Pr 2590

WIEDZA i MYŚL

INTERNETOWY MIESIĘCZNIK TYFLOSPOŁECZNY

Wydawca Stanisław Kotowski

Czasopismo nie jest dofinansowywane ze środków publicznych ani żadnych innych. Wydawane jest bez nakładów finansowych. Osoby piszące artykuły oraz zaangażowane przy redagowaniu, adiustacji i korekcie oraz kolportażu nie otrzymują wynagrodzenia. Fundacja „Klucz” przetwarza „WiM” nieodpłatnie na format MP3 w systemie DAISY, a IVO Software Sp. z o.o. udostępnia bezpłatnie niezbędne do tego oprogramowanie.

Czytelnicy otrzymują „WiM” również bezpłatnie. Wystarczy napisać na adres: ST.k@onet.pl lub ST.k1@wp.pl i w każdym miesiącu znaleźć aktualny numer w swojej „Skrzynce odbiorczej”.

Wersję dźwiękową oraz w formacie RTF można pobierać pod adresem:
http://wypozycz.bcpzn.pl/wim/
oraz:
 http://klucz.org.pl/WIM.php 
Pod tymi adresami można również pobierać numery archiwalne „WiM”.
Najnowszy numer w wersji DAISY znajduje się pod linkiem: 
wypozycz.bcpzn.pl/wim/WIM.zip 
Najnowszy numer w formacie RTF pobierać można pod linkiem: 
wypozycz.bcpzn.pl/wim/WIMRTF.zip 

Wrzesień 2012 
Rok IV 
Nr 9(45)/2012 
 
REDAKTOR NACZELNY 
Stanisław Kotowski 

ADRES REDAKCJI (wyłącznie internetowy): 
st.k@onet.pl lub ST.k1@wp.pl

TELEFON KOMÓRKOWY: 
501-239-769 

Na łamach „Wiedzy i Myśli” zamieszczamy różne opinie i poglądy, w tym takie, z którymi się nie zgadzamy.

Spis treści 

Od redakcji
1. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA
1.1. Ze słownika rehabilitacyjnego (cz. 13) - Bariery architektoniczne i urbanistyczne, bariery psychologiczne i społeczne, blindyzmy, błędy wychowawcze i rehabilitacyjne - Stanisław Kotowski
1.2. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH CZYNNOŚCIACH - Piszemy zwykłym pismem - Grażyna Machura
2. OKULISTYKA, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE
2.1. Badania: nadzieja na przełom w leczeniu ślepoty
2.2. Innowacyjna aplikacja dla osób niewidomych i słabowidzących
2.3. Rękawiczka Lorma, stworzona z myślą o osobach głuchoniewidomych
2.4. Niepełnosprawny będzie mógł poprosić o więcej czasu na egzaminie - bork, oprac.: GR
2.5. Rekomendacje bankowe ograniczą problemy osób niepełnosprawnych z dostępem do usług - Beata Rędziak
2.6. Komputer wykonuje polecenia wydawane głosem - Mirosław Sztramski
2.7. Kolejna wersja Grmapy - Grzegorz Złotowicz
3. ROZMOWA MIESIĄCA - Z Barbarą Szymańską rozmawia Stanisław Kotowski (cz. 3)
4. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE
4.1. Usługi asystenckie w nowej ustawie rehabilitacyjnej - Piotr Stanisławski
4.2. Szansa dla niewidomych i słabowidzących pań
4.3. Propozycja ujednolicenia sygnalizacji akustycznej na przejściach dla pieszych w Polsce - Edyta Bogusz, Anna Furmann, Henryk Lubawy, Marek Nie wiarowicz, Piotr Perz, Piotr Pękala*
4.4. Włochy: wykryto całą rodzinę fałszywych niewidomych
4.5. Mazowsze: warsztaty dla kobiet niewidomych i niedowidzących
4.6. Kogo obchodzi paraolimpiada? - Maciej Kowalczyk
4.7. Rekordowa liczba kobiet w igrzyskach paraolimpijskich
5. ORGANIZACYJNE, PRAWNE, PRAKTYCZNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY
5.1. E-podręczniki - Beata Kawecka
5.2. Klekot bociana zamiast wstępu - Henryk Lubawy
5.3. GUS: niepełnosprawni nie są gotowi do podjęcia pracy
5.4. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH - Muzycy i muzykanci - Jerzy Ogonowski
6. FAKTY, POGLĄDY, OPINIE I POLEMIKI
6.1. Pomoc rehabilitacyjna nowo ociemniałym
6.2. Najważniejsze zadania - Józef Szczurek
6.3. Ważne również dla słabowidzących - Jerzy Smakosz
6.4. Rehabilitacja na już - Ida
6.5. Nie tylko o wsparciu psychicznym i orientacji przestrzennej - Jerzy Ogonowski
6.6. Własne doświadczenia - E.W.
6.7. Teoria i praktyka rehabilitacyjna - Mzka
6.8. Kilka krótkich wypowiedzi czytelników
7. ZAPRASZAMY DO DYSKUSJI
7.1. Wszyscy mogą dzielić się przemyśleniami, opiniami i uwagami
7.2. Ze szpadą... o honor - Zuzanna Ratek
7.3. Jaka jest rola środowiskowej prasy? - Stanisław Kotowski
8. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE
8.1. Więcej dopłat dla niepełnosprawnych - Katarzyna Wójcik-Adamska, oprac.: GR
8.2. Komunikat z dnia 27 lipca 2012 r. - Brak możliwości dofinansowania zakupu podstawowego sprzętu komputerowego w ramach realizacji pilotażowego programu "Aktywny Samorząd"
8.3. Ulga rehabilitacyjna na wypoczynek - Grzegorz Gębka, oprac.: GR
8.4. Od listopada wyższy zasiłek rodzinny i nowe progi dochodowe - Beata Rędziak
8.5. Waloryzacja emerytur i rent 2013 - Leszek Kostrzewski, Piotr Miączyński
8.6. Pracodawcy otrzymają wyższe dofinansowania do wynagrodzeń - Michalina Topolewska, oprac.: GR
8.7. Zmiana przepisów dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych
8.8. Ze świadczenia pielęgnacyjnego na rentę - mrz, oprac.: GR
8.9. Niepełnosprawni mogą sami tworzyć miejsca pracy - Monika Niewinowska, oprac.: GR
8.10. Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych ratyfikowana
8.11. Prezydent podpisał nowelę ustawy o rehabilitacji zawodowej - PAP
8.12. Pracodawcy mniej płacą, a PFRON traci - Michalina Topolewska, oprac.: GR
8.13. Senat: bez poprawek do noweli o rehabilitacji zawodowej niepełnosprawnych
8.14. Mniej pracy chronionej - Kwa, oprac.: MG
8.15. Komisja Polityki Społecznej i Rodziny za nowym projektem ws. karty parkingowej - Beata Rędziak
8.16. Czy menedżer skorzysta z ZFRON - Elżbieta Sadło, oprac.: GR
8.17. Czy po rencie można zaraz mieć emeryturę - Paweł Jakubczak, oprac.: GR
9. WSPOMINAMY LUDZI I WYDARZENIA
9.1. Goście Polskiego Radia w naszej świetlicy - Aleksandra Zięciak
9.2. Dziadek i wnuczka przodownikami pracy - Jan Silhan
9.3. Sylwetki dwudziestolecia - Jeden z wielu - Jerzy Szczygieł
10. WPROST ALBO NA OPAK
10.1. A rzeczywiście jest! - Opowiada Stanisław Kotowski
10.2. Co z tą żabą - czyli niepełnosprawny za biurkiem - Bączek
10.3. Mruczę i prycham - Kilka drobiazgów

aaaa
Od redakcji 
 
Szanowni Państwo, Drodzy Czytelnicy! 
 
Jest to wrześniowe wydanie "WiM", a jak mówią ludzie, wrzesień to jesień. I chociaż kalendarz ma inne zdanie na ten temat, skończyły się wakacje, a także główny okres urlopowy. Dzieci i młodzież wracają do szkół, a dorośli do pracy. No i są jeszcze emeryci i niepracujący, którzy mają urlop przez cały rok, albo nie mają go zupełnie, jak kto woli to nazwać. Tak czy inaczej, zaczyna się zwykły czas, bogata jesień i wspomnienia po lecie. 
Żeby Państwo zbytnio nie tęsknili do minionych miesięcy, proponujemy poczytać nasz miesięcznik. Zawiera on sporo różnych publikacji. Będzie więc z czego wybierać. 
Niezależnie od tego, co sami Państwo zechcą wybrać, polecamy dział 7. "Zapraszamy do dyskusji". Zmieniamy sposób konsultowania z Państwem wybranych problemów naszego środowiska. Zamiast prosić o wypowiedzi poszczególnych grup naszych Czytelników, będziemy zwracali się do wszystkich Państwa o zabieranie głosu na proponowany temat. Prosimy zajrzeć do tego działu i wyrazić opinię, jak się wydaje, na ważny temat. 
Polecamy również "e-podręczniki" Beaty Kaweckiej, pozycja 5.1., w której autorka zwraca uwagę na konieczność podjęcia starań o zabezpieczenie potrzeb niewidomych i słabowidzących uczniów w związku z planowanym wprowadzeniem multimedialnych e-podręczników. 
Polecamy też, zapowiedziany w sierpniowym numerze "WiM" a nie opublikowany artykuł "Propozycja ujednolicenia sygnalizacji akustycznej na przejściach dla pieszych w Polsce", pozycja 4.3. oraz "Klekot bociana zamiast wstępu" pióra Henryka Lubawego, pozycja 5.2. Jest to kontynuacja tematu z sierpniowego wydania "WiM" dotyczącego ujednolicenia sygnalizacji dźwiękowych na przejściach przez jezdnię. Jak powiedział Marek Plura, przewodniczący parlamentarnego Zespołu ds. Osób Niepełnosprawnych, jest już dobry projekt takiego ujednolicenia - wzmianka na ten temat znajduje się pod pozycją 8.15. Trzeba więc podejmować starania, żeby nie utkwił on na długo gdzieś w przepastnych segregatorach. 
W dniach od 29 sierpnia do 9 września br. w Londynie trwać będzie paraolimpiada. Polecamy dwie publikacje dotyczące tego sportowego wydarzenia, tj. pozycje 4.6. i 4.7. 
Życzymy łatwego przyzwyczajenia się do jesiennej aury i miłej lektury. 
 
 aaa 
1. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA 
 
aaa 
1.1. Ze słownika rehabilitacyjnego (cz. 13) 
Bariery architektoniczne i urbanistyczne, bariery psychologiczne i społeczne, blindyzmy, błędy wychowawcze i rehabilitacyjne 
Stanisław Kotowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
 Bariery architektoniczne i urbanistyczne - niedostosowanie środowiska osoby niepełnosprawnej do jej potrzeb i możliwości. Bariery te są szczególnie uciążliwe dla osób z uszkodzonym narządem ruchu, zwłaszcza poruszających się na wózkach inwalidzkich. W niektórych sytuacjach przekreślają one niemal wszystkie możliwości tych osób, np. zamieszkanie na czwartym piętrze w budynku bez windy. 
W przypadku niewidomych jest znacznie mniej takich barier, a w przypadku słabowidzących jeszcze mniej. Jednak bariery występują i utrudniają życie osobom z uszkodzonym wzrokiem. Przykładem mogą być nowe osiedla, w których układ uliczek jest nieregularny, a w przypadku słabowidzących - raczej starsza zabudowa w tonacji szarości. 
W ostatnich latach sporo się robi w zakresie usuwania barier architektonicznych i urbanistycznych. Niestety, niejednokrotnie usunięcie barier dla osób z jednym rodzajem niepełnosprawności powoduje powstanie takich barier dla osób z innym rodzajem niepełnosprawności, np. usunięcie krawężników jest ułatwieniem dla osób poruszających się na wózkach i utrudnieniem dla niewidomych, a nawet naraża ich na niebezpieczeństwo. Odwrotnie, oznaczenie np. wypukłościami linii bezpieczeństwa na peronach ułatwia życie niewidomym i utrudnia wózkowiczom. 
Mankamentem jest przesadne działanie w tej dziedzinie. Trzymając się krawężników, nie ma konieczności całkowitego ich likwidowania. Można je ściąć tak, żeby łatwo było wjeżdżać na wózku, a jednocześnie, żeby można było je wyczuwać laską i stopami. 
Bywa i tak, że trudno pogodzić potrzeby osób z różnymi niepełnosprawnościami. Przykładem mogą być tu drzwi w obiektach przeznaczonych dla osób niepełnosprawnych. Dla osób poruszających się na wózkach, ze względu na bezpieczeństwo, a także na wygodę, powinny one otwierać się na zewnątrz. Chodzi o to, żeby drzwi nie zajmowały powierzchni w małych pomieszczeniach, np. w toaletach oraz o to, żeby osoba na wózku nie zaklinowała się w drzwiach w przypadku pożaru. 
Dla niewidomych, drzwi powinny otwierać się do wewnątrz. Wymaga tego ich bezpieczeństwo - w częściowo otwarte na korytarz drzwi niewidomy może boleśnie się uderzyć. 
Warto jednak zaznaczyć, że niewidomi, jeżeli nie są obciążeni dodatkowymi niepełnosprawnościami, poradzą sobie w budynku bez jakichkolwiek dostosowań, bez windy i z drzwiami otwierającymi się na korytarz. Dotyczy to niewidomych zrehabilitowanych i znanych im obiektów. Dlatego nie może być przeszkodą w zatrudnieniu niewidomego, np. brak windy, wąskie klatki schodowe i drzwi otwierające się na korytarz. 
 
Bariery psychologiczne i społeczne - utrudnienia w procesie rehabilitacji spowodowane: 
a) niewłaściwymi postawami osób niepełnosprawnych, mechanizmami obronnymi, brakiem wiary w możliwości i ich niewłaściwymi poglądami, 
b) postawami, poglądami i stereotypami funkcjonującymi w środowisku osoby niepełnosprawnej. 
Bariery te są bardzo trudne do przełamania. Nie pomogą tu żadne przepisy ani nakłady finansowe. Stereotypy, uprzedzenia, bezmyślność, postawy wobec niewidomych - przypisywanie im negatywnych cech, które nie wynikają z braku wzroku, albo przypisywanie im zdolności, których nie posiadają, ograniczająco wpływają na możliwości rehabilitacji i życia w społeczeństwie. 
Dodam, że te negatywne postawy, poglądy i wyobrażenia występują zarówno u osób widzących, jak i u osób niewidomych. W jednym i drugim przypadku trudno jest z nimi walczyć, chociaż nieco łatwiej można sobie z nimi radzić u niewidomych. Polega to na tym, że niewidomych jest mniej, są oni w jakimś stopniu rehabilitowani, dlatego łatwiej do nich trafić z argumentami, z wyjaśnieniami, łatwiej przekonywać. Chociażby ten tekst, proporcjonalnie w większym stopniu trafi do niewidomych niż do osób widzących. 
Nie znaczy to jednak, że każdy, kto go przeczyta, uwolni się od wszystkich błędnych poglądów, ocen, postaw itp. Zawsze znajdą się takie osoby widzące i takie osoby niewidome, które np. będą z przekonaniem twierdziły, że niewidomi są uzdolnieni muzycznie, mają bardzo dobry słuch i szósty zmysł. Są też takie osoby, które z całą pewnością wiedzą, że ślepota jest najgorszym kalectwem, a niewidomi nic nie potrafią. Dodam, że są również osoby, widzące i niewidome, które jednocześnie przypisują niewidomym fantastyczne wprost możliwości i nie przeszkadza to im uważać, że nie są oni do niczego zdolni. 
Takie poglądy, takie stereotypy funkcjonują w świadomości społecznej od czasów najdawniejszych. Oczywiście, obserwujemy powolną zmianę tych poglądów i ocen, ale nie wydaje się, że szybko one zanikną. 
 
 Blindyzmy - zachowania niektórych niewidomych polegające na wykonywaniu bezcelowych ruchów lub czynności, np. kołysanie się, potrząsanie lub kręcenie głową, zbytnie podnoszenie nóg przy chodzeniu, a także brak mimiki i gestykulacji. 
Tego rodzaju zachowania często kształtują się już w dzieciństwie, a rodzice i wychowawcy nie zawsze podejmują starania w celu ich wyeliminowania. Dodam, że słowne zwracanie uwagi, zakazy, prośby, ostrzeżenia nie są tu skuteczne. Konieczne jest zapewnienie dziecku możliwości ruchu, biegania, wysiłku fizycznego. 
Trudne jest też nauczenie dziecka prawidłowej mimiki. Jak się wydaje, bez fachowej pomocy, rodzice i wychowawcy rzadko potrafią uporać się z tym problemem. 
 
Błędy wychowawcze i rehabilitacyjne - niewłaściwe postępowanie rodziców wobec niepełnosprawnych dzieci, wyręczanie we wszystkim, brak wymagań, stosowanie "taryfy ulgowej", ograniczanie aktywności dziecka i kontaktów z rówieśnikami oraz nadmierne wychwalanie "osiągnięć" dziecka. Rzadziej stawianie wygórowanych wymagań, które mają doprowadzić do wyrównania szkód spowodowanych przez niepełnosprawność. 
Rodzice bardzo często popełniają różnego rodzaju błędy wychowawcze. Na ten temat pedagogika dopracowała się wielu publikacji. Nie będę więc skupiał się na błędach widzących rodziców wobec swych widzących dzieci. Podam tylko dwa, które występują bardzo często. 
Wielu rodziców w postępowaniu ze swymi dziećmi wykazuje niewyobrażalną niekonsekwencję. Wydają polecenia i nie sprawdzają, czy zostały one wykonane, wydają wiele poleceń, tak wiele, że dziecko nie zdąży wykonać jednego i słyszy już następne. Jednego dnia dziecku wszystko wolno, a następnego dnia już nie. Wymagania w stosunku do dziecka, jego oceny, kary i pochwały zależą od humoru rodziców. Zdarza się, że jedno z rodziców czegoś zakazuje, a drugie na to zezwala. Dziecko ma możliwości odwoływania się od decyzji jednego rodzica do drugiego. 
Drugim takim popularnym błędem jest mówienie przy dziecku różnych głupstw w przekonaniu, że dziecko tego nie słucha, a jak słucha - i tak tego nie rozumie. W ten sposób, dzieci dowiadują się tego, czego wiedzieć nie powinny. 
 W przypadku niewidomych dzieci, na błędy wychowawcze nakładają się błędy rehabilitacyjne. Do podstawowych należą: 
- brak wiary w możliwości niewidomych, a tym samym również w możliwości własnego dziecka, 
- nadopiekuńczość, która nie sprzyja wytwarzaniu samodzielności w życiu codziennym, 
- stosowanie taryfy ulgowej, brak wymagań, zawyżone oceny osiągnięć dziecka, które wypaczają jego charakter, wpływają na wzrost wymagań w stosunku do innych ludzi, 
- nadmierna dbałość o bezpieczeństwo dziecka, która zabija jego ruchliwość, ogranicza poznawanie otoczenia, przeciwdziała rozwijaniu zdolności manipulacyjnych i sprawności rąk, 
- ukryte odrzucanie dziecka i pokrywanie tego faktu wzmożoną pozorną troską o jego dobro, 
- jawne odrzucanie dziecka, które negatywnie odbija się na jego psychice, 
- ograniczanie kontaktów z rówieśnikami, które utrudnia uspołecznienie. 
Jeżeli dodamy do tego, że przy niewidomym dziecku rodzice, rodzeństwo, krewni, znajomi i przygodne osoby rozmawiają o jego kalectwie, o nieszczęściu, wyrażają litość i kreślą czarną przyszłość, można wyobrazić sobie negatywne skutki wychowawcze i rehabilitacyjne. Znane są przypadki, kiedy małpia miłość rodziców, przede wszystkim matki, doprowadziła, że niewidome dziecko wyrosło na dorosłego człowieka, który nie jest zdolny do niczego, nie mówiąc już o samodzielnym życiu. 
Nad zagadnieniami tymi powinni zastanowić się rodzice, którzy mają niewidome lub słabowidzące dzieci oraz pracownicy i działacze organizacji i instytucji działających na rzecz osób z uszkodzonym wzrokiem. Rodzice powinni starać się unikać podobnych błędów, a pracownicy i działacze powinni im w tym pomagać. 
 
 aaa 
1.2. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH CZYNNOŚCIACH 
Piszemy zwykłym pismem 
Grażyna Machura 
 
Źródło "Biuletyn Informacyjny" kwiecień 2000 r. 
 
 Rozpoczynamy dyskusję dotyczącą wydawałoby się spraw najprostszych, jakimi są czynności dnia codziennego. Wierzymy, że ta dyskusja nie ograniczy się tylko do wymiany doświadczeń, ale będzie również sprzyjać integracji naszego środowiska i nawiązywaniu bliższych kontaktów. 
Czynności dnia codziennego wykonujemy wszyscy bez wyjątku. Są to w największym skrócie czynności samoobsługowe. Oprócz tych najbardziej koniecznych są i takie, które czasami dobrze jest umieć wykonywać np. zrobić makijaż, zacerować spodnie, samodzielnie przygotować przyjęcie urodzinowe. 
Dla wielu z nas czynności dnia codziennego nie stanowią żadnego problemu. Niestety, nie zawsze tak jest. 
Przy głębszym zastanowieniu okazuje się, że każdy z nas, niezależnie od osiągniętego stopnia samodzielności, ma kłopoty z wykonywaniem jakichś prac. 
Być może wielu z nas uzna poruszany temat za przegadany, szeroko opisany i niewarty dalszej dyskusji. Tak nie jest. Słabowidzący nie muszą samodzielnie wszystkiego odkrywać. Być może, uda nam się podpowiedzieć coś, co ułatwi im życie. 
Problemów jest wiele. Wynikają z różnej sytuacji wzrokowej, kondycji fizycznej, upodobań czy w końcu ciężaru przeżytych lat. Zacznijmy od uporządkowania swoich spraw. Może to będzie okazja do poprawy naszej, niełatwej codzienności. 
Mam nadzieję, że wszyscy, którzy będą czytali moje rady są dokładnie przebadani przez lekarza okulistę i instruktora widzenia. Jest to bardzo ważne by wykorzystać możliwości współczesnej rehabilitacji i okulistyki. Jak wiadomo, PZN proponuje w specjalistycznych poradniach w Warszawie, pomoc specjalistów z zakresu okulistyki i diabetologii. Prosimy do nas napisać. Być może korespondencja stanowi dla wielu problem. Zatrzymajmy się przy nim. 
Osoby niewidome mogą napisać w brajlu lub nagrać korespondencję na kasecie. Osoby słabowidzące, oprócz wyżej wymienionych możliwości, mogą pisać w zwykłym druku, proszę spróbować. Pomocne może okazać się poliniowanie kartki, pisanie drukowanymi literami, zastosowanie ciemno piszącego pisaka czy wykorzystanie różnego rodzaju pomocy optycznych np. okularów lupowych. Może ktoś skorzystać z odpowiednio przygotowanego szablonu. Na czarnym kartonie, wielkości kartki papieru, wycinamy otwory (ostrym nożykiem czy małymi nożyczkami) szerokości ok. 1 cm i odstępem między nimi ok. 3 mm. Tak przygotowany szablon przyczepiamy spinaczami do gładkiej kartki i w wygodny sposób, bez obawy, że podczas pisania będziemy wchodzić jedną linijką na drugą, możemy prowadzić korespondencję w zwykłym piśmie. Podobnie możemy przygotować szablon wzorcowy do wypełniania czeków czy adresowania kopert. 
Pamiętajmy również o odpowiednim oświetleniu. Światło nie może oślepiać, powinno być tak skierowane, żeby oświetlało miejsce, na które patrzymy. Rodzaj oświetlenia dobieramy zgodnie z naszymi indywidualnymi upodobaniami. Zwróćmy jednak uwagę, żeby lampka zbyt się nie nagrzewała, gdyż może to powodować ból głowy. 
Pewnie do końca życia nie przekonamy się, jak ogromny potencjał możliwości i pomysłów tkwi w każdym z nas. 
Dzielmy się swoimi doświadczeniami. Zapraszamy do ich wymiany na łamach "Biuletynu Informacyjnego". 
 
 *** 
 
 Powyższy tekst został opublikowany w "Biuletynie Informacyjnym" w kwietniu 2000 r. w cyklu pod tytułem "Słabowidzącym radzimy". W kolejnych numerach "WiM" przedrukowane zostaną następne odcinki tego cyklu. Przy ich czytaniu trzeba pamiętać, że od czasu ich napisania minęło ponad dwanaście lat. W czasie tym z pewnością nastąpiły różne zmiany, mamy nowe pomoce i nowe metody, które należy uwzględnić. Ponieważ jednak są to przedruki, nie możemy ich uaktualniać. Mimo tego zastrzeżenia, artykuły te, z pewnością, stanowić mogą dobrą podstawę do własnych przemyśleń, do eksperymentów, do poszukiwania lepszych metod wykonywania różnych czynności przy posługiwaniu się osłabionym wzrokiem. 
(Przypis redakcji "WiM") 
 
 aaa 
2. OKULISTYKA, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE 
 
aaa 
2.1. Badania: nadzieja na przełom w leczeniu ślepoty 
 
Źródło: Polskie Radio/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2012-07-27 
 
 Związek chemiczny AAQ może okazać się panaceum na postępujące choroby oczu jak retinopatia czy zwyrodnienie plamki żółtej. Iniekcja specyfiku pozwala przywrócić siatkówce zdolność widzenia bez konieczności interwencji chirurgicznej - donoszą naukowcy z University of Washington. 
Badania na myszach potwierdziły, że metoda ta pozwala na czasowe przywrócenie wzroku. Obecnie naukowcy prowadzą badania nad udoskonaleniem specyfiku, tak by można go zacząć stosować u ludzi. 
AAQ ma zdolność wzbudzania neuronów, aby reagowały na światło. Wiążę się z gospodarką jonową. Kiedy "czuje" światło, zmienia przepływ jonów potasu. Molekuła jest fotoaktywna, reaguje na światło. Może zmieniać aktywność neuronów. 
W zakończonym właśnie eksperymencie AAQ wstrzykiwano genetycznie modyfikowanym myszom, które traciły wzrok zaledwie kilka miesięcy po narodzeniu. Po zastosowaniu niewielkiej ilości specyfiku oczy gryzoni znów reagowały na światło. Było to widać w zmniejszających się źrenicach i zachowaniu myszy, które unikały światła, co jest typowe dla tego rodzaju zwierząt. 
Więcej: www.polskieradio.pl 
 
aaa 
2.2. Innowacyjna aplikacja dla osób niewidomych i słabowidzących 
 
Źródło: PWX/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2012-08-01 
 
 Specjalną aplikację na smartfony - VirtualEye - wspierającą osoby niewidome i słabo widzące, zapewniając im pomoc w życiu codziennym, przygotowuje do szerokiego rozpowszechniania firma Transition Technologies. Aplikacja ta pozwala osobom niepełnosprawnym na korzystanie z funkcjonalności nowoczesnych technologii. 
VirtualEye będzie składać się z kilku modułów, które powstają przy współpracy z Polskim Związkiem Niewidomych i są testowane przez osoby niewidome oraz niedowidzące. 
Opinie dotyczące aplikacji i poszczególnych jej modułów, przez osoby, którym jest dedykowana, są bardzo pochlebne. 
Możliwości rozwiązania będą obejmować: analizę i rozpoznawanie obrazu, nawigację, nawiązywanie połączeń alarmowych, system rozpoznawania mowy oraz syntezę głosu (po angielsku i po polsku), dyktowanie i wysyłanie wiadomości tekstowych, analizę kodów kreskowych i kodów QR. 
Program, wykorzystując analizę obrazu, osobie z dysfunkcją wzroku pomoże identyfikować różne przedmioty, takie jak: banknoty, dokumenty, karty płatnicze czy lekarstwa. 
Osoba niewidząca lub niedowidząca może, wykorzystując aplikację, samodzielnie dokonywać zakupów w sklepach samoobsługowych, wybierać kolory ubrań itp. 
Współdzielenie danych nawigacyjnych w aplikacji umożliwia, w sytuacjach awaryjnych, zlokalizowanie użytkownika na mapie, a dzięki temu, udzielenie wsparcia czy wskazanie drogi osobie niepełnosprawnej przez rodzinę lub opiekunów. 
Możliwe jest też rozpoznawanie oraz synteza głosu po polsku i angielsku, a tym samym można dyktować i wysyłać wiadomości tekstowe bez konieczności wpisywania ich do smarfonu z klawiatury. 
 
 aaa 
2.3. Rękawiczka Lorma, stworzona z myślą o osobach głuchoniewidomych 
 
 Źródło: wyborcza.pl 
Data opublikowania: 2012-08-14 
 
 Za pomocą interaktywnych rękawiczek zwykła komórka zmienia się w skomplikowane narzędzie komunikacji z osobami głuchoniemymi lub głuchoniewidomymi. 
Gdy byłam mała, czasem odwiedzałam szkołę dla dzieci głuchych, w której pracowała moja mama. Nauczona przez nią języka migowego bez problemu bawiłam się z nowymi koleżankami i kolegami. Jak każdy język, także miganie wymaga jednak ćwiczeń. Po latach jedyne, co potrafię, to przeliterować własne imię. Do porozumiewania się z osobą niesłyszącą pozostaje mi kartka i długopis, ewentualnie SMS. 
A gdyby tak usłyszeć to, co miga do mnie niesłyszący? To możliwe - podczas finałów konkursu Imagine Cup organizowanego przez Microsoft, które odbyły się w lipcu w Sydney, udowodnili to studenci z Ukrainy. Ich EnableTalk ("pozwól mówić") to rękawiczka, która zamienia język migowy w mowę. 
 
Migiem do mnie mów 
 
Cały system składa się z rękawiczki oraz ze smartfonu z systemem Windows Phone i specjalistycznym oprogramowaniem. W tej pierwszej zaszyto mikrokontroler, 15 czujników wychwytujących zgięcia dłoni i palców, akcelerometr (czujnik przyspieszenia, który pozwala określić zmianę położenia przedmiotu w przestrzeni), żyroskop oraz moduł Bluetooth niezbędny do bezprzewodowego przekazywania informacji pomiędzy rękawiczką a komórką. Całość zasila akumulator, który można naładować choćby z komputera za pomocą kabla USB; dodatkowym źródłem energii jest bateria słoneczna. Gdy osoba niesłysząca miga dłońmi ukrytymi w rękawiczkach, oprogramowanie identyfikuje poszczególne gesty i tłumaczy je na litery lub słowa. Te są następnie zamieniane na dźwięki i odtwarzane przez komórkę. 
Choć w ostatnich latach pojawiały się podobne rozwiązania, to z reguły miały one mankamenty. 
- Większość nie była w stanie rozpoznać jednocześnie gestów całej dłoni i palców - tłumaczy Max Osika, student Akademii Komputerowej "Step" i współtwórca EnableTalk. 
- Odczytywała jedynie te ostatnie. Pozostałe nie były w pełni bezprzewodowe, a noszenie przy sobie pęku kabelków nie jest zbyt wygodne. 
Inne urządzenia kosztowały od 800 do 2 tys. dol. - Nasze ledwie 200 dol. - mówią twórcy EnableTalk w rozmowie z "Gazetą". Przy masowej produkcji koszt urządzenia pewnie można by jeszcze obniżyć. 
Kiedy będzie można kupić EnableTalk? - Przed nami ciągle sporo pracy, no i poszukiwania inwestora - tłumaczy Max Osika. - 
Nieco czasu zabierze też zdobycie patentu. Chcielibyśmy wyrobić się z tym wszystkim w ciągu sześciu miesięcy. Potem skoncentrujemy się na dostarczeniu produktu na rynek. 
Pomysł QuadSquad doceniło już jury Imagine Cup, przyznając drużynie pierwsze miejsce w jednej z konkursowych kategorii i nagrodę w wysokości 25 tys. dol. 
 
Dotyk na odległość 
 
System bazujący na komórce i wyposażonej w czujniki rękawiczce może też pomóc osobom głuchoniewidomym - dotkniętym jednocześnie brakiem słuchu i wzroku. Taki wynalazek stworzył zespół Toma Bielinga, doktoranta z Laboratorium Badań nad Designem na berlińskim Uniwersytecie Sztuk Pięknych. 
Żeby porozumieć się ze światem, osoby głuchoniewidome wykorzystują alfabet Lorma. Został on stworzony w XIX w. przez austriackiego pisarza i filozofa Hieronymusa Lorma. Z powodu choroby, którą przeszedł jako nastolatek, Lorm stracił słuch i zaczął bardzo słabo widzieć. Gdy w podeszłym wieku całkowicie stracił wzrok, wymyślił system gestów, który pozwolił mu na komunikację z innymi. Jego alfabet przypisuje każdej literze oraz cyfrze miejsce lub prosty znak kreślony na dłoni. Osoba "mówiąca" dotyka wybranych miejsc na dłoni "słuchającego" lub rysuje na niej proste kształty. Na tej podstawie "słuchający" odczytuje słowa. Dość to skomplikowane. 
Zespół wynalazców kierowany przez Bielinga skonstruował więc tzw. mobilną rękawiczkę Lorma (Mobile Lorm Glove). 
Cały system składa się - jak poprzednio - z komórki i rękawiczki wyposażonej w czujniki nacisku. Dotykając odpowiednich miejsc, osoba głuchoniewidoma "pisze" kolejne litery wiadomości, którą chce przekazać drugiej, nieznającej alfabetu Lorma. Za pośrednictwem modułu Bluetooth informacje "fruną" potem do telefonu, gdzie są zamieniane na litery i wyrazy. Następnie komórka wysyła je odbiorcy w formie SMS-a. 
Wynalazek pozwala też na komunikację w drugą stronę. Gdy osoba głuchoniewidoma otrzymuje wiadomość, małe silniczki umieszczone na grzbiecie rękawiczki wibrują w miejscach przypisanych danym literom. Jej właściciel może więc za pomocą SMS-mów, czatów czy e-maili porozumiewać się z osobami nieznającymi alfabetu Lorma - także tymi, które znajdują się daleko. 
Twórcy urządzenia zapewniają, że wkrótce będzie można w ten sposób czytać e-HYPERLINK 
"http://www.publio.pl/e-booki.html"booki. 
Chcą też wzbogacić swój wynalazek o funkcje zamiany gestów na mowę i odwrotnie. 
- Głuchoniewidomi, którzy testowali prototyp naszego wynalazku, byli zadowoleni - opowiada "Gazecie" Tom Bieling. Jego zdaniem taki system przekazywania dotyku można będzie wykorzystać także w innych "ubieralnych" urządzeniach. 
 
 aaa 
2.4. Niepełnosprawny będzie mógł poprosić o więcej czasu na egzaminie 
bork, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-08-16 
 
Ministerstwo Sprawiedliwości planuje wprowadzić ułatwienia dla osób niepełnosprawnych zdających egzamin radcowski lub adwokacki - czytamy w Rzeczpospolitej. 
Zgodnie z projektami rozporządzeń będą one mogły poprosić o wydłużenie czasu na rozwiązanie zadań. Będą jednak musiały przedstawić kopię aktualnego orzeczenia lekarza orzecznika ZUS potwierdzającego niepełnosprawność oraz zaświadczenie lekarskie stwierdzające wynikające z niepełnosprawności trudności w dokonywaniu w toku egzaminu czynności technicznych. 
W tym roku egzaminy zawodowe będą się odbywały od 28 do 31 sierpnia. Prawdopodobnie nowe przepisy nie wejdą w życie do tego czasu. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 10 sierpnia 2012 r. 
 
 aaa 
2.5. Rekomendacje bankowe ograniczą problemy osób niepełnosprawnych z dostępem do usług 
Beata Rędziak 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2012-08-16 
 
Związek Banków Polskich opracował projekt "Rekomendacji w sprawie obsługi osób niepełnosprawnych w bankach". Prawdopodobnie jeszcze w tym roku trafi on do banków. 
Jak wyjaśnia Ewelina Stępnik, sekretarz Zespołu ds. Obsługi Osób Niepełnosprawnych w Związku Banków Polskich, instytucja ta od dawna podejmuje działania związane z wykluczeniem finansowym, które sprawia, że określone grupy społeczne doświadczają problemów z dostępem do usług i produktów finansowych. 
- Tematyka osób niepełnosprawnych poruszona została między innymi w projekcie Programu Rozwoju Obrotu Bezgotówkowego w Polsce. Jednym z wyznaczonych w jego ramach działań jest zwiększenie obrotu bezgotówkowego wśród tej grupy społecznej. Oprócz tego ZBP otrzymywało od Rzecznika Praw Obywatelskich informacje na temat problemów, jakich doświadczają osoby niepełnosprawne w kontaktach z bankami. 
Bezpośrednią przyczyną rozpoczęcia prac nad dokumentem były jednak prace Zespołu ds. Podstawowego Rachunku Bankowego, który funkcjonuje w ramach struktury ZBP od 2010 r. Celem podjęcia tej inicjatywy było wypracowanie dobrych praktyk dla banków, dotyczących uruchomienia bezpłatnego lub minimalnie płatnego produktu, skierowanego w szczególności do grup dotkniętych wykluczeniem finansowym. 
Dla zdiagnozowania ich potrzeb zorganizowano cykl konsultacji z osobami niepełnosprawnymi, gdyż jest to jedna z najbardziej reprezentatywnych grup osób wykluczonych. Już po pierwszym spotkaniu członkowie Zespołu zadecydowali, iż ze względu na zakres i ilość tych potrzeb, zostaną podjęte prace mające na celu przygotowanie rekomendacji dla banków - mówi Stępnik. 
ZBP przeprowadził szereg konsultacji ze środowiskiem osób z niepełnosprawnością, a wnioski z nich zostały przekazane Zespołowi ds. Obsługi Osób Niepełnosprawnych. W jego skład weszli reprezentanci banków - eksperci ds. obsługi klienta. Przygotowany w ten sposób materiał został przekazany do konsultacji zewnętrznych, m.in. do RPO, pełnomocnika rządu ds. osób niepełnosprawnych, organizacji pozarządowych. 
- Czekamy jeszcze na niektóre uwagi, ale widać, że projekt rekomendacji spotkał się z dużym zainteresowaniem i entuzjazmem - konkluduje Stępnik. 
 
Zwiększyć świadomość 
 
Rekomendacje mają zwrócić uwagę banków na problemy w korzystaniu z ich usług, jakich mogą doświadczać osoby z niepełnosprawnością. 
- Często okazuje się, że wiele trudności można zniwelować w bardzo prosty sposób; banki są chętne do współpracy, dotąd jedynie nie zdawano sobie sprawy z określonego problemu - mówi Stępnik. 
Rekomendacje uwzględniają obsługę osób niepełnosprawnych poprzez cztery podstawowe kanały bankowości, czyli: oddział, call center, Internet i bankomaty. 
Wskazówki uwzględniają obsługę osób z dysfunkcją wzroku, słuchu lub ruchu. 
- Tak naprawdę rekomendujemy bankom bardzo proste rzeczy, których często nie uświadamiamy sobie na co dzień czy też wynikają one z naszych lęków, jak się zachować wobec osób z niepełnosprawnością - mówi Stępnik. 
- Taką wytyczną jest patrzenie w oczy niepełnosprawnemu rozmówcy, utrzymywanie z nim kontaktu wzrokowego. Jeśli obsługa dotyczy osób z dysfunkcją słuchu, ważne jest, by mówić wyraźnie, tak by umożliwić tym osobom odczytanie treści komunikatu z ruchu ust, gdyż wiele osób potrafi to zrobić. Oczywiście zachęcamy banki do korzystania z usług tłumacza języka migowego - dodaje. 
Inne przykłady rekomendacji w wypracowanym w dokumencie to odpowiednie traktowanie osoby niewidomej i nie pomaganie jej na siłę, ale po prostu zapytanie jej, czy życzy sobie naszej pomocy i w jaki sposób chciałaby, aby jej udzielić. 
W kwestii obsługi w call center ważne jest przede wszystkim, by podczas rozmowy z osobą niedosłyszącą konsultant miał możliwość przejścia do bardziej zacisznego pokoju, by nie zakłócać rozmowy innymi dźwiękami. 
- Rekomendujemy także dostosowanie stron internetowych do potrzeb osób z dysfunkcją wzroku; chodzi tu o instalację oprogramowania, które ułatwi im korzystanie ze strony banku. Więcej problemów może być z dostosowaniem bankomatów do potrzeb osób niewidomych, ale niektóre banki już mają takie rozwiązania i wierzymy, że powoli to również będzie się zmieniało - podkreśla Stępnik. 
 
Rekomendacja jeszcze w tym roku 
 
- Widać bardzo duże zainteresowanie banków tym tematem, dlatego wierzymy, że po przekazaniu dokumentu jego zalecenia będą sukcesywnie wdrażane. Projekt przygotowujemy w porozumieniu z praktykami pracującymi przy obsłudze klienta; to dobrze rokuje, jeśli chodzi o wdrażanie rekomendacji w życie - mówi Stępnik. 
Aktualnie kończy się etap konsultacji rekomendacji z podmiotami reprezentującymi interesy m.in. osób niepełnosprawnych. W zależności od wagi zmian, które zostaną wprowadzone do publikacji, projekt może wymagać dodatkowych uściśleń w ramach struktur ZBP. 
- Nie oczekujemy jednak istotnych różnic, ponieważ wiele uwag z wcześniejszych etapów konsultacji zostało już uwzględnionych. Dlatego jesteśmy przekonani, że rekomendacja zostanie wydana i przekazana członkom ZBP jeszcze w tym roku - podsumowuje przedstawicielka Związku Banków Polskich. 
 
 aaa 
2.6. Komputer wykonuje polecenia wydawane głosem 
Mirosław Sztramski 
 
Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
Data opublikowania: 2012-08-17 
 
Mam 26 lat i zawodowo zajmuję się programowaniem (tworzeniem programów komputerowych). Od grudnia 2011 roku pracowałem nad oprogramowaniem komputerowym przeznaczonym głównie dla osób z niepełnosprawnością ruchową, choć rezultatem moich prac mogą być zainteresowane także osoby z innymi formami niepełnosprawności (np. osoby słabowidzące) oraz osoby zdrowe. 
Po ponad sześciu miesiącach nieustannych badań z powodzeniem zakończyłem pracę nad programem komputerowym, dzięki któremu osoby niepełnosprawne ruchowo uzyskały możliwość pełnego sterowania komputerem za pomocą głosu - bez potrzeby wykorzystywania myszki, klawiatury czy innych, często drogich urządzeń podobnego przeznaczenia (np. specjalistycznych urządzeń śledzących ruch gałki ocznej). Projekt ten otrzymał krótką nazwę - Spikit. 
Chcąc w skrócie przedstawić ideę tego przedsięwzięcia, mogę napisać, że udało mi się stworzyć wyjątkowy "program, do którego można mówić w polskim języku, a który wykonuje wskazane przez użytkownika czynności". Przy pomocy programu Spikit można sterować myszką komputerową, klawiaturą, pracować z dokumentami, otwierać inne zainstalowane na komputerze programy - czyli wykonywać wszystkie zwyczajne czynności związane z obsługą komputera. 
Różnica polega na tym, że do pracy z komputerem osobistym program Spikit wykorzystuje wyłącznie głos osoby, która z niego korzysta. Praca z typowym komputerem odbywa się tu poprzez mowę, a nie jak dotychczas przez fizyczną interakcję z myszką bądź klawiaturą. Możliwości Spikit są praktycznie nieograniczone i zależą w znacznej części od wyobraźni osoby, która z niego korzysta. 
Oprogramowanie można z powodzeniem wykorzystywać w pracy biurowej, ale można także korzystać z niego w bardziej przyziemny sposób - np. na potrzeby przeglądania sieci Internet. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby za pomocą dodatkowych urządzeń podłączonych do komputera, wykorzystać program Spikit na zupełnie innym polu, na przykład w celu głosowego sterowania oświetleniem, sprzętem RTV w mieszkaniu osoby niepełnosprawnej albo w celu wykonywania połączeń telefonicznych do najbliższej rodziny. 
Tego typu oprogramowanie z dziedziny rozpoznawania mowy polskiej jest na naszym rodzimym rynku unikalne. Do tej pory nie było tego typu aplikacji komputerowych przeznaczonych dla każdego, a nieliczne próby stworzenia podobnych rozwiązań były dotąd nieudane. Program Spikit wszystko na tym polu zmienia na lepsze, lecz biorąc pod uwagę trud i ogrom dotychczasowej pracy, jaką włożyłem w utworzenie w/w projektu, nie posiadam już wystarczających środków, dzięki którym mógłbym zareklamować przedsięwzięcie w gronie tych osób, które mogłyby z niego najpełniej skorzystać - wśród osób najbardziej potrzebujących, dotkniętych niepełnosprawnością. 
Od dłuższego czasu staram się nawiązywać kontakty ze stowarzyszeniami i fundacjami podejmującymi problematykę niepełnosprawności, lecz z niewielkim skutkiem, większość listów pozostaje bez jakiejkolwiek odpowiedzi. Jest to dla mnie całkiem niezrozumiałe, ponieważ chcę podać ludziom, którzy tego potrzebują, pomocną dłoń z dziedziny znanej mi wyjątkowo dobrze. 
Dzięki wielkiemu zaangażowaniu i pomocy Pani Beaty Kątnik, Pełnomocnik do spraw Osób Niepełnosprawnych w Słupsku, udało mi się przeprowadzić pierwszą, choć bardzo skromną, prezentację projektu Spikit dla niewielkiej liczby osób. 
Utworzony przeze mnie program komputerowy umożliwiający sterowanie komputerem za pomocą głosu jest - w porównaniu do ceny innego sprzętu rehabilitacyjnego - prawie darmowy, ale i tak, co umykało dotychczas wielu osobom, udostępniłem jego bezpłatną wersję, która może okazać się dla wielu zbawienna, ponieważ może tym osobom pomóc dopiero wkroczyć, a niekiedy powrócić na rynek pracy. 
Bezpłatna wersja programu Spikit, dostępna dla każdej zainteresowanej osoby, działa po prostu wolniej niż jej płatny odpowiednik. O ile program rozpoznaje polecenia głosowe w sposób niemal natychmiastowy, to podejmuje wskazane czynności (np. naciska klawisz myszki, uruchamia inne programy itp.) z pewnym opóźnieniem. To opóźnienie jest za każdym razem losowe: czasem trzeba odczekać 1 sekundę, czasem dwie, a niekiedy trochę dłużej. Poza tym mankamentem program działa tak samo jak wersja płatna i może być wykorzystywany przez każdą osobę (także pełnosprawną) bezterminowo. 
W okresie od 1 sierpnia do końca września, osoby niepełnosprawne mogą otrzymać dofinansowanie z PFRON, między innymi na zakup "oprogramowania specjalistycznego" w ramach projektu Aktywny Samorząd. Osoby ubiegające się o takie dofinansowanie muszą posiadać 10% wkładu własnego, co przy uwzględnieniu rynkowej ceny programu Spikit stanowi ok. 20 zł brutto. Biorąc pod uwagę korzyści wynikające z możliwości sterowania komputerem za pomocą głosu przez osoby niepełnosprawne ruchowo, wydatek ten jest marginalny. Tym bardziej, że raz zakupiona licencja jest ważna dożywotnio - program można wykorzystywać przez dowolnie długi czas. 
Krótko podsumowując, nie jestem marketingowcem, ani przedstawicielem firmy z olbrzymim kapitałem, której zamiarem jest żerowanie na ludzkiej słabości. Nie mam wśród znajomych osób, które są niepełnosprawne. Stworzyłem jednak świetne rozwiązanie wielu problemów, z którymi borykają się ludzie niepełnosprawni ruchowo i potrzebuję pomocy w rozpropagowaniu informacji o narzędziu Spikit. Samodzielnie nie mogę zdziałać wiele. 
Strona internetowa projektu: 
http://www.spikit.pl 
Adres strony w portalu Facebook, za pośrednictwem której można w łatwy sposób dowiedzieć się o stale wprowadzanych ulepszeniach w programie: 
Spikit: 
http://www.facebook.com/pages/Spikit/343637152382147 
Strona, na której zamieszczane są filmy instruktażowe omawiające krok po kroku pracę z programem: 
Spikit: http://www.youtube.com/user/alucosoftware 
Na stronie internetowej Spikit można zapoznać się z programem, zobaczyć na własne oczy jego możliwości. Wielu osobom program ten mógłby znacznie ułatwić codzienną pracę z komputerem. 
Nie liczę na wiele. Liczę choć na to, że podzielą się Państwo informacją o tym projekcie ze swoimi podopiecznymi. Nie zaszkodzi natomiast samemu wypróbować Spikit i podzielić się ze mną wszelkimi uwagami dotyczącymi programu. Każda forma wsparcia tej inicjatywy będzie odpowiednia, ponieważ nawet najbardziej innowacyjne pomysły mogą pozostać niezauważone, a co za tym idzie, projekty takie jak Spikit mogą nie otrzymać szansy zmiany czyjegoś losu na lepsze. Dlatego z góry dziękuję za wszelką okazaną mi pomoc. W razie jakichkolwiek pytań, pozostaję do Państwa dyspozycji. 
Z wyrazami szacunku 
Mirosław Sztramski 
+48 790 659 901 
 
aaa 
2.7. Kolejna wersja Grmapy 
Grzegorz Złotowicz 
 
 Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
Data opublikowania: 2012-08-03 
 
Zapraszam do pobierania kolejnej wersji Grmapy. 
 
Co nowego w wersji 0.7? 
 
- Zakładki - punkty orientacyjne, ustawiane przez użytkownika. 
- Dodaj/edytuj zakładkę (Enter). 
- idź do zakładki - klawisz skrótu u. 
- zapisz zakładki (Ctrl+s) - zapisuje zakładki w formacie punktów kontrolnych Loadstone-GPS. 
- wczytaj zakładki (Ctrl+l) - wczytuje plik zakładek w formacie punktów kontrolnych Loadstone. 
- kopiuj plik do schowka (Ctrl+c) - kopiuje do schowka ostatnio wczytany lub zapisany plik zakładek. 
- usuń zakładkę (Del). 
- Usuń wszystkie zakładki (Ctrl+Del). 
- Mapa: zapisz pozycję początkową: zapisuje aktualną pozycję i mapę, wczytuje je automatycznie po każdym uruchomieniu programu. 
- Mapa: wczytaj pozycję początkową (ctrl+p): przechodzi do zapisanej pozycji i mapy początkowej bez konieczności ponownego uruchamiania programu. 
- Funkcje wyświetlania obiektów w pobliżu wyodrębnione do osobnego menu. 
 
"Okolica". 
 
- Okolica: Adresy w pobliżu (klawisz i). 
- Okolica: Wszystko w pobliżu (klawisz j) - wyświetla razem punkty, adresy, linie, skrzyżowania i obszary w okolicy. 
- Przełącznik wycisz dźwięk (ctrl+spacja); 
- Przełącznik dźwięk: tryb mono (ctrl+m). 
- Funkcja Powiedz kierunek użytkownika - przypomina kierunek nie zmieniając go. 
- Funkcja Powiedz rozmiar jednego pola - przypomina rozmiar pola, nie zmieniając go. 
- Na liście wyboru punktu startowego: dodane odległości i kierunek punktu względem aktualnej pozycji użytkownika. 
- Wybór punktu startowego: punkty na liście sortowane rosnąco według odległości od aktualnej pozycji użytkownika, co może potrwać przy dużej ilości znalezionych. 
- Wybór punktu startowego: przyśpieszone wyszukiwanie punktów. 
- Wszystkie nazwy na mapach są małymi literami (tak jak w Loadstone) - upraszcza to procesy wyszukiwania po nazwach. 
- Możliwość uruchomienia tylko jednego okna Grmapy w danej chwili. 
- Dźwięk automatycznie wyciszany, gdy użytkownik przejdzie do innego okna w systemie, a przywracany po powrocie do okna Grmapy. 
- Aktualizuj moje mapy: Poprawiony błąd podawania kosmicznego rozmiaru plików do pobrania. 
Zapraszam zatem na stronę: 
http://grmapa.loadstone-gps.pl/ 
 
 aaa 
3. ROZMOWA MIESIĄCA 
Z Barbarą Szymańską rozmawia Stanisław Kotowski (cz. 3) 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
S.K. - W czasie poprzednich spotkań dowiedzieliśmy się o Pani doświadczeniach, o niełatwej drodze życiowej, o pokonaniu wielkich trudności i dużo o stosunkowo nowej dziedzinie pomocy rehabilitacyjnej, jaką jest audiodeskrypcja. To jednak nie wyczerpuje Pani zainteresowań i pracy na rzecz niewidomych. Jest Pani współtwórcą dotykowej palety barw. Różne faktury stosowane były od dawna w tyflografice, m.in. przy tworzeniu map dla niewidomych. Czym różni się Wasza dotykowa paleta barw od wcześniej stosowanych? 
 
B.S. - Faktury wykorzystywane w mapach odzwierciedlają zróżnicowanie terenu. Dotykowa paleta barw, którą stworzyła Fundacja Audiodeskrypcja, za pośrednictwem gęstości i grubości tkaniny, przedstawia naturę barwy, ukazuje czym jest barwa. 
Powstała ona z myślą o nauczaniu barw dzieci niewidomych, poprzez odwołanie się do uniwersalnej zasady kojarzenia bodźców z różnych modalności zmysłowych. 
 
S.K. - Taka jest teoretyczna podstawa. A jak wygląda to w szczegółach? 
 
B.S. - Przyjmując, że podstawą procesu malarskiego jest postrzeganie i odwzorowanie natężenia światła, paleta barw odwołuje się do zjawiska absorpcji światła przez materię, konsekwencją czego są m.in. barwy otaczających nas przedmiotów. 
Za kryterium doboru barw zostało uznane podstawowe rozróżnienie przyjęte w malarstwie. 
W palecie znajdziemy zatem trzy kolory podstawowe: niebieski, żółty i czerwony. Każdemu z nich odpowiada inna faktura materiału. Niebieski - bawełna, żółty - frotte, czerwień - gruby polar. Dlatego, że fale odpowiadające barwie niebieskiej są krótkie, tkanina jest cienka. Zagęszczony splot nitek ukazuje natomiast wysoką częstotliwość. Wraz ze wzrostem długości fali zmianie ulega barwa i maleje jej częstotliwość. Tkanina robi się coraz grubsza, bardziej elastyczna i puszysta. 
Dobór tkanin i faktur ma dodatkowo umożliwić rozpoznawanie barw chłodnych i ciepłych. Umieszczone obok siebie tkaniny ukazują zjawisko wzajemnego oddziaływania barw na siebie. Kładąc opuszki palców na tkaninie niebieskiej - bawełnie i żółtej - frotte, jesteśmy w stanie zauważyć, jak inaczej odczuwa się zestawienie żółci z niebieskim, a jak zmienia się jej oddziaływanie w zestawieniu z czerwienią, czyli z ciepłym, puszystym polarem. Żółć - frotte, w zestawieniu z czerwienią - polarem, staje się dużo bardziej ciepła, niżeli w zestawieniu z niebieską bawełną. W celu ukazania stopnia absorpcji fal świetlnych przez materię, zostały one umieszczone pomiędzy barwą białą {tkanina o gęstym splocie, powierzchnia twarda, płaska}, która odbija całkowicie padające na nią promieniowanie - okruchy, oraz barwą czarną {tkanina puszysta, kosmata}, która pochłania wszystkie fale świetlne padające na powierzchnię, okruchy giną w kosmatej tkaninie}. 
Paleta ma stanowić punkt wyjścia do poznawania kolejnych barw. 
 
S.K. - Czy te trzy podstawowe barwy wystarczają do nauczenia się odbierania barwnego świata? 
 
B.S. - Nie, ale w nauczaniu kolejnych barw możemy odwoływać się do natężenia wrażeń, intensywności odczuwalnej za pomocą dotyku: faktury {miękkie, szorstkie, gładkie, aksamitne, szkliste, matowe, ciężkie, lekkie, wzorzyste}, temperatury (chłodne, ciepłe}, masy (płynna, rzadka, gęsta, rozciągliwa), kształtu (kulisty, kanciasty). Dzięki poszukiwaniom własnych wrażeń dotykowych związanych z doświadczaniem barwy można zauważyć, że u każdego obserwatora barwa może wywołać odmienne wrażenia kolorystyczne w zależności od wielu czynników dodatkowych, takich jak np.: rodzaj oświetlenia (sztuczne, naturalne}, obecność innych barw w polu widzenia {w zasięgu dotyku}. 
Nauczanie barw ma pomóc w kształtowaniu wyobraźni plastycznej, w zrozumieniu sensu zmysłowego doświadczania dzieł sztuki, w samodzielnej interpretacji, określaniu charakteru i nastroju doświadczanego dzieła, a w ostateczności umożliwienie przeżyć estetycznych. 
 
S.K. - Wybaczy Pani, ale wydaje mi się, że mówimy raczej o dydaktyce, o upoglądowieniu, o zrozumieniu natury światła i barwy, a nie o odczuwaniu piękna w barwnym ogrodzie. 
 
B.S. - Odczuwanie barw w ogrodzie na podstawie opisu wymaga najpierw upoglądowienia, adaptacji barwy do potrzeb osoby niewidomej. Jeśli dziecko zrozumie barwy, dowie się, jak one na siebie oddziałują, będzie wiedziało, które barwy są ciepłe, które zimne, powiąże to z odczuciami, które jej towarzyszyły podczas poznawania poszczególnych barw. Dopiero wtedy możemy sprawić, by odczuwanie piękna przez osoby niewidome na podstawie opisu barwnego ogrodu nie było jedynie gładkim frazesem. 
Od czegoś trzeba zacząć, więc nie wystarczy sama audiodeskrypcja mimiki twarzy, audiodeskrypcja barwnego ogrodu, by osoba niewidoma mogła odczuwać wrażenia estetyczne. Do tego potrzeba ciągłego kontaktu ze sztuką, z jej środkami wyrazu. 
To wychowanie estetyczne, wychowanie przez sztukę uczy m.in. przeżywania i oceniania dzieł sztuki, kształtowania własnych upodobań i wyrażania siebie, rozwijania wyobraźni, zauważania i przeżywania piękna. Dotyczy to osób widzących i niewidomych. 
 
S.K. - Czy jednak zróżnicowane faktury obrazu mogą oddać jego piękno? Obrazy są dziełami sztuki dostosowanej do odbioru zmysłem wzroku. Czy Pani zdaniem, zastosowanie różnych faktur może oddać piękno np. barw? 
 
B.S. - Z pewnością stanowią dobry punkt wyjścia. Być może pomysł wykorzystania tkanin do zilustrowania wybranego obrazu zostanie wkrótce wykorzystany. Taki pomysł narodził się w trakcie opracowywania palety. Sama chętnie przekonam się, jak wiele można przekazać za pomocą tkanin. Nie wątpię, że oddziaływanie faktury tkaniny jest silniejsze, niżeli wykonanie tego samego dzieła za pomocą tyflografiki wykonanej z plastiku. Samo zróżnicowanie tkanin niesie już doznania estetyczne i silniej oddziałuje na odbiorcę. Plastikowa powierzchnia, na której możemy zauważyć jedynie wypukłości, oddziałuje dużo słabiej. Przekazuje treść, lecz wrażenia dotykowe są dużo słabsze. 
 
S.K. - Czy jednak są to wrażenia natury estetycznej? 
 
B.S. - Chciałabym zauważyć, iż piękno jest doznaniem subiektywnym. Każdy z nas przeżywa i odczuwa je inaczej. Wystarczy zauważyć jak różnie oceniane było piękno kobiety, jak ta sama kobieta może być piękna dla jednego i mało atrakcyjna dla drugiego mężczyzny. 
Podobnie jest ze sztuką. Każdy z nas ma prawo oceny, czy coś mu się podoba, czy nie. Czy coś go zachwyca, czy odrzuca. 
Odczuwanie piękna osób widzących za pośrednictwem wzroku, a odczuwanie piękna osób niewidomych za pośrednictwem słuchu, dotyku, smaku, węchu nie musi być identyczne, lecz nie oznacza tym samym, że jest mniej głębokie lub całkowicie niemożliwe. 
 
S.K. - Zgadzam się, że odbiór estetycznych walorów dzieła sztuki zawsze jest indywidualny, związany z wrażliwością, doświadczeniem życiowym, kulturą osobistą i środowiskową. Czy jednak percepcja dotykowa podobna jest do tej wzrokowej? Czy świat czerwony, żółty, niebieski, zielony itp. można przełożyć na świat miękki, szorstki, gładki, twardy, ciepły i zimny? 
 
B.S. - Nie chciałabym tworzyć iluzji, iż za pomocą tkaniny jesteśmy w stanie odczuć to samo, co przy odbiorze barwy wzrokiem. 
Wzrokowe doznania w odbiorze barwnych dzieł są najsilniejsze. Docierają od razu i w pełni do odbiorcy. Poznawanie obrazu za pomocą dotyku, nie daje możliwości natychmiastowego oglądu całości. Ta całość powstaje z połączenia poszczególnych fragmentów. Sam proces poznawania dzieła trwa dłużej, lecz nie wątpię, że wówczas jesteśmy w stanie przeżyć cudowne wrażenia estetyczne. Miałam możliwość doświadczenia tego właśnie za pomocą audiodeskrypcji, która choć na początku tworzy jedynie zarys ogólny, to w kolejnym kroku rozwija się niczym pąk róży, odsłaniając przed osobą niewidomą całe piękno obrazu i kunszt artysty. 
Tak właśnie poznawałam obraz Rembrandta pt. Powrót syna marnotrawnego. Nie miałam przyjemności zobaczyć go jako osoba widząca. Dzięki audiodeskrypcji zobaczyłam go jako osoba niewidoma i zakochałam się w obrazach mistrza światło-cienia. 
To zadziwiające, że tak wiele można zobaczyć niewidząc, tak wiele można odczuć. Sam kontakt z dziełem, które można zobaczyć poprzez dotyk i audiodeskrypcję jest w stanie poruszyć bardzo głęboko. Dlatego też uważam, iż chociaż kontakt wzrokowy jest zupełnie inny, to kiedy nie jest możliwy, należy wykorzystywać jak najwięcej zmysłów, dzięki którym również osoby niewidome są w stanie doświadczać i widzieć sztukę, niezależnie od tego, czy jest to obraz, rzeźba, spektakl, czy też film. 
 
S.K. - Mimo tych wyjaśnień, obawiam się, że nie jest możliwy odbiór cech postrzeganych przy pomocy jakiegoś zmysłu innym zmysłem. Oczywiście, możliwe jest poznanie przedmiotu różnymi zmysłami, ale nigdy nie będzie ono tak doskonałe, jak poznanie polisensoryczne przy pomocy wielu zmysłów. Przy pomocy wzroku możemy odbierać barwy i ich odcienie, kształty, wielkość przedmiotu, jego ruch, zmiany następujące pod wpływem oświetlenia i może coś jeszcze. Nie poznamy natomiast takich cech jak twardość, ciężar, temperatura. Te cechy można poznać przy pomocy dotyku i zmysłów pokrewnych. Są jednak cechy przedmiotów, których nie można poznać przy pomocy wzroku ani przy pomocy dotyku. Cechami takimi są smak i zapach. Jeszcze inne cechy, np. szum drzewa można poznać przy pomocy słuchu. Pełne poznanie niektórych przedmiotów możliwe jest dopiero wszystkimi wymienionymi zmysłami, np. jabłko. Jego wielkość i kolor poznajemy wzrokiem. Wielkość jabłka można poznać też przy pomocy dotyku. Dotykiem poznamy też czy jabłko jest gładkie, miękkie, czy szorstkie i twarde. Zmysłem powonienia poznamy jego zapach, a przy pomocy smaku dowiemy się czy jest ono słodkie, czy kwaśne. Jabłko możemy poznawać z wyłączeniem jakiegoś zmysłu, np. wzroku. Nie poznamy jednak wszystkich jego cech. 
Przepraszam za ten przydługi zestaw informacji, które są powszechnie znane. Zmierzam jednak do zasadniczego pytania, czy przy pomocy jakiegoś zmysłu, poza wzrokiem, można poznać kolory i ich odcienie? Wydaje się, że nie jest to możliwe. 
 
B.S. - Tak wydaje się niemożliwe. Jednak mówiąc o barwach za pomocą tkanin, czy też dźwięków, zapachów, smaków możemy zrozumieć i chociaż trochę poczuć odcienie barw. Dźwięki, potrawy i np. perfumy też mają swoje odcienie. Chociaż odbieramy je innymi zmysłami, to jednak możemy poczuć ich bogactwo. Wystarczy sięgnąć do opisów nut zapachowych perfum, by móc się przekonać, jaką magią jest odczuwanie obrazów za pomocą innych zmysłów. Myślę także, że mimo że osoby niewidome nie widzą barw, to barwy same oddziałują całkowicie bez naszej zgody i świadomości. 
Nie od dziś wiadomo, że człowiek widzi mózgiem. Oczy są dostawcą, przekaźnikiem tych sygnałów, które mózg interpretuje. Jakiś czas temu amerykańscy naukowcy stworzyli małe urządzenie Brain Point, które jako przekaźnik wykorzystuje język. Przez czułe zakończenia nerwowe języka do mózgu dociera duża ilość impulsów, które w mózgu zamieniają się w obrazy. Tym samym język częściowo przywraca wzrok osobom niewidomym. Oczywiście proces ten wymaga czasu, by człowiek nauczył się rozumieć to, co widzi. Naukowcy twierdzą, że wymaga to minimum tygodnia, by osoba niewidoma potrafiła korzystać z tego urządzenia. Kolejnym przykładem mogą być osoby, które potrafią odróżniać barwy dotykiem. Widzenie skórne gruntownie zbadał Francuz Jules Romains, który w roku 1920 opublikował studium o widzeniu skórnym tzw. dermooptyce. 
Jego eksperymenty dowiodły, iż zdolność widzenia ma cała skóra, zaś największą wrażliwość skóra rąk i twarzy. Podobnie i w tym przypadku okazało się, iż by widzieć skórą, trzeba się tego nauczyć. Dopiero trening i prowadzone konsekwentnie ćwiczenia rozwijają naszą percepcję i wrażliwość skórną, dzięki której jesteśmy w stanie nauczyć się interpretować barwy. 
Ostatnio na liście Typhlos przetoczyła się dyskusja, właśnie na temat możliwości odczuwania barw za pomocą innych zmysłów np. słuchu czy dotyku. Jeden z listowiczów pisał o mężczyźnie, który potrafił bezbłędnie wyczuwać kolory kart w talii. Jedna osoba natomiast twierdziła, że słucha muzyki, lecz nie widzi barw. Nie jest to nic dziwnego, jeśli weźmiemy pod uwagę fakt, iż od dziecka nasze zmysły się specjalizują w odbiorze wybranych sygnałów. Dzieci nie uczą się barw dotykiem, słuchem lecz wzrokiem. 
 
S.K. - Nie będę polemizował z naukowcami. Może i istnieje widzenie skórne, ale chyba ludzie, którzy to potrafią, należą do wyjątków. Znam wielu niewidomych, ale wśród nich nie ma ani jednego, który posiada tę umiejętność. 
 
B.S. - Fakt, że nie znam kogoś, kto potrafi odczytywać kolory za pomocą dotyku nie przekreśla w moim odczuciu istnienia takich osób. Mała liczba takich osób może wynikać choćby z faktu, że większość niewidomych się tego nie uczy, nie poświęca temu czasu. 
Dzieci niewidome najczęściej nie są uczone barw. Jak zatem bez nauczania barw, dziecko ma zacząć je widzieć, odczuwać? 
Ponoć od chwili urodzenia jesteśmy synestetami. Kształty postrzegamy jako smaki, dźwięki jako kolory. Być może dlatego dzieci uwielbiają poznawać przedmioty poprzez wkładanie do ust i tak żywo reagują na głos lub dźwięk docierający z otoczenia. Do 11 miesiąca życia potrafimy postrzegać wielozmysłowo. Następnie zmysły zaczynają się specjalizować, ich zakres ulega redukcji. Są jednak synesteci, czyli osoby, u których proces wielozmysłowego postrzegania się zachował, co sprawia, że nawet jako osoby dorosłe jedną rzecz, zjawisko np. barwę nadal mogą postrzegać równocześnie wieloma zmysłami. Słuchając np. Mozarta mogą czuć smak truskawek ze śmietaną, słysząc słowo poniedziałek widzieć kolor zielony, słysząc dźwięki niskie odczuwać zimno, a wysokie - ciepło. Zdolność ta została opisana przez Francisa Galtona. Dlatego też uważam, że nauka różnych zjawisk, od dzieciństwa powinna bazować na wszystkich zmysłach. 
 
S.K. - Geneza poznania jest chyba nieco inna niż Pani przedstawiła. Najpierw dziecko poznaje poszczególne cechy przedmiotu przy pomocy odpowiednich zmysłów - kolor, kształt, wielkość przy pomocy wzroku, wydawane dźwięki przy pomocy słuchu, smak przy pomocy kubków smakowych, węch przy pomocy zmysłu powonienia. Niektóre cechy mogą być poznawane zmysłem wzroku i dotyku, np. wielkość czy kształt. Innych, np. twardości czy temperatury wzrokiem nie da się poznać. 
Jak już wspomniałem, jest to poznawanie poszczególnych cech odpowiednimi zmysłami - poznanie monosensoryczne. Z kolei następuje synteza informacji uzyskanych wszystkimi zmysłami i powstaje pełny obraz przedmiotu obejmujący barwę, kształt, wielkość, ciężar, twardość, gładkość, smak, zapach, dźwięk i ruch. Mówimy o poznaniu polisensorycznym, czyli wielozmysłowym. Kolejnym etapem jest znowu poznanie monozmysłowe, czyli np. dotykiem poznajemy kształt jabłka, a to wywołuje w naszym mózgu jego kolor, smak, zapach, ciężar. Jest to znowu poznanie analityczne, ale już na wyższym poziomie. 
 
B.S. - Może zatem zapytam, czy Pan uważa, że niemowlę percypuje cechy przedmiotów ze zrozumieniem? 
Uważam bowiem, że niemowlę percypuje informacje najpierw jako całe zdarzenie, a nie jako oddzielne dane z poszczególnych zmysłów (teoria poznania - Bruner i Goodman). Zatem przedmiot, który niemowlę dotyka, smakuje, wącha jest tym samym przedmiotem. 
Oznacza to, że dziecko może skategoryzować i przypisać cechy przedmiotom dopiero w trakcie rozwoju poznawczego, a spostrzeganie zależy od poziomu posiadanej wiedzy. 
 
S.K. - To prawda, że mózg łączy wszystkie cechy przedmiotu, ale najpierw są one poznawane niezależnie od innych cech tego samego przedmiotu - każda innym zmysłem. Czy można to tak ująć? 
 
B.S. - Jestem zwolenniczką zrywania barier mentalnych, które sprawiają, że osoby widzące lub też słabowidzące, a nawet dorosłe osoby niewidome, uważają, iż rozmowa o barwach z osobą niewidomą, to głupota. Nie zgadzam się też z podejściem tyflopedagogów, którzy uważają, iż nie można wytłumaczyć niewidomym perspektywy. Jestem przeciwna tworzeniu specjalnego stylu komunikowania się z dziećmi niewidomymi i tworzenia sztucznych pojęć typu - bliżej kartki, dalej kartki. Dziecko od początku powinno uczyć się takich samych pojęć, jak dzieci widzące. Skoro jest góra i dół kartki, to nie jest potrzebne wprowadzanie specjalnych określeń dla dzieci niewidomych. Dlaczego góra kartki, poziomo leży na stole, możemy wytłumaczyć. Wystarczy tylko pomyśleć jak. Prowadząc warsztaty z edukatorami z instytucji kultury zachęcam ich do kreatywnego myślenia. Do przekładania tego, co uchwytne wzrokowo, na to, co uchwytne za pomocą innych zmysłów. Dlatego tak bardzo razi mnie stosowanie sformułowania świat niewidomych, gdyż to właśnie specjalne traktowanie sprawia, że osoby widzące, często nie wiedzą, że z osobą niewidomą mogą się komunikować wykorzystując dostępne metody i techniki, uniwersalne i powszechnie stosowane. 
 
S.K. - Tu zgadzam się z Panią w całości. Również jestem przeciwny tworzeniu specjalnego języka do porozumiewania się z niewidomymi. Dodam, że jestem również przeciwnikiem żargonu używanego przez niewidomych - "moje oko poszło do miasta", "brajlak", "brajlować", "kret" zamiast niewidomy itp. 
Ale wrócę jeszcze do poznawania dzieł sztuki malarskiej. Jak niewidomemu można przekazać błysk nienawiści w oku, rozpromienioną twarz uśmiechem, artyzm martwej natury na obrazie, piękno konia w galopie, kobiety w tańcu, nieba roziskrzonego gwiazdami czy zorzy polarnej? 
 
B.S. - Artyzmem słów, wzmocnionym poprzez muzykę, efekty dźwiękowe i także, jeśli to możliwe - dotyk reliefów. W poznawaniu obrazu ważny jest też kontekst. Nie można wyrwać fragmentu z całości, jeśli chcemy go prawidłowo przekazać. Chociażby błysk w oku może pojawić się w różnych sytuacjach. Dobierając słowa i dźwięk jesteśmy w stanie odzwierciedlić charakter tej sceny, ukazać to, czy błysk jest złośliwy, a może to błysk na widok obiektu pożądania. 
Przy ukazywaniu treści wizualnej warto zwracać na to uwagę i uruchamiać jak najwięcej zmysłów, które mogą uruchomić lawinę odczuć i wrażeń. 
 
S.K. - O sprawach związanych z działalnością Fundacji Audiodeskrypcja porozmawiam w przyszłości z prezesem Tomaszem Strzymińskim. Panią na koniec zapytam jeszcze , jaki jest społeczny odbiór Państwa pracy? Jak oceniają to niewidomi, którzy korzystają z dzieł sztuki z audiodeskrypcją? Czy są zadowoleni? W jakim wieku ludzie najlepiej przyjmują tę nowość, a w jakim najgorzej? 
 
B.S. - Audiodeskrypcja jest jeszcze czymś nowym, nie do końca zrozumiałym zarówno dla osób widzących, jak i niewidomych. Często się spotykam z pytaniem, jak niewidomy może widzieć skoro nie widzi? Ludzie zapominają o wyobraźni, o możliwości dokonywania psychicznej rekonstrukcji obrazów. Nauka przekładu obrazu na słowa jest dosyć trudna i od osób widzących wymaga zrozumienia, jak kształtują się u niewidomych wyobrażenia przestrzenne. Osoby widzące natomiast badają ruch gałki ocznej, by dzięki temu odnaleźć klucz do tego, w jaki sposób człowiek postrzega obraz, na co zwraca uwagę. W ten sposób nie dochodzi się jednak do zrozumienia kształtowania się obrazów w wyobraźni osób niewidomych. 
Oko ludzkie przemyka spontanicznie po obrazie, zatrzymując się na fragmentach, które najbardziej przyciągają uwagę. Oglądając dzieła wyeksponowane na wystawie, większość osób widzących nie ogląda dokładnie. Czasami osoby przechodzą obok dzieła, gdyż na pierwszy rzut oka, ten eksponat nie wydał się im zbyt interesujący. 
Inaczej jest w przypadku osób niewidomych. Proces poznawania jest dłuższy. Audiodeskrypcja, reliefy wymagają od osoby niewidomej więcej koncentracji i czasu, by można było dobrze poznać, zobaczyć dzieło. Fakt, iż audiodeskrypcja jest przekazywana słownie, kieruje wzrok widza w sposób ciągły na kolejne fragmenty obrazu, uwaga widza podąża w sposób uporządkowany po całym dziele. Istotne szczegóły nie umykają, gdyż zostają wypowiedziane, ich miejsce określone. 
 
S.K. - Właśnie, sposób poznawania przez osoby niewidome różni się od tego, który stosują widzący. Słusznie Pani zauważa, że niewidomi potrzebują więcej czasu, innych metod i innych pomocy. 
 
B.S. - Owszem, potrzebują innych pomocy, jednak nie oznacza to, że osoby widzące widząc obraz od razu go poznają i rozumieją. 
Spotykam się ze stwierdzeniem, że ludzie nie mają czasu na kontakt z dziełem, dlatego wycieczki po muzeach trwają krótko. Dodatkowo długość oprowadzania po zbiorach muzeów przez przewodników jest wytyczana na podstawie badań, jaki czas osoby poświęcają na oglądanie dzieła. 
Lakoniczne opisy dzieł, ograniczony czas wizyty w muzeum, sprawiają że poznanie to jest bardzo powierzchowne. 
Dlatego cieszą organizowane powolne ćwiczenia oglądania dzieł. Osoby widzące oglądają dzieło przez 30 minut, a następnie dyskutują na jego temat. Osobiście zgadzam się z tym, że kontakt z dziełem wymaga postawy kontemplacyjnej i nie powinniśmy się starać od razu go zrozumieć. 
Ciekawe jest również to, że audiodeskrypcję lubią słuchać osoby widzące. Pamiętam pierwszą wystawę z audiodeskrypcją, którą zorganizowaliśmy w Galerii Arsenał w Białymstoku. Wystawę z audiodeskrypcją oprócz osób niewidomych, głuchoniewidomych zwiedzały także osoby widzące. Przepiękne słowa usłyszeliśmy od starszego małżeństwa, które tę samą wystawę zwiedzało wcześniej bez audiodeskrypcji. Wcześniej zwiedzanie zajęło 15 minut, zwiedzanie z audiodeskrypcją dwie godziny. Ważniejszy jednak był efekt końcowy. Osoby te zauważyły, iż bez audiodeskrypcji trudno było im zrozumieć sztukę Marka Kijewskiego (sztuka współczesna). 
Jak widać, 8 sekund nie wystarcza, by zobaczyć i poznać dzieło. Uśmiech! Dzięki audiodeskrypcji tym osobom to się udało. Co ciekawsze, dzięki audiodeskrypcji, która jedynie opisuje, a nie tłumaczy, audiodeskrypcji która słowami maluje widziany obraz, a nie wyjaśnia go. 
Podobne wrażenia usłyszeliśmy od dyrektora Panoramy Racławickiej z Muzeum Narodowego we Wrocławiu. To ogromne dzieło od dwóch lat też posiada audiodeskrypcję. Otóż wśród wielbicieli audiodeskrypcji znalazły się dzieci w wieku przedszkolnym, którym audiodeskrypcja pomaga oglądać tak ogromny obraz. Nawet osoba dorosła może mieć problem w oglądaniu monumentalnych dzieł, gdyż wzrok nie do końca jest się w stanie skupić i w uporządkowany sposób podążać za wątkiem historii przedstawionej na obrazie. 
 
S.K. - A to mamy bardzo interesujący produkt uboczny audiodeskrypcji - zainteresowanie tą metodą osób widzących. Ale proszę jeszcze powiedzieć, jak ją przyjmują osoby niewidome. 
 
B.S. - Podejście osób niewidomych do audiodeskrypcji jest bardzo zróżnicowane. Waha się od zachwytu przez obojętność do niechęci czy nawet wrogości. 
Spotkałam się również z opinią, iż audiodeskrypcja jest tylko dla osób niewidomych od urodzenia, gdyż osoba wypowiadająca te słowa sądziła, że audiodeskrypcja uczy te osoby widzieć, mówi im, jak i gdzie należy patrzeć. Dopiero po obejrzeniu filmu przyrodniczego z audiodeskrypcją całkowicie zmieniła zdanie i stwierdziła, że jej się bardzo podoba, a filmy przyrodnicze z audiodeskrypcją ją relaksują. 
Inną opinię usłyszałam od osoby słabowidzącej, która nie potrafiła się skupić, gdyż widząc jeszcze obraz, słysząc audiodeskrypcję i oryginalnego narratora w filmie, nie potrafiła przyswoić tylu wrażeń na raz. 
Są też osoby, które nigdy nie miały styczności z audiodeskrypcją i twierdzą, że jej nie potrzebują. Ja tego nie neguję. Wiem, że trudno jest nagle rozbudzić w sobie miłość i potrzebę obcowania ze sztuką, jeśli przeżyło się bez niej wiele lat. Żałuję, niestety, że system edukacji tak bardzo był zamknięty na udostępnianie sztuk plastycznych dzieciom, młodzieży i dorosłym osobom niewidomym. Wiele z tych osób posiada pasję czytania książek i to uważają za wystarczającą rekompensatę. Nie liczę na to, że wszystkie osoby niewidome i słabowidzące, nagle zaczną chodzić do kin, do teatrów, do muzeów, galerii, na mecze sportowe. Jeśli zwrócimy uwagę na to, że nawet wśród osób widzących, każdy wybiera sobie dziedzinę, która go interesuje, to dlaczego w przypadku osób niewidomych lub słabowidzących ma to wyglądać inaczej. 
 
S.K. - Tu się muszę pochwalić. Od dawna uważałem, że do zapoznawania niewidomych uczniów z przedmiotami, które trudno oglądać dotykiem, należy stosować rysunek plastyczny. Oczywiście, lepsze byłyby modele, ale trudniej jest zgromadzić ich tak wielką liczbę, jaka jest potrzebna. Rysunki są tańsze, zajmują mniej miejsca i mogą dać wyobrażenie o przedmiotach. Powiedziałem, że od dawna tak uważałem. Otóż w latach 1966-67 pisałem pracę magisterską, a oto jej temat: "Kształtowanie wyobrażeń u niewidomych na podstawie rysunku plastycznego". 
Ma Pani rację, że dziedzina ta była mocno zaniedbana przez nasz system nauczania niewidomych. 
 
B.S. - Dodam, że nadal nie jest z tym zupełnie dobrze. Szkoda też, że instytucje kultury często uzależniają udostępnianie przestrzeni i dzieł od tego, ile osób niewidomych będzie z tego korzystać. Nie dziwi fakt, iż film bywa wyświetlany dla jednego widza, że na wystawę przychodzą pojedyncze osoby. Jednak od osób niewidomych oczekuje się obecności na każdym udostępnianym wydarzeniu. Tak być nie powinno. Człowiek niewidomy, tak jak widzący, powinien mieć prawo uczestniczyć w kulturze na tych samych zasadach, jak pozostali ludzie. Powinien mieć możliwość wyboru spośród wielu wydarzeń, tę wystawę, ten film, spektakl czy też mecz, który chce zobaczyć. 
Fakt, iż nie każdy niewidomy z tego skorzysta, nie powinno uzależniać dostępności kultury. Podobnie zainteresowanie jednego niewidomego i obojętność drugiego, nie powinna być wyznacznikiem tego, czy warto wprowadzać audiodeskrypcję. 
Myślę, że to bardzo indywidualna kwestia, jak audiodeskrypcja jest odbierana przez osoby niewidome i słabowidzące. 
 
S.K. - Rozumiem, że spotyka się Pani z różnym odbiorem audiodeskrypcji. Czy więc praca polegająca na upowszechnianiu audiodeskrypcji daje Pani zadowolenie? 
 
B.S. - Ogromne! Jakiś czas temu usłyszałam opinię osoby słabowidzącej, której audiodeskrypcja bardzo pomaga. Dzięki niej zauważa te elementy obrazu, których nie jest w stanie samodzielnie zobaczyć. Dzięki temu, że w audiodeskrypcji odczytywana jest np. lista aktorów lub też napisy pojawiające się na ekranie, osoby słabowidzące mogą poznać treść, której sami nie są w stanie przeczytać. 
Byłam szczęśliwa obserwując chłopaka niewidomego od urodzenia, który słuchając audiodeskrypcji wszystko sobie wyobrażał. Skąd to wiem? Po odsłuchaniu audiodeskrypcji zapytał mnie o ustawienie postaci, ustawiając twarz, ręce i dłonie dokładnie w sposób, jak miała postać prezentowana w audiodeskrypcji. 
To było niesamowite i sprawiło mi ogromną radość, że chłopak, który po raz pierwszy miał kontakt ze sztuką współczesną, z takim ogromnym zainteresowaniem zwiedzał całą wystawę, że udało mu się dzięki audiodeskrypcji wyobrazić i zobaczyć dzieła, których nie mógł zobaczyć własnymi oczami. 
Podobną radość sprawiły mi warsztaty z dziećmi widzącymi i dziećmi z niepełnosprawnością wzroku. Dzieci wspólnie tworzyły audiodeskrypcję do filmu "Len". Obserwacja dzieci całkowicie niewidomych, które dowiadują się, jak powstaje film, jakie są jego główne elementy, sprawiała mi niesamowitą przyjemność. Fakt, że dzieci z niepełnosprawnością wzroku mogą wspólnie z dziećmi widzącymi oglądać ten sam film, to jeszcze nie wszystko. Na koniec dzieci widzące stwierdzają, że ich niewidomi rówieśnicy są tacy sami, i że wystarczy im tylko czasami pomóc. Jest to rezultat, dla którego pragnę nadal realizować działania, które rozpoczęłam w roku 2002 podczas zajęć plastycznych i teatralnych, a mające na celu multisensoryczne i kompleksowe udostępnianie kultury i sztuki dzieciom oraz dorosłym osobom niewidomym. 
 
S.K. - Dziękuję za bardzo interesujące informacje i opinie. Ważne, że są ludzie, którzy przełamują różne bariery osób z uszkodzonym wzrokiem. Audiodeskrypcja jest metodą przełamywania barier w korzystaniu z dzieł sztuki. Gratuluję podjęcia się działalności w tej dziedzinie, życzę dalszych sukcesów i dziękuję za rozmowę. 
Stanisław Kotowski 
 
 aaa 
4. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE 
 
aaa 
4.1. Usługi asystenckie w nowej ustawie rehabilitacyjnej 
Piotr Stanisławski 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2012-07-23, 18.32 
 
W Sali Kolumnowej Sejmu odbyła się dziś konferencja pt. "Gwarantowane usługi rehabilitacji społecznej w nowej ustawie rehabilitacyjnej", zorganizowana przez Koalicję na rzecz Osób z Niepełnosprawnością. W wypełnionej niemal po brzegi sali, w której obecni byli parlamentarzyści, specjaliści, pełnomocnik rządu ds. osób niepełnosprawnych Jarosław Duda, prezes PFRON Wojciech Skiba, a także przedstawiciele wielu organizacji pozarządowych i samorządowych, zaprezentowano propozycje niezbędnych usług na rzecz osób niepełnosprawnych, które - zdaniem Koalicji - powinny znaleźć w nowej ustawie o rehabilitacji społecznej i zawodowej osób niepełnosprawnych. 
 
Wiadomo już, że prace nad nową ustawą rozpoczęły się od zlecenia szczegółowych badań diagnozujących obecną sytuację osób niepełnosprawnością i ich potrzeby w różnych obszarach życia. 
- Chcemy, aby nowa ustawa powstała pod koniec tej kadencji - powiedział Jarosław Duda. - Będziemy musieli na nowo zdefiniować wiele rzeczy, a także cele odpowiadające naszej rzeczywistości, ale przede wszystkim znaleźć mądry kompromis pomiędzy oczekiwaniami organizacji pozarządowych, pracodawców i samorządów. Opracowanie i przedstawienie dziś przez Koalicję tak szczegółowego raportu ze standardami usług rehabilitacji społecznej uważam za ważny krok i wkład w nowe rozwiązania - dodał. 
 
Koalicja, przedstawiając najważniejsze propozycje zmian - głosem ekspertów oraz jej przedstawiciela Anny Woźniak-Szymańskiej, uważa, że istotny wzrost zatrudnienia osób z niepełnosprawnością na rynku pracy nie jest możliwy bez zapewnienia podstawowych usług rehabilitacji społecznej tej grupy. - Rządzący muszą wreszcie zrozumieć, że skuteczna rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnością i podejmowanie przez nie decyzji o podjęciu pracy są bezpośrednio uwarunkowane tym, czy grupa ta korzysta z podstawowych usług rehabilitacji społecznej - mówi Anna Woźniak-Szymańska. 
- Na utrzymanie osób niepełnosprawnych w bierności państwo wydaje ogromne pieniądze, a sam system nie zachęca ich do aktywności. Jesteśmy przekonani, że pieniądze w systemie są, należy je tylko przeznaczyć na wsparcie rehabilitacji społecznej. 
 
Zespół ekspertów wraz z zespołem Koalicji przez półtora roku pracował nad przygotowaniem standardów usług rehabilitacji społecznej osób niepełnosprawnych. Zwieńczeniem tych prac jest rekomendowanie trzech usług, które powinny znaleźć się w nowej ustawie. 
- Usługi asystenta wspomagającego dla osoby z niepełnosprawnością w zakresie pomocy w codziennych czynnościach wspomagających funkcjonowanie w środowisku domowym oraz społecznym 
Tacy asystenci wspierają i wspomagają osoby niepełnosprawne (nie wyręczają ich) w pomocy w różnych codziennych czynnościach, m.in. kwestiach pielęgnacyjnych, samoobsłudze, zakupach, załatwianiu spraw urzędowych, w kontaktach z różnymi instytucjami i osobami, komunikacji. Mogą być przewodnikami i tłumaczami, pomóc w wyjściu do kina, teatru czy w dojeździe w określone miejsca. 
- Specjalistyczne usługi odpowiadające potrzebom osób z daną niepełnosprawnością, pomagające w osiągnięciu optymalnego poziomu sprawności 
Tacy asystenci uczą osoby z niepełnosprawnością różnych czynności życia codziennego, niezbędnych w prowadzeniu samodzielnego życia, m.in. posługiwania się różnymi urządzeniami, orientacji przestrzennej, samodzielnego przemieszczania się, języka migowego, rozwijania różnych umiejętności, samoobsługi i wielu czynności niezbędnych w codziennym życiu, dają wsparcie psychologiczne, pomagają w diagnozowaniu problemów, radzeniu sobie z emocjami, przeprowadzają różne treningi. 
- Usługi asystenckie w zakresie wspomagania aktywności zawodowej osób z niepełnosprawnością na rynku pracy 
Tacy asystenci nie tylko wspomagają osoby z niepełnosprawnością w poszukiwaniu pracy, lecz także w utrzymaniu jej. Obecnie w ustawie rehabilitacyjnej istnieje usługa trenera pracy, jednak dostępny jest on wyłącznie dla osób z niepełnosprawnością intelektualną i zaburzeniami psychicznymi. Nowa ustawa miałaby zapewniać jej dostępność dla osób ze wszystkimi rodzajami niepełnosprawności. 
 
Przygotowany przez Koalicję raport "Rzecznictwo na rzecz osób z niepełnosprawnością. Standardy usług rehabilitacji społecznej", dostępny na stronie Koalicji, szczegółowo opisuje zadania poszczególnych asystentów, wyjaśnia, jakie osoby mogą z nich korzystać, gdzie te usługi powinny być usytuowane oraz przez kogo finansowane. 
Posłowie Sławomir Piechota oraz Marek Plura poparli przedstawione na konferencji propozycje oraz wyrazili uznanie dla Koalicji i ekspertów za rzeczowe i precyzyjne ich przygotowanie. 
- Widzimy wszyscy, że stare rozwiązania wyczerpują swoją zdolność oraz skuteczność - powiedział Sławomir Piechota. - Dlatego nowa ustawa jest konieczna. Ale także niedawna ratyfikacja przez Sejm - czekająca tylko na podpis prezydenta - Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, otwiera nowy etap w tworzeniu lepszych rozwiązań i lepszej polityki dla osób niepełnosprawnych. 
Oczywiście kwestią pozostaje: skąd wziąć nowe środki na nowe usługi. Na pewno inaczej będą rozdzielane środki PFRON, ale przede wszystkim konieczne jest przesunięcie ogromnych pieniędzy, które system przeznacza na utrzymywanie osób niepełnosprawnych w bierności, właśnie na usługi wspierające aktywność. 
 
Prezes PFRON Wojciech Skiba dodał: - Potrzebna jest zmiana filozofii wspierania osób niepełnosprawnych. Obecne przepisy są pochodną innych czasów, innego sposobu definiowania potrzeb osób niepełnosprawnych. Dziś inne są i czasy, i potrzeby. 
 
aaa 
4.2. Szansa dla niewidomych i słabowidzących pań 
 
Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
(Informacja przekazana przez Barbarę Szymańską na prośbę organizatorki szkolenia) 
Data opublikowania: 2012-08-12 
 
Niniejszym, skróconym opisem projektu, chciałabym zachęcić wszystkie niewidome lub niedowidzące Panie, posiadające zawód medyczny (np.: masażystka, fizjoterapeutka, pielęgniarka i in.), do wzięcia w nim udziału. 
 
Szanowne Panie! 
 
Roboczy tytuł projektu ponadnarodowego, realizowanego we współpracy z Medyczną Szkołą Wyższą w Białymstoku, brzmi: "Dar niewidzenia w profilaktyce badania gruczołu piersiowego". Przedmiotem projektu jest bezpłatne, 9. miesięczne szkolenie, przygotowujące Panie do asystentury lekarzowi w gabinecie lekarskim (ginekologicznym lub lekarza rodzinnego) bądź też pracy w szpitalu, celem wykonywania badania palpacyjnego kobiecego gruczołu piersiowego. 
Na dzień dzisiejszy, celem przygotowania jak najbardziej odpowiedniej oferty, w razie zainteresowania ze strony Pań, potrzebujemy deklaracji chęci uczestnictwa w tym przedsięwzięciu, wraz z podaniem czy jest się osobą pracującą czy też nie, oraz podania ewentualnie numeru telefonu kontaktowego, a także zaznaczenia, czy jest się z Białegostoku, a jeśli nie - ile kilometrów dzieli miejsce zamieszkania (tylko województwo podlaskie) do Białegostoku (istnieje możliwość bezpłatnego zakwaterowania i zwrotu kosztów dojazdów ramach projektu). Górną granicą wieku kandydatek jest 55 lat. 
 
Informacje podstawowe 
 
Projekt jest nowatorskim rozwiązaniem, łączącym rehabilitację zawodową, re-/integrację społeczną oraz prewencję w zakresie wczesnego wykrywania raka piersi u kobiet. Adresowany jest do niewidomych i/lub niedowidzących kobiet i ma na celu stworzenie nowej perspektywy zawodowej. Stawia sobie za cel implementację kompleksowego systemu kształcenia niepełnosprawnych wzrokowo pań w odpowiedzi na zapotrzebowanie rynku palpacyjnej diagnostyki prewencyjnej (adaptacja niemieckiego know-how do wymogów rynku polskiego). Projekt wykorzystuje sprawdzone doświadczenia partnerów niemieckich, będące efektem współpracy lekarzy ginekologów, placówki rehabilitacji i kształcenia zawodowego osób z niepełnosprawnością wzrokową oraz ośrodka akademickiego - kliniki chorób piersi. 
Realizacja projektu umożliwi zdobycie nowych kwalifikacji osobom posiadającym i /lub działających w zawodach medycznych, np. masażystkom, bądź posiadających taki zawód, a nie pracujących, a także zwiększy szanse zawodowe osobom bezrobotnym i nieaktywnym zawodowo z grup marginalizowanych (o utrudnionym dostępie) na regionalnym rynku pracy. 
W projekcie tym skupiamy uwagę na niepełnosprawności, jaką jest dysfunkcja wzroku, rozumianej konfucjanistycznie, tj. nie jako ułomność czy niezdolność do wykonywania pracy, lecz postrzeganej jako nadzwyczajna sprawność, specyficzne zdolności, "dar", które można by wykorzystać w praktyce diagnostycznej, do prewencyjnego badania palpacyjnego kobiecego gruczołu piersiowego. Te z kolei, jako specjalistyczne badania prewencyjne, mogłyby stać się alternatywą do badań samo kontrolnych oraz uzupełnieniem standardowej wizyty w gabinecie lekarskim (ginekologicznym). 
Projekt docelowo obejmie nie więcej niż 10 niewidomych i/lub niedowidzących pań. Problemy zidentyfikowane przez "Bona Sferę": 
- dyskryminacja ze wzgl. na niepełnosprawność - osoby przynależne tej grupie mają utrudnione możliwości podjęcia pracy. Pracodawcy wolą pracowników "zdrowych", niewymagających specjalnego traktowania, 
- nieodpowiedni do rzeczywistości odbiór społeczny tej grupy, stereotypy utrwalające negatywny obraz możliwości osób niepełnosprawnych, w tym kobiet, 
- nieadekwatne do oczekiwań współczesnego rynku kwalifikacje zawodowe , bądź ich brak, 
- brak środków finansowych na zmianę lub uzyskanie kwalifikacji zawodowych przez grupę BO, "Bona Sfera" przeprowadziła konsultacje wśród organizacji pozarządowych, z placówkami kształcenia i rehabilitacji ON, organizacjami dla osób niewidomych i niedowidzących, placówkami medycznymi o profilu profilaktycznym jak i samymi potencjalnymi zainteresowanymi szkoleniem, z których wynika, że projekt uzyskał "akceptację społeczną", wzbudził duże zainteresowanie i gotowość do przystąpienia do jego realizacji. 
Zachęcam gorąco wszystkie Panie do udziału w projekcie! W imieniu organizatorów i Partnerów projektu. 
Pozdrawiam - "Bona Sfera" Lidia Rakow 
(inicjatorka wdrożenia systemu szkolenia na rynek polski) 
l.rakow@gmx.de 
 
 *** 
 
Informację tę zamieszczamy nie po to, żeby wszystkie chętne niewidome i słabowidzące panie mogły z niej skorzystać. W szkoleniu bowiem może wziąć tylko dziesięć kobiet z województwa podlaskiego. Naszym celem jest m.in. propagowanie wszelkich poszukiwań, które mogą służyć niewidomym lub słabowidzącym - nowego sprzętu rehabilitacyjnego, nowego oprogramowania, nowych możliwości pracy zawodowej. Z tego punktu widzenia białostocka inicjatywa jest godna uwagi instytucji i organizacji działających na rzecz osób z dysfunkcją wzroku oraz samych niewidomych i słabowidzących. 
(przypis redakcji "WiM") 
 
aaa 
4.3. Propozycja ujednolicenia sygnalizacji akustycznej na przejściach dla pieszych w Polsce Edyta Bogusz, Anna Furmann, Henryk Lubawy, Marek Nie
wiarowicz, Piotr Perz, Piotr Pękala* 
 
Źródło: Tyfloświat nr 3 (9) 2010, strony 14 - 18. 
 
(fot. shutterstock.com, Zdjęcie przedstawia sygnalizator na przejściu dla pieszych) 
W trakcie dyskusji na temat przystosowania przestrzeni publicznej do potrzeb osób niepełnosprawnych, niejednokrotnie pojawia się temat sygnalizacji dźwiękowej na przejściach dla pieszych. Bez odpowiedzi pozostawało do tej pory pytanie, jaki dźwięk jest najodpowiedniejszy, najlepiej czytelny na tle hałasu ulicznego, w najlepszy sposób przeprowadzi niewidomego przez ulicę. Choć przepisy przewidują wprawdzie udźwiękowienie sygnalizacji, nie regulują norm, jakie powinny spełniać takie dostosowania. 
Wspomniane uregulowania prawne oraz związane z ich charakterem problemy dla niewidomych zostały przedstawione na łamach Tyfloświata w numerze 1 (1) 2008, w artykule "	Sygnalizacja na przejściach dla pieszych". Regulacje dotyczące przedmiotu niniejszego artykułu zawiera m.in. norma PN-Z-80100/2004 (ISO 23600/2007) (Dz. U. Nr 220, rok 2003), w której ujęto następujący zapis: "Na jednym ciągu pieszym, a także na jednym ciągu ulic i w jednym obszarze (dzielnicy, mieście, powiecie) zaleca się stosowanie jednakowych systemów sygnalizacji dźwiękowej - nadającej jednakowe sygnały podstawowe i pomocnicze"	. Ciągle otwarte pozostaje pytanie, jaki dźwięk jest najodpowiedniejszy. Cytowany przepis tego nie precyzuje. 

Próba uściślenia 
W ramach projektu badawczo-rozwojowego, dotyczącego "Opracowania metody nauki orientacji przestrzennej dla osób niewidomych w dużym mieście z wykorzystaniem dźwięków środowiska"	 pod kierownictwem prof. Edwarda Hojana podjęto próbę odpowiedzi na wyżej postawione pytanie. Przebieg, rezultaty badań oraz wynikająca z nich propozycja ujednolicenia sygnalizacji akustycznej zostaną przedstawione w tym artykule. 
 
RODZAJE SYGNAŁÓW AKUSTYCZNYCH 
 
	 Przypomnijmy, że obowiązujące w Polsce przepisy przewidują następujące sygnały akustyczne, jakie powinny być emitowane na przejściu dla pieszych: 
* sygnały podstawowe: "przechodź" (światło zielone, ciągłe) oraz "kończ przechodzenie" (światło zielone, migające), 
* sygnały pomocnicze - światło czerwone - naprowadzające na przycisk. 
	Ten sam przepis mówi, że sygnałem podstawowym może być: 
* sygnał jednotonowy, 
* sygnał wielotonowy (dźwięk złożony), 
* sygnał mowy, 
* śpiew ptaków, 
* fragmenty melodii. 
	Różnorodność propozycji, jakie dopuszczają polskie przepisy wskazuje na to, że może to być praktycznie każdy dźwięk. Przeanalizowana literatura tematu jednoznacznie odrzucała trzy ostatnie propozycje, a więc sygnał mowy, śpiew ptaków, fragmenty melodii. Już sam fakt rozbieżności między obowiązującymi przepisami a sugestiami literaturowymi wskazywał na istnienie problemu. Aby go jednak w pełni zdefiniować i wyraźnie pokazać, na jakie trudności napotykają osoby niewidome i słabowidzące przy poruszaniu się po mieście, a szczególnie przy przekraczaniu ulic, przeprowadzona została ankieta wśród niepełnosprawnych wzrokowo mieszkańców Poznania. 
 
OPINIA OSÓB NIEWIDOMYCH I SŁABOWIDZĄCYCH 
 
	Wyniki przeprowadzonego badania ankietowego wskazywały na następujące problemy: 
* zbyt duża różnorodność sygnałów zezwalających na przejście, 
* ten sam sygnał akustyczny na jednym przejściu odpowiada światłu zielonemu, na innym zielonemu migającemu, informującemu o zakazie wkraczania na ulicę, 
* sygnalizacja dźwiękowa z reguły nie uwzględnia złożoności przekraczanej drogi, 
* sygnały dźwiękowe, dochodzące z przejść usytuowanych w stosunku do siebie prostopadle (sytuacja spotykana z reguły na skrzyżowaniach) czy wieloetapowych przejść, często nakładają się na siebie, 
* często stosowane są sygnały akustyczne niedostatecznie wyróżniające się na tle hałasu ulicznego, przez co są niedostatecznie słyszalne. 
	Po dokładnym przestudiowaniu wyników ankiety, na jej podstawie, zostały sformułowane wnioski wytyczające kierunek dalszych badań. Ustalono, iż należy ujednolicić i ograniczyć liczbę stosowanych sygnałów akustycznych, a także poprawić nagłośnienie na przejściach tak, żeby słyszalne były tylko najbliższe sygnały informujące o możliwości przejścia przez jezdnię. Ponadto należy stosować jedynie takie sygnały akustyczne, które są dobrze słyszalne na tle hałasu ulicznego, a sygnały wykorzystywane na przejściach przez torowiska tramwajowe powinny różnić się od tych pozwalających na przekraczanie jezdni. 
	Polskie normy i przepisy proponują kilka rodzajów sygnałów dźwiękowych, jednakże światowa literatura przedmiotu wyklucza zastosowanie niektórych z nich. I tak, pożądane są sygnały jednotonowe oraz dźwięki złożone, natomiast zdyskwalifikować należy sygnały mowy, śpiew ptaków czy fragmenty melodii. 
	Ponadto ustalono, że zastosowane na przejściach dla pieszych sygnały nie powinny przypominać żadnego znanego źródła dźwięku mogącego zafałszować informację o możliwości przejścia przez ulicę, muszą być łatwe do zapamiętania i spostrzegalne na tle hałasu ulicznego. Dodatkowo stosowane dźwięki muszą ułatwiać lokalizację ich źródła i nie mogą wywoływać odczucia dyskomfortu u osób mieszkających w okolicy sygnalizacji. 
	Analizie poddano sygnały złożone oraz jednotonowe z zakresu częstotliwości podstawowej od 550 Hz do 2000 Hz i o częstotliwościach repetycji od 5 Hz do 12,5 Hz. 
 
Psychoakustyczna ocena sygnałów 
 
	Tak wybrane sygnały zostały poddane psychoakustycznej ocenie w pełni kontrolowanych warunkach laboratoryjnych. Przebadano je przede wszystkim pod kątem: 
* progów słyszalności w ciszy, 
* progów spostrzegania sygnałów na tle hałasu ulicznego, 
* dokuczliwości. 
	Badania psychoakustyczne wykazały, że spośród testowanych sygnałów najbardziej korzystne dla osób niewidomych są okresowo powtarzające się sygnały złożone, a dokładnie sygnały o obwiedni czasowej prostokątnej, wypełnione falą prostokątną o częstotliwości podstawowej z zakresu od 880 Hz do 1580 Hz i częstotliwości repetycji fr = 5 Hz. 
OCENA ZDOLNOŚCI LOKALIZACJI ŹRÓDŁA DŹWIĘKU W HAŁASIE KOMUNIKACYJNYM 
 W pełni kontrolowanych warunkach laboratoryjnych, w kabinie bezechowej dokonano pomiarów KOSK (Kąt Ostrości Słyszenia Kierunkowego), co umożliwiło ocenę zdolności do lokalizacji źródła dźwięku. 
	Podczas odsłuchu badane osoby musiały określać kierunek, z jakiego słyszały sygnał testowy. Sytuacja była identyczna do tej, jaka istnieje podczas przechodzenia na skrzyżowaniu przez przejście dla pieszych, gdyż sygnały zakłócające hałas komunikacyjny były emitowane przez samochody lub tramwaje w ruchu oraz samochody stojące. 
	Badania te pokazały, że dźwięk złożony daje lepszą lokalizację źródła dźwięków niż sygnał tonalny, a najtrudniej lokalizować źródło dźwięku znajdujące się pod kątem 90° i 270° w stosunku do słuchacza. 
 
Charakterystyki głośników stosowanych w sygnalizatorach 
 
	Podczas badań testowano nie tylko sam sygnał akustyczny, jaki ma być słyszany na przejściach dla pieszych, ale i sprzęt służący do jego emisji. Badaniu poddano szczególnie głośniki pięciu różnych, dostarczonych przez producentów, sygnalizatorów dostępnych w Polsce. 
	Okazało się, że charakterystyki przeniesienia badanych głośników są różne. W praktyce oznacza to, że jeśli pobudzimy te głośniki dokładnie tym samym sygnałem, to efekt jaki usłyszy słuchacz, może być w każdym z nich inny. Jest to prawdopodobnie jedna z przyczyn różnorodności słyszanych dźwięków, emitowanych przez sygnalizatory zamontowane na ulicach, na co wskazywały osoby niewidome w przeprowadzonej ankiecie. 
	Ponadto przeprowadzone badania pokazały, że głośniki te nie mają cech głośników kierunkowych, krzywe przeniesienia wyznaczone pod różnym kątem nakładają się. Badane głośniki emitują sygnał akustyczny wszechkierunkowo. To z kolei może powodować nieprecyzyjne nagłośnienie przejścia dla pieszych oraz uciążliwość dla mieszkańców okolic przejść z sygnalizacją akustyczną. 
 
Symulowane przejście dla pieszych 
 
	Wybrane w warunkach laboratoryjnych sygnały zostały poddane ocenie ich przydatności przez osoby niewidome w warunkach zbliżonych do naturalnych na symulowanym przejściu dla pieszych (Fot. 1). Osoby niewidome poruszały się z białą laską niczym na autentycznym przejściu dla pieszych, lecz warunki były w pełni kontrolowane. Stojące wzdłuż drogi głośniki emitowały hałas komunikacyjny jadących lub stojących samochodów osobowych, ciężarowych lub tramwajów, którego poziom można było regulować. Z sygnalizatorów akustycznych były emitowane testowane dźwięki. Czas reakcji niewidomego po usłyszeniu dźwięku, prędkość przechodzenia przez przejście były notowane przez system fotokomórek. Przemieszczanie się niewidomych było filmowane. Na tej podstawie można było ocenić nie tylko prędkość przechodzenia, ale i precyzyjnie ustalić tor ruchu. W ten sposób oceniono, przy jakich dźwiękach z sygnalizatorów oraz przy jakim hałasie ulicznym niewidomi najszybciej reagują, czują się najpewniej i są w stanie przejść prosto, bez kluczenia, całą szerokość jezdni. 
	Obserwacji zachowania niewidomych na przejściu dla pieszych dokonywano nie tylko w warunkach przejścia symulowanego, ale i w warunkach w pełni naturalnych. W tym celu zastosowano kamery monitorujące rzeczywiste przejścia uliczne i program komputerowy analizujący obraz z kamer pod kątem zachowania się pieszych. 
	Wyniki uzyskane za pomocą programu pozwolą na pełną i obiektywną weryfikację poprawności zastosowanego nagłośnienia, w tej chwili jeszcze na wybranym przejściu, a w przyszłości na dowolnym. 
(Fot. 1. Zdjęcie przedstawia przejście dla pieszych utworzone na potrzeby badań, obstawione urządzeniami pomiarowymi, podpis: Sztucznie stworzone przejścia przez jezdnię) 
 
SYMULACJA KOMPUTEROWA NAGŁOŚNIENIA PRZEJŚĆ DLA PIESZYCH 
 
	Jednym z postulatów, zgłaszanych przez osoby niewidome, było prawidłowe nagłośnienie przejść przez jezdnię. Można je osiągnąć, odpowiednio ustawiając głośność dźwięku każdego sygnału emitowanego z sygnalizatorów stojących na ulicach i uzależniając ją od wzajemnego rozmieszczenia sygnalizatorów oraz hałasu komunikacyjnego. 
	Inżynierowie z Zarządu Dróg Miejskich, zajmujący się projektowaniem sygnalizacji, już dawno wskazywali na to, iż nie mają odpowiedniego narzędzia umożliwiającego wykonanie takiego projektu. W tym celu w ramach prowadzonych prac badawczych powstał program komputerowy CLSIM (Cross Light SIMulator), mający wspierać tego typu prace. Program CLSIM oblicza rozkład nadźwiękowienia na obszarze z przejściem dla pieszych, przystosowanym dla osób niewidomych lub ociemniałych. CLSIM uwzględnia wpływ odbicia dźwięku sygnalizatorów akustycznych od powierzchni jezdni. W programie zastosowano metodę źródeł pozornych oraz pogłosowe współczynniki pochłaniania dźwięku dla materiału jezdni - asfaltu. Przy obliczaniu całkowitego poziomu dźwięku we wszystkich punktach uwzględniany jest poziom hałasu tła akustycznego. Widmo hałasu zostało przyjęte jak dla znormalizowanego widma hałasu drogowego wg PN EN-ISO 1793-3 
(Fot. 2. Zdjęcie przedstawia wydruk z programu CLSIM, podpis: Szacowanie za pomocą programu CLSIM poziomu dźwięku generowanego z sygnalizatorów akustycznych zamontowanych na skrzyżowaniu, wyniki przedstawione w postaci mapy rozkładu stosunku sygnału generowanego z sygnalizatora do hałasu ulicznego (S/N)) 
(Fot. 3. przedstawia wydruk z programu CLSIM, podpis: Szacowanie za pomocą programu CLSIM poziomu dźwięku generowanego z sygnalizatorów akustycznych zamontowanych na skrzyżowaniu, wyniki przedstawione w postaci izolinii -jednakowego stosunku sygnału generowanego z sygnalizatora do hałasu ulicznego (S/N)) 
	Program umożliwia ocenę rozkładu poziomu dźwięku sygnału emitowanego przez sygnalizatory w zależności od geometrii przejścia, czyli ich wzajemnego usytuowania oraz poziomu hałasu komunikacyjnego. Na fotografiach 2 i 3 przedstawiono rozkład stosunku sygnału, pochodzącego z sygnalizatora do hałasu ulicznego, w zależności od odległości od źródła dźwięku w postaci mapy wyników i izolinii o jednakowej wartości stosunku sygnału do hałasu. 
 
Propozycja ujednolicenia sygnalizacji 
 
	Przeprowadzane badania, których zarys został tutaj przedstawiony, pozwoliły na sformułowanie propozycji ujednolicenia sygnalizacji: 
* na przejściach, gdzie nie ma torowiska tramwajowego, należy stosować okresowo powtarzające się sygnały złożone o obwiedni czasowej prostokątnej, wypełnione falą prostokątną o częstotliwości podstawowej 880Hz i częstotliwości repetycji 5 Hz, 
* na przejściach dla pieszych z torowiskiem tramwajowym powinno się stosować okresowo powtarzające się sygnały złożone o obwiedni czasowej prostokątnej, wypełnione falą prostokątną o częstotliwości podstawowej 1580 Hz i częstotliwości repetycji 5 Hz, 
* poziom stosowanego sygnału należy dostosować do geometrii przejścia oraz poziomu hałasu ulicznego. 
 
*Badania nad sygnalizacją akustyczną na przejściach dla pieszych były realizowane w ramach projektu badawczo-rozwojowego, zatytułowanego "	Opracowanie metody nauki orientacji przestrzennej w dużym mieście dla osób niewidomych z wykorzystaniem dźwięków środowiska"	 pod kierownictwem prof. dr hab. Edwarda Hojana, jako trzecie zadanie badawcze określone jako "	 Badania parametrów akustycznych, które będą podstawą opracowania nowych standardów (norm) dotyczących sygnalizacji świetlno-dźwiękowej na przejściach dla pieszych - niewidomych"	 przez zespół w składzie: 
 
Edyta Bogusz - doktorantka w Instytucie Akustyki - zainteresowania badawcze - psychoakustyka, protetyka słuchu, elektroakustyka; pracownik Instytutu Akustyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu 
dr Anna Furmann - kierownik zespołu - zainteresowania badawcze - psychoakustyka, protetyka słuchu, elektroakustyka; pracownik Instytutu Akustyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu 
Henryk Lubawy - samodzielny specjalista ds. sprzętu i oprogramowania wspomagającego osoby niepełnosprawne z uszkodzeniem narządu wzroku na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza 
dr Marek Niewiarowicz akustyk, zainteresowania badawcze - protetyka słuchu, lokalizowanie źródeł dźwięku; pracownik Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, 
dr Piotr Perz - zainteresowania badawcze - akustyka środowiska, elektroakustyka, w szczególności badania przetworników elektroakustycznych - głośników; pracownik Instytutu Akustyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu 
dr Piotr Pękala - zainteresowania badawcze - elektroakustyka, nagłośnienie pomieszczeń w szczególności dużych sal widowiskowych, koncertowych, kościołów; pracownik Instytutu Akustyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. 
 
 *** 
 
Omawiana praca została wykonana w ramach projektu badawczo-rozwojowego NR 11 0008 04. 
 
 aaa 
4.4. Włochy: wykryto całą rodzinę fałszywych niewidomych 
 
Źródło: PAP/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2012-07-27 
 
 W Turynie włoska Gwardia Finansowa odkryła całą rodzinę fałszywych niewidomych, którzy udawali to ciężkie kalectwo od 1982 roku. Na tej podstawie pobierali zasiłki i dodatek na opiekę; każdy po 800 euro miesięcznie. Wyłudzili co najmniej 700 tys. euro. 
To kolejny sukces w walce z plagą oszustw wobec włoskiego odpowiednika ZUS. Najczęstszym jest właśnie udawanie osoby niewidomej. 
Agencja ANSA podała, że do turyńskiej rodziny należy matka, jej córka i syn oraz jej brat. Jako niewidoma kobieta została zatrudniona w centrali telefonicznej jednego z państwowych urzędów. Do pracy przychodziła o lasce. Kiedy z niej wychodziła, zaczynała poruszać się swobodnie jak osoba doskonale widząca. 
Kiedy policja skarbowa zyskała pewność, że udaje niewidomą, odkryła ku swemu zaskoczeniu, że takie samo inwalidztwo przypisano w oficjalnych dokumentach zakładu ubezpieczeń społecznych również trzem najbliższym osobom z jej rodziny. Wszyscy następnie zostali sfilmowani ukrytą kamerą przez funkcjonariuszy na przyjęciu w restauracji, gdzie tańczyli i bez problemu poruszali się między stolikami. 
Gwardia Finansowa zajęła konta bankowe podejrzanych, akcje, pięć mieszkań i 13 działek 
 
aaa 
4.5. Mazowsze: warsztaty dla kobiet niewidomych i niedowidzących 
 
Źródło: PAP/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2012-08-23 
 
Fundacja Równi Wśród Równych zaprasza kobiety niewidome i niedowidzące na warsztaty, które mają pomóc im uwierzyć w siebie i pokazać, jak żyć aktywnie mimo niepełnosprawności. Warsztaty są częścią projektu "Pełny dotyk kobiety", który zostanie zainaugurowany w czwartek (23 sierpnia). 
Inauguracja odbędzie się w Mazowieckim Siole Julianówka w powiecie mińskim, gdzie zaplanowano czterodniowe warsztaty, m.in. psychologiczne, dotyczące autoprezentacji, seksualności. Uczestniczki będą miały także możliwość wzięcia udziału w kursach bra-fittingu, wizażu i stylizacji. Ambasadorką przedsięwzięcia jest Joanna Brzezińska - dietetyczka, trenerka fitness, wielokrotna medalistka Mistrzostw Polski w aerobiku sportowym. 
Podczas inauguracji projektu uczestniczki i goście imprezy będą mogli obejrzeć program Garwolińskiego Teatru Muzycznego "Od Czapy" pt. "Kobieta widzi sercem". Odbędzie się też projekcja filmu fabularnego z audiodeskrypcją (techniką narracyjną, która za pomocą dodatkowych, werbalnych opisów umożliwia odbiór treści wizualnych osobom niewidomym i słabo widzącym). 
Projekt współfinansowany przez samorząd województwa mazowieckiego. 
Fundacja Równi Wśród Równych pomaga osobom z różnego rodzaju niepełnosprawnościami, chorym i zagrożonym wykluczeniem społecznym. Zajmuje się m.in. integracją zawodową, edukacją, rehabilitacją. 
 
 aaa 
4.6. Kogo obchodzi paraolimpiada? 
Maciej Kowalczyk 
 
Źródło: Integracja 3/2012 
Data opublikowania na portalu www.niepelnosprawni.pl: 
2012-08-20 
 
Od roku 1988, czyli od igrzysk w Seulu, na tych samych obiektach, na których rywalizują olimpijczycy, odbywają się igrzyska sportowców z niepełnosprawnością, do których w języku polskim przylgnęła nazwa: igrzyska paraolimpijskie. W Londynie, który stał się areną zmagań sportowców pełno- i niepełnosprawnych, będzie tak samo. 
 
To, że odbędzie się jedno z największych wydarzeń roku w świecie sportu, jest oczywiste. Że o medale będą walczyć niepełnosprawni sportowcy, mniej znani, ale nierzadko utytułowani, to pewne; że pod względem liczby zdobytych medali zostawią w polu sportowców pełnosprawnych, często dużo bardziej znanych, wręcz słynnych - tego możemy się domyślić na podstawie doświadczeń z ubiegłych dekad. 
Działacze, trenerzy i sami uczestnicy przeczuwają też, że mimo ogólnych, tradycyjnych zapewnień o optymalnych warunkach przygotowań, talentach naszych zawodników - worka medali nie będzie. Zdecydowanie trudniej bowiem polskiemu sportowi paraolimpijskiemu sprostać coraz wyraźniej stawianym przez świat postulatom o sprowadzeniu go do kategorii profesjonalnego wyczynu. I tu zaczynają się kłopoty. 
 
Angielski trener a sprawa polska 
 
Międzynarodowy Komitet Paraolimpijski wskazał ideę rozwoju sportu paraolimpijskiego. Polega ona na wprowadzaniu we wszystkich krajach zasady reprezentacji poszczególnych dyscyplin paraolimpijskich przez odrębne krajowe związki sportowe. To oznacza, że niektóre dyscypliny paraolimpijskie powinny być częścią związków dyscyplin olimpijskich. Tenis stołowy niepełnosprawnych jest częścią tenisa stołowego itd. Ale np. goalball czy boccia już nie, ponieważ te dyscypliny nie mają odpowiedników w sportach olimpijskich. 
 
Dyscypliny paraolimpijskie 
 
W Polsce powyższy proces przebiega w sposób charakterystyczny dla naszej mentalności. Ministerstwo Sportu, marginalizując rolę Polskiego Związku Sportu Niepełnosprawnych "Start", apeluje (ponieważ nakazać jeszcze nie może) do poszczególnych związków (np. Polskiego Związku Podnoszenia Ciężarów) o formalne reprezentowanie niepełnosprawnych sportowców, ale ich prezesi, jak tylko umieją, bronią się przez "inwalidami" niczym przed zarazą. 
Pierwszą więc przeszkodą w realizacji planu Ministerstwa Sportu jest zwykła polska mentalność i beznadziejność wysiłków w walce z nią. O ile mentalność ta sprowadza się do obojętności w warstwie ogółu, o tyle staje się niebezpieczna, jeśli kieruje działalnością osób publicznych, a przecież zarządy związków sportowych pełnią taką właśnie społeczną funkcję. 
Na próżno wspominać na naszym podwórku jedną z głośniejszych sportowych afer 1999 roku - dymisję trenera piłkarskiej reprezentacji Anglii Glenna Hoddle'a. Bezpośrednią jej przyczyną była wypowiedź dotycząca ludzi niepełnosprawnych, którzy według Hoddle'a "cierpią za grzechy popełnione w pierwszym wcieleniu". Nie bez znaczenia była okoliczność, że ówczesnym ministrem edukacji i zatrudnienia w rządzie Wielkiej Brytanii był niewidomy David Blunkett. 
Tymczasem ze źródła zbliżonego do Ministerstwa Sportu dowiedzieliśmy się, że urzędnicy stosują wobec związków sportowych presję, aby te modyfikowały swoje statuty. Chodzi o to, by przekazać związkom kompetencje "Startu", żeby mogły dysponować środkami na wyczynowy sport paraolimpijski. Wszystko więc wskazuje na to, że czeka nas rewolucja. 
 
Sprawa ma podtekst polityczny. 
 
Polski Związek Sportu Niepełnosprawnych "Start" jest przez ministra sportu traktowany nie jak związek sportowy, ale zwykłe stowarzyszenie, takie samo, jakie można utworzyć we własnym mieszkaniu. Zagrożony więc jest interes samych działaczy, których istnienia urzędowa interpretacja Ustawy o sporcie nie uzasadnia. Do tej pory - niezależnie od tego, co o tym myślą sportowcy i obserwatorzy - to "Start" stanowił jedyną formalną reprezentację polskich kadrowiczów niepełnosprawnych. 
Pytanie, czy poprzez zmiany zagrożony jest interes samych paraolimpijczyków, proponuję pozostawić na razie bez odpowiedzi, przynajmniej do końca igrzysk. O odłożenie tej dyskusji apeluje prezes "Startu" Robert Szaj. 
- Środowisko jest przeciwne tym zmianom. Społeczeństwo nie jest na nie mentalnie gotowe - twierdzi prezes Szaj, dodając, że jednocześnie jest bardzo pozytywnie zaskoczony działaniami inspirowanej przed minister Joannę Muchę Rady Sportu: - Pierwszy raz zdarzyło się, żeby sama minister obdzwaniała członków tej Rady, zapraszając do czynnej współpracy. Dzięki temu udało się rozwiązać kilka problemów, które powstały za rządów poprzedniego ministra, między innymi wznowiono organizowanie i finansowanie Mistrzostw Polski. 
 
Nic się nie stało, Polacy... 
 
Próby promocji sportu paraolimpijskiego w społeczeństwie podejmowane przez Polski Komitet Paraolimpijski (PKPar) i sam PZSN "Start" - poprzez pikniki, koncerty, wydawnictwa promocyjne w formie albumów i inne wydarzenia medialne - dają dotychczas efekty pozorne. Telewizja Polska nierzadko uzależnia możliwość udziału w podobnych zdarzeniach od sfinansowania poniesionych kosztów transmisji czy relacji przez organizatora. 
Na szczęście w tym roku, podobnie jak podczas poprzednich olimpiad, TVP SA jako telewizja publiczna wyraziła zainteresowanie zakupem licencji na pokazywanie Igrzysk Paraolimpijskich Londyn 2012. Trudno jednak oczekiwać analogicznych relacji jak podczas igrzysk w Sydney, Atenach, Turynie, Pekinie i Vancouver. 
Polski Komitet Paraolimpijski i "Start" powinny być usatysfakcjonowane, ponieważ nie było to takie oczywiste. Takie mamy czasy. Temat sportu osób niepełnosprawnych nie ma wielu orędowników w mediach, bo pokazywanie igrzysk jest po prostu drogie, a ponadto trafia na argument: a kogo w Polsce obchodzą "sportowcy-inwalidzi"? 
Igrzyska Paraolimpijskie w Londynie będą więc dla naszych paraolimpijczyków areną zmagań i o medale, i przyszłość. Może ich walka na terenie Parku Olimpijskiego będzie dobrym punktem wyjścia do decyzji: co dalej z polskim sportem paraolimpijskim? 
Taka jest atmosfera w przeddzień jednego z najważniejszych wydarzeń w tegorocznym kalendarzu sportowego świata. Taka jest też bolesna prawda. Z drugiej strony, sukcesy muszą przyjść: wśród działaczy "Startu", a zwłaszcza wśród trenerów - ludzi ideowych nie brakuje. 
 
Nadzieje i faworyci 
 
Aktualne struktury reprezentujące w świecie polski sport paraolimpijski sprawę udziału w Londynie stawiają jasno. Nakłady finansowe powinny dać efekty, niekoniecznie medalowe. Coraz bardziej dla działaczy staje się oczywiste, że rehabilitacja w sporcie paraolimpijskim jest tylko tam, gdzie styka się on z powszechnością. W pozostałych przypadkach - a więc gdzie buduje się reprezentację Polski - sportowcy wyjeżdżają na zawody nie po to, by zobaczyć świat i nabrać w nim pewności, lecz by walczyć o medale. 
Na własnej skórze przekonała się o tym Jagoda Maciaszek, animatorka polskiego ujeżdżenia paraolimpijskiego. Po dwóch startach jej podopiecznych w Atenach i Pekinie, gdy przyszedł czas na Londyn, PKPar powiedział stanowcze: nie. Miejsce dla Polski w londyńskim konkursie ujeżdżenia trzeba najpierw wywalczyć w kwalifikacjach. 
Do Londynu nie pojadą także polscy goalballiści. Nie ma nas - na razie całkowicie - w piłce nożnej osób niewidomych i w rugby na wózkach (w tej ostatniej dyscyplinie z powodu przegranych kwalifikacji w ubiegłorocznych Mistrzostwach Europy). 
Honoru polskich sportów drużynowych bronić będzie tylko drużyna koszykarzy na wózkach. Co trzeba podkreślić - jest to pierwsza od 12 lat polska drużyna, która będzie grała w turnieju paraolimpijskim, po tym jak w igrzyskach w Sydney w 2000 roku Polskę reprezentowali tzw. siatkarze stojący (tej dyscypliny na igrzyskach już nie ma). 
Poza tym w całej ponad 100-osobowej polskiej kadrze znajdują się tzw. pewniacy; jeśli nie do medali, to na pewno do realnej walki o nie. Kto konkretnie? 
Natalia Partyka, urodzona w 1989 roku tenisistka stołowa z niewykształconą od urodzenia prawą ręką. Jest sportowcem i tylko nim, i nie musi jak inni pracować na utrzymanie. Dlaczego? Bo ma na swoim koncie takie sukcesy jak: drużynowe wicemistrzostwo Europy w turnieju osób pełnosprawnych (!), medale mistrzostw Polski - również wśród sportowców pełnosprawnych. 
W kwietniu wywalczyła pierwszą w swojej karierze kwalifikację olimpijską do turnieju singlowego. W sporcie paraolimpijskim indywidualnie zdobyła wszystko. Mistrzynią była i w Atenach, i w Pekinie. W Chinach, ojczyźnie ping-ponga - zdobyła ogromną popularność. Do Londynu jechała w niewdzięcznej roli faworytki. Każde jej potknięcie to niemiła niespodzianka. 
Bardzo zbliżoną postawę sportową jak Natalia Partyka prezentuje Justyna Kozdryk, zawodniczka podnosząca ciężary (ściślej: wyciskanie sztangi leżąc). Wśród jej sukcesów znajdują się przede wszystkim srebrne medale mistrzostw świata oraz Igrzysk Paraolimpijskich w Pekinie. W 2009 roku została mistrzynią świata sportowców pełnosprawnych. To sukces niewspółmierny do poprzednich, ponieważ wyciskanie sztangi jest konkurencją niszową. 
Na co dzień Justyna Kozdryk pracuje w policji. Treningi ze sztangą odbywa po pracy. Jak mówi jej trener Jerzy Mysłakowski, "walka o medale w ciężarach będzie w Londynie bardzo trudna". Justyna jest jednak w tej części siedmioosobowej ekipy ciężarowców, która ma szansę na sukces. 
Sztandarowym przykładem na największy debiut na igrzyskach jest Arkadiusz Skrzypiński, kolarz startujący na handbike'u. Żelazny człowiek i wielki sportowiec, który na możliwość debiutu w paraolimpijskim wyścigu czeka od Aten. Należy do grona paraolimpijczyków, którzy oprócz tego, że wyczynowo zajmują się sportem, to muszą zarabiać na swoje utrzymanie. Skrzypiński pracuje w pracowni poligraficznej Politechniki Szczecińskiej. Na jego koncie są sukcesy, o których przez lata sportowi działacze woleli nie wiedzieć, gdy przychodziło do rozdziału miejsc na igrzyska. 
Był triumfatorem Pucharu Europy, zwycięzcą wielu prestiżowych wyścigów handbike'erów, w tym Maratonu w Bostonie i Maratonu w Nowym Jorku. W 2010 roku zdobył tytuł mistrza świata w wyścigu ze startu wspólnego, rok później - "zaledwie" wicemistrzostwo. Arkadiusz Skrzypiński w Londynie ma szanse właściwie na wszystko i... na nic. 
Coraz skuteczniej po piętach depcze mu drugi polski hanbikeer, który też wystąpi w Londynie, a jest nim poszkodowany w wypadku były żużlowiec Rafał Wilk. Wielu właśnie w jego starcie upatruje szansy na złoty medal. Jednak nie zapominajmy, że kolarstwo to sport niemal zespołowy. Jeśli więc uda się ułożyć wspólną taktykę, realny jest każdy scenariusz. 
 
Nie tylko o godność 
 
O możliwych sukcesach w Londynie niechętnie mówią wszyscy trenerzy. Medali będzie mniej, bo świat nam dawno uciekł. W szermierce obecna kadra opiera się w głównej mierze na zawodnikach, którzy największe triumfy święcili w Sydney, kiedy polska szermierka na wózkach była najsilniejszą w świecie. Dzisiaj trener szermierzy Tadeusz Nowicki mówi przede wszystkim o możliwościach wejścia do pierwszej ósemki. A dalej będzie decydowała dyspozycja dnia Dariusza Pendera, Grzegorza Pluty i Marty Makowskiej oraz ich przeciwników. 
Znany z waleczności Radosław Stańczuk boryka się z kontuzją łokcia. Z wielką uwagą prześledzimy występ debiutującej, silnej i dobrze rokującej, Marty Fidrych. 
Dużo więcej powodów do optymizmu ma trener lekkoatletów Wojciech Kikowski. O szansach lepiej nie mówić. Pod znakiem zapytania stoi dyspozycja dobrze zapamiętanego Marcina Awiżenia, złotego medalisty z Pekinu. Zastąpić na najwyższym stopniu podium mogą go zawodnicy młodsi - debiutanci. Kikowski wymienia skoczków wzwyż: Macieja Lepiatę i Łukasza Mancasza oraz sprintera Mateusza Michalskiego. 
Bardzo trudno Marcinowi Awiżeniowi powtórzyć sukces z 
Londynu, Z ostatnich Mistrzostw Europy, które w czerwcu odbyły się w holenderskim Stads Kanaal Polacy przywieźli 29 medali, najwięcej - młodzi. Czyżby zmiana pokoleniowa? Polska zajęła 3. miejsce za Rosją i Ukrainą, choć sprawdzian ten jest nie do końca miarodajny, bo wiele federacji ze startu w Holandii zrezygnowało. 
Drugą dyscypliną po lekkoatletyce, w której medale są niemal pewne, wydaje się tenis stołowy. O Natalii Partyce wspomniałem, a o Dorocie Bucław - nie. Jest w swojej klasie niepełnosprawności (jedynka - gra na wózku) ponoć najlepsza. Kłopot polega na tym, że w Londynie klasa pierwsza gra razem z drugą, więc żeby myśleć o medalu, trzeba będzie wygrywać z zawodnikami sprawniejszymi. 
Niespodzianką wydaje się brak w ekipie tenisistów Sebastiana Powroźniaka, który nie zdobył kwalifikacji. Jadą za to: Piotr Grudzień, Marcin Skrzynecki i dobrze zapowiadający się Patryk Chojnowski. Jeśli wszystko pójdzie dobrze, możemy na nich liczyć. 
W pływaniu Polacy walczą o to samo co w Pekinie. Faworytkami są gwiazdy, które będą bronić mistrzostwa paraolimpijskiego: Katarzyna Pawlik i Joanna Mendak - pływaczki pewne, traktujące swoje cele sportowe bardzo poważnie i przypominające w tym Natalię Partykę. 
Trener Waldemar Madej jest jednak bardzo ostrożny. Trwa ostatnia faza przygotowań, które przed tymi igrzyskami były szczególnie utrudnione. 
Na tym nie wyczerpują się nasze szanse medalowe. W strzelectwie liczymy tradycyjnie na Wojciecha Kosowskiego, który jest w ścisłej czołówce światowej w pistolecie pneumatycznym. Medal może się zdarzyć w łucznictwie, w którym do składu tym razem nie zdołał się załapać utytułowany weteran, pamiętający jako sportowiec igrzyska w Monachium w 1972 roku - Tomasz Leżański. 
Podobnie szanse na każdy medal mamy w kolarstwie tandemowym. Będzie w nim reprezentował Polskę jedyny, ale za to znany od lat tandem: Krzysztof Kosikowski i Artur Korc. 
Medale przywiozą zapewne sportowcy z niepełnosprawnością intelektualną ze stowarzyszenia "Sprawni Razem". 
Wszystko to jednak prognozy. Oczywiste jest co innego. Choćby z powodu kolejnej fazy procesu łączenia klas w celu zmniejszenia liczby kompletów medali - walka o podium będzie bardziej zacięta i może trochę mniej sprawiedliwa. Ponadto te igrzyska będą największym w historii sprawdzianem kondycji polskiego sportu paraolimpijskiego. Na wnioski przyjdzie czas na jesieni. Poczekajmy, trzymając kciuki za naszych! 
 
Co nas czeka? 
 
Igrzyska Paraolimpijskie Londyn 2012 odbędą się w dniach od 29 sierpnia do 9 września. Zgromadzą 4200 sportowców ze 160 państw, którzy będą rywalizować ze sobą w 20 dyscyplinach. Organizatorzy przygotowali ponad milion biletów wstępu na wszystkie areny rywalizacji sportowej. 
Wiadomo, że polska ekipa liczyć będzie 101 sportowców i 43 osoby towarzyszące. Polacy wystartują w lekkoatletyce, pływaniu, tenisie stołowym, łucznictwie, strzelectwie, wioślarstwie, tenisie na wózkach, kolarstwie, koszykówce na wózkach, podnoszeniu ciężarów i szermierce na wózkach. 
Oprócz sportowców z niepełnosprawnością ruchową do Londynu pojadą także niepełnosprawni intelektualnie ze stowarzyszenia "Sprawni Razem". 
Polacy będą walczyć o medale, w tym złote. Trenerzy i działacze podkreślają jednak, że świat nam uciekł. Nie mam mowy o powtórzeniu sukcesów z Sydney 2000. W igrzyskach późniejszych - zarówno w Atenach, jak i Pekinie Polska w tabeli medalowej zajęła 18. miejsce. 
Do Londynu Polacy jadą po to, by bronić tej pozycji. Tradycją jest, że paraolimpijczycy pod względem liczby przywiezionych medali zawsze byli lepsi od olimpijczyków. Fakt ten jest silniejszy w swej wymowie, gdy weźmie się pod uwagę okoliczność, że sportowcy paraolimpijscy w ogromnej większości przypadków sami muszą zadbać o swoje utrzymanie. Najczęściej treningi odbywają po pracy, kosztem rodziny i życia osobistego. 
Co za to mają? Medal igrzysk paraolimpijskich gwarantuje sportowe świadczenie emerytalne. Politycy zdecydowali się po Pekinie zauważyć i docenić wysiłek sportowców z niepełnosprawnością. Sami paraolimpijczycy zaś dzięki temu walczą nie tylko o medale i nagrody pieniężne, ale o gwarancję wyższej emerytury. 
Nieco inna niż w przeszłości jest sytuacja ze stypendiami. Po igrzyskach w Pekinie wybrani sportowcy i ich trenerzy dostali stypendia zapewnione przez firmę Aviva. Najlepsza obecnie na globie tenisistka stołowa wśród niepełnosprawnych - Natalia Partyka - otoczona została opieką menedżera sportowego. 
Inny wyjątek stanowi utytułowany handbike'er Arkadiusz Skrzypiński, który o odczuwalne indywidualne finansowanie startów ze środków sponsorskich zabiega skutecznie od ponad 5 lat. 
Robert Szaj, prezes Polskiego Związku Sportu Niepełnosprawnych "Start" Start naszych zawodników w Londynie z pewnością nie będzie klęską. Mamy medalowych pewniaków - Joannę Mendak i Katarzynę Pawlik w pływaniu, Macieja Lepiatę, który jest rekordzistą świata w skoku wzwyż, Mateusza Michalskiego, który dystans 100 m pokonuje z czasem 10.82, a także innych. Wśród handbike'erów wskazywałbym na Rafała Wilka, który od pewnego czasu bije samego Arkadiusza Skrzypińskiego. Oczywiście mam świadomość, że konkurencja nie śpi, a myśmy nie mieli wzorowych warunków na przygotowywania przedolimpijskie. 
Proszę sobie wyobrazić, że pływacy są w stanie przeprowadzić 3-4 zgrupowania w roku. Najsilniejsze kraje w tym sporcie przed ubiegłorocznymi Mistrzostwami Europy w Berlinie grupowały swoich zawodników na trzy-cztery miesiące w jednym ciągu. Świat zatem nam ucieka. 
Co do środków, to najbardziej brakowało ich na początku roku. Teraz brakuje na sprzęt dla szermierzy, łuczników i koszykarzy na wózkach. Musimy także mieć na uwadze fakt, że igrzyska w Londynie to nie wszystko. Niepewna jest nasza sytuacja, jeśli chodzi o przygotowania do igrzysk zimowych w Soczi, a od czekającego sezonu zależeć będzie liczba kwalifikacji. 
Jeśli chodzi o zamysł łączenia sportu paraolimpijskiego z istniejącymi związkami sportowymi, to wolałbym odłożyć tę dyskusję na czas po Londynie. Środowisko jest temu przeciwne, bo nasze społeczeństwo nie jest na to gotowe mentalnie. Nasi zawodnicy obawiają się, że przy obecnych problemach wewnętrznych samych związków - sport osób niepełnosprawnych będzie marginalizowany. 
 
 *** 
 
Jeśli chodzi o krytykę mojej osoby wyrażaną przez część środowiska sportowców paraolimpijskich, trenerów i niektórych działaczy, mogę powiedzieć tylko jedno: po igrzyskach londyńskich w Polskim Związku Sportu Niepełnosprawnych "Start" odbędą się wybory. Będzie można wybrać nowy zarząd i nowego prezesa. 
(not. Maciej Kowalczyk) 
 
aaa 
4.7. Rekordowa liczba kobiet w igrzyskach paraolimpijskich 
 
Źródło: PAP/www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania na portalu www.niepelnosprawni.pl: 
2012-08-20 
 
Rekordowa liczba kobiet została zgłoszona do udziału w letnich igrzyskach paraolimpijskich w Londynie, które rozpoczną się 29 sierpnia i potrwają do 9 września. W 18 dyscyplinach sportowych wystartuje ich 1513. 
To dwa razy więcej niż podczas igrzysk paraolimpijskich w Barcelonie 20 lat temu. 
Z każdymi igrzyskami liczba kobiet zwiększała się: w 1996 roku w Atlancie rywalizowało 790 zawodniczek, a w Sydney (2000) - 990. W Atenach (2004) liczba uczestniczek po raz pierwszy przekroczyła tysiąc - wystartowało dokładnie 1165 zawodniczek. W Pekinie (2008) było ich już 1383. 
- Ruch paraolimpijski poczynił w ostatnich latach ogromne postępy, jeśli chodzi o włączanie kobiet do grona uczestników najważniejszych zawodów sportowych - powiedział Sir Philip Craven, prezydent Międzynarodowego Komitetu Paraolimpijskiego. 
W igrzyskach w Londynie wystartuje łącznie 4200 sportowców ze 166 krajów. Polskę reprezentować będzie 101 zawodników. 
Do tej pory sprzedano już ponad 2 mln biletów, a organizatorzy spodziewają się, że kolejnych 400 tys. zostanie wykupionych jeszcze przed oficjalnym rozpoczęciem igrzysk. 
 
aaa 
5. ORGANIZACYJNE, PRAWNE, PRAKTYCZNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY 
 
aaa 
5.1. E-podręczniki 
Beata Kawecka 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
W dniu 12 sierpnia br. radio podało informację, że Ministerstwo Edukacji Narodowej przygotowuje rewolucję w podręcznikach szkolnych - tradycyjne podręczniki mają być zastąpione podręcznikami elektronicznymi. Mają one być bardziej przystępne, bardziej interesujące, łatwiejsze. Będą to podręczniki multimedialne, z filmami włącznie. Według informacji, Komisja Europejska pozytywnie oceniła ten projekt i uznała, że nie stoi on w sprzeczności z zasadami wolnej konkurencji. 
Wydawałoby się, że dobra sprawa i pewnie tak będzie, oczywiście, jeżeli projekt zostanie zrealizowany. Czy jednak będzie to dobre dla wszystkich? 
Dla słabowidzących, a zwłaszcza dla całkowicie niewidomych, każda zmiana, każde udoskonalenie, każda nowość to nowy problem, nowa trudność, nowe ograniczenie. Dlatego już teraz, na etapie tworzenia programu, na etapie opracowywania e-podręczników władze stowarzyszeń działających na rzecz niewidomych i słabowidzących, a przede wszystkim władze Polskiego Związku Niewidomych powinny podjąć odpowiednie starania, przekonywać, podpowiadać, organizować naciski. 
Pewnie znaczna część słabowidzących będzie mogła korzystać z e-podręczników i wszystkich mediów w nich zastosowanych. Część jednak słabowidzących widzi zbyt słabo i będzie wymagała dostosowania e-podręczników do ich potrzeb, może uproszczeń, może wprowadzenia kontrastowych kolorów. Z pewnością całkowicie niewidomi nie będą mogli w pełni korzystać z tego rodzaju podręczników. Dla nich koniecznie trzeba je jakoś dostosować. 
Nie tu miejsce na podpowiadanie konkretnych rozwiązań, metod i sposobów przezwyciężania ograniczeń. Muszą zrobić to fachowcy, ale nawet oni nie będą mieli łatwego zadania. Ich wrogami będą: brak zrozumienia naszych potrzeb, estetyka, konieczność nowoczesności i pewnie jeszcze kilka innych. 
Niezależnie od trudności, sprawę należy uznać za bardzo ważną i starać się o jej pozytywne załatwienie. Jeżeli się tak nie stanie, możliwości niewidomych i słabowidzących uczniów zostaną poważnie ograniczone. 

aaa 
5.2. Klekot bociana zamiast wstępu 
Henryk Lubawy 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM"	 
 
Drodzy Czytelnicy, w poprzednim numerze "WiM" mieli Państwo, dzięki uprzejmości Redaktora Naczelnego, możliwość zapoznania się z wytycznymi dotyczącymi sygnalizacji akustycznej na przejściach dla pieszych, opracowanymi w Instytucie Akustyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Wytyczne te, były nie tylko zawarte we wnętrzu numeru, ale i załączone w postaci pliku PDF. W istocie jest to dokument wypracowany przez naukowców w ramach projektu badawczego i jako taki powinien być właśnie rozpowszechniany jedynie w formie nienaruszalnej, czyli albo na papierze albo w postaci pliku PDF. Pisał zresztą o tym Pan Kotowski w swoim wstępniaku. Wytyczne te są dość suchym dokumentem, gdyż w istocie przeznaczone są dla inżynierów i techników z zarządów dróg różnego szczebla, miejskiego, powiatowego i wojewódzkiego, którzy na ich podstawie powinni odpowiednio uregulować sygnalizację. Skoro są przeznaczone dla techników, to są spisane specyficznym technicznym językiem. Zawierają tylko zalecenia bez pokazania skąd i w jaki sposób naukowcy akustycy doszli do takich ustaleń. Bez przedstawienia skąd wzięły się te wytyczne, można dyskutować nad ich sensownością. Zachęcam Państwa do przeczytania artykułu opublikowanego w numerze 3 (9) z 2010 roku "Tyffoświata" zatytułowanego "Propozycja ujednolicenia sygnalizacji akustycznej na przejściach dla pieszych w Polsce". Artykuł ten znajdą Państwo pod pozycją 4.3. 
W sierpniowym numerze WiM, niestety, tekst ten się nie ukazał, mimo że był zapowiedziany. Ukazał się wówczas jedynie mój tekst zatytułowany "Sygnalizacja na przejściach dla pieszych"	, opublikowany na łamach "Tyfloświata" w numerze 1 (1) z 2008. W tekście tym próbowałem pokazać, na czym tak naprawdę polega problem z sygnalizacją. Jeśli zgadzają się Państwo z zawartymi w tym tekście spostrzeżeniami, a myślę, że tak jest, to teraz zachęcam do przestudiowania propozycji ujednolicenia. Myślę, że ten tekst jest nie tylko cenny z powodu zawartych w nim propozycji, opracowanych przez zespół akustyków, ale przede wszystkim dlatego, że stara się przedstawić przebieg badań, w których zostały one wypracowane. Wnikliwy czytelnik dowie się wówczas, iż w badaniach tych uczestniczyły osoby niewidome. Co więcej, niewidomi byli pytani o opinie na różnych etapach badań. Zebrany w ten sposób materiał badawczy był poddawany dalszej procedurze badawczej, a następnie ponownie weryfikowany w testach z udziałem niewidomych. Mam nadzieje, że wynika to dość jasno z tekstu artykułu. Niestety, jest on, mimo że napisany nieco żywszym i mam nadzieje, przystępniejszym językiem niż wspominane wcześniej wytyczne, nadal specjalistyczny. Nie dało się jednak uniknąć pewnych technicznych określeń. 
Ktoś może powiedzieć, że przecież nie rozumie, jaki tak naprawdę jest ten proponowany ujednolicony dźwięk dobywający się z sygnalizatora. Czy nie można określić tego jakoś prościej? Ktoś mi powiedział, że w opracowaniu dotyczącym infrastruktury miejskiej, rozpowszechnianym przez ZG PZN, zalecany na przejściach dźwięk jest określany jako "klekot bociana"	. Opracowania tego nie czytałem, więc nie będę się wypowiadał na jego temat. Z określeniem tym jednak już kilka razy się spotkałem. Faktycznie jest ono prostsze i bardziej przystępne od zapisów z jakimi spotkają się Państwo w artykule. Te herce i poziomy głośności, mimo że z określeniami tymi spotykamy się już w szkole, nie są one dla każdego czytelne. Taki "klekot bociana"	 to przecież każdy od razu kojarzy. Jestem i ja za prostotą wypowiedzi. Jestem i ja za precyzją wypowiedzi. Jestem i ja za "klekotem bociana". 	 Tylko tak naprawdę, co to znaczy? Jaki bocian ma wydawać z siebie ten dźwięk? Stary czy młody? Pełen energii czy zmęczony? Głodny czy najedzony? 
Z pewnością każdy wie, że klekot bociana powstaje przez uderzanie dolnej i górnej części dziobu bociana o siebie. Można przeprowadzić symulacje takiego klekotania uderzając o siebie dwie deseczki lub nieco grubsze kije. Wówczas bardzo łatwo można się przekonać, że w zależności od tego, jak długie będą te deseczki, dźwięk jaki uzyskamy uderzając o nie wzajemnie zależy od ich długości i grubości. A przecież każdy wie, że młody bocian jest mniejszy od starego bociana. Skoro jest mniejszy, to i pewnie ma mniejszy dziób. Uderzając wzajemnie o górną i dolną część takiego krótszego dziobu, młodszy bocian z pewnością wytworzy inny dźwięk niż stary, dojrzały ptak. Ale przecież klekot to nie jest pojedyncze uderzenie obu części dzioba o siebie, tylko powtarzanie tej czynności wielokrotnie. Wyspany, pełen energii bocian z pewnością może znacznie częściej uderzać o siebie obie części dzioba. Zmęczony bociek raczej zdecydowanie będzie uderzał dziobem wolniej. Jak z tego wynika, określenie "klekot bociana"	 jest mało precyzyjne i może w istocie oznaczać bardzo różne dźwięki. Jeśli chcemy ujednolicenia, to jak z tego wynika, nie możemy posługiwać się takim mało precyzyjnym terminem, jakim jest "klekot bociana". 
Mam jednak nadzieję, że uda się dzięki bocianowi wyjaśnić pewne pojęcia, z jakimi spotkają się Państwo w artykule. Pojedyncze uderzenie o siebie części dziobu czy deseczek, które mogą go udawać, spowoduje powstanie określonego dźwięku. Jak już wiemy - innego, gdy wytworzy go młody i innego, gdy wytworzy go stary bocian. Precyzyjnie możemy określić taki dźwięk podając jego częstotliwość w hercach. Będzie to jakaś wartość liczbowa z zakresu od kilkuset do kilku tysięcy. Wiemy już też, że częściej będzie dziobem uderzał wypoczęty bocian, niż ten zmęczony. Powtarzanie tych uderzeń możemy również określić podając ich częstotliwość. Nazwiemy ją jednak częstotliwością repetycji. Również podamy ją w hercach, ale będzie to wartość liczbowa od kilku do kilkunastu uderzeń na sekundę. 
Mam nadzieję, że teraz nie będą mieli Państwo kłopotu ze zrozumieniem tekstu, w którym pracownicy Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu oraz Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu przedstawiają wyniki badań, których celem było wypracowanie standardów pracy sygnalizacji akustycznej na przejściach dla pieszych. 
Jest to jednak tylko propozycja naukowców, którzy nie mają wpływu na realizację ich ustaleń. W istocie nie taka przecież jest ich rola. Ujednolicenie sygnalizacji zależy od władz lokalnych, w szczególności zarządów dróg. Czy te instytucje zechcą podjąć jakiekolwiek działanie, zależy natomiast od Państwa, Szanowni Czytelnicy. Od Państwa chęci zaangażowania się w tę sprawę i przekonania stosownych władz lub wywarcia na nie presji. 
Jak to udaje się w Poznaniu, w mieście, w którym zostały opracowane te propozycje? Niestety, kiepsko! Żyjemy w dwóch rzeczywistościach. Tej, w której wszystko miało być wykonane przed Euro 2012 i tej, w której załatwi się coś po tej imprezie. To jednak temat na zupełnie inny artykuł. Zainteresowanym mogę polecić audycję "Sygnały świata"	 z 15 lipca 2012 z naszej poznańskiej rozgłośni Radio Merkury. Odsłuchać ją można korzystając z archiwum radiowego. 
Można zadać pytanie, jak my poznaniacy wywieramy naciski na władze lokalne, skoro mamy sytuację taką jak przedstawiona w "Sygnałach świata"? Powiem tylko tyle, że przed spotkaniem w Urzędzie Miasta Poznania, na którym wszystkie organizacje osób niepełnosprawnych dyskutowały o dostępności infrastruktury miejskiej dla ludzi z niepełnosprawnościami, powstała inicjatywa spotkania przedstawicieli kilku organizacji niewidomych, jakie istnieją w naszym mieście, celem wypracowania jednego stanowiska. Nie zgadniecie z pewnością, Drodzy Czytelnicy, kto przyszedł na to spotkanie. Tak, tak - przedstawiciele klubów turystycznych byli, natomiast nikt z okręgu poznańskiego PZN nie zaszczycił zebranych swoją obecnością. Cóż, turyści przemieszczają się nie tylko po szlakach turystycznych, ale i po mieście, więc sprawy bezpiecznego przechodzenia przez jezdnię są dla nich istotne. Działaczy związkowych najwidoczniej to nie interesuje, a być może po prostu nie mają takich potrzeb. Mimo wszystko, udało się wypracować jedno stanowisko popierające propozycję wypracowaną przez naukowców. Taki jeden wspólny głos w sprawie istotnej dla środowiska wydaje się bardzo ważny nawet na lokalnym poziomie. 
Poczynię tu dygresję odbiegając nieco od tematu, ale pracując na uczelni w Biurze Pełnomocnika Rektora ds. Studentów Niepełnosprawnych, uczestniczę w dyskusjach na temat wsparcia studentów i nie tylko zresztą studentów, z różnymi niepełnosprawnościami. Wielokrotnie przy tych okazjach spotykam się ze stwierdzeniem: "wy niewidomi to macie tyle zdań, ilu was jest, przez co nikt nie traktuje was poważnie". Tym razem jednak się udało! Niestety, bez głosu PZN-u, którego przedstawiciel również nie przybył na spotkanie do Urzędu Miasta. 
Cóż, nieobecność na takich spotkaniach zwołanych przez Pełnomocnika Prezydenta Miasta ds. Osób Niepełnosprawnych, bywa dość powszechną chorobą. Przybyli odpowiedzialni za komunikację miejską całą drużyną, włącznie z prezesem MPK. Jednak pracownik Zarządu Dróg Miejskich odpowiedzialny za sygnalizację na przejściach dla pieszych, nie raczył przybyć, mimo że zebranie zwoływał pełnomocnik prezydenta. 
Przedstawiliśmy swoje zdanie na temat oczekiwań ujednolicenia sygnalizacji akustycznej. Zebranie w UM Poznania odbyło 1 marca br., a audycja w "Sygnałach świata"	 15 lipca, czyli jak widać niewiele się wydarzyło. 
Pod koniec lipca, zelektryzowała nas informacja, że w dniu 26 lipca sejmowa Komisja Polityki Społecznej i Rodziny ma w porządku obrad rozpatrzenie wniosku Podkomisji stałej do spraw osób niepełnosprawnych o podjęcie inicjatywy ustawodawczej w sprawie zmiany ustawy - Prawo o ruchu drogowym - przedstawia przewodniczący podkomisji poseł Marek Plura. 
Skoro posłowie zaczynają dopiero obrady nad inicjatywą zmiany ustawy o ruchu drogowym, to wydaje się, że jest to odpowiedni moment, aby zwrócić im uwagę na problematykę sygnalizacji akustycznej dla niewidomych. 
Udało się w tę akcję wciągnąć Redaktora Naczelnego "WiM". Stało się to jednak praktycznie w ostatniej chwili, prawie na kilka godzin przed rozesłaniem do Państwa poprzedniego numeru. A że dzień był gorący, a i sytuacja jeszcze gorętsza, nastąpiły pewne przekłamania z tytułami przedrukowywanych z "Tyfloświata" artykułów. 
Wracając do istoty sprawy. Wiem, że kilka organizacji i osób indywidualnych wysłało listy w sprawie sygnalizacji do posłów. Wiem, że przedstawiciele dwóch organizacji Fundacji Instytut Rozwoju Regionalnego i sekcji krajowej osób niewidomych NSZZ Solidarność wybierali się osobiście do Sejmu na rozmowy z posłami. Jakie są tych działań efekty, szczególnie osobistych rozmów w Sejmie, nie wiem. Być może ich uczestnicy zechcą się relacją z pobytu w Sejmie z nami podzielić na łamach "WiM". 
Wszystkim, którzy pisali i tym, którzy rozmawiali, dziękuję za podjęte starania i proszę o więcej, bo tak naprawdę sprawa się dopiero zacznie po wakacjach sejmowych. 
Pisząc te słowa występuję w podwójnej roli. Osoby, która jako słabowidz chciałaby bezpiecznie poruszać się po mieście korzystając ze sprawnie i efektywnie działającej sygnalizacji akustycznej. Druga rola to uczestnik badań naukowych, w których została wypracowana propozycja ujednolicenia sygnalizacji. Mogę się w tej roli spotkać z zarzutem, że propaguję swoje twierdząc, iż jest najlepsze. Oczywiście, można przeprowadzić inne badania, których wynik być może będzie nieco inny od tutaj prezentowanego. Apeluję jednak, aby to były rzetelne badania i wynikająca z nich rzetelna propozycja, a nie "klekot bociana". Udało mi się, jako pracownikowi uniwersytetu zajmującego się wsparciem dla niewidomych, trafić do zespołu przygotowującego projekt badawczy, dotyczący akustyki w orientacji przestrzennej. Skrótowo nazywaliśmy go "Projekt dla Owińsk". Szczegóły można przeczytać na stronie projektu o adresie 
http://www.niewidomi-orientacja.pl/ 
Zdarzyło się, że kiedyś na zebranie zespołu przygotowującego projekt przyszedłem mocno zdenerwowany przeżyciami na jednym ze źle udźwiękowionych poznańskich skrzyżowań, akustycy zainteresowali się problemem. Sprawa sygnalizacji akustycznej stała się jednym z zadań planowanych badań. Projekt został złożony w Komitecie Badań Naukowych. A ponieważ składał go naprawdę mocny interdyscyplinarny zespół, finansowanie zostało przyznane i badania przeprowadzone. 
Udało mi się zainteresować problemem fachowców akustyków, uczestniczyć w badaniach i w próbach ich popularyzacji. Szczerze powiedziawszy już więcej w tej sprawie zrobić nie mogę. 
Oddaję więc dalsze działania w sprawie ujednolicenia sygnalizacji akustycznej w Wasze ręce, Drodzy Czytelnicy "WiM". Mam głęboką nadzieję, że jako przedstawiciele organizacji zrzeszających niewidomych, w tym przede wszystkim PZN oraz jako osoby indywidualne, zainteresowane osobiście problemem, zechcą Państwo dalej działać i lobbować w tej sprawie. Nie będę już do nikogo pisał indywidualnych podań czy apeli - ani do osób, ani do instytucji. Wynik badań naukowych został opublikowany. Można z niego skorzystać. 
 
 aaa 
5.3. GUS: niepełnosprawni nie są gotowi do podjęcia pracy 
 
Źródło: PAP/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2012-07-23 
 
 Ponad 82 proc. niepełnosprawnych nie jest gotowych do podjęcia pracy - wynika z danych GUS na koniec 2011 roku. Zdaniem ekspertów z Koalicji na Rzecz Osób z Niepełnosprawnością pomóc im może skuteczna rehabilitacja społeczna. 
Koalicja zorganizowała w poniedziałek (23 lipca) konferencję, podczas której przekonywano, że rehabilitacja społeczna, jest warunkiem skutecznej rehabilitacji zawodowej. - Człowiek dorosły, który staje się niepełnosprawny w wyniku wypadku, potrzebuje innej rehabilitacji niż osoba niepełnosprawna od urodzenia - przekonywała szefowa Koalicji Anna Woźniak-Szymańska. 
- Rehabilitacja powinna go przygotować do samodzielnego życia i pełnienia różnych ról społecznych. Powinna obejmować nie tylko chorego, ale również jego rodzinę, zapewnić wsparcie psychologiczne, nauczyć funkcjonowania w nowej sytuacji. Dopiero po udanej rehabilitacji społecznej można zacząć aktywizację zawodową - podkreśliła. 
Osoby niepełnosprawne często nie otrzymują takiej pomocy, jaka jest im potrzebna, zdarza się, że otrzymują ją zbyt późno albo że nie jest to rehabilitacja kompleksowa - mówiła Woźniak-Szymańska. Według niej brakuje programów, w oparciu o które mogłaby być realizowana skuteczna rehabilitacja społeczna, a także specjalistów, którzy mogliby ją prowadzić. 
Prezes Stowarzyszenia Przyjaciół Integracji Piotr Pawłowski zwrócił uwagę, że rehabilitacja powinna być indywidualnie dopasowana do potrzeb. 
- Niepełnosprawność niepełnosprawności nierówna, różnym osobom potrzebna jest różna pomoc. Niektórzy potrzebują ciągłej pomocy asystenta, inni tylko okazjonalnej, jeszcze innym bardziej przydałoby się dofinansowanie do samochodu - mówił. 
W jego opinii trzeba się zastanowić, co można zrobić w ramach środków, którymi dysponujemy i jak je najlepiej wykorzystać. Podkreślił, że zindywidualizowane wsparcie dla niepełnosprawnych to inwestycja, która procentuje. 
Także pełnomocnik rządu ds. osób niepełnosprawnych Jarosław Duda uznał, że indywidualna pomoc jest najbardziej skuteczna. W jego opinii środki finansowe powinny trafiać wprost do potrzebujących, dlatego pieniądze, którymi dysponuje PFRON, powinny zostać zdecentralizowane i być rozdzielane na poziomie samorządów. 
Duda mówił także o potrzebie przygotowania nowej ustawy o rehabilitacji społecznej i zawodowej osób niepełnosprawnych - dodał, że chciałby, aby została uchwalona pod koniec obecnej kadencji Sejmu. Przyznał, że nie będzie to łatwe, ponieważ trzeba będzie w niej pogodzić interesy pracodawców, samorządów i organizacji pozarządowych. 
 
 aaa 
5.4. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH 
Muzycy i muzykanci
Jerzy Ogonowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Czy wielu jest niewidomych muzyków wysokiej klasy w skali światowej? No, trochę się znajdzie: Imre Ungar - zdobywca drugiej nagrody w II Konkursie Chopinowskim w 1932 r., Andrea Bocelli, Ryszard Gruszczyński, Edwin Kowalik - laureat V Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina w roku 1955 oraz kilku innych konkursów międzynarodowych, Stevie Wonder, Mieczysław Kosz, Tadeusz Golachowski, Ray Charles... no i jeszcze kilkunastu innych by się znalazło. Było też kilku niewidomych w Międzynarodowych Konkursach Chopinowskich, oprócz Ungara i Kowalika. Chyba ze dwóch Francuzów, na pewno jeden Japończyk w roku 2000. Chyba, bo i w internecie trudno ich znaleźć, jeżeli się nie pamięta nazwisk, a na skalę międzynarodową jakoś nie występują. O ile w muzyce rozrywkowej (Ray Charles, Stevie Wonder) jest dużo nagrań, to w muzyce poważnej już gorzej, może za wyjątkiem Bocellego. Już dawno zastanawiałem się, na czym to polega. Nie słychać również, aby niewidomi muzycy jakoś zbyt często koncertowali, wyjeżdżali za granicę itp. I nie tylko Polski to dotyczy. Wspomniani laureaci konkursów chopinowskich, za wyjątkiem Kowalika i Ungara, nie byli finalistami, ale to nic nie znaczy. Dochodzili do trzeciego etapu, a to wcale nie mało. Płyt Ungara nie ma chyba w ogóle, Kowalika trudno znaleźć. 
	Odkąd znalazłem się w zakładzie dla dzieci niewidomych, ciągle napotykałem na przeróżne zespoły muzyczne, czy to z jakiegoś innego ośrodka dla niewidomych, czy to w tymże zakładzie, czy to wreszcie z danego okręgu PZN. Były odpowiednie konkursy, prezentacje, popisy gry na instrumentach. We wrocławskim zakładzie był chór, zespół mandolinistów, przez pewien czas orkiestra dęta... 
	Po przełomie ustrojowym obrodziły różne festiwale typu "widzieć muzyką". Jednocześnie z rynku muzycznego wypadło wiele osób, po których spodziewałem się bardzo wiele. O ile takie różne festiwale, na których zdrowe, ale zachodzące gwiazdy teatru i estrady podtrzymują niejako swą popularność, są dość często i w różnych formach organizowane, to nie dostrzegłem u nas nigdzie żadnego impresariatu, który zająłby się talentem przy uwzględnieniu i rozpoznaniu specyfiki oraz utrudnień niewidomego geniusza. Gdyby w Polsce pojawiły się takie talenty, jak Ray Charles czy Stevie Wonder, obawiam się, że nikt by o nich nie usłyszał. Może podzieliliby los Mieczysława Kosza, przedwcześnie tragicznie zmarłego utalentowanego muzyka jazzowego. Może wzięliby udział w kilku festiwalach organizowanych wyłącznie dla niewidomych, może w jakichś warsztatach, za którymi nic by nie poszło. I tu chyba leży ta polska specyfika: bardzo dużo imprez, z których nie wyłania się żadnych talentów, a jeśli się wyłania, to potem nie ma nikogo, kto by się nimi zajął choćby po to, żeby mieć z tego dochód. Być może to przesada, ale przynajmniej słyszałem, że tego typu warsztaty i festiwale niewidomych czy w ogóle niepełnosprawnych są organizowane w Europie i w USA w celu wychwycenia talentów i pchnięcia ich na szerokie wody na muzycznyn rynku. 
	Na początku lat pięćdziesiątych ubiegłego wieku powstała szkoła muzyczna dla niewidomych w Krakowie. Pamiętam, że nabór do niej prowadzony był we wszystkich szkołach specjalnych na terenie kraju, bo byłem typowany do niej, jako jeden z najzdolniejszych i najlepiej zapowiadających się uczniów. Nie chciałem być tak daleko od domu, we Wrocławiu miałem dziadków i wujostwo, toteż rodzice również woleli mieć mnie bliżej przy sobie i pod kontrolą babci i cioci. Otrzymali wówczas z dyrekcji tworzonej szkoły list, w którym ubolewano, iż nie chcą zadbać o dobro swego dziecka. Potem spotkałem absolwentów tej szkoły i nie znam nikogo, oprócz Mieczysława Kosza, który zdążył jedynie rozpocząć karierę, kto poszedłby w świat ze swym talentem, a że utalentowani byli, to jest niewątpliwe. Wszyscy zakończyli swą karierę na lepszym lub gorszym klezmerstwie (graniu np. w lokalach rozrywkowych). 
Przyczyny takiego stanu rzeczy są złożone i nie dotyczą - warto to raz jeszcze powtórzyć - tylko naszego kraju. Jeśli bowiem muzyka jest niewidomemu w praktyce całkowicie dostępna, to jednak osiąganie na niwie muzycznej poważniejszych sukcesów wymaga wielkiej pracy i wysiłku, do tego potrzebny jest jeszcze tak zwany dziś sponsoring i określone wsparcie. Trzeba jakoś zorganizować przepisywanie nut, szybki dostęp do najnowszych utworów muzycznych... I do tego warunki obiektywne: niewidomy na koncercie grać z nut nie będzie, a jeśli nagle zamawiający zechce zorganizować taki czy inny koncert z określonym repertuarem, to niewidomy nie będzie w stanie opanować w krótkim czasie dowolnych utworów. 
Korzystanie z nowoczesnych środków (magnetofon, płyty kompaktowe itp.) nie tylko niczego nie rozwiązuje, ale po prostu niszczy niewidomego wirtuoza, bo utrudnia nadanie utworowi własnej wizji artystycznej, sugerując wizje słuchanego innego artysty. 
Organizujący festiwale typu "widzieć muzyką" są przede wszystkim zainteresowani własną popularnością, zasłynięciem jako dobroczyńca, człowiek wielkiego serca itp. Nie są natomiast zainteresowani promowaniem utalentowanego czy genialnego niewidomego, bo w końcu on zabłyśnie i zachodzącą gwiazdę przyćmi, już nie potrzebując ani miłosierdzia, ani zabijania nadmiaru wolnego czasu. 
	No i ostatecznie sprawa sprowadza się po pierwsze - do pieniędzy, po drugie - jak i na kogo je wydawać. Kiedy byłem w Prezydium Zarządu Okręgu PZN, w pewnym momencie musiałem mocno zawalczyć o to, by przyznano dotację Tadeuszowi Golachowskiemu na saksofon koncertowy. Większość - pod wpływem proletariackich naleciałości - uważała, że lepiej dać każdemu niewidomemu fujarkę niż wydać tyle pieniędzy na jednego człowieka. Kiedy przyszedł przełom, pomyślałem sobie, że teraz wreszcie będzie normalność. Ale głupio myślałem. Znacznie lepiej - jak się okazuje - jest wydawać pieniądze na festiwale wspierające zachodzące gwiazdy niż na jakiś jeden talent czy geniusza. I tu chyba nikt nie wygra, albo inaczej: wygra większość, bo większość potrzebuje fujarek. Powyższe polecam przemyśleniu.

aaa 
6. FAKTY, POGLĄDY, OPINIE I POLEMIKI 
 
aaa 
6.1. Pomoc rehabilitacyjna nowo ociemniałym 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Przesyłam Państwu artykuł Józefa Szczurka pt. "Najważniejsze zadania". Autor wskazał dwa zadania jako najważniejsze w rehabilitacji niewidomych, a przede wszystkim nowo ociemniałych. Pierwszym z nich jest wsparcie psychologiczne, a drugim nauka orientacji przestrzennej. 
Czy zdaniem Państwa są to rzeczywiście najważniejsze zadania rehabilitacji nowo ociemniałych? A może są inne, ważniejsze od opisanych w artykule? Może nie te, lecz inne, Państwa zdaniem, są najważniejsze? 
Rehabilitacja osób nowo ociemniałych jest procesem trudnym i długotrwałym. Na proces ten składa się wiele oddziaływań rehabilitacyjnych, konieczność nauczenia się wykonywania wielu czynności metodami bezwzrokowymi, akceptacji niepełnosprawności, nauczenia się współżycia społecznego w warunkach odmiennych od dotychczasowych. 
Warto zastanowić się nad przemyśleniami redaktora Szczurka i skonfrontować je z własnymi spostrzeżeniami, doświadczeniami i ocenami. To jednak nie wystarczy, bo nikt z tego pożytku mieć nie będzie, oczywiście, z wyjątkiem osoby, która dokona tej oceny. Dlatego wyniki własnych spostrzeżeń i przemyśleń warto opisać i przysłać w terminie do 15 sierpnia br. na adres: 
st.k@wp.pl 
Zostaną one opublikowane we wrześniowym wydaniu "Wiedzy i Myśli". Wówczas Państwa przemyślenia staną się podstawą zastanowienia się nad nimi innych osób. Być może komuś pomogą przezwyciężyć trudności, być może komuś ułatwią udzielenie skutecznej rady czy pomocy rehabilitacyjnej. 
 Stanisław Kotowski 
 
 aaa 
6.2. Najważniejsze zadania 
Józef Szczurek 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Przeważnie jest tak, że gdy ludzie widzący pierwszy raz spotykają niewidomego, bardzo starają się przekonać go, że utrata wzroku to największe nieszczęście, jakie może spotkać człowieka. Dobrze, że opinia ta nie ma nic wspólnego z rzeczywistością, gdyż do szczęścia i nieszczęścia nie można przykładać zwykłych, chciałoby się powiedzieć - prostackich miar, które w sferze przeżyć tracą wartość. Faktem jest jednak, że utrata wzroku stanowi rozległą niesprawność i jej rozmiary trzeba nieustannie pomniejszać poprzez odpowiednie przygotowanie do życia. I tu się pojawia bardzo ważne i dobroczynne zadanie - rehabilitacja. 
W literaturze tyflologicznej została ona wszechstronnie opisana. Szkoda tylko, że w praktyce, jak dowodzą liczne świadectwa nowo ociemniałych, jej zasady nie są w pełni stosowane. Chcę więc powiedzieć jedynie, co moim zdaniem, w rehabilitacji jest najważniejsze. 
Za sprawę pierwszorzędnej wagi uznaję, by człowiek, który stracił wzrok otrzymał jak najprędzej pomoc psychologiczną, aby w swym nieszczęściu, załamaniu, rozpaczy - nie zostawał sam, a pomoc przyszła do niego jeszcze na szpitalnym łóżku. 
Prawda ta była i jest znana od dawna. W "Pochodni" z drugiej połowy lat 50. i późniejszych znajdują się artykuły opisujące pracę niewidomych rehabilitantek, bo przeważnie były to panie, które pracowały w szpitalach na oddziałach okulistycznych. 
Po otrzymaniu od lekarza informacji, że jest pacjent bez szans na wyleczenie, natychmiast udawały się na spotkanie z nim. Rehabilitantki pocieszały, opowiadały o pracy i o innych osiągnięciach niewidomych, uczyły brajla, a także samodzielnego poruszania się, najpierw oczywiście po szpitalnych pomieszczeniach. To było niezmiernie ważne. 
Chyba nie trzeba dodawać, że nie czekały biernie na informację, lecz przy każdej wizycie same szukały pacjentów potrzebujących pomocy. W przypadku, gdy szpital nie miał etatu dla rehabilitanta, koszty jego pracy brał na siebie okręg PZN, a gdy i to nie było możliwe, wizyty w szpitalach podejmowali działacze w ramach pracy społecznej. 
Do dziś na Mokotowie w Warszawie mieszka mgr Elżbieta Myśliborska, która przez wiele lat odwiedzała pacjentów szpitalnych oddziałów okulistycznych, ukazywała im drogi do normalnego życia, a czyniła to wszystko bezinteresownie, jedynie z potrzeby serca. Jej opowiadania o tych wizytach, reakcjach ludzi tracących wzrok, a potem radości i dumy z osiągnięcia życiowej samodzielności, słucha się jak fascynującej książki. 
Gdy pierwszy stopień rehabilitacji został osiągnięty - nowo ociemniały uwierzył w siebie, poznał nowe perspektywy, odnalazł w sobie chęć i siłę na pokonywanie barier, nadszedł czas na przekroczenie drugiego progu, a jest nim samodzielne poruszanie się - orientacja przestrzenna. 
Samodzielne chodzenie, przemieszczanie się z miejsca na miejsce, jest jednym z najsilniejszych naturalnych odruchów człowieka. Niemożność spełnienia pragnień w tej dziedzinie odczuwa się, jak uwięzienie, zamknięcie w klatce nie tylko ciała, ale i duszy. Pewnie dlatego we wszystkich krajach, gdzie pomoc niewidomym osiągnęła chociażby podstawowy poziom, tak wielką wagę przywiązuje się do naukowej i praktycznej działalności określanej, jako orientacja przestrzenna. 
Dobrze, że bezpowrotnie minął czas, kiedy w szkołach dla niewidomych dzieci na tę formę rehabilitacji nie zwracano większej uwagi. Wiem z własnego doświadczenia, jak wiele trudnych okoliczności, niebezpieczeństw i problemów musiałem przeżyć, zanim we własnym zakresie opanowałem samodzielne chodzenie po mieście, gdy w 1949 roku opuściłem szkołę i podjąłem pracę zawodową. 
Chciałbym, aby moje przekonanie o priorytetowym znaczeniu samodzielnego poruszania się podzielali działacze, którzy decydują o formach, celach i charakterze rehabilitacji niewidomych i słabowidzących. 
Zdaję sobie sprawę, że nie u wszystkich ludzi niepełnosprawnych wzrokowo zmysł orientacji jest jednakowo ukształtowany, jednym nie sprawia większych trudności, natomiast u innych niewidomych budzi lęk nie do pokonania. Uważam, że niepełnosprawni przeżywający z tego powodu zbyt silną frustrację i płacą zbyt wysoką cenę emocjonalną za próby chodzenia, nie powinni się dręczyć. Dla nich zostają inne formy realizowania swych zadań. Wszyscy inni powinni mieć możliwość opanowania zasad samodzielnego pokonywania przestrzeni, aby móc bez zbytniego wysiłku realizować swoje życiowe pasje i plany. 
 
aaa 
6.3. Ważne również dla słabowidzących 
Jerzy Smakosz 
 (autor jest trenerem rozwoju osobistego i terapeutą Gestalt) 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Z zainteresowaniem przeczytałem refleksje red. Szczurka na temat rehabilitacji nowo ociemniałych. Temat jest mi bliski z dwóch powodów: po pierwsze sam jestem osobą niedowidzącą i czasami zastanawiam się, jak to byłoby, gdybym całkowicie przestał widzieć, a po wtóre, z racji zawodu terapeuty, "miałem do czynienia" z ludźmi, którzy nagle w swoim życiu stanęli przed podobnym życiowym wyzwaniem. 
Były to osoby, które nagle dowiedziały się, że są chore na raka. Nie będę tutaj dywagował, którym jest lepiej lub gorzej. Czym innym jest zagrożenie życia poważną, często śmiertelną chorobą, a czym innym utrata wzroku, z powodu której przecież się nie umiera. Jednak istotny jest tutaj, wspólny dla obu tych sytuacji, aspekt trudnego do przyjęcia zaskoczenia; refleksja, że trzeba będzie w swoim życiu wiele zmienić; obawa, że prawdopodobnie zmieni się podejście osób postronnych, a przede wszystkim gdzieś w tyle głowy, podstawowe, pełne niepewności, pytanie - co dalej ?! 
Chcę się skupić na możliwościach pomocy psychologiczno-terapeutycznej, Pan Szczurek pisze o wspaniałych, pełnych zaangażowania, rehabilitantkach na oddziałach okulistycznych. I ma w rację, gdyż także w moim przekonaniu obecność takich osób jest w tym momencie najważniejsza! 
Człowiek znajdujący się w większym lub mniejszym szoku z powodu nowej, trudnej, sytuacji, którą ocenia jako nieszczęście, nie powinien być sam. Powinien być z innymi, serdecznymi ludźmi, którzy w delikatny, nie nachalny sposób chcą (i mogą) mu towarzyszyć. Z ludźmi, którzy nie będą mówić "Jakiś ty biedny" i płakać razem z nim, ani z takimi, którzy będą tylko głupio pocieszać "Dasz radę!". On jeszcze nie wie, czy da radę. On na razie ugina się pod ciężarem strachu, obaw i niewiadomych. W tym momencie potrzebuje spokojnego współtowarzysza, który go rozumie w trudnej dla niego chwili. 
 	To jest moment, w którym nie należy się spieszyć. Najważniejsza jest wtedy wzajemna relacja pomiędzy osobą - że tak się wyrażę - poszkodowaną a wspierającym. Trzeba mieć dla niej czas i cierpliwość. W tym czasie wiele może się zdarzyć. Ważne jest zostawienie przestrzeni do rozmowy, do wyrażenia przeżyć, uczuć i emocji, ważne empatyczne towarzyszenie, nie mówienie zbyt wiele lecz spokojne, uważne słuchanie i nie ocenianie tego co się słyszy. 
Trudno tutaj dawać jakieś szczegółowe wskazania, gdyż dużo zależy od charakteru i konstrukcji psychicznej osoby, która utraciła wzrok. Wcześniej czy później jedna będzie potrzebować rozmowy na różne, może pozornie błahe i odległe od problemu tematy, inna będzie chciała się wypłakać, kolejna będzie szukać zapewnień o pomocy. Powtarzam, że najważniejsza jest w tym momencie relacja między nowo ociemniałym a osobą/osobami towarzyszącymi. Jeżeli chcesz pomóc, nie zaczynaj radzić, co należy zrobić. 
	Po pewnym krótszym lub dłuższym czasie, gdy największe emocje tracącego wzrok opadną, będzie można zacząć rozmawiać na tematy dotyczące przyszłości. Należy wiedzieć, że ktoś nagle tracący wzrok, a w ogóle każdy dotknięty nagłą poważną przypadłością, w dramatycznym stopniu traci poczucie własnej wartości. Nie jest to miejsce na opowiadanie o możliwościach terapii - dla każdej osoby będzie ona zresztą przebiegała w inny sposób. Chciałbym jedynie nakreślić ogólny kierunek pomagania - nawet poprzez zwykłe, codzienne rozmowy - pokazywanie poszkodowanemu pozostałych, dobrych, aspektów życia; "przypominanie" jego wcześniejszych życiowych dokonań i pasji, odwoływanie się do kręgu rodziny i osób mu bliskich oraz wolne, delikatne naprowadzanie i wspólne znajdywanie możliwości nowego, dobrego funkcjonowania. 
	W moim przekonaniu jest to najważniejszy moment, który przesądzi o całym dalszym funkcjonowaniu osoby nowo niewidzącej. Jeżeli osoba ta nie zatraci się w rozpaczy czy rozpamiętywaniu, idealizowanej teraz przeszłości, to z czasem zaakceptuje to, co się stało. Jeżeli znowu polubi siebie, jeżeli odnajdzie nowe sposoby samorealizacji, to mieć będzie także motywację i siły do ćwiczeń rehabilitacyjnych, do przeorganizowania swojego życia i konieczności nauczenia się wykonywania wielu czynności metodami bezwzrokowymi oraz nauczenia się współżycia społecznego w warunkach jakże odmiennych od dotychczasowych. 
Być może, jak pisze Pan Szczurek, nie u wszystkich ludzi niepełnosprawnych wzrokowo zmysł orientacji jest jednakowo ukształtowany. Nie znam się na tym. Ale przecież nawet osoby widzące radzą sobie w domu czy w terenie, jedne lepiej, inne gorzej. Niektórzy gubią się, mylą lewą stronę z prawą, boją się szybkości, wysokości, itd., itd. U osoby niewidzącej naturalne, lepsze lub gorsze, predyspozycje sumują się więc z brakiem możliwości używania jednego z podstawowych zmysłów. Jestem jednak przekonany, że większość lęków, a zwłaszcza tych bardzo mocnych, ma swoje podłoże psychiczne. Myślę, że owo "nie radzenie sobie" w większości przypadków wynika raczej z przekonań typu: "Nie dam rady", "Nie jestem dość dobra", "Nie poradzę sobie", "To nie dla mnie" itp. Dlatego też wsparcie psychiczne dla osób niewidomych, i to nie tylko tych nowo ociemniałych, jest sprawą tak ważną, że w moim odczuciu, powinna być ona działaniem podstawowym. 
	Bardzo dobrze by było, aby osobą towarzyszącą i wspierającą był ktoś po treningu orientacji przestrzennej i czynności dnia codziennego, osoba pracująca na co dzień z osobami z dysfunkcją wzroku lub osoba sama borykająca się z tą "przypadłością". Od jej taktu i umiejętności zależy najwięcej. Nie będę jednak poruszał wątku nauki orientacji i innych aspektów praktycznych, także niezbędnych od pierwszych dni funkcjonowania osoby nowo niewidzącej. Podkreślam jedynie z całą mocą rolę pomocy psychologicznej. 
Przyszła mi teraz do głowy myśl, że może tutaj jest miejsce na priorytetową funkcję PZN ? Może tę działalność trzeba by rozwinąć w maksymalnie możliwym stopniu? Może nie wycieczki dla emerytów, a wszechstronna, zwłaszcza psychologiczna pomoc nowo ociemniałym, w tym jednym z najtrudniejszych momentów ich życia sprawi, że w późniejszym okresie znajdą oni w Związku drugi dom i grono przyjaciół ? 
Przecież rolą osoby towarzyszącej może być także wprowadzanie w środowisko osób niewidzących oraz poznawanie z różnymi, pełnymi energii i pasji życia ludźmi, których przecież nie brakuje w naszym środowisku. Nic przecież tak nie przekonuje i motywuje jak poznanie kogoś, kto dobrze poradził sobie z takim samym problemem. 
To jednak może być już temat zupełnie innych naszych dywagacji... 
 
 aaa 
6.4. Rehabilitacja na już 
Ida 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Spotkałam ich mnóstwo, głównie z powodu cukrzycy, ale i takich, którzy dokonywali samouszkodzeń w zakładach karnych lub tracili wzrok z powodu tzw. wad ukrytych. Ci, ze "sznytami" na szczęście znaleźli swoje bratnie dusze, pozakładali rodziny, ale przedtem... Nie dało się z nimi rozmawiać, bo za nic w świecie nie dali się przekonać do jakichkolwiek działań. 
Rehabilitacji wymagają osoby nie tylko tracące wzrok, lecz także ze schorzeniami neurologicznymi, reumatycznymi lub innymi, o czym przekonałam się na własnej skórze. Rehabilitacja nie przychodzi do nas z szybkością latającego dywanu, ale jest to wieloletni proces wymagający cierpliwości, pokory oraz samodyscypliny, co może bardzo dołować, lecz nie należy się poddawać. 
Łatwo mówić, trudniej zrobić, bo w człowieku się aż gotuje na myśl, że musi na co dzień borykać się z wieloma trudnościami, związanymi niejednokrotnie z dodatkowymi kosztami. Utrata wzroku to coś strasznego, to tak, jakby człowiek stoczył się w przepaść bez możliwości wydostania się z niej. 
Inaczej funkcjonują ludzie niewidzący od urodzenia, a o wiele trudniej egzystować osobom nowo ociemniałym, na których niepełnosprawność spada znienacka. Muszą odejść z zakładu pracy, w którym dotychczas się spełniały, nie mogą prowadzić pojazdów mechanicznych, często muszą zrezygnować z marzeń. 
Jeśli ktoś traci wzrok stopniowo, powinien już liczyć się z niewidzeniem i, w miarę możliwości, powoli przyzwyczajać się do nowej sytuacji. To wcale nie jest łatwe, ponieważ, jak zdołałam zaobserwować takie osoby w kole PZN, wydaje im się, że jeszcze coś widzą, a w rzeczywistości to, co ujrzą jest zmyłką. Budzi to rozczarowanie. Często sobie nie radzą i muszą prosić osoby drugie o pomoc w poruszaniu się, wykonywaniu czynności życiowych, dopóki nie nauczą się z tym żyć. 
Spotkałam też na oddziale okulistycznym, gdzie nieraz przebywałam, osoby tracące wzrok z dnia na dzień. Były to ofiary prób samobójczych, miałam okazję dotykać "sznyty" na rękach młodych mężczyzn, którzy nie godzili się z rzeczywistością uważając, że żyjąc bez wzroku będą nieatrakcyjni dla kobiet. Często były to również osoby bezradne, niektóre pozostawione na pastwie losu, porzucone przez przyjaciół, współmałżonków, rodziców, dzieci, bo kto "normalny" będzie "użerał się" z jakimś tam ślepakiem. 
W społeczeństwie wciąż panuje opinia, że osoby chore i niepełnosprawne są uciążliwe, sprawiają mnóstwo kłopotów i nie warto zawracać sobie nimi głowy. Pamiętam takie zdarzenie, kiedy grupa wózkowiczów wybrała się na wycieczkę poza miejsce zamieszkania. Nagle z ulicy padł komentarz: - O, oni takie kaleki, a się nawet śmieją. To samo można by rzec o nas, niewidomych. Według opinii publicznej powinniśmy być zamknięci w czterech ścianach i czekać na śmierć. 
Na szczęście nie wszyscy tak uważają i starają się służyć pomocą. Ostatnio w supermarketach pracownicy poproszeni o pomoc w zakupach udzielają jej, informują o promocjach, cenach produktów, co jeszcze kilka lat temu było niemożliwością. Czasem w niektórych sklepach każą niewidomym przychodzić z opiekunami, co dla jednych brzmi jak dobry żart, innych natomiast doprowadza do szewskiej pasji, że nas traktuje się jak materiał co najmniej trzeciej kategorii. To samo można powiedzieć o traktowaniu nas np. w urzędzie pocztowym. Pracownice chętnie wypełniają samotnym niewidomym druczki, ale zdarzają się panie, które nie wysilają się na pomoc twierdząc, że im takich czynności nie wolno wykonywać i odsyłają niewidomego do kolejki klientów, może ktoś się zlituje i wypełni druczek. Jest to bardzo deprymujące i może człowiekowi zepsuć humor na cały dzień. Kilka dni temu Lucas Bank odmówił mi udzielenia kredytu na zakup urządzenia ułatwiającego życie tylko dlatego, że podpis był nieczytelny. Masakra! 
Gdy ktoś nagle traci wzrok, czuje wielki żal do losu, świata, Boga. Pierwsza pomoc powinna przyjść ze strony rodziny, dla której utrata wzroku osoby bliskiej również jest ogromnym ciosem. Nie należy rozpaczać w obecności osoby ociemniałej, użalać się nad nią, bo to nic nie daje, wręcz przeciwnie, pogarsza stan osoby niewidzącej, zniechęca ją do życia. Totalnym błędem są szepty w obecności osoby ociemniałej, która może stracić zaufanie do rodziny i podejrzewać ją o złe zamiary. O wszystkim należy mówić głośno, konkretnie, jeśli jest możliwe szukać pomocy u lekarzy, a jeśli już nie ma szansy na zabieg poprawiający wzrok, nie wolno czarować, że jakoś to będzie, tylko podjąć wspólną walkę z niepełnosprawnością. 
Zdaję sobie sprawę z tego, że jest to trudne, bo utrata wzroku zniewala człowieka, niesie ze sobą szereg przykrych niespodzianek, wywołuje bunt i lęk, spada jak grom z jasnego nieba na całą rodzinę. 
Jeśli sytuacja wymaga pomocy psychologicznej, a często jest konieczna, już w pierwszych dniach powinni nią być objęci wszyscy domownicy, ponieważ sami sobie nie poradzą, albowiem nie posiadają wiedzy na temat niepełnosprawności oraz rewalidacji. Często opierają się na mitach, poglądach osób nie kompetentnych. 
Nic nie dają słowa: - Weź się w garść, Inni też nie widzą, a jakoś żyją. Nie pomogą porównania osoby nowo ociemniałej do Jezusa, który cierpiał, więc niewidomy też ma cierpieć, bo to jest dar od Boga. Takie poglądy mają osoby pseudoreligijne, bo mądry chrześcijanin w ten sposób nigdy się nie wypowie, lecz postara się zasięgnąć wsparcia, jeśli nie w Związku Niewidomych, to przynajmniej w fundacjach zajmujących się rehabilitacją osób chorych i niepełnosprawnych. 
Rehabilitację psychologiczną i medyczną należy rozpocząć przy łóżku szpitalnym. Chodzi tu nie tylko o poruszanie się po najbliższych pomieszczeniach, korytarzach, ale też o pocieszanie, rozmowy z psychologiem czy rehabilitantem, najlepiej w obecności rodziny. 
Po powrocie do domu rodzina nie powinna zostawiać ociemniałego samego, przy jej pomocy powinien uczyć się podstawowych czynności życia codziennego, co jest sprawą najważniejszą. Nie należy z tym zwlekać, gdyż zaniedbań nie da się nadrobić. Ociemniałego nie należy wyręczać w niczym, ponieważ w ten sposób daje się mu do zrozumienia, że nie jest nic wart, co jeszcze pogłębia jego załamanie. 
Gdy wymaga tego konieczność, nie zaszkodzi skorzystać z poradni zdrowia psychicznego, gdzie za pomocą psychoterapii nożna nowo ociemniałego utwierdzić w przekonaniu, że jest takim samym człowiekiem jak dotąd, tylko nie widzi, że ma wiele szans, by się spełnić w codziennym życiu. Domownicy nie mogą traktować takiej wizyty z przymrużeniem oka, traktując osobę nowo ociemniałą jak kogoś gorszego, lecz powinni zapewnić ją, że czynią to po to, by uchronić przed głębszym załamaniem się, próbą samobójczą, a nawet chorobą psychiczną, o co w tej sytuacji nietrudno, ponieważ nie wszyscy jednakowo reagują na utratę wzroku. 
Na co dzień można spotkać osoby, które nie potrafią się pogodzić ze stanem faktycznym, zmienia się ich osobowość, są agresywne, za swoje cierpienie mają pretensję do całego świata, wyżywają się na rodzinie, wykazują się totalną złośliwością i podejrzliwością, domagają się całkowitej i całodobowej opieki, każą się wyręczać w czynnościach podstawowych uważając, że im się wszystko należy, bo nie widzą. Gdy rodzina nie spełnia ich oczekiwań popadają w nałogi lub idąc na łatwiznę zamieniają domowe życie na wegetację w domach pomocy społecznej, gdzie wszystko dostaną i niczym się nie muszą martwić. Na szczęście nie wszyscy dokonują desperackiego wyboru. 
Kolejny etap to kontakt ze Związkiem Niewidomych, oczywiście z osobami całkowicie niewidomymi, które najlepiej potrafią nauczyć samodzielności w obrębie mieszkania. 
Jeśli nowo ociemniały w dalszym ciągu nie wierzy w siebie, należy go zapisać do Związku Niewidomych, pokazać mu życie koła, zachęcać do uczestnictwa w imprezach, by przekonał się, że można się mimo niepełnosprawności cieszyć życiem. 
Dalsza rehabilitacja to kurs orientacji przestrzennej pod fachowym okiem instruktorów i kontynuacja w miejscu zamieszkania. Do korzystania z instruktażu należy zachęcić także osoby najbliższe, które ucząc się "po ciemku" podstawowych czynności łatwiej zrozumieją trudne położenie osoby niewidomej. Chętnie spełniają się w tym małe dzieci, pomagają rodzicom w kuchni, przy sprzątaniu, w zakupach. 
Ważną rolę w dalszej rehabilitacji odgrywają turnusy, z których warto korzystać. Wtedy można poznać innych niewidomych, wzbogacić się o ich doświadczenia, nauczyć się nowych metod radzenia sobie w domu i poza nim. Jeśli nowo ociemniały został odrzucony przez współmałżonka czy całą rodzinę, co się zdarza, ma możliwość poznać osobę znajdującą się w podobnej sytuacji, zaprzyjaźnić się z nią, a czasem założyć nową rodzinę i kontynuować rehabilitację, która jest zjawiskiem stałym. We dwoje łatwiej pokonywać przeciwności losu, nauczyć się poruszania po mieście i nie tylko. 
Jeśli ktoś nie posiada dodatkowych schorzeń, a zależy mu na samodzielności, może pokonać lęki i samodzielnie się poruszać, podróżować. Wielu nowo ociemniałych odkrywa w sobie talenty, o których dawniej im się nie śniło, bo zajęci pracą zawodową, wychowywaniem dzieci nie mieli na to czasu. Na kursach rehabilitacyjnych uczą się pisma brajla, obsługi komputerów i, kiedy dopisze im szczęście, mają szansę na powrót do pracy zawodowej. Mogą też wykazać się pomysłowością i zakładać własne firmy. Niektórzy zaczynają pisać, rzeźbić, śpiewają własne utwory przy akompaniamencie instrumentów muzycznych, co widać w Krajowym Centrum Kultury Niewidomych, do którego trafiają za pośrednictwem Związku lub kolegów, którzy potrafią ich zachęcić do pracy twórczej. Zdobywają nagrody i wyróżnienia również poza środowiskiem niewidomych, wydają książki, biorą udział w wystawach. 
W codziennej rehabilitacji osobom wierzącym pomaga modlitwa. Dużym ułatwieniem jest posiadanie udźwiękowionych urządzeń, lecz w praktyce są te rzeczy dla wielu osób niedostępne ze względu na wysokie ceny. 
Nie należy wstydzić się białej laski, z którą trzeba się zaprzyjaźnić, gdyż daje niezależność i chroni przed niebezpiecznymi przeszkodami. Nie należy się wstydzić pytać o drogę, widzący też nie posiadają monopolu na znajomość topografii miejsca, w którym się znajdują i też korzystają z pomocy innych przechodniów. 
Tak naprawdę życie codzienne dotkliwiej zatruwa nam brak tolerancji ze strony otoczenia niż sam brak wzroku. 
Rehabilitacja to ciągła praca nad pokonywaniem barier psychologicznych, swoich słabości, dająca satysfakcję w dążeniu do wytyczonego celu. 
 
 aaa 
6.5. Nie tylko o wsparciu psychicznym i orientacji przestrzennej 
Jerzy Ogonowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
No i co teraz? 
Przysięgam na wszystkie świętości, że nigdy nie podlegałem regularnemu procesowi rehabilitacji, ani też nikt nie uczył mnie orientacji przestrzennej. Kiedy byłem uczniem Państwowego Zakładu Dzieci Niewidomych we Wrocławiu, zajęć z orientacji przestrzennej jako takich nie było. Pamiętam za to, jak wychowawczyni klasy p. Ziółkowska ustawiała nas w pary i w ramach lekcji szliśny ulicami pełnymi gruzu, zatem jedna ulica nie różniła się od drugiej, a pani nam pokazywała i mówiła: tu jest Wiśniowa, tu Dębowa, a tu Sudecka. Szliśmy parami, ale niewidomi tworzyli osobne pary, a słabowidzący - osobne. Na zajęciach popołudniowych szliśmy do parku już parami mieszanymi - niewidomy i słabowidzący, zwany przez nas "krótkoślepym". Braliśmy przykład w poruszaniu się ze sprawnych niewidomych nauczycieli, np. Stefana Wantucha, który znał całe miasto na wylot, a nawet jeszcze lepiej. Chodzenie z laską było wstydliwe, zatem każdy szczycił się tym, że nie bierze tej diablicy do ręki. Tak samo zachowywałem się w Cieplicach w liceum. Były to jednak czasy, kiedy nadjeżdżający samochód było słychać z tak daleka, że sto razy udało się przed nim uciec, idąc we Wrocławiu środkiem głównej ulicy. 
Pierwszy raz rozpocząłem systematyczne korzystanie z laski na początku studiów, bo to już była Warszawa, lata sześćdziesiąte i poruszanie się bez laski graniczyło z samobójstwem. Ale i tak trzymałem tę laskę bardziej dla innych niż dla siebie, coś jak świecę do pierwszej komunii. 
Oczywiście, wymienione przez p. Szczurka psychiczne wsparcie i orientacja przestrzenna, to najważniejsze czynniki prawidłowego funkcjonowania osoby niewidomej. W minionym ustroju udzielający psychicznego wsparcia i prowadzący zajęcia z orientacji, mieli dodatkowe narzędzia oddziaływania: możliwość wysłania do pracy w spółdzielni, udzielanie pomocy lektorskiej bardziej odważnym, którzy chcieli pójść dalej itp. Dziś bardzo często mają do zaproponowania jakiś kolejny kurs, a to wizażu, a to autoprezentacji, a to występów w ciemnej restauracji albo wystawie. A tymczasem orientacja przestrzenna staje się coraz istotniejszym problemem dla nowo ociemniałych. 
Dynamiczny i często chaotyczny rozwój budownictwa gmachów i dróg, częste zmiany, rozwój motoryzacji przy braku rozwoju garażowania, częste pułapki w postaci niezabezpieczonych studzienek kanalizacyjnych i energetycznych, wszystko to wymaga opanowywania i przezwyciężania. 
	Ryzykowałbym twierdzenie, że nie ma dziś w Polsce Nieludowej żadnej ogólnokrajowej reprezentacji i ochrony interesów niewidomych. Nikt nie przeprowadził badań, czy niewidomi naprawdę chcą normalnie pracować i ponosić ciężary funkcjonowania na kapitalistycznym rynku. Istnieje wiele organizacji drobnych, zajmujących się jakimś wycinkiem działalności, istnieje też relikt w postaci Polskiego Związku Niewidomych. Wszystkich łączy jedno: mogą podjąć tylko taką działalność, na którą PFRON da pieniądze, a o tym, co da i komu, decydują nikomu nieznane osoby, tworzące bizantyńskie zasady podchwytliwych konkursów, poniżających niepełnosprawnych. Kto zatem ma prowadzić psychiczne wsparcie i orientację przestrzenną? 
	Obok zasygnalizowanych wyżej problemów orientacji przestrzennej istnieją jeszcze i takie, które skądinąd są bardzo pożytecznymi ułatwieniami. Stosuje się coraz więcej oznaczeń na drogach w postaci wyodrębnionej nawierzchni, ale nie są to działania standardowe. Zatem, aby niewidomy mógł z nich skorzystać, musi zostać dokładnie zapoznany z ich charakterem i znaczeniem podczas kursu orientacji przestrzennej. 
W rozpoznaniu terenu bardzo pomagają psy przewodniki, ale mimo istnienia już kilku jednostek tresujących, oprócz PZN, psów jest ciągle mało w porównaniu z krajami cywilizowanymi. Nie ma poza tym możliwości doszkalania psów już funkcjonujących, bo chociaż nasi niepełnosprawni prominenci jeżdżą po różnych krajach cywilizacji zachodnioeuropejskiej, to jednak nie zmienili mentalności i nadal tkwią w bolszewickich ograniczeniach. 
Z doniesień, jakie do mnie dotarły po ostatnim zjeździe PZN, wynika, że zainteresowanie PZN-em i jego działalnością, zainteresowanie problematyką osób z niepełnosprawnością ze względu na wzrok, jest bardzo nikłe wśród samych niewidomych i słabowidzących. 
Po II wojnie światowej stało się tak, że niewidomi wzięli sprawy we własne ręce i okazało się, iż dorobiliśmy się mnóstwo naukowców, twórców, nauczycieli, artystów, tłumaczy, stroicieli, dziennikarzy i ludzi pracujących w przeróżnych zawodach, w tym znanych na skalę międzynarodową. Dziś niewidomi oddali sprawy w ręce pełnomocników, rzeczników i różnych takich. Jeśli sami nie wezmą spraw we własne ręce, będą nadal zjeżdżać po równi pochyłej aż na samo dno, do którego już niedaleko. Ale muszą te sprawy wziąć w swoje ręce niewidomi w określonym wieku, nie można czekać na to, że dokonają tego Józef Szczurek, Jerzy Ogonowski, Józef Mendruń czy redaktor naczelny "WIM". Myśmy już swoje zrobili, teraz pora, abyśmy na wzór kozackiej starszyzny, popatrzyli na to z dystansu i ocenili, a organizować się muszą dużo młodsi, chociaż niekoniecznie najmłodsi. 
Jako starszyzna, nie możemy też powstrzymać się od wyrażenia pewnych obaw. Wolność wypowiedzi i dostępu do mass mediów ma swą cenę, także negatywną. Bo jeśli jakiś rodzic, nie licząc się z faktami i nie dysponując żadną wiedzą, ogłasza przed telewizorem, że niewidomy nie może pojąć matematyki, ktoś inny znów twierdzi wszem i wobec, że brajl jest już niepotrzebny, a jeszcze ktoś inny - w poczytnym czasopiśmie mówi, że jeśli dla zdrowych brak pracy, to co dopiero mówić o niewidomych, to zepchnięcie do rynsztoka jest coraz bliższe. Spotkałem się też z głosem skądinąd wartościowej osoby, że orientacja przestrzenna i samodzielne poruszanie się z laską, to też nie wiadomo po co. Wszystko będzie zależało od postawy niewidomych funkcjonujących, a może raczej niefunkcjonujących aktualnie w społeczeństwie. Z uporem maniaka twierdzę, że wszystko będzie zależało od poczucia godności tych właśnie. 
	I jeszcze jedno: orientacja przestrzenna nie może być nakierowana na takie rozwiązania, żeby niewidomy miał w pocie czoła dojeżdżać tramwajem, autobusem i bryczką tam, gdzie wszystkie zdrowe byczki dojeżdżają samochodem. Musi zawierać też umiejętności nawiązywania kontaktów z otoczeniem i współpracy z nim. Także wykorzystywanie nowoczesnych narzędzi, jak np. nawigacja. 
	Pamiętam takie czasy, kiedy naukę brajla prowadzili niewidomi brajliści za darmo. Nie wiem, jak było z orientacją, ale na pewno nie były to zarabiane tysiące, jak dzisiaj. "Nie można jednocześnie Bogu służyć i mamonie" - czytamy w Ewangelii. Komu służą obecne działania władz ogólnopolskiej organizacji niewidomych? 
 
aaa 
6.6. Własne doświadczenia 
E.W. 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Wiem z własnego doświadczenia, co to znaczy, gdy osoba, która odbiera świat zmysłem wzroku, z dnia na dzień jest tej możliwości pozbawiona. Straciłam wzrok w wieku jedenastu lat. Było to 16 lat temu. 
Minęło wiele lat, zanim nauczyłam się żyć ze swoją niemożnością widzenia. Nie było łatwo, jednak dziś odważnie mogę powiedzieć, że się udało. Skończyłam studia, założyłam rodzinę, znalazłam pracę. Dziś wiem, że można być szczęśliwym człowiekiem nie widząc. 
 Gdy miałam 11 lat, straciłam wzrok w ciągu trzech dni. Niedługo po tym byłam operowana, ale bez większego rezultatu. Widzenie światła powróciło, lecz po operacji lekarz od razu poinformował mnie i moją mamę, że teraz już będzie tylko gorzej. Jako dziecko zdawałam sobie sprawę z tego, że moje oczy nie funkcjonują już jak wcześniej, że muszę radzić sobie z codziennymi czynnościami, zdobywać wykształcenie i po prostu jakoś żyć. Było to dziecięce myślenie i wówczas wydawało mi się, że jestem pogodzona z zaistniałą sytuacją. 
Jednak w liceum, kiedy znalazłam się na kolejnym szczeblu rozwoju fizycznego, a także emocjonalnego, zaczęłam odczuwać brak wzroku coraz dotkliwiej. Większość moich rówieśników funkcjonowało za pomocą wzroku, gdyż były to osoby słabowidzące. Osób niewidomych nie było w mojej szkole zbyt wiele. Wtedy nastąpiło potężne załamanie psychiczne i to, co wcześniej było dla mnie dość oczywiste, przestało takim być. Ta utrata dopiero wtedy rozłożyła mnie na łopatki. Nie umiałam sobie poradzić z niskim poczuciem własnej wartości. Czułam się gorsza od koleżanek i kolegów z powodu, iż byłam osobą niewidzącą. Wstydziłam się poruszania z białą laską. Miałam znacznie ograniczoną możliwość samodzielnego opuszczania internatu czy to w celu spacerowym, czy też wyjazdu na weekend do domu. Czułam się gorsza i mniej wartościowa. To, co dla innych było błahe, np. samodzielne czytanie, dla mnie było problemem ogromnej rangi. 
Postawy osób, które spotykałam na swojej drodze, utwierdzały mnie w poczuciu prawdziwej życiowej klęski. Albo mi wmawiano, jaka to jestem nieszczęśliwa, albo próbowano pocieszyć sloganami, iż cierpienie uszlachetnia. Marne to było w tamtych chwilach pocieszenie. 
Dopiero wówczas, gdy moje problemy się uzewnętrzniły, nauczyciele i wychowawcy z mojej szkoły próbowali ze mną rozmawiać o tym, co stało się kilka lat wcześniej. Jednak moje problemy sprowadzano do mianownika wyolbrzymiania. Czułam bardzo boleśnie, że nikt mnie nie rozumie. Czas buntu wobec losu oraz niemożności zaakceptowania siebie jako osoby niewidzącej trwał blisko 2 lata. Teraz wiem, że wsparcia psychologicznego potrzebowałam od razu, gdy straciłam wzrok. 
Nauczyłam się żyć ze swoją niepełnosprawnością i radzić sobie z codziennymi trudnościami. Do tego musiałam dochodzić samodzielnie przez wiele lat. Znacznie łatwiej byłoby, gdybym otrzymała już na samym początku jako dziecko wsparcie duchowe. Zdaję sobie sprawę, że każdy człowiek tracący wzrok, niezależnie od wieku, przeżywa to inaczej i inaczej reaguje. Każdy wymaga indywidualnego potraktowania swoich problemów. Jednak nieoceniona jest pomoc kogoś, kto powie, że można żyć, osiągać swoje cele i być szczęśliwym jako osoba niewidoma. Takiego czegoś właśnie mi stanowczo zabrakło. Nie otrzymałam pomocy ani w szpitalu na oddziale okulistycznym, ani w szkole, ani w Polskim Związku Niewidomych. Moim zdaniem podstawę stanowi szczera rozmowa z osobą, która utraciła wzrok, aby przynajmniej zorientować się, jakie są jej potrzeby. Tego, niestety, brakuje w praktyce. 
Psychologiczne aspekty rehabilitacji osób nowo ociemniałych uważam za zaniedbane ogniwo szerokiego procesu, jakim jest dochodzenie do formy po utracie wzroku. Mam kontakt z kilkoma osobami, które obecnie utraciły wzrok i oprócz propozycji kilkunastogodzinnego kursu orientacji przestrzennej nie otrzymały one innego rodzaju wsparcia z Polskiego Związku Niewidomych. To przykre i budzące bynajmniej niepozytywne refleksje. 
Orientacja przestrzenna jest, moim zdaniem, bardzo ważną dziedziną w życiu każdej osoby z dysfunkcją wzroku. Dla mnie jako osoby, która straciła wzrok, był to swoisty klucz do samodzielności. Było mi bardzo ciężko na początku przełamać lęk przed poruszaniem się w świecie, którego już nie mogłam zobaczyć. Bałam się prosić obcych ludzi o pomoc. Przez 8 lat w szkole podstawowej oraz liceum miałam jedną, bardzo mądrą instruktorkę orientacji przestrzennej. Bardzo wiele jej zawdzięczam. Dodawała mi wiary w moje możliwości, a kiedy miałam gorsze dni i trudniej było mi odnaleźć się w nowej roli, nie zmuszała mnie do wychodzenia na zewnątrz. Ona nauczyła mnie zaufania do białej laski. Dzięki tym zajęciom nie mam trudności w poruszaniu się. Potrafię poradzić sobie nawet w miejscu, którego nie znam. Nie boję się już prosić innych osób o pomoc. Potrafię nawet żartować ze swoich pomyłek w zakresie poruszania się po ulicach. 
Obok wsparcia psychologicznego i zajęć z orientacji przestrzennej równorzędną wręcz pozycję w mojej opinii zajmuje nauka czynności życia codziennego oraz korzystania z dostępnych na rynku technologii wspierających codzienne funkcjonowanie. 
Nie chodzi o to, aby osoba, która ledwie co utraciła wzrok, była zamęczana wielogodzinnymi zajęciami z nauki pisma punktowego czy obsługi komputera. Każda osoba nowo ociemniała w zależności od wieku, stanu psychicznego oraz chęci do działania ma różne potrzeby. Myślę, że warto zapoznać takie osoby z możliwościami radzenia sobie z codziennymi czynnościami w domu oraz wspólnego zastanowienia się, co może być pomocne w przygotowaniu takiej osoby do radzenia sobie w życiu codziennym. 
Podsumowując moje rozważania stwierdzam, iż mało jest chęci ze strony organizacji powołanych do rehabilitacji osób z dysfunkcją wzroku. Fatalne jest i to, że osób z odpowiednimi kwalifikacjami nie dopuszcza się często do głosu oraz twórczego działania. Jeśli nawet chęci ze strony odpowiednich jednostek się pojawiają, to konkretnych działań, niestety, brak. Dlatego w takich realiach nie jest łatwo odnaleźć się osobom nowo ociemniałym. Ważne są tu: nasza postawa, chęć dostrzeżenia potrzeb drugiego człowieka, a przede wszystkim objęcie opieką nowo ociemniałych przez odpowiednie organizacje i instytucje. 
 
 aaa 
6.7. Teoria i praktyka rehabilitacyjna 
Mzka 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Za sprawę pierwszorzędnej wagi uznaję, by człowiek, który stracił wzrok otrzymał jak najprędzej pomoc psychologiczną, aby w swym nieszczęściu, załamaniu, rozpaczy - nie zostawał sam, a pomoc przyszła do niego jeszcze na szpitalnym łóżku. 
Trudno jednak znaleźć psychologa, który dobrze zna specyfikę niepełnosprawności, taka osoba nauczyć powinna przede wszystkim nie poddawania się. Niestety, niektórzy psychologowie utrwalają postawy roszczeniowe, bo tak jest najłatwiej, najprościej, a to prowadzi donikąd. 
Moim zdaniem po powrocie osoby nowo ociemniałej ze szpitala powinien u niej pojawić się instruktor, który pokaże, jak funkcjonować bez wzroku. Zacząć należy od najprostrzych czynności, np. zrobienie kanapki, nalanie herbaty z termosu, wykonywanie czynności higienicznych. 
Bardzo ważnym elementem jest uświadomienie rodziny, która podobnie, a nawet mocniej na swój sposób, przeżywa utratę wzroku kogoś bliskiego i czuje się bezradna. Każdy człowiek, niewidomy i widzący, jest inny i należy bezwzględnie o tym pamiętać. Z moich doświadczeń, niestety, wynika, że teoria nie idzie w parze z praktyką. 
Dobrze by było również powołać coś na zasadzie wolontariatu, w którym osoby całkowicie niewidome odwiedzałyby nowo ociemniałych w ich domach i pokazywały, jak można poradzić sobie z różnymi obowiązkami i przekonywały, że można tak funkcjonować. Wolontariusz mógłby też zabierać nowo ociemniałego do siedziby koła PZN, do jakiejś fundacji, w inne miejsca, które mogą mieć dla niej znaczenie. Mogą to być również wyjazdy na kilkudniowe wycieczki i inne podobne imprezy. , Chodzi o to, żeby nowo ociemniały nie nabrał nawyku unikania wychodzenia z domu, unikania ludzi, nie zasklepił się we własnym nieszczęściu. 
Samodzielne chodzenie, przemieszczanie się z miejsca na miejsce, jest jednym z najsilniejszych naturalnych odruchów człowieka. Niemożność spełnienia pragnień w tej dziedzinie odczuwa się, jak uwięzienie, zamknięcie w klatce nie tylko ciała, ale i duszy. Pewnie dlatego we wszystkich krajach, gdzie pomoc niewidomym osiągnęła chociażby podstawowy poziom, tak wielką wagę przywiązuje się do naukowej i praktycznej działalności określanej jako nauka orientacji przestrzennej. Niestety, są w Polsce miasta, w których nie można doprosić się instruktora na indywidualną naukę orientacji przestrzennej w miejscu zamieszkania. 
Opiszę teraz to, co spotkało moją koleżankę. Mieszkamy obie w tym samym mieście powiatowym. Koło PZN-u jakoś się trzyma, ale nie znam zbyt wielu faktów z jego działalności, a może po prostu znać ich nie chcę. Nasze prośby o indywidualną orientację przestrzenną tonęły gdzieś w gąszczu, niezrealizowanych spraw, a może teoretycznie były zrealizowane, tylko my fizycznie tego nie pamiętamy. 
W ubiegłym roku obie brałyśmy udział w projekcie unijnym. Koleżanka poprosiła o pomoc instruktora orientacji przestrzennej. Tak, to prawda. Przyznano jej sto dwadzieścia godzin orientacji przestrzennej i czynności życia codziennego. Problem jednak tkwi w czym innym. Instruktorka, która do niej przychodziła, potrafiła dziwić się, jak to osoba niewidoma, może myć okna. Owa instruktorka jest mieszkanką naszego miasta, ale zapytała koleżankę, jak trafić od niej do kościoła czy najbliższego sklepu spożywczego. Może nie powinno mnie to dziwić, no, ale przepraszam. Przecież to ona powinna nauczyć mnie drogi. 
U nas zarząd koła całkowicie się zmienił, stworzyli nawet stronę internetową koła. Dlaczego jednak jednym z pierwszych działań było zakupienie telewizora, czepiać się nie powinnam, bo nie opłacam składek, niby to nie moja sprawa, ale kto ma wskazać mi konkretnego instruktora, który nauczyłby mnie chodzić po moim mieście. W telefonicznej rozmowie z okręgiem dowiedziałam się jedynie od pracownicy, notabene instruktorki orientacji przestrzennej, że nie jest jej obowiązkiem podania mi numeru telefonu instruktora. Informację uzyskałam dopiero z Zarządu Głównego. Czy więc powinnam zatrudnić prywatnie instruktora? 
Zastanawiam się jednak co jakiś czas nad tym zagadnieniem. Czytam, że ludzie np. ze Śląska dostają takie lekcje za totalną darmochę. Dlaczego u nas jest inaczej? 
Doskonale zdaję sobie sprawę, że instruktor musiałby specjalnie przyjechać do naszego miasta, a to kosztuje i ktoś musi pokryć koszty jego zakwaterowania, wyżywienia itd. Może i by mnie było na to stać, ale inne osoby niewidome, niestety, nie. Doskonale znana mi jest wymówka, którą stosowano u nas od lat - wysłać do Bydgoszczy i tyle. Więcej rozmów na ten temat nie było. Niby odbywała się jakaś półgodzinna orientacja przestrzenna, kilka pań w podeszłym wieku przychodziło do domu, prowadziło delikwenta na przystanek i z powrotem. Na tym kończyła się nauka. 
W naszym okręgu nie wyglądało to lepiej. Biuro zarządu okręgu znajduje się w środku miasta. Wyprowadzano więc grupę kilkudziesięcioosobową do urzędu miasta i z powrotem. Taki był finał. 
Martwi mnie takie postępowanie i coraz częściej zastanawiam się, kto tu dla kogo jest, gdzie osoby z miast, w których nie ma fundacji wspomagających mają szukać pomocy? 
Kto wie, może podobnych przypadków jest więcej. Trzeba pamiętać, że nowo ociemniali mogą pojawić się wszędzie i zawsze potrzebują pomocy. 
 
aaa 
6.8. Kilka krótkich wypowiedzi czytelników 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Bolesław - Zgadzam się z poglądami wyrażonymi przez redaktora Szczurka. Co do jednego mam jednak wątpliwości. 
Redaktor Szczurek z nostalgią wspomina czasy, w których pracownicy socjalni szpitali i PZN-u, a także niewidomi społecznicy, odwiedzali w szpitalach osoby tracące wzrok i udzielali im wsparcia psychicznego. Obawiam się, że nie zawsze była to skuteczna pomoc. Przede wszystkim do takiej pracy trzeba mieć psychologiczne wykształcenie. Poza tym nie zawsze osoba nowo ociemniała chce rozmawiać z niewidomym, z PZN-em ani kimkolwiek, kto ma coś wspólnego z niewidomymi. Jeszcze gorzej jest z osobami tracącymi wzrok. Najczęściej mają one nadzieję, że lekarze im pomogą i nie chcą słyszeć o niczym, co mogłoby przybliżyć ich do niewidomych. Dlatego pomoc, jeżeli nie jest fachowa i bardzo delikatna, może przynieść więcej zła niż dobra. 
 
Z.L. - Myślę, że wsparcie psychiczne i nauka orientacji przestrzennej to stanowczo zbyt mało, żeby pomoc była odczuwalna i skuteczna. Według mojej wiedzy, bardzo ważna jest nauka wykonywania czynności samoobsługowych, nauczenie chociażby tylko zaparzania sobie herbaty, nauczenie brajla i wielu innych czynności. Nie można ograniczać się tylko do tych opisanych przez p. Józefa Szczurka. 
 
Ryszard - Artykuł red. Szczurka uzupełniłbym koniecznością praktycznego oddziaływania na osobę tracącą wzrok. Samo gadanie nie pomoże, przeciwnie, może zaszkodzić. Trzeba nowo ociemniałemu praktycznie udowodnić, że bez wzroku można wykonywać różne czynności, i to, że on może, a nie ktoś tam na końcu świata. Trzeba więc umożliwiać wykonywanie prostych czynności, najprostrzych, prowokować do ich wykonywania i zwiększać ich trudność. Dobrze jest zapoznać z mówiącym zegarkiem, bo orientacja w czasie jest bardzo ważna. Dobrze jest, jeżeli nowo ociemniały nauczy się ukroić sobie chleb, posmarować go i nałożyć na niego wędlinę. Można pokazać, jak nalać sobie herbaty, mleka czy soku do szklanki. 
Takie drobiazgi nie przerastają możliwości przeciętnego człowieka i wzbudzają wiarę we własne siły. Naukę orientacji przestrzennej, według mojego rozumienia rehabilitacji, należy odłożyć na dosyć odległy czas. Jest to bardzo trudna umiejętność i jej forsowanie może raczej załamać, a nie dać pozytywne rezultaty. 
 
Monika - Zastanawiam się, po co te dyskusje, po co apele o zabieranie głosu, po co tyle trudu. Przecież od tego nic się nie zmieni, nikt tym się nie przejmuje i będzie tak, jak jest. Szkoda czasu i atłasu. 
 
aaaa ccc 
7. ZAPRASZAMY DO DYSKUSJI 
 O prawach środowiskowych publicystów 
 
aaa 
7.1. Wszyscy mogą dzielić się przemyśleniami, opiniami i uwagami 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Jak Państwo wiedzą, "Wiedza i Myśl" zawiera dział "Fakty, poglądy, opinie i polemiki". Dotąd Państwa wypowiedzi do tego działu uzyskiwaliśmy prosząc grupy czytelników o zabieranie głosu. Każdorazowo wysyłaliśmy artykuł, którego przesłanie miało być podstawą dyskusji i prosiliśmy o zabieranie głosu. Każdy z Państwa otrzymywał taką prośbę mniej więcej raz na osiem do dziesięciu miesięcy. Poza tym prośbę tę wysyłaliśmy do małej grupy czytelników, którzy częściej zabierali głos w naszej dyskusji. 
Począwszy od października br. postanowiliśmy zmienić tę praktykę. We wrześniowym numerze "WiM" po raz pierwszy wprowadziliśmy nowy dział: "Zapraszamy do dyskusji". W dziale tym będziemy publikowali artykuł, którego tezy chcemy z Państwem przedyskutować. W październikowym wydaniu "WiM" zamieścimy artykuł, który stanie się przedmiotem dyskusji w listopadowym numerze naszego miesięcznika. 
W ten sposób wszyscy Państwo będą mogli, oczywiście, jeżeli zechcą, zabrać głos na temat prezentowany w artykule wywoławczym. Jeżeli sposób ten się sprawdzi, wprowadzimy go na stałe. Bardzo nam bowiem zależy, żeby Państwo mogli i chcieli być współtwórcami "Wiedzy i Myśli". 
Tym razem chcemy przedyskutować tylko problem środowiskowej publicystyki i praw naszych publicystów. Załączamy artykuł Zuzanny Ratek, która zakwestionowała prawo Jerzego Ogonowskiego do zabierania głosu w sprawie niewidomych artystów występujących w teatrze w ciemnościach, w sztuce "Ślepcy". Artykuł ten zamieszczamy pod pozycją 7.2. 
Polemika Zuzanny Ratek z poglądami Jerzego Ogonowskiego zawartymi w artykule "Ginące zawody dla niewidomych ", opublikowanym w sierpniowym wydaniu "WiM" z br. pod pozycją 5.5. obejmuje kilka wątków. Prosimy o wypowiedzi tylko w tej jednej sprawie, tj. na temat, co wolno, a czego nie wolno publicystom piszącym do środowiskowej prasy. Inne wątki, np. dotyczące lokali typu "Ślepe krowy", wystaw i pokazów w ciemnościach, sztuki granej przez niewidomych w płockim teatrze w ciemnościach były już dyskutowane na łamach "WiM". Dlatego teraz zastanówmy się nad naszymi publicystami i ich prawami. Za miesiąc podyskutujemy na inny temat. 
Tym razem zamieszczamy dodatkowo artykuł Stanisława Kotowskiego pt. "Jaka jest rola środowiskowej prasy?". Można przyjąć, że jest to już pierwszy głos w dyskusji, a chodzi o wstępne naświetlenie problemu. 
Liczymy na Państwa zainteresowanie i współpracę, na liczne wypowiedzi, na opinie uwzględniające różne punkty widzenia. W ten sposób "WiM" będzie czasopismem bardziej wszechstronnym i, taką mamy nadzieję, będzie ułatwiać zrozumienie oraz rozwiązywanie środowiskowych problemów. 
Redakcja Wiedzy i Myśli 
 
aaa 
7.2. Ze szpadą... o honor 
Zuzanna Ratek 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Odwołując się do reportażu wyemitowanego w Radiu ZET - "Ginące zawody dla niewidomych", red. J. Ogonowski pisze: "Ogólny wydźwięk był taki, że oto zamknięty w swoim świecie niewidomy nie zdawał sobie w ogóle sprawy, że coś może, aż tu jakiś znajomy przyuczył go do strojenia fortepianu i teraz tenże niewidomy, chwała Bogu, wreszcie się odnalazł. Niewidomy indagowany mówił mniej więcej to samo". I nie ma w tym niczego bulwersującego, ponieważ zmiany na rynku pracy są nieprzewidywalne, a i wiele kierunków zawodowego kształcenia niewidomych upadło z powodów ekonomicznych, bądź zwykłego braku kandydatów. Także polskie fortepiany odeszły w niebyt, natomiast aktualnie pracujący stroiciele nie narzekają na zalew zleceń. Gdzież te salony z fortepianem i wieczorki muzykujące. Zastąpiły je: radio, telewizor, kino domowe i płyty z najlepszymi pianistycznymi kreacjami. Trudno więc odwoływać się stale do przeszłości, czyli lat 80-tych ubiegłego wieku. 
Zastanawiam się nad ideą czarnego scenariusza przewidywanego dla niewidomych stroicieli "Za strojenie fortepianów jakaś firma będzie chciała otrzymać dotacje z PFRON-u na niewidomego. Niewidomy zaś dostanie jakieś minimum i zostanie nagrana seria reportaży o niesamowitym jego szczęściu, bo przecież dzięki jakiemuś odkrywcy zaczął stroić fortepian i nawet mu to wyszło". Scenopis może być zupełnie budujący i kapitalistyczny w wydźwięku, bowiem niewidomy zarejestruje działalność gospodarczą i będzie sam sobie sterem, żeglarzem, okrętem, odkrywając w okolicy bezlik instrumentów klawiszowych. 
I dalej red. Ogonowski snuje opowieść: "Ciekawe, jak dzisiejsi 20-30-latkowie będą wspominać współczesne hity w rodzaju spożywania posiłków po ciemku przy obsłudze niewidomych kelnerów, ciemnych muzeów, wystaw, teatrów z niewidomymi pseudoaktorami przy dosłownym zinterpretowaniu pojęcia "ślepcy" ze sztuki Maeterlinca... No i do tego jeszcze różnych prezencików władz i oszołomów w postaci incydentalnych mówiących bankomatów, autobusów i tramwajów z niespodzianką w postaci obniżonych schodów i zapowiedzi przystanków nad głową kierowcy..." 
Nie widzę niczego zdrożnego w audiodeskrypcji spektakli, udźwiękowiania autobusów, bankomatów, wystaw, muzeów, wind i czego tam jeszcze. Komunikaty głosowe służą nie tylko niewidomym, ale i pozostałym chętnym, jak to np. ma miejsce w Żelazowej Woli, Muzeum Chopina, czy innych ważnych przybytkach kultury. Nie widzę niczego postawionego na głowie, gdy w czasie spektaklu teatralnego czy filmu ze słuchawek płynie mi do ucha informacja wzbogacająca, gdy samodzielnie obsłużę bankomat, windę i nie angażując innych pasażerów wysiądę na właściwym przystanku zapowiedzianym przez komunikat. Fakt, udźwiękowienie nie jest powszechne, ale trzeba dać technice szanse. 
Dalej red. Ogonowski protestuje: "Nie życzę sobie, aby za pośrednictwem głupich pomysłów robiono ze mnie wariata i pajaca, chcę po prostu żyć normalnie i pracować wśród ludzi, nie chcę występować jako klaun w cyrku, w którym jakiś zapaleniec pogasił wszystkie światła i przekonał pewną grupę niewidomych, że to bardzo dobry i ciekawy pomysł". 
Na Boga, a kto Panu każe Redaktorze i co to ma wspólnego z zamachem na Pana normalność? Skoro ludzie chcą występować w takim eksperymencie i skoro są ciekawi reakcji własnych i publiczności, to nic nam postronnym do tego. I w dodatku wara nam od tych ludzi, ponieważ to oni chcą być tymi - jak Pan ich nazywa - klownami. Sądzę, że nikt nam nie dał prawa do wypowiadania się w imieniu wszystkich niewidomych, ba, nikt nam nie dał legitymacji bycia trybunem, chyba że taki mandat Pan otrzymał. 
	"Nie mam pretensji o takie "cyrki" do organizatorów, każdy chce zarobić i zarabia, jak umie, a w końcu mnie do udziału w tym nikt nie zmusza. Nie zmusza, ale kształtuje świadomość otoczenia i to już też dotyczy mnie". 
Redaktorze, jakaś restauracja w ciemności, jakiś program TV w podczerwieni, jeden spektakl Meterlencka są aż tak ważące, czy odciskające piętno na społecznej świadomości, czy przypadkiem nie jest to czystej wody typhlocentryzm. Dlaczego spektakl ma obrażać osobistą godność, honor i status niewidomych. Właśnie w tym najlepszym ze światów - jeśli postępowanie jednostki bądź grupy nie godzi w interesy społeczne, to nie ma powodu do piętnowania tego postępowania. A konsumenci czy publika, obejrzy coś innego, może nawet podyskutuje, potem zajmie się ważniejszymi, bo swoimi sprawami. 
 
aaa 
7.3. Jaka jest rola środowiskowej prasy? 
Stanisław Kotowski 
 
 Źródło: Publikacja własna "WIM" 
 
Pod pozycją 7.2. zamieszczamy artykuł Zuzanny Ratek, która podjęła polemikę z poglądami Jerzego Ogonowskiego wyrażonymi w artykule "Ginące zawody dla niewidomych" (sierpniowe wydanie "WiM" z br., pozycja 5.5.). 
Mogą Państwo przeczytać wymienione publikacje i zająć stanowisko wobec prezentowanych poglądów. 
Myślę, że to dobrze, iż możemy Państwu przedstawiać różne poglądy, w tym takie, których nie podzielamy. Tak będzie również w przyszłości. Zaniepokoił mnie jednak pogląd autorki dotyczący prawa Jerzego Ogonowskiego do wypowiadania się w imieniu niewidomych. Zamieszczam fragment artykułu Zuzanny Ratek, nad którym wspólnie się zastanowimy. 
"Dalej red. Ogonowski protestuje: "Nie życzę sobie, aby za pośrednictwem głupich pomysłów robiono ze mnie wariata i pajaca, chcę po prostu żyć normalnie i pracować wśród ludzi, nie chcę występować jako klaun w cyrku, w którym jakiś zapaleniec pogasił wszystkie światła i przekonał pewną grupę niewidomych, że to bardzo dobry i ciekawy pomysł". 
"Na Boga, a kto Panu każe, Redaktorze i co to ma wspólnego z zamachem na Pana normalność? Skoro ludzie chcą występować w takim eksperymencie i skoro są ciekawi reakcji własnych i publiczności, to nic nam postronnym do tego. I w dodatku wara nam od tych ludzi, ponieważ to oni chcą być tymi - jak Pan ich nazywa - klownami. Sądzę, że nikt nam nie dał prawa do wypowiadania się w imieniu wszystkich niewidomych, ba, nikt nam nie dał legitymacji bycia trybunem, chyba, że taki mandat Pan otrzymał". 
 Po pierwsze Jerzy Ogonowski, według mojego rozumienia, pisze we własnym imieniu, a nie w imieniu wszystkich niewidomych. Świadczą o tym słowa: "Nie życzę sobie". A więc nie pisze, że wszyscy niewidomi sobie nie życzą, tylko, że on sobie nie życzy. 
To tak dla czystej formalności, bo nie to jest najważniejsze w artykule Zuzanny Ratek. 
 
Czytamy: "Skoro ludzie chcą występować w takim eksperymencie i skoro są ciekawi reakcji własnych i publiczności, to nic, nam postronnym do tego. I w dodatku wara nam od tych ludzi, ponieważ to oni chcą być tymi - jak Pan ich nazywa - klownami". 
Z cytatu tego wynika, że nie mamy prawa oceniać zachowań, postępowania, działalności niewidomych. Mają prawo robić, mówić, postępować, podejmować działalność jaką chcą, a nam wara od tego. 
Jak to należy rozumieć? Środki przekazu, te ogólne, nie środowiskowe, mogą oceniać działalność polityków, urzędników, artystów, księży, lekarzy, sportowców, przestępców, zboczeńców, prawo, sądy, spółki prawa handlowego, rząd, sejm i senat oraz wszystko inne, a u nas wara od działaczy, od niewidomych artystów, od... No właśnie, od czego jeszcze? 
Czy nie wolno oceniać postępowania niewidomych żebraków, pijaków, tych którzy wyłudzają społeczne pieniądze, obiboków, leni, roszczeniowców, tych którzy uważają, że tylko ludzie widzący są coś warci i tych, którzy uważają, że tylko niewidomi są prawdziwymi ludźmi, bo widzący to oszuści, dranie, którym wierzyć nie można? Przy takim założeniu, "Wiedzę i Myśl" należałoby natychmiast zlikwidować. 
A może tylko wolno nam cieszyć się z sukcesów niewidomych naukowców, muzyków, sportowców, wybitnych działaczy itp.? A może od nich też wara? 
 
Dalej czytamy: "Sądzę, że nikt nam nie dał prawa do wypowiadania się w imieniu wszystkich niewidomych, ba, nikt nam nie dał legitymacji bycia trybunem, chyba, że taki mandat Pan otrzymał". 
Już wspomniałem, że Jerzy Ogonowski wypowiadał się we własnym imieniu, ale powiedzmy nawet, że jest inaczej, że usiłuje wypowiadać się w imieniu niewidomych. I co z tego wynika? 
Przecież w kraju pracują conajmniej setki publicystów, którzy wypowiadają się na tematy polityczne, gospodarcze, światopoglądowe, kulturalne, artystyczne, naukowe i na wszystkie inne. Przecież nikt im nie dał takiego mandatu i nie potrzebują oni żadnego mandatu. Wystarczy, że jest gazeta, która chce publikować ich artykuły, reportaże, felietony, wystarczy, że są osoby, które chcą czytać ich publikacje. To samo dotyczy publicystów telewizyjnych i radiowych. Czy więc środowiskowe środki przekazu mają działać na innych zasadach? Czy nas nie obowiązuje prawo prasowe? Czy jesteśmy innymi ludźmi? 
 
Zuzanna Ratek ma pełne prawo nie zgadzać się z Jerzym Ogonowskim, a on z nią. Myślę jednak, że ani ona, ani on nie mają prawa odmawiać innym osobom wypowiadania się na tematy ważne dla środowiska. Środowiskowe środki przekazu powinny pełnić takie same funkcje, jakie pełnią te ogólnodostępne. 
A jakie jest Państwa zdanie na ten temat? Czy prasa naszego środowiska powinna unikać trudnych problemów, ocen zachowań i postaw osób niewidomych i słabowidzących? Czym powinna się zajmować? 
Sprawa jest ważna. Dlatego warto się zastanowić i podzielić się swoimi przemyśleniami z Czytelnikami "Wiedzy i Myśli". Może i redakcje innych środowiskowych czasopism zainteresują się Państwa przemyśleniami. 
Na Państwa wypowiedzi oczekuję do 10 września br. Zostaną one opublikowane w październikowym numerze "WiM". 
Listy proszę pisać na adres: 
st.k@onet.pl 
 
 aaa ccc 
8. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE 
 
aaa 
8.1. Więcej dopłat dla niepełnosprawnych 
Katarzyna Wójcik-Adamska, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-08-01 
 
Osoby niepełnosprawne mogą się ubiegać o dofinansowanie opieki nad dzieckiem w żłobku lub przedszkolu, kursu prawa jazdy czy specjalnego wyposażenia samochodu - donosi Rzeczpospolita. 
Niepełnosprawni mogą już składać wnioski o dofinansowanie z programu "Aktywny samorząd". Program jest kierowany do osób w wieku aktywności zawodowej lub niepełnosprawnych dzieci. Ma im ułatwić pracę i ograniczyć bariery w dostępie do edukacji. Wnioski można składać od 1 sierpnia w PCPR. 
Dofinansowany ma być m.in. zakup i montaż oprzyrządowania do samochodu, elektrycznego wózka inwalidzkiego, urządzeń lektorskich lub brajlowskich, a także kurs komputerowy, kurs na prawo jazdy i specjalistyczny sprzęt komputerowy. 
 Maksymalne kwoty dopłat wahają się w zależności od kierunku dofinansowania. 
Najwięcej, bo aż 14 tys. zł można dostać na wózek elektryczny. Pomoc na urządzenie brajlowskie wyniesie do 12 tys. zł. 
Najmniej pieniędzy, bo 1 tys. zł, zostanie przyznane na kurs komputerowy. W wypadku opieki w żłobku lub przedszkolu wsparcie wyniesie do 200 zł miesięcznie, ale nie więcej niż 2,2 tys. zł rocznie na każde dziecko. 
W większości wypadków osoba ubiegająca się o dofinansowanie musi partycypować w kosztach. Gdy w grę wchodzi np. kurs na prawo jazdy, minimalny udział własny niepełnosprawnego wynosi 25 proc, w wypadku dopłaty do opieki nad dzieckiem - 15 proc, na urządzenia brajlowskie zaś - 5 proc Kurs komputerowy finansowany jest ze środków PFRON w całości. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 1 sierpnia 2012 r. 
 
 aaa 
8.2. Komunikat z dnia 27 lipca 2012 r. 
Brak możliwości dofinansowania zakupu podstawowego sprzętu komputerowego w ramach realizacji pilotażowego programu "Aktywny Samorząd" 
 
 Źródło: www.pfron.org.pl 
 
W związku z docierającymi do PFRON sygnałami o braku właściwej interpretacji zakresu dofinansowania w ramach obszaru B1 pilotażowego programu "Aktywny samorząd", Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych informuje, że w ramach ww. obszaru programu nie jest możliwe dofinansowanie zakupu podstawowego sprzętu komputerowego i podstawowego oprogramowania komputerowego. 
Przedmiotem dofinansowania w ramach obszaru B1 programu w 2012 roku może być każdy sprzęt komputerowy lub jego element, który nie jest podstawowym sprzętem komputerowym oraz elektroniczne urządzenia współpracujące z podstawowym sprzętem komputerowym. Sprzęty te i urządzenia muszą posiadać szczególne, funkcjonalne znamiona przystosowania do potrzeb osób z dysfunkcją wzroku lub z brakiem albo znacznym niedowładem obu kończyn górnych, które to osoby mogą być beneficjentami pomocy w ramach programu. " 
 
aaa 
8.3. Ulga rehabilitacyjna na wypoczynek 
Grzegorz Gębka, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-08-03 
 
Rodzice mogą odliczyć wydatki na pobyt niepełnosprawnego dziecka na koloniach czy obozach - informuje Rzeczpospolita. 
Ustawa o PIT pozwala, aby od podstawy opodatkowania odjąć wydatki na tzw. cele rehabilitacyjne. Z preferencji mogą korzystać podatnicy, którzy wychowują niepełnosprawne dzieci do 25. roku życia. 
Ponieważ przepisy nie definiują pojęcia kolonii i obozu, należy nadać im znaczenie słownikowe. Jest to zorganizowany wypoczynek przy czym wyjazd na obóz łączy się z uprawianiem sportu czy nauką. Dla uznania wyjazdu za jedną z dwóch form wypoczynku nie ma znaczenia, jak został nazwany przez jego organizatora. 
Aby móc skorzystać z ulgi, niezbędne jest udokumentowanie wydatku. Podatnik powinien mieć dowody zawierające dane identyfikujące nabywcę i sprzedawcę usługi oraz informacje dotyczące tytułu wpłaty (nie musi to jednak być faktura czy rachunek). 
Ulga nie jest limitowana kwotowo. Wykazuje się ją w zeznaniu rocznym (załącznik PIT-O). Nie ma potrzeby załączania do niego dowodów potwierdzających wydatki - może się ona jednak pojawić w razie weryfikacji przez fiskusa deklaracji. Dlatego też podatnik powinien przechowywać dokumenty aż do przedawnienia się podatku za dany rok (za 2011 r. - do 2017 r.). 
Ulga przysługuje wyłącznie w części, w której wydatek bezpośrednio pochodził z kieszeni podatnika. Odliczeniu nie podlega koszt pokryty dofinansowaniem np. z PFRON. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 2 sierpnia 2012 r. 
 
 aaa 
8.4. Od listopada wyższy zasiłek rodzinny i nowe progi dochodowe Beata Rędziak 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2012-08-09 
 
Zasiłek rodzinny będzie przysługiwał rodzinie, w której jest dziecko z niepełnosprawnością w stopniu co najmniej umiarkowanym, jeśli łączny dochód rodziny w przeliczeniu na jedną osobę nie przekroczy 623 zł - takie zmiany planuje od 1 listopada br. MPiPS w swoim nowym projekcie rozporządzenia. 
Zgodnie z projektem z 10 lipca br., miałyby wzrosnąć progi dochodowe uprawniające do świadczeń rodzinnych. Obecnie próg dla zasiłku rodzinnego dla rodziny z dzieckiem niepełnosprawnym wynosi 583 zł. Wzrośnie więc o 40 zł. 
Nie zmienią się zaś wysokości innych świadczeń rodzinnych, takich jak: becikowe, zasiłek pielęgnacyjny, dodatek dla rodzin wielodzietnych, czy dodatków "szkolnych". Ich wzrost MPiPS planuje na 2014 r. Wtedy także planowane jest kolejne podniesienie progów dochodowych dla otrzymania zasiłku rodzinnego. Docelowo dla rodziny z dzieckiem, które posiada co najmniej umiarkowany stopień niepełnosprawności, ma on zostać podniesiony do 664 zł. 
Od 1 listopada br. ma wzrosnąć także kwota zasiłku rodzinnego. Będzie on wynosił: 
- 77 zł na dziecko w wieku do 5. roku życia (aktualnie - 68 zł); 
- 106 zł na dziecko w wieku powyżej 5. roku życia do ukończenia 18. roku życia; 
- 115 zł na dziecko w wieku powyżej 18. roku życia do ukończenia 24. roku życia (aktualnie - 98 zł). 
Zgodnie z szacunkami resortu pracy, wydatki na świadczenia rodzinne wzrosną w 2012 r. o ok. 143 mln zł, a w 2013 r. - o blisko 846 mln zł. 
 
aaa 
8.5. Waloryzacja emerytur i rent 2013 
Leszek Kostrzewski, Piotr Miączyński 
 
Źródło: wyborcza.biz/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-08-07 
 
Coroczna marcowa podwyżka obejmuje każdego polskiego emeryta, rencistę, a także osoby na świadczeniu przedemerytalnym, kompensacyjnym i pomostówce. Na informację o waloryzacji czeka co roku blisko 10 milionów osób. 
Waloryzacja emerytur i rent zaczyna się co roku 1 marca. Obejmuje Polaków, którzy co miesiąc dostają emerytury i renty z ZUS (np. górników, pielęgniarki, nauczycieli), z KRUS (rolników), z Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA (emerytowanych funkcjonariuszy policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Biura Ochrony Rządu, strażaków), z Wojskowego Biura Emerytalnego MON (emerytowanych żołnierzy) i z Biura Emerytalnego Służby Więziennej (pracowników więziennictwa). O podwyżkę nie trzeba nigdzie występować, ZUS czy KRUS same wszystko przeliczają i wypłacają. 
 
Teraz w górę procentowo 
 
Najbliższa waloryzacja, czyli ta w marcu 2013 r., będzie procentowa. Emerytury i renty zostaną zwiększone o procent, który zależy od inflacji w gospodarstwach emeryckich i od realnego wzrostu płac (co najmniej 20-proc.). Im ktoś ma większe świadczenie, tym większą podwyżkę dostanie. 
Rząd wraca więc do dawnych zasad waloryzacji (w marcu 2012 r. waloryzacja była kwotowa, każdy dostał tyle samo podwyżki - 71 zł brutto). 
 
Ile wyniesie najbliższa podwyżka? 
 
Z projektu rozporządzenia Rady Ministrów przygotowanego przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej wynika, że emerytury i renty wzrosną o 4,48 proc. 
 
Skąd takie wyliczenie? 
 
Otóż, jak napisaliśmy wyżej, wskaźnik waloryzacji zależy od dwóch czynników: 
- inflacji w gospodarstwach emeryckich, czyli od wzrostu cen towarów, które najczęściej kupują emeryci, 
- co najmniej 20-proc. realnego wzrostu płac w przedsiębiorstwach. Może być więcej, gdy rząd, związkowcy i pracodawcy porozumieją się w Komisji Trójstronnej. Jednak w sprawie najbliższej waloryzacji, w 2013 r., do porozumienia nie doszło, pozostała więc propozycja rządowa, czyli owe 20 proc. 
 
Co roku zarówno inflacja, jak i podwyżki płac są inne, dlatego zmienia się też kwota wzrostu rent i emerytur. Wyliczając najbliższą waloryzację, rząd ustalił, że inflacja wyniesie 4,3 proc., a realna podwyżka płac - 0,9 proc. (20 proc. z tego to 0,18 proc.). Dodał więc 4,3 proc. inflacji i 0,18 proc. (20 proc. realnej podwyżki płac). I tak wyszło 4,48 proc. 
 
Łączny koszt waloryzacji w ciągu dziesięciu miesięcy 2013 r. to dla budżetu - według szacunków ministra pracy - dodatkowe 7,13 mld zł. "Należy podkreślić, że każde zwiększenie wskaźnika waloryzacji o 0,1 pkt proc. to dodatkowy koszt w skali dziesięciu miesięcy 2013 r. w kwocie ok. 159 mln zł" - pisze resort pracy w projekcie rozporządzenia. 
 
O ile wzrosną najniższe emerytury? 
 
Znając już wskaźnik waloryzacji, możemy wyliczyć, o ile wzrosną poszczególne świadczenia. 
Obecnie najniższe renty i emerytury, a także najniższe renty rodzinne, renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i renty rolnicze wynoszą 799,18 zł brutto. Po podwyżce o 4,48 proc. wzrosną one o 35,80 zł, czyli do 834,98 zł brutto. 
Najniższa renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem lub chorobą zawodową wzrośnie o 42,96 zł - z 959,02 zł do 1001,98 zł. 
Świadczenie przedemerytalne - dziś 938,25 zł brutto - zostanie podwyższone o 42,03 zł, czyli po podwyżce będzie wynosiło 980,28 zł. 
 
 aaa 
8.6. Pracodawcy otrzymają wyższe dofinansowania do wynagrodzeń Michalina Topolewska, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-08-03 
 
 1386 zł wyniesie od września kwota podstawy, od której będzie wyliczana wysokość dopłat do pensji niepełnosprawnych pracowników - informuje Dziennik Gazeta Prawna. 
Od września wzrośnie wysokość dopłat, jakie otrzymują firmy zatrudniające osoby niepełnosprawne. W przypadku zakładów pracy chronionej (ZPChr) będzie to 2494,80 zł na osobę zaliczoną do znacznego stopnia niepełnosprawności, 1593,90 zł na osobę z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności oraz 623,70 zł na osobę z lekkim stopniem niepełnosprawności. 
Natomiast pracodawcy z otwartego rynku pracy, którym przysługuje 70 proc. kwot należnych ZPChr, otrzymają od przyszłego miesiąca odpowiednio 1746,36 zł, 1115,73 zł oraz 436,59 zł. 
Ponadto w przypadku obydwu typów pracodawców pomoc będzie jeszcze wyższa, jeżeli zatrudniony przez nich niepełnosprawny ma schorzenie specjalne. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 2 sierpnia 2012 r. 
 
 aaa 
8.7. Zmiana przepisów dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2012-08-06 
 
Osoba pobierająca przez długi czas świadczenie pielęgnacyjne będzie mogła otrzymać również rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. 
Jak informuje Dziennik Gazeta Prawna, Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej pracuje nad zmianą przepisów dla opiekunów z długim stażem ubezpieczeniowym. Mają oni zyskać prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jeśli ta powstała po 18 miesiącach od ustania ubezpieczenia. Według zapewnień resortu nowe rozwiązania znajdą się w konsultowanym obecnie projekcie ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i niektórych innych ustaw. 
Obecnie część osób, które zajmowały się niepełnosprawnym członkiem rodziny, po zakończeniu opłacania za niego składek do ZUS przez budżet jest pozbawiona praw do renty zdrowotnej. 
Więcej: www.gazetaprawna.pl 
 
 aaa 
8.8. Ze świadczenia pielęgnacyjnego na rentę 
mrz, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-08-10 
 
 Resort pracy chce ułatwić uzyskiwanie świadczeń osobom, które zrezygnowały z pracy, by opiekować się niepełnosprawnym dzieckiem czy innym członkiem rodziny - informuje Rzeczpospolita. 
Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej przygotowało kolejną wersję nowelizacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, która przewiduje wprowadzenie prawa do urlopu wychowawczego dla osób prowadzących działalność gospodarczą czy bezrobotnych. 
W tej wersji projektu znalazło się kilka ważnych zmian niezwiązanych z urlopami wychowawczymi. Najistotniejsza dotyczy przyznania możliwości nabycia prawa do renty osobom, które pobierają świadczenie pielęgnacyjne. W tym okresie nie są za nie opłacane składki na ubezpieczenia społeczne i obecnie mają z tego powodu kłopoty z uzyskaniem renty. W tej sprawie interweniował w MPiPS rzecznik praw obywatelskich. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 7 sierpnia 2012 r. 
 
 aaa 
8.9. Niepełnosprawni mogą sami tworzyć miejsca pracy 
Monika Niewinowska, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-08-14 
 
Dzięki dotacjom z funduszy europejskich ponad 2,4 tys. osób niepełnosprawnych założyło w ostatnich latach własną firmę. Nadal jest możliwość otrzymania nawet 40 tys. zł na ten cel, a niepełnosprawni są jedną z grup uprzywilejowanych w większości projektów mających na celu wspieranie przedsiębiorczości. Wielu poprzez udział w projektach realizowanych w ramach programu Kapitał Ludzki udało się znaleźć pracę i usamodzielnić ekonomicznie - czytamy w Dzienniku Gazecie Prawnej. 
Na szczeblu centralnym działania adresowane do osób z niepełnosprawnościami sprzężonymi oraz rzadko występującymi realizowane są przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Na ich realizację przeznaczono ponad 285 mln zł. Ze środków tych skorzysta 15 tys. osób mających problemy na rynku pracy oraz członków ich najbliższego otoczenia. 
Na poziomie regionalnym niepełnosprawni mogą skorzystać ze wsparcia w projektach realizowanych w ramach Priorytetu VI Rynek pracy otwarty dla wszystkich, stanowiąc tam jedną z grup docelowych. W priorytecie tym realizowane są projekty mające na celu aktywizację zawodową niepełnosprawnych poprzez takie formy wsparcia jak: dotacje na rozpoczęcie działalności gospodarczej, subsydiowane zatrudnienie, poradnictwo zawodowe i psychologiczno-doradcze, szkolenia, staże czy praktyki zawodowe. Na ich realizację przeznaczono ponad 9,5 mld zł. 
Trudno jednoznacznie stwierdzić, jak wielu niepełnosprawnych zostało ogółem objętych wsparciem z funduszy europejskich, ponieważ mogli oni korzystać z wielu projektów przeznaczonych dla różnych grup. Zgodnie z informacjami przedstawionymi przez poszczególne województwa w sprawozdaniach rocznych do końca 2011 r. ze wsparcia w całym Programie Kapitał Ludzki skorzystało blisko 152,8 tys. osób niepełnosprawnych w tym 15,5 tys. w projektach realizowanych centralnie i 1373 tys. - regionalnie. 
W sposób pośredni osoby niepełnosprawne są wspierane również przez projekty inwestycyjne - zarówno infrastrukturalne, jak i podnoszące konkurencyjność przedsiębiorstw. W zdecydowanej ich większości uwzględniane były elementy mające na celu ułatwienie niepełnosprawnym samodzielnego poruszania się, dostępu do budynków - również biurowych - oraz stanowisk pracy powstających w wyniku projektów realizowanych w firmach. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 9 sierpnia 2012 r. 
 
 aaa 
8.10. Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych ratyfikowana 
 
Źródło: PAP/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2012-07-26 
 
Prezydent Bronisław Komorowski ratyfikował w czwartek (26 lipca) Konwencję o prawach osób niepełnosprawnych. Sejm wyraził na to zgodę w połowie czerwca, Senat - na początku lipca br. W dokumencie podkreśla się znaczenie, jakie mają dla niepełnosprawnych samodzielność i niezależność. 
 
Konwencja jest pierwszym międzynarodowym aktem prawnym całościowo ujmującym prawa osób niepełnosprawnych. Została przyjęta w grudniu 2006 r. na sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ i weszła w życie 3 maja 2008 r. Do połowy marca 2012 r. podpisały ją 153 państwa, a jej stronami jest 112 krajów. Polska podpisała dokument w marcu 2007 r. 
Konwencja zawiera przepisy zakazujące dyskryminowania niepełnosprawnych, a także nakazujące: tworzenie warunków do korzystania przez nich z praw na równi z innymi osobami oraz wprowadzenie rozwiązań specjalnie do nich adresowanych. 
Dokument podkreśla znaczenie, jakie mają dla niepełnosprawnych samodzielność i 
niezależność. Zwraca uwagę na potrzebę ich udziału w procesach decyzyjnych, a także znaczenie dostępności np. do opieki zdrowotnej, edukacji, informacji i komunikacji. 
Zgodnie z Konwencją pojęcie "osoby niepełnosprawnej" obejmuje osoby, które - oprócz długotrwale naruszonej sprawności fizycznej, umysłowej, intelektualnej lub w zakresie zmysłów - mają także problemy z pokonywaniem różnych barier, wynikających np. z postaw innych ludzi i środowiska. 
Polska ratyfikuje dokument z zastrzeżeniami - dotyczą one kwestii związanych z przerywaniem ciąży i zawieraniem małżeństw przez osoby z niepełnosprawnością intelektualną. 
Polska składa też oświadczenie interpretacyjne, w którym wskazuje, że kraj interpretuje zapisy Konwencji w sposób zezwalający na stosowanie ubezwłasnowolnienia w okolicznościach i sposób określony w prawie krajowym. 
Chodzi o sytuacje, gdy wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego lub innego rodzaju zaburzeń psychicznych osoba nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem. 
Planowane są jednak zmiany prawa mające dostosować polskie przepisy o ubezwłasnowolnieniu i zawieraniu małżeństw do zapisów Konwencji. Nowelizacje w tym zakresie planowane są na rok 2014 lub 2015. 
W Polsce jest ok. 5,5 mln niepełnosprawnych. Najczęstszą przyczyną niepełnosprawności są schorzenia układu krążenia, narządów ruchu i neurologiczne. 
 
 aaa 
8.11. Prezydent podpisał nowelę ustawy o rehabilitacji zawodowej PAP 
 
 Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2012-08-16 
 
Prezydent Bronisław Komorowski podpisał nowelizację ustawy o rehabilitacji zawodowej i zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, która uszczelnia system wsparcia zatrudnienia tych osób. 
Jak poinformowała PAP Kancelaria Prezydenta, chodzi o ustawę z 28 czerwca 2012 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw. Prezydent podpisał ją w ubiegły piątek. 
Ustawa dotyczy m.in. poszerzenia kompetencji kontrolnych prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON), a także rozszerzenia katalogu podmiotów zwolnionych z obowiązkowych wpłat na PFRON. 
Wzmocnione zostały uprawnienia kontrolne prezesa PFRON. Nowelizacja przewiduje też kary za nieprzestrzeganie przepisów, m.in. grzywnę do 5 tys. zł za udaremnienie przeprowadzenia kontroli, podawanie fałszywych danych lub nieprawdziwych wyjaśnień. 
 
Na konto lub pocztą 
 
Istotną zmianą jest wprowadzenie przepisu, zgodnie z którym dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego przysługiwało będzie pracodawcy tylko w wypadku przekazania wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego na jego konto bankowe lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo na adres zamieszkania tego pracownika za pośrednictwem poczty lub innych firm zajmujących się doręczeniami. 
 
Ustawa ponadto wprowadza przepis, który o cztery miesiące skraca obowiązywanie przepisu, zgodnie z którym podstawą wyliczania wysokości dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego jest najniższe wynagrodzenie z grudnia 2009 r., co spowoduje urealnienie wysokości otrzymywanych środków przez pracodawców w stosunku do faktycznie ponoszonych kosztów. 
 
 aaa 
8.12. Pracodawcy mniej płacą, a PFRON traci 
Michalina Topolewska, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/wwwbaza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-07-31 
 
Fundusz wydaje więcej na dopłaty do pensji, bo niektóre firmy naciskają na pracowników, aby podwyższali swój stopień niepełnosprawności - czytamy w Dzienniku Gazecie Prawnej. 
Po pierwszej połowie tego roku do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wpłynęło mniej pieniędzy, niż zakładał plan finansowy. 
Jak zapewnia Ewa Balicka-Sawiak, rzecznik PFRON, nie ma obawy, że niższe wpływy spowodują konieczność zmniejszenia wydatków na realizowane w tym roku zadania. 
Jeżeli jednak ta tendencja będzie się utrzymywać, większe problemy finansowe mogą pojawić się w przyszłym roku. Dlatego Jarosław Duda, pełnomocnik rządu ds. osób niepełnosprawnych, zapowiada, że trzeba będzie odłożyć termin zrównania dopłat do pensji na chronionym i otwartym rynku pracy. 
Niższe od planowanych wpływy do budżetu funduszu są spowodowane m.in. tym, że pracodawcy zwrócili mniej niewykorzystanych pieniędzy z zakładowego funduszu rehabilitacji oraz wzrostem kwot ulg w obowiązkowych wpłatach na PFRON, które zakłady pracy chronionej udzielają kontrahentom kupującym od nich usługi. 
Dzieje się tak, mimo że przepisy dotyczące warunków ich udzielania zostały od 1 stycznia 2011 r. zaostrzone w ten sposób, że takie prawo zachowały tylko te ZPChr, które osiągają 30-proc. wskaźnik zatrudnienia niepełnosprawnych ze znacznym stopniem niepełnosprawności lub zaliczonych do umiarkowanego ze schorzeniami specjalnymi. W konsekwencji, o ile w 2010 roku łączna kwota ulg wyniosła ponad 550,9 mln zł (45,9 mln zł miesięcznie), to w ubiegłym roku spadła do 371,7 zł, czyli 30,9 mln zł przeciętnie w każdym miesiącu. W 2012 r. wysokość ulg znów zaczęła jednak rosnąć. 
Przybywa osób z orzeczeniami o znacznym i umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Ze statystyk PFRON wynika, że w grudniu 2010 roku takich osób było odpowiednio 10,8 tys. oraz 115,7 tys. W maju tego roku - 15 tys. i 131,2 tys. 
W związku z tym, że równocześnie nie wzrasta liczba zatrudnionych niepełnosprawnych, powstaje podejrzenie, że pracodawcy, którzy otrzymują niższe dofinansowania w związku z systematycznym obniżaniem dopłat, zwłaszcza do pensji pracowników z lekkim stopniem niepełnosprawności, teraz celowo wysyłają ich do zespołów orzekania o niepełnosprawności, aby ci podnosili jej stopień. 
Marek Plura, poseł PO i przewodniczący parlamentarnego zespołu ds. osób niepełnosprawnych zwraca uwagę, że znaczną część tych nieprawidłowości pozwoli zmniejszyć uchwalona właśnie przez Sejm nowelizacja ustawy rehabilitacyjnej. Zakłada ona większy nadzór nad udzielaniem ulg i systemem orzekania. 
Zmiany mogą jednak okazać się zbyt małe, a problemy finansowe funduszu pogłębią się w 2013 roku. Wtedy bowiem wzrośnie podstawa dofinansowali do pensji, którą będzie stanowiła kwota minimalnej pensji z tego roku, czyli 1,5 tys. zł (teraz jest to 1276 zł, od września 1386 zł). Sytuację może też pogorszyć zakończenie okresu zróżnicowania w wysokości dopłat na otwartym i chronionym rynku pracy. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 30 lipca 2012 r. 
 
aaa 
8.13. Senat: bez poprawek do noweli o rehabilitacji zawodowej niepełnosprawnych 
 
źródło: PAP/Rynek Zdrowia 
Data opublikowania: 2012-07-26 
 
Senat nie zaproponował w czwartek (26 lipca) poprawek do nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej i zatrudnieniu niepełnosprawnych, która uszczelnia system wsparcia zatrudnienia niepełnosprawnych. Za nowelą głosowało 87 senatorów; nie było głosów przeciwnych i wstrzymujących się. 
 
Nowelizacja przewiduje m.in., że wynagrodzenie dla niepełnosprawnych pracowników musi być przelewane na ich rachunek bankowy lub wypłacane przekazem pocztowym. Dopiero wówczas zakładowi, który zatrudnia niepełnosprawnych, będzie przysługiwało dofinansowanie Państwowego Funduszu Osób Niepełnosprawnych (PFRON). Wynagrodzenie będzie mogło być też przekazywane na rachunek niepełnosprawnego założony w Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo-Kredytowej (SKOK) lub przekazywane bezpośrednio niepełnosprawnemu przez inne firmy zajmujące się doręczeniami. 
Ustawa wprowadza też przepisy pozwalające na dokładniejsze kontrolowanie zakładów zatrudniających niepełnosprawnych i otrzymujących środki z PFRON. Wzmocnione zostały uprawnienia kontrolne prezesa PFRON. 
Nowelizacja przewiduje kary za nieprzestrzeganie przepisów, m.in. grzywnę do 5 tys. zł za udaremnienie przeprowadzenia kontroli, podawanie fałszywych danych lub nieprawdziwych wyjaśnień. 
Zmiany w prawie mają m.in. pozwolić na uzyskanie dofinansowania za zatrudnienie osób niepełnosprawnych w sektorze finansów publicznych, a nie jedynie w prywatnych firmach. Nowe przepisy mają też urealnić wysokość wsparcia udzielanego pracodawcom zatrudniającym niepełnosprawnych. 
 aaa 
8.14. Mniej pracy chronionej 
Kwa, oprac.: MG 
 
Źródło: Rzeczpospolita/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-07-26 
 
 Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych dopłaca do coraz mniejszej liczby pracowników. W ciągu roku liczba zatrudnionych na chronionym rynku pracy spadła o ponad 12 proc. Spadek ten nie został zrekompensowany wzrostem liczby niepełnosprawnych na otwartym rynku - czytamy w Rzeczpospolitej. 
Za jedną z przyczyn spadku uznaje się wstrzymanie wypłat dofinansowań do wynagrodzeń dla pracowników uprawnionych do otrzymywania świadczeń emerytalnych. Zmalały również kwoty wypłat dofinansowań do wynagrodzeń pracowników o lekkim stopniu niepełnosprawności i z lżejszymi schorzeniami -zwraca uwagę poseł Marek Plura, przewodniczący Parlamentarnego Zespołu ds. Osób Niepełnosprawnych. 
- Nowe zakłady pracy chronionej właściwie już nie powstają. Wynika to m.in. z ograniczenia ulg sprzedaży z art. 22 ustawy o rehabilitacji, który kontrahentom zakładów pracy chronionej dawał możliwość obniżenia obowiązkowych wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 26 lipca 2012 r. 
 
 aaa 
8.15. Komisja Polityki Społecznej i Rodziny za nowym projektem 
ws. karty parkingowej 
Beata Rędziak 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2012-07-30 
 
Projekt nowelizacji ustawy Prawo o ruchu drogowym z uwzględnieniem przepisów o kartach parkingowych dla osób z niepełnosprawnością został w czwartek, 26 lipca, zaakceptowany przez sejmową Komisję Polityki Społecznej i Rodziny. 
Kolejnym krokiem będzie przedstawienie projektu marszałek Sejmu Ewie Kopacz, a po zaopiniowaniu wróci on do dalszych prac w komisji. Zmiana przepisów w tym zakresie ma na celu uszczelnienie systemu, aby zapobiec nadużyciom. 
- W tej chwili wydano ok. 650 tys. kart parkingowych w całej Polsce - choć nie ma dokładnych danych, bo nie ma ogólnokrajowego rejestru - wyjaśnia poseł Marek Plura. Przede wszystkim chodzi o wprowadzenie terminowości wydawania karty, rejestrowanie ich w centralnym rejestrze oraz ujednolicenie na wzór innych dokumentów europejskich. 
- Bardzo się cieszę, że Komisja Polityki Społecznej i Rodziny przejęła inicjatywę reprezentowaną przez Podkomisję ds. Osób Niepełnosprawnych. Nie było tu żadnych zastrzeżeń co do tego, byśmy ponad politycznymi podziałami wprowadzili ten projekt na ścieżkę legislacyjną. 
Projekt jest na tyle dopracowany, że działania komisji pójdą szybko i sprawnie - przewiduje poseł Plura. - Wszyscy uprawnieni do posiadania karty będą mogli posługiwać się nią w całej UE - dodaje. 
Wejście w życie nowelizacji planowane jest na ostatni dzień marca 2014 r. 
Poseł wspomina także o jeszcze jednej planowanej zmianie, która być może zostanie wprowadzona w tym samym czasie. 
- Już otrzymałem bardzo dobry, merytoryczny materiał, odnoszący się do możliwości ujednolicenia systemu informacji dźwiękowej na przejściach dla pieszych, który służy osobom niewidomym. 
Dotychczas nie funkcjonuje ujednolicony system, w związku z czym ten sam sygnał w różnych miastach może oznaczać inną komendę. - Mam nadzieję, że będzie to kolejny krok w stronę poszerzania możliwości samodzielnego życia osób z niepełnosprawnością - mówi poseł. 
 
 aaa 
8.16. Czy menedżer skorzysta z ZFRON 
Elżbieta Sadło, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-08-13 
 
Kierownikiem naszej firmy jest osoba zatrudniona na podstawie kontraktu menedżerskiego. Jest ona niepełnosprawna ruchowo. Czy osoba ta może uzyskać pomoc indywidualną ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych na zakup samochodu przystosowanego do potrzeb wynikających z jej niepełnosprawności? - pyta czytelnik Dziennika Gazety Prawnej. 
Przepisy rozporządzenia w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych enumeratywnie wskazują osoby, którym pracodawca może przyznać pomoc indywidualną. Wśród nich nie ma osób pracujących na podstawie kontraktów menedżerskich. Są natomiast m.in. osoby niepełnosprawne zatrudnione w zakładzie na podstawie stosunku pracy lub umowy o pracę nakładczą, w tym przebywające na urlopach bezpłatnych oraz urlopach wychowawczych. 
Kontrakt menedżerski na gruncie ustawodawstwa polskiego jest nienazwaną umową cywilnoprawną, która jest podobna do umowy-zlecenia. Zatem osoba wykonująca pracę na podstawie kontraktu menedżerskiego nie jest pracownikiem i nie jest uprawniona do tego, aby otrzymać pomoc indywidualną ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 9 sierpnia 2012 r. 
 
AAA 
8.17. Czy po rencie można zaraz mieć emeryturę 
Paweł Jakubczak, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2012-08-14 
 
 Pobieram rentę z tytułu niezdolności do pracy. Czy ZUS przyzna mi emeryturę, jeśli spełnię warunki prawne do jej przyznania? - pyta czytelnik Dziennika Gazety Prawnej. 
Tak - odpowiada "DGP". Osoby, które w dniu ubiegania się o emeryturę były uprawnione do renty z tytułu niezdolności do pracy, do obliczenia podstawy wymiaru emerytury mogą wskazać: 
1) zwaloryzowaną podstawę wymiaru renty albo 
2) zarobki z okresu: - 10 kolejnych lat kalendarzowych wybranych z 20 lat poprzedzających rok zgłoszenia wniosku o emeryturę lub - dowolnych 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku o emeryturę. 
Mogą to być inne zarobki, tj. uzyskane w innym okresie niż te, które przyjęto do obliczenia podstawy wymiaru renty. Albo te same, jeśli można je przyjąć także do ustalenia podstawy wymiaru emerytury (tj. jeżeli są to zarobki z okresu wskazanego w pkt 2). 
Jeśli podstawę emerytury stanowią zwaloryzowane renty (pkt 1), to przyjmuje się wszystkie waloryzacje od przyznania renty do otrzymania emerytury. Zatem tytułem przykładu, gdy podstawę wymiaru emerytury przyznanej np, od czerwca 2012 r. stanowi renta pobierana przez ubezpieczonego od lipca 2002 r., to - obliczając tę podstawę - ZUS uwzględnił waloryzacje przypadające na dzień 1 marca w kolejnych latach między 2003 rokiem a 2012 rokiem. 
Z wymienionej możliwości ustalenia podstawy wymiaru emerytury mogą skorzystać wyłącznie osoby, które - ubiegając się o to świadczenie - są uprawnione do renty z tytułu niezdolności do pracy. Nie dotyczy ona tych osób, które wprawdzie wcześniej były uprawnione do renty, lecz prawo to straciły np. wskutek odzyskania zdolności do pracy. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 13 sierpnia 2012 r. 
 
 aaa 
9. WSPOMINAMY LUDZI I WYDARZENIA 
 
aaa 
9.1. Goście Polskiego Radia w naszej świetlicy 
Aleksandra Zięciak 
 Alicja Pałczyńska 
 
Źródło: "Pochodnia" Grudzień 1953 
 
Wrzesień był radosnym miesiącem dla mieszkańców grodu Przemysława - Poznania. W tym miesiącu bowiem nasze miasto obchodziło tysiąclecie swego istnienia i siedemsetlecie nadania mu praw miejskich. W związku z Tysiącleciem urządzono wiele imprez artystycznych i odczytów. 
Podobne uroczystości odbywały się również w naszej związkowej świetlicy. Na jednym z wieczorów świetlicowych, urządzonych z okazji "Dni Poznania", gościliśmy naszego kochanego gawędziarza z poznańskiego radia - Stanisława Strugarka- "wuja Ceśka". 
Był ciepły wieczór wrześniowy; po odrobieniu lekcji biegłyśmy do świetlicy związkowej. Śmiejąc się i rozmawiając głośno, weszłyśmy do wypełnionej po brzegi sali. Po chwili gwar ucichł. Jeden z kolegów odegrał na trąbce owiany legendami hejnał poznański, po czym przemówiła pani Halina Lubicz i miły gawędziarz, który swą poznańską gwarą wprowadził szczery, wesoły nastrój. Słuchaliśmy koncertu, a w przerwach bawił nas i rozśmieszał do łez "wuj Cesiek". Po koncercie rozpoczęła się ożywiona dyskusja na temat muzycznego programu Polskiego Radia. 
Przez mikrofon przemówili koledzy: Kopytowski, Janiszewski i Kudełko. Wśród wypowiedzi nie zabrakło też naszych głosów. Mocno biły nam serca, kiedy przekazywałyśmy na fale radiowe swoje uwagi, wiedząc, że słyszy nas cała Wielkopolska. 
Przyjemna ta impreza została zakończona odegraniem poznańskiego hejnału, po czym zapoznaliśmy się wszyscy z naszymi gośćmi, a przede wszystkim ze Stanisławem Strugarkiem i profesorem Duczmalem, który tak ładnie i przystępnie objaśniał nam treść i powstanie wysłuchanych przez nas utworów muzycznych. Zaprosiliśmy przedstawicieli Polskiego Radia na nasze zajęcia świetlicowe i sportowe, zapewniając "wuja Ceśka", że w czasie ćwiczeń gimnastycznych "laczkiem" na pewno nie dostanie. 
Wieczór ten długo zostanie w naszej pamięci. 
Nam, niewidomym, radio daje wiele radości, uczy nas i stawia w rzędzie świadomych obywateli, interesujących się życiem naszej Ojczyzny. 
 
aaa 
9.2. Dziadek i wnuczka przodownikami pracy 
Jan Silhan 
 
Źródło: "Pochodnia" Grudzień 1953 
 
W wielkiej Państwowej Fabryce Sprzętu Radiowego niejeden pracownik z dumą nosi srebrną gwiazdkę przodownika pracy. Może się nią poszczycić również kolega Janusz Delikowski. Przed kilku laty utracił wzrok i przerzucił się z pracy umysłowej na pracę fizyczną. Montaż detali radiowych szedł mu początkowo opornie, ale siła woli i gorliwość zrobiły swoje. Wtyczki, nóżki, gałki, części słuchawek montował coraz lepiej, aż po trzech latach został przodownikiem pracy. Obecnie ma za sobą czteroletni staż. Wykonuje swą pracę już nie indywidualnie, lecz w czterdziestopięcioosobowym zespole, montującym potencjometry. Zarobki jego sięgają tysiąca złotych miesięcznie. Stosunek widzących kolegów jest życzliwy, a warunki pracy nie męczą go- widać to zresztą po czerstwym, młodym wyglądzie, choć przekroczył już sześćdziesiąty pierwszy rok życia. 
- Nie męczy Was ta praca? - zapytujemy. - Bynajmniej. Już się z nią zżyłem i mam nadzieję pozostać tak jeszcze dobrych dziesięć lat. - 
Dowiadujemy się, że po pracy Delikowski pomaga jeszcze w domu, a wieczorami przepytuje swoją wnuczkę - Jolę, uczennicę szóstej klasy Szkoły Podstawowej nr 23 w Krakowie, w której pośród trzydziestu uczennic jest przodownicą. 
Tak więc dwie generacje tej rodziny mają swych reprezentantów w szeregach najdzielniejszych obywateli Polski Ludowej, czego im serdecznie gratulujemy. 
 aaa 
9.3. Sylwetki dwudziestolecia 
Jeden z wielu 
Jerzy Szczygieł 
 
Źródło "Pochodnia" Grudzień 1964 
 
Nie powinno się za życia wystawiać bohaterom pomników, bo jeszcze pięć minut przed pointą, która zrównuje wszystkich, bohater może upaść, zbłądzić, zniszczyć swoje dzieło i swoją legendę. Przy tym taki pomnik budzi zawiść współbliźnich, skryte i jawne niechęci, i często może pozbawić spokoju i snu na długie lata. Wreszcie - po co pokrywać brązem to, co jeszcze żyje i tworzy. Oczywiście użycie zaimka "to" jest w tym przypadku celowe, gdyż podobny pomnik może odnosić się nie tylko do pojedyńczego człowieka, ale również zespołów większych i mniejszych oraz pewnych - nazwijmy je umownie - idei. I jeszcze, abyśmy się dobrze rozumieli - pomnik to nie znaczy kamień, żelazo, ani nic, z czego tworzy rzeźbiarz. A chodzi mianowicie o rodzaj oceny, doskonałej aprobaty dla ludzi i pewnych procesów jeszcze żywych. 
Po co ten długi wstęp, kiedy właśnie chcę pisać o konkretnym człowieku, znanym, działającym - pisać, a tym samym wystawić mu pomnik. I do tego właśnie był mi potrzebny wstęp. To nie hipokryzja. Ale chcę, by czytelnik zrozumiał mnie właściwie. Nie zamierzam nikogo pokrywać brązem ani stawiać na piedestale, lecz pragnę pokazać problemy oraz sytuację ludzką, która ma sens dodatni dla ogółu społeczeństwa i może oddziałać swym przykładem na wszystkich, którzy niejednokrotnie zapatrzeni we własne skromne podwóreczko nie widzą rzeczy znacznie szerszych i bogatszych. I jeszcze jedno: to niemal przypadek, że zajmuję się właśnie tym człowiekiem. W naszych środowiskach jest takich ludzi wielu. I chcę, by uznanie dla określonej postawy w tym artykule emanowało na wszystkich. 
Spotykałem go często: i na gruncie pezetenowskim, i na gruncie spółdzielczym. Skromny, można powiedzieć - małomówny. Kiedy się odzywa, nigdy nie podnosi głosu. Formułuje swoje myśli rzeczowo, jasno. Nie sili się na błyskotliwość. Może by nawet nie potrafił mówić błyskotliwie, nie ma w sobie nic z demagogicznego mówcy. Za jego słowami kryje się spokój, zrównoważenie i nieprzesadna pewność siebie. Ten sposób mówienia i postępowania harmonizuje z wyglądem: średniego wzrostu, siwy, skupiony. Robi wrażenie człowieka, który przeszedł niejedno. Nie jest jeszcze stary. Pięćdziesiąt sześć lat to okres tych najlepszych, męskich sił. Ile jest jednak tych sił, zależy od losu, jaki się niosło przez minione lata. 
Jakie miał dzieciństwo? Urodził się na wsi pod Łodzią, ale już w rok później wraz z rodzicami przenosi się do miasta i już na całe życie jego los wiąże się z z tym robotniczym zagłębiem. I dziś nie wyobraża sobie życia w innym mieście. Pokochał Łódź, zna dobrze jej ulice, ludzi, atmosferę. Każde bowiem miasto ma swój odrębny klimat, w który człowiek wrasta, jak roślina w glebę. W swoich wczesnych latach niewiele miał czasu na zabawę, na psoty i figle chłopięce, bo ledwie ukończył szkołę podstawową, musiał szukać pracy. Najpierw posada gońca, później robotnika transportowego, wreszcie ekspedytora. Tak do dwudziestego pierwszego roku życia, oczywiście z częstymi przerwami. Te bezrobotne przerwy trwały po kilka tygodni i po kilka miesięcy. Dwuletnia służba wojskowa w Batalionie Balonowym i zdobycie stopnia kaprala nie odegrało specjalnej roli w jego życiu i nie pomogło w przyszłości. 
Po opuszczeniu żołnierskich koszar przez trzy lata prowadził na wpół cygańskie życie bezrobotnego. Dorywcze prace nie pozwoliły na założenie rodziny, na stabilizację. Wystawanie przy kantorkach w długich kolejkach po robotę, odchodzenie z kwitkiem - to było zjawisko, któremu podlegała większość robotników. A jeśli otrzymał pracę, przeżywał uzasadniony strach przed jej utraceniem. Można było zaciskać pięści, kląć świat, ustrój, a jednocześnie przygnębiała bezsilność. Jednak podtrzymywała świadomość wspólnego losu z tysiącami innych robotników. Pomagało społeczne działanie w komitetach strajkowych, pomagała walka w charakterze delegata robotniczego. Była to niezła szkoła, w której pobierało się lekcje prawidłowego patrzenia na stosunki społeczne, n właściwe rozmieszczenie środków i sił pomiędzy odpowiednie klasy, a jednocześnie w szkole tej utrwalało się przekonanie, że kresem ogólnej niedoli może być tylko nowy, sprawiedliwy ustrój. A później przyszedł wrzesień 1939 roku. Stanisław Ziemba od paru lat miał rodzinę: żonę i niebieskookiego chłopczyka. Długo patrzył przed rozstaniem na żonę, na twarzyczkę dziecka. Z wojny nie zawsze się wraca. Może widzi ostatni raz. Wrócił, ale widział wtedy rzeczywiście ostatni raz. Wrześniowa tułaczka, kilka lat jenieckiego obozu, i znów powrót do Łodzi na swoją ulicę, do żony i dziecka, ale już jako niewidomy. 
Niewiele zostało z przeszłości. Trzeba było uczyć się znowu wszystkiego od nowa, inaczej. Były chwile straszne - te przeżywał każdy ociemniały - ale nie każdy wychodził z nich obronną ręką. On nie poddał się. Już w pierwszych miesiącach po wyzwoleniu angażuje się w pracę społeczną Łódzkiego Związku Pracowników Niewidomych. Działa jako sekretarz okręgu. Pomaga innym, a jednocześnie uczy się zawodu dziewiarza. Nie myśli doraźnie o dniu bieżącym, o znalezieniu dobrej pracy i spoczęciu na laurach. Z towarzyszami patrzy w przyszłość przewidująco. Wraz z gromadą kolegów podejmuje decyzję i następnie realizuje ją. 
Powstaje Spółdzielnia Niewidomych "Przyjaźń". Przez długie lata jest jej prezesem lub jego zastępcą. Powoli rozszerza swą działalność na cały kraj. Dzięki swej zrównoważonej postawie zyskuje sympatię środowiska, kieruje zespołem partyjnym, aktywnie uczestniczy w pracach Prezydium Zarządu Głównego Polskiego Związku Niewidomych jako jego członek, a równocześnie jest w trzyosobowym zarządzie ZSN. Prace te wymagają niemało poświęcenia, wymagają też i zdrowia. Ciągłe wyjazdy i rozjazdy, narady, zebrania, posiedzenia, a przecież trzeba do tego wszystkiego przygotować się, wiele przeczytać i przemyśleć. Nikt też nie zastąpi go w pracy zawodowej, która daje chleb jemu i rodzinie. A przecież o ile wygodniej można było urządzić sobie życie, zadbać o zdrowie, wszystkie święta i popołudnia spędzać w domu, przy radiu, z książką. 
Co w tych ludziach działa? Ambicja, a może radość, że praca ma teraz większy, społeczny sens, sens, który dostrzegło się kilkadziesiąt lat temu, kiedy trzeba było z kwitkiem odejść od kantorka, bo pracy już nie stało. Może to zaciskanie pięści zrodziło te pragnienia, by stać się bardziej użytecznym, nie zasklepiać się we własnym, skromnym podwórku. 
Ostatnio łódzcy niewidomi wybudowali wspaniały, nowoczesny obiekt produkcyjny o bogatym zapleczu socjalno - kulturalnym, połączyli dwie spółdzielnie w jedną dużą, integrując rozumnie cały spółdzielczy ruch niewidomych na terenie Łodzi i województwa łódzkiego. Jest to ich pomnik dwudziestolecia. Ktoś tę inwestycję nazwał pałacem pracy niewidomych. Całemu środowisku należy się za to niemałe uznanie. Władze partyjne i rządowe wyraziły to uznanie dla całego środowiska właśnie przez osobę Stanisława Ziemby, dekorując go z okazji dwudziestolecia bardzo wysokim odznaczeniem państwowym - Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. 
Redakcja gratuluje tego serdecznie. I życzy, by postawa towarzysza Stanisława Ziemby i jemu podobnych zaczęła emanować swoim przykładem, by zrodziła szeregi ambitnych, dzielnych, ofiarnych działaczy, którzy w każdym społeczeństwie i we wszystkich społeczeństwach są niezbędni. 
 
 aaa 
10. WPROST ALBO NA OPAK 
 
aaa 
10.1. A rzeczywiście jest! 
Opowiada Stanisław Kotowski 
 
Źródło: publikacja własna "WiM" 
 
Do Warszawy przyjechałem wieczorem, bo rano miałem spotkanie w Ministerstwie. Sprawa dotyczyła internatu zakładu rehabilitacji. Przyjechałem więc z kierownikiem internatu panem Piotrem Ozimkiem. Wcześniej zarezerwowaliśmy nocleg w hotelu Saskim. 
Pan Piotr poszedł do hotelu, a ja do przyjaciół. Pogadaliśmy sobie za wszystkie czasy, chyba do drugiej w nocy. Żona kolegi odprowadziła mnie na postój taksówek - udało się, była wolna taksówka, co w owych czasach świadczyło o dużym szczęściu. Fakt jednak, że kobieta nie bała się w nocy chodzić po Warszawie, nie świadczył o szczęściu ani o odwadze, czy niefrasowliwości, tylko o tym, że wówczas ulice naszych miast były znacznie bezpieczniejsze. Dobrze, że teraz są taksówki i źle, że z bezpieczeństwem jest nienajlepiej. Nie to jednak jest przedmiotem mojej opowieści. 
Była taksówka, więc wsiadłem i powiedziałem: Jedziemy do hotelu Saskiego. Pojechaliśmy, dojechaliśmy, zapłaciłem i wysiadłem. 
Coś wydało mi się, że wejście jakby nie takie, ale mnie to nie zmartwiło. Łatwo się pomylić. Gorzej, że portier laski nie zauważył i zabrał się do zamykania mi drzwi przed nosem. Zdążyłem jednak powiedzieć: Nie jestem pijany, tylko niewidomy. Pomogło. 
Oj, coś recepcja nie taka. Pewnie przebudowali - pomyślałem. Poprosiłem o zameldowanie i o klucz. Okazało się, że nie ma wolnych miejsc. 
Jak to nie ma, przecież przyjęli Państwo rezerwację. Recepcjonista stropił się i zapytał o nazwisko. A, Kotowski i po chwili - Nie ma takiego. 
Jak to nie ma? 
No nie ma. 
Ale przyjechałem z kolegą i on już tu śpi w najlepsze. 
Jak się nazywa? 
Piotr Ozimek. 
Tak jest. Zaraz go poproszę, żeby przyszedł. 
Po chwili usłyszałem rozmowę po niemiecku, a po jej zakończeniu już do mnie. 
To Węgier i nazywa się Ozimak. 
Teraz już całkiem zbaraniałem. Powiedziałem: Mam nadzieję, że to hotel Saski. 
Ależ skąd, to Solec. 
Po wyjaśnieniu sprawy, portier złapał mi taksówkę, dostał napiwek, a ja bez niespodzianek, dotarłem do Saskiego. Cóż, kiedy na spanie zabrakło już czasu. 
W Warszawie z taksówkami miałem jeszcze dwie przygody. Jedna polegała na tym, że zamiast na ulicę Jasną, taksówkarz zawiózł mnie na ulicę Piękną. Cóż, Jasna to pewnie równa się Piękna. Na szczęście ulice te nie są zbyt odległe od siebie. 
Innym razem, kiedy jeszcze nie mieszkałem w Warszawie, zamiast na Konwiktorskiej wylądowałem na Konduktorskiej, a to zupełnie w innej dzielnicy. 
 
aaa 
10.2. Co z tą żabą - czyli niepełnosprawny za biurkiem 
Bączek 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
To, że urzędy wolą płacić składki na PFRON, niż zatrudniać niepełnosprawnych jest wiadome od zarania, czyli od momentu wejścia w życie ustawy o rehabilitacji. Przymuszone ostatnią jej nowelizacją urzędy wszelkiej maści wiją się i kombinują jakby tu obejść kłopotliwe przepisy płacąc stosowny haracz na inwalidów, ale trzymając ich z dala od urzędniczych biurek. Skoro ministerstwa odprowadzają do funduszu ponad 11 min zł rocznie, to niby dlaczego urząd gminy w Iksowie ma wychodzić przed szereg i sadzać za biurkiem ułomnego. 
Czytam ucieszne doniesienie, że w służbie cywilnej tylko 2,8 proc. zatrudnionych to osoby niepełnosprawne. Najgorzej jest w placówkach zagranicznych. Nie mają ani jednego takiego pracownika. Bo i po co, placówki zagraniczne to przecież łakomy kąsek, a i kariera w innym kraju, więc musi być filmowo i salonowo, a tu psuje pejzaż jakiś przygarbiony albo utykający osobnik, o posiadaczu białej laski nie wspominając. Wprawdzie są jakieś stanowiska biurkowe, jakieś stołki analityków danych, lecz do nich także ustawia się kolejka krewnych i znajomych traktując je jako trampolinę na upatrzony wyższy stołek. 
W listopadzie weszła w życie nowelizacja ustawy o służbie cywilnej, dająca niepełnosprawnym pierwszeństwo w przyjęciu do pracy, jeżeli wskaźnik zatrudnienia niepełnosprawnych w urzędzie jest niższy niż 6 proc. No i posypały się pyszne ogłoszenia, w których to z całą powagą precyzyjnie zaznacza się, że budynek, w którym ma pracować kandydat, nie jest przystosowany do potrzeb niepełnosprawnych. Za to informacji o udogodnieniach nie ma. W ogłoszeniu o naborze do podlaskiego oddziału Straży Granicznej napisano, że np. praca ma być świadczona na drugim piętrze w budynku bez windy i bez powłok antypoślizgowych na korytarzach. 
Co z powyższej treści ogłoszenia wynika? Wynika otóż mizerny stan wiedzy służb pracowniczych urzędów o rodzajach inwalidztwa. Inwalida to człowiek na wózku albo wspomagający się kulami. Innych inwalidów nie ma. 
Zgodnie z ustawą o rehabilitacji zawodowej pracodawca zapewnia niezbędne i racjonalne usprawnienia, jeśli nie obciążą go niewspółmiernie. Jednak obciążenia nie będą niewspółmierne, jeżeli zostaną zrekompensowane ze środków publicznych. Pozornie brzmi zachęcająco, ale nie dla urzędów, które przecież "nie posiadają specjalnych wind, antypoślizgowych podłóg, rozsuwanych drzwi, biurek z zaokrąglonymi brzegami, zabezpieczonych klamek i oznaczeń brajlowskich na drzwiach" etc. Bo przecież takie wymagania stawiają im liczne poradniki i przewodniki z cyklu "jak zatrudnić inwalidę. 
Urzędy mają wyłącznie publiczne środki na ten cel, ale mają też "obiektywne zniechęcacze", a to nie takie kwalifikacje, a to brak dyspozycyjności, a to brak doświadczenia w pracy urzędniczej, więc trudno będzie niepełnosprawnemu przemknąć przez sito biurokratycznej niechęci i mnożonych przeszkód. 
Nawet w agendach pomocowych z BON na czele, ze świecą nie uświadczysz inwalidy. On ma być petentem a nie decydentem, choćby na mikroskalę. 
Bo kto wówczas będzie się pochylał nad losem skrzywdzonych dając im festiwale, konkursy, służąc radami z cyklu, jak się prezentować, ale nie dając miejsca przy stole ... Ups przy biurku. 
 
aaa 
10.3. Mruczę i prycham 
Kilka drobiazgów 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Korepetycje 
 
W numerze 3(39)/2012 "WiM" porównywałem PZN z PZPN-em. Okazuje się, że nie były to trafne porównania. Przepraszam PZPN. 
Wyobraźcie sobie jeno, że: 
- PZPN jest ciągle szarpany przez polityków i dziennikarzy, a PZN zupełnie nie, 
- w październiku br. odbędą się wybory władz PZPN-u, a już na początku lipca na szefa tej firmy zgłosili się: Grzegorz Lato, Zdzisław Kręcina i Ryszard Czarnecki. Ilu jeszcze kandydatów zgłosi się do dnia wyborów? A każdy z nich będzie starał się przedstawić swoją wizję, swój program działania, swój plan naprawy. 
Oczywiście, wielość kandydatów i wielość programów nie gwarantuje dobrych wyborów, ale jest to warunek nieodzowny takich wyborów - niewystarczający, ale konieczny. 
A w PZN-ie? A w PZN - w połowie kwietnia odbyły się wybory. Przed Zjazdem panowała zupełna cisza i po zjeździe nadal panuje. Żadnych kandydatów, żadnych programów, żadnej wizji, oczywiście, oprócz tej jednej, jedynie słusznej. No i całkowity brak zainteresowania i to nie tylko mediów i polityków, ale również niewidomych. 
Słuchajcie Wy tam z PZPN-u! A może poprosilibyście najwspanialszych działaczy PZN-u o korepetycje? Ułatwiłoby to Wam rozwiązywanie najtrudniejszych problemów. Co Pan na to, Panie Lato? 
 
Ważne problemy 
 
W państwie naszym, w innych również, występują poważne problemy, kryzysy, sprawy do załatwienia. Toczą się nad nimi dyskusje, polemiki, spory. 
A to ogródki działkowe, a to in vitro, a to wiek emerytalny do 67 lat, to znowu szkoły zamykają i do Karty Nauczyciela chcą się dobrać. Wybory parlamentarne, samorządowe, prezydenckie i do parlamentu europejskiego. To powstają nowe ugrupowania, to znowu zanikają inne, te się łączą, tamte dzielą. To PO się rozlatuje, to PiS pęka. A każde takie wydarzenie jest komentowane na bieżącą, często w tym samym dniu, w czasie jego występowania, a nawet przed wystąpieniem. A w PZN-ie? 
A w PZN-ie nie ma problemów, nie ma kryzysów, nie ma dyskusji, nie ma polemik ani sporów. Nie ma więc czego komentować. Jest święty spokój, cisza, senna błogość, tylko żaby kumkają. 
Relacja z obrad XVI Zjazdu, który odbył się w drugiej dekadzie kwietnia ukazała się w "Pochodni" dopiero w lipcu, czerwcowe jej wydanie, w wersji elektronicznej czytelnicy otrzymali 9 lipca. No bo i nie było się z czym śpieszyć. No, ale relacja ze Zjazdu, z konieczności niepełna i refleksyjna, ukazała się już w majowym wydaniu "WiM", które zostało dostarczone czytelnikom w dniu 25 kwietnia, a więc kilka dni po zakończeniu obrad. 
Ale faktem jest, że nie było powodu do pośpiechu. Grunt to spokój! 
 
Jakość informacji 
 
W kraju "Wyborcza" tak, a "Fakt" siak, TVP po swojemu, a TVN jeszcze inaczej, a są i bardziej jednoznaczne media. A w PZN-ie? 
A w PZN-ie media są całkiem jednoznacznie blade. 
W "Uchwale programowej XVI Krajowego Zjazdu Delegatów na XVI kadencję", w rozdziale "Cele strategiczne" czytamy m.in.: 
"V. Kontynuowanie prac nad skuteczną komunikacją wewnętrzną i zewnętrzną PZN". 
Cel szczytny i od razu zostało podjęte to doskonalenie. Przykład - proszę bardzo. 
W trzecim numerze "Pochodni" z br. w relacji z obrad Zjazdu czytamy m.in.: 
"Niektórzy wyrazili swoje niezadowolenie z faktu, że na Krajowym Zjeździe nie było przedstawicieli innych niż "Pochodnia" mediów czy przedstawicieli rządu". 
Ależ to wspaniała informacja! Można domniemywać, że chodziło o nieobecność dziennikarzy "Polityki", "Faktu", "Wyborczej", "Rzeczpospolitej", TVP, Radia "Dla Ciebie" itd. Takie domniemanie wzmacnia fakt, że druga część tej informacji dotyczy braku przedstawicieli Rządu. 
Tymczasem, jeżeli chodzi o przedstawicieli prasy, niektórzy delegaci zadawali pytania, dlaczego redaktor "Wiedzy i Myśli" nie otrzymał akredytacji na obrady Zjazdu i wyrażali niezadowolenie z tego powodu. Dodam, że odmowną decyzję na prośbę Stanisława Kotowskiego podjęło Prezydium ZG PZN. 
To się nazywa informacja! Jest, a jakoby jej nie było! 
 
Szacunek dla członków PZN-u 
 
W rubryce "Od redakcji" w trzecim numerze "Pochodni" z br. czytamy: 
"W kolejnych wydaniach ukażą się wywiady z przewodniczącą ZG PZN, a także z tymi przedstawicielami władz Związku, którzy pełnią powierzoną funkcję po raz pierwszy". 
Trzeci numer "Pochodni", jak już wspomniałem, w wersji elektronicznej dostarczony został czytelnikom w dniu 9 lipca. "Pochodnia" ostatnio jest dwumiesięcznikiem. A więc najbliższy numer ukaże się prawdopodobnie na początku września, a w nim wywiad z przewodniczącą ZG PZN wybraną w połowie kwietnia. Ależ zawrotne tempo! Patrzcie jeno, jak wspaniale służą nam internet, komputery, elektronika i informatyka! Dodam, że czytelnicy papierowej wersji, a zwłaszcza brajlowskiej... Szkoda mówić. 
Jeżeli na opublikowanie wywiadu trzeba co najmniej 5 miesięcy, to ile trzeba na załatwienie poważniejszych spraw? Ale i tak dobrze, że nie trzeba było trzech lat. Osoby, które tak się śpieszyły z tym wywiadem, okazały wielki szacunek dla członków Związku i czytelników "Pochodni". 
A i o te poważniejsze sprawy nie ma co się martwić. Wystarczy tylko wybierać na ośmiu kolejnych zjazdach te same osoby do władz, a zdążą wszystko pozałatwiać. 
 
Ot, takie sobie drobiazgi. Jest przecież sezon ogórkowy, o czym więc pisać, jeżeli nie o drobiazgach. Przecież one nic nie znaczą i nie mają żadnego wpływu na bieg naszych spraw. 
 Drobiazgowy Stary Kocur