dziewczynkę zainteresowało, co mam w dłoni, więc głośno zapytała - mamusiu, co ta pani niesie w ręce? Po chwili ciszy, usłyszałam odpowiedź mamy - patyk. Muszę przyznać, że ta odpowiedź mocno mnie zaskoczyła. Zadałam sobie pytanie, czy matka naprawdę nie wiedziała, że trzymam w ręce białą laskę, czy też nie wiedziała, jak ma się zachować w obecności niewidomej? Warto pamiętać, że dzieci przejmują wzorce od dorosłych. A ci bardzo często w kontakcie z niewidomym czują zażenowanie, bezradność, a nawet zabobonny lęk wynikający z przeświadczenia, że kontakt z niewidomym może mieć wpływ na ich widzenie. Doskonale wiem, że takie zachowania są irracjonalne, ale problem w tym, że o tym trzeba przekonać społeczeństwo, którego stanowimy mniejszość. Plakaty, ulotki, reklamy w stylu: "Niewidomi zdolni do pracy" mogą być pomocne w tych działaniach, ale potrzebny jest "żywy" kontakt niewidomych z uczniami szkół masowych, bo za kilkanaście lat właśnie te dzieci będą wzorcem dla własnych pociech. 
Kolejne istotne zadanie, to "przypominanie" administracji państwowej, że niewidomi żyją w Polsce. W tej materii również bardzo wiele jest do zrobienia: 
- galimatias w sygnalizacji dźwiękowej na przejściach dla pieszych, 
- pełna dowolność wysokości i miejsca instalacji włączników zielonej fali, 
- skoro niweluje się dla wózkowiczów krawężniki, to trzeba uświadomić urzędnikom znaczenie i konieczność ułożenia przed przejściami dla pieszych "pasa z krągłymi wypukłościami", 
- obowiązkowe włączanie przez kierowców autobusów i tramwajów informacji głosowej o przystankach itd. 
 
S.K. - Wcale niełatwe zadania stawia Pani przed PZN-em i innymi stowarzyszeniami działającymi w naszym środowisku. 
 
A.N. - Tak, bo warto pamiętać, że organizacja zawsze ma większą siłę przebicia, niż pojedyncze jednostki - doświadczyłam tego na własnej skórze - uśmiech. 
Społeczeństwo, a szczególnie urzędnicy wymagają uświadomienia w kwestiach, które dla niewidomych są oczywiste. Trzeba więc cierpliwie uświadamiać, że np. komunikaty głosowe w autobusach czy tramwajach, to nie fanaberia tylko ważna informacja dla niewidomego. Oczywiście zakładam, że mamy życzliwych współpasażerów, ale skoro nie muszę pytać, jaki będzie kolejny przystanek, to jestem za tą odrobiną niezależności, która powinna być standardem. 
Na ten temat można długo dyskutować i ustalać priorytety. Myślę, że każda organizacja ma własne cele, które wytrwale stara się realizować. Jeśli przy tym słucha wspierających i konstruktywnych głosów członków, to ma duże szanse na sukcesy! Smuci jedynie brak współpracy między organizacjami działającymi na rzecz tej samej grupy osób. Zdaję sobie sprawę, że każdy pragnie jak najwięcej skubnąć z woreczka dotacji i dofinansowań, ale takie działanie w konsekwencji zmniejsza możliwości realizacji zadań, które często są bardzo podobne. 
Uważam, że rady i opinie mają sens, gdy człowiek działa w danych strukturach i jest zorientowany, jak przedstawia się sytuacja. Dlatego wyraziłam jedynie własne spostrzeżenia z życia wzięte. 
 
S.K. - Na koniec proszę nam powiedzieć, jakie są Pani plany na przyszłość, jakie dążenia, jakie pragnienia. 
 
A.N. - Wydaje mi się, że już wiem, w jakim kierunku podążam. Dziś nie chciałabym o tym mówić, gdyż życie wielokrotnie pokazało mi, jaka jestem malutka. Jeśli uda mi się spełnić moje zamierzenia, mogę obiecać, że o tym poinformuję, a wtedy, jeśli Pan zechce wrócimy do tego tematu. Wytyczam sobie małe cele i staram się je realizować, biorąc poprawkę na własne siły i możliwości. 
Pragnienia i marzenia! O kurcze mam ich sporo i są bardzo różne. Spełnienie wielu z nich w dużej mierze jest zależne od mojej wytrwałości i uporu w dążeniu do celu, a także czasami odrobiny przysłowiowego szczęścia. 
Tak było, gdy marzyłam o lataniu samolotem. To marzenie spełnił producent programu, którego byłam gościem. Historia jest długa, więc nie będę jej opowiadała. Powiem tylko tyle, że oczekiwano niewidomej kobiety, która będzie lała łzy rozpaczy, bo straciła wzrok, a tu totalne zaskoczenie. W reżyserce nie byłam, ale podobno podczas nagrywania chwilami pokładali się ze śmiechu. Oj, działo się, działo. W trakcie programu padło pytanie o marzenia, o których opowiadałam kiedyś w programie Ewy Drzyzgi. Właśnie tam mówiłam o chęci klapnięcia za sterami samolotu i heja w górę. Hm, "paskudniki" z "Rozmów w toku" mnie wycięli, bo żadnej pikanterii do programu nie wniosłam, byli lepsi - uśmiech. Marzenie jednak pozostało i nagle spełniło się. Dwa tygodnie po nagraniu programu, zasiadłam jako drugi pilot w Cesnie 172 i poleciałam w stronę Słońca. 
Tak oto łut szczęścia pomógł mi spełnić jedno z moich marzeń, ale w życiu trzeba samemu wytrwale dążyć do realizacji pragnień i zamierzeń, to najpewniejsza droga do ich spełnienia. 
Na zakończenie chciałabym wszystkim Czytelnikom "Wiedzy i Myśli" życzyć, aby odkryli w sobie piękno, jakie zdumiewa kroplę deszczu, gdy błyszczy jak kryształ. 
 
S.K. - Dziękuję za interesującą rozmowę. Z pewnością nasi czytelnicy również ją tak ocenią. Pani doświadczenia i przemyślenia mają dużą wartość rehabilitacyjną. Każdy z nas może czegoś nauczyć się od Pani. Raz jeszcze dziękuję. 
Stanisław Kotowski 
 
 aaa 
4. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE 
 
aaa 
4.1. Spotkanie literackie w Tyflogalerii 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
W dniu 6 grudnia 2011 r. w Tyflogalerii odbyło się spotkanie literackie organizowane przez Bibliotekę Centralną PZN promujące kolejne wydanie książki Piotra Stanisława Króla pt. "Tętno miasta" (książka ukazała się w 2010 r., Wydawca Komograf, Ożarów Mazowiecki, ISBN 978-83-88924-76-7, stron: 268), tym razem w wersji: dźwiękowej oraz w brajlu. Wydanie książki było współfinansowane przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Samorząd Województwa Mazowieckiego. 
Wsłuchaj się i poczuj tętno miasta, głos Twojego serca... 
Strona internetowa autora: 
www.piotrstanislawkrol.pl 
Było to bardzo udane spotkanie, trwało wraz z poprzedzającym je półgodzinnym koncertem muzyki poważnej, trzy godziny. Uczestnicy mogli swobodnie wymienić poglądy w miłej atmosferze, luźnych, pełnych energii wypowiedziach. 
Książka od 8 grudnia 2011 r. jest dostępna w zbiorach Biblioteki Centralnej. 
Wersję dźwiękową w wykonaniu Sławomira Hollanda, który uczestniczył w spotkaniu i fantastycznie zaprezentował fragmenty "Tętna miasta" można już pobierać przez internet. 
W wersji brajlowskiej książka została wydana w trzech grubych tomach. 
W dniu 7 grudnia 2011 r. Piotr Stanisław Król wystąpił w Radiu Warszawa, gdzie przez pół godziny rozmawiał o "Tętnie miasta" i uroczystości przekazania do Biblioteki Centralnej wersji dźwiękowej i brajlowskiej. 
Książka Piotra Stanisława Króla nie dotyczy spraw naszego środowiska - poświęcona jest Warszawie w okresie ostatnich kilkudziesięciu lat, jej klimatowi, barwnym postaciom z wielu warstw społecznych (w tym z tzw. "półświatka") i postawom patriotycznym. Autor jest osobą słabowidzącą, dlatego jego sukcesy literackie są naszymi sukcesami. 
W lutowym wydaniu "Wiedzy i Myśli" zamieścimy: 
notkę biograficzną autora i wywiad z nim przeprowadzony przez Janinę Wielogurską, opublikowany w "Myśli Literackiej". Z wywiadu tego dowiedzą się Państwo o wielu sprawach dotyczących Pana Piotra, m.in. jego zaangażowaniu w działalność opozycyjną w minionym okresie. Naprawdę, jest to bardzo interesująca lektura. 
 
Obecnie, informując o spotkaniu w Tyflogalerii, serdecznie gratulujemy sukcesu koledze Piotrowi Stanisławowi Królowi i życzymy dalszych osiągnięć literackich oraz w działalności społecznej. Życzymy też dużo powodów do zadowolenia w życiu osobistym i rodzinnym. 
 Redakcja "Wiedzy i Myśli" 
 
 aaa 
4.2. Viva w e-Kiosku 
 
 Źródło: Informacja Stowarzyszenia "De Facto" 
 Data opublikowania: 2011-12-15 
 
 Szanowni Państwo, Drodzy Czytelnicy Kiosku z prasą dla niewidomych, Mazowieckie Stowarzyszenie Pracy dla Niepełnosprawnych "De Facto", informuje o wprowadzeniu do oferty Kiosku nowego czasopisma: 
Viva! to ekskluzywny dwutygodnik o znanych ludziach. Pojawił się na polskim rynku w 1997 roku i wydawany jest nakładem wydawnictwa Edipresse Group. 
Pierwsza edycja magazynu powstała w Polsce, później w 1999 roku zaistniała w Rumunii, a w 2004 na Ukrainie. Na jesieni 2007 roku wystartowała również rosyjska edycja dwutygodnika Viva 
Magazyn Viva! w szczególny sposób łączy kulturę popularną z kulturą wysoką. Zagląda za kulisy najważniejszych wydarzeń i na bieżąco śledzi to, co dzieje się w świecie show-biznesu, kultury i polityki. Dwutygodnik Viva opowiada o życiu prywatnym, namiętnościach, pasjach i życiowych doświadczeniach znanych aktorów, artystów, polityków i ludzi sukcesu. 
W magazynie Vivať znaleźć można też: materiały dotyczące mody, urody i kuchni, a także horoskopy, sesje mody i alfabet towarzyski prezentujący zdjęcia i opisy najważniejszych przyjęć, pokazów mody i promocji w kraju i za granicą. Ostatnia strona czasopisma to felieton Jerzego Iwaszkiewicza, czyli autorski komentarz do bieżących wydarzeń towarzyskich. 
Osoby zainteresowane prenumeratą powyższego czasopisma proszę o przesłanie zamówienia na adres poczty elektronicznej: biuro@defacto. org. pl 
 Administrator Kiosku 
Monika Lessnau 
 
 aaa 
4.3. "Spójrz oczami niewidomych" - Święto Białej Laski w SOSW 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
24 listopada 2011 r. na zaproszenie społeczności Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Słabo Widzących i Niewidomych im. Zofii Książek-Bregułowej odwiedzili placówkę wyjątkowi goście, wśród których byli przedstawiciele władz miejskich, Polskiego Związku Niewidomych, biur poselskich oraz sponsorzy i przyjaciele, którym bliskie są sprawy dzieci niewidomych i słabo widzących. Okazją do spotkania było obchodzone w Ośrodku od wielu lat - Święto Białej Laski. 
Witając gości dyrektor Violetta Trzcina powiedziała: "Obecny Ośrodek od wielu lat jest otwarty dla wszystkich, którym dysfunkcja wzroku nie pozwala na naukę w szkołach masowych, a każdy kto tu zawita, spotka dzieci z różnych miast województwa śląskiego, dla których jest to drugi dom, gdzie znajdują serce, cierpliwość i przyjaźń". Nie zabrakło też słów o nowym kompleksie szkolnym, który już niedługo zostanie przekazany uczniom i tym samym spełnią się marzenia o placówce na miarę europejską. Odczytano również list Patronki Ośrodka, która nie mogła osobiście uczestniczyć w uroczystości. Zofia Książek-Bregułowa życzyła wszystkim, aby za jej przykładem nigdy nie przestawali walczyć o spełnienie marzeń i zmieniali stereotypy postrzegania człowieka z białą laską. 
Nie zabrakło też podziękowań i odznaczeń Polskiego Związku Niewidomych, a otrzymali je obecni na uroczystości goście, którym bliskie są problemy dzieci i robią wiele, aby zminimalizować dyskryminację osób z dysfunkcją wzroku w społeczeństwie. Wśród odznaczonych był również Prezydent Zbigniew Podraza będący inicjatorem i gorącym orędownikiem powstania w naszym mieście nowego Ośrodka - inwestycji tak bardzo potrzebnej niepełnosprawnym dzieciom. 
"Dobro serca jest tym, czym ciepło słońca" - wraz z taką dedykacją uczniowie wręczali przyznawane przez siebie odznaki i statuetki "Przyjaciela Ośrodka" sprawiając zebranym ogromną radość. 
Uświetniające spotkanie widowisko artystyczne było dla gości formą lekcji, gdyż mieli okazję wysłuchać fragmentów prac literackich, wierszy i tekstów uczniów, zobaczyć, że uczniowie niewidomi potrafią jak ich wzrokowo sprawni rówieśnicy tańczyć, bawić się i cieszyć światem. 
Szczególną niespodziankę sprawił kapitan jachtu "Zawisza Czarny" - Janusz Zbierajewski, który przyjechał, aby z rąk uczestników projektu "Zobaczyć Morze" odebrać podziękowania za wspaniałe wakacje i niezapomniane przeżycia. "Jestem wariatem, co niewidomym pokazuje morze"- powiedział o sobie kapitan i obiecał, że niewidomi uczniowie będą mogli w przyszłości pokonać ocean, a nie tylko nasz Bałtyk. 
Dla gości przygotowano też spotkanie w "Tajemniczym ogrodzie", gdzie zioła, mocno pachnące owoce i aromatyczne napoje pozwoliły na rozpoznawanie smaków oraz zapachów wprowadzając tym samym obecnych do świata ludzi niewidomych i słabo widzących. Można było również zapoznać się ze zgromadzonymi na specjalnych stoiskach pomocami dydaktycznymi, grami i zabawkami, które w codziennej pracy są wykorzystywane przez pedagogów. 
Wszyscy, którzy mieli okazję w tym dniu przebywać w Ośrodku i spotkać się z jego społecznością byli pod dużym wrażeniem i wyrażali podziw oraz uznanie tym, którzy pokazali im świat ludzi niewidomych. 
 
aaa 
4.4. III Ogólnopolski Integracyjny Konkurs Recytatorski 
Poezja Czesława Miłosza w SOSW 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Po raz trzeci w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym dla Dzieci Słabo Widzących i Niewidomych im. Z. Książek-Bregułowej odbył się 30 listopada Ogólnopolski Integracyjny Konkurs Recytatorski w 100 rocznicę urodzin Czesława Miłosza. Spotkanie uczniów szkół podstawowych i gimnazjalnych Śląska oraz Zagłębia było okazją do przypomnienia sylwetki Noblisty i jego dorobku literackiego. Witając 22 uczestników konkursowych zmagań, dyrektor Violetta Trzcina przypomniała światowej sławy twórcę, którego dzieła stanowią znamienną część dziedzictwa światowego i życzyła młodym recytatorom spełnienia artystycznych marzeń. Wśród jurorów zasiadł wieloletni przyjaciel szkoły, wokalista i laureat wielu muzycznych festiwali - Łukasz Baruch. Parkowa ławeczka i wszechobecna kolorowa jesień stanowiły wyjątkową scenografię, a muzyka fortepianowa i dialog opracowany na podstawie "Traktatu o kolorach" Czesława Miłosza wprowadziły wszystkich w pogodny i uroczysty nastrój. Interpretacje tekstów były przygotowane bardzo ciekawie i tworzyły niepowtarzalny klimat uroczystości. 
Poza konkursem uczniowie VI LO przy Ośrodku zaprezentowali prace, które zostały nagrodzone na tegorocznym konkursie literackim zorganizowanym przez II LO im. Stefana Żeromskiego pod patronatem Kuratorium Oświaty - "Moje czytanie Miłosza". Były to: prezentacja multimedialna i praca literacka. 
W konkursie recytatorskim w kategorii szkół podstawowych: 
- pierwsze miejsce zajęła uczennica z SOSW w Częstochowie za interpretację wiersza "Droga", 
- drugie uczeń SOSW dla Dzieci Słabo Widzących i Niewidomych im. Z. Książek-Bregułowej w Dąbrowie Górniczej za prezentację wiersza "Do polityka", 
- trzecią nagrodę otrzymała uczennica Zespołu Szkół Specjalnych nr 6 w Dąbrowie Górniczej za wykonanie tekstu "Nadzieja". 
W kategorii szkół gimnazjalnych jurorzy przyznali: 
- pierwsze miejsce uczennicy Zespołu Szkół w Częstochowie za interpretację "Piosenki o końcu świata". 
Wykonanie tego samego tekstu przez uczennicę Zespołu Szkół Specjalnych w Czeladzi zyskało uznanie jury i drugie miejsce, a trzecie nagrody przypadły uczniom bytomskiego Zespołu Szkół Specjalnych. 

 
 
 aaa 
4.5. Idole 2011 
Opracowała Bożena Klonek 
 
Źródło: Opracowanie własne "WiM", na podstawie dokumentów VIII edycji konferencji Reha For The Blind In Poland 
 
Na wyżej wymienionej konferencji w dniu 1 grudnia 2011 r. tytuły Idola 2011 i statuetki otrzymali: 
 
a) W kategorii "Idol środowiska niewidomych i słabowidzących" idolami zostali: 
Rafał Charłampowicz, Barbara Planta i Elżbieta Oleksiak. Są to wyróżnienia równorzędne, a podana kolejność wynika z układu alfabetycznego. 
 
b) Idolem specjalnym została Joanna Staręga-Piasek. 
c) W kategorii "Przedstawiciel mediów 2011 tytuł Idola przyznano "Radiu dla Ciebie". 
d) W kategorii Placówka oświatowa 2011 tytuł Idola przyznano krakowskiej Akademii Górniczo-Hutniczej. 
e) W kategorii Firma przyjazna niewidomym 2011 Idolem została firma Migraf. 
f) Trochę skomplikowana sytuacja powstała z wyborem Idola w kategorii Produkt dla niewidomych. W głosowaniu wygrała firma Altix za prace tyflograficzne. Firma jednak zrzekła się tego tytułu, gdyż już Altix wcześniej otrzymał ten tytuł i Statuetkę. W związku z tym, tytuł Idola otrzymała firma Olympus za dyktafony. 
 g) W kategorii Produkt dla niedowidzących tytuł Idola przyznano firmie Opteleca compact+5HD za mały powiększalnik. 
h) W kategorii Firma działająca dla ogółu obywateli, która specjalnie podoba się niewidomym - Idolem zostało Centrum Nauki Kopernik. 
Nagrodę tę przyznaje Fundacja "Szansa dla niewidomych" bez głosowania. Pozostałe zostały przyznane w drodze głosowania przez Kapitułę. 
 
Informacje o osobach wyróżnionych zostały przedrukowane z "Biuletynu przedkonferencyjnego 2011" 
 
 Rafał Charłampowicz 
 
Rafał Charłampowicz jest pracownikiem Biblioteki Głównej Uniwersytetu Gdańskiego. Jest osobą niewidomą, z którą ja jako osoba widząca od kilku lat współpracuję i poznałem jego zaangażowanie na rzecz środowiska osób niewidomych i propagowania integracji między widzącymi i niewidomymi. Współpracuję z nim przy organizacji warsztatów studenckich "Miasta bez Barier" realizowanych na Wydziale Architektury Politechniki Gdańskiej. Ta współpraca wzbogaca warsztaty, w których uczestniczą studenci architektury, dla których jest to czasami pierwszy kontakt z osobą niewidomą. 
Pan Rafał Charłampowicz ma ogromną wiedzę z zakresu możliwości wykorzystania sprzętu elektronicznego do orientacji przestrzennej. Swoją wiedzą w tym zakresie wspiera bezpośrednio innych niewidomych, ale również propaguje na szerszym forum rozwiązania technologiczne dedykowane osobom niewidomym i słabowidzącym. Bierze udział w wielu przedsięwzięciach, których celem jest tworzenie przyjaznego otoczenia dla osób niewidomych, m.in. poprzez uczestniczenie w badaniach naukowych prowadzone na uczelniach wyższych. Jego społeczne zaangażowanie na rzecz wprowadzenia w Gdańsku nagłośnienia pojazdów komunikacji miejskiej przynosi obecnie realne efekty. 
W kontaktach z Panem Rafałem cenię sobie jego bezpośredniość, która nie stwarza żadnej granicy pomiędzy światami osób widzących i niewidzących. Jeżeli można mówić w kategoriach Idola, to Rafał Charłampowicz może być nim dla wielu osób niewidomych i ociemniałych za to, że pomimo braku wzroku może samodzielnie funkcjonować i realizować przez siebie wytyczone cele. Myślę, że również osoby widzące doceniają jego zaangażowanie i wiedzę. Na pewno do tych osób ja się zaliczam, dlatego pozwalam zgłosić Rafała Charłampowicza do nagrody ustanowionej przez Fundację Szansa dla Niewidomych. 
 
Elżbieta Oleksiak 
 
Doświadczenie zawodowe: 
od 1975 do nadal - Polski Związek Niewidomych na różnych stanowiskach - referent do spraw organizacyjnych do 1980 r., starszy referent ds. tyflologicznych do 1981, instruktor ds. tyflologicznych do 1983, specjalista ds. tyflologicznych do 1987, kierownik działu tyflologicznego do 1998, kierownik działu rehabilitacji od 1 sierpnia 1998, od 2006 r. kierownik Centrum Rehabilitacji do dzisiaj. 
Od 1975 r. redaktor Redakcji Wydawnictw Tyflologicznych wydającej kilka serii wydawniczych poświęconych problemom niewidomych i słabowidzących: Przegląd Tyflologiczny, Materiały i Zeszyty Tyflologiczne, kwartalnika "Nasze Dzieci". Autorka i współautorka kilkudziesięciu artykułów o niewidomych, ulotek, broszur, książek. 
W ciągu trzydziestu sześciu lat pracy koordynator i współkoordynator następujących projektów: 
1. Od 1980 r. dotyczących form rehabilitacji dla niewidomych i słabowidzących dzieci i młodzieży - turnusy, tworzenie placówek dla dzieci, klubów i stowarzyszeń rodziców. 
2. Od 1980 r. współpracy z kilkoma uczelniami w Polsce w prowadzeniu wykładów na tematy związane z rehabilitacją niewidomych i słabowidzących. 
3. Od 1981 r. systemowych rozwiązań pomocy niewidomym dzieciom z dodatkowymi ograniczeniami. 
4. Od 1983 r. opracowywania tyflologicznych map kartograficznych dostępnych dla niewidomych i słabowidzących. 
5. Od 1985 r. pomocy na rzecz niewidomych z dodatkowymi ograniczeniami - głuchoniewidomych, niewidomych chorych na cukrzycę, niewidomych ze stwardnieniem rozsianym. 
6. Od 1993 r. współpracy z Fundacją Hiltona/Perkinsa ze Stanów Zjednoczonych w zakresie projektów na rzecz głuchoniewidomych dzieci i ich rodziców, szkolenia specjalistów, wydawnictw z zakresu problematyki głuchoniewidomych. 
7. W latach 1993-1994 szkolenie specjalistów ds. głuchoniewidomych w Polsce, na Litwie i Łotwie. 
8. Od 1983 - 1987 Programu rehabilitacji w Polsce osób słabowidzących i kształcenia w Polsce instruktorów usprawniania widzenia. 
9. 2000-2004 Programu rehabilitacji zawodowej osób głuchoniewidomych i zatrudnienia ich na otwartym rynku pracy. 
10. 2005-2009 - Programu kompleksowej rehabilitacji osób nowo ociemniałych i tracących wzrok. 
11. 2006-2008 członek zespołu roboczego ds. koordynacji i monitoringu placówek rekomendowanych do programu "Wczesna wielospecjalistyczna, kompleksowa, skoordynowana i ciągła pomoc dziecku zagrożonemu niepełnosprawnością lub niepełnosprawnemu i jego rodzinie". 
12. 2009-2010 - adaptacji środowiska fizycznego do potrzeb osób niewidomych i słabowidzących - szkolenia, film, broszura, plakaty. 
12. 2009-2011 - szkolenia w Gruzji i Armenii dotyczące tworzenia struktur na rzecz niewidomych i słabowidzących. 
13. Od 2005 koordynator projektów ze środków unijnych i innych dotyczących rehabilitacji zawodowej, niewidomych w kulturze, niewidomych w podeszłym wieku. 
 
Praca społeczna 
Od 1991 założyciel i członek Towarzystwa Pomocy Głuchoniewidomym - sekretarz Towarzystwa do 2004 r., członek do dzisiaj. 
Od 2000 - członek Międzynarodowej Organizacji ds. Głuchoniewidomych. 
W latach 2003-2005 - sekretarz Komisji ds. Osób Niepełnosprawnych przy Rzeczniku Praw Obywatelskich i członek Komisji Konsultacyjnej przy Rzeczniku Praw Dziecka. 
 
Wykształcenie: 
1978-1981 - Uniwersytet im. Marii-Curie Skłodowskiej w Lublinie - Wydział Pedagogiki i Psychologii, kierunek rewalidacja niewidomych i słabowidzących. 
 Dodatkowe kursy i szkolenia uzupełniające, podnoszące kwalifikacje. 
 13-17.05. 1996 - Kurs terapii zajęciowej. 
1987 - Trzytygodniowy kurs podstaw języka migowego. 
20.09-21.12.1992 - Trzymiesięczne szkolenie w Stanach Zjednoczonych w Bostonie. 
5-16.02. 2007 wizyta studyjna w Szwecji dotycząca zatrudnienia osób niewidomych. 
W 2004 i 2005 r. cztery kursy Europejskiego Centrum Edukacji Społecznej, Instytutu Edukacji Europejskiej i Ośrodka Szkoleniowego Europejskiego Funduszu Społecznego na temat zdobywania dotacji na działalność organizacji pozarządowych i stosowania procedur. 
2007 Studium Podyplomowe z zakresu zarządzania projektami Prince 2. 
27-29 marca 2009 warsztaty metodyczne "Pedagogika zabawy w pracy z osobami z trudnościami zmysłowymi w odbiorze rzeczywistości" organizowane przez Centrum Szkoleniowe Klauza. Udział w wielu konferencjach krajowych i międzynarodowych, przygotowywanie i wygłaszanie referatów. 
 
Barbara Planta 
 
Barbara Planta ur. 29.10.1953 r. w Krakowie, absolwentka filologii polskiej Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Krakowie. Ukończyła studia podyplomowe z zakresu tyflopedagogiki na UMCS w Lublinie oraz kurs kwalifikacyjny z zakresu zarządzania oświatą. 
Zatrudniona w SOSW dla Dzieci Niewidomych i Słabowidzących w Krakowie od 1977 r. najpierw ma stanowisku wychowawcy internatu, następnie w szkolnej bibliotece, kolejno jako nauczycielka języka polskiego w szkole podstawowej, a potem w gimnazjum. 
Od 2000 r. powołana na stanowisko wicedyrektora kierującego gimnazjum, od 2007 dyrektor Ośrodka. Najważniejsze jest to, że całe swoje zawodowe życie związała z krakowskim Ośrodkiem, a praca z osobami z dysfunkcją wzroku to jej wielka pasja dająca ogromną satysfakcję. Wychowanków traktuje niemal jak swoje dzieci, w pełni utożsamiając się z ich problemami, marzeniami, troskami, sukcesami. Walczy o możliwości dla ich godnego życia. 
 
Joanna Staręga Piasek 
 
Ukończyła studia na Wydziale Pedagogicznym Uniwersytetu Warszawskiego, uzyskała następnie stopień naukowy doktora. Brała udział w obradach Okrągłego Stołu w ramach stolika ds. zdrowia i pomocy społecznej. Zawodowo zajmowała się w szczególności sprawami pomocy społecznej i problematyką dotyczącą osób niepełnosprawnych. 
Od 1991 do 2001 przez trzy kadencje była posłem I, II oraz III kadencji, w 2001 bezskutecznie ubiegała się o reelekcję. Należała do Unii Demokratycznej i Unii Wolności. W rządzie Jerzego Buzka została powołana na stanowisko sekretarza stanu w ministerstwie pracy i polityki socjalnej. W 2005 przystąpiła do Partii Demokratycznej. 
W przeszłości pełniła liczne funkcje w organizacjach społecznych. Była m.in. wiceprzewodniczącą Towarzystwa Przyjaciół Dzieci, przewodniczącą Zarządu Stowarzyszenia Polskiego, członkiem Rady Społecznej przy ministrze właściwym ds. pracy, członkiem Komisji Charytatywnej przy Fundacji im. Stefana Batorego. Współtworzyła ustawę o pomocy społecznej oraz Kartę Praw Osób Niepełnosprawnych. 
Od 1998 pełni funkcję dyrektora Instytutu Rozwoju Służb Społecznych. W 2011 została doradcą społecznym Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego. 
To osoba niezwykle zaangażowana w sprawy osób niewidomych i słabowidzących. 
 *** 
 
Serdecznie gratulujemy wszystkim wyróżnionym osobom i firmom. Życzymy dalszych sukcesów w pięknej pracy na rzecz niewidomych i słabowidzących, a także pomyślności i zadowolenia w życiu osobistym. 
 Redakcja "Wiedzy i Myśli" 
 
aaa 
4.6. Ogłoszenie wyników II Ogólnopolskiego Konkursu Literackiego "Podróże bez granic - z przeszkodami, bez przeszkód" 
 
Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
Data opublikowania: 2011-12-13 
 
W imieniu organizatora konkursu - Pomorskiej Fundacji Sportu i Turystyki Osób Niepełnosprawnych "Keja" oraz Szanownej Kapituły Konkursu mam przyjemność przedstawić laureatów II Ogólnopolskiego Konkursu Literackiego "Podróże bez granic - z przeszkodami, bez przeszkód": 
I miejsce Kosin Renata 56 punktów - zdobywczyni notebooka 
II miejsce Kryś Anna 53 punkty - zdobywczyni netbooka 
III miejsce Mićko Jerzy 52 punkty - zdobywca urządzenia wielofunkcyjnego 
Decyzją Prezesa Fundacji "Keja" zostało przyznane wyróżnienie Leszkowi Blumczyńskiemu - zdobywcy aparatu fotograficznego. 
Leszek Blumczyński jest niekwestionowanym podróżnikiem i nasze uznanie dla niego ma miejsce przede wszystkim za pasję i odwagę w dążeniu do spełniania swoich marzeń, jakimi są podróże. 
Wszystkim uczestnikom konkursu dziękujemy za udział w konkursie. Wszystkim gratulujemy podróży, którym się oddają i które sprawiają im radość i powodują, że są wyjątkowi. Nie warto odkładać marzeń na jutro! 
Serdecznie dziękuję Jury konkursu, które miało tyle odwagi, by podjąć się oceny tak wyjątkowych osób, jak uczestnicy konkursu. Wszystkim raz jeszcze gorąco gratuluję i dziękuję za udział w konkursie. 
Wszystkich zapraszam do podróżowania bez barier, z przeszkodami i bez przeszkód, bo podróże nadają sens życiu i nam samym. 
 Arkadiusz Kwieciński 
dyrektor biura fundacji 
 
 *** 
 
Redakcja "Wiedzy i Myśli" również serdecznie gratuluje zdobywcom nagród i wyróżnień oraz życzy sukcesów w kolejnych konkursach. 
 
aaa 
4.7. Pokaz filmów z audiodeskrypcją 
 
Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
Data opublikowania: 2011-12-14 
 
Fundacja Szansa dla Niewidomych uprzejmie zaprasza na pokaz filmów z audiodeskrypcją w dniu 19 grudnia 2011 r. w gmachu głównym Biblioteki Narodowej przy al. Niepodległości 213 w Warszawie (dawne kino ILUZJON - wejście A): 
- JP II Szukałem Was w reżyserii Jarosława Szmidta - o godzinie 9:00, 
- Duża Ryba w reżyserii Tima Burtona o godzinie 12:00, 
- Marie Curie w reżyserii Mervyna LeRoya o godzinie 14:00. 
Pokaz jest bezpłatny i odbędzie się w ramach realizacji projektu. "Tydzień filmów z audiodeskrypcją" współfinansowanego ze środków Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego. 
Serdecznie zapraszamy. 
Dariusz Linde - Fundacja Szansa dla Niewidomych - Punkt Konsultacyjny 
 
 *** 
 
 Powyższą informację podajemy nie po to, żeby Państwo mogli skorzystać z zaproszenia, gdyż ukaże się po terminie pokazu. Podajemy ją, żeby poinformować, że jest coraz więcej takich filmów i coraz więcej instytucji angażuje się w ich popularyzację. 
(przypis redakcji "WiM") 
 
 aaa 
4.8. Samodzielność. Szkolenia dla trenerów tyfloterapii w Armenii i Gruzji 
 
Źródło: MlodyWloclawek.pl 
Data opublikowania: 2011-12-10 
 
Wraz z początkiem grudnia zakończyła się kluczowa część projektu "Samodzielność. Szkolenia dla trenerów tyfloterapii w Armenii i Gruzji". 
Fundacja Ari Ari we współpracy z Polskim Związkiem Niewidomych oraz organizacjami z Kaukazu, przeprowadziła w październiku i listopadzie program ponad 500 godzin szkoleń dla przyszłych trenerów osób niewidomych w Armenii i Gruzji. 
Ponad trzydziestu Gruzinów i Ormian pod okiem doświadczonych specjalistów z Polski, uczyło się jak szkolić osobę niewidomą w zakresie wykonywania czynności życia codziennego oraz poruszania się z białą laską. Przekazano także szkołom i organizacjom wspierającym niewidomych białe laski, pomoce metodologiczne oraz tyflomapy obu kaukaskich krajów, opracowane przez Marka Jakubowskiego. 
Ważnym elementem działania były akcje społeczne. W ramach jednej z nich, 15 października 2011 r., podczas Międzynarodowego Dnia Białej Laski, odbył się przemarsz ulicami Tbilisi. Uczestnicy wyposażeni w białe laski, białe wstążki i materiały informacyjne promowali wśród mieszkańców stolicy ideę poruszania się osób niewidomych z pomocą tzw. białej laski. Akcja spotkała się z dużym zainteresowaniem gruzińskich mediów, jak i mieszkańców Tbilisi. W marszu uczestniczyło ponad 200 osób. 
W ramach ormiańskiej części projektu "Samodzielność. Szkolenia dla trenerów tyfloterapii z Armenii i Gruzji", zostały nagrane dźwięki binauralne Armenii, opracowane przez Tyflolaboratorium Dźwięku oraz Studio "TYFLOGRAF i wydane jako płyta CD pt. "Pocztówki dźwiękowe z Kaukazu. Armenia". 
Specjaliści z Tyflolaboratorium Dźwięku wyjaśniają: Wrażenia dźwiękowe stanowią dla osób z wadą wzroku bardzo ważne źródło wielu informacji, będąc równocześnie cenną pomocą w edukacji. 
Nowoczesne rozwiązania techniczne pozwalają na stworzenie nagrań dźwiękowych, które doskonale odzwierciedlają każdy szczegół otoczenia, tzw. nagrań binauralnych, dzięki którym możliwe jest odwzorowanie dźwiękowego modelu środowiska o różnym charakterze. Tego typu nagrania wykorzystywane są przede wszystkim w nauce orientacji przestrzennej. 
Jesteśmy przekonani, że pocztówki dźwiękowe niosą ze sobą doskonały walor poznawczy zarówno dla osób niewidomych, jak i widzących. 
Projekt "Samodzielność. Szkolenia dla trenerów tyfloterapii w Armenii i Gruzji" jest współfinansowany w ramach programu polskiej współpracy rozwojowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP w 2011 r. 
(hs) 
 
 aaa 
4.9. Sukces pani Krystyny Szubartowskiej 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Pani Krystyna usłyszała w radiu o konkursie na "Spoko Seniora 2011". Napisała do organizatorki konkursu o swoich pasjach, wysłała zdjęcia i na ponad 40 seniorów wygrała konkurs. Bardzo się ucieszyła i podzieliła się z nami swoją radością. 
 
Zawiadomienie o zwycięstwie 
 
 Dzień dobry Pani Krystyno, miło mi poinformować, iż jest Pani zwyciężczynią tegorocznego Konkursu Spoko Senior 2011! 
Szczegółowe opisy sylwetek Laureatów i Wyróżnionych wraz ze zdjęciami już wkrótce znajdą się na stronie: 
www.spokosenior.pl 
W dalszej kolejności skontaktujemy się z Panią w celu umówienia odbioru nagrody. 
Dziękujemy za udział w naszym konkursie i trzymamy kciuki za wszelką pomyślność. 
Pozdrawiam serdecznie 
Joanna Mielczarek 
Dyrektor ds. Projektów i Promocji Stowarzyszenie "Mali bracia ubogich" 
 
 Fragment informacji z portalu: www.spokosenior.pl 
 
Czytamy m.in.: 
"Znamy już laureatów drugiej edycji Spoko Seniora - konkursu, który ma na celu znalezienie ciekawych, pozytywnych seniorów i pokazanie ich innym, by udowadniać, że czas na emeryturze może być równie twórczym okresem w życiu. Zgłoszenia przysłało do nas ponad 40 seniorów mających ciekawe pasje, hobby, zainteresowania... 
Tytuł Spoko Seniora 2011 roku i Pierwszą Nagrodę - atrakcyjny wielofunkcyjny telefon wraz z rocznym abonamentem - wygrała Pani Krystyna Szubartowska. 
Nasza laureatka w wieku 61 lat zaczęła swoją przygodę z tańcem. Realizuje swoje marzenia i jak sama mówi: 
- Zaliczyłam 9 Mistrzostw Polski, turnieje trudno zliczyć. Przed każdym występem trema i wzrost adrenaliny. Stres jest duży, bo ocenia nas pięciu sędziów. Wyniki całkiem dobre: były pierwsze, drugie i trzecie miejsca. Zdobyłam 24 puchary, medali nie liczyłam. 
Pani Krystyna jest niewidoma, ale w tym roku postawiła sobie poprzeczkę jeszcze wyżej i postanowiła zawalczyć z tancerzami widzącymi - wraz ze swoim Partnerem zajęli III miejsce na Turnieju w Nowym Targu. 
 
Jak widzimy, pani Krystyna Szubartowska jest osobą niewidomą. Na emeryturze odkryła swoją pasję - taniec. Pisała o tym w numerze 2(14)2010 "WiM" w artykule "Rehabilitacja przez taniec". 
 
Serdecznie gratulujemy Pani Krystynie tak wielu sukcesów w dziedzinie, która według powszechnych wyobrażeń, przypisywana jest osobom młodym i sprawnym. Brawo Pani Krystyno! 
Życzymy dalszych sukcesów oraz wiele radości z tańca, zdrowia i poczucia spełnienia. 
Redakcja "Wiedzy i Myśli" 
 
aaa 
4.10. APEL WARSZAWSKI 2011 
 
 Źródło: www.pfon.org 
 
Polskie Forum Osób Niepełnosprawnych 
 APEL WARSZAWSKI 2011 
w sprawie niezależnego życia osób niepełnosprawnych 
oraz ratyfikacji i wdrażania Konwencji Narodów Zjednoczonych 
o prawach osób niepełnosprawnych przyjęty na Międzynarodowej Konferencji pt. "Węzłowe zagadnienia wdrażania Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych oraz Europejskiej strategii w sprawie niepełnosprawności 2010 - 2020" w dniu 17 października 2011 r. 
Polskie Forum Osób Niepełnosprawnych reprezentujące niepełnosprawnych obywateli Rzeczypospolitej Polskiej, ich rodziny i przyjaciół, a także organizacje pozarządowe działające na ich rzecz, zwracają się z apelem do Rządu i Parlamentu Rzeczypospolitej Polskiej o ratyfikowanie Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych. Domagamy się, by akt ratyfikacji został dokonany jak najszybciej i by konsekwentne wdrażanie Konwencji przebiegało wedle przyjętego i systematycznie realizowanego długofalowego harmonogramu. 
Wychodząc z założenia, przyjętego w Konwencji i innych międzynarodowych dokumentach (takich jak Deklaracja Praw Człowieka i Międzynarodowe Pakty Praw Człowieka Narodów Zjednoczonych) o powszechności i niezbywalności praw człowieka oczekujemy, że Rząd, Parlament, samorządy, organizacje obywatelskie, społeczności lokalne i całe społeczeństwo będą tworzyć warunki gwarantujące osobom, zwłaszcza głębiej niepełnosprawnym, możliwość korzystania bez jakiejkolwiek dyskryminacji z pełni praw przysługujących im na równi z innymi obywatelami, a zwłaszcza z prawa do godnego i aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym i gospodarczym. 
Wymaga to poszanowania ich niezależności i zapewnienia maksymalnej samodzielności, dla osiągnięcia której niezbędne są - obok rehabilitacji, edukacji przez całe życie oraz zatrudnienia - następujące warunki: 
- bezpośrednie, indywidualne wsparcie w codziennym funkcjonowaniu i wypełnianiu ról społecznych stosownych do wieku i płci, w dostępie do informacji i w komunikowaniu się oraz osobistym uczestnictwie w różnych wymiarach życia społecznego. Niezbędne są tu indywidualne usługi m.in. asystenta osobistego, przewodnika, tłumacza języka migowego, trenera pracy itp. - 
 realny dostęp do sprzętu rehabilitacyjnego oraz nowych technologii, kompensujących deficyty w działaniu organizmu i funkcjonowaniu. 
Apelujemy o uznanie usług bezpośredniego wsparcia, dostosowanych do stopnia i rodzaju niepełnosprawności, wieku, sytuacji rodzinnej i społeczno-bytowej oraz osobistych wyborów osób niepełnosprawnych, za zasadniczy warunek przesądzający o jakości życia osób niepełnosprawnych. Domagamy się systemowych rozwiązań zapewniających dostęp do takich usług. 
Konwencja NZ o prawach osób niepełnosprawnych, ratyfikowana już przez ponad sto państw, w dniu 23 grudnia 2010 r. została ratyfikowana również przez Unię Europejską, która uznała ją za podstawę Europejskiej strategii w sprawie niepełnosprawności 2010 - 2020. 
Domagamy się, aby Rzeczpospolita Polska, jako członek Unii Europejskiej, dokonała aktu ratyfikacji Konwencji NZ o prawach osób niepełnosprawnych i dostosowała swoją politykę społeczną wobec osób z niepełnosprawnościami do celów, wytycznych i dyrektyw unijnych, zapewniając niepełnosprawnym Polakom status pełnoprawnych obywateli. 
			 
Sekretarz Zarządu Anna Machalica 	 	 
Wiceprzewodnicząca Zarządu Krystyna Mrugalska 
Przewodniczący Zarządu Andrzej Szałach 
				 	 
 Polskie Forum Osób Niepełnosprawnych 
ul. Ogrodowa 28/30 lok. 416 
00-896 Warszawa 
www.pfon.org 
 
 aaa 
4.11. Odpowiedź MPiPS na Apel Warszawski 2011 
 
Źródło: www.pfon.org 
 
 2 grudnia 2011 r. Andrzej Szałach, przewodniczący Zarządu Polskiego Forum Osób Niepełnosprawnych, otrzymał odpowiedź Ministra Pracy i Polityki Społecznej na Apel Warszawski 2011 w sprawie niezależnego życia osób niepełnosprawnych oraz ratyfikacji i wdrażania Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych. 
Odpowiadając na Apel Warszawski, minister Władysław Kosiniak-Kamysz napisał, że wznowienie procedury ratyfikacji przez Polskę Konwencji ONZ - przedłożenie dokumentów do akceptacji Radzie Ministrów - nastąpi w styczniu 2012 r. 
Sporządzone w lipcu 2011 r. dokumenty wymagają aktualizacji, w związku ze zmianami prawnymi, które zostały dokonane w ostatnich miesiącach, a także dodatkowych uzgodnień z Ministrem Finansów. 
 
aaa 
4.12. Międzynarodowy Dzień Osób Niepełnosprawnych - list Pana Wojciecha Skiby, Prezesa Zarządu PFRON 
 
 Źródło: PFRON 
Data opublikowania: 2011-12-04 
 
 Szanowni Państwo, tegoroczny Międzynarodowy Dzień Osób Niepełnosprawnych obchodzony jest pod hasłem: "Razem dla lepszego świata dla wszystkich: udział osób niepełnosprawnych w procesie rozwoju". 
W 1992 roku Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych, ustanawiając dzień 3 grudnia dniem osób niepełnosprawnych, chciało zwrócić uwagę na problemy tej grupy społecznej i podkreślić konieczność działań na rzecz integracji osób niepełnosprawnych z resztą społeczeństwa. 
To już 19 lat od dnia ustanowienia Międzynarodowego Dnia Osób Niepełnosprawnych oraz 20 lat od chwili, kiedy to Parlament RP uchwalił pierwszą ustawę o rehabilitacji zawodowej i społecznej, powołującej Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. 
W ten szczególny dzień dla środowiska osób niepełnosprawnych pragnę złożyć wyrazy uznania dla wszystkich osób, które zmagając się z przeciwnościami losu wytrwale dążą do osiągnięcia zamierzonego celu jakim jest aktywny udział w życiu społecznym. 
Z satysfakcją mogę stwierdzić, że PFRON poprzez realizację zadań i programów z zakresu rehabilitacji zawodowej i społecznej, w znaczący sposób poprawił sytuację osób niepełnosprawnych w obszarach: skutecznego wyrównywania szans osób niepełnosprawnych na rynku pracy, likwidacji barier architektonicznych, transportowych oraz w zakresie edukacji i podnoszenia kwalifikacji zawodowych. 
Dziękuję organizacjom pozarządowym, które przy wsparciu Funduszu realizują ambitne projekty aktywizujące osoby niepełnosprawne w różnych dziedzinach życia takich jak: praca, nauka, sport oraz kultura. 
Podziękowania składam również, władzom samorządowym oraz pracodawcom, którzy są również naszymi Partnerami zaangażowanymi w system wsparcia osób dotkniętych niepełnosprawnością. 
Życzę Państwu, aby kolejne lata funkcjonowania systemu rehabilitacji zawodowej i społecznej w naszym kraju owocowały w wiele sukcesów w zakresie współdziałania i likwidacji barier społecznych na rzecz środowiska osób niepełnosprawnych. 
 Z wyrazami szacunku 
 dr Wojciech Skiba 
 Prezes Zarządu PFRON 
 
 aaa 
4.13. Skandal w PFRON-ie. Wyłudzili miliony dotacji 
Marcin Pietraszewski 
 
 Źródło: KatowiceGazeta.pl 
Data opublikowania: 21.12.2011 
 
Skandal w Państwowym Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Z katowickiego oddziału wyciekła lista z danymi osobowymi inwalidów. Na tej podstawie oszuści wyłudzali dotacje za ich fikcyjne zatrudnianie. - W grę wchodzą miliony złotych, a sprawa dotyczy całego kraju - przyznaje śląska policja. 
PFRON finansuje rehabilitację zawodową oraz społeczną osób niepełnosprawnych. Wspiera także tworzenie miejsc pracy dla takich ludzi. Jedna trzecia jego wydatków pochodzi z budżetu państwa, reszta to obowiązkowe wpłaty pochodzące od przedsiębiorców zatrudniających co najmniej 25 pracowników. 
Kontrolę nad wydatkami Funduszu sprawuje rada nadzorcza, w skład której wchodzą m.in. przedstawiciele ministerstw: Finansów oraz Pracy i Polityki Socjalnej, a także "Solidarności", Konfederacji Pracodawców Prywatnych "Lewiatan", OPZZ czy Business Center Clubu. 
"Gazeta" dowiedziała się, że w tym roku z PFRON-u wyłudzono wielomilionowe dotacje za fikcyjne zatrudnianie niepełnosprawnych w zakładach pracy chronionej. Na trop tej afery wpadli oficerowie z wydziału do walki z przestępczością gospodarczą śląskiej policji. Kilka dni temu zatrzymali pracownicę katowickiego oddziału Funduszu oraz ośmiu współpracujących z nią oszustów. - Są podejrzani o wyłudzenie co najmniej miliona złotych dotacji oraz posługiwanie się fałszywymi dokumentami w celu ich uzyskania - potwierdza prokurator Agnieszka Wichary z biura prasowego Prokuratury Okręgowej w Katowicach. Przyznaje, że to wierzchołek góry lodowej, bo policja zabezpieczyła w PFRON-ie dokumenty dotyczące wypłat dokonanych przez Fundusz tylko od czerwca do października. Teraz śledczy chcą zbadać dotacje wypłacane w pierwszej połowie roku oraz latach wcześniejszych. 
Dwoje zatrzymanych zostało już aresztowanych, pozostali mają dozór. Wczoraj w prokuraturze byli ze sobą konfrontowani. 
 
Jak to było możliwe? 
 
Według naszych informacji oszuści zdobyli liczącą kilka tysięcy nazwisk listę osób, które mają orzeczoną niepełnosprawność. W zdobyciu tych danych prawdopodobnie pomagała im zatrzymana pracownica Funduszu. Następnie podejrzani założyli kilka firm, które zarejestrowali jako zakłady pracy chronionej. Dzięki temu dostali REGON i NIP. - Potem fikcyjnie zatrudnili nieświadomych niczego inwalidów w swoich firmach i złożyli wnioski do PFRON-u o przyznanie dofinansowania kosztów wypłacanego im co miesiąc wynagrodzenia - mówi jeden z wysokich rangą oficerów śląskiej policji. 
Wysokość dotacji w zależności od stopnia niepełnosprawności wahała się od 1 do 2 tys. zł. Fundusz wypłacał je od ręki, bo oszuści we wnioskach podawali dane niepełnosprawnych znajdujących się już w bazie PFRON-u. Od czerwca oszuści zarobili na tym ponad milion złotych. 
Policja jest jednak przekonana, że straty będą dużo większe. Śledczy mają bowiem już informacje o kilku innych firmach, które korzystały z bazy inwalidów, jaka wyciekła z Funduszu. 
- Jeszcze w tym roku zrobimy analizę kryminalną tej sprawy i roześlemy ją do wszystkich komend wojewódzkich w Polsce. Podejrzewamy bowiem, że w podobny sposób wyłudza się pieniądze w innych oddziałach PFRON-u - mówi osoba znająca kulisy sprawy. 
Krzysztof Czechowski, rzecznik prasowy Funduszu, powiedział nam, że współpracuje z policją i prokuraturą, a w katowickim oddziale PFRON-u zostanie przeprowadzony wewnętrzny audyt, który ma sprawdzić, czy nie doszło tam do innych nieprawidłowości. Zapewnił też, że Fundusz bardzo skrupulatnie sprawdza wszystkie wnioski o dotacje. 
- Szczegółów takiej weryfikacji nie możemy jednak upublicznić z uwagi na dobro prowadzonego śledztwa - mówi Czechowski. 
 
 aaa 
4.14. Zadaj pytanie ekspertowi 
Michał Kasperczak 
 
Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
Data opublikowania: 2011-12-21 
 
 W stosownym formularzu można zapytać naszych ekspertów na temat zagadnień tyfloinformatycznych, z zakresu prawa, systemu socjalnego, spraw podatkowych oraz księgowych itp. w kwestiach związanych z niepełnosprawnością. 
Nasi eksperci postarają się odpowiedzieć na zadane przez Was zapytania. 
Odpowiedź na zadane pytanie zostanie odesłana na podany w formularzu kontaktowym adres e-mail. 
Najciekawsze problemy zostaną poruszone szerzej na łamach portalu www.tyfloswiat.pl. 
Zapraszamy do zadawania pytań. 
 
 Pytania można zadawać pod adresem: 
 http://www.tyfloswiat.pl/contact/Zadaj proc.20pytanie proc.20ekspertowi/ 
 
aaa 
4.15. Sprostowanie 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
W artykule Zofii Krzemkowskiej "Spotkanie z przeszłością" opublikowanym w numerze 12(36)2011 "WiM", pod pozycją 4.5. zgubiliśmy zero. W rezultacie, zamiast podać, że Pan Ksawery Jasieński nagrał dla nas 500 książek mówionych, wyszło nam, że 50. Faktycznie według katalogu BC na taśmach magnetofonowych jest 539 tytułów nagranych przez Pana Ksawerego. Drobne zaokrąglenie oraz zgubienie zera i wyszła gruba pomyłka. 
Za pomyłkę tę przepraszają Pana Ksawerego Jasieńskiego i Czytelników autorka artykułu oraz redakcja "WiM". 
 
 aaa 
5. ORGANIZACYJNE, PRAWNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY 
 
aaa 
5.1. "W ciemnościach". 
Ślepa francuska restauracja podbija światowe stolice 
lko, Reuters 
 
Źródło: Gazeta.pl 
Data opublikowania: 2011-12-03 
 
Do sali wchodzisz po omacku, prowadzony przez kelnera, jesz dziobiąc na oślep widelcem, kilka razy rozlewasz wino, rozmawiasz z towarzyszącymi osobami bez kontaktu wzrokowego. Masz ochotę na taki wieczór? Zapraszamy do francuskiej restauracji "Dans le Noir". Właśnie otwarła swoją placówke w piątej światowej stolicy. 
 
Fragmenty recenzji prasowych 
 
Na pierwszy rzut oka pomysł francuskiego przedsiębiorcy Edouarda de Broglie mógł wydawać się kompletnym szaleństwem. 
46-letni szef sieci przyznaje, że jego pomysł na biznes nie wierzył nikt. Ani bankowcy, u których starał się o kredyt, ani znajomi, ani nawet rodzona matka. Popularność nietypowych restauracji przebiła jednak oczekiwania wszystkich, łącznie z samym założycielem. Niedługo po otwarciu paryskiego lokalu w 2004 r., swoje podwoje otwarły restauracje w Londynie, Moskwie, Barcelonie i Petersburgu. 
Najnowsza placówka na pełnym turystów nowojorskim Times Square zainauguruje działalność jeszcze przed świętami Bożego Narodzenia. Na pierwsze trzy tygodnie ma już komplet rezerwacji. 
 
Co zdecydowało o popularności nietypowej placówki gastronomicznej? 
Relacje gości wskazują, że fascynująca dla nich okazuje się możliwość doświadczenia na własnej skórze jak do życia bez pomocy zmysłu wzroku przystosowują się osoby naprawdę niewidome. Zdrowi goście w restauracji "Dans le Noir" okazują się bezradni. Gdy dookoła zapada całkowita ciemność niewidzący pracownicy obsługi muszą służyć im za przewodników. 
Właśnie możliwość zatrudnienia niewidomego personelu zdopingowała Francuza do odważnej inwestycji. 
- Chciałem udowodnić, że firma w której połowa pracowników jest dotknięta poważną niepełnosprawnością może przynosić zyski, rozwijać się i zdobywać zagraniczne rynki, jak każda inna - mówi w rozmowie z agencją Reuters. 
Plan udał się znakomicie. Choć "Dans le Noir" nie był pierwszą restauracją tego typu na świecie, (palmę pierwszeństwa przyznaje się niemieckiej jadłodajni Blindekuh z Zurychu) do dnia dzisiejszego progi lokali Eduarda de Broglie przekroczył już ponad milion klientów. 
Ostatnim miejscem, w którym nowoprzybyli goście mogą pomóc sobie wzrokiem jest szatnia. Następnie niewidomi kelnerzy prowadzą łańcuszek trzymających się za ramiona stołowników przez grube, ciemne zasłony do pogrążonej w całkowitej ciemności sali jadalnej. Na miejscu otrzymują posiłek-niespodziankę złożony z 2 lub 3 dań. Ceny w nowojorskim oddziale zaczynających się od 56 dolarów. 
- To niezwykle silne przeżycie - relacjonuje Jerome Linyer, jeden z klientów paryskiej restauracji. - Nie masz pojęcia, co się znajduje na twoim talerzu, zmysły wariują. Z niewiadomych powodów zaczynasz głośniej mówić. 
Entuzjastami restauracji została między innymi brytyjska para książęca. Książę William i Kate Middleton wyznali w rozmowie z obsługą, że to jedno z nielicznych miejsc w których nie prześladują ich paparazzi. 
Planując rozwój sieci restauracji i innych zaciemnionych lokali (Firma Ethik Investment, której właścicielem jest de Broglie prowadzi też lokale spa) firma rozważa obecnie rynki azjatyckie. 
Zdaniem właściciela już w chwili obecnej jest ona największym międzynarodowym pracodawcą osób niewidomych. Dziesięć procent swoich zysków przeznacza na działalność charytatywną. 
- Radzę wszystkim przedsiębiorcom, nie zatrudniajcie niepełnosprawnych tylko po to, by spełnić formalne wymagania nakładane przez ustawodawców - mówi de Broglie. - Zastanówcie się, jak naprawdę mogą pomóc w waszych organizacjach. 
 
 aaa 
5.2. Niewidomy to niewidomy... 
Bączek 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Wpadła mi do rąk wypowiedź z cyklu głos statystycznego niewidomego. Otóż Kroll25 pisze na liście dyskusyjnej niewidomych (przytaczam w oryginalnej wersji): 
"Tak to czytam i się zastanawiam jak to jest wszelkie przywileje dla górników, policji, nauczycieli czy kasy fiskalne które miały być dla wszystkich a nie są. Gdy tylko coś chciano zabrać jakieś profity to od razu był najazd na Warszawę i wielka bitwa medialna. Natomiast inwalidom można wszystko zabrać w imię normalności, szumu nie będzie najazdu na Warszawę też co najwyżej sami się zagryzą. Sama kożyść. Czy to jest normalne. Mam wrażenie że większość tutaj się wypowiadających tak naprawdę nie do końca wie co gada i pisze. Czy osoba z odklejoną siatkówką czy jaskrą może pracować gdzie trzeba ciężary podnosić, co z kimś takim kto ledwie widzi i jeździ nosem po ekranie monitora i tak osiem godzin, a porównanie z osobą normalnie widziącą która siedzi przy komputerze w zalecanej odległości i inne sytuacje. Wiele osób na orzeczeniach ma napisane praca w szczególnych warunkach lub niezdolny do pracy, więc co niezdolny do pracy i może 8 godzin pracować to trzeba rentę zabrać i pracuj normalnie. To niech tak zrobią możesz 8 godzin pracować to zabieramy rentę i pracuj, a ten co nie może nie dostanie pracy tylko taką rentę że opłaci wszystko i starczy mu na życie i leki wtedy będzie normalnie. Zastanówcie się dobrze." 
Dyskutant nieco myli pojęcia i miesza fakty. Nie będę odnosić się do sytuacji górników, policjantów czy nauczycieli, ponieważ część przywilejów wynikających z unormowań branżowych zostało lub zostanie cofniętych. Zainteresowanych odsyłam do tych kart. Natomiast niewidomi chcą koniecznie wymusić pozostawienie 7-godzinnego czasu pracy, niezależnie od jej rodzaju i posiadanego schorzenia wzroku. A oto argumenty: 
 "Czy osoba z odklejoną siatkówką, czy jaskrą może pracować, gdzie trzeba ciężary podnosić." Jasne, że nie może i nijak nie mogę pojąć, jak to się ma do tych siedmiu godzin pracy. 
"Co z kimś takim, kto ledwie widzi i jeździ nosem po ekranie monitora i tak osiem godzin, a porównanie z osobą normalnie widzącą, która siedzi przy komputerze w zalecanej odległości". Jeśli inwalida jeździ nosem po ekranie, to w ogóle nie jest konkurencyjny dla osoby z dobrym wzrokiem i czy jeździ nosem 7 czy 8 godzin, to już nie ma znaczenia. A czy nie lepiej postarać się o udźwiękowiony komputer, przyłożyć się do nauki jego obsługi i pracować z zachowaniem przepisanej odległości od ekranu? 
"Wiele osób na orzeczeniach ma napisane - praca w szczególnych warunkach lub niezdolny do pracy, więc co, niezdolny do pracy i może 8 godzin pracować". W przypadku braku zdolności do pracy 7 czy 8 godzin w ogóle nie ma znaczenia, może mieć znaczenie przy zachowaniu częściowej zdolności, co ustawodawca przewidział dając możliwości uzyskania decyzji lekarza. 
I wreszcie najcięższa bateria: "To niech tak zrobią możesz 8 godzin pracować to zabieramy rentę i pracuj, a ten co nie może nie dostanie pracy tylko taką rentę że opłaci wszystko i starczy mu na życie i leki wtedy będzie normalnie". Niby proste, ale czy może pracować 8 godzin inwalida? Przecież po to jest inwalidą, aby nie pracować. Musi bezwzględnie dostać taką rentę, która mu na wszystko wystarczy i nie ma znaczenia, czy do tej renty przyłożył choćby malutki paluszek. Jest niewidomy i koniec. 
 
 aaa 
5.3. Listowicze o wymiarze czasu pracy 
Oprac. Benedyktymus 
 
 Źródło: Opracowanie własne "WiM" 
 
Są to wybrane wypowiedzi z dyskusji na liście Typhlos, na temat uprawnień niepełnosprawnych pracowników. Dyskusja ta toczyła się w grudniu 2011 r. w związku z częściowym przywróceniem ośmiogodzinnego dnia pracy od 1 stycznia br. 
 
 Krzysztof K. - Ze zdziwieniem obserwuję procesje niewidomych i słabowidzących, którzy udają się do lekarzy, aby im wystawili zaświadczenie o niemożności pracy więcej niż 7 godzin na dobę. W ogóle mnie nie dziwi, że procesje te są inspirowane przez pracodawców z chronionego rynku pracy. To jest naprawdę chroniony rynek. Chroni się przed pracą niepełnosprawnych w pełnym wymiarze czasu pracy. 
Michał - No, niestety, dziwna polityka, szczególnie, że można przypuszczać, że ta godzinka więcej nie zaważy na niczyim życiu i zdrowiu... 
Giordino - Moim zdaniem, jeśli ktoś jest w stanie pracować 7 godzin, to nie przekonasz mnie, że godzina dłużej mu zaszkodzi. Jeżeli nie jest w stanie pracować w takim wymiarze, to powinien pracować np. na pół etatu lub 3/4 etatu. 
Adam - A renta? Też może nie powinno jej być? No, bo jak ktoś na danym stanowisku zarabia 1500, to dlaczego ja mam dostawać jakieś dodatki? 
Krzysztof K. - Renta, jeśli w ogóle by była, to nie powinna być renta, tylko dodatek nazwijmy go pielęgnacyjny. Nie wszyscy powinni otrzymywać go po równo, a wedle niepełnosprawności i to funkcjonalnej, a nie jak obecnie według widzimisię komisji. 
Jednakże Adamie, dlaczego przeciętny niewidomy czy słabowidzący nie ma pracować 8 godzin? Dlaczego, jeśli np. jest telemarketerem, ma mieć zmniejszony wymiar czasu pracy? 
Rozumiem sytuacje zdrowotne, ale nie rozumiem akcji inspirowanych przez pracodawców. A raczej rozumiem, bo przecież trzeba pracę dla tych ludzi wymyślać, a to nie jest łatwe przy tylu zatrudnionych, z których ma się pieniądze. Irytuje mnie ten proceder na rynku chronionym. Pracodawcy i niepełnosprawni z ogólnego rynku pracy to jednak jest zdrowszy organizm. 
Zauważyłem już w trzech chronionych i w dodatku niemałych firmach, że wszyscy pracownicy niewidomi i słabowidzący mają iść do lekarza, by takie zaświadczenie uzyskać. Jakoś na ogólnym rynku pracy takich praktyk nie ma. 
Jacek - Wszystko się zgadza, ale się nie pracuje dla pracowania, lecz aby zarobić, tudzież żeby mieć z czego żyć, a jak zauważam - za zwiększeniem czasu pracy nie idzie zwiększenie pensji. 
 Janusz - Pracowałem w latach 70-tych do przełomu, czyli okrągłego stołu i wyborów w spółdzielni niewidomych. Do momentu wprowadzenia przepisów o 7-godzinnym czasie pracy, pracowaliśmy po 8 godzin, a także w soboty. 
Co za bzdury piszesz, że zależy na wynagrodzeniu? Co to ma oznaczać? Czyżbyś chciał mieć dodatkową gażę za tę godzinę? A co,jeśli pracowałeś obok osoby zdrowej i ona pobierała identyczne wynagrodzenie, a Ty pracowałeś krócej? Jest to sprawiedliwe? Domagamy się jałmużny, czy co? 
 Robert - Zaraz, zaraz mili państwo... Przecież z definicji zatrudniony sprzedaje pracodawcy swój czas i umiejętności. Skoro będzie o godzinę dziennie więcej, to i o tę godzinę wyższe wynagrodzenie. Nie rozumiem, dlaczego miałoby być inaczej? Istnieje coś takiego jak negocjacje, trzeba iść do swojego chlebodawcy i z nim sobie wynagrodzenie wynegocjować :-))). Nie wiem w czym problem. No, ale ja już od szeregu lat poza etatem jestem :-))). 
Jarosław - Bo nie rozumiesz historii swego ludu. Był czas, kiedy wprowadzono prawo, że ma być u niepełnosprawnego o godzinę krócej, ale za tę samą pensję, co przy 8-godzinnym dniu pracy. Czemu wtedy nie krzyczano, że dzieje się krzywda pracodawcom? Hm, może najpierw spróbować znaleźć zatrudnienie na otwartym rynku na pełen etat w wymiarze 35 godzin tygodniowo, a nie normalnych 40? A później polecam negocjacje finansowe. Ma się mnóstwo atutów, nieco mniejszą wydajność, mniejszą szybkość wykonywania pracy, mniejszą precyzję (dość często), większą możliwość popełnienia pomyłki, mniejszą elastyczność i krótszy czas pracy. Mnóstwo argumentów na wynegocjowanie większej płacy. 
Krzysztof K. - Skoro był o godzinę krócej w porównaniu z pełnosprawnymi pracownikami i to też był pełny etat, to dlaczego nie miał mniejszego wynagrodzenia o tę godzinę? Mam wrażenie, że trochę nastąpiło pomieszanie pojęć. Pełnosprawna Monika ma 1500 zł na całym etacie i pracuje 8 godzin. Niepełnosprawny Jan ma 1500 zł, ale pracuje 7 godzin. Wtedy jest w porządku. Kiedy Monice i Janowi zrównuje się czas pracy, to Jan jest oburzony. Etat to 8 godzin. Dlaczego niepełnosprawni mieliby otrzymywać za te 8 godzin więcej niż pełnosprawni za ten sam czas pracy? 
Fandango - A ja nie wiem, czy chodzi o ochronę pracy (rynku pracy) przed niepełnosprawnymi, czy ochronę niepełnosprawnych przed pracą. Nie mogę też zrozumieć, jaki interes miałby szef firmy zachęcający podwładnych do pracy w mniejszym wymiarze czasu, jeśli nie musi przy tym płacić więcej. Łatwiej zrozumieć, że to niepełnosprawni nie mają ochoty pracować więcej za te same pieniądze, co dawniej. 
Fredkaz - A czemu Was to tak dziwi? Mnie nie. Od dawien dawna wiadomo, że w ZPCHR są stosowane złodziejskie praktyki względem zatrudnionych niepełnosprawnych. Od 14 lat pracuję w ZPCHR i coś wiem o tym. Od 10 lat nie było podwyżek płac, więc dlaczego mam nie godzić się na siedem godzin? Ale mało mnie to już obchodzi, bo zwolniłem się, a właściwie zostałem do tego przymuszony. 
Krzysztof K. - Firmom z chronionego rynku pracy chyba trudno znaleźć zadania dla wszystkich pracowników. A szkoda zwalniać, bo ma się tyle profitów. 
 Krzysztof Ś. - Ja tam nie wiem, jak to działa. Pracowałem kiedyś na pełen etat, czasem zostawało się po godzinach (oczywiście mowa o otwartym rynku) i dobrze było. Szkoda tylko, że trudno znaleźć robotę na tym rynku za więcej niż najniższą pensję, ale to chyba trochę się zmienia. Dla mnie ważniejsze jest podejście pracodawcy do człowieka, czy praca daje satysfakcję, a jak to gra, to inne rzeczy też współgrają. Na razie nikt nie zmusza mnie do dostarczania zaświadczeń w mojej obecnej firmie, a ja nie mam zamiaru tegoż dostarczać, bo po prostu musiałbym unikać luster, nawet wiedząc, że figę w nich zobaczę. 
Jacek - Może trzeba też powiedzieć, że decyzja co do czasu pracy zależy od lekarza medycyny pracy i wcale nie jest powiedziane, że z automatu każdy kto sobie zażyczy będzie krócej pracował. Jak mniemam krótszy czas pracy będą mieli ci, którzy godzinę dłużej nie podołają. 
Stanisław K. - Przypomnę, że kiedy zmniejszano niepełnosprawnym wymiar czasu pracy, nie zmniejszono płacy. Dlaczego więc teraz miałaby ona być zwiększona, skoro wymiar wrócił do poprzedniego stanu. 
Stanisław B. - Oczywiście, na rynku jest tyle pracy dla niewidomych za satysfakcjonujące pieniądze, czyli pensja minimalna. Dodam, że gdyby nie dofinansowania, to prawie żaden niewidomy by nie znalazł pracy na wolnym rynku. To jest przykre, że chcą nas zatrudniać tylko dla dofinansowań. Gdyby nie one moglibyśmy tylko pomarzyć o pracy. 
Robert - Bolesne jest to, że ludzie na umyśle zdrowi nie chcą być traktowani jak zdrowi i mają roszczeniową postawę. Nie mówimy przecież o osobach upośledzonych umysłowo. Czy coś przeoczyłem? Każdy zdrowy na umyśle człowiek podnosi swoje kwalifikacje, doskonali swoje umiejętności i stara się rozwijać. Patrzenie na to, by mi dali i zapewnili jest z gruntu błędnym podejściem do życia. Ja nie chcę być tak traktowany, pewnie dlatego pracowałem na całym etat, potem na 3/4, na 1/2, aż zwolniłem się całkiem i pracuję dla siebie. Gdyby do mnie mój pracownik przyszedł i powiedział: szefie, wchodzi nowa ustawa i od teraz już nie 7, tylko 8 godzin będę pracował. Wiadomo, że pracy więcej w tym czasie wykonam i większy zysk firmie przyniosę, proszę o 14 procent podwyżki. To bym przeliczył i o ile by sytuacja finansowa firmy na to pozwalała... Uważam, że ktoś sztucznie mnoży problemy. 
 Krzysztof K. - Szukałem niedawno pracownika. Rozpuściłem wici wśród niewidomych, posiadających kwalifikacje, których potrzebowałem. Obiecywałem, że za 2000 zł zatrudnię. Wiesz ilu się zgłosiło? 0,00. Ostatecznie zatrudniłem pracownika zdrowego, który za 1500 zł się zgodził, bo konkurencja była ogromna - 53 podania o pracę w ciągu 3 dni. Takie są realia, a nie to, że biednych niewidomych nikt zatrudnić nie chce. Mój przykład nie jest jedyny, bo rozmawiam z różnymi przedsiębiorcami o tym problemie. Ciekawe, czy nowa renta socjalna uspokoi rynek? 
 Rafał - A jak w tej chwili jest z nadgodzinami i pracą nocną, czy trzeba mieć zgodę lekarza? Świetnie, że wreszcie zlikwidowano uprawnienie do siedmiu godzin pracy. 
 Cyprian - Entuzjastom negocjacji z pracodawcą w sprawie wysokości płacy zwracam uwagę, że dyskutujemy o grupie osób ze znacznym stopniem miepełnosprawności, którzy utracili ów ustawowy przywilej. Zwracam uwagę, że znaczna większość, zwłaszcza młodych, jest zatrudnionych na minimum płacowym. Pracodawców, którzy mają dobrą wolę negocjacji wyższej płacy od minimum jest bardzo, bardzo mało. Nie ta droga. 
 Danuaria - Do pewnego czasu wydawało mi się, że osoby niewidome, oczywiście, powinny pracować 8 godzin jak wszyscy. Do pewnego czasu. Potem dowiedziałam się, że nie mam racji, że jestem egoistką i takie argumenty, których tu nie zacytuję, ale wydające się być słusznymi z punktu widzenia wypowiadających je osób. Żeby było mało, to jeszcze jakiś czas temu przeczytałam na liście historię p. Pietrasiewicza o popsutej windzie, która spowodowała 40-minutowe spóźnienie do pracy. Potem przeczytałam na naszej liście wypowiedź kogoś z telemarketerów. Usłyszałam też, że dzieje mi się krzywda, bo przecież przygotowanie się do pracy i dojazd do pracy i wykonywanie czynności życiowych zajmuje mi więcej czasu. A w ogóle dzieje mi się krzywda, bo kto to widział, żeby mi obniżać pensję i że powinnam dopilnować swoich spraw i nie podpisywać nowej umowy, bo obniżenie pensji pracownikowi jest niezgodne z prawem. Nie docierały argumenty, że teraz moja pensja jest zawyżona. Byłam pytana o to, ile zarabia osoba pełnosprawna na tym samym stanowisku i ile wynosi ten niby dodatek za tę ósmą godzinę, której nie pracuję. No i tu zaczęłam sama sobie zadawać to pytanie i doszłam do wniosku, że nie umiem na nie odpowiedzieć. Ktoś tu opowiadał historyjkę o pełnosprawnej Monice i niepełnosprawnym Janie. A czy jest tu ktoś, kto pracuje na etacie, siedzi obok osoby pełnosprawnej, wykonującej identyczną pracę i może się z nią porównać? Bo my tu sobie tak opowiadamy o mniejszej wydajności czy takich samych płacach, ale czy ktoś ją porównywał i stwierdził, że nasza wydajność jest mniejsza. A co, jeśli ktoś pracuje w takim miejscu, gdzie nie może porównywać się z osobami pełnosprawnymi? 
Oczywiście większość z nas nie pamięta czasów, gdy pracowało się 8 godzin. Osoby te, ja również, odczuwają to jako przedłużenie czasu pracy. Nie dorabiam do tego żadnej ideologii. Czuję się jedynie jak pracownik, któremu się każe pracować godzinę dłużej za te same pieniądze. Rozumiem ten mechanizm, rozumiem, że jest słuszny, nie zamierzam iść do lekarza, bo nie mam podstaw, ale coś się we mnie buntuje przeciwko temu stanowi. A tak przy okazji, czy ten przepis dotyczy także niewidomych masażystów? Pytam, bo ktoś się nad tym zastanawiał. 
Małgorzata - Niewidomi masażyści są doskonałymi fachowcami i w niczym nie są gorsi od masażystów widzących i niby dlaczego mają pracować krócej? Jak już tu ktoś napisał, że ze względu na trudności w dojeździe do pracy, bo to fakt, ale poza tym? Najlepiej gdyby była określona stawka za godzinę, widzisz czy nie i nie brać pod uwagę renty, bo to inna bajka. Znam przykład sprzątaczek, jedna z grupą druga nie, obie wykonują tę samą pracę. I co? Jedna bierze na rękę 1500 zł, a druga tysiak, ale i tak mając rentę lepiej stoi według pracodawcy. I gdzie tu sprawiedliwość? Nie chodzi wcale o tę jedną godzinę, bo to pikuś, ale sedno w niesprawiedliwości naszego prawa i każdy o tym wie. Nie chce mi się na ten temat dyskutować, dlatego każdemu życzę dobrej decyzji. 
 Hania - Danko, całkowicie się z Tobą zgadzam. Moim zdaniem wydłużenie dnia pracy nie wpłynie na zwiększenie zatrudnienia niepełnosprawnych. Pisałam o tym w felietonie "Sporna godzina" opublikowanym w styczniowo-lutowej "Pochodni". Była to odpowiedź na tekst Jacka Zadrożnego. 
Pracuję na otwartym rynku. Nie pójdę prosić lekarza medycyny pracy o zaświadczenie o niemożności wykonywania pracy przez 8 godzin, bo w zasadzie mogę tak długo pracować. Jak niejednemu z nas, gdy była taka potrzeba, zdarzało mi się zostawać po godzinach, kończyć coś w domu, zrobić coś w sobotę. Nigdy nie był to dla mnie problem. 
Mam różne doświadczenia z medycyną pracy. Z niektórymi lekarzami musiałam się wykłócać o podpisanie zdolności wykonywania pracy. Na badania okresowe poszłam do innego lekarza, poprosiłam o wpisanie zdolności na jak najdłuższy możliwy okres i bez problemu podpisał mi na 5 lat. Teraz więc byłoby mi głupio do niego pójść i tłumaczyć, dlaczego mogę pracować tylko przez 7 godzin. Nie chcę również, by jakiś inny, starający się o pracę niepełnosprawny miał kłopoty. Jednak uważam, że w przypadku wielu osób niepełnosprawnych, a na pewno tych ze znacznym, prawdziwym, nie tym naciąganym stopniem niepełnosprawności, dłuższy czas pracy okaże się dużym utrudnieniem. 
Należy walczyć o zwiększenie dla nas dostępności do rynku pracy. Niektóre przywileje to utrudniają. Perspektywa dodatkowego, 21-dniowego urlopu na leczenie sanatoryjne może odstraszać wielu pracodawców. Jednak godzina dziennie, zwłaszcza że pracodawcy otrzymują spore dofinansowanie do wynagrodzeń, moim zdaniem, nie jest źródłem konfliktu. 
Mam żal do osób, które zamiast zająć się prawdziwymi barierami utrudniającymi nam znalezienie pracy, doprowadziły do zlikwidowania najmniej uciążliwego przywileju. 
Niejednemu z nas dotarcie do pracy zajmuje więcej czasu. Wózkowicz nie wybierze pierwszej lepszej drogi, lecz taką, na której nie ma barier architektonicznych, nie wsiądzie do każdego autobusu, lecz do niskopodłogowego. Dla niewidomego wybór trasy również ma duże znaczenie. Osobie widzącej łatwiej się przesiąść. Ja niejednokrotnie nie zdążam na kolejny autobus, bo nie wiem, czy stoi przed lub za tym, z którego wysiadam, a zanim dopytam o numer, odjeżdża. Z pracy na przystanek idę naokoło. Wybierając krótszą trasę, musiałabym sporą jej część przejść ulicą, bo chodniki są zastawione samochodami. Jeśli robię coś w terenie lub ktoś przyjdzie na doradztwo, mogę zostać w biurze nawet 9 godzin, ale gdy cały dzień pracuję z komputerem w słuchawkach, bo w jednym pomieszczeniu pracuje kilka osób, jest to naprawdę wykończające. Robię krótkie przerwy, bo mam zawroty i bóle głowy. Nie wiem, czy innych niewidomych także to dopada, czy to skutki moich historii neurologicznych sprzed lat. W domu pracuję z komputerem bez słuchawek i jest dobrze. 
Porównywanie niewidomego i widzącego telemarketera to absurd. Widać, że pisała to osoba, która nie ma o tym zielonego pojęcia. Mam za sobą krótki telemarketingowy epizod. Jest ogromna różnica między koncentrowaniem się wyłącznie na rozmówcy, a jednoczesnym słuchaniem rozmówcy i syntezatora mowy. Oczywiście można zdecydować się na pracę na niepełny etat, ale to łączy się z mniejszymi zarobkami, które w przypadku większości niepełnosprawnych i tak nie są duże. 
Z przykładów podanych przez Krzyśka jasno wynika, że wydłużenie czasu pracy sprzyja nadużyciom. Zatrudnieni na otwartym rynku pokornie się dostosują, a personel niektórych zakładów pracy chronionej, w których praca to fikcja, załatwi sobie zaświadczenia o skróconym czasie pracy. Nadal będzie się obijać, a ich pracodawcy nadal nie będą musieli się wysilać. To jest frustrujące. 
 Rolab - Hanko, jak Cię nie popierałem, tak w całej rozciągłości teraz tu poprę, masz całkowitą rację. Powiem więcej - w firmie, w której pracuję te zaświadczenia załatwiają nam zaocznie - masz pracować tyle i tyle, i koniec. Ja się wymawiam od tego, bo i po co. 
Poza tym Ci ludzie, którzy tak walczą o zrównanie warunków pracy, niech by np. wywalczyli pracę w godzinach nocnych albo nadliczbowych, jak kto chce. Wszak wiadomo, że osoba niewidoma w nocy jest znacznie bardziej wydajna niż w dzień. 
Krzysztof K. - Zdrowy człowiek, ma tylko lekkie problemy ze wzrokiem, lecz jest zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności. W tym tygodniu był u lekarza i poprosił o skrócony czas pracy. Dostał od ręki. To nie jest incydentalny przypadek. 
 Baśka - Skoro o tym przypadku wiesz, to czy Krzysztofie coś z tym zrobiłeś? Z Twego maila można wnioskować, że inne przypadki tego rodzaju też znasz. Przypomina mi to trochę obrazek, w którym mieszkańcy bloku biernie przyglądają się scenie przemocy. Szepczą jedynie między sobą, jakie to niemoralne, jakie to okropne i nie robią nic, by tę sytuację przerwać, by temu zapobiec. Czyżby to był temat tylko do pogadania i nadal będziesz przyglądał się biernie, jak lekarz i pacjent ubijają interes? Czy może chodzi tylko o to, by pogadać, jakie to niemoralne i jak ten proceder będzie kwitł dalej? 
Krzysztof K. - Nic, gdyż realnie nic nie mogę zrobić. Pracownik dostał polecenie z kadr i to jest sprawa między nim a pracodawcą. Lekarz podpisał i tu też nic zrobić nie mogę. Barbaro - tu potrzebna jest zmiana systemowa. A jeśli chodzi o zmiany systemowe, to próbuję działać. Mam nadzieję, że kiedyś wszystkim grupy się odbierze i będzie ponowna, rzetelna weryfikacja. W czasach kryzysu jest na to szansa, bo budżet państwa by zaoszczędził, więc tyle ile mogę działam, lobbuję itp. 
Fredkaz - Chciałbym usłyszeć Waszą opinię na taką oto kwestię: Pracując w ZPCHR wiem, że jest tam zatrudnionych 1600 ochroniarzy. Odchodząc z milicji i służby bezpieczeństwa, z urzędu mają trzecią grupę i pracują w niepełnym wymiarze, czyli siedem godzin. Nie mają z tego powodu wyrzutów sumienia i bynajmniej nie wyglądają na pątników. Dlaczego ja mam mieć skrupuły? Dobrze ujęła problem Baśka, co my robimy wiedząc o takich sytuacjach? Ja na ten przykład mówię głośno o tym w mediach i co? A no, nic, tylko jestem postrzegany jako pieniacz i awanturnik. A kilka lat temu z tego powodu straciła pracę dziennikarka z programu pierwszego Polskiego Radia i tu mam autentyczne wyrzuty sumienia. 
Danuaria - To chyba coś jest nie tak, bo trzecia grupa, czyli lekki stopień nie miał tego skróconego wymiaru czasu pracy, chyba że ci ochroniarze pracują na 7/8, to wtedy nie muszą mieć wyrzutów sumienia. 
Domra - O ile pamięć mnie nie myli to niedawno wśród niewidomych zawrzało oburzeniem, że planowane jest zmniejszenie dofinansowania do zatrudnionych osób z II i III grupą. W tej sprawie POPON podnosi larum i przystawia rządowi nóż, grożąc masowymi zwolnieniami inwalidów. 
A przy okazji, co na temat powrotu do 8-godzinnego dnia pracy sądzą niewidomi pracodawcy, a mamy ich trochę. Osobiście popieram zrównanie czasu pracy osób niepełnosprawnych i osób zdrowych za tę samą płacę. 
Fredkaz - Kilka lat temu POPON i pracodawcy z ZPCHR spędzili w swoich województwach na placach centralnych miasta niepełnosprawnych, ba zwieziono ich z całego województwa autobusami, każąc podpisać listę obecności i głośno protestować przeciw nowej ustawie o zatrudnieniu i rehabilitacji. W konsekwencji okazało się, że były to podpisy pod obywatelskim projektem ustawy o likwidacji nowej na rzecz przywrócenia starej. 
 
 aaa 
5.4. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH 
Wykrzyknik do góry nogami 
Jerzy Ogonowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
	Miałem taką wersję programu WindowEyes - który jeden z matematycznych znaków tak właśnie odczytywał. A mówią, że maszyna nigdy ludzkiemu intelektowi nie dorówna. WindowEyes chyba dorównał, skoro wykrył, iż sprawy dotyczące niewidomych, wraz ze zmianą ustroju, zostały postawione na głowie i postanowił to od czasu do czasu niewidomemu użytkownikowi przypominać. 
	Niedawno z zadziwieniem odczytałem, że znana mi skądinąd niewidoma postać otrzymała statuetkę, miano czy coś tam "lodołamacza". Ma to być rozdawane czy przyznawane osobom niepełnosprawnym, które pokonały swą niepełnosprawność w taki sposób, że znalazły swe miejsce w społeczeństwie, przezwyciężając ograniczenia narzucone przez niepełnosprawność. Osoba ta rzeczywiście ograniczenia pokonała, jeśli kiedykolwiek pracowała, to na czarno, a formalnie - nigdzie. No i umiała i nadal umie zrobić pieniądze tak, żeby były nieopodatkowane, jest przy tym bardzo dobrze zrehabilitowana w zakresie orientacji przestrzennej. Jedna z jej wielbicielek napisała gdzieś kiedyś o niej, że jeśli organizuje turystyczną imprezę, to nawet dokładnie wiadomo, gdzie uczestnicy mają spać i spożyć posiłek. Myślę, że WindowEyes odczytałby tę postać jako właśnie taki "wykrzyknik do góry nogami". 
	Wydaje się, że takich wykrzykników można by znaleźć więcej, a ich liczba rośnie wraz z rozwojem najlepszego z możliwych na tym świecie ustrojów i strach pomyśleć, co się stanie, kiedy kryzys zapuka do naszych bram zdecydowanie i konkretnie. Kiedyś było tak, że w rehabilitacji przyjmowano pewną stałą niepodważalną kolejność, zwłaszcza gdy chodziło o niewidomego, a nie ociemniałego. Najpierw nauka, czyli zdobycie konkretnej wiedzy, w szkole specjalnej, a dalej - jeśli się dało - w placówkach ogólnodostępnych, potem praca - czyli uzyskanie materialnej niezależności, wreszcie - jeśli to możliwe, różnego rodzaju kursy rehabilitacyjno-usprawniające. Nauka obowiązywała także ociemniałych, często wysyłanych na kurs masażu do szkoły krakowskiej albo na przeszkolenia w spółdzielniach czy w innych placówkach z bydgoskim ośrodkiem na czele. Spółdzielnie zabiegały o pracowników, toteż kursy brajla i orientacji przestrzennej dla nowo ociemniałych zazwyczaj kończyły się spotkaniem z prezesem lokalnej spółdzielni, który namawiał do podjęcia pracy. Teraz mamy kursów dla nowo i staro ociemniałych bez liku. Doszły jeszcze takie, gdzie uczą prowadzenia działalności gospodarczej, wizażu i umiejętności prezentowania siebie u pracodawcy. Aby uzyskać najlepszy wizerunek, organizowane są kursy samoobsługi w życiu codziennym. Mamy rozmaitość wielką i prowadzących niemało. Powstają liczne organizacje, które chętnie się tym zajmują. Potem wracają najczęściej kursanci do domu z poczuciem, że niejedno potrafią, ale zda się to psu na budę. Czasem komuś przytrafi się znalezienie pracy, ale jednocześnie chodzą słuchy, że część z nich (nie wiadomo jaka, bo nie da się tego zbadać), podpisuje listę, zgodnie z którą pobiera płacę powyżej 1500 zł, a w rzeczywistości dostaje znacznie poniżej kilkuset złotych. Do skontrolowania może to i trudne, a może i nie, wystarczyłoby przeprowadzić kilkakrotnie niezapowiedzianą kontrolę, a wtedy bez problemu dałoby się ustalić, że danego pracownika ciągle na stanowisku nie ma. Ale nie ma zainteresowanych, bo "pracownik" woli dostać kilkaset złotych niż nic, toteż nie będzie skarżył. Tak więc sprawę można by znowu uwieńczyć wykrzyknikiem do góry nogami. 
	Na przełomie kadencji Sejmu pojawił się meteor w postaci posła Arłukowicza, który objął krótkotrwałe ministerstwo ds. ludzi wykluczonych. Jedyną rzeczą, jaką udało mi się wyłapać z krótkotrwałęj działalnośći tego ministra był fakt, że miał on w zamiarze zająć się niepełnosprawnymi, aby ich przekonać, że przecież mogliby pracować, że wiele potrafią mimo przeszkód... A mnie się już od lat wydaje, że w większości niepełnosprawni zdają sobie dość dobrze sprawę, że niemało potrafią, tyle że z tego nic nie wynika i to nie ich trzeba przekonywać. Oczywiście, są i tacy, ale w ogólności, przynajmniej w odniesieniu do niewidomych - to się już dokonało dawno, teraz po prostu trzeba, aby potencjalne możliwości znalazły swe realne odzwierciedlenie w społecznym życiu. Tymczasem - wykrzyknik do góry nogami. 
	Podobno liczba wolontariuszy w naszym kraju jest znacznie mniejsza od ilości tych osób w innych krajach cywilizacji zachodnioeuropejskiej. Czy jednak ktoś zastanawiał się nad tym, że ów wolontariusz, a jeśli nie on, to ktoś, kto go zatrudnia, musi spełnić i wypełnić, zapełnić i zaświadczyć, poświadczyć i stanąć w szranki do konkursu, żeby dostać choćby zwrot poniesionych kosztów. Myślę, że tych wolontariuszy jest znacznie więcej, tylko co mądrzejsi, jeśli robią to dla wybranych przez siebie ludzi, nie chcą tego formalizować, bo po prostu oni pragną pomagać ludziom, a nie utrzymywać urzędników. Osobiście nigdy nie dbałem o to, ile odbyłem zebrań, co wypełniłem, zarejestrowałem, podpisałem. Natomiast najwięcej satysfakcji odnajdywałem wtedy, gdy po latach ktoś oświadczał, że dzięki mojemu działaniu on zapamiętał, wziął coś do serca, do czegoś mu się przydało to, co powiedziałem. Inaczej to wykrzyknik do góry nogami. 
	No i pomimo tych różnych rejestrowań, zapisów, protokołów, po kilkudziesięciu latach, w których sobie i światu dowiodłem, co potrafię, nagle zaczynam czytać w gazetach, a nawet w czasopismach dla niewidomych, że niewidomi coś przecież potrafią, że nawet mogą pracować. Najciekawsze jest jednak to, że oni o tym nie wiedzą, bo nikt im tego nie powiedział. Ot, wykrzyknik do góry nogami. 
	No i już całkiem blisko naszego podwórka, chociaż wszystko jest dość bliskie: otóż można fiknąć koziołka, kiedy się słyszy, że absolwenci szkoły dla niewidomych biorą udział w kursie brajla. Jeśli do tego dodać, że władze PZN najczęściej tego brajla nie znają, a jeszcze spośród tych znających - wielu nie posługuje się nim biegle, to już mamy wykrzyknik do góry nogami do kwadratu. Pojawiają się wszakże głosy, że już ten brajl niepotrzebny, bo komputer... O tym już gdzieś u nas była mowa i dyskusja, ja tylko przypomnę, że jest coś takiego, jak monitor brajlowski, w pewnych sytuacjach nieodzowny, jest coś takiego, jak ortografia, której znajomość w każdej sytuacji jest niezbędna. I dobrze by było, żeby w końcu nie stało się tak, iż niewidomi zaczną chodzić, myśleć, pisać i mówić do góry nogami. Tego im życzę na Nowy Rok! 

 aaa 
6. FAKTY, POGLĄDY, OPINIE I POLEMIKI 
 
aaa 
6.1. Dwa krótkie listy 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM 
 
Poniżej znajdą Państwo list Jerzego Ogonowskiego jako wprowadzenie do dyskusji na ważny temat, a w załączeniu artykuł "Świat się śmieje". 
 Państwa wypowiedzi, jeżeli będą krótkie, opublikuję pod wspólnym tytułem "Wypowiedzi czytelników", jeżeli będą dłuższe - w postaci odrębnych publikacji. 
Wypowiedzi zostaną podpisane tak, jak Państwo będą sobie życzyli - imieniem i nazwiskiem, inicjałami albo pseudonimem. Oczekuję na nie do 12 grudnia br. Listy proszę adresować: 
st.k@onet.pl 
 
Szanowni Państwo! 
 
Jak Państwo wiedzą, co miesiąc zwracam się o wypowiedzi do innej grupy czytelników. Już wszystkie grupy były proszone o opinię na zgłoszone tematy. Zajęło to okrągły rok wraz z tematami, które były dyskutowane na liście Typhlos. Teraz zaczynają Państwo drugą kolejkę. 
Proszę o przemyślenie zagadnienia opisanego przez Jerzego Ogonowskiego i przedstawienie własnego zdania na ten temat. Myślę, że warto poświęcić trochę czasu i zabrać głos w naszej dyskusji. 
Z serdecznymi pozdrowieniami 
Stanisław Kotowski 
 
 *** 
 
Drodzy Czytelnicy! 
 
Świat ostro biegnie do przodu, kraj nasz musi nadrobić zapóźnienia wynikające z wieloletniej stagnacji, a to pociąga za sobą konkretne skutki i dla nas, niewidomych. Kiedyś, znając różne ulice i dzielnice, wiedziałem, że na danym rogu koło trawnika jest dziura i po tej dziurze poznawałem, że jestem na miejscu. Dziś wieczorem jest dziura, rano dwie, a następnego dnia ogrodzenie i tamtędy iść już nie można. Kupujemy najnowszy program gadający, a za dwa miesiące okazuje się, że pojawił się jakiś taki portal, którego ten program nijak nie może obsłużyć i nie chce z nim gadać. Można bardzo dobrze korzystać z nawigacji, ale ona może nas też wprowadzić w rów wykopany przed dwiema godzinami. 
W tym świecie musimy żyć. I pytanie zasadnicze: w jakich proporcjach musi nastąpić dostosowanie i przystosowanie? Co musi być dostosowane dla nas, a do czego my musimy się dostosować? 
Liczę na to, że wiele osób się wypowie, bo sprawa jest wcale nie taka prosta. Temat pozwalam sobie zainicjować poniższym artykułem bez pretendowania do wyczerpania zagadnienia. 
Jerzy Ogonowski 
 
 aaa 
6.2. Świat się śmieje Jerzy Ogonowski 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
	To był taki film, radziecki zresztą i bardzo popularny. W piosence z tego filmu jest refren: "Aby ciało twe i duch były młode wciąż, czy to upał, czy to mróz, ty do celu dąż", a myśmy śpiewali: "aby ciało nie śmierdziało, trzeba nogi myć". Myślę, że to bardzo dobre wprowadzenie do tematu, który chcę tu zainicjować do szerszej dyskusji. 
Nowo powstały w 89 roku ubiegłego wieku establishment, naturalną koleją rzeczy usiłował dowieść, że do tej pory niepełnosprawni zupełnie nie byli traktowani po ludzku i dopiero teraz się zacznie. Należy zatem żądać, egzekwować, domagać się... Czego? Ano, wszystkiego. A rzeczywiście dość szybko okazało się, że jest czego się domagać. 	 
Zatrudnienie spadło na łeb, na szyję, następował dynamiczny rozwój kraju w kierunku prywatyzacji i kapitalizmu, a więc rozwijała się motoryzacja, sieci handlowe, budownictwo itp. Wszystko to stwarzało niewidomym nowe trudności, nowe zagrożenia i nowe wyzwania. 
Wzmożony ruch uliczny postawił problem czytelnej dla niewidomych sygnalizacji. Wielkopowierzchniowe sklepy spowodowały, że niewidomi sobie nie radzą i potrzebują innej obsługi. Występował z coraz większą wyrazistością problem oznakowań w windach, na dworcach, w budynkach użytku publicznego, na domofonach. 
Tak jak burzliwie i niekiedy chaotycznie rozwijał się kraj, tak i żądania oraz kierunki działania osób niepełnosprawnych i ich organizacji miały nierzadko charakter raczej nieuporządkowany. Po 22 latach transformacji warto jednak zastanowić się na spokojnie i rozsądnie, jak poukładać to wszystko racjonalnie, jaką przyjąć hierarchię wartości. O tym należałoby już konkretnie i konstruktywnie mówić. 
Przede wszystkim trzeba by odejść od incydentalności, a przejść do unifikacji i jednolitych rozwiązań. Sygnalizacja - bardzo dobra i ważna sprawa, ale czy jej różnorodność ułatwia orientację niewidomemu i czy prawidłowe jest, że o wyborze rodzaju sygnalizacji decydują nie niewidomi, lecz różne przetargi, ciotki różnych prominentów itp. Zapowiadanie przystanków w środkach komunikacji miejskiej - niezwykle przydatna sprawa, ale czy to kierowca winien decydować o jego włączeniu i na jaki poziom głośności? Niech będą obniżone wejścia do tramwaju, ale przy incydentalności tych rozwiązań, nie tyle ułatwiają, co utrudniają życie. 
Czy warto wkładać tyle samo energii w starania o umożliwienie tajnego głosowania, co o udostępnienie miejsc pracy? A jeśli już przyjmiemy, że tak, to dlaczego zaraz robić bardzo skomplikowane procedury w postaci zgłaszania do gminy potrzeby takiej brajlowskiej nakładki? Bez większych kłopotów można by każdy punkt zaopatrzyć w kilka nakładek, które niewidomy, po oddaniu głosu, zwracałby komisji. Sprawy indywidualnego zgłaszania należałoby pozostawić w kwestii pełnomocnika i głosowania korespondencyjnego, przy czym chyba ustawodawca nie wziął pod uwagę, że poczta polska działa kiepsko i korespondencja może dojść do komisji przy następnych wyborach. 
Rozdrobnienie tych wszystkich działań w gruncie rzeczy niszczy całą ideę, sprowadzając rzecz do incydentalnych rozwiązań. Ostatnia sprawa przy wyborach również ukazuje ten nonsens, kiedy kilka drukarń zajmuje się opracowywaniem nakładek, tak więc należy przyjąć, że w każdym rejonie Polski będą nakładki trochę inne. 
O ile mi wiadomo, znacznie więcej niewidomych interesuje się imprezami sportowymi niż wyborami. Nie pochwalam tego zjawiska, ale tak raczej jest. A tymczasem dostęp przez mass media do relacji z tych imprez jest coraz trudniejszy. Minęły czasy Bogdana Tomaszewskiego, kiedy to siedziało się przy radioodbiorniku i słuchało wszystkich meczów, mając dokładny obraz tego, co działo się na boisku. Teraz, niestety, walki Kliczki i Adamka nie udało mi się obejrzeć, bo była tylko w wybranych programach telewizyjnych. 
Rozwija się audiodeskrypcja, ale czy będziemy w stanie zapewnić ją wszędzie? Bo jeśli nie, to znów ktoś będzie decydował, czy niewidomy ma oglądać filmy tylko o polskim papieżu i o Katyniu, czy też komedie z golasami. 
Mimo ciągłej próby dogonienia internetu przez niewidomych przy zastosowaniu udźwiękowionych programów, niedostępnych miejsc w internecie jest coraz więcej. Kto wie, czy nie udałoby się problemów lepiej rozwiązywać, gdyby firmy, zamiast konkurować między sobą, zwarły szeregi i rozpoczęły współpracę na rzecz dostępu niewidomych do internetu. 
Niech to moje zadzierzgnięcie dyskusji będzie traktowane nie jako wybrzydzanie, lecz jako próba zachęty do zastanowienia się nad potrzebą i możliwościami dostosowywania świata do potrzeb niewidomych oraz dostosowywania się niewidomych do świata. Tytuł dlatego zaczerpnąłem z radzieckiego filmu, bo film był wesołą komedią pochodzącą z kraju, gdzie w tym samym czasie, gdy go wyświetlano, miliony ludzi zsyłano na Syberię, mordowano i prześladowano. Obecnie coraz częściej słyszę, jakie to dostajemy udogodnienia. I rzeczywiście, są one ważne, ale nie rozwiązują wszystkich problemów. Niewidomi nie muszą już siedzieć w domach i mogą samodzielnie głosować. Najczęściej jednak nie ma dla nich pracy, a to podstawa samodzielności. Prawda, że PFRON dopłaca miliardy do zatrudnienia, ale czy naprawdę osoby niepełnosprawne korzystają z tego w dostatecznym stopniu? Ważne jest też, żeby w ostatecznym rachunku nie trzeba było zapytać, jak horodniczy w gogolowskim "Rewizorze": "Z czego się śmiejecie? Z siebie się śmiejecie!" Żeby nie było tak, jak z nawigacją, która może być bardzo pomocna, ale może też zaprowadzić do świeżo wykopanego rowu. 
No i może ktoś wreszcie tym moim gadaniem się zdenerwuje i coś konkretnego, a soczystego napisze pod moim adresem. Tego Wam i sobie serdecznie życzę. 
 
aaa 
6.3. Chichot i irytacja 
Maria Marchwicka 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Redaktor Jerzy Ogonowski pisze "Świat się śmieje", ja dodam a ludzie się irytują. Nie tak dawno pisałam na temat nielogicznych przepisów zmuszających ludzi do komisyjnego - z udziałem licznych zaświadczeń i formularzy - potwierdzania posiadanej od lat stałej grupy inwalidzkiej, albowiem w rozporządzeniu MPiPS zapomniano tę kwestię jasno sprecyzować. Postanowiłam tę sprawę podrążyć i nadal ją drążę, ponieważ urzędnicy zasłaniają się niejasnym rozporządzeniem, a przy okazji arogancko mnie pouczają wskazując moje obywatelskie miejsce w szeregu. To jest tylko jeden z przykładów bezsiły niepełnosprawnego wobec złej interpretacji, czytaj - złej woli tych, którzy czuwają nad naszym dobrostanem. 
Autor pisze, że "Nowo powstały w 89 roku ubiegłego wieku establishment, naturalną koleją rzeczy usiłował dowieść, że do tej pory niepełnosprawni zupełnie nie byli traktowani po ludzku i dopiero teraz się zacznie". Podobne przekonania prezentuje wielu niewidomych dowodząc, że w PRL to oni żyli w gettach robiąc nudne szczotki, a teraz proszę - mogą czytać, bo są dostępne czytaki etc. Tyle tylko, że w twórczym zapale głosiciele tego typu opinii nie pamiętają, że w czasach PRL czytaków jeszcze nie produkowano, podobnie jak innych odtwarzaczy mp3. 
Wprawdzie zatrudnienie spadło na łeb, na szyję, ale za to mamy wysyp i nadurodzaj wszelkiego rodzaju firm i instytucji doradzających i szkolących niewidomych, i to już od 16 roku życia: a to jak się ładnie pokazać, a to jak napisać list motywacyjny i CV, jeszcze kilka godzin rozmowy z psychologiem, który pokaże mocne strony, potencjał i... odfajkowany absolwent powędruje na zasiłek lub rentę socjalną. 
Sądzę, że na niedogodności i sprawy uwierające niewidomych sposobu nie ma, ponieważ w demokracji każdy ma prawo. A więc niezbywalnym prawem decydenta jest nie zadecydować, albo zadecydować na obszarze własnego podwórka (województwa), bo znajomy królika ma pomysł na prototyp pilota do autobusów, ale tylko prototyp a nie wdrożenie. Ktoś inny ma pomysł na kod dźwiękowy świetlnej sygnalizacji, ktoś na słupki na środku chodnika, niezliczone agendy na krajowe i unijne granty itd. Wszystko to w trosce o biednych niepełnosprawnych i niewidomych, aby im nieba przychylić i sobie pieniędzy z grantów pomnożyć. 
W wielu przypadkach wystarczy drobny gest, ktoś przeszkolony w sklepach sieciowych, kto na widok białej laski podejdzie z sakramentalnym pytaniem - czy mogę w czymś pomóc? Winy po stronie decydentów jest sporo, ale i po naszej stronie także sporo zaniechań i inercji. Takim przykładem jest niedopilnowanie i niezapięcie na ostatni guzik sprawy nakładek na listy wyborcze. Sprawę należało załatwić na szczeblu krajowym (znana jest dokładna liczba obwodowych biur wyborczych, więc mogła być jedna drukarnia). 
PZN jest największym lobbystą ze wszystkich organizacji niewidomych i może być naprawdę tym języczkiem uwagi, jeśli zatrudni dwóch trzech pracowników. Powinien to być prawnik, praktyk społeczny i osoba umiejąca dobrze wyszukiwać niedopracowane akty normatywne, nieprawidłowe wdrożenia i sygnały o tych wdrożeniach oraz zrozumiałym i klarownym językiem pisać wnioski i uzasadnienia. To byłaby praca związana z zaszłościami. 
Natomiast w sprawach bieżących (projekty) monitować i nie dopuszczać do powstawania prawniczych knotów czy podejmowania złych decyzji. Mam nadzieję, że urząd normalizacyjny nie zmarł śmiercią wymuszoną i nadal normalizuje nasze życie i przestrzeń publiczną. Może więc uda się ujednolicić standardy tej przestrzeni (także internetowej) dla niewidomych? 
Przede wszystkim PZN powinien domagać się przez nagłaśnianie i robienie larum w wypadku nierespektowania prawa, albo pokrętnych interpretacji. Zanim nastąpi globalne uporządkowanie przepisów, walczmy przynajmniej o własne podwórko i to nie na zasadzie roszczeniowej postawy, ale na zasadzie hierarchii potrzeb. Owszem, nakładki na listy wyborcze są ważne, ale ważniejsze są podręczniki. Aby postawić odpowiedni znak przy kandydacie, trzeba najpierw nauczyć się go stawiać. 
Red. Ogonowski marzy "No i może ktoś wreszcie tym moim gadaniem się zdenerwuje i coś konkretnego, a soczystego napisze pod moim adresem. Tego Wam i sobie serdecznie życzę" 
Stawiam świąteczne orzechy do euro, że zdenerwowania nie będzie, co najwyżej ludziska ponarzekają, że tego czy tamtego nie ma za darmo. 
 
aaa 
6.4. Świat śmieje się złośliwie 
Stanisław Kotowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Przesłanie Jerzego Ogonowskiego zawarte w artykule "Świat się śmieje" można by streścić: czy cały świat należy dostosować do potrzeb osób niewidomych, czy osoby te należy dostosować do życia w takim świecie, jaki go Pan Bóg stworzył. A jeżeli dostosowywać świat, to jak to robić, w jakim zakresie i czy wszystkie propozycje są dla nas korzystne? 
Trudno jest zmieniać odwieczny porządek świata, chociaż nie wszystko na nim odpowiada osobom niewidomym. Śnieg, zawieje śnieżne, wiatr, ulewny deszcz, mgła, duży mróz - wszystko to zmienia odbiór bodźców z otoczenia i wpływa na możliwości orientacji w nim. Są to zmiany naturalne i trudno jest z nimi walczyć. 
Tak traktuje nas przyroda i ani myśli troszczyć się o nasze potrzeby. Czy jednak tylko przyroda się nimi nie troszczy? 
Jerzy Ogonowski podaje przykłady, kiedy to nie przyroda, lecz ludzie nie troszczą się naszymi potrzebami i zmieniają świat po swojemu. Niestety, często, bardzo często, nasze potrzeby giną gdzieś w ciągłych zmianach, w ludzkiej pomysłowości, w braku wiedzy na nasz temat, w różnorodności i Bóg wie w czym jeszcze. Często różni wynalazcy proponują nam urządzenia, które tylko im się podobają, a dla nas są zupełnie nieprzydatne. 
Niestety, my sami również przyczyniamy się do tego rozgardiaszu. Niewidomi też potrafią proponować niewidomym wynalazki, których nie można akceptować, bo są nieprzydatne lub mało przydatne. 
Biała laska, następczyni zwykłego kija, służy niewidomym od bardzo dawna i chyba jeszcze długo będzie służyła. Są problemy z jej akceptacją, ale wynikają one z naszej psychiki, a nie z tego prostego narzędzia. Pismo brajla, wynalezione w 1825 r. przez szesnastoletniego niewidomego Ludwika Braille'a, służy niewidomym już prawie 200 lat. Nie od razu jednak zostało zaakceptowane - około 50 lat trzeba było, żeby je uznać w skali międzynarodowej. Warto dodać, że i obecnie nie wszyscy je akceptują. Jest jednak ono ciągle przydatne, chociaż sporo straciło ze swej uniwersalności. 
Wielkim wynalazkiem była mowa syntetyczna, która umożliwia nam posługiwanie się komputerem i czerpanie z tego wiele korzyści. Tego wynalazku też niektórzy niewidomi nie chcieli zaakceptować i wciąż tracą na tej niechęci. 
Testery kolorów, wskaźniki poziomu cieczy, zegarki brajlowskie, nawigatory i dziesiątki innych urządzeń ułatwia nam życie. 
Były jednak urządzenia, które pochłonęły mnóstwo pieniędzy, a pożytku nikt z nich nie miał. 
Urządzeniem takim był "Heliotrop". Jego konstruktor widział dziesiątki zastosowań swojego wynalazku. Niestety, niewidomi nie widzieli żadnej takiej możliwości. To jednak nie zniechęciło naszego dobrodzieja. Zmobilizował on prasę i pojawiły się artykuły, jak to dygnitarze niewidomych jeżdżą samochodami i nie rozumieją biednych ludzi. Przekonał on również Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej, że to "cudo" zmieni los niewidomych. Ministerstwo wybuliło masę forsy na zakup pięciuset "Heliotropów". Niewidomi nie używali chyba żadnego, a już nie do tego, do czego aparat ten został skonstruowany. 
Drugim takim urządzeniem był DSN, czyli dźwiękowy sygnalizator niewidomych. Cudo to, po naciśnięciu przycisku, zaczynało wydawać głośne piski i mrugać napisem: "Proszę mi pomóc". Niewidomi nie chcieli nawet słyszeć, żeby tego używać. Ci jednak, którzy lubią nowości i próbowali, spotykali się z reakcją, ale nie taką, jakiej oczekiwali. Ludzie chcieli dawać im jałmużnę. 
Kiedy to cudo się pojawiło, byłem kierownikiem chorzowskiego okręgu PZN. Z prezesem Herbertem Bańskim wybraliśmy się do lekarza wojewódzkiego, czyli dyrektora wydziału zdrowia w urzędzie wojewódzkim, załatwiać jakieś sprawy okręgu i niewidomych. Ówczesne władze województwa były bardzo życzliwe dla niewidomych i wiele spraw można było załatwić. Lekarz wojewódzki zapytał nas, ilu niewidomych zrzesza okręg. Odpowiedzieliśmy zgodnie z prawdą, że ponad 4 tysiące. Tyle wówczas było zarejestrowanych. Po załatwieniu spraw, wróciliśmy do biura i byliśmy bardzo zadowoleni, że się udało. 
Po dwóch miesiącach nasze zadowolenie zmieniło się w zdumienie, niedowierzanie i popłoch. Otóż do okręgu przyjechał samochód ciężarowy i przywiózł 4 tysiące aparatów DSN. Dodam, że w czasie wizyty, nikt z nas nawet nie zająknął się o jakimś tam DSN. Obaj z prezesem byliśmy zgodni, że ten aparat nie jest nic warty. Pan dyrektor przeczytał o nim w prasie i... Cóż było robić... Trzeba było pięknie dziękować i kombinować, jak się pozbyć tego dobrodziejstwa - trwało to kilka lat. Na szczęście lekarz wojewódzki zgodził się, żeby uszczęśliwić tym cudem niewidomych z innych rejonów kraju. Oczywiście, takich nieudanych projektów było znacznie więcej. 
Przytoczyłem te dwa przykłady, żeby pokazać, że nie zawsze życzliwość wydaje dobre owoce, a także, że interesy własne konstruktorów, wynalazców, organizatorów itp. nie zawsze są zgodne z interesami niewidomych. 
Ostatnio duże postępy czyni audiodeskrypcja. Bez wątpienia jest to bardzo przydatne udoskonalenie. Byłem na filmie "Bitwa warszawska 1920". Audiodeskrypcja bardzo pomogła mi zrozumieć, co dzieje się na ekranie. No tak, ale audiodeskrypcja w tygodniku "Polityka" dostarczanym przez e-Kiosk doprowadza mnie do pasji. Na filmie były krótkie wstawki i tylko tam, gdzie trzeba było niewidomym coś podpowiedzieć, poinformować, wyjaśnić. W "Polityce" są sążniste opisy zdjęć, które nic nie wnoszą. Tak ja uważam, chociaż znam osobę niewidomą, której się to podoba. 
Audiodeskrypcja jest więc bardzo przydatna, ale czy wszędzie i czy zawsze? Mam wątpliwości. 
Ostatnio coraz częściej podejmowane są wysiłki w celu udostępnienia nam najwybitniejszych dzieł polskiego i światowego malarstwa. I tu mam wątpliwości, czy jest to możliwe. 
Oczywiście, można opisać obraz, jego tematykę, walory artystyczne, epokę, w której powstał, techniki malarskie, kolorystykę itp. Czy jednak niewidomy odczuje jego piękno? 
Moim zdaniem zastosowanie rysunku, różnych faktur powierzchni, różnych materiałów, miękkich i twardych itd. może ułatwić zorientowanie się, co obraz przedstawia, ale nic więcej, a już na pewno nie w wartości artystycznej. 
Bo i na czym polega artyzm np. Damy z łasiczką Leonardo da Vinci albo Słoneczników Vincenta van Gogha? Czy tylko na możliwości rozpoznania, co obraz przedstawia? Jeżeli tak by było - tysiące malarzy potrafiłoby malować słoneczniki. 
Nie da się zastąpić wzroku żadnym zmysłem, który potrafi odebrać piękno oczu, radość z nich tryskającą, iskry gniewu w oczach, piękno uśmiechu czy zorzy polarnej. Kiedyś czytałem, że skonstruowano fortepian dostosowany do potrzeb osób głuchych. Instrument ten, oprócz dźwięków, emitował różnokolorowe błyski światła skojarzone nutami. Może było to i ładne, ale czy było tym samym, co muzyka? 
Uważam, że nie da się oceniać pięknego zapachu perfum czy kwiatów niczym innym, jak tylko zmysłem powonienia. Nie da się oceniać żadnym zmysłem smaku schaboszczaka, czekolady i cytryny oprócz zmysłu smaku. Podobnie ze wzrokiem, słuchem, dotykiem. 
Kiedyś dyskutowałem na ten temat z całkowicie niewidomym kolegą. Kiedy usłyszał podobne rozważania, sprawę skwitował krótko: "Gdyby było to możliwe, mielibyśmy jeden zmysł, a nie kilka". 
Jak widać z powyższego, są aparaty, urządzenia, wynalazki itp. bardzo potrzebne i są całkowicie chybione. Moim zdaniem błędem jest odrzucanie nowości, bo jak zabraknie prądu... Błędem też jest przyjmowanie wszystkiego, co dają, bo może się przyda. 
Trzeba korzystać z nowych możliwości, nowych osiągnięć nauki i praktyki, ale trzeba też umieć radzić sobie i bez nich. Jest to konieczne, ponieważ wszędzie i zawsze następują jakieś zmiany. Pisał o nich Jerzy Ogonowski. Zmiany te powodują, że to, co do wczoraj było dostępne, staje się niedostępne, a to, co dzisiaj nie sprawia żadnych trudności, jutro czy pojutrze może stać się wrogie. 
Trzeba więc przystosowywać do naszych potrzeb wszystko, co da się przystosować, ale trzeba czynić to z głową. Trzeba też z głową przystosowywać swoje umiejętności do radzenia sobie w zmieniającym się świecie. Jest to konieczne, ponieważ zmiany następują ustawicznie i w przyszłości będą następowały. Oczywiście, ciągle będą podejmowane wysiłki, żeby to i owo dostosować do naszych potrzeb i możliwości. Świata całego dostosować się jednak nie da, a nawet jeżeli się da, zawsze będzie z pewnym opóźnieniem. Jeżeli nawet konstruktorzy, wynalazcy i programiści od razu pomyślą o potrzebach osób niewidomych, i tak będzie potrzebny czas, żeby zapoznać się z nowym wynalazkiem i nauczyć się nim posługiwać. 
Warto też wiedzieć, że to co jest dobre dla niewidomych, często okazuje się też dobre dla osób z normalnym wzrokiem. Podam tylko trzy przykłady. 
Tak było z wprowadzeniem osłon na wirujące części maszyn, które umożliwiały pracę niewidomym, a następnie weszły do powszechnego użytku. Tak jest też z mową syntetyczną, która znajduje coraz szersze zastosowanie w różnych urządzeniach. Najpierw powstawały książki mówione dla niewidomych. Obecnie takie książki, już pod inną nazwą, modną, bo z angielska, (audiobooki lub ebooki) zdobywają widzących czytelników. 
I jeszcze jedna sprawa. Chyba nigdy nie będzie dosyć pieniędzy, żeby dostosować wszystko, co może być przydatne niewidomym, nawet tym o bardzo wyszukanych zainteresowaniach i potrzebach. Zawsze więc będzie kwestia ceny, kosztów i konieczność zaspokajania ważniejszych potrzeb przed mniej ważnymi. Dlatego trzeba walczyć o możliwie pełną dostępność stron internetowych, ale obserwatorium astronomicznego już niekoniecznie. 

aaa 
7. POLEMIK NA TEMAT SZTUKI GRANEJ W CIEMNOŚCIACH CIĄG DALSZY 
 
aaa 
7.1. Tak nie wolno 
Emilia Marcinkowska 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Postanowiłam zabrać głos w sprawie komentarzy zamieszczonych w czasopiśmie "Wiedza i myśl" dotyczących spektaklu "u Ślepcy", ponieważ w kilku wypowiedziach padły zapytania skierowane bezpośrednio do uczestników, a tak się składa, iż jestem jedną z osób grających w sztuce, więc z wielką ochotą, przyjemnością i zdecydowaniem udzielę odpowiedzi na zadane pytania, postaram się rozwiać wszelkie wątpliwości, jak również poinformuję zainteresowane osoby, iż ich "zatroskanie" o nas jest zbyteczne. Jestem przekonana, że osoby nader troszczące się o nas lepiej zrobią, jeśli zatroszczą się o poziom własnej kultury osobistej. Wyjaśniam, iż chodzi mi o formę wypowiedzi. Na początek zacytuję kilka wypowiedzi Pani Danuarii, a później ustosunkuję się do nich. Cytuję: "Moim zdaniem to jest jakaś próba obrzydliwego emocjonalnego szantażu, który 20 niewidomych frustratów postanowiło zastosować na widzach, tzn. słuchaczach. Jeśli niewidomi wzięli w czymś takim udział, są "świadomi i mają własne zdanie", to jest mi ich żal. Jacy to muszą być nieszczęśliwi ludzie, że zgodzili się na coś takiego, żeby, choć na chwilę unieszczęśliwić innych". "Człowiek normalny w czymś takim by nie zagrał. Tylko frustraci mogą w ten sposób dokopać innym. Gdyby mogli, to by pewnie tym wszystkim widzom wydłubali oczy, żeby już do końca swych dni czuli się tacy nieszczęśliwi, jak owi sfrustrowani niewidomi aktorzy", "Tutaj bardzo wyraźnie 20 niewidomych frustratów narzuciło widzom/słuchaczom pogląd, że brak wzroku to coś strasznego. Nie jesteście sami w stanie zejść po schodach, a my niewidomi pozbawieni przewodnika, który nas zostawił czujemy się bezradni. Teraz wy widzowie/słuchacze zobaczcie, jakie to straszne uczucie i poczujcie się, choć na czas spektaklu jednym z nas. No i teraz reakcje widzów mogą być różne. Jakie - tego nie wiem", "A poza tym, co miał taki jeden z drugim zrobić? Poszedł do teatru na spektakl, głupio byłoby się wycofać. Zresztą wyraźnie było napisane, że reżyser od razu czegoś tam zażądał i ustawił wszystkich gęsiego. Gdybym już poszła na takie coś, nie odważyłabym się wycofać, żeby kogoś nie urazić"... 
Zastanawiam się czy Pani Danuaria jest dumna ze swojej wypowiedzi. Jestem ciekawa czy na co dzień posługuje się takim językiem, czy tylko pragnęła się wyróżnić. Jeśli pragnęła się wyróżnić, to moje gratulacje, bo naprawdę jest mistrzynią. Domyślam się, iż ta pani jest świadoma znaczenia użytych słów w wypowiedziach, dlatego pragnę ją zapewnić, iż nie jestem frustratką. Wyjaśniam także, iż nikt nikomu nie narzucił żadnego poglądu, ani nie zastosował szantażu emocjonalnego, a w ogóle zastanawiam się skąd Pani wziął się pomysł o chęci wydłubania przez nas oczu widzom..., czyżby "swoją miarą" mierzyła innych?... Zdumiewające dla mnie są także słowa: "nie odważyłabym się wycofać, żeby kogoś nie urazić" - czyżby brakowało jej odwagi w przypadku konfrontacji z drugim człowiekiem?, bo braku odwagi "na odległość", żeby obrażać ludzi Pani nie brakuje - to już zdążyła mi udowodnić. Pani Danuaria posądzała nas, że jesteśmy ludźmi nieszczęśliwymi, jednak poprzez formę jej własnych wypowiedzi wnioskuję, iż to ona jest osobą nieszczęśliwą, ponieważ w wypowiedziach tych jest pełno agresji, a człowiek nieszczęśliwy jest przede wszystkim albo apatyczny, albo właśnie agresywny. Myślę, że obrażając innych Pani próbuje dowartościować siebie. Oprócz agresji i negatywnych emocji dostrzegłam jednak w jej wypowiedziach talent, a mianowicie dar fantazji. Myślę, że mogłaby, a raczej powinna wykorzystać swoje umiejętności do bardziej zacnych celów. Mogłaby np. pisać świetne bajki dla dzieci, jednak przedtem koniecznie musiałaby pozbyć się negatywnych emocji. Szkoda, żeby taki talent się marnował. Panu o inicjałach Z.C. chciałam wyjaśnić, iż tak zwanym aktorom - jak to Pan określił, nie trzeba przypominać o godności człowieka, bo każdy z nas jest pełnowartościową, godną szacunku osobą. Nie mam pojęcia jak można prawidłowo oceniać ludzi nie znając ich. Ja przynajmniej nie potrafię, nie jestem taka zdolna - przyznaję się szczerze. Pani Janina miała wątpliwości, czy niewidomi "aktorzy" są ludźmi samodzielnymi, świadomymi i mającymi własne zdanie, więc zapewniam, że właśnie takimi ludźmi jesteśmy. Zapewniam także, iż nie jestem osobą siedzącą pod piecem i czekającą na listonosza. Czasy, jak i przyzwyczajenia na szczęście się zmieniły. Obecnie na listonosza czekają przede wszystkim ludzie starsi, mający niestety często niepełnosprawność sprzężoną. Nie mam pojęcia, do jakiej grupy wiekowej ta Pani należy, jednak nie jestem tego ciekawa. Na co dzień jestem osobą pracującą, działam także społecznie, więc nie wiem jak to jest, kiedy dzień wlecze się jak makaron - jak to Pani określiła. Pani Janina miała kilka wątpliwości, więc po raz kolejny zapewniam, iż podczas Festiwalu nie wyrządzono mnie, ani żadnemu innemu uczestnikowi krzywdy. Jeszcze raz podkreślam, iż jestem osobą świadomą, odpowiedzialną oraz umiejącą wyrazić własne zdanie, jak i bronić go. Ponadto ta Pani martwiła się: "Czy organizatorzy spektaklu pomyśleli o ludziach o kulach i na wózkach inwalidzkich? Jak ci ludzie znaleźli się na Sali"? Nie mam pojęcia skąd Pani zdobyła informacje, że na sali były osoby o kulach i na wózkach inwalidzkich, bo takich osób na spektaklu nie było. Na końcu swojej wypowiedzi napisała: "Coraz mniej rozumiem i widzę sens tego, co mnie otacza." Cytując Daniela Passenta kończę. "Zatrzymajcie świat - ja chcę wysiąść". A może zamiast chęci zatrzymania świata i ucieczki Pani powinna spojrzeć życzliwszym okiem na ludzi, mieć więcej wiary i zaufania, a może warto zmienić sposób myślenia? Świat nie jest taki zły, tylko brakuje w nim zwykłej życzliwości... 
Podsumowując swoją wypowiedź chciałam zaznaczyć, iż nie krytykuję wypowiedzi tych osób, które nie są zachwycone spektaklem, które ganią taką formę przedstawienia sztuki, ponieważ każdy człowiek ma prawo do wyrażenia własnego zdania - i to jest dla mnie oczywiste, jednak Każdy ma obowiązek uszanować godność drugiego człowieka nawet wtedy, gdy nie do końca się z nim zgadza. Zadziwiającym dla mnie faktem jest w ogóle ocena spektaklu tylko na podstawie przeczytanego artykułu, gdzie moim zdaniem dziennikarka poprzez użycie zwrotów typu:" Żeby nie spaść ze schodów, trzeba było kurczowo trzymać się poręczy. I uważać, aby nie zgubić ramienia poprzednika" lub "Zadziwiające, ale udało im się to bez problemów. Po kilku minutach każdy z widzów siedział na wskazanym przez wolontariusza krześle" wywołała sensację. Chciałam podkreślić, iż organizatorzy cały czas dbali o bezpieczeństwo. Na koniec muszę napisać jeszcze małe sprostowanie, iż widzów sprowadzali i wskazywali im miejsca w sektorach aktorzy, a nie wolontariusze, jak napisała Małgorzata Siuta. Musiałam wyjaśnić wszelkie wątpliwości, ponieważ pozostawienie ich bez odpowiedzi byłoby sprzeczne z zasadami, którymi kieruję się w życiu. 
 
aaa 
7.2. Wspak i na opak 
Alicja Nyziak 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Przeczytałam felieton pana Aleksandra Mieczkowskiego i chylę czoła przed - mistrzem manipulacji. - Oto bowiem autor próbuje postawić wspólny mianownik między obrażaniem uczuć religijnych i patriotycznych przez Nergala, a grą osób niewidomych w sztuce wystawianej w ciemnościach pod "zbrodniczym" tytułem "Ślepcy". 
- Oto mamy opisaną scenę z filmu Artura Żmijewskiego i rzeczywiście wyrwana z kontekstu, bulwersuje. 
- Oto autor świetnie wie, jakie były odczucia widza, a w tym wypadku słuchacza i tak się dziwnie składa, że jego intuicja podpowiedziała mu tylko negatywną wersję. 
A szkoda! 
W polemice znalazły się m.in. bardzo ostre wypowiedzi pod adresem grupy niewidomych, grających w sztuce "Ślepcy". Zastanawiam się tylko, na jakiej podstawie dokonano takiej oceny? 
Czy, ktoś z wypowiadających się negatywnie poświęcił, choć kilka chwil, aby zagłębić się w treść sztuki? 
Mam wrażenie, że pan Aleksander tego nie zrobił, a wielka szkoda. Przecież nie chodzi tu o nazewnictwo (ślepcy, przytułek), ale o coś znacznie więcej. 
Tytułowi ślepcy, to alegoria, przesłanie mówiące o zagubieniu duchowym człowieka w świecie. 
A, ciemność? 
Ciemność była jednym z elementów całości, tworzącym odpowiedni nastrój i sprawiającym, że odbiorca bardziej bazował na innych zmysłach, niż wzrok. 
Nie mogę wypowiadać się za wszystkich, ale jeśli chodzi o mnie, to możliwość zagrania w sztuce była dla mnie nowym doświadczeniem. Niespodziewanie otrzymałam szansę, "posmakowania aktorskiego chleba". Przekonałam się na własnej skórze ile wysiłku, nerwów, stresu i czasu wymaga dopracowanie całości, nim można pokłonić się przed publicznością. 
Właściwie, co tak bulwersuje? 
Wybór sztuki, czy fakt, że grupa niewidomych spróbowała swoich sił na scenie. Przecież przesłanie TYTUŁOWYCH "ŚLEPCÓW" JEST PONADCZASOWE, A JA reprezentowałam tylko siebie. 
Hm, a może jako niewidoma powinnam najpierw zrobić sondę w środowisku, nim spróbuję zrealizować jakiś kolejny pomysł. 
Czy wtedy będzie dobrze? 
Na jakiej podstawie część osób polemizujących uważa, że może decydować za widzących, czy mogą pójść i skonsumować posiłek, w całkowitych ciemnościach. 
Zakładam, że wypowiadające się osoby były w restauracji i spożywając posiłek w ciemnościach, dokładnie wysłuchały bulwersujących opinii klientów i niewidomych pracowników. Jeśli nie, to chyba jakieś przemiany mi umknęły i ponownie wróciliśmy do czasów, gdy "przewodnia siła" wiedziała lepiej! Tak się złożyło, że osoby biorące udział w sztuce, to ludzie aktywni zawodowo i społecznie, borykający się jak wielu Polaków z codziennymi problemami. Z tego, co mi wiadomo nikt z nich nie siedzi na zapiecku i nie czeka na listonosza z rentą. Nawet, gdyby tak było, to może właśnie możliwość zmierzenia się z wyzwaniem, jakim byłaby gra w tej sztuce, stałaby się dla kogoś tym przysłowiowym mobilizującym "kopem" w drzwi bezradności. Jak "miło", gdy czyjeś nierozważne i popędliwe słowa zatrzasną je ponownie i to z wielkim hukiem. 
Pan Aleksander konkluduje: "Może jestem przewrażliwiony, zacofany, o wypaczonych poglądach, jeżeli jednak tak jest, nie jestem w tym osamotniony. Świadczą o tym wypowiedzi na liście Typhlos." 
Zastanawiam się tylko, czy chodzi Panu również o wypowiedź pani ukrywającej się pod nickiem Danuaria? 
Trzeba przyznać, że dopiero post pani Danuarii, wywołał pewną reakcję listowiczów, ale czy tylko i wyłącznie na temat sztuki "Ślepcy". 
A może chodziło także o formę i treść wypowiedzi pani Danuarii? 
Jaki jest jej poziom czytelnicy "Wiedzy i Myśli" mogli się przekonać sami, gdyż redakcja udostępniła go znacznie szerszemu forum, niż lista dyskusyjna. 
Dziwi mnie tylko brak komentarza ze strony redakcji, skoro decyduje się na "przedruk" tak obraźliwego i pełnego inwektyw e-maila. 
Konkludując, chciałam zaznaczyć, że mój pogląd podziela spora grupa...! 
 
 aaa 
7.3. Jeżeli ktoś myli fikcję z rzeczywistością... 
Iwona Kaczmarek 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Szanowni Czytelnicy 
Nawiązując do tematu spektaklu pod tytułem "Ślepcy" mam potrzebę wypowiedzenia się na ten temat. Jeżeli ktoś myli fikcję z rzeczywistością i nie umie odróżnić przedstawienia teatralnego i fikcyjnych postaci Kreowanych przez aktorów, to jest to totalne nieporozumienie. Byłam jedną z osób, które zagrały w tym spektaklu. Ktoś chciał znać pobudki, dla których wzięliśmy udział w tym przedsięwzięciu, to już wyjaśniam. Dostałam propozycję zagrania w sztuce, w prawdziwym teatrze z prawdziwą publicznością. Pomyślałam sobie, że to może być jedyna okazja do spróbowania swoich sił w tej dziedzinie sztuki. Postawiłam sobie cel i dążyłam do jego realizacji. Dostałam scenariusz i możliwość wybrania sobie roli. Zdecydowałam się na jedną z głównych ról. Było to dla mnie wyzwanie. Przy pomocy urządzenia do odtwarzania dźwięku, nauczyłam się tekstu. Na miejscu w Płocku próby z reżyserem i wskazówki jak mam grać. Była to ciężka praca, wymagająca dużego wysiłku umysłowego. Cały czas w napięciu czekając, aż usłyszę tekst przede mną i wtedy moja kwestia. Próby trwały i całość nabierała kształtów przedstawienia gotowego do pokazania go publiczności. Nie graliśmy samych siebie (co się zdawało niektórym komentującym osobom), graliśmy zmyślone postacie, takie, jakie stworzył autor przedstawienia. Maurice Maeterlinck. Na co dzień nie jesteśmy tymi osobami. Każdy z nas pracuje, uczy się lub wykonuje inne czynności społeczne. Nikt z nas nie siedzi przy piecu (jak sugerowała jedna pani) i nie płacze nad swym losem. Nie zadano sobie odrobiny trudu, żeby dowiedzieć się, kto tam wystąpił, jakimi kierował się pobudkami. Nie sztuka jest krytykować kogoś, nie poznając go ani nie uczestnicząc w przedstawieniu. A brakiem kultury jest obrzucanie wyzwiskami typu "frustraci". Nikt z nas nie zasłużył sobie na takie wyzwiska. Łatwo krytykować innych. To nawet nie była krytyka, bo żeby coś ocenić to trzeba być uczestnikiem danego wydarzenia. Moim zdaniem pan wypowiedział głośno to wszystko, czego się sam obawia, wyraził swoje lęki. Ale to nie znaczy, że podobne obawy mają wszyscy. Są ludzie odważni, nie bojący się nowych wyzwań i doświadczeń. Oprócz grania w przedstawieniu braliśmy udział w licznych spotkaniach, dyskusjach i przedstawialiśmy publicznie swoje stanowisko. Spotykaliśmy się z władzami miasta. Zaprezentowaliśmy swoje własne wystąpienia na temat kultury i sztuki. Dyskutowaliśmy ze znawcami przedmiotu. W ramach rekrutacji, mieliśmy za zadanie napisanie kilku felietonów na tematy kulturalne. Daliśmy z siebie wiele dla innych. Dzieliliśmy się swoimi doświadczeniami z życia osobistego jak i działalności w ramach społecznych. Pokazywaliśmy ludziom pełnosprawnym, że człowiek niewidomy może wiele zrobić dla siebie i innych. Jeszcze niedawno używano nieładnych słów do określenia osób niepełnosprawnych. Dla osób niepełnosprawnych umysłowo, stopniowanie wyglądało w ten sposób: wariat, idiota, imbecyl, Dopiero od niedawna zostało to zmienione, z uwagi na poniżający wydźwięk tych słów. Teraz stopniowanie brzmi tak: niepełnosprawny z lekkim upośledzeniem umysłowym, średnim i znacznym. To samo tyczy się słowo ślepy. Zostało ono zamienione na słowo niewidomy, ociemniały. Kiedyś to było słowo zwyczajne. Ale w przedstawieniu słowo ślepcy jest już w samym tytule. Ponieważ cała sztuka przedstawia sytuację z przełomu XVIII i XIX wieku. W tamtym czasie słowo ślepcy, przytułek były w normalnym użyciu. Tak samo jak wywożenie osób niepełnosprawnych gdzieś na wyspy, w odosobnienie. Dziś człowiek opiekuje się słabszymi i umożliwia im funkcjonowanie w społeczeństwie. Ale w odniesieniu do akcji ze spektaklu to wyrazy takie jak ślepcy, przytułek były czymś normalnym. To był koniec wieku, więc słownictwo i atmosfera musiała być również z tej epoki. Wstęp na spektakl był wolny. Jeżeli ktoś chciał wyjść, wystarczyło o to poprosić. Wolontariusz na pewno wyprowadziłby z sali - tak samo jak wprowadził. Cała praca, jaką wykonaliśmy przygotowując się do przedstawienia i czas, jaki poświęcił nam reżyser to wszystko było przygotowywane z pasją i bez chęci zysku. A posiadanie wzroku, wcale nie gwarantuje, że nie można spaść ze schodów. Każdemu może się przydarzyć. Pani, która uważa się za eksperta z racji długoletniej pracy z osobami niewidomymi, to nie chciałabym spotkać na swojej drodze. Z trywialnym poglądem, iż się cieszy, że to inni są niewidomi a nie ona. Skoro takie przekonania ukazuje pani publicznie to nie ma, o czym rozmawiać. Przedstawiłam tu swój punkt widzenia, żeby czytelnicy mogli się z nim zapoznać i mam cywilną odwagę, aby się podpisać pełnym imieniem i nazwiskiem. 
 
aaa 
7.4. Komentarz do wypowiedzi uczestniczek spektaklu w płockim teatrze 
Stanisław Kotowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Uczestniczki powyższych wypowiedzi skupiły się na treści sztuki pt. "Ślepcy", grze aktorów, ich udziale w różnych przedsięwzięciach na terenie Płocka. Pani Alicja Nyziak pisze: "Właściwie, co tak bulwersuje? Wybór sztuki czy fakt, że grupa niewidomych spróbowała swoich sił na scenie. Przecież przesłanie TYTUŁOWYCH "ŚLEPCÓW" JEST PONADCZASOWE, A JA reprezentowałam tylko siebie. Hm, a może jako niewidoma powinnam najpierw zrobić sondę w środowisku, nim spróbuję zrealizować jakiś kolejny pomysł. Czy wtedy będzie dobrze?" 
Oczywiście, że nie temat sztuki z końca XIX wieku i nie niewidomi aktorzy, tylko gra w ciemnościach. Do tych ciemności wrócę za chwilę. Teraz tylko dodam, że nikt nie musi uzgadniać z całym środowiskiem również swoich poglądów na ten temat. A odnośnie tytułu sztuki i gry niewidomych aktorów pozwolę sobie zauważyć, że sztuka ta była grana nie tylko w Płocku, ale i w Warszawie, również przez niewidomych aktorów. Informację na ten temat "WiM" zamieściła w numerze 12(36)2011 pod pozycją 4.9 - "Niewidomi aktorzy szukali sceny". Publikacja ta nie wywołała żadnej reakcji, chociaż donosiła o grze niewidomych aktorów w sztuce "Ślepcy". Różnica - nie było informacji, że sztukę wystawiano w ciemnościach. 
Autorki oburzyły się też na niektóre wypowiedzi z Listy dyskusyjnej Typhlos i autorów artykułów na temat tego spektaklu, opublikowanych w numerze 12)36)2011 w dziale "Fakty, poglądy, opinie i polemiki". Jedna z aktorek, pani Emilia, kładzie główny nacisk na kulturę wypowiedzi i ma całkowitą rację, że jest to bardzo ważne. Czytelnicy jednak, powinni znać i takie opinie, takie emocje, takie poglądy. 
Podkreślam, że głównym tematem wypowiedzi, nie była treść spektaklu, ale właśnie fakt, że spektakl grany był w ciemnościach. To właśnie tak poruszyło osoby zabierające głos na ten temat, gdyż uznały to za część większej całości, tj. mody na organizowanie w ciemnościach różnych przedsięwzięć. 
Pani Alicja zarzuciła Aleksandrowi Mieczkowskiemu manipulację. Twierdziła: "Przeczytałam felieton pana Aleksandra Mieczkowskiego i chylę czoła przed - mistrzem manipulacji. Oto bowiem autor próbuje postawić wspólny mianownik między obrażaniem uczuć religijnych i patriotycznych przez Nergala, a grą osób niewidomych w sztuce wystawianej w ciemnościach pod "zbrodniczym" tytułem "Ślepcy". 
Tak, jest to nieuprawnione, ale też i nie o to chodziło. Chodziło o pokazanie, do jakich wyczynów zdolni są niektórzy artyści, żeby przez szokowanie zdobywać popularność. I nie jest tu ważne, czy szokowanie dotyczy religii, narodu, seksu czy niewidomych. Ważny jest fakt szokowania, grania na emocjach, na złych emocjach. 
Sama nazwa wyżej wymienionego działu wskazuje, że podejmowane są w nim problemy dyskusyjne, polemiczne, niepoddające się jednoznacznej ocenie. Takim problemem był spektakl "Ślepcy" grany przez niewidomych aktorów w zupełnych ciemnościach. 
"Wiedza i Myśl" od dawna publikuje artykuły i wypowiedzi na ten temat. Nie ukrywam, że jestem przeciwnikiem takich "lekcji poglądowych". Uważam, że przynoszą one o wiele więcej zła niż pożytku. Moim zdaniem i zdaniem wielu niewidomych, tego rodzaju instytucje, jak restauracje i kawiarnie serwujące dania w zupełnych ciemnościach, wystawy organizowane w ciemnościach, i sztuki teatralne grane w takich warunkach, utwierdzają osoby widzące w przekonaniu, że życie niewidomych jest nieznośne, że oni nie mogliby tak żyć. Przyczyniają się one do utrwalania stereotypów osób niewidomych, którzy dla jednych mają nadzwyczajne zdolności, a dla innych nie są zdolne niemal do niczego. 
Wypada dodać, że chyba wszystko, co organizowane jest w ciemnościach, ma ukryty lub całkiem jawnie głoszony cel dydaktyczny. Żeby nie być gołosłownym przytaczam kilka cytatów. 
Pani Ewa Maksymowicz w numerze 12(36)2011 pozycja 6.7 (przedruk z "Pochodni") pisze: "Po spektaklu rozmawiałam z moimi gośćmi - Rodziną i przyjaciółmi. Niektórzy płakali, tak głęboko byli poruszeni. Obcują ze mną tyle lat, ale dopiero teraz zrozumieli naprawdę, cóż znaczy nie widzieć" 
W tym samym numerze "WiM" pod pozycją 4.10, w artykule "Wyobraź sobie, że całkowicie gaśnie światło" czytamy: "Niewidzialna Wystawa w Warszawie to wyjątkowa interaktywna podróż w niewidzialny świat, gdzie będziesz mógł wypróbować, jak to jest radzić sobie za pomocą dotyku, dźwięków i zapachów. Zaufaj nam ślepo! 
Jeśli przyjdziesz, zrozumiesz, jakie to uczucie żyć bez zmysłu dającego nam najwięcej informacji, bez wzroku i jak wtedy zwiększa się czułość pozostałych zmysłów". 
W niniejszym numerze "WiM", w artykule "W ciemnościach" - Ślepa francuska restauracja podbija światowe stolice zamieszczonym pod pozycją 5.1. czytamy: "Co zdecydowało o popularności nietypowej placówki gastronomicznej? 
Relacje gości wskazują, że fascynująca dla nich okazuje się możliwość doświadczenia na własnej skórze jak do życia bez pomocy zmysłu wzroku przystosowują się osoby naprawdę niewidome. Zdrowi goście w restauracji "Dans le Noir" okazują się bezradni. Gdy dookoła zapada całkowita ciemność, niewidzący pracownicy obsługi muszą służyć im za przewodników". 
Właśnie takie poglądy, takie cele popularyzacyjne, takie dorabianie teorii uważam za zło wyrządzane niewidomym. Jestem głęboko przekonany, że w żadnym cytacie nie ma prawdy, że teatr, wystawa i restauracja w ciemnościach nie przyczyniły się do zrozumienia czegokolwiek. Przeciwnie - uważam, że przyczyniają się do pogłębiania lęków, utrwalania stereotypów, błędnych wyobrażeń i zaciemniają obraz niewidomego, zamiast go rozjaśniać. Moja ocena bierze się stąd, że sytuacja osoby niewidomej jest diametralnie różna od sytuacji osoby widzącej w ciemnościach. Pierwsza opanowała techniki bezwzrokowego funkcjonowania, a druga nie. Wygląda to tak, jakby osobę nieumiejącą pływać zapewnić, że nie da się jej utonąć, rzucić na głęboką wodę i oczekiwać, że zrozumie i odczuje przyjemności dobrego pływaka znajdującego się w tej samej wodzie. 
Cytowana już wyżej Ewa Maksymowicz napisała: "Reżyser, niezwykle dynamiczny, skarbnica niekonwencjonalnych rozwiązań, wpadł na szatański pomysł, żeby widzowie obejrzeli spektakl w całkowitych ciemnościach". 
Pomysł zaiste szatański, wyciskający łzy - "Ślepcy", sztuka grana przez niewidomych aktorów w całkowitych ciemnościach, według moich ocen musiała dać piorunującą mieszankę, a chodzi o ten ostatni element, który wszystko wyolbrzymił. 
Mimo takiego poglądu na omawiane zagadnienie, na łamach "WiM" zamieszczam informacje na ten temat oraz artykuły zwolenników i przeciwników tego rodzaju działalności. W niniejszym numerze, pod pozycją 5.1., jak już wspomniałem, również jest informacja na temat restauracji typu "Ślepe krowy". W poprzednim numerze "WiM" cały dział poświęcony był temu zagadnieniu i artykuł "Wyobraź sobie, że całkowicie gaśnie światło" zamieszczony pod pozycją 4.10. 
Uważam, że Czytelnicy "WiM" powinni mieć możliwie pełną informację na każdy temat. Oczywiście, jest to bardzo trudne zadanie, trudno jest nie prezentować własnych poglądów, ale staram się, żeby odmienne opinie i informacje nieodpowiadające moim poglądom były również publikowane. I tak mam zamiar nadal postępować. 
Rozumiem, że kogoś może oburzać jakiś pogląd, dla kogoś jakaś informacja może być niewygodna, ale każdy ma prawo się wypowiedzieć, a jego stanowisko zostanie opublikowane tak, jak autorek powyższych wypowiedzi. 
 
aaa 
7.5. Czy są to sprzeczne wypowiedzi? 
Opracowała Beata Kawecka 
 
Źródło: Opracowanie własne "WiM" 
 
Bewika na Liście dyskusyjnej Typhlos napisała: "Informacja za "Pochodnią": Wystawa, której nie widać - Leszek Nurzyński. 
Ileż to razy słyszeliśmy: "eksponatów nie wolno dotykać, proszę się odsunąć". Tutaj można, a nawet trzeba dotykać wszystkich. A kto powiedział, że na wystawie wszystko musi być zawsze ładnie oświetlone i czekające na widza w widocznym dla niego miejscu? Otóż nie musi. Może być nawet niewidoczne. A przewodnik? Dlaczego nie mógłby nim być niewidomy? Brzmi jak surrealistyczny sen? 
Ależ taka wystawa istnieje naprawdę. Od 10 grudnia można ją "zobaczyć" w Galerii Handlowej na I piętrze wieżowca Millenium Plaza. 
Warszawa jest trzecim miastem na świecie, do którego zawitała "Niewidzialna wystawa". Pomysł narodził się w 2007 roku w Budapeszcie". 
 
Jarosław - Gwoli ścisłości, pomysł zrodził się wcześniej, w Niemczech. W małżeństwie mężczyzna ociemniał, a małżonka postanowiła zrozumieć, w jakiej sytuacji jest jej mąż. Zaciemniła mieszkanie i w ten sposób funkcjonowała przez pewien czas. Następnie postanowili doświadczeniami się podzielić i wpadli na pomysł, aby udostępnić taką możliwość testowania innym ludziom. Realizacja pomysłu odbyła się w Budapeszcie w 2007 roku. 
Piszę o tym dlatego, że ten aspekt wystawy wart jest wykorzystania przez osoby z dysfunkcją wzroku. Nieraz słyszałem, jak narzekaliśmy, iż nas się nie rozumie. Ludzie nie rozumieją, jak to jest funkcjonować bez wzroku, jak się przemieszczać, poznawać i komunikować. Nie rozumieją, co się zmienia, kiedy traci się wzrok, a co pozostaje na tym samym miejscu. 
Myślę, że takie godzinne doświadczenie życia po ciemku w bezpiecznych warunkach jest idealną okazją do wzbudzenia refleksji, zrozumienia kilku spraw, wejścia w "buty osoby niewidomej". Spokojnie można wysłać swoją rodzinę, opiekunów i pozwolić im posmakować problemów. Spokojnie można tam pójść, jeśli jest się słabowidzącym lub świeżo ociemniałym i dowiedzieć się jak to jest. 
Często boimy się rzeczy, których zwyczajnie nie znamy. Tu można poznać, a na dodatek spotkać przewodnika, który ma już za sobą etap adaptacji do życia bez wzroku. Warto wiedzieć, że przewodnika mamy do dyspozycji nie tylko w celu bezpiecznego przejścia przez sale wystawy, ale również jako osobę mogącą udzielić informacji o pomocach rehabilitacyjnych, sposobach funkcjonowania, czy radzenia sobie w życiu codziennym. Ciekawym jest pytanie, czy wystawa jest interesująca dla osób niewidomych. Jeśli chodzi o powyżej wspomniany aspekt, czyli zaznajomienie bliskich z własną sytuacją i odbiorem świata, na pewno tak. Jeśli chodzi o odkrycie, że poza wzrokiem mamy jeszcze bogactwo innych zmysłów, to tu szału nie będzie, bo to wiemy z codzienności. Ale zawsze pozostaje ciekawość, jak oni to przedstawili, co pokazali itd. 
Więcej nie bardzo mogę napisać, bo jestem jednym z wyselekcjonowanych przewodników. Ze względu na to, że wystawa jest działalnością komercyjną, nie wspominałbym o niej, ale przeważyło opowiedzenie o możliwości wykorzystania wystawy do praktycznego zaznajomienia naszego otoczenia z naszą sytuacją. 
 
Na podobny temat pan Jarosław wypowiadał się kilka tygodni wcześniej. A oto jego wypowiedź, poprzedzona wypowiedzią Sylwka, z Listy dyskusyjnej Typhlos, opublikowana w opracowaniu Kaktus w numerze 12(36)2011 pod pozycją 6.3. 
 
 "Sylwek - Oczywiście, że szok można przeżyć, bo to żadna symulacja sytuacji niewidomego, a jedynie osoby, która dopiero, co straciła wzrok. Żeby odnaleźć się w świecie po niewidomemu, potrzebna jest rehabilitacja i nie wiem, dlaczego stara się pokazywać świat niewidomych przez zasłonięcie oczu. Wprawdzie innej lepszej symulacji nie ma, ale to też się nijak ma do sytuacji osób niewidomych - tak, więc lepiej go wcale nie pokazywać. 
 
 Jarosław - Właśnie z takich powodów, jak powyżej, jestem zdecydowanym przeciwnikiem pseudozabaw i pseudoprezentacji empirycznego pokazywania funkcjonowania życia niewidomych. Naturalne jest, że się wywołuje szok, kiedy nagle pozbawia się widzącego podstawowego zmysłu. Ale jeszcze nigdy nie słyszałem od organizatora takiego pseudodoświadczenia, aby powiedział, że faktycznie niewidomy takiego szoku przy każdym posiłku nie przeżywa, nie przeżywa przy każdym wyjściu z domu, nie w każdej chwili czuje się bezradny. Na początku ociemnienia, a i owszem, ale po jakiejś rehabilitacji, mówienie i pokazywanie stanu przejściowego, jako czegoś trwałego jest zwykłym oszustwem". 
 
Zamieściliśmy kilka opinii prezentowanych na Liście dyskusyjnej Typhlos. Czy przytoczone wypowiedzi są sprzeczne? Czy odnoszą się do zupełnie innych sytuacji? A może wyjaśnienia niewidomego przewodnika wyeliminują lęk i sprawią, że będzie możliwa obiektywna ocena sytuacji niewidomego, bez jakichkolwiek emocji? Czy warto i trzeba takiemu doświadczeniu poddawać członków rodzin nowo ociemniałych i inne osoby? A może inaczej należy traktować te wypowiedzi? 
 
 aaa 
8. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE 
 
aaa 
8.1. Fiskus sprawdza wydatki limitowane 
Ewa Matyszewska, oprac.: AJ 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-11-24 
 
 Niepełnosprawny, który wydał pieniądze na dojazdy, zabiegi, przewodnika lub psa przewodnika, może pomniejszyć dochód o 2280 zł - informuje Dziennik Gazeta Prawna. 
Urzędnicy skarbowi kontrolują rozliczenia PIT osób niepełnosprawnych. Chodzi o odliczanie od dochodu wydatków w ramach ulgi rehabilitacyjnej m.in na przewodnika osób niewidomych, psa przewodnika czy dojazdy na zabiegi rehabilitacyjne. Wydatki na te cele odlicza się w ramach limitu do 2280 zł za rok. Jednak aby cały limit w zeznaniu skonsumować, trzeba taką kwotę wydać na określone cele rehabilitacyjne. 
Tym, co gubi podatników, jest to, że przepisy nie wymagają posiadania dokumentów, które potwierdzałyby zapłatę określonych kwot. Większość osób dochodzi zatem do wniosku, że bez ryzyka może odliczyć tyle, ile wynosi limit. Tymczasem nic bardziej mylnego. 
Po pierwsze, wydatek musi być poniesiony. Aby dochód pomniejszyć o cały limit, taką właśnie kwotę trzeba na rehabilitację wydać. I urząd może to sprawdzać, np. przez konfrontację i zeznania. 
Po drugie, to, że nie trzeba dokumentować wydatków poniesionych na przewodnika, psa osoby niepełnosprawnej lub dojazdy autem na zabiegi nie oznacza, że żadne dokumenty nie będą potrzebne. Urząd skarbowy w każdej chwili może poprosić podatnika o potwierdzenie, że wydatek, który odliczył od dochodu, rzeczywiście poniósł. Nie jest wówczas potrzebna faktura czy rachunek, ale już np. dokument potwierdzający korzystanie z zabiegów rehabilitacyjnych - tak. 
Od 1 stycznia 2011 r. art. 26 ust. 7C ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych został zmieniony. Wciąż zasadą jest, że w przypadku wydatków z tytułu ulgi rehabilitacyjnej, które są limitowane, nie jest wymagane posiadanie dokumentów potwierdzających wysokość wydatków. Niemniej jednak na żądanie organów podatkowych lub organów kontroli skarbowej osoba korzystająca z ulgi jest obowiązana przedstawić dowody niezbędne do ustalenia prawa do odliczenia. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 23 listopada 2011 r. 
 
aaa 
8.2. Ulga rehabilitacyjna - niewidomy nie potrzebuje dowodu 
 
 Źródło: http://podatki.gazetaprawna.pl 
 
Organ podatkowy, który kwestionuje wydatki na cele rehabilitacyjne, musi wykorzystać wszystkie możliwości dowodowe, a nie tylko żądać dokumentów poniesienia kosztów. 
W rozpatrywanej sprawie naczelnik urzędu skarbowego wezwał osobę niewidomą z I grupą inwalidzką do przedstawienia wiarygodnych dowodów potwierdzających faktycznie poniesione wydatki na cele rehabilitacyjne. Zażądał dowodów na korzystanie przez podatnika z odpłatnych usług przewodników osoby niewidomej oraz korzystania z niezbędnych zabiegów leczniczo-rehabilitacyjnych, na które konieczny był przewóz samochodem osobowym. Z braku dokumentów odmówił skorzystania z ulgi. 
Podatnik nie zgodził się z tą decyzją i wniósł skargę do sądu. Według niego przepisy ustawy o PIT (tj. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.) jednoznacznie i wyraźnie zwalniają osoby niewidome I grupy inwalidzkiej z gromadzenia dokumentacji za poniesione wydatki na cele rehabilitacyjne. 
W ocenie fiskusa ulga rehabilitacyjna nie przysługuje z samego faktu inwalidztwa i posiadania samochodu osobowego wykorzystywanego także dla potrzeb osoby niepełnosprawnej. Konieczne jest udowodnienie, że wydatki na takie cele zostały faktycznie poniesione. 
Sąd nie zgodził się z fiskusem i wydał dla podatnika korzystny wyrok. Podobne stanowisko przyjął NSA rozpoznający skargę kasacyjną dyrektora izby skarbowej. NSA podkreślił, że w ustawie celowo znalazły się przepisy zwalniające osoby niewidome z obowiązku wykazywania poniesienia takich wydatków dokumentem, ze względu na brak możliwości postrzegania przez taką osobę danych na rachunku. Dlatego też taki podatnik nie ma obowiązku udokumentowania wydatków na opłacenie przewodnika i używanie auta. Organ ma prawo wezwać go do złożenia wyjaśnień, aby w sposób wiarygodny uprawdopodobnić poniesienie kwestionowanych wydatków, ale nie oznacza to, że dowodem wiarygodnym są tylko dokumenty. 
Sędzia Aleksandra Wrzesińska-Nowacka podkreśliła, że w takiej sytuacji organ powinien się oprzeć na innych dowodach niż dokumenty - np. przesłuchać podatnika i świadków. Z braku dokumentów nie powinien wysnuwać negatywnych dla podatnika skutków. Wyrok jest prawomocny. 
SYGN. AKT II FSK 263/10 
 
 *** 
 
Jest to bardzo ważna informacja. Jeżeli urząd skarbowy zarządałby świadków albo wskazania osoby, która była przewodnikiem, mogłaby powstać bardzo niemiła sytuacja. Problem polega na tym, że przewodnik nie jest zwolniony z opłacenia podatku od dochodu, którym jest wynagrodzenie za pełnienie funkcji przewodnika. Można więc narobić poważnych kłopotów sobie i innym osobom. Jeżeli więc ktoś nie może wskazać osoby, która pobierała od niego wynagrodzenie za udzielanie mu pomocy w charakterze przewodnika, raczej lepiej żeby zrezygnował z wykorzystania tej ulgi. 
(przypis redakcji "WiM") 
 
 aaa 
8.3. Dla kogo skrócony czas pracy? 
Beata Rędziak 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2011-12-21 
 
 1 stycznia 2012 r. wchodzi w życie nowelizacja ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Zgodnie z nią, czas pracy osób z niepełnosprawnością w stopniu umiarkowanym i znacznym będzie wynosił 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo. 
 
Zaświadczenie o celowości skróconego czasu pracy 
 
Od nowego roku zmieni się przepis art. 15 ust. 2 ustawy o rehabilitacji. Na jego podstawie pracownicy o umiarkowanym i znacznym stopniu niepełnosprawności będą mogli skorzystać ze skróconego czasu pracy (7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo) tylko na podstawie zaświadczenia o celowości stosowania skróconej normy czasu pracy. Zaświadczenie takie może wydać lekarz medycyny pracy, a w przypadku jego braku - inny lekarz sprawujący opiekę nad osobą niepełnosprawną. 
Ustawa nie mówi, że zaświadczenie to należy przedstawić pracodawcy do 1 stycznia, ale trzeba pamiętać, że skrócony czas pracy będzie obowiązywał pracownika dopiero od dnia przedłożenia dokumentu. 
Zaświadczenie od innego lekarza jest ważne tylko wtedy, gdy brak jest lekarza medycyny pracy. 
 
Skierowanie na badanie 
 
Pracodawca ma obowiązek wystawić osobom o umiarkowanym i znacznym stopniu niepełnosprawności skierowanie do lekarza medycyny pracy w celu przeprowadzenia badań koniecznych do wydania zaświadczenia, które uprawni pracownika do skróconego czasu pracy. Aby otrzymać od pracodawcy takie skierowanie, należy o to wnioskować. Jeśli tego nie zrobimy, pracodawca nie ma obowiązku go wystawiać. 
Zatrudniający nie może też wymóc na pracowniku, aby ten skorzystał z uprawnienia do skróconego czasu pracy. 
 
Koszt badań 
 
Koszt badań, niezależnie od tego, czy wykonuje je lekarz medycyny pracy czy też - w przypadku jego braku - inny lekarz, zawsze ponosi pracodawca. Jeśli do uzyskania zaświadczenia o skróconym czasie pracy konieczne byłyby inne badania, również wykonywane są one na koszt pracodawcy. 
 
Termin ważności zaświadczenia 
 
Lekarz nie ma obowiązku wskazywać na zaświadczeniu, jaki wymiar czasu pracy obowiązuje pracownika. Najważniejsze jest, by wskazał, że zaświadczenie o skróconym czasie pracy jest celowe wobec danej osoby. Ustawa nie określa, na jaki czas ma być wydane takie zaświadczenie, więc termin jego ważności ustala wystawiający je lekarz. 
 
Odwołanie od decyzji lekarza 
 
Od decyzji lekarza, który wydaje zaświadczenie o braku celowości skróconego czasu pracy, nie można się odwołać. Należy także pamiętać, że badanie w celu wydania zaświadczenia o konieczności skróconego czasu pracy nie jest tożsame z badaniami wstępnym, okresowym czy kontrolnym. 
 
Według Polskiej Organizacji Pracodawców Osób Niepełnosprawnych nowela ustawy spowoduje duże problemy w interpretacji przepisów, a od nowego roku - niemały chaos w organizacji pracy wielu zakładów. 
- Celem wprowadzanej zmiany jest swoista rekompensata dla pracodawcy, który we wcześniejszej nowelizacji ustawy o rehabilitacji utracił kilka przywilejów, np. zmniejszono kwoty dofinansowania i zlikwidowano zwolnienia z podatków dla zakładów pracy chronionej. Sami pracodawcy o to nie wnioskowali, dopiero w drugim czy trzecim czytaniu ustawy zapisano tę zmianę- wyjaśnia Mateusz Brzękowski, doradca prawny Polskiej Organizacji Pracodawców Osób Niepełnosprawnych. 
- Na razie wydaje się, że zapis jest dość kłopotliwy dla obu stron - i dla pracodawców, i dla pracowników. Pierwszy problem, który się pojawił, to przełożenie przepisu na praktykę - dodaje Brzękowski. 
Nie dość jasny zapis ustawy rodzi wiele pytań pracodawców, np. jakie dokładnie są jego obowiązki wobec niepełnosprawnego pracownika czy też do jakiego lekarza pracownik ma się udać. Niezbyt czytelne jest również wskazanie, jaki status mają badania przeprowadzone w celu uzyskania zaświadczenia oraz jak długo są one ważne. 
- Miesiąc temu pojawiły się wyjaśnienia na stronie Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej. Faktycznie były one potrzebne. Teraz jeszcze czekamy na odpowiedzi z Ministerstwa i GIP, ponieważ pracodawcy wciąż mają wiele wątpliwości, co obserwowałem przez ostatni miesiąc na szkoleniach dla nich - mówi Brzękowski. 
Obawia się on także, że w dużych zakładach pracy może powstać nieład organizacyjny, ponieważ zapewne nie wszyscy pracownicy zdążą dostarczyć pracodawcy zaświadczenie o celowości skróconego czasu pracy do 1 stycznia jedni złożą wniosek wcześniej, inni później. 
Chaosu nie obawia się Zenon Suchański, prezes zakładu pracy chronionej ZAS-POL Sp. z o.o., która zatrudnia ok. 30 osób. 
- Jeśli lekarz wyda zaświadczenie, to nic się nie zmienia wobec tego, co jest teraz. Naszym obowiązkiem jest poinformować pracowników o zmianie ustawy, co już zrobiliśmy. Jesteśmy małym zakładem, wszystkich zatrudnionych mamy w jednym miejscu - mówi Suchański. 
 
Przedsiębiorstwo Innowacyjno-Wdrożeniowe "IMPULS" zajmie się tematem zmian dopiero w nowym roku. 
- Nasz pracownik z początkiem roku wybiera się na szkolenie na temat nowego zapisu ustawy i potem będziemy go wdrażać. Teraz jeszcze o tym nie myślimy - mówi pracownik działu kadr. 
 
Z dużo większą obawą, wręcz o utrzymanie się zakładu, podchodzi do zmian w ustawie Teresa Tynecka, prezes ds. finansowych w Spółdzielni Inwalidów SATURN. 
- Zakładowi w ogóle jest ciężko, zabrano nam wcześniejsze ułatwienia. Pracownicy przynoszą już zaświadczenia. Dopóki ktoś go nie dostarczy, będzie pracował 8 godzin - mówi Tynecka. Nie widzi ona większych problemów w interpretacji ustawowych zapisów. 
 
Jarosław Kołogryw, poruszający się na wózku pracownik ZUS, traktuje nowelizację ustawy jako ujednolicenie sytuacji dla wszystkich pracowników. 
- Moim zdaniem niewiele się zmienia. Ciekawe jest natomiast, jak nowelizacja wpłynie na liczbę osób, które korzystały ze skróconego czasu pracy przed wprowadzeniem zmian i tych, które będą korzystały potem - mówi Kołogryw. 
- Być może część osób nie będzie korzystała ze skróconego czasu pracy, jeśli nie ma takiej potrzeby - dodaje Kołogryw. Sam, ze względu na stan zdrowia, zamierza przedłożyć pracodawcy stosowne zaświadczenie od lekarza. 
Kołogryw wychodzi również z założenia, że nieznajomość prawa szkodzi i że pracownicy nie powinni mieć problemu z uzyskaniem informacji na temat zmian. Istnieje wiele miejsc, w których udzielane są porady w tej kwestii. 
 
Dla wielu instytucji nadszedł czas przekazywania pracownikom niezbędnych informacji. 
- Na ponad 30 pracowników niepełnosprawnych mamy 22 osoby ze znacznym i umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. W najbliższym czasie przekażemy im informację o wchodzącej 1 stycznia zmianie, a tych, którzy wystąpią z wnioskiem, skierujemy na badania do lekarza medycyny pracy. 
 
Zgodnie z ustawą o działalności leczniczej, czas pracy wynosi u nas 7 godzin i 35 minut dla pracowników z niepełnosprawnością skrócony jest do 7 godzin - mówi Inga Gołasiewicz, kierownik Działu Polityki Personalnej w Centrum Zdrowia Dziecka. 
- Nie mieliśmy większych wątpliwości w interpretacji zapisu noweli - dodaje Gołasiewicz. 
 
Inne spojrzenie na wprowadzane w ustawie zmiany prawne ma poruszający się na wózku, aktywny zawodowo Dominik Rymer. 
- Widzę w tej zmianie pewną niespójność. Wraz z zapisem o 8-godzinnym dniu pracy dla osoby z niepełnosprawnością winien wejść zapis o dowolnie wysokiej kwocie, którą można dorobić do renty - mówi Rymer. - Jeżeli jesteśmy traktowani jako osoby pełnosprawne pod tym względem, dobrze by było, byśmy nie byli ograniczeni finansowo. Osoba niepełnosprawna ponosi wiele dodatkowych kosztów, które nie dotyczą osób pełnosprawnych. Ja rentę traktuję jako zapomogę do codziennych wydatków związanych z moją niepełnosprawnością - dodaje. Ma też duże wątpliwości, czy każdy lekarz medycyny pracy wystawi zaświadczenie o celowości skróconego dnia pracy. Z jego doświadczeń wynika, że wiedza na temat niepełnosprawności u lekarzy medycyny pracy czy pierwszego kontaktu nie jest zbyt duża. 
 
aaa 
8.4. Nie czekaj do stycznia ze zmianą godzin pracy niepełnosprawnych 
Marta Gadomska, oprac.: AJ 
 
Źródło: "Rzeczpospolita" i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-12-01 
 
 Tym, których umowy opiewają na pracę 7 godzin dziennie i 35 tygodniowo, trzeba zmienić warunki zatrudnienia. Niestety jest już trochę późno i przy trzymiesięcznym okresie wypowiedzenia wejdą w życie dopiero z początkiem marca - czytamy w Rzeczpospolitej. 
Zapowiadane zmiany wywrócą czas pracy niepełnosprawnych do góry nogami, bo teraz dla tych ze znacznym i umiarkowanym stopniem niepełnosprawności krótsza dniówka jest normą. Zresztą w wielu przypadkach wynika to bezpośrednio z umów o pracę. W związku z tym powstaje pytanie, czy niepełnosprawnym trzeba wręczyć wypowiedzenia zmieniające, zanim nowe przepisy wejdą w życie. 
Jedyne, co pracodawca musi zrobić, to gdy nowe regulacje wejdą w życie, wręczyć zatrudnionym zmienioną informację o zatrudnieniu. Należy w niej uwzględnić takie normy, jakie będą wiążące dla zatrudnionych po zmianach. Zatem pracującym dziś zgodnie z ustawą 7 godzin dziennie i 35 tygodniowo trzeba będzie wpisać, że pracują odpowiednio 8 i 40 godzin. Wyjątek, gdy przedstawią zaświadczenie lekarskie potwierdzające prawo do krótszej pracy. Wtedy nie będą potrzebne nawet zmiany w samej informacji, bo wskazane w niej niższe normy czasu pracy będą nadal właściwe. 
W informacji o zatrudnieniu nie trzeba podawać norm czasu pracy w sposób bezpośredni. Wystarczy wskazać odpowiedni przepis. Zatem, gdy nowelizacja ustawy o rehabilitacji wejdzie w życie, dla pracujących w pełnych normach czasu pracy będzie to art. 15 ustawy o zatrudnieniu i rehabilitacji niepełnosprawnych, a dla zatrudnionych w krótszych normach art. 15 ust. 2 tego aktu prawnego. 
Warunki pracy trzeba zmienić wszystkim tym, których prawo do 7- i 35-godzinnej normy czasu pracy gwarantuje bezpośrednio umowa. Z tymi pracownikami powinniśmy podpisać w pierwszej kolejności porozumienia zmieniające ze skutkiem np. na 1 stycznia 2012. Dopiero gdy się nie zgodzą na porozumienie, trzeba im wręczyć wypowiedzenia. W żadnym jednak razie nie wpisujmy do umowy wyższych norm czasu pracy, bo za chwilę, gdy zatrudniony przyniesie zaświadczenie o konieczności stosowania krótszych godzin pracy, umowę trzeba będzie zmieniać na nowo. 
Modyfikując warunki pracy, najlepiej podać w umowie sam wymiar (tj. pełny, zgodnie z obowiązującymi przepisami). 
Więcej w Rzeczpospolitej z 29 listopada 2011 r. 
 
aaa 
8.5. Powrót do rent kapitałowych 
Grzegorz Osiecki, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-11-22 
 
 Jak donosi Dziennik Gazeta Prawna, Rząd będzie chciał zreformować zasady wyliczania rent i powiązać ich wysokość ze składką. 
To powrót do ogłoszonej w Planie Konsolidacji i Rozwoju dwa lata temu koncepcji rent kapitałowych. Polega ona na zmianie mechanizmu wyliczenia rent. Mają one zależeć od wysokości kapitału zgromadzonego na emeryturę. By nie były zbyt niskie, na podstawie uzbieranej składki, ma być prognozowana składka hipotetyczna, jaką rencista odłożyłby do osiągnięcia wieku emerytalnego i na tej podstawie ma być wyliczane świadczenie. 
Jeśli obecny system się utrzyma, bardziej będzie się opłacało przejść na rentę niż na emeryturę, a to pogłębi kłopoty FUS. 
Zmiana w finansach państwa będzie pojawiać się stopniowo, ale już pod koniec dekady oszczędności wynikające z innego sposobu naliczania rent mają wynosić około miliarda złotych rocznie. To pozwoli odwrócić trend polegający na tym, że długofalowo deficyt funduszu emerytalnego będzie się zmniejszał, bo stopa zastąpienia, czyli relacja emerytury do pensji będzie maleć, ale funduszu rentowego może więcej narosnąć. Właśnie takiego zjawiska obawiają się eksperci, jeśli nie będzie zmian w systemie rent. 
Zmniejszeniu deficytu w systemie rentowym ma służyć podwyżka składki o 2 proc. od przyszłego roku, co zapowiedział Donald Tusk. Według rządu da to wpływy 13 mld złotych rocznie, jednak eksperci szacują, że faktyczny rezultat będzie skromniejszy - około 8 mld złotych. Działania w systemie emerytalno-rentowym mają pozwolić zmniejszyć nierównowagę w systemie finansów publicznych. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 22 listopada 2011 r. 
 
aaa 
8.6. Czy niewykorzystany urlop dodatkowy przepada wraz z końcem roku 
Małgorzata Tylewicz-Piwnik, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-12-01 
 
 Jestem zatrudniony w zakładzie pracy chronionej. Nie wykorzystałem w tym roku przysługującego mi - ze względu na niepełnosprawność - dodatkowego urlopu. Czy w takiej sytuacji on przepada? - pyta czytelnik Dziennika Gazety Prawnej. 
Do dodatkowego urlopu przysługującego osobie zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności mają zastosowanie - w zakresie nieuregulowanym w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - przepisy kodeksu pracy dotyczące urlopu wypoczynkowego. Jest to bowiem w istocie normalny urlop wypoczynkowy, z tym że przysługujący w dodatkowym wymiarze (10 dni roboczych w roku kalendarzowym) jedynie określonej grupie pracowników. Generalnie obowiązkiem pracodawcy jest udzielenie pracownikowi urlopu w tym roku kalendarzowym, w którym podwładny uzyskał do niego prawo. 
Warto w tym miejscu wskazać, że prawo do pierwszego urlopu dodatkowego osoba niepełnosprawna nabywa po przepracowaniu jednego roku po dniu zaliczenia jej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Prawo do kolejnego dodatkowego urlopu wypoczynkowego osoba uprawniona nabywa z dniem 1 stycznia każdego roku kalendarzowego, o ile oczywiście nadal pozostaje w zatrudnieniu. Jedynie w wyjątkowych sytuacjach, zarówno po stronie pracownika jak i pracodawcy, mogą zaistnieć przesłanki skutkujące potrzebą przesunięcia terminu urlopu. Dopuszczalne jest udzielenie niewykorzystanego w danym roku urlopu najpóźniej do końca pierwszego kwartału następnego roku. Nie dotyczy to jedynie czterech dni urlopu na żądanie pracownika. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 1 grudnia 2011 r. 
 
aaa 
8.7. Niepełnosprawni mają pierwszeństwo do urzędniczych stanowisk 
 
Źródło: PAP 
Data opublikowania: 2011-11-28 
 
Od soboty, 26 listopada, urzędy poszukujące kandydatów do pracy na stanowiskach w służbie cywilnej oraz w samorządach, mają obowiązek zapewnienia pierwszeństwa w zatrudnieniu osobom z niepełnosprawnościami - regulują nowe przepisy. 
Osoba z niepełnosprawnością będzie miała pierwszeństwo w zatrudnieniu, gdy znajdzie się w gronie nie więcej niż pięciu najlepszych kandydatów. Przy naborze na wyższe stanowiska w służbie cywilnej niepełnosprawny kandydat zyska pierwszeństwo zatrudnienia, gdy znajdzie się w dwójce najlepszych kandydatów. W takiej sytuacji nie liczą się wyniki pozostałych kandydatów. 
Osoba niepełnosprawna musi wraz ze swoją ofertą złożyć dokument potwierdzający jej niepełnosprawność. Jeśli tego nie zrobi, nie będzie mogła skorzystać z pierwszeństwa w zatrudnieniu. 
Nowe przepisy dotyczą urzędów, w których w miesiącu poprzedzającym datę ogłoszenia o naborze wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych był niższy niż 6 proc. - w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. 
Te same zasady dotyczą urzędów szukających kandydatów na stanowiska urzędnicze w samorządach. Wyjątek dotyczy naboru na wakaty kierownicze - w tym wypadku osoby niepełnosprawne nie będą uprzywilejowywane nawet wtedy, gdy wskaźnik zatrudnienia w urzędzie organizującym nabór jest niższy niż 6 proc. 
Zmiany wynikają z ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o służbie cywilnej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 201 poz. 1183). 
 
aaa 
8.8. Dotacja z budżetu państwa - do 30 proc. wydatków PFRON Oprac. Natalia Łyczko 
 
Źródło: MPiPS i www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2011-11-23 
 
22 listopada 2011 r. rząd zaakceptował projekt tzw. ustawy okołobudżetowej, która jest ściśle związana z budżetem państwa i planem finansowym na 2012 rok. 
Najważniejszym postanowieniem w obszarze działania Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej jest zwiększenie - o 55 mln zł - dofinansowania z budżetu państwa do wynagrodzeń osób z niepełnosprawnością. W roku 2012 r. dotacja ta wyniesie 722,68 mln zł (jej wysokość w roku bieżącym to 667,68 mln zł). 
Wprowadzono także zmiany w przepisach. Według nowych regulacji wysokość dotacji z budżetu państwa dla Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych nie przekroczy 30 proc. wydatków Funduszu przeznaczonych na dofinansowanie wynagrodzeń osób z niepełnosprawnością. Jednak, jak przekonują przedstawiciele MPiPS, zmiana ta nie przyniesie negatywnych skutków finansowych dla PFRON 
w ostatnich latach poziom dotacji budżetowej przeznaczonej na ten cel nie przekraczał poziomu 30 proc. Również w tym roku dotacja pozostaje na poziomie z roku ubiegłego (747,686 miliona złotych). 
 
aaa 
8.9. Większy limit zarobków dla rencisty socjalnego 
Katarzyna Wójcik-Adamska, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-12-01, 
 
 Od początku przyszłego roku do renty socjalnej będzie 
można dorobić prawie 2,4 tys. zł. To ponad dwa razy 
więcej niż obecnie. 
Jak informuje Rzeczpospolita od dziś zmienia się limit zarobków rencistów socjalnych. To dlatego, że w III kwartale wzrosło przeciętne wynagrodzenie w gospodarce. Teraz do świadczenia mogą dorobić prawie 1025 zł. 
Od stycznia ten limit będzie jeszcze wyższy. Wchodząca wtedy w życie nowelizacja ustawy o rencie socjalnej podniesie go z 30 proc. przeciętnego wynagrodzenia do 70 proc. Dopiero gdy rencista socjalny zarobi 2391,20 zł, wypłata świadczenia zostanie zawieszona. 
Nowelizacja dotyczy ponad 248 tys. osób pobierających rentę socjalną. Około 2 proc. z nich pracuje. Reszta nie podejmuje zatrudnienia z obawy przed utratą świadczenia. 
 Więcej w Rzeczpospolitej z 1 grudnia 2011 r. 
 
aaa 
8.10. Dofinansowania do pensji niepełnosprawnych pracowników będą niższe 
Michalina Topolewska, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-12-18, 
 
W związku z przeprowadzoną w 2010 roku nowelizacją ustawy z 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. nr 127, poz. 721) wysokość dofinansowań od nowego roku zmieni się w taki sposób, że będą one zmniejszane w przypadku osób zaliczonych do lekkiego i umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Korekta wysokości wsparcia będzie przeprowadzona w tym roku dwukrotnie: najpierw od 1 stycznia, a następnie od 1 lipca - informuje Dziennik Gazeta Prawna. 
Wysokość dofinansowania, którą stanowi określony procent minimalnego wynagrodzenia za pracę, jest uzależniona od stopnia niepełnosprawności pracownika, jej rodzaju oraz typu pracodawcy. Poza tym w przyszłym roku, tak jak w 2010 i 2011 roku, podstawę dopłat będzie stanowić kwota najniższej płacy, która obowiązywała w 2009 r., czyli 1276 zł. 
Od 1 stycznia wysokość pomocy dla pracodawców mających status zakładów pracy chronionej będzie więc wynosić miesięcznie: 
- 2169,20 zł na pracownika zaliczonego do znacznego stopnia niepełnosprawności (170 proc. minimalnej płacy) 
- 1595 zł na pracownika zaliczonego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności (125 proc) 
- 638 zł na pracownika zaliczonego do lekkiego stopnia niepełnosprawności (50 proc). 
Kwoty te będą zwiększone dodatkowo o 40 proc. najniższego wynagrodzenia w przypadku osób niepełnosprawnych, w odniesieniu do których orzeczono schorzenia specjalne. Zalicza się do nich: chorobę psychiczną, upośledzenie umysłowe, całościowe zaburzenia rozwojowe lub epilepsję oraz niewidomych. 
To oznacza, że dopłata do pensji takich osób wyniesie odpowiednio: 2679,60 zł (znaczny stopień niepełnosprawności), 2105,40 zł (umiarkowany stopień) oraz 1148,40 zł (lekki stopień). 
Inną wysokość będą też miały dopłaty dla firm działających na otwartym rynku pracy, czyli takich które zatrudniają mniej niż 25 osób w przeliczeniu na pełne etaty oraz zatrudniających więcej niż 25 pracowników, pod warunkiem że osiągają 6-proc. wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych. 
Różnica w wysokości dopłat jest związana z tym, że w 2012 r. zachowana zostanie zasada, która wskazuje, że firmy te otrzymają maksymalnie 70 proc. kwot, które przysługują ZPChr. Dofinansowanie dla takich pracodawców wyniesie więc:- 1518,44 zł na osobę z znacznym stopniem niepełnosprawności- 1116,50 zł na osobę z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności- 446,60 zł na osobę z lekkim stopniem niepełnosprawności. 
Zwiększenie dopłat nastąpi podobnie jak w ZPChr, jeżeli pracownik ma orzeczone jedno ze schorzeń specjalnych. 
Taka wysokość dopłat będzie jednak obowiązywać tylko w okresie styczeń - czerwiec 2012. Od 1 lipca nastąpią kolejne zmiany, zgodnie z którymi podwyższone zostaną dopłaty do wynagrodzeń osób z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale jednocześnie obniżone te dla pozostałych stopni. 
Dofinansowanie dla ZPChr wyniesie: 
- 2296,80 zł na pracownika zaliczonego do znacznego stopnia niepełnosprawności (180 proc. minimalnej płacy) 
- 1467,40 zł na pracownika zaliczonego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności (115 proc) 
- 574,20 zł na pracownika zaliczonego do lekkiego stopnia niepełnosprawności (45 proc). 
Jeżeli pracownik będzie miał orzeczenie wskazujące na występowanie schorzenia specjalnego, dopłata do pensji zostanie podwyższona o 40 proc najniższej płacy. Będzie wynosić odpowiednio: 2807,20 zł (znaczny stopień niepełnosprawności), 1977,80 zł (umiarkowany stopień) oraz 1084,60 zł (lekki stopień). 
Z kolei dla otwartego rynku pracy dopłata od 1 lipca wyniesie:- 1607,76 zł na osobę z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności- 1027,18 zł na osobę z orzeczonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności- 401,94 zł na osobę z orzeczonym lekkim stopniem niepełnosprawności. Kwoty te będą analogicznie zwiększone na pracowników ze schorzeniami specjalnymi. 
To nie będzie też ostatnia obniżka wsparcia, bo docelowy system dopłat zacznie obowiązywać od 1 stycznia 2013 r. Przewiduje on, że wysokość dofinansowania na pracowników ze znacznym stopniem niepełnosprawności zostanie utrzymana na poziomie 180 proc. najniższej płacy. Natomiast w przypadku pracowników z umiarkowanym stopniem obniży się ze 115 proc do 100 proc. minimalnej płacy, a na osoby zaliczone do lekkiego stopnia z 45 proc. do 40 proc. Ponadto od 2013 r. zrównana będzie wysokość przyznanej pomocy dla firm działających na chronionym oraz otwartym rynku. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 15 grudnia 2011 r. 
 
aaa 
8.11. Dopłata do pensji zależy od inwalidztwa 
Oprac.: AJ 
 (fragment - pomijamy wartości dopłat, gdyż w poprzednim artykule są one podane dokładniej.) 
 
Źródło: Rzeczpospolita i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-12-05 
 
Od 1 stycznia 2011 schorzenie szczególne potwierdza jedynie odpowiedni kod na orzeczeniu. Zatrudniający osoby niepełnosprawne, których schorzenie poświadcza wyłącznie zaświadczeniem lekarz specjalista, nie może się już ubiegać o podwyższoną kwotę dofinansowania na tych pracowników. 
Aby otrzymać dofinansowanie na nowego niepełnosprawnego podwładnego, pracodawca prowadzący działalność gospodarczą musi wykazać wzrost netto zatrudnienia ogółem i wzrost netto zatrudnienia pracowników niepełnosprawnych, czyli właśnie tzw. efekt zachęty. Ustala się go w stosunku do odpowiednio przeciętnego zatrudnienia ogółem i przeciętnego zatrudnienia osób niepełnosprawnych w poprzedzających 12 miesiącach. 
Wyliczając stan zatrudnienia w okresie sprawozdawczym, należy brać pod uwagę tylko ustawę o rehabilitacji. Dlatego do stanu zatrudnienia nie wlicza się m.in. pracownika niepełnosprawnego przebywającego na urlopie bezpłatnym czy pełnosprawnego przebywającego na urlopie wychowawczym. Wyliczając natomiast bieżący stan zatrudnienia w okresie sprawozdawczym oraz średni stan zatrudnienia za 12 miesięcy poprzedzających okres sprawozdawczy, należy uwzględnić tylko przepisy unijne. Chodzi o art. 2 pkt 13 rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z 6 sierpnia 2008 uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 traktatu oraz art. 5 załącznika nr 1 do tego rozporządzenia. 
Zgodnie z tymi przepisami do stanu zatrudnienia nie wliczymy pracowników pełnosprawnych i niepełnosprawnych przebywających na urlopach macierzyńskim i wychowawczym. Natomiast uwzględnimy pracowników pełnosprawnych i niepełnosprawnych przebywających na urlopach bezpłatnych. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 30 listopada 2011 r. 
 
aaa 
8.12. Zamrożenie podstawy dofinansowań do pensji pracowników ZPCh spowoduje, że więcej firm będzie rezygnować z tego statusu 
Michalina Topolewska, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www. baza-wiedzy. pl 
Data opublikowania: 2011-12-07 
 
 W 2012 roku, czyli trzeci rok z rzędu, nie zmieni się podstawa dofinansowań do wynagrodzeń otrzymywanych przez pracodawców zatrudniających osoby niepełnosprawne. Tak jak dotychczas będzie ją stanowić kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w 2009 r., czyli 1276 zł. Co więcej już od 1 stycznia zacznie się stopniowe obniżanie samej wysokości dopłat do pensji osób zaliczonych do umiarkowanego i lekkiego stopnia niepełnosprawności. 
Firmy zapowiadają więc, że pozbawione większej pomocy będą redukować zatrudnienie. Niektóre rozważają też rezygnację ze statusu zakładu pracy chronionej - czytamy w Dzienniku Gazecie Prawnej. 
Podwyższenie podstawy wielokrotnie zapowiadał Jarosław Duda, wiceminister pracy i polityki społecznej oraz pełnomocnik rządu ds. osób niepełnosprawnych. Wnioskował on do Ministerstwa Finansów o przyjęcie jako kwoty podstawy wysokości najniższej płacy z 2010 roku (1317 zł) lub 2011 roku (1386 zł). 
Odmrożenie podstawy miało być możliwie min. dzięki nowelizacji ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj. Dz. U. nr 127, poz. 721), która ustabilizowała sytuację finansową PFRON. A to miało, zgodnie z obietnicami ministra, pozwolić na podwyższenie podstawy. 
Jednak jak poinformował resort finansów, w związku z nieporuszaniem tej kwestii przez przedstawicieli resortu pracy na posiedzeniu rządu, gdy ten przyjmował projekt ustawy okołobudżetowej, wniosek pozostał bez odpowiedzi. 
Walkę o wyższą podstawę dopłat zapowiada jeszcze Marek Plura, poseł PO i przewodniczący parlamentarnego zespołu ds. osób niepełnosprawnych. 
Zdaniem Włodzimierza Sobczaka, prezesa Krajowej Izby Gospodarczo-Rehabilitacyjnej, pozostawienie podstawy dofinansowań na dotychczasowym poziomie jeszcze bardziej skomplikuje sytuację firm zatrudniających osoby niepełnosprawne. 
Decyzję o zwolnieniu pracowników ułatwią firmom zmieniające się od stycznia przepisy, które wydłużą czas pracy niepełnosprawnych. Wprowadzają one generalną zasadę, że będzie on wynosił 8 godzin dziennie i 40 tygodniowo, a tylko zaświadczenie wystawione przez lekarza medycyny pracy lub sprawującego opiekę, pozwoli osobie ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności pracować krócej (7 godzin dziennie i 35 tygodniowo). Jednak nie wszystkie firmy będą mogły skorzystać z takiego rozwiązania, bo od 1 stycznia zwiększa się też wskaźnik zatrudnienia niezbędny do zachowania statusu ZPChr. Będzie on wynosił 50 proc., z czego 20 proc. muszą stanowić osoby zaliczone do umiarkowanego i znacznego stopnia niepełnosprawności. 
Obecnie działające ZPChr będą miały czas na jego uzupełnienie do 30 czerwca 2012 r. i w związku z tym będą musiały raczej przyjmować nowych pracowników lub starać się utrzymywać dotychczasowy wskaźnik zatrudnienia. Dlatego wiele firm zamiast redukcji zatrudnienia rozważa rezygnację ze statusu ZPChr. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 7 grudnia 2011 r. 
 
aaa 
8.13. Rząd oszczędzi na emerytach 
Elżbieta Glapiak, oprac.: AJ 
 
Źródło: Rzeczpospolita i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-12-07 
 
Budżet uniknie wzrostu wydatków na podwyżki emerytur i rent stosując kwotową waloryzację - czytamy w Rzeczpospolitej. 
Nie wiadomo jeszcze, jak rząd rozstrzygnie kwestie podwyżki świadczeń dla emerytów i rencistów. Premier Donald Tusk zapowiedział w sejmowym expose, że nie będą one rosnąć o wskaźnik inflacji i 2. 0 proc. realnego wzrostu płac, lecz o określoną kwotę. Resort pracy przygotowuje projekt, który umożliwi wypłatę świadczeń na podstawie waloryzacji kwotowej już od 1 marca 2012 roku - zapewnia jeden z urzędników resortu. 
Na kwotową podwyżkę nie zgadza się "Solidarność". Jak zapowiada wiceprzewodniczący "S" Henryk Nakonieczny, związek ma zamiar zablokować to posunięcie, ponieważ zmiana waloryzacji procentowej na kwotową jest niekonstytucyjna. 
Ogólna kwota dochodów i wydatków oraz deficytu w przyszłorocznym budżecie ma pozostać niezmieniona. Przy spodziewanym niższym wzroście gospodarczym na poziomie 2, 5 proc. w ocenie ministra finansów Jacka Rostowskiego do budżetu wpłynie o 9 mld zł mniej, niż wcześniej liczono. 
Nasuwa się więc pytanie skąd rząd weźmie brakujące miliardy. Z ustaw okołobudżetowych, nad którymi pracuje właśnie parlament, wynika, że blisko 3 mld zł więcej da podniesienie akcyzy na paliwa i tytoń oraz likwidacja lokat antybelkowych. Większe pieniądze do kasy państwa wpłacą też państwowe spółki. Natomiast mniej z budżetu państwa wyciągną ZUS i KRUS. 
Od lutego 2012 roku wprowadzony zostanie obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne dla rolników, których gospodarstwa rolne mają powierzchnię ponad 6 ha. Od początku marca wzrośnie też składka rentowa o 2 pkt proc. na każdego pracownika płacona przez pracodawców. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 6 grudnia 2011 r 
 
 aaa 
8.14. Każdy emeryt dostanie po 68 zł 
Grzegorz Osiecki, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-12-12 
 
 Jak donosi Dziennik Gazeta Prawna, od 1 marca wszyscy emeryci dostaną taką samą podwyżkę, minimum 68 zł - przewiduje projekt ustawy o waloryzacji kwotowej przedstawiony 8 grudnia przez resort pracy. To wstępna propozycja podziału kwoty zarezerwowanej w budżecie na waloryzację emerytur. 
Projekt ma być konsultowany przez trzy tygodnie z partnerami społecznymi i innymi resortami. Najpóźniej na początku stycznia ma go przyjąć rząd i wysłać do Sejmu. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 9 grudnia 2011 r. 
 
 aaa 
8.15. Waloryzacja świadczeń wypłacanych z ZUS 
Katarzyna Wójcik-Adamska, oprac.: AJ 
 
Źródło: Rzeczpospolita i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-12-14 
 
Renty i emerytury będą wyższe o 68 zł, a dodatki do nich o niecałe 5 proc. - informuje Rzeczpospolita. 
Od marca przyszłego roku dodatki do rent i emerytur, np. dodatek pielęgnacyjny, wzrosną o wskaźnik waloryzacji. Wyniesie on 104,8 proc. Tak zakłada projekt nowelizacji ustawy o emeryturach i rentach z FUS, przygotowany przez MPiPS. 
Dzięki temu np. sieroty zupełne do swojej renty rodzinnej otrzymają jeszcze 368 zł. Więcej otrzymają też nauczyciele prowadzący tajne nauczanie, osoby niezdolne do samodzielnej egzystencji oraz osoby, które ukończyły 75. rok życia. Ich dodatek do świadczenia wyniesie 195,67 zł miesięcznie. Tyle samo otrzymają dodatkowo do swej renty lub emerytury kombatanci. 
Waloryzacja kwotowa o 68 zł dotyczy z kolei wszystkich emerytur i rent, nie tylko tych uregulowanych ustawą o emeryturach i rentach z FUS. Na taką podwyżkę od 1 marca mogą więc liczyć m.in. renciści socjalni, których świadczenie w przyszłym roku wyniesie 679,67 zł. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 12 grudnia 2011 r. 
 
aaa 
8.16. Rząd zapowiada zmiany w świadczeniach rodzinnych 
Mateusz Rzemek, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-12-21 
 
Zmniejszy się liczba uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, pod koniec 2012 r. więcej najbiedniejszych rodzin otrzyma wsparcie. 
Tak wynika z zapowiedzi Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, które zostały przedstawione podczas wczorajszej debaty w Sejmie nad projektem budżetu na przyszły rok - donosi Rzeczpospolita. 
Przepisy dotyczące rodziców opiekujących się niepełnosprawnymi dziećmi pozostaną bez zmian. Chcemy jednak przywrócić kryterium dochodowe dla osób pobierających to świadczenie z tytułu opieki nad innym członkiem rodziny. 
Wzrost liczby świadczeniobiorców spowodowany jest nie tylko zniesieniem kryterium dochodowego, ale także wyrokami Trybunału Konstytucyjnego, który rozszerzył krąg uprawnionych do tych świadczeń (sygn. P 27/07 i P 41/07). 
Kusi też niemała kwota tego świadczenia. Z tytułu opieki nad członkiem rodziny wymagającym pomocy dostaje się 502 zł miesięcznie. Taka opieka jest traktowana jak samozatrudnienie, gdyż uprawniony do świadczenia jest także ubezpieczony w ZUS i NFZ. 
Pod koniec roku rząd planuje także zwiększyć kryterium dochodowe, od którego zależy prawo do wypłaty zasiłku rodzinnego. Nieoficjalnie się mówi, że może wzrosnąć nawet o 10 proc. Obecny limit nie zmienił się od 2004 r. i wynosi 504 zł na członka rodziny, a gdy do zasiłku uprawnione jest niepełnosprawne dziecko, zasiłek przysługuje, jeżeli przeciętny miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza 583 zł. 
Zamrożenie tego kryterium spowodowało spadek o połowę liczby uprawnionych do tego świadczenia. 
 Więcej w Rzeczpospolitej z 21 grudnia 2011 r. 
 
aaa 
8.17. ZUS może zabrać rentę przyznaną przez sąd 
Mateusz Rzemek, oprac.: GR 
 
 Źródło: Rzeczpospolita i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-12-13 
 
 Prawomocny wyrok przyznający na stałe rentę nie przeszkadza ZUS wezwać danej osoby na kolejne badanie lekarskie, które może się zakończyć wstrzymaniem wypłaty tego świadczenia - czytamy w Rzeczpospolitej. 
Ubezpieczony uległ wypadkowi przy pracy w 2001 r., ale prawo do renty udało mu się wywalczyć przed sądem dopiero pięć lat później. Na szczęście sąd przyznał mu prawo do niej od dnia wypadku. Biorąc pod uwagę stan zdrowia rencisty, stwierdził, że nie rokuje on poprawy, i wyraźnie zaznaczył, iż przyznaje mu świadczenie na stałe. 
Niecałe dwa lata po uprawomocnieniu się tego orzeczenia ZUS wezwał rencistę na badanie, aby ponownie ocenić jego stan zdrowia i zweryfikować prawo do renty przyznanej przez sąd. Lekarz orzecznik ZUS potwierdził, że rencista jest trwale częściowo niezdolny do pracy. Zostało to jednak zakwestionowane przez sam ZUS w wyniku wewnętrznego postępowania kontrolnego. 
Kolejne pismo z zakładu zawierało wezwanie do stawienia się przed komisją lekarską. Mężczyzna dwukrotnie nie przyszedł na wyznaczone badania, dlatego od września 2009 r. ZUS zawiesił mu wypłatę renty i odmówił mu prawa do tego świadczenia od października 2009 r. 
Rencista odwołał się od tej decyzji do sądu. W pierwszej instancji sędziowie uznali, że wyrok przyznający prawo do świadczenia korzysta z powagi rzeczy osądzonej. Jeśli świadczenie zostało przyznane na mocy orzeczenia sądu wypłata renty nie może podlegać weryfikacji przez ZUS. Sąd powołał się przy tym na art. 100, 101 i 107 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, z których nie wynika taka możliwość. 
Sąd apelacyjny, do którego trafiło odwołanie ZUS, skierował w tej sprawie pytanie prawne do Sądu Najwyższego. Wątpliwości SA dotyczyły interpretacji art. 126 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Mówi on, że osoba, która złożyła wniosek o przyznanie świadczenia, do którego prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy, oraz osoba mająca ustalone prawo do takiego świadczenia jest zobowiązana na żądanie organu rentowego poddać się badaniom lekarskim oraz na wniosek lekarza orzecznika lub na wniosek komisji lekarskiej - badaniom psychologicznym, jeżeli są one niezbędne do ustalenia prawa do świadczeń określonych w ustawie emerytalnej. 
Sąd Najwyższy 12 grudnia (I UZP7/11) w uchwale wydanej w odpowiedzi na pytanie prawne stwierdził, że świadczeniobiorca, któremu sąd w prawomocnym wyroku przyznał świadczenie na stałe, ma obowiązek poddać się badaniom lekarskim, jeśli są one niezbędne do ustalenia prawa do tego świadczenia. Wynika z tego, że ZUS ma prawo weryfikować nawet najstarsze świadczenia, bez względu na to, czy zostały przyznane na mocy decyzji urzędnika zakładu czy też przez sąd. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 13 grudnia 2011 r. 
 
aaa 
8.18. Dodatkowy wypoczynek niepełnosprawnego bez zmian 
oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania 2011-12-18 
 
Niepełnosprawny, który wcześniej przepracował rok, mając orzeczenie o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności, a szef o tym nie wiedział, ma prawo do dodatkowego wypoczynku od razu. 
Jak informuje Rzeczpospolita w odpowiedzi na pytanie OBPON resort pracy wypowiedział się w sprawie zasad udzielania urlopu pracownikowi niepełnosprawnemu w piśmie z 19 sierpnia 2011 r. (BON I 5232-44-2-EW/11). 
Jak czytamy w nim "prawo do dodatkowego urlopu wypoczynkowego przysługuje pracownikowi zaliczonemu do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, chociażby nie wystąpił do pracodawcy o przyznanie takiego urlopu (wyrok Sądu Najwyższego z 29 czerwca 2005 r., Il PK 339/04). 
Ani ustawa z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2011 r. nr 127, poz. 721), ani przepisy kodeksu pracy, do których ustawa o rehabilitacji (...) odsyła w sprawach w niej nieuregulowanych, nie uzależniają prawa do urlopu wypoczynkowego od wniosku osoby do urlopu uprawnionej. 
Nieuzyskanie przez pracodawcę wiadomości o przysługującym pracownikowi z mocy prawa prawie do dodatkowego urlopu wypoczynkowego może - w konkretnych okolicznościach - oznaczać tylko tyle, że pracodawcy nie można zarzucić zawinionego niewykonania zobowiązania do udzielenia urlopu zgodnie z przepisami prawa pracy. 
W związku z tym, jeżeli (...) pracownik niepełnosprawny już uprzednio przepracował rok, posiadając orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (pomimo że orzeczenia tego nie przedstawił ówczesnemu pracodawcy), to aktualnie powinni państwo uznać, że warunek, o którym mowa w art. 19 ust. 1 zdanie drugie ustawy o rehabilitacji (...), został spełniony, i udzielić wspomnianemu pracownikowi niepełnosprawnemu dodatkowego urlopu wypoczynkowego od razu, bez konieczności przepracowywania przez niego roku po raz kolejny". 
Więcej w Rzeczpospolitej z 15 grudnia 2011 r. 
 
 aaa 
9. WSPOMINAMY LUDZI I WYDARZENIA 
 
aaa 
9.1. Maestro Wacław 
Maria Marchwicka 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
W grudniu 2011 odszedł maestro Wacław Wróblewski, twórca jedynej na świecie metody zbiorowego nauczania osób niewidomych tańca towarzyskiego, orędownik rehabilitacji przez ruch, taniec i wdzięk w poruszaniu się. 
Pan Wacław był absolwentem Wyższej Szkoły Wychowania Fizycznego w Poznaniu, obecnie Akademii Wychowania Fizycznego. Tańców ludowych na WSWF uczył pan Feliks Ławniczak. Tańca towarzyskiego natomiast - legendarny mistrz, jedyny w tamtym czasie ekspert od tego typu tańca, prof. Marian Wieczysty. 
W latach sześćdziesiątych styka się po raz pierwszy z ociemniałymi, bowiem do Muszyny zaprasza go przyjaciel prof. Jan Dziedzic. Były tam organizowane turnusy wypoczynkowe dla osób niewidomych z dodatkowymi niepełnosprawnościami: brak rąk, nóg czy uszkodzenia twarzy, ponieważ byli to przeważnie inwalidzi wojenni. 
Maestro wspominał, że początki nauki były nie tylko bardzo męczące, ale także bardzo mizerne w efekcie. Klęcząc na podłodze, ciągnął uczniów za nogawki spodni lub przytrzymując ich, pokazywał pojedyncze ruchy i kroki taneczne. Było to bardzo wyczerpujące dla obu stron. Dlatego zaczął zastanawiać się, jak tę sprawę rozwiązać. Jednym z rozwiązań były wycinane w tekturze kwadraty, trójkąty i inne figury ilustrujące kroki poszczególnych tańców. Potem zauważył, że kartonowe wycinanki mają konkretne odniesienie do sześciopunktowego alfabetu Braille'a. Efekty nauki tańca z zastosowaniem tego alfabetu okazały się doskonałe. 
W związku z tym opracował prototyp plastikowej tablicy z wypukłym, 60-krotnie powiększonym sześciopunktem brajlowskim. Między drugim i czwartym punktem zostały wpisane brajlowskie litery "a" i "b", które okazały się konieczne do nauki bardziej skomplikowanych kroków tanecznych. W 1963 roku Polski Związek Patentowy opatentował unikatowy wynalazek. 
Trzeba przyznać, ze atmosfera kursów maestra była niezapomniana. Pamiętam jeden z obozów dla młodzieży uczącej się, gdy p. Wróblewski uczył nas nie tylko podstawowych kroków, ale postawy tanecznej, ułożenia rąk, płynności w poszczególnych pas. Dla mnie, jako dla osoby niedawno ociemniałej, zajęcia taneczne dały poza poznaniem kroków i układów, poczucie jakiejś wolności, niezależności, dzięki nim poczułam się bardziej rozluźniona i z wyższym poczuciem własnej wartości. Po tym pierwszym kursie pozostała mi estetyka i precyzja ruchów, dzięki której z większą pewnością i swobodą zaczęłam przemieszczać się po ulicach. 
Ponownie pana Wacława spotkałam na zajęciach terapii tańcem dla niewidomych w ramach programu Warsztatów Tańca Współczesnego prowadzonych w Poznaniu przez panią Ewę Wycichowską, na które to zajęcia zostałam zaproszona. Inicjatywa była ze wszech miar trafiona, bowiem okazało się, że niewidomi równie dobrze tańczą także "gorące" tańce latynoamerykańskie, a także rock'n'rolla, który na naszą prośbę został włączony do podręcznika autorstwa p. Wacława. 
I nagle go zabrakło. Zabrakło rzeczowych rad, uważnego spojrzenia, życzliwej krytyki i oszczędnych, ale jakże wyczekiwanych przez nas pochwał. Zabrakło adrenaliny, lęku przed "wsypką", aby się nie zblamować, przede wszystkim przed naszym maestro. Zostało trochę zdjęć, kilka filmików i przede wszystkim dojmujące poczucie straty i pustki. Ale też coś bardzo ważnego - taniec. Chociaż nie tańczę już amatorsko to pozostało odczucie równowagi emocjonalnej, sprawność oraz precyzja i płynność ruchowa. Pozostał savoir-vivre, ale także wyjątkowy smak życia podarowany przez p. Wacława. 
 
 aaa 
9.2. 20-lecie Stowarzyszenia "Cross" 
 
Źródło: "Cross" nr 10 2011 r. 
 
Takie były początki 
 
Po II wojnie światowej pierwsze kroki zmierzające do popularyzacji oraz rozwoju sportu i turystyki w środowisku osób niewidomych i słabowidzących podjął Polski Związek Niewidomych. W latach sześćdziesiątych zamierzenia te wsparło, powstałe w 1952 r., Zrzeszenie Sportowe "Start", prowadzące działalność w zakresie sportu i masowej kultury fizycznej na rzecz pracowników spółdzielni pracy oraz ich rodzin. 
Na mocy porozumienia z roku 1961 ze Związkiem Spółdzielni Inwalidów, "Start" rozszerzył swoją działalność na całe środowisko osób niepełnosprawnych. Przy spółdzielniach oraz w poszczególnych województwach, w których miały siedziby okręgi PZN, powołano koła sportowe - Międzyspółdzielniane Ogniska Kultury Fizycznej Inwalidów "Start". W następstwie przeprowadzonych zmian w podziale administracyjnym kraju i strukturze organizacyjnej spółdzielczości pracy, ZS "Start" przyjęło nazwę: Zrzeszenie Sportowe Spółdzielczości Pracy "Start". W roku 1989, w wyniku dalszych przekształceń organizacyjnych, zasad finansowania oraz likwidacji patronów zrzeszenia (Centralnego Związku Spółdzielczości Pracy, Centralnego Związku Spółdzielczości Inwalidów, Centralnego Związku Spółdzielczości Niewidomych) "Start" ukierunkowany został wyłącznie na organizowanie i rozwijanie sportu osób niepełnosprawnych, zmieniając nazwę na Spółdzielcze Zrzeszenie Sportowe "Start" (w jego miejsce, w latach dziewięćdziesiątych, powołano Polski Związek Sportowy Niepełnosprawnych "Start"). 
Przyszedł też czas na zmiany w sporcie niewidomych i słabowidzących. Dotychczasowa współpraca PZN i "Startu" nie przynosiła zadowalających rezultatów. W latach siedemdziesiątych Związek zaczął się powoli z niej wycofywać. Najpierw udało się przejąć tylko szachy i turystykę. W połowie lat osiemdziesiątych niewidomi sportowcy zaczęli wywierać nacisk na władze PZN, aby ten całkowicie przejął działalność sportową środowiska osób z dysfunkcją wzroku i nadał jej odpowiedni kształt organizacyjny. 
W toku długotrwałej dyskusji i tworzenia różnorodnych koncepcji zapadła decyzja o powołaniu ogólnopolskiego stowarzyszenia sportowego osób niewidomych i słabowidzących. Pod koniec 1989 roku 25-osobowa grupa inicjatywna (grupa członków-założycieli) zajęła się tworzeniem nowej organizacji. W skład grupy weszli: 
1. Zbigniew Bomba Szczecin 
2. Edward Gastoł Kraków 
3. Henryk Groszkowski Warszawa 
4. Ryszard Guzowski Bierutów 
5. Antoni Chrobak Nowy Sącz 
6. Zbyszko Engel Poznań 
7. Andrzej Michalik Chorzów 
8. Jadwiga Henselek Bydgoszcz 
9. Cecylia Hlebowicz Białystok 
10. Wiesław Miech Warszawa 
11. Czesław Kryjom Poznań 
12. Piotr Dukaczewski Warszawa 
13. Tadeusz Milewski Olsztyn 
14. Antoni Szczuciński Bielsko-Biała 
15. Krystyna Perszewska Gdańsk 
16. Stefan Harasimiuk Gdańsk 
17. Janusz Polkowski Szczecin 
18. Robert Kaczyński Warszawa 
19. Iwona Peryt Warszawa 
20. Jan Brzegowski Warszawa 
21. Jan Gajowiec Gdynia 
22. Antoni Heinz Bierutów 
23. Kazimierz Curyło Tarnów 
24. Piotr Foltak Tarnów 
25. Stanisław Kotowski Warszawa 
W okresie od czerwca 1990 r. do grudnia 1991 r. członkowie-założyciele odbyli trzy spotkania. Na pierwszym, 21 czerwca 1990 roku, podjęto uchwałę o powołaniu Stowarzyszenia Kultury Fizycznej Sportu i Turystyki Niewidomych i Słabowidzących. Wybrano także jego komitet założycielski, w składzie: 
1. Tadeusz Milewski przewodniczący 
2. Antoni Szczuciński wiceprzewodniczący 
3. Andrzej Michalik sekretarz 
4. Zbigniew Bomba członek 
5. Henryk Groszkowski członek 
Na kolejnym spotkaniu, 31 lipca 1990 r.,zatwierdzono statut Stowarzyszenia i komitet założycielski podjął kroki zmierzające do zarejestrowania nowo powstałej organizacji. Nastąpiło to w dniu 11 czerwca 1991 r. Stowarzyszenie Kultury Fizycznej Sportu i Turystyki Niewidomych i Słabowidzących zostało wpisane do rejestru stowarzyszeń VII Wydziału Cywilnego Sądu Wojewódzkiego w Warszawie pod numerem RSt 1028, a kilka lat później, w roku 1993, do rejestru stowarzyszeń kultury fizycznej i ich związków Urzędu Kultury Fizycznej i Turystyki. 
Ostatni raz grupa inicjatywna spotkała się, po ponad rocznej przerwie, 26 października 1991 r. Podjęto wówczas decyzję o zwołaniu w Warszawie, na dzień 7 grudnia 1991 r., I Krajowego Sejmiku Stowarzyszenia oraz przyjęto zasady uczestnictwa w nim. Uprawnieni do udziału w pierwszym sejmiku, z głosem decydującym, zostali członkowi grupy inicjatywnej (25 osób) oraz przedstawiciele okręgów Polskiego Związku Niewidomych - po jednej osobie z każdej dyscypliny sportu lub turystyki, pod warunkiem nadesłania do 10 listopada 1991 r. do biura Stowarzyszenia wypełnionych deklaracji członkowskich. 
I Krajowy Sejmik Stowarzyszenia wybrał jego władze: 15-osobową radę krajową, 5-osobową komisję rewizyjną i 9-osobowy sąd koleżeński. Określił też priorytety działania organizacji na najbliższe lata. 
Na pierwszym posiedzeniu rady krajowej wybrano jej prezydium. Pierwszym prezesem Stowarzyszenia został Tadeusz Milewski, wiceprezesami - Stanisław Kotowski i Henryk Groszkowski, sekretarzem generalnym - Teresa Dębowska, skarbnikiem - Jolanta Polkowska, członkami - Stanisław Piasek i Stanisław Staroń. 
Do pomocy grupie inicjatywnej i komitetowi założycielskiemu w pracach związanych z tworzeniem Stowarzyszenia i przygotowaniem I Sejmiku PZN oddelegował swego pracownika - Iwonę Peryt. Ona też została pierwszym pracownikiem biura Stowarzyszenia, które najpierw miało swą siedzibę w gmachu PZN przy ul. Konwiktorskiej 9 w Warszawie, by kilka miesięcy później przenieść się na Jasną 22. Po 10 latach biuro ponownie powróciło na Konwiktorską, gdzie mieści się do dnia dzisiejszego. 
Celem działania Stowarzyszenia u jego początków było organizowanie i rozwijanie wszelkich form sportu, kultury fizycznej i turystyki wśród niewidomej i słabowidzącej młodzieży, aktywnych zawodowo dorosłych, a także wśród osób starszych. Początki nie były łatwe. Wszystko trzeba było tworzyć od podstaw, a przede wszystkim borykać się z trudnościami finansowymi. Ale udało się, Stowarzyszenie istnieje i ma się dobrze. W tym roku mija 20 lat od jego powstania. 
 
Prezesi Stowarzyszenia "Cross" 
Pionier i współzałożyciel 
Tadeusz Milewski (ur. 1938 r.) to współzałożyciel i pierwszy prezes Stowarzyszenia "Cross". Kierując nim przez dwie kadencje, zbudował mocny fundament sportowej organizacji, zrzeszającej osoby niewidome i słabowidzące. W 1962 r. ukończył Akademię Wychowania Fizycznego w Warszawie, a następnie Podyplomowe Studium Tyflopedagogiczne na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. 
Jest człowiekiem sportu. Przed utratą wzroku czynnie uprawiał lekkoatletykę, osiągając znakomite rezultaty w biegach średnich (1500 m). Od 1972 r,. kiedy po wypadku samochodowym zaczął mieć kłopoty ze wzrokiem, kontynuował karierę sportową, ale już w środowisku osób niepełnosprawnych. W 1976 r. reprezentował Polskę na paraolimpiadzie w Toronto, przywożąc stamtąd brązowy medal w rzucie dyskiem. 
- Ten medal - wspomina - podbudował moje przeświadczenie, że inwalidztwo nie eliminuje człowieka z uprawiania sportu, jest dla osoby z pewnymi ograniczeniami doskonałą formą rehabilitacji fizycznej i psychicznej. 
Własne doświadczenia życiowe i sportowe dały asumpt do marzeń o stworzeniu przy boku PZN instytucji promującej i fachowo organizującej zajęcia sportowe i turystykę dla ludzi z dysfunkcją wzroku. Z grupą podobnie myślących osób, którzy postawili sobie za cel rozwój sportu w środowisku, budował Stowarzyszenie dosłownie od zera. - Nie mieliśmy ani siedziby, ani pracowników - wspomina. - Najpierw były zatem turnusy rehabilitacyjne, bo tylko na ten cel mógł refundować środki PFRON. Z wielką pomocą przyszedł dyrektor Zakładu Nagrań i Wydawnictw PZN Jan Rodański, pożyczając pieniądze na rozwijanie naszej działalności. Z czasem zaczęliśmy przekształcać turnusy rehabilitacyjne w obozy sportowe i turystyczne, dokonując odpowiednich selekcji zarówno wśród ich uczestników, jak i kadry trenerskiej, powoływać kluby sportowe i turystyczne, by największa robota odbywała się w terenie. Bardzo trudny był ów początek. Zaczęliśmy od szachów, turystyki pieszej, wodnej, górskiej i sportu tandemowego. Ale przybywało członków i sympatyków. Pojawiły się marzenia o nowych dyscyplinach. A także pierwsze sukcesy. Takim sukcesem i miarą sprawności Stowarzyszenia był II Puchar Świata Niewidomych w Szachach, zorganizowany w 1994 r. w ośrodku PZN "Kos" w Ustroniu Zawodziu. Impreza przyniosła nam uznanie międzynarodowej społeczności niewidomych szachistów. Nie bez kozery więc decyzją IBCA przyznano Polsce funkcję organizatora dwóch kolejnych prestiżowych imprez szachowych: indywidualnych mistrzostw Europy, które rozegrano w lipcu 1999 r. w Krynicy, i olimpiady szachowej w Zakopanem, która odbyła się w 2000 r., już za kadencji nowych władz Stowarzyszenia. Za nasz niewątpliwy sukces należy uznać również powołanie w 1995 r. miesięcznika "Cross". 
 Tadeusz Milewski to społecznik z powołania. Członek wielu organizacji pozarządowych, m.in. Krajowej Rady Osób Niepełnosprawnych. Od 37 lat dyrektor Warmińsko-Mazurskiego Okręgu PZN. Za działalność społeczną otrzymał Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski. 
 
Kontynuator 
Piotr Dukaczewski (ur.1965 r.)objął funkcję prezesa Stowarzyszenia "Cross" pod koniec roku 1999, po zmianie dotychczasowych władz, z Tadeuszem Milewskim na czele. Jest absolwentem Wydziału Resocjalizacji Uniwersytetu Warszawskiego. Do pracy w "Crossie" przeszedł bezpośrednio z redakcji anglojęzycznego tygodnika "The Warsaw Voice". Lubił to zajęcie, ale, jak twierdzi, nie ono było jego pasją. 
Pasją były szachy. Miał 7 lat, kiedy pierwszy raz zasiadł przy szachownicy, im zawsze poświęcał najwięcej czasu. Choć uprawia również inne dyscypliny sportu (taniec, narciarstwo, windsurfing), w królewskiej grze osiąga największe sukcesy krajowe i międzynarodowe. 
Obecnie jest najbardziej utytułowanym polskim zawodnikiem. Dwukrotnie był wicemistrzem świata juniorów - w roku 1985 i 1986. Na swoim koncie ma czterokrotny tytuł wicemistrza świata (ZSRR 1986, Hiszpania 2000, Hiszpania 2004, Serbia 2010). Siedmiokrotnie reprezentował Polskę na olimpiadach szachowych niewidomych i Pucharach Świata, zdobywając medale za zwycięstwa drużynowe i indywidualne (4 złote). Od roku 1994 grał także w męskiej reprezentacji IBCA prawie na wszystkich olimpiadach szachowych FIDE. 
Imponująca jest lista jego sukcesów krajowych - 10 tytułów mistrza Polski i kilka wicemistrzowskich. Ma tytuł mistrza międzynarodowego. Ostatni tryumf to zdobycie tytułu szachowego mistrza Europy na tegorocznych mistrzostwach Starego Kontynentu w Grecji. 
Stowarzyszeniem "Cross" kieruje z dużą odwagą, wyobraźnią i pomysłowością. Pod jego prezesurą zwielokrotniła się liczba członków, powstały nowe kluby, powołano do życia nowe dyscypliny sportu. Organizacja poszerzyła swoje cele statutowe - obok sportu i turystyki, dziś realizuje cele szeroko rozumianej rehabilitacji i edukacyjne. Rozwija się współpraca z innymi stowarzyszeniami - krajowymi i zagranicznymi. Prezes jest członkiem Komisji do spraw Osób Niepełnosprawnych przy ministrze sportu i członkiem zarządu Polskiego Komitetu Paraolimpijskiego. 
 
Władze Stowarzyszenia "Cross" w latach 1991 - 2011 
 
I Krajowy Sejmik 
7.12.1991 r., Warszawa 
Rada Krajowa 
Prezydium Rady 
1. Tadeusz Milewski (Olsztyn) prezes 
2. Stanisław Kotowski (Warszawa) wiceprezes 
3. Henryk Groszkowski (Warszawa) wiceprezes 
4. Teresa Dębowska (Warszawa) sekretarz generalny 
5. Jolanta Polkowska (Warszawa) skarbnik 
6. Stanisław Piasek (Iława) członek 
7. Stanisław Staroń (Jaworzno) członek 
Członkowie Rady 
8. Roman Walisiak (Łódź) 
9. Zbigniew Bomba (Szczecin) 
10. Piotr Łożyński (Olsztyn) 
11. Piotr Dukaczewski (Warszawa) 
12. Józefa Spychała (Poznań) 
13. Jerzy Brycki (Kraków) 
14. Jadwiga Henselek (Bydgoszcz) 
15. Wacław Morgiewicz (Białystok) 
 
II Krajowy Sejmik 
2.12.1995 r., Olsztyn 
Rada Krajowa 
Prezydium Rady 
1.Tadeusz Milewski (Olsztyn) prezes 
2. Teresa Dębowska (Warszawa) wiceprezes 
3. Jan Remplewicz (Bydgoszcz) wiceprezes 
4. Wacław Morgiewicz (Białystok) sekretarz generalny 
5. Zbigniew Bomba (Szczecin) członek 
6. Jan Nafalski (Częstochowa) członek 
7. Józefa Spychała (Poznań) członek 
Członkowie Rady 
8. Jerzy Brycki (Kraków) 
9. Stanisław Kotowski (Warszawa) 
10. Piotr Łożyński (Olsztyn) 
11. Jerzy Pudełko (Bielsko-Biała) 
12. Andrzej Sargalski (Bydgoszcz) 
13. Antoni Szczuciński (Bielsko-Biała) 
14. Stefan Tuszer (Elbląg) 
15. Janusz Wójcik (Kielce) 
 
III Krajowy Sejmik 
11.12.1999 r., Ustronie Morskie 
Rada Krajowa 
Prezydium Rady 
1. Piotr Dukaczewski (Warszawa) prezes 
2. Teresa Dębowska (Warszawa) wiceprezes 
3. Andrzej Góźdź (Lublin) wiceprezes 
4. Jerzy Gorczyński (Opole) sekretarz generalny 
5. Waldemar Jopkiewicz (Kielce) członek 
6. Jan Nafalski (Częstochowa) członek 
7. Jerzy Skrętkowicz (Dąbrowa Górnicza) członek 
Członkowie Rady 
8. Piotr Łożyński (Olsztyn) 
9. Jerzy Brycki (Kraków) 
10. Tadeusz Milewski (Olsztyn) 
11. Józefa Spychała (Poznań) 
12. Andrzej Sargalski (Bydgoszcz) 
13. Roman Kulik (Gdańsk) 
14. Antoni Szczuciński (Bielsko-Biała) 
15. Jadwiga Henselek (Bydgoszcz) 
 
IV Krajowy Sejmik 
6-7.12.2003 r., Dźwirzyno 
Rada Krajowa 
Prezydium Rady 
1. Piotr Dukaczewski (Warszawa) prezes 
2. Jerzy Gorczyński (Opole) wiceprezes 
3. Piotr Łożyński (Olsztyn) wiceprezes 
4. Józefa Spychała (Poznań) sekretarz generalny 
5. Andrzej Sargalski (Bydgoszcz) członek 
6. Zbigniew Prokopiuk (Lublin) członek 
7. Jan Nafalski (Częstochowa) członek 
Członkowie Rady 
8. Wacław Morgiewicz (Białystok) 
9. Antoni Szczuciński (Bielsko-Biała) 
10. Lubomir Prask (Wrocław) 
11. Jerzy Hanus (Kielce) 
12. Józef Plichta (Kłodzko) 
13. Jadwiga Henselek (Bydgoszcz) 
14. Roman Kulik (Gdańsk) 
15. Sławomir Jeżowski (Warszawa) 
16. Bernard Olejnik (Bydgoszcz) 
17. Teresa Dębowska (Warszawa) 
18. Stanisław Sęk (Przemyśl) 
19. Czesława Konieczna (Chorzów) 
 
V Krajowy Sejmik 
30.11-1.12.2007 r., Warszawa 
Rada Krajowa 
Prezydium Rady 
1. Piotr Dukaczewski (Warszawa) prezes 
2. Andrzej Sargalski (Bydgoszcz) wiceprezes 
3. Józefa Spychała (Poznań) wiceprezes 
4. Jan Nafalski (Częstochowa) sekretarz generalny 
5. Jerzy Hanus (Kielce) członek 
6. Włodzimierz Sajdych (Łódź) członek 
7. Zbigniew Prokopiuk (Lublin) członek 
Członkowie Rady 
8. Michał Czarski (Lublin) 
9. Teresa Dębowska (Warszawa) 
10. Czesława Konieczna (Chorzów) 
11. Piotr Łożyński (Olsztyn) 
12. Zdzisław Mądry (Częstochowa) 
13. Wacław Morgiewicz (Białystok) 
14. Stanisław Sęk (Przemyśl) 
15. Antoni Szczuciński (Bielsko-Biała) 
 
Sport w Stowarzyszeniu "Cross" 
 
Rozpoczynając swoją działalność w roku 1992, Stowarzyszenie "Cross" przejęło od Polskiego Związku Niewidomych organizowanie i popularyzowanie sportu szachowego i turystyki w środowisku niewidomych i słabowidzących. Reszta dyscyplin sportowych, uprawianych wówczas przez osoby z dysfunkcją wzroku, pozostała w gestii ZSSP "Start". 
Obecnie, po 20 latach intensywnej pracy, w 38 klubach Stowarzyszenia działają sekcje sportowe w następujących dyscyplinach: 
* biegi długodystansowe 
* bowling 
* brydż 
* kajakarstwo 
* kręgle 
* kolarstwo tandemowe 
* narciarstwo 
* piłka halowa 
* pływanie 
* showdown 
* strzelectwo 
* szachy 
* taniec 
* warcaby 
* wioślarstwo 
* żeglarstwo 
Dotychczas najwięcej sukcesów na arenie międzynarodowej odnotowali sportowcy uprawiający szachy, kolarstwo tandemowe i kręgle. 
 
Szachy 
 
Osiągnięcia drużynowe 
Olimpiady szachowe: 3 medale - 1 złoty (Hiszpania 2004), 1 srebrny (Polska 2000), 1 brązowy (Hiszpania 1985). 
Puchary świata: 5 medali - 2 złote (Niemcy 2001, Grecja 2005), 2 srebrne (Hiszpania 1990, Rumunia 2010), 1 brązowy (Hiszpania 1998). 
Osiągnięcia indywidualne 
Mistrzostwa świata - 6 medali: 4 srebrne (ZSRR 1996, Hiszpania 2000, Hiszpania 2004, Serbia 2010), 2 brązowe (Hiszpania 1995, Hiszpania 2000). 
Mistrzostwa świata kobiet - 8 medali: 1 złoty (Niemcy 1986), 4 srebrne (Niemcy 1986, Polska 1989, Hiszpania 1997, Polska 2009), 3 brązowe (Hiszpania 1993, Hiszpania 2001, Grecja 2005) 
Mistrzostw świata juniorów - 5 medali: 2 srebrne (Szwecja 1985 i 1986), 3 brązowe (Szwecja 1988, Belgia 1999, Hiszpania 2003). 
Mistrzostwa Europy - 2 złote medale (Polska 1999, Grecja 2011). 
Najbardziej utytułowani zawodnicy 
Piotr Dukaczewski - 7 medali: 1 złoty, 6 srebrnych. 
Teresa Dębowska - 4 medale: 1 złoty, 2 srebrne, 1 brązowy. 
Anna Stolarczyk - 5 medali: 1 srebrny, 4 brązowe. 
 
Kolarstwo tandemowe 
 
Igrzyska paraolimpijskie - Pekin 2008 
złoty medal: Andrzej Zając - Dariusz Flak. 
Mistrzostwa świata - 6 medali: 3 złote, 1 srebrny, 2 brązowe 
Szwajcaria 2006: złoty medal: Krzysztof Kosikowski - Artur Korc 
Francja 2007: złoty medal: Krzysztof Kosikowski - Artur Korc 
Francja 2009: złoty medal: Przemysław Wegner - Arkadiusz Garczarek 
brązowy medal: Krzysztof Kosikowski - Artur Korc 
Kanada 2010: brązowy medal: Krzysztof Kosikowski - Artur Korc 
Dania 2011: srebrny medal: Krzysztof Kosikowski - Artur Korc. 
Mistrzostwa Europy Holandia 2005: złoty medal: Krzysztof Kosikowski - Artur Korc. 
Mistrzostwa Ameryki Południowej Kolumbia 2007: srebrny medal: Piotr Łożyński - Piotr Czopek 
brązowy medal: Andrzej Zając - Dariusz Flak. 
 
Kręgle 
Mistrzostwa świata Bośnia i Hercegowina 2011: srebrny medal: Jan Zięba 
4 medale brązowe: Irena Zięba, Zdzisław Koziej, Mieczysław Kontrymowicz i drużyna męska. 
Mistrzostwa Europy - 12 medali: 5 złotych, 1 srebrny, 6 brązowych 
Węgry 2008: złoty medal - Anna Barwińska 
srebrny medal - Jan Zięba 
2 brązowe medale - Zdzisław Koziej i drużyna kobieca. 
Polska 2009: 2 złote medale - Anna Barwińska i Jan Zięba 
2 brązowe medale - drużyna kobieca i męska. 
Słowacja 2010: 2 złote medale - Jan Zięba i Władysław Wakuliński 
2 brązowe medale - Mieczysława Stępniewska i Zdzisław Koziej. 
 
Międzynarodowe Imprezy sportowe zorganizowane przez Stowarzyszenie "Cross" 
w latach 1991-2011 
 
Szachy 
* II Puchar Świata Niewidomych w Szachach Ustroń, 30.04-13.05.1994 r. 
* II Mistrzostwa Europy Niewidomych w Szachach Krynica, 4-14.07.1999 r. 
* XI Olimpiada Szachowa Niewidomych Zakopane, 28.08-8.09.2000 r. 
* VII Mistrzostwa Świata Niewidomych Kobiet w Szachach - Wągrowiec, 17-28.08.2009 r. 
 
Kręgle 
* VI Mistrzostwa Europy Niewidomych i Słabowidzących w Kręglach KlasycznychTomaszów Mazowiecki, 27.05-3.06.2003 r. 
* XI Mistrzostwa Europy Niewidomych i Słabowidzących w Kręglach KlasycznychTomaszów Mazowiecki, 1-7.06.2009 r. 
 
Lekka atletyka 
* Międzynarodowy mityng lekkoatletyczny Warszawa, lipiec 1993 r. 
 
aaa 
9.3. Zagadnienia sportowe 
Leon Wrzosek 
 
 Źródło: "Pochodnia" maj 1952 r. 
 
 Rząd Polski Ludowej przywiązuje dużą wagę do rozwoju wychowania fizycznego i sportu wśród szerokich mas społeczeństwa, czego wyrazem jest szereg ustaw o podstawowym znaczeniu- jak dekrety z lat 1946 i 1948 o powszechnym obowiązku wychowania fizycznego i przysposobienia wojskowego oraz o powołaniu państwowych rad i urzędów kultury fizycznej. 
W świetle tej ustawy wychowanie fizyczne przestaje być sprawą "dobrej woli" poszczególnej jednostki czy instytucji. Scalone jest ono z ogólnym kierunkiem wychowania, podporządkowane potrzebom gospodarczym i ustrojowym naszego państwa. Jeśli chodzi o wychowanie fizyczne i sport wśród niewidomych, to jesteśmy w tej dziedzinie mocno opóźnieni i musimy tę zaległość jak najprędzej nadrobić, a uczynić to można przez planową pracę zarówno poszczególnych naszych oddziałów Polskiego Związku Niewidomych, jak i przez zainteresowanie tym zagadnieniem samych niewidomych. 
Wychowanie fizyczne odgrywa w całokształcie życia człowieka olbrzymią rolę - wpływa na aktywność pracy fizycznej i umysłowej, zapobiega skłonnościom do chorób, hartuje, pobudza krążenie krwi i pracę płuc. Racjonalnie pobudzony przez ruch rozwój mięśni wznieca żywotność organizmu i zabezpiecza go przed skarleniem. Ćwiczenia ruchowe to profilaktyczny zabieg, który, jak szczepienia ochronne, powinien być obowiązkowo stosowany przez każdego z nas, a szczególnie wśród młodzieży należy wzbudzić zamiłowanie do stałego uprawiania sportu. 
Przyrodzone prawo człowieka do swobodnego ruchu u niewidomych zostało gwałtownie lub stopniowo zahamowane przez utratę wzroku i narzuciło im, przeważnie ciężki do zniesienia, siedzący tryb życia. Stąd też obserwujemy zjawisko zobojętnienia, zahamowania aktywności, a czasem nawet zupełną apatię. 
Sprawność fizyczna będzie decydowała o przystosowaniu się niewidomego do środowiska oraz o jego możliwościach uniezależnienia się od pomocy ze strony widzących. Radość, jaką daje ruch, poczucie własnej siły, wpływają na wyrobienie aktywnej postawy jednostki. Szanse dwojga ludzi, normalnie zbudowanych będą różne w zależności od tego, który z nich ma bardziej wyrobione serce i płuca. 
Zorganizowanie właściwych ośrodków i kół kultury fizycznej przy oddziałach naszego Związku umożliwi nam racjonalne prowadzenie ćwiczeń i stały rozwój sportu wśród niewidomych. Wychowanie fizyczne i sport to podstawowe warunki do osiągnięcia kondycji fizycznej, przysposobienia zawodowego i utrzymania zdrowia, tak ważnych i koniecznych elementów naszej pracy codziennej, tym bardziej, że w okresie odbudowy, jak i dwóch lat realizacji Planu 6- letniego brało udział ponad dwa tysiące niewidomych, zatrudnionych w przemyśle i spółdzielczości, w pracy produkcyjnej i na stanowiskach kierowniczych. Wśród nich znajduje się też pewna ilość przodowników pracy i racjonalizatorów, posiadających niejednokrotnie odznaczenia państwowe. 
Zbędna więc byłaby dalsza konieczność uzasadniania wprowadzenia sportu niewidomych. W tych warunkach staje się konieczne, aby powyższym sprawom poświęcić tyle uwagi i czasu, tak pod względem naukowym, jak i praktycznego przysposobienia kadr instruktorskich, by wychowanie fizyczne z miejsca mogło ruszyć. 
Za przykład powinien nam służyć Związek Radziecki. Ogólnie sport i gry sportowe są tam wprowadzone od najmłodszych klas szkół podstawowych, jak i w zakładach pracy. Mimo trudności u nas, w Polsce, niewidomi i na tym odcinku mają swoje osiągnięcia i pewien zasób doświadczeń, który mógłby posłużyć tym wszystkim, którzy chcieliby zająć się tą sprawą. 
Oprócz systematycznej gimnastyki niewidomi powinni uprawiać ćwiczenia wolne na świeżym powietrzu- ćwiczenia przyrządowe, jak na drabinkach, drążku, poręczach, ćwiczenia z kółkami, sporty wodne, pływanie, lekkoatletyka, rzuty kulą, marsze, biegi, zapasy z podnoszeniem ciężarów, gry zespołowe, kolarstwo, rolki, tandem, szachy. 
Postaram się w następnych artykułach rozwinąć wszystkie 
dostępne dla nas dyscypliny sportu. 
 
aaa 
10. WPROST ALBO NA OPAK 
 
aaa 
10.1. Deszczowa przygoda 
Józef Szczurek 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
 Początek października 1979 roku był chłodny i deszczowy. Z koleżanką Krystyną z redakcji: "Przyjaciółka" umówiłem się na przystanku autobusowym na Krakowskim Przedmieściu, przy kościele Św. Krzyża w Warszawie. Mieliśmy do omówienia kilka spraw o charakterze zawodowo-towarzyskim. Miejsce spotkania i jej, i mnie najbardziej odpowiadało ze względów komunikacyjnych, ponadto stamtąd niedaleko było do kawiarenki, którą lubiłem. 
Miałem zwyczaj, że gdy umawiałem się z kimś na ulicy, zwłaszcza z kobietą - przychodziłem wcześniej niż należało, tak było i tym razem. Koleżanka na przystanek jeszcze nie dotarła. 
Pogoda tego dnia dla mieszkańców stolicy nie była litościwa. Nieustannie padał chłodny, rzęsisty deszcz. Nie chcąc przemoknąć do suchej nitki, wszedłem po schodach na podwyższenie przed kościołem i ukryłem się pod jakimś daszkiem. Cieszyłem się, że znalazłem takie przytulne miejsce. Biała laska leżała w małej teczce, którą prawie zawsze miałem ze sobą, aby składać w niej podręczne drobiazgi. Teraz mogłem spokojnie poczekać na panią Krystynę, a cichy, jednostajny szum deszczu wydawał się miły i przyjazny. 
Moje zadowolenie nie trwało jednak długo. Po paru minutach podeszła starsza pani i życzliwie powiedziała: - Podprowadzę pana na inne miejsce, bo tu mało kto pana widzi. Parę metrów dalej, też nie będzie padało, a ludzie wychodzący i wchodzący do kościoła będą pana dobrze widzieli. 
Nieprzyjemnie zaskoczony, że zostałem wzięty za żebraka, oświadczyłem , że się z kimś umówiłem i tu schroniłem przed deszczem, a na to uczynna pani: - Ja wiem, ale niech pan idzie gdzie chcę podprowadzić, bo tam naprawdę jest dużo lepsze miejsce. 
Niemal zbiegłem po mokrych stopniach na chodnik. Padało coraz mocniej, ale to już mi nie przeszkadzało, wręcz przeciwnie, podziałało uspokajająco. Na szczęście, Krystyna nadeszła po kilku minutach. O doświadczeniu, które mnie przed chwilą spotkało, nie wspomniałem ani słowem. Później jednak już nigdy i z nikim nie umawiałem się na spotkanie przy kościele. 
 
aaa 
10.2. Mruczę i prycham 
Przedwyborcza gorączka 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
W połowie kwietnia br. odbędą się wybory do władz Polskiego Związku Niewidomych. Oj, to ci będzie wydarzenie! Zarejestrowały się aż 4 komitety wyborcze. Jest to mniej niż w ostatnich wyborach parlamentarnych w Polsce, ale wcale niemało. 
Komitety wyborcze zostały dopiero zarejestrowane, ale walka wyborcza trwa już od pół roku i ciągle się nasila. Myślę, że te ostatnie miesiące - ej, lepiej nie mówić! Pióra będą się sypały, epitety też. Temperamenty ludzi ponoszą, a każdy ma rację i nikt nie chce uznać racji przeciwnika. 
We wszystkich stronnictwach przeprowadzone zostały prawybory, w wyniku których wyłonieni zostali najlepsi kandydaci do władz. O dziwo, najlepszymi okazały się osoby dotychczas sprawujące władzę. 
Niewidomi i słabowidzący dyskutują wszędzie, gdzie można tylko sobie wyobrazić. Nie mówię już o telefonach, o lokalach kół i okręgów, o listach dyskusyjnych, bo to oczywiste. Na tym się jednak sprawa nie kończy. Spotkałem niewidomych kłócących się zaciekle o sprawy PZN-u w kawiarni, na lodowisku, na dworcu kolejowym, na ulicy, a nawet w Muzeum Alkoholizmu. Każdy reklamuje swojego kandydata, krytykuje przeciwników, argumentuje i nie słucha rozmówcy. Sypią się obelgi i kłamstwa, sąd koleżeński pracuje dniem i nocą. Spory rozstrzyga w trybie wyborczym. Już ponad trzydziestu zobowiązał do przeproszenia obrażonych działaczy i wpłatę wcale niemałych kwot na fundusz wsparcia niewidomych czynnych ponad studwudziestoletnich działaczy. 
Na środowiskowych listach dyskusyjnych jest po kilka tysięcy e-maili dziennie, a najwięcej na tych PZN-u. Całkowicie zniknęły z nich tak ważne dla środowiska niewidomych i pasjonujące tematy jak: 
- zbliżający się koniec świata, 
- wyższość mleka łaciatego nad białym, 
- grożący nam najazd kosmitów, 
- możliwości pozyskiwania gazu z wiatrów północnych. 
Dyskutują też środowiskowi dziennikarze i socjologowie. "Pochodnia w 2011 r. ukazywała się raz na dwa miesiące, ale tak było tylko do końca trzeciego kwartału. W listopadzie ukazała się aż dwa razy, w grudniu był to już tygodnik, a w styczniu wydawana będzie dwa razy na tydzień. Oj, w lutym to już chyba będzie dziennikiem, a w marcu i kwietniu będzie miała po dwa wydania dziennie - ranne i popołudniowe. No, czegoś takiego to jeszcze nie było w sześćdziesięcioletniej historii PZN-u. 
Co kilka dni, a nawet częściej, ukazują się nowe sondaże. Raz jedni mają wygrać, innym razem drudzy, wahania, huśtawka, można oszaleć. A i frekwencja ma być wcale dobra. Pod tym względem sondaże nie różnią się zbytnio. Zgodnie twierdzą, że frekwencja przekroczy sto procent. Nie mogą tylko ustalić czy będzie to 103,7 procent, czy nieco więcej. 
Nie ma co się dziwić temu rozgorączkowaniu. Po raz pierwszy w historii władze PZN-u będą wybierane w bezpośrednich wyborach. Do urn w lokalach kół i okręgów pójdzie, kto żyje, a i niektóre martwe dusze również. 
Na uwagę zasługuje fakt, że niewidomi będą mogli głosować tajnie i to całkowicie samodzielnie. Na brajlowskie karty wyborcze będą nakładali brajlowskie nakładki i hulaj dusza. 
Najwięcej emocji wywołują projekty: 
- ustanowienia platynowej i brylantowej honorowej odznaki PZN, brązowa, srebrna i złota to zbyt mało, 
- wprowadzenia do statutu możliwości pełnienia funkcji przewodniczących zarządów wszystkich szczebli co najmniej dwie kadencje po śmierci, 
- wprowadzenia do statutu nowych kategorii członków, tj. wirtualnego, nieobecnego, wspaniałego i nijakiego, 
- zmiana nazwy Związku, z Polski Związek Niewidomych na Związek Polskich Niewidomych, 
 - w nazwie Związku do litery "N" dołożenia jednej krótszej nieco laseczki tak, żeby była podobna do "m", ale też, żeby można było ją pomijać, nie zauważać, bo to da więcej możliwości interpretacyjnych. 
Dyskutanci zażarcie kłócą się również o nazwy różnych związkowych instytucji. I tak zrozumieć nie mogą, dlaczego Ośrodek Leczniczo-Rehabilitacyjny w Ustroniu Morskim nazywa się "Klimczok", a nie "Kilimandżaro" albo lepiej "Mount Everest". "Klimczok" - też coś... Taka nędzna górka... Taki byle jaki szczyt... 
Kielecka spółka, według propozycji, powinna być przemianowana na "Szczoteks Interkontynental Company" albo "Blinden Euro Koncern". Podobnych propozycji pada mnóstwo. 
Najwięcej pretensji, żalów, złości i wściekłości do partii sprawującej władzę wywołuje jej egoizm, wykorzystywanie władzy do osiągania nieuprawnionych korzyści. Do białości rozpala oburzenie sprawa muralu "Oczy na murze". No i bo do czego to podobne? Tak wspaniałe dzieło sztuki, o niebywałym wręcz ładunku informacji i skuteczności propagandowej zamieszczono wyłącznie na gmachu przy Konwiktorskiej 9 w Warszawie. A co to u artretycznej Anielci? Czy w Białymstoku i w Zielonej Górze nie ma gmachów, nie ma ulic? Jak można tak faworyzować Warszawę i lekceważyć resztę kraju? 
Tak samo, dlaczego tylko na Nowym Świecie i na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie rozmieszczano brajlowskie tabliczki? Czyżby mieszkańcy Suwałk, Szczecina i Siedlec nie byli godni, żeby do nich dotrzeć z tak nośnym przesłaniem? 
Przedmiotem ataków jest również powołanie w Warszawie Instytutu Tyflologicznego. Jak to, tylko w Warszawie! A co to, czy Gliwice, Gdańsk i Gorzów Wielkopolski to srokom spod ogona powypadały? 
No i trudno się dziwić temu oburzeniu. Przyznają to nawet władze rządzącej partii i obiecują, że po wyborach, jeżeli wygrają, murale z oczami pojawią się na wszystkich siedzibach kół i okręgów, a także wszystkich pezetenowskich zakładach, placówkach i ośrodkach. Tabliczkami brajlowskimi obwieszone zostaną wszystkie sklepy, urzędy, instytucje i cała reszta w całym kraju. We wszystkich okręgach, a nawet w większych kołach powstaną filie Instytutu Tyflologicznego, albo nawet samodzielne, pełnowymiarowe instytuty tyflologiczne. 
Niestety, oponęci krzyczą, że to tylko kiełbasa wyborcza, a po wyborach dalej wszystko będzie tylko dla Warszawy. Taka już jest natura człowieków, że w dobro uwierzyć nie może, a w zło bardzo chętnie. 
Mnie też udzieliła się gorączka wyborcza. Postanowiłem zadać pytania przedstawicielom komitetów wyborczych. 
 
Rozmawiam z przedstawicielem radykalnego komitetu "Odnowa" p. Janem Nowakiem 
 
- Jak mógłby Pan jednym zdaniem określić program "Odnowy"? 
- To proste. Dążymy do radykalnych zmian. Będziemy robili wszystko, żeby mocno przyśpieszyć reformy w PZN-ie, tak żeby po ich przeprowadzeniu wszystko pozostało bez zmian. 
- Czy Wam się to uda? 
- Mamy nadzieję, że tak, chociaż konkurencja, ci szubrawcy robią wszystko, żeby nam pokrzyżować zamierzenia. 
- To ambitny plan. Życzę powodzenia w jego realizacji. 
- Dziękuję. zrobimy wszystko, żeby się tak stało. 
 
Komitet "Wspaniała przyszłość" reprezentuje pan Adam Kowalski. 
- Co jest celem Waszego działania? 
- Oczywiście, zdobycie władzy i rozpędzenie tej rządzącej bandy na cztery wiatry. 
- Pewnie słusznie, ale jak już tę władzę zdobędziecie, co planujecie osiągnąć? 
- PZN wymaga naprawy, reform, udoskonalenia działalności, śmiałego spojrzenia w przyszłość i my tego wszystkiego dokonamy. 
- A to ambitne plany. Jak więc będzie wyglądał PZN po tych zmianach, po reformach? 
- Jak to jak, tak jak wygląda. To chyba oczywiste. 
- Rzeczywiście oczywiste. Życzę więc pełnego sukcesu waszym planom i zamierzeniom. 
- Dziękuję. Jestem przekonany, że się nam uda. 
 
Komitet "Wspólna sprawa" reprezentuje p. Krzysztof Wiśniewski. 
 
- Z czym idziecie do wyborów? 
- Naszym celem jest całkowite zerwanie z przeszłością. 
- Jak to? Czy w przeszłości nie było nic dobrego? 
- Owszem było, ale tyle co kot napłakał. Za to zła, wypaczeń, błędów, a nawet przestępstw było co niemiara. 
- Co więc konkretnie chcecie osiągnąć? 
- Całkowicie zmienimy wszystkie dziedziny życia związkowego. PZN stanie się nową, lepszą, doskonalszą organizacją. 
- Jak więc będzie wyglądał? 
- Tak jak obecnie. Zmiany muszą być głębokie, radykalne i nie powinny naruszać obecnego stanu rzeczy. 
- Mam nadzieję, że to osiągniecie. Życzę Wam tego. 
- Dziękuję. Na nas wyborcy się nie zawiodą. 
 
Komitet Konserwatywno-Postępowy reprezentuje Wojciech Kacuba. 
 
- Co jest Waszym celem, co chcecie osiągnąć dla niewidomych i słabowidzących? 
- Żeby każdy miał co chce, żeby wszyscy żyli jak lordy, żeby PZN działał sprawnie i efektywnie. 
- Przecież dotąd rządzicie PZN-em. Dlaczego więc stowarzyszenie tak nie działa? 
- A kto powiedział, że działa źle? Działa dobrze, bardzo dobrze, najlepiej jak można, już lepiej być nie może, ale jak wygramy wybory, będzie o niebo lepiej. 
- Co się więc zmieni? 
- A czy musi się coś zmieniać? Pozostanie tak, jak jest i to jest wspaniałe. 
- Rzeczywiście wspaniałe. Życzę więc pełnej realizacji tak ambitnych planów. 
- Dziękuję. Jesteśmy ludźmi ambitnymi, odpowiedzialnymi i wiemy, na co nas stać, wiemy, że na wiele, na bardzo dużo. Dlatego nie boimy się ambitnych wyzwań. 
 
Pomyślałem, że i ja powinienem coś radykalnego zaplanować. Powinienem się zreformować, stać się zupełnie nowym, odmienionym zwierzęciem. Chyba będzie dobrze, jeżeli przerzucę się całkowicie na wegeterianizm. Będę jadł wyłącznie owoce i warzywa i żadnej myszki, żadnego ptaszka, żadnej spyrki do buzi brać nie będę, no, chyba że tylko osiem razy na dzień i w nocy ze trzy razy. 
Zreformowany Stary Kocur