Pr 2590

WIEDZA i MYŚL

INTERNETOWY MIESIĘCZNIK TYFLOSPOŁECZNY

Wydawca Stanisław Kotowski

Czasopismo nie jest dofinansowywane ze środków publicznych ani żadnych innych. Wydawane jest bez nakładów finansowych. Osoby piszące artykuły oraz zaangażowane przy redagowaniu, adiustacji i korekcie oraz kolportażu nie otrzymują wynagrodzenia. Fundacja „Klucz” przetwarza „WiM” nieodpłatnie na format MP3 w systemie DAISY, a IVO Software Sp. z o.o. udostępnia bezpłatnie niezbędne do tego oprogramowanie.
Czytelnicy otrzymują „WiM” również bezpłatnie. Wystarczy napisać na adres:
ST.k@onet.pl lub ST.k1@wp.pl
i w każdym miesiącu znaleźć aktualny numer w swojej „Skrzynce odbiorczej”.
Wersję dźwiękową można pobierać pod adresem:
http://wypozycz.bcpzn.pl/wim/ 
i pod adresem:
http://klucz.org.pl/WIM.php 

 
Grudzień 2011 
Rok III 
Nr 12(36)/2011 
 
REDAKTOR NACZELNY 
Stanisław Kotowski 

ADRES REDAKCJI - wyłącznie internetowy: 
st.k@onet.pl lub ST.k1@wp.pl 
Telefon komórkowy: 501-239-769 

Na łamach „Wiedzy i Myśli” zamieszczamy różne opinie i poglądy, w tym takie, z którymi się nie zgadzamy.

Spis treści 

OD REDAKCJI
1. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA OSÓB NIEWIDOMYCH I SŁABOWIDZĄCYCH
1.1. Ze słownika rehabilitacyjnego (cz. 5) - Rehabilitacja, rewalidacja - Stanisław Kotowski
1.2. Mgła nie może być przeszkodą - Damian Szymczak
1.3. O zwykłych i niezwykłych czynnościach - W miejskiej komunikacji - Ryszard Dziewa
2. OKULISTYKA, WYNALAZKI, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE
2.1. Jest nadzieja dla chorych na jaskrę, nadzieja na bardziej skuteczne leczenie
2.2. Terapia genowa uratuje twój wzrok
2.3. Na razie tylko ulotki o lekach - Roman Roczeń
3. ROZMOWA MIESIĄCA - Z Alicją Nyziak rozmawia Stanisław Kotowski (cz. 2)
4. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE
4.1. Wsparcie na drodze ku samodzielności finansowej
4.2. Samodzielność - Szkolenia dla trenerów tyfloterapii w Armenii i Gruzji
4.3. Przy UTK zaczął działać zespół ds. osób z niepełnosprawnością
4.4. "Poradnik Domowy" w e-Kiosku
4.5. Spotkanie z przeszłością - Zofia Krzemkowska
4.6. Gratulujemy Panu Prezesowi
4.7. Gratulacje dla Pani Hani
4.8. Wybrano "Człowieka bez barier 2011" - Piotr Stanisławski
4.9. Niewidomi aktorzy szukali sceny w spektaklu
4.10. Wyobraź sobie, że całkowicie gaśnie światło.
4.11. Teatr Powszechny w Łodzi zaprasza
4.12. MŚ w bowlingu niewidomych: historyczny udział Polaków - Paulina Malinowska-Kowalczyk
4.13. Zamienili się miejscami - Beata Rędziak
4.14. IX EDYCJA KONFERENCJI REHA FOR THE BLIND IN POLAND
4.15 Przejdź na dostępną stronę
4.16. Sprostowanie
5. ORGANIZACYJNE, PRAWNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY
5.1. 60 lat działalności PZN - Rozmawiała Beata Rędziak
5.2. Schorzenia szczególne można potwierdzić zaświadczeniem lekarskim - Mateusz Brząkowski, oprac.: GR
5.3. Kto jest niewidomym? - Jan Brom
5.4. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH - A to wcale nie jest o seksie - Jerzy Ogonowski
6. FAKTY, ARGUMENTY, POGLĄDY, OPINIE I POLEMIKI
6.1. W ciemnościach - informacje wstępne - Stanisław Kotowski
6.2. W absolutnych ciemnościach - Małgorzata Siuta
6.3. O sztuce "ślepcy" na liście Typhlos - Opracowała Kaktus
6.4. Mocne uderzenie i przekroczenie pewnych granic - Aleksander Mieczkowski
6.5. To nie było i nie jest działanie z gatunku "ślepe krowy" - Najstarszy Ślepiec
6.6. Czy warto za każdą cenę? - Z.C.
6.7. Marzenia się spełniają - - Ewa Maksymowicz (Fragment)
6.8. Inaczej niż zwykle - Janina Szef
6.9. SZTUKA W MROKU - SZTUKA MROKU - Zuzanna Ratek
6.10. A szkoda... - Józef Szczurek
6.11. O dziennikarskiej manierze i dobrym przedstawieniu - Maria Marchwicka
6.12. Zdumienie - Beata Kawecka
6.13. Nie wprost - Wojciech Owczarczyk
6.14. Oko w oko - Robert Więckowski
7. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE
7.1. Renciści więcej dorobią do świadczenia - Jan Kalicki, oprac.: AJ
7.2. Ważne zmiany dla firm zatrudniających niepełnosprawnych - Michalina Topolewska, oprac.: AJ
7.3. E-możliwości
7.4. Nie można mieć renty po emeryturze - Bożena Wiktorowska, oprac.: GR
7.5. Nowe zasady przyznawania renty z tytułu niezdolności do pracy - Bożena Wiktorowska, oprac.: GR
7.6. Niepełnosprawny pracownik musi wiedzieć o dłuższej dniówce - oprac.: GR
7.7. Czy zmieni się wynagrodzenie pracowników z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności - Mateusz Brząkowski, oprac.: GR
7.8. Niewyjaśniona kwestia udzielania pracownikom niepełnosprawnym dodatkowego dziesięciodniowego urlopu - Edyta Sieradzka, oprac.: GR
7.9. Niepełnosprawni będą pracować dłużej
7.10. Szczególne uprawnienia pracownicze osób niepełnosprawnych - Luiza Klimkiewicz, oprac.: AJ
7.11. Mniej pieniędzy dla PFRON na kolejne lata
7.12. Czy w 2012 roku będą wyższe dopłaty do pensji? - Michalina Topolewska, oprac.: AJ
8. WSPOMINAMY LUDZI I WYDARZENIA
8.1. Kazimierz Jaworek - życie i praca - (Z publikacji w "Pochodni" wyboru dokonał i opracował Józef Szczurek)
8.2. Życzliwy ludziom - Zofia Krzemkowska
9. WPROST ALBO NA OPAK
9.1. Śmieszne, nieśmieszne - Opowiada Stanisław Kotowski
9.2. Podróże kształcą - Józef Szczurek
9.3. Mruczę i prycham - Magistrowie poszukiwania pracy

 aaa 
OD REDAKCJI 
 
Drodzy Czytelnicy i Współpracownicy! 
 
Nie, nie naśladujemy handlu, który już w październiku rozpoczyna sezon świątecznej sprzedaży. My już teraz przesyłamy Państwu najlepsze życzenia spod choinki. Następne wydanie "Wiedzy i Myśli" ukaże się po świętach, bo będzie to wydanie styczniowe. 
Dlatego już teraz składamy naszym Czytelnikom i Współpracownikom oraz Ich rodzinom serdeczne życzenia, aby radosny blask choinkowych świateł rozjaśniał świąteczne dni Bożego Narodzenia, dni po nich następujące aż do Nowego Roku, a życzenia na 2012 rok złożymy Państwu w następnym numerze. 
Teraz życzymy, aby Wasze serca i domy napełniły się radością płynącą z Betlejemskiej Szopki, aby otaczała Was ludzka życzliwość, aby nie zabrakło Wam ufności w lepszą przyszłość. 
Życzymy wszystkim zdrowia i wszelkiej pomyślności, a sobie - żeby zechcieli Państwo zachować dla nas życzliwość i sympatię. 
Wszystkim społecznikom i pracownikom naszego środowiska życzymy zadowolenia z pracy na rzecz niewidomych i słabowidzących, życzymy by Boże Narodzenie przyniosło im wiele radości. 
 Redakcja Wiedzy i Myśli 
 
 *** 
 
Jest to ostatni numer "Wiedzy i Myśli" w 2011 r. Na koniec roku każda szanująca się redakcja podaje warunki prenumeraty. My również chcemy to uczynić. 
Mamy proste zadanie, gdyż u nas nic się nie zmienia. W dalszym ciągu "WiM" będzie wydawana wyłącznie w wersji elektronicznej. W formacie RTF, jak dotąd, Czytelnicy będą otrzymywali ją bezpłatnie pocztą elektroniczną. 
Wersję dźwiękową można pobierać z: 
http://wypozycz.bcpzn.pl/wim/ i 
http://klucz.org.pl/WIM.php 
Nie wymagamy żadnych potwierdzeń prenumeraty. Jeżeli byli Państwo czytelnikami "WiM", będą nimi w dalszym ciągu, bez jakichkolwiek dodatkowych starań. Pragniemy tylko przypomnieć, że jeżeli ktoś z Państwa nie chce już otrzymywać miesięcznika "WiM", proszony jest, żeby nas o tym powiadomił, pisząc na adres: 
st.k@onet.pl 
Po otrzymaniu takiej informacji, natychmiast zaprzestaniemy wysyłania naszego czasopisma. 
Drodzy Czytelnicy! 
Zależy nam na każdym z Państwa. Fakt, że "WiM" ma już ponad 900 czytelników, bardzo nas cieszy i jest jedynym "honorarium", jakie otrzymujemy za naszą pracę. 
Wiemy, że niektórzy z Państwa "WiM" przekazują swoim znajomym. Osobom tym dziękujemy za popularyzację naszego miesięcznika i prosimy o kontynuowanie tej działalności, a jeżeli jest to możliwe, jej rozszerzenie. 
Jednocześnie informujemy, że sprawę można uprościć. Prosimy tylko o podanie nam adresu e-mail osoby zainteresowanej prenumeratą, oczywiście, w porozumieniu z tą osobą, a będzie otrzymywała nasz miesięcznik bezpośrednio do skrzynki odbiorczej. Państwo nie będą musieli pamiętać o przekazywaniu, a my będziemy się cieszyli, że mamy więcej czytelników. W ten sposób, bez dodatkowego nakładu pracy, wszyscy będą zadowoleni. 
Prosimy również o pobieranie wersji dźwiękowej i przekazywanie jej osobom, które nie posługują się komputerami, a korzystają z odtwarzaczy Mp3 lub odtwarzaczy DAISY. Dzięki takiej pomocy większa liczba osób będzie mogła czytać "WiM". 
 Redakcja Wiedzy i Myśli 
 
 *** 
 
Uwaga! 
 
W pierwszej kolejności proponujemy przeczytać publikację pt. "IX EDYCJA KONFERENCJI REHA FOR THE BLIND IN POLAND", pozycja 4.14. 
Konferencja odbędzie się w dniach 1 i 2 grudnia br. W podanej publikacji znajdą Państwo warunki uczestnictwa w konferencji, jej program oraz adres, pod którym można będzie słuchać internetowej transmisji referatów, dyskusji itp. 
Jeżeli nawet ktoś z Państwa nie jest zainteresowany konferencją, warto przeczytać tę obszerną pozycję. Konferencja została zaplanowana w niezwykle atrakcyjnej formie, z bogactwem imprez towarzyszących i z imponującym rozmachem. 
 Polecamy również informację Firmy "Utilitia" o konkursie znajdującą się pod pozycją 4.15. 
Uwaga! Udział w konkursie należy zgłosić w terminie do 18 grudnia br. 

 aaa 
1. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA OSÓB NIEWIDOMYCH I SŁABOWIDZĄCYCH 
 
aaa 
1.1. Ze słownika rehabilitacyjnego (cz. 5) 
Rehabilitacja, rewalidacja 
Stanisław Kotowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Rehabilitacja - przywrócenie tego, co zostało utracone na skutek niepełnosprawności przez: ćwiczenia, opanowanie alternatywnych metod wykonywania różnych czynności, zastosowanie sprzętu i pomocy rehabilitacyjnych. 
 
Rewalidacja - pojęcie stosowane w placówkach resortu edukacji i oznacza mniej więcej tyle, co rehabilitacja. 

W ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych znajduje się bardziej rozbudowana definicja rehabilitacji: 
"Art. 7. 1. Rehabilitacja osób niepełnosprawnych oznacza zespół działań, w szczególności organizacyjnych, leczniczych, psychologicznych, technicznych, szkoleniowych, edukacyjnych i społecznych, zmierzających do osiągnięcia, przy aktywnym uczestnictwie tych osób, możliwie najwyższego poziomu ich funkcjonowania, jakości życia i integracji społecznej". 
 
Powyższa definicja zawiera chyba wszystko, co wchodzi w zakres pojęcia "rehabilitacja osób niepełnosprawnych". Odnosi się ona do wszystkich rodzajów niepełnosprawności, dlatego nie może uwzględniać zagadnień ważnych dla osób z poszczególnymi rodzajami niepełnosprawności. Jest wytyczną kierunkową, którą trzeba twórczo dostosowywać do potrzeb osób z różnymi niepełnosprawnościami. 
W ustawie tej znajdujemy również pojęcia: 
"rehabilitacja lecznicza", 
"rehabilitacja zawodowa", 
"rehabilitacja społeczna". 
 
W środowisku niewidomych i słabowidzących stosowane są także te pojęcia, lecz również inne, których ustawa nie zawiera. Mam tu na myśli pojęcia "rehabilitacja podstawowa" i "rehabilitacja psychiczna". W naszym rozumieniu pierwsza jest rehabilitacja lecznicza, druga podstawowa, następnie zawodowa, kolejna to rehabilitacja psychiczna i jako ukoronowanie wszystkich działań - rehabilitacyjnych - rehabilitacja społeczna. Te pięć rodzajów rehabilitacji obejmuje termin "rehabilitacja kompleksowa". W ustawie znaleźć można elementy wchodzące w skład każdej z tych dziedzin, lecz same pojęcia nie występują. 
W tym miejscu należy zaznaczyć, że zaprezentowany podział ma znaczenie głównie organizacyjne procesu rehabilitacji. W rzeczywistości bowiem nie da się ściśle wyodrębnić działań wyłącznie z jednej dziedziny, gdyż wzajemnie one na siebie oddziaływują. Niepowodzenia w jednej dziedzinie hamują postęp w innej, a nawet mogą powodować regres. Przeciwnie, sukcesy w jednej dziedzinie ułatwiają osiąganie sukcesów w innych dziedzinach rehabilitacji. 
Doskonałym przykładem może tu być nauka orientacji przestrzennej. Jest to działanie z zakresu rehabilitacji podstawowej. Sukcesy w tej nauce ułatwiają podjęcie pracy, a więc rehabilitację zawodową, powodują poczucie niezależności i poprawę ogólnego samopoczucia, czyli postęp rehabilitacji psychicznej. Większa samodzielność w poruszaniu się, ewentualne podjęcie szkolenia zawodowego i zatrudnienia i dobre samopoczucie ułatwiają kontakty z ludźmi, funkcjonowanie w grupie społecznej, a więc rehabilitację społeczną. 
Przeciwnie, wstyd z powodu niepełnosprawności, skrępowanie, bo ludzie patrzą, stany lękowe, nadmierny strach, czyli czynniki psychiczne i społeczne utrudniają naukę orientacji przestrzennej i usamodzielnienie się. Dlatego oddziaływania rehabilitacyjne powinny być tak pomyślane, żeby wzajemnie się uzupełniały i wzmacniały. Powinny więc być prowadzone szerokim frontem, a nie po kolei - opanujemy coś jednego i bierzemy się za coś następnego, np. nauczymy posługiwać się laską, to zaczniemy uczyć brajla, a później wykonywać czynności samoobsługowe. Potem wkroczy psycholog, następnie szkolenie zawodowe itd. Tak wiele osiągnąć się nie da. Dlatego, kiedy jeszcze PZN prowadził szkolenia rehabilitacyjne na szeroką skalę, ich programy nie ograniczały się do jednego rodzaju zajęć, miały szerszy zakres, chociaż na poszczególnych szkoleniach prowadzone były niektóre zajęcia jako wiodące, np. nauka brajla. 
Dokładniej o dziedzinach rehabilitacji niewidomych i słabowidzących napiszę w następnym odcinku tego cyklu. 
Jak już wspomniałem, ustawową definicję rehabilitacji można uznać za wyczerpującą. Do celów z niej wynikających przewidziano jednak zbyt ubogie środki. Czytamy: 
"Art. 10. Do podstawowych form aktywności wspomagającej proces rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych zalicza się uczestnictwo tych osób w: 
1) warsztatach terapii zajęciowej, zwanych dalej "warsztatami", 
2) turnusach rehabilitacyjnych, zwanych dalej "turnusami". 
Z pewnością te dwie formy rehabilitacji nie wyczerpują ani potrzeb, ani możliwości. Wprawdzie ustawodawca zaznaczył, że są to podstawowe formy, ale nie poświęcił dostatecznej uwagi innym formom, co dla niektórych urzędników PFRON-u, i nie tylko, oznacza zamkniętą ich listę. 
 
Zanim dokładniej przyjrzymy się podanym wyżej pojęciom, chcę zwrócić Państwa uwagę, na genezę pojęcia "rehabilitacja", która ma wpływ na rozwój i formy tej działalności na rzecz osób niepełnosprawnych. 
Termin "rehabilitacja" pochodzi z języka prawniczego i oznacza przywrócenie dobrego imienia, wolności, praw obywatelskich po stwierdzeniu, że wyrok skazujący był niesłuszny. Rehabilitacja nie zawsze może być pełna i satysfakcjonująca. Trudno komuś wynagrodzić wieloletni pobyt w więzieniu, a zupełnie nie jest możliwe przywrócenie życia osobie niesłusznie skazanej na śmierć po wykonaniu wyroku. Zawsze jednak możliwe jest przywrócenie dobrego imienia, wypłata zadośćuczynienia osobie zainteresowanej lub jej rodzinie, przyznanie pośmiertnie odznaczeń. 
Tak samo nie jest możliwa pełna rehabilitacja osób niepełnosprawnych, np. niewidomych. Pełną rehabilitacją byłoby usunięcie niepełnosprawności, w tym przypadku przywrócenie wzroku. To jednak należy do rehabilitacji leczniczej i nie zawsze jest możliwe. Można natomiast nauczyć radzenia sobie w życiu metodami bezwzrokowymi, alternatywnymi i w znacznej mierze przywrócić sprawność, samodzielność, niezależność. 
W tym miejscu należy zastrzec, że rozumienie pojęcia "rehabilitacja" w przypadku np. osób niewidomych od urodzenia, ma nieco inne znaczenie. Można by powiedzieć, że osoby te nic nie utraciły i nie ma im czego przywracać. Faktycznie, dosłownie rzecz ujmując, tak jest, ale można im przywracać potencjalne a nieutracone możliwości. W takim właśnie rozumieniu termin "rehabilitacja" jest stosowany. 
Termin "rehabilitacja" w znaczeniu nas interesującym najpierw był stosowany w odniesieniu do osób z uszkodzonym narządem ruchu. W przypadku tych osób wielkie znaczenie mają zabiegi lecznicze, ruch, ćwiczenia fizyczne, oprotezowanie, czyli medycyna i lekarze. Piszę o tym, ponieważ dla osób niewidomych, głuchych, osób z upośledzeniami umysłowymi, rehabilitacja ma inny charakter. Można powiedzieć, że jest bliżej edukacji, uczenia się niż oddziaływań medycznych. Niestety, fakt, że najpierw termin ten stosowano w odniesieniu do osób z uszkodzonym narządem ruchu, utrwalił się on w świadomości społecznej i w prawodawstwie w tym medycznym rozumieniu. Oczywiście, taki stan jest niekorzystny dla rozwoju rehabilitacji osób z innymi rodzajami niepełnosprawności, np. niewidomych. 
Dla niewidomych o wiele ważniejsza jest nauka wykonywania różnych czynności metodami bezwzrokowymi niż zabiegi fizykoterapeutyczne, niż leki i oprotezowanie. 
Do dalszego rozważania terminologicznych, organizacyjnych, prawnych i innych problemów rehabilitacji zapraszam w następnym miesiącu. Omówię wówczas dokładniej dziedziny rehabilitacji. Muszę jednak dodać, że już w niniejszym odcinku nie udało się uniknąć niektórych zagadnień z poszczególnych dziedzin rehabilitacji. Tak to już jest, że przy definiowaniu jednych pojęć, musimy posługiwać się innymi pojęciami, które niejednokrotnie wymagają również zdefiniowania. 

1.2. Mgła nie może być przeszkodą 
Damian Szymczak 
 
 Źródło: Integracja 4/2011 
Data opublikowania: 2011-09-29 
 
Z dnia na dzień stracił wzrok. Był aktywnym, silnym mężczyzną - i takim pozostał. Choroba zmobilizowała go do walki o siebie, ale też, a może przede wszystkim, do działania na rzecz innych. 
Wrześniowy poranek 2009 roku. Otworzył oczy i zobaczył mgłę. Nawet się wtedy nie wystraszył. - Jestem alergikiem, więc pomyślałem, że to coś związanego właśnie z alergią - wspomina Mariusz Jendrysik. - Byłem przekonany, że niedługo przejdzie. 
Trafił na oddział okulistyczny szpitala w rodzinnym Lesznie. Mgła nie ustępowała, a lekarze nie wiedzieli, co mu jest. Dopiero na oddziale neurologicznym wykryto... stwardnienie rozsiane. Miał za sobą pierwszy rzut - choroba uszkodziła nerwy wzrokowe w obu oczach. 
Przeżył szok. Zawsze czuł się doskonale. Dużo pracował, oddawał honorowo krew - łącznie 24 litry. Nie miał pojęcia, że coś mu dolega. Nie wiedział, jak straszna to choroba. 
 
Cztery ściany nie dla niego 
 
Mieszka sam, więc musi sobie ze wszystkim radzić. - Bywa to trudne, nieraz się poparzyłem przy robieniu kawy albo uderzyłem o meble. 
Lewym okiem widzi na ok. 15 cm, prawym na pół metra. To pozwala mu funkcjonować także poza mieszkaniem, bo nie ma zamiaru spędzać w nim wiele czasu. Zapisał się do leszczyńskiego oddziału Polskiego Związku Niewidomych. Nie chce być tam jednak statystą - wie, ile dookoła jest barier architektonicznych. 
Nie zwracałem na nie uwagi. Gdy na przejściu dla pieszych zapaliło się zielone, to po prostu przechodziłem. 
Jeśli na światłach nie ma sygnału, to dla osoby niewidzącej jest ogromny problem. W Lesznie jest z tym źle. 
Sygnały dźwiękowe są zamontowane tylko na trzech przejściach. Wykonano je w ostatnich latach, bo zgodnie z przepisami unijnymi muszą być wbudowane w sygnalizatory świetlne. W Lesznie jest dziesięć przejść ze światłami. 
Dla osoby niewidomej korzystanie z pozostałych przejść to wręcz igranie ze śmiercią. Dlatego w styczniu tego roku wysłał pismo do prezydenta Leszna z pytaniem, kiedy takie urządzenia zostaną zainstalowane w całym mieście. 
Otrzymałem odpowiedź, że gdy finanse na to pozwolą. I żadnych konkretnych terminów. 
Zajął się też matami ostrzegawczymi ze specjalnymi wypustkami. Bardzo ułatwiają życie osobom niewidomym. 
Wiem, że miasto je zakupiło, lecz do tej pory żadnej nie zamontowano. Oczywiście pytałem o to w Urzędzie Miejskim, ale odpowiedzieli, że problemem są koszty. 
Aby ułatwić osobom niepełnosprawnym pokonywanie barier, wystarczy chcieć. W Lesznie prawie we wszystkich autobusach są zestawy informujące o kolejnym przystanku. 
Problem w tym, że często nie informują, bo... kierowcom nie chce się ich włączać. Już interweniowałem w Miejskim Zakładzie Komunikacji, ale jak grochem o ścianę. 
Do głównego budynku Poczty Polskiej w Lesznie prowadzi kilka wysokich schodów. Jest przycisk z informacją, że wystarczy zadzwonić, a pracownicy pomogą osobie niepełnosprawnej. Mariusz z koleżanką sprawdzili kiedyś, jak jest w praktyce. 
Dzwoniliśmy kilka razy, długo, wytrwale i bez efektu. Czasem mam ochotę zawiązać urzędnikom oczy i puścić ich w miasto, choć na kilka godzin, może to coś da. 
 
W gronie młodych 
 
Choroba Mariusza miała już cztery rzuty, zaatakowała stawy i dłonie. Leczenie interferonem nie daje efektów. Mariusz wręcz słabnie, na jego korzyść działa jednak wiek, ma 33 lata, a młody organizm lepiej się broni. Wciąż jest aktywny, w ruchu, co też daje siłę. 
Przez jakiś czas leczył się w Poznaniu, gdzie zetknął się z pierwszym w Wielkopolsce klubem zrzeszającym młode osoby niedowidzące i niewidome. Na początku tego roku założył w Lesznie Klub Młodych "Razem". Skupia aż 41 osób. Kilkoro z nich to opiekunowie-wolontariusze. Oprócz Mariusza są pedagodzy, terapeuta i psycholog. Spotykają się dwa razy w miesiącu w siedzibie związku. 
Przede wszystkim chcemy młodym ludziom wpoić poczucie własnej wartości. Staramy się też pomóc w rehabilitacji, a w ogóle przekonać, że wspólnie jest łatwiej. 
Napisał wniosek do Urzędu Miejskiego o wsparcie działalności klubu. Otrzymali 2 tys. zł na cały rok. W tym roku leszczyński PZN przekazał wszystkie pieniądze z 1 procent podatku na rzecz jego klubu. Zostaną przeznaczone na nakładki powiększające na zeszyty i książki dla niedowidzących młodych ludzi. 
Jest z tym duży problem, nie tylko u nich w domach, ale i w szkołach. W Lesznie są dwie podstawówki integracyjne. 
Tylko w jednej mają powiększalnik stacjonarny na laptopy. Kupili go z własnych funduszy, drugiej szkoły nie stać. 
 
Być na właściwym miejscu 
 
Mariusz jest też wolontariuszem Stowarzyszenia "Echo", które zajmuje się pomocą osobom i rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej. Działa w banku żywności. Pomógł zorganizować dwa pikniki dla dzieci, a latem pojechał z nimi jako wolontariusz na obóz. 
Dzieciaki grały w piłkę. Potoczyła się w moją stronę, czekały, aż ją kopnę. Jeden z nich z nich zniecierpliwiony zawołał: "Co, pan, ślepy jest?". Przytaknąłem, choć wolę słowo: niedowidzący. Niedawno jechałem autobusem, osłabiony po dawce interferonu. Siedziałem na miejscu dla niepełnosprawnych, a jedna pani zażądała, bym się przesiadł. Powiedziałem, że... jestem na właściwym miejscu. 
Pasją Mariusza jest teatr. Stara się być na wszystkich spektaklach w Centrum Kultury i Sztuki w Lesznie. Sprawnie porusza się po widowni, bo zna to miejsce na pamięć. Chwilę waha się, gdy słyszy pytanie o plany. 
Mgła, którą mam przed oczyma, nie może być przeszkodą. 
 Chcę żyć tak jak teraz i działać. Dla siebie i innych. 
 
aaa 
1.3. O zwykłych i niezwykłych czynnościach 
W miejskiej komunikacji 
Ryszard Dziewa 
 
Źródło: "Biuletyn Informacyjny" czerwiec 2001 
 
W zatłoczonym trolejbusie narobiłem zamieszania. Dzięki zdecydowanej postawie jednego z pasażerów, który chciał mnie na siłę uszczęśliwić, musiałem się przepychać, aby zająć siedzące miejsce. Zastanawiałem się nad prawem innych ludzi do decydowania o tym, czy mam stać, czy siedzieć. Doszedłem do wniosku, że gdybym się upierał, dłużej trwałaby niemiła sytuacja. Rozmawiałem na ten temat z kolegami. Większość opowiadała się za zajmowaniem siedzącego miejsca, jeżeli jest to tylko możliwe. Takie postępowanie uzasadniali bezpieczeństwem własnym i innych pasażerów. 
Oczywiście może to być niemiłe, zwłaszcza gdy nie zostaniemy rozpoznani jako osoby niewidome. Możemy usłyszeć kilka epitetów na swój temat. Głównie obrywa się młodszym. Myślę, że wówczas można spokojnie odpowiedzieć, że tak będzie lepiej ze względu na nasze i innych bezpieczeństwo. Na ogół takie wyjaśnienie spotyka się z akceptacją. 
Jeżeli jesteśmy z białą laską, bardzo często znajdzie się usłużny pasażer i pomoże zająć miejsce lub ustąpi swego. Jak już wspomniałem, chyba nie warto się wzbraniać. Do niczego dobrego to nie prowadzi. Musimy jednak zachować ostrożność przy korzystaniu z usłużności współpasażerów. Najczęściej nie orientują się oni, w jaki sposób wskazać wolne miejsce. Ciągną za rękę, łapią za ramiona, a niektórzy chcieliby przenieść. W takich sytuacjach, gdy autobus znajduje się w ruchu, a nie daj Boże, gwałtownie zahamuje, łatwo o wypadek. 
Jeżeli wolimy nie siadać, powinniśmy znaleźć miejsce, gdzie można trzymać się uchwytu i wygodnie stać. Może to być np. tył autobusu, na łączeniu autobusu przegubowego, w tramwaju - na którymś z pomostów, a w trolejbusie naprzeciw środkowych drzwi. 
Na ogół nie ma większych trudności z wychodzeniem z pojazdu. Otwierane drzwi robią trochę hałasu. Mimo to zawsze lepiej jest siedzieć lub stać bliżej drzwi, aby można było sprawnie wysiąść. 
Zorientowanie się, gdzie należy wysiąść, niekiedy sprawia trudności. Jeżeli trasa jest krótka, można liczyć przystanki. Przy trasach dłuższych jest to trudne. Czasami kierowcy z różnych powodów zatrzymują się między przystankami i wówczas możemy wysiąść za wcześnie. Na trasach dłuższych warto kierować się czasem. Jeżeli autobus przemierza trasę przeciętnie w pół godziny, to przez 25 minut możemy spokojnie jechać. Na ogół kieruję się charakterystycznymi cechami na trasie. Bez większych kłopotów można zauważyć ostry zakręt, tunel, rodzaj powierzchni czy ukształtowanie terenu. Staram się zapamiętać jakiś szczegół występujący pod koniec trasy. 
Sprawa nieco inaczej wygląda, gdy podróżujemy pierwszy raz po nieznanym terenie. Wtedy dobrze jest wcześniej zapytać o trasę dojazdu. W autobusie warto upewnić się pytając kierowcę lub współpasażera. Najlepiej pytać o przedostatni przystanek naszej trasy. Wówczas będzie mniej pomyłek. 
Zdarzyć się może, że zapytamy osobę roztargnioną i wysiądziemy na niewłaściwym przystanku. Wtedy należy zachować spokój. Pamiętajmy, że opanowanie najlepiej pomaga w trudnych sytuacjach, a ludzie wówczas wykazują więcej taktu i uprzejmości. 
 
aaa 
2. OKULISTYKA, WYNALAZKI, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE 
 
aaa 
2.1. Jest nadzieja dla chorych na jaskrę, nadzieja na bardziej skuteczne leczenie 
 
 Źródło: www.tvn24.pl 
 
Inżynierowie z Akademii Górniczo-Hutniczej opracowali nowy implant wszczepiany do oka. W przeciwieństwie do dziś stosowanych ma być bardziej trwały. Lada moment rozpoczną się badania kliniczne na pacjentach. Wyniki badań na zwierzętach są bardzo obiecujące. 
Supernowoczesny implant dla chorych na jaskrę wygląda jakby był wykonany z plastiku. W rzeczywistości jest to specjalny materiał stworzony z dwóch warstw, który w oku działa jak membrana. 
- Wierzymy, że implant ten okaże się lepszy niż te, które do tej pory stosowano. Mam nadzieję, że pacjenci będą zadowoleni - mówi dr n. med. Rafał Leszczyński, okulista ze Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach. 
Pani Helena Kania na nowy implant nie czekała. Jej oko, dotknięte jaskrą, wymagało natychmiastowej operacji. Lekarze wszczepili jej dotąd stosowany. Oddycha on i przepuszcza płyny. Po pewnym czasie jednak zadowolenie pacjentów maleje. Oko po pewnym czasie ponownie zajdzie mgłą. - Implanty - podobne do naszych - są obecnie stosowane, jednak ich wadą jest krótki czas funkcjonowania. Z czasem ulegają zmatowieniu - wyjaśnia prof. Stanisław Błażewicz z Katedry Biomateriałów Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Polskie implanty matowieć nie będą, ponieważ materiał, z jakiego są zbudowane, nie zarasta tkanką oka ani też nie rozpuszcza się. Oddycha i przepuszcza płyny, dzięki czemu pory w oku nie czopują się. 
- Nasz materiał jest materiałem silnie hydrofobowym, co oznacza, że odpycha i uniemożliwia, szczególnie początkowo, możliwość zatykania porów - mówi dr Ewa Stodolak z Katedry Biomateriałów Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. 
Tysiące zachorowań 
Jaskra wywołana jest właśnie zaczopowanymi porami i wzrostem ciśnienia w gałce ocznej. Powodują one uszkodzenie nerwu i powolną utratę wzroku. Jaskra rozwija się latami i nagle zaskakuje. Nazywana jest cichym złodziejem wzroku. Jaskra to choroba cywilizacyjna. W Polsce cierpi na nią ponad siedemset tysięcy ludzi. Na świecie - siedemdziesiąt milionów. Jaskrę można wykryć wcześniej i leczyć. Trzeba jednak systematycznie badać się u okulisty. Implant to ostateczność. 
- Przygotowujemy się do pierwszego przeszczepu w ramach badań. W chwili obecnej implant przeszedł pozytywnie badania laboratoryjne i badania na zwierzętach. Pracujemy nad tym, żeby dopełnić wszelkich formalności, tak aby implant ten mógł być zastosowany u ludzi - mówi dr n. med. Rafał Leszczyński. Do pierwszego przeszczepu polskiego implantu dojdzie najprawdopodobniej w przyszłym roku. 
 aaa 
2.2. Terapia genowa uratuje twój wzrok 
 
 Źródło: RMF24 
 Data opublikowania: 2011-10-28 
 
Naukowcy z Oxfordu po raz pierwszy użyli terapii genowej w ratowaniu ludzkiego wzroku. Operację przeprowadzono na 63-letnim mężczyźnie. Dzięki wszczepieniu do organizmu kopii prawidłowo pracujących kopii genu, chory ma większą szansę, by odzyskać wzrok. 
Prezes Akademii Nauk Medycznych twierdzi, że powszechne stosowanie terapii genowej będzie możliwe w niedługim czasie. Idea leczenia jest prosta: powstrzymać niszczenie komórek odpowiedzialnych za wzrok poprzez wstrzyknięcie pacjentowi prawidłowo pracujących kopii genu. 
Pionierską operację przeprowadzono na 63-letnim adwokacie, który zaczął mieć problemy ze wzrokiem w wieku 19 lat. Widział coraz gorzej w ciemności. Wówczas lekarze powiedzieli mu, że w wyniku postępującej choroby może oślepnąć, ponieważ cierpi na rzadkie schorzenie zwane choroidermią. 
Chorzy muszą liczyć się z tym, że całkowicie mogą przestać widzieć przed czterdziestką. Choroba jest spowodowana przez uszkodzony gen REP1. Źle funkcjonujący REP1 powoduje, że komórki odpowiedzialne za ludzki wzrok obumierają. 
Progresywne pogarszanie się wzroku bardzo utrudniało pracę adwokatowi. W momencie, gdy nie był w stanie odczytać akt, przestał pracować na sali sądowej. Genetycy twierdzą, że dzięki zabiegowi mężczyzna niedługo wróci do zawodu. Gdyby nie terapia genowa, pacjent prawdopodobnie straciłby wzrok. 
Według profesora Sir Johna Bella, prezesa Akademii Nauk Medycznych, te bardzo wczesne próby w Oxfordzie, Londynie i w USA sugerują, że cały szereg zaburzeń wzroku może być uleczalny w ciągu najbliższych 10 lat. 
 
aaa 
2.3. Na razie tylko ulotki o lekach 
Roman Roczeń 
 
Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
 
Chcę podzielić się z Wami dobrą wieścią. Otóż wspólnie z przyjaciółmi uruchomiliśmy nowy portal, którego konstrukcja i zawartość, mam nadzieję, pomoże niewidomym i słabowidzącym pełniej docierać do potrzebnych informacji. 
Omawiany portal to: http://laudio.pl 
Nie chcę uprawiać samoreklamy. Posprawdzajcie, potestujcie sami, podyskutujmy. 
Obecnie skupiliśmy się na wypełnieniu luki dotyczącej ulotek informacyjnych o lekach, ale temat publikowanych treści jest absolutnie otwarty. 
Zapraszam wszystkich do zapoznania się z moim pomysłem na szybki, interaktywny dostęp do potrzebnych dokumentów. Chętnie przyjmuję sugestie i podpowiedzi dotyczące funkcjonowania portalu, jego zawartości czy pomysły na lepsze jego wykorzystanie. 
 
 *** 
 
 Na temat portalu proponowanego przez Romana Roczenia na Typhlos wypowiedziało się kilkanaście osób. Wypowiadający się uznali, że jest to cenna inicjatywa i zgłaszali propozycje udoskonaleń oraz rozszerzenia tematycznego. Pan Roman Roczeń obiecuje wszystkie uwagi i propozycje rozpatrzyć i jeżeli okaże się to możliwe - uwzględnić. 
Jest szansa, że powstanie dobre narzędzie umożliwiające niewidomym i słabowidzącym łatwe korzystanie z informacji, do których obecnie mają utrudniony dostęp. 
(Przypis redakcji "WiM") 
 
 aaa 
3. ROZMOWA MIESIĄCA
Z Alicją Nyziak rozmawia Stanisław Kotowski (cz. 2) 

 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Pierwsza część naszej rozmowy ukazała się w poprzednim wydaniu "Wiedzy i Myśli". Osoby zainteresowane, które nie zapoznały się z tą publikacją, mogą sięgnąć do tego numeru "Wim". Teraz kontynuujemy naszą rozmowę. 
 
S.K. - Czy nie znalazła się ani jedna dobra dusza, która reagowała bardziej po ludzku? 
 
A.N. - A owszem, była taka osoba. Drobne ustępstwo w moim dobrowolnym więzieniu robiłam na rzecz wizyt u cioci, która jakoś radziła sobie z tą sytuacją. Raczej nie wypytywała o stan widzenia i w rozmowie zwracała się bezpośrednio do mnie. Tak więc elegancko "dojrzewałam" w towarzystwie starszych pań. Pewnie oklapłabym całkowicie, gdyby kiedyś moja ciocia nie stwierdziła, że właściwie to mam fajnie - mogę sobie siedzieć i marzyć o... 
 
S.K. - To ta dobra dusza okazała się nie taka znowu dobra. Jak Pani zareagowała na to jej stwierdzenie? 
 
A.N. - Gdy to usłyszałam, coś mnie trafiło! Najpierw w domu wybeczałam się w poduszkę, a potem stwierdziłam, że ja nie chcę tylko marzyć, ja chcę żyć i co tylko możliwe przeżyć. Zebrałam siły i postanowiłam pójść do koła PZN. Zdawałam sobie sprawę, że ta wizyta będzie oficjalnym przyznaniem się, że jestem niewidoma. Może to było głupie postępowanie, ale jak długo mogłam, tak długo broniłam się przed tym faktem. 
 
S.K. - Czy znalazła Pani tam pomoc? Kto pomógł Pani przezwyciężyć trudności, opory psychiczne, brak wiary w możliwości rehabilitacji i brak wiedzy na ten temat? 
 
A.N. - Przerażona, ale zdeterminowana pojawiłam się w siedzibie koła PZN i poprosiłam o informację odnośnie rehabilitacji, nauki dla osób takich jak ja. Najpierw zostałam uraczona solidną porcją współczucia i politowania w stylu taka młoda i już niewidoma, a potem usłyszałam, że na szkolenie czeka się minimum rok, natomiast, jeśli chodzi o edukację, to dla takich osób jak ja, nic nie ma. Uciekłam stamtąd! 
Ta rozmowa uświadomiła mi, że dla mnie nie ma miejsca na świecie. Jeśli ktoś rodzi się niewidomy, trafia do Lasek, ale gdy straci wzrok jako dorosły człowiek, nie ma szansy na nic! Jako osoba widząca wiedziałam jedynie, że niewidomi żyją między nami, ale jak żyją... Nawet się nad tym nie zastanawiałam, bo nie miałam nikogo znajomego z dysfunkcją wzroku. Z prasy czy telewizji wiedziałam o ośrodku w Laskach i na tym kończyła się moja wiedza na ten temat. Tak więc mój pierwszy kontakt z terenową jednostką PZN okazał się bardzo niefortunny. 
 
S.K. - Cóż, pewnie trafiła Pani na niewidomych działaczy, którzy świetnie widzą i nie wyobrażają sobie, jak można żyć bez wzroku. To się zdarza. W PZN-ie nie znalazła więc Pani pomocy. Co było dalej? 
 
A.N. - Skierowałam swoje kroki do Stowarzyszenia Osób Niepełnosprawnych i tam w luźnej rozmowie "wylałam" swój żal na świat. Prezes stowarzyszenia wysłuchała mnie cierpliwie, nie komentując całej sytuacji. Jednak po dwóch tygodniach otrzymałam od niej telefon, że mam się stawić w bydgoskim ośrodku rehabilitacyjnym i rozpocząć rehabilitację podstawową. Oczywiście spanikowałam i chciałam się wycofać, ale na szczęście nie dano mi takiej szansy. Pojechałam i spotkałam niewidomych "wariatów", cieszyli się z życia, śmiali, opowiadali kawały - nie rozumiałam ich zachowania, byłam w szoku. 
 
S.K. - No proszę, pomoc przyszła spoza naszego środowiska. Może chciałaby Pani wymienić jakąś osobę, która ułatwiła Pani przezwyciężenie niektórych czynności? 
 
A.N. - Właściwie od momentu utraty wzroku ludzie zaczęli odgrywać w moim życiu bardzo istotną rolę. Jedni pojawiali się i zostawali, inni gościli tylko przez chwilę. Były również spotkania, które (choć nie bezpośrednio) miały ogromny wpływ na moje życie. Do takich należy zaliczyć spotkanie z Pawłem Wdówikiem. Choć wątpię, aby on je pamiętał - ja pamiętam doskonale. Spotkałam się z Pawłem tylko raz i to wystarczyło, aby wywołał w mojej głowie rewolucję - uśmiech. Byłam wtedy uczestnikiem WTZ i godziłam się z faktem, że jako niewidoma jestem człowiekiem drugiej kategorii. Udało mi się solidnie wnerwić Pawła moimi poglądami i podejściem do życia, nawtykał mi ile wlazło, a ja stwierdziłam, że głupoty opowiada. Sporo wody musiało upłynąć, nim zrozumiałam, że to on miał rację. Dzięki tej rozmowie ruszyła lawina, która zagarnęła skrzywienia mentalne, jakich zdążyłam się nabawić. Okazało się to bardzo istotne dla dalszego mojego życia. 
Zupełnie inaczej wyglądało spotkanie z panią Zofią Krzemkowską. Będąc w Bydgoszczy godziłam się na "spacery" z białą laską, czy zajęcia mogące ułatwić mi codzienne funkcjonowanie, ale nie widziałam najmniejszego sensu w nauce brajla. Na zajęciach z pisma punktowego miałam zamiar odsiedzieć, co swoje i dziękuję. Oj, nie doceniłam pani Zofii Krzemkowskiej - uśmiech. O biernym siedzeniu na zajęciach i dyskutowaniu, że brajl nie jest mi potrzebny, mogłam zapomnieć. Pani Zofia nie była ciekawa mojego zdania na ten temat. A ponieważ byłam najmłodszym uczestnikiem na turnusie, więc ogromna część uwagi pani Zofii skoncentrowała się na mnie. Efekt tego był taki, że popołudniami siedziałam w pokoju i klnąc w żywy kamień, wkuwałam zadaną pracę domową. Miałam dosyć, a tu zmiłowania ani na lekarstwo. 
Z utęsknieniem zaczęłam oczekiwać wyjazdu do domu. Żeby jednak nie było wątpliwości, w ostatnim dniu otrzymałam od p. Zofii elementarz i dyspozycje w odniesieniu do dalszej nauki. Pomyślałam - o żadne takie! Wróciłam do domu i z nieukrywaną satysfakcją schowałam elementarz na samo dno szuflady. W ten sposób uznałam sprawę za zamkniętą. 
 
S.K. - A jednak to niewidomi odegrali poważną rolę w Pani rehabilitacji. Co się zaś tyczy stosunku do nauki brajla, nie była Pani wyjątkiem. Jak to się stało, że wydobyła Pani ten podręcznik z szuflady? 
 
A.N. - Na szczęście los sprawił, że w krótkim czasie ponownie pojawiłam się w bydgoskim ośrodku i "kabaret" z brajlem zaczął się od nowa. Od razu zostałam zapędzona do "oślej" ławki i poddana "torturze" czytania nieszczęsnych kropek. Tym razem na koniec turnusu zostałam zaopatrzona w brajlowskie czasopismo i prośbę, aby o swoich postępach pisać do pani Zofii. No i co ja miałam zrobić? Z jednej strony miałam ochotę klapnąć na koszmarne czasopismo i solidnie wyprasować diabelne kropki. Z drugiej strony obudziła się we mnie jakaś przekora i stwierdziłam, że ja jeszcze "babie" udowodnię! Dopiero po czasie doceniłam wagę i znaczenie brajla i dziś jestem pani Zofii Krzemkowskiej wdzięczna za cierpliwość i bezkompromisowość w nauczaniu. 
 
S.K. - Czy ktoś jeszcze, podobnie jak pani Zofia Krzemkowska, udzielił Pani wydatnej pomocy? Kto to był i jakiej udzielił pomocy? 
 
A.N. - W odniesieniu do brajla - chęci to jedno, a możliwości to zupełnie co innego. Można siedzieć godzinami, dotykać kropek i zgadywać, co jest napisane. W kole PZN nikt nie znał brajla, nie było również instruktora. Wydawało się, że jestem w martwym punkcie, gdy na mojej drodze pojawiła się niewidoma dziewczyna - jej historia była podobna do mojej, choć ona straciła wzrok w wyniku wypadku, w okresie szkoły średniej, co spowodowało, że od razu trafiła do Lasek - miała więc za sobą pewien etap rehabilitacji. Rozumiała mnie doskonale, lecz nie mogła pojąć mojego pędu do brajla. Skoro jednak chciałam, to proszę bardzo, z radością "pastwiła" się nade mną przez kilka godzin, średnio 2-3 razy w tygodniu. Najpierw zajęcia z czytania i wprawki w pisaniu na tabliczce - od święta na maszynie brajlowskiej - uśmiech. Natomiast potem wkuwanie układu klawiatury maszyny czarnodrukowej i nie ma, że boli, wprawki pisane wszystkimi paluszkami. 
Efektem tych działań była prenumerata miesięcznika "Pochodnia", która zapewniała mi ćwiczebny materiał na cały miesiąc. Czytałam numer od deski do deski, a ledwo skończyłam, już poczta dostarczała kolejny. 
Nabyłam także maszynę czarnodrukową i dzięki temu mogłam odnowić kontakty korespondencyjne. Te działania dawały mi drobną niezależność i to było fantastyczne uczucie, mobilizujące mnie do dalszych wysiłków. 
 
S.K. - Czy gdyby pomoc była bardziej prawidłowa, lepiej zorganizowana i gdyby przyszła wcześniej, czy łatwiej byłoby Pani uwierzyć w swoje możliwości i podjąć trudny proces rehabilitacji? 
 
A.N. - Hm, utrata wzroku była dla mnie niczym całkowite unicestwienie, musiałam "narodzić" się na nowo, ale tym razem jako niewidoma Alicja. To był bardzo trudny i bolesny proces. Tak się złożyło, że przez ogromną jego część musiałam przebrnąć sama. Dziś wiem, że ta wewnętrzna walka dała mi ogromną siłę. Jednak gdybym na początku drogi otrzymała fachową pomoc, to na pewno nie nabiłabym sobie tylu psychicznych i fizycznych siniaków. Długo pamiętałam moją pierwszą wizytę w kole PZN, gdyż była dla mnie jak totalny nokaut i to w pierwszej rundzie. A przecież właśnie tam powinnam była otrzymać wsparcie i pomoc. Przez wiele lat tkwiła we mnie zadra pełna żalu do ówczesnego zarządu koła. 
Dziś ten rozdział jest już zamknięty i odłożony do szuflady. Zdaję sobie jednak sprawę, jak ogromne znaczenie ma fachowa pomoc w takiej sytuacji i jak bardzo jest potrzebna, gdyż zasmakowałam jej braku. 
 
 S.K. - Rozumiem, że do szkoły uczęszczała Pani jako osoba widząca? Czy tak? Jaką szkołę Pani ukończyła? 
 
A.N. - Tak, ukończyłam ogólnodostępną szkołę podstawową i liceum ogólnokształcące. Jednak problemy zdrowotne miały także wpływ na moją edukację. Tu od razu muszę stwierdzić, że "orłem" w nauce nie byłam. W pierwszym podejściu maturę koncertowo oblałam, a do drugiego nie zdążyłam przystąpić. 
 
S.K. - Rozumiem, względy zdrowotne uniemożliwiły to Pani. 
 
A.N. - Tak, ale żeby tak całkiem nie rezygnować i roku nie stracić, zaczęłam uczyć się etyki, filozofii itp. - krótko mówiąc rozpoczęłam edukację w Instytucie Wyższej Kultury Religijnej. Dziś myślę, że nie całkiem świadomie podjęłam decyzję o wymarzonej pracy, chciałam zostać katechetką. Oj, biedne dzieci! Prawdę mówiąc chyba jednak raczej ja - uśmiech. Oczywiście świadectwo maturalne miałam w odpowiednim czasie dostarczyć. Problemy ze wzrokiem przerwały tą ścieżkę edukacyjną i nigdy na nią nie powróciłam. 
 
S.K. - I to był koniec Pani edukacji? 
 
A.N. Niezupełnie. Wspominałam już, że na własne, skromne potrzeby opanowałam brajla. To jednak nie jest tak proste. Nie tak dawno przekonałam się, na jakie rozdroże edukacyjne trafia człowiek, gdy w pewnym okresie życia traci wzrok. Otóż postanowiłam zapoznać się z atlasem geograficznym. Chciałam przekonać się, jaka jest różnica między zbiorem map dla widzących, a niewidomych. Wypożyczyłam w dziale książek brajlowskich z BC PZN atlas, czyli kilka opasłych tomów i... poległam! Przekonałam się, jak marne są moje umiejętności w zakresie wykorzystania zapisu punktowego. Oglądałam dotykiem różnorodne linie i stwierdziłam, że moja wyobraźnia wysiada. Natomiast dobrze pamiętam mapy w pracowni geograficznej, na których wskaźnikiem należało zakreślać omawiane miejsca. Jeszcze dziś "widzę" bogactwo kolorów i kształtów oraz drobne napisy na tych mapach. 
 
S.K. - Rzeczywiście, uczenie się metodami bezwzrokowymi nie jest tak proste i łatwe jak przy pomocy wzroku. 
 
A.N. - Dziś jest to dla mnie oczywiste. Właściwie trudno mówić o jakimś punkcie odniesienia. Proszę również pamiętać, że poznałam jedynie podstawy brajla, więc moja wiedza w odniesieniu do jego wykorzystania jest bardzo skromna. 
 
 S.K. - W poprzednim odcinku opowiedziała Pani o przyczynach utraty wzroku oraz o zmaganiu się z życiem po niewidomemu. Dziś kontynuujemy ten wątek. Rozumiem, że nie pracowała Pani zawodowo przed utratą wzroku? 
 
A.N. - Nie. Był wolny etat w szkole na szanowną katechetkę, ale tu odpadłam na przedbiegach, a dalej nie zdążyłam się dobrze porozglądać. 
 
S.K. - Jaki stan samodzielności Pani osiągnęła? Czy radzi sobie Pani z czynnościami samoobsługowymi, prowadzeniem gospodarstwa domowego, poruszania się po mieście i podróżowaniem? 
 
A.N. - Proces rehabilitacji był dość burzliwy, gdyż długi czas musiałam walczyć z oporami mojej mamy. Z czasem jednak wypracowałyśmy pewien kompromis i wtedy już poszło. Dziś w ogromnej mierze w pracach domowych jestem samodzielna, chociaż nie wszystkie lubię. Oczywiście, w miarę możliwości i potrzeb ułatwiam sobie życie, kupując np. krojone wędliny czy żółty ser. Nie ma jednak problemu, gdy trzeba zabrać się do pracy i kroić produkty nożem. Sprzątanie, mycie okien, podłóg, pranie, i cała gama innych domowych czynności "kumpluje" się ze mną. Jednak uczciwie muszę przyznać, że np. nie cierpię prasować! 
Znacznie gorzej wygląda sytuacja, jeśli chodzi o samodzielne poruszanie się z białą laską. Gdy dawno temu byłam po szkoleniu w Bydgoszczy, miałam zacięcie, aby kontynuować naukę orientacji przestrzennej w miejscu zamieszkania. Niestety, zapału starczyło na krótko. Ludzkie spojrzenia, wstyd przed białą laską, zapewnienia mamy, że przecież zawsze mi pomoże, wszędzie ze mną pójdzie oraz jej i mój strach sprawiły, że z uczuciem ulgi schowałam laskę do szafy. 
 
S.K. - No, nie była Pani oryginalna. Wielu nowo ociemniałych tak postępuje. 
 
A.N. - Do tej wiedzy trzeba dorosnąć, a to wymaga czasu i przeżycia różnych doświadczeń na własnej skórze. Sporo czasu upłynęło zanim przestałam się wstydzić tego atrybutu niewidomego. Dziś wiem, jak duży popełniłam błąd. Teraz trudniej jest mi przełamać własne opory, aby zacząć się uczyć samodzielnego poruszania się w terenie. Prawda jest też taka, że dla wielu moich bliskich, ja i bezbłędne dotarcie do celu przy pomocy białej laski jest niewyobrażalną fantastyką - uśmiech. Kiedyś i dla mnie była to taka sama fantastyka, dziś wiem, że samodzielne poruszanie się jest możliwe. Samodzielne podróżowanie jest podobnym problemem. 
 
S.K. - Wie Pani teoretycznie, czy jednak próbuje coś robić, żeby sztukę tę posiąść? 
 
A.N. - Oczywiście, że nie rezygnuję z samodzielności w tym zakresie. Nie tak dawno odważyłam się pierwszy raz samodzielnie udać się w podróż. Wybrałam PKS, bo bezpieczniejszy. Opracowałam dokładną strategię i mając duszę na ramieniu, ruszyłam w drogę. Ledwo usadowiłam się w autobusie, "zagadałam" do mojego aniołka stróża od podróżowania, że koniec jego lenistwa, bo oto jedziemy pierwszy raz sami i pora, aby zabrał się do roboty. Widocznie moje uwagi zmobilizowały go do aktywności, bo mimo nieprzewidzianych perypetii dojechałam do celu i chyba nawet grama ze stresu nie schudłam - uśmiech. A poważnie o stresie, jakiego dostarczyła mi ta podróż mogłabym długo opowiadać, ale chyba nie w tym rzecz. Dla mnie było ważne, że odważyłam się pojechać sama, że dojechałam tam, gdzie chciałam, a potem zaryzykowałam podróż pociągiem. Do przedziału "wsadził" mnie brat i tylko zapytał, czy jestem pewna, że chcę sama jechać? W głębi mojego jestestwa coś rozdzierająco jęknęło - NIE! Natomiast głośno powiedziałam tak, więc nie było odwrotu. Zdaję sobie sprawę, że w tej materii długa droga przede mną. Czas pokaże, czy uda mi się ją pokonać. 
 
 S.K. - Jest Pani dzielną kobietą. Gratuluję. 
 
Z Panią Alicją spotkamy się za miesiąc na łamach "WiM". Będzie to ostatnia część naszej rozmowy. 
 
 aaa 
4. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE 
 
aaa 
4.1. Wsparcie na drodze ku samodzielności finansowej 
 
 Źródło: Informacja Fundacji Instytut Rozwoju Regionalnego 
 
Szanowni państwo! 
 
Fundacja Instytut Rozwoju Regionalnego realizuje projekt "Vision in Enterprise", w ramach którego wspieramy osoby z niepełnosprawnością wzroku na drodze do własnej działalności zarobkowej. Obecnie zmieniające się przepisy i sytuacja na rynku pracy powodują, że własna firma staje się bardzo dobrą metodą na dodatkowe zarobki. 
W ramach projektu oferujemy:· 
Wsparcie indywidualnego doradcy biznesowego i zawodowego 
Możliwość odbycia dodatkowych szkoleń i kursów 
Spotkanie innych niepełnosprawnych przedsiębiorców, którzy osiągnęli sukces w swoich firmach 
Pomoc przy zakładaniu firmy, ubieganiu się o dotacje, kredyty i dodatkowe wsparcie dostępne na otwartym rynku 
Stałe wsparcie podczas prowadzenia założonej działalności (doradztwo, finanse, szkolenia) 
Indywidualną metodę pracy na każdym etapie projektu 
 
Projekt kierowany jest do osób z niepełnosprawnością wzroku, które chcą zacząć lub już prowadzą własną firmę. Aby wziąć udział w rekrutacji należy wypełnić krótką ankietę (link) dostępną na stronie: 
www.firr.org.pl (zakładka Aktualne Projekty / Vision in Enterprise / Dla odbiorców projektu) i podać na jej końcu swój adres e-mail. 
 
Szczegółowych informacji na temat działania można szukać na stronie fundacji lub pod numerem telefonu: 
(12) 692 85 14. 
 
Osoba do kontaktu: Łukasz Hoppe - tel. kom. 
663 000 034 
lukasz.hoppe@firr.org.pl 
 
 aaa 
4.2. Samodzielność - Szkolenia dla trenerów tyfloterapii w Armenii i Gruzji 
 
 Źródło: www.ariari.org.pl 
 
 Trwa druga edycja programu "Samodzielność. Tworzenie systemu pomocy dla osób niepełnosprawnych w Armenii i Gruzji". Tym razem zostaną przeprowadzone specjalistyczne szkolenia dla trenerów osób niewidomych. Obecnie projekt jest już na półmetku - zakończyła się jego gruzińska część. 
W tej odsłonie programu "Samodzielność" Fundacja Ari Ari przygotowała razem z Polskim Związkiem Niewidomych program 500 godzin szkoleń dla trenerów osób niewidomych z Armenii i Gruzji (łącznie 24 osoby). Dodatkowo przekazane zostaną szkołom i organizacjom pomagającym niewidomym "białe laski", pomoce metodologiczne oraz tyflomapy obu kaukaskich krajów. 
Obecnie projekt jest już na półmetku - zakończyła się jego gruzińska część. Oprócz szkoleń dla trenerów, 13 października 2011 w Ambasadzie Polskiej w Tbilisi odbyło się uroczyste przekazanie przez Jej Ekscelencję, Ambasador RP, Panią Urszulę Doroszewską tyflomap Gruzji, przygotowanych przez Marka Jakubowskiego ze Studia Tyflograf. 
Przedstawiciele szkoły dla niewidomych dzieci, Gruzińskiego Związku Niewidomych, organizacji Momavali Icqeba Dges, Satave oraz uczestnicy szkoleń dla instruktorów otrzymali także zestawy białych lasek. 
Kluczową częścią gruzińskiego odcinka zadania była akcja społeczna w ramach której, 15 października 2011 r. odbył się przemarsz ulicami Tbilisi. Uczestnicy wyposażeni w białe laski, białe wstążki i materiały informacyjne promowali wśród mieszkańców stolicy ideę poruszania się osób niewidomych z pomocą tzw. białej laski. 
Projekt "Samodzielność" 
Szkolenia dla trenerów tyfloterapii w Armenii i Gruzji" realizowany jest dzięki dotacji Ministerstwa Spraw Zagranicznych. 
 
aaa 
4.3. Przy UTK zaczął działać zespół ds. osób z niepełnosprawnością 
 
 Źródło: Warszawa (PAP) 
Data opublikowania: 2011-11-03 
 
- W czwartek odbyło się inauguracyjne posiedzenie zespołu ds. osób z niepełnosprawnością, działającego przy prezesie Urzędu Transportu Kolejowego. Zespół ma wypracować ułatwienia, które umożliwią niepełnosprawnym bezpieczniejsze korzystanie z usług kolei. 
 
Jak poinformował w czwartek rzecznik UTK Alvin Gajadhur, zadaniem zespołu będzie opiniowanie, doradztwo oraz inicjowanie działań związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa i wysokiej jakości przewozów kolejowych osobom z niepełnosprawnością i osób o ograniczonych możliwościach poruszania się. 
W skład zespołu weszło osiem osób z niepełnosprawnością lub związanych ze środowiskiem osób niepełnosprawnych. Są to m.in. przedstawiciele Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych, Polskiego Związku Niewidomych, Programu Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP) - Biura Projektowego w Polsce. Członkiem zespołu jest także poseł Marek Plura. Przewodniczącym został prezes Stowarzyszenia Przyjaciół Integracji Piotr Pawłowski. Kadencja zespołu będzie trwała dwa lata. 
Prezes UTK Krzysztof Jaroszyński zapewnił, że Urząd będzie dążył do podwyższenia komfortu podróży dla pasażerów z niepełnosprawnością. Następne spotkanie zespołu planowane jest na pierwszą połowę grudnia. 
 
aaa 
4.4. "Poradnik Domowy" w e-Kiosku 
 
Źródło: Informacja Stowarzyszenia "De Facto" 
Data: 2011-11-17 
 
Szanowni Państwo, Drodzy Czytelnicy! 
 
Mazowieckie Stowarzyszenie Pracy dla Niepełnosprawnych "De Facto", informuje, że do oferty Kiosku zostaje wprowadzone nowe czasopismo: "Poradnik Domowy" 
 
Czasopismo jest jednym z najpopularniejszych tytułów poradnikowej prasy kobiecej. 
Miesięcznik ukazuje się od 1990 roku. Promuje wizerunek kobiety nowoczesnej, dbającej o rodzinę, spełnionej zawodowo, zainteresowanej nowościami i modą, inwestującej we własny rozwój i wygląd. Zaufanie i lojalność czytelniczek zdobył publikacjami wyłącznie sprawdzonych porad i informacji. 
Osoby zainteresowane prenumeratą powyższego czasopisma proszę o przesłanie zamówienia na adres poczty elektronicznej: 
biuro@defacto.org.pl 
 
 Administrator Kiosku Monika Lessnau 
 
 aaa 
4.5. Spotkanie z przeszłością 
Zofia Krzemkowska 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
"Historia jest świadkiem czasów, światłem prawdy, życiem pamięci, nauczycielką życia". (Cyceron) 
 
	Przede mną dyplom, wręczony za zajęcie I miejsca w konkursie BC "Wszyscy piszemy historię", ogłoszonym w lutym br. - przez Prezes ZG PZN Annę Woźniak-Szymańską. Na nim przytoczone słowa. Podpisany przez dyr. BC Monikę Cieniewską. 
	Mam w domu sporą "kolekcję" dyplomów za aktywność w różnych organizacjach, za staż związkowy - należę do PZN 57 lat. Gdy wstępowałam miałam 17 lat. Jest to mój pierwszy dyplom za udział w konkursie i to od razu pierwsze miejsce. To cieszy, ale też zobowiązuje. 
	Chciałam w pracy konkursowej ocalić od zapomnienia nieżyjących niewidomych: nauczycieli, którzy mnie kształtowali i przekazywali wiedzę o Związku, prezesów ZG PZN, którzy zlecając zadania uczyli odpowiedzialnej pracy społecznej i redaktorów. 
	Chciałam odpowiedzieć na pytania: - co zawdzięczam PZN? I co ja chciałam dać środowisku z siebie przez pracę zawodową i społeczną? 
Swoją pracę napisaną brajlem przeczytałam na spotkaniu w Tyflogalerii - 14 listopada 2011 r. Uważam, że samodzielnie czytane przez niewidomego słowa są bardziej autentyczne, przemawiają do słuchających. 
	Dwie prace pozostałych laureatek konkursu czytał ulubiony przez nas lektor Ksawery Jasieński, który ciepłym czystym głosem, sugestywnie przekazał ich treść. W bieżącym roku obchodzi 80-lecie urodzin. Nagrał 50 książek mówionych. Ciągle cieszy się niesłabnącą sympatią słuchaczy.	 
	Laureatką II nagrody została Maria Niesiołowska z Poznania. Tematem jej wypowiedzi są perypetie związane z poszukiwaniem szkoły średniej, w której mogłaby zdobyć średnie wykształcenie i zdać maturę. Wędrowała z matką po różnych szkołach spotykając się z odmową przyjęcia ze względu na słaby wzrok. Pomógł jej w pokonaniu tych trudności ówczesny kierownik poznańskiego Okręgu PZN Henryk Zaganiaczyk. Zamieszkała w Domu Dziecka w Bninie. Uczęszczała do LO w Kórniku pod Poznaniem. W tym samych czasie uczęszczałam do tej samej szkoły. Na co dzień kontaktowałam się z Henrykiem Zaganiaczykiem. Znam opisywane wydarzenia z autopsji. Autorka kończy pracę słowami: - "Takich kierowników jak Henryk Zaganiaczyk już nie ma". 
	Laureatką III nagrody jest Elżbieta Kotras z Bysławia k/Tucholi. Należy do PZN od 5 lat. Była z zawodu pielęgniarką. Cukrzyca przekreśliła jej możliwości w tym zawodzie. Jej pasją jest: praca społeczna na rzecz innych w kole PZN w Tucholi, którego przewodniczącą została w rozpoczętej kadencji. Drugą pasją jest pisanie wierszy i opowiadań, wielokrotnie nagradzanych. W tym roku czterokrotnie: w Białowieży za pracę "Las - moja miłość", a poza tym: w Kościerzynie, w Warszawskim "Żarze" i w Tyflogalerii. Mieszka na stałe w Borach Tucholskich. Na co dzień przebywa w otaczających ją lasach. 
Pracę konkursową poświęciła przełomowi i obawom spowodowanym cukrzycą. Chce dokładnie zapamiętać kształty liter. Boi się, że niewidzenie uniemożliwi jej pisanie. Dobrze, że tak się nie stało, że nadal jest aktywna w tej dziedzinie. Jej potrzebą jest dzielenie się swymi przemyśleniami. 
Prace konkursowe oceniało jury w składzie: 
Teresa Dederko - ówczesna dyrektor BC, której wkład pracy w przygotowanie i przeprowadzenie konkursu był szczególnie duży, 
Wiesława Kowalska - kierownik Działu Samorządowo-Organizacyjnego, 
Robert Więckowski - redaktor "Pochodni", prowadzący spotkanie. 
	Szkoda, że temat nie spotkał się z dużym odzewem, prac było niewiele. Moim zdaniem był on mało rozpropagowany. A szkoda, że nie wysłano indywidualnych zaproszeń do starszych działaczy związkowych. Uważam, że efekt końcowy byłby korzystniejszy. 
	Uczestnicy spotkania: władze związkowe, kierownicy jego działów, pracownicy redakcji i BC oraz zaproszeni goście: m.in. byli prezesi ZG PZN - Tadeusz Madzia, Sylwester Peryt, Andrzej Kaszta, redaktorzy - Danuta Tomerska, Józef Szczurek, Ewa Fraszka, mec. Władysław Gołąb. W sumie 30 osób. 
	Pierwszym punktem spotkania, - poza jego otwarciem przez prezes ZG PZN Annę Woźniak-Szymańską - było ogłoszenie Człowiekiem Roku 2011 Kazimierza Lemańczyka, w przeszłości prezesa ZG PZN, obecnie od 55 lat prezesa Spółdzielni "Nowa Praca dla Niewidomych". Otrzymał on Statuetkę im. Włodzimierz Kopydłowskiego i duży bukiet róż. Obecni wspominali przeszłość, początki swojej działalności w PZN. 
Mec. Władysław Gołąb należy do Związku Niewidomych od początku jego istnienia, mówił o trudnych warunkach pracy społecznej w przeszłości, np. wspominał spanie na biurkach podczas wyjazdów służbowych - aby było taniej. Istniało większe zaangażowanie w pracy społecznej niż teraz. Zastanawiano się nad pozyskaniem dla Związku młodych, wykształconych niewidomych, którzy pozostają poza organizacją. Mówił o tym Kazimierz Lemańczyk. Dyrektor Związku Małgorzata Pacholec za swego mistrza uznała Józefa Mendrunia, który pomógł jej po utracie wzroku, wprowadzając w arkana pracy związkowej. Tadeusz Madzia i Józef Mendruń dziękowali dawnym współpracownikom za lata wspólnej pracy, tym którzy ich lubili i tym którzy ich nie lubili. 
	Szkoda, że nie wszyscy mogli skorzystać z osobistych zaproszeń na spotkanie z przeszłością. Albo mają trudności z chodzeniem spowodowane wiekiem, albo z powodu spraw rodzinnych lub zawodowych przypadających właśnie w tym dniu. 
	Dobrze, że w obchodach 60-lecia znalazło się miejsce na spotkanie z przeszłością, z jej bezpośrednimi uczestnikami, którzy mogli zaświadczyć o historii Związku w autentyczny sposób, podbudowany własnymi przeżyciami i emocjami. 
	Cieszy fakt, że po latach mogliśmy w lokalach związkowych spotkać się z dawno niewidzianymi kolegami, będącymi w ostatnich latach, jakby na uboczu Związku. Czyżby miał to być początek przełomu? Historia poznawana nie z dokumentów, ale ze wspomnień ludzi tworzących ją, ma szczególną wartość. 
	"Kierujmy nasze myśli na przemian w przeszłość i w przyszłość. Szukamy w przeszłości nauk i wskazówek dla naszej przyszłości. Chcemy w ten sposób określić lepiej i podbudować naszą nadzieję". (Jan Paweł II - z przemówienia do ludzi nauki i kultury - Toruń - czerwiec 1999 rok) 

 *** 
 
Serdecznie gratulujemy napisania wartościowych prac i otrzymanych nagród Paniom: Zofii Krzemkowskiej, Marii Niesiołowskiej i Elżbiecie Kotras. Jesteśmy przekonani, że w dalszym ciągu Laureatki Konkursu będą dzieliły się swoimi doświadczeniami i przemyśleniami z młodszymi stażem członkami Związku. Jest to ważne dla całego środowiska niewidomych i słabowidzących. 
Życzymy Paniom sukcesów w tej działalności, a także w innych formach zaangażowania społecznego, życzymy zdrowia i zadowolenia ze wszyskiego, co robią, sukcesów w każdej dziedzinie i życzliwości ludzkiej. 
 Redakcja Wiedzy i Myśli 
 
aaa 
4.6. Gratulujemy Panu Prezesowi 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Człowiekiem Roku 2011 został Kazimierz Lemańczyk: 
działacz społeczny PZN 
prezes zarządu spółdzielni "Nowa Praca Niewidomych" w Warszawie 
członek zarządu Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi. 
Statuetkę Człowieka Roku PZN 2011 im. Włodzimierza Kopydłowskiego Pan Prezes Kazimierz Lemańczyk otrzymał z rąk przewodniczącej ZG PZN Anny Woźniak-Szymańskiej w dniu 14 listopada br., w czasie uroczystości zakończenia konkursu czytelniczego - Wszyscy piszemy historię. 
 
Osiągnięcia Prezesa Kazimierza Lemańczyka, za które został uhonorowany, wystarczyłyby dla kilku laureatów. Przedstawimy je prezentując fragmenty niektórych publikacji, jakie ukazały się na jego temat w prasie środowiskowej i innych wydawnictwach w ciągu kilkudziesięciu lat. 
 
 Ojciec Kazimierza - Julian Lemańczyk - przyjechał do Polski w 1919 roku jako uczestnik Błękitnej Armii Józefa Hallera. Brał udział w kampanii antybolszewickiej. Pod koniec 1920 roku został wysłany na Pomorze, aby przejmować ziemie polskie od Niemców. Przez cały okres międzywojenny pracował w straży granicznej. 
 24 stycznia 1921 r., w kościele parafialnym w Borowym Młynie /w powiecie chojnickim/ wziął ślub z Martą Kruza. Z tego małżeństwa urodziło się sześcioro dzieci. 
Kazimierz- najmłodszy z rodzeństwa - przyszedł na świat we wsi Wierzchocina w maju 1934 r. Dzieci były wychowywane w atmosferze patriotyzmu i religijności, co w dorosłym życiu zaowocowało poczuciem odpowiedzialności, uczciwości i odwagą w podejmowaniu trudnych zadań. 
W 1939 roku Niemcy zamordowali jego najstarszego, osiemnastoletniego brata Jana za przynależność do patriotycznej organizacji pod nazwą Związek Zachodni, a ojca wzięto do niewoli. Rodzina znalazła się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej. Mając sześć lat, Kazimierz rozpoczął wraz ze starszym bratem pracę u gospodarza. Najpierw pasł owce, a potem - krowy. Już jako 9-letni chłopiec wykonywał najcięższe prace. Do niego należała również orka w polu. 
27 marca 1945 roku jechał wozem zaprzężonym w trzy konie. Jeden z nich nastąpił na minę przeciwpancerną. Wybuch rozszarpał konie, a on sam odniósł rany, w wyniku których utracił wzrok. 
We wrześniu tego samego roku rozpoczął naukę w drugiej klasie miejscowej szkoły. Uczył się tylko z pamięci, ale rozsądny nauczyciel stawiał mu takie same wymagania jak innym uczniom. Pod koniec sierpnia 1946 roku przyjechał do ośrodka dla niewidomych dzieci w Laskach. Tutaj ukończył szkołę podstawową, a następnie - zawodową. 
Tutaj w pełni ukształtowała się jego osobowość. W dużej mierze było to zasługą Alicji Gościmskiej, która zamkniętego w sobie i raczej nieśmiałego chłopca wciągnęła do harcerstwa, powierzyła mu dowodzenie zastępem "Słoneczników", później "Mieczy". Jako mądra i doświadczona wychowawczyni wiedziała, że znacznie więcej niż słowami można zdziałać cierpliwym i konsekwentnym postępowaniem. Powierzała zatem kilkunastolatkowi trudne zadania, które początkowo wywoływały w nim lęk - ale okazane zaufanie powodowało, że jednak się ich podejmował i odnosił sukcesy. Prowadzone przez Alicję Gościmską harcerstwo stało się dla niego nie tylko fascynującą przygodą, kształtującą wszechstronne zainteresowania i umiejętności współdziałania w grupie, ale przede wszystkim dobrą szkołą charakteru. Ten hart ducha niedługo potem zaczął owocować. 
Kazimierz Lemańczyk został przewodniczącym Prezydium Centralnej Rady Domu Chłopców. Odpowiedzialny za wychowanie młodzieży Henryk Ruszczyc przywiązywał ogromną wagę do pracy samorządowej, którą traktował jako szkołę samodzielności. Dawał wychowankom duże uprawnienia, ale i nakładał na nich nie mniejsze obowiązki. Poprzez samorząd przygotowywał ich do odpowiedzialności w życiu dorosłym. 
Ważną rolę w życiu niewidomych chłopców, często pełnych różnych lęków i kompleksów, odegrał Antoni Marylski. Potrafił z uwagą wysłuchiwać wychowanków, był gotów do rozmowy na każdy temat. Chłopcy bez obaw i bez skrępowania mogli mówić o swych najbardziej intymnych problemach. Wiedzieli, że nie zostaną z nimi sami, że pan Marylski wszystko im spokojnie wyjaśni i - jeśli trzeba - udzieli rady jak mądry i wyrozumiały ojciec. 
Matkowały zaś chłopcom siostry franciszkanki. Kazimierz Lemańczyk szczególnie serdecznie wspomina s. Hiacyntę pracującą w spiżarni i s. Czesławę ze szwalni. Potrafiły one zapewnić oderwanym od domów dzieciakom ciepłą, prawdziwie rodzinną atmosferę. 
W szkole zawodowej zdobył dyplomy czeladnicze w trzech dziedzinach - szczotkarstwie, tkactwie i dziewiarstwie. W tej ostatniej - także dyplom mistrzowski. 
Z Lasek Kazimierz Lemańczyk wyniósł wiarę we własne siły i możliwości - bez której niemożliwa byłaby skuteczna służba na rzecz innych. I Laski dały mu dojrzałą formację religijną, bez której służby tej pewnie by się nie podjął. 
W 1953 r. opuścił zakład i zamieszkał w Warszawie, w internacie przy ulicy Słupeckiej. W tym samym roku dostał się na kurs masażu leczniczego, który ukończył rok później, jednak pracy w lecznictwie nie podjął, gdyż wiązało się to z koniecznością opuszczenia stolicy, a na to nie chciał się zgodzić. 
27 maja 1954 r., w dwudziestą rocznicę urodzin, rozpoczął pracę jako szczotkarz w Spółdzielni Ociemniałych Żołnierzy. W tym zakładzie był zatrudniony tylko przez pięć miesięcy. 1 listopada wrócił znowu do Lasek, ale już jako nauczyciel szczotkarstwa. Jednocześnie doskonalił swoje umiejętności w dziedzinie dziewiarstwa. 
Po zdaniu egzaminu mistrzowskiego, 15 czerwca 1956 r., przystąpił do pracy w cepeliowskiej spółdzielni "Poziom" w Warszawie, ale nie na długo, gdyż już 1 października przeniósł się do własnej placówki - "Nowej Pracy Niewidomych". Wkrótce też powierzono mu funkcję jej szefa. Obawiał się, czy podoła trudnemu zadaniu, ale pan Ruszczyc - inicjator spółdzielni - przekonał go, że dla dobra całej załogi powinien przyjąć stanowisko prezesa zarządu. 
Obowiązków przybywało, gdyż w tym samym roku - 1956 - Lemańczyk podjął decyzję o dalszej nauce. Poziom laskowskiej szkoły zawodowej był wysoki, toteż od razu zdał egzamin do dziesiątej klasy liceum ogólnokształcącego. Dwa lata później otrzymał świadectwo dojrzałości. 
 Po rocznej przerwie rozpoczął studia w Szkole Głównej Planowania i Statystyki /Szkoła Główna Handlowa/ na Wydziale Handlu Wewnętrznego. Wraz z nim naukę podjęli Andrzej Skóra i Marian Adamczyk. Miało to istotne znaczenie, ponieważ w grupie łatwiej się uczyć. Mieli wspólnych lektorów, razem przygotowywali się do egzaminów. 
Studia pomagały Lemańczykowi w dobrym wypełnianiu obowiązków prezesa spółdzielni, gdyż wiedzę zdobywaną podczas wykładów i seminariów od razu można było przekładać na język praktyki. Studia ukończył w 1965 roku. Temat pracy magisterskiej - "Efekty ekonomiczne i pozaekonomiczne produkcji spółdzielni cepeliowskich w latach 1958-1963" - ściśle wiązał się z jego pracą zawodową. 
23 kwietnia 1962 roku, Kazimierz Lemańczyk i Maria Mizak zawarli związek małżeński. W Kościele św. Marcina w Warszawie, ślubu udzielił im ks. Tadeusz Fedorowicz - ówczesny krajowy duszpasterz niewidomych. W ciągu sześciu lat urodziło się troje dzieci: Monika, Paweł i Anna. Wielkim dramatem państwa Lemańczyków stała się tragiczna śmierć najstarszej córki, która w wieku trzynastu lat podczas pobytu na koloniach letnich utonęła w czasie kąpieli w jeziorze. Chyba tylko głęboka wiara uchroniła ich od całkowitego załamania i pozwoliła, po wielu miesiącach, otrząsnąć się z nieszczęścia. 
Działalność Kazimierza Lemańczyka nie kończyła się na pracy zawodowej, zbyt wiele było w nim sił witalnych i potrzeby służenia ludziom. Pracę zawodową i społeczną traktował na równi. Stanowiły jakby dwie odnogi tego samego nurtu życiowej aktywności. 
 Kierowania spółdzielnią chyba nigdy nie postrzegał jedynie w wymiarze zawodowym, równie ważny był aspekt społeczny. Nie chodziło przecież tylko o to, by ludzie mieli pracę i otrzymywali za nią godziwą zapłatę, lecz także, aby mogli się kształcić, rozwijać swoją osobowość. Prezes Lemańczyk przywiązywał również ogromną wagę do działalności rehabilitacyjnej. Chciał, aby jak najwięcej inwalidów mogło skorzystać z pomocy w zaopatrzeniu w sprzęt ułatwiający samodzielne życie, uczestniczyło w życiu kulturalnym, miało zapewniony wypoczynek oraz - przede wszystkim - jak najlepsze warunki dla rozwoju duchowego i intelektualnego. 
"Nowa Praca Niewidomych" od początku należała do "Cepelii". We władzach tej organizacji Kazimierz Lemańczyk pełnił odpowiedzialne funkcje. Przez kilkanaście lat był członkiem rady nadzorczej. Wybrano go również na przewodniczącego warszawskiej Społecznej Komisji Środowiskowej - największej cepeliowskiej organizacji regionalnej. Powierzenie mu tak trudnych zadań świadczyło o zaufaniu do jego dojrzałości społecznej i intelektualnej oraz odpowiedzialności. Swoim doświadczeniem dzielił się również z innymi spółdzielniami, przez kilka kadencji należał bowiem do Rady Centralnego Związku Spółdzielni Niewidomych. 
Dużo wysiłku i czasu poświęcił na bezinteresowną pracę w Polskim Związku Niewidomych. Od października 1981 do marca 1987 roku pełnił funkcję wiceprzewodniczącego Zarządu Głównego PZN, a od marca 1987 do sierpnia 1988 roku - przewodniczącego. Zależało mu, aby władze Związku znały i rozumiały potrzeby ogółu niewidomych i chciały im z oddaniem służyć, ale wtedy ten kierunek w gremiach kierowniczych PZN nie znajdował należytego zrozumienia. 
Ważnym nurtem jego działalności jest praca społeczna w zakładzie w Laskach. Począwszy od 1974 r., przez 24 lata, był członkiem zarządu Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi. 
W 1973 r. w Laskach został powołany Komitet Budowy Domu Przyjaciół Niewidomych im. Henryka Ruszczyca. Lemańczyk przyjął funkcję przewodniczącego komitetu. Dom, którego budowa finansowana była w dużej części ze środków zebranych od osób prywatnych i zakładów pracy, wykończony został w ciągu czterech lat. Lemańczykowi również powierzono przewodnictwo komitetu budowy domu opieki dla samotnych niewidomych kobiet w Żułowie. Funkcję sekretarza komitetu pełniła siostra Maria Immaculata. I ten dom wspierany był przez datki społeczne, ale główny ciężar sfinansowania nowego obiektu wziął na siebie Nowojorski Komitet Pomocy Niewidomym w Polsce. Żułowski dom opieki wybudowano w ciągu pięciu lat. 
W 2000 r. powstał Komitet Rozwoju Lasek. Do jego zadań między innymi należy: wspieranie budowy nowych obiektów, realizacja reformy oświaty z uwzględnieniem specyfiki kształcenia niewidomych dzieci i młodzieży, podnoszenie standardu istniejących placówek i pomoc w rozwiązywaniu ekonomicznych problemów zakładu. Mgr Lemańczyk jest członkiem dziewięcioosobowego zarządu tego komitetu. 
Kazimierz Lemańczyk miał to szczęście, jak sam przy różnych okazjach podkreślał, że mógł w pełni poświęcić się pracy zawodowej i społecznej dzięki żonie, która wzięła na swoje barki trud wychowywania dzieci i prowadzenia domu, nie szczędząc starań, aby panowało w nim poczucie bezpieczeństwa, ciepło i ład. Oparcie, jakie znajdował w rodzinie, pozwalało mu odważnie stawiać czoło wszelkim trudnościom i przeszkodom. Niemała w tym również zasługa lojalnych współpracowników w zespole kierowniczym "Nowej Pracy Niewidomych", ponieważ nie musiał tracić energii na walkę o utrzymanie swego stanowiska. Dzięki temu mógł skoncentrować się na tym, co naprawdę ważne: pracy na rzecz środowiska niewidomych. 
Spółdzielnię traktował zawsze jako zadanie, które powierzył mu pan Ruszczyc, i dlatego z całych sił o nią dbał i ta troska stała się dla niego najważniejsza. Za swe zasługi w pracy zawodowej i społecznej otrzymał liczne odznaczenia, a wśród nich, w 1986 r. - Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski. 
Nieprzerwanie kieruje spółdzielnią już ponad 44 lata. W tym okresie zakład odnosił sukcesy ekonomiczne, socjalne i rehabilitacyjne. Po latach prosperity, na początku lat dziewięćdziesiątych, z powodu przemian ustrojowych, przyszły trudne czasy, ale spółdzielnia pod kierunkiem swego doświadczonego prezesa i jego oddanych współpracowników wyszła z nich zwycięsko. 
 Mimo upływającego czasu i rozmaitych przemian Kazimierz Lemańczyk nadal pracuje społecznie. Jest członkiem rady zrzeszeń "Cepelia" oraz jak dawniej - przewodniczącym Komisji Środowiskowej. Od 1995 roku należy do rady nadzorczej Fundacji Sportu Niepełnosprawnych "Start", a w maju 2000 r. wybrano go do zarządu 26-osobowego Komitetu Paraolimpijskiego. Z tego tytułu w październiku 2000 towarzyszył polskiej ekipie niepełnosprawnych sportowców podczas igrzysk w Australii. 
/Fragment monografii Nowej Pracy Niewidomych - "Ręce, które widzą" Wydanie 2001/ 
 
18 grudnia 2004 r. prezes zarządu spółdzielni "Nowa Praca Niewidomych" w Warszawie - Kazimierz Lemańczyk - otrzymał Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski. Prawie dwadzieścia lat wcześniej odznaczono go Krzyżem Oficerskim. 
W maju br. Kazimierz Lemańczyk ukończył siedemdziesiąt lat, ale nadal zadziwia jego energia i aktywność w pracy zawodowej i społecznej. Od ponad 48 lat kieruje spółdzielnią "Nowa Praca Niewidomych". To prawdziwy fenomen na mapie gospodarczej i społecznej Polski. 
Po chwilowych trudnościach z początku lat 90., spowodowanych przełomowymi zmianami w polityce i gospodarce Polski, "Nowa Praca" pod kierunkiem prezesa Lemańczyka nie tylko podniosła się, ale wkroczyła na zupełnie nowe tory. Rozwinęła działalność dostosowaną do najbardziej nowoczesnych potrzeb i warunków. Powstał dział telemarketingu, obsługujący centralne instytucje państwowe oraz ośrodki naukowe w kraju i zagranicą. Jak dotychczas żaden zakład zatrudniający niewidomych nie poszedł w jej ślady. 
Chcąc pomagać jak największej liczbie inwalidów wzroku, zarząd uruchomił przy spółdzielni warsztaty terapii zajęciowej dla kilkudziesięciu osób. Jest to jedyna tego typu placówka dla niewidomych w Warszawie. 
Praca zawodowa nie wyczerpuje aktywności prezesa Lemańczyka. Przez cały czas działał i nadal pracuje społecznie na wielu polach. W latach 70. i 80. kierował komitetem, który doprowadził do wybudowania Domu Przyjaciół Niewidomych w Laskach, a następnie - domu dla niewidomych samotnych kobiet w Żułowie. Jemu także zawdzięcza swój inwestycyjny rozwój laskowski ośrodek rehabilitacyjno-wypoczynkowy w Gdańsku Sobieszewie. 
Od prawie trzydziestu lat jest członkiem zarządu Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi i ma niemały wpływ na jego praktyczną działalność. W latach 1981-1988 pełnił funkcję wiceprzewodniczącego, a następnie, przez półtora roku - przewodniczącego Zarządu Głównego PZN, jednak nie odpowiadał mu ówczesny ideowy kierunek i formy pracy tego zespołu, więc wycofał się z jego składu. 
Walory jego osobowości doceniano także w innych sferach. Przez kilkanaście lat należał do Rady Nadzorczej "Cepelii" i był przewodniczącym środowiska mazowieckiego, które zrzeszało spółdzielnie z całego województwa. Mimo upływającego czasu i rozmaitych przemian Kazimierz Lemańczyk nadal pracuje społecznie. Jest członkiem rady zrzeszeń "Cepelia" oraz jak dawniej - przewodniczącym Komisji Środowiskowej. Od 1995 roku należy do rady nadzorczej Fundacji Sportu Niepełnosprawnych "Start", a w maju 2000 r. wybrano go do zarządu Komitetu Paraolimpijskiego. 
Pochodnia 1-2005 
 
 Od marca 1957 r. prezesem "Nowej Pracy Niewidomych" Zarządu jest Kazimierz Lemańczyk. I to jest ewenement, chyba na skalę światową. 50 lat kierować jedną instytucją... To zdarza się chyba tylko wśród monarchów, jeżeli długo żyją i wcześnie na tron wstąpili oraz dyktatorów. No, może jeszcze, jeżeli ktoś założy w młodości własną firmę i kieruje nią do śmierci. Ale w instytucji, w której władze są wybieralne, w której poddawane są ocenie, udziela się im absolutorium i oczekuje od nich często niemożliwości... To się chyba nie zdarza! 
("Biuletyn Informacyjny Trakt" listopad 2006) 
 
Na podstawie prasy środowiskowej przedstawiliśmy drogę życiową i osiągnięcia prezesa Kazimierza Lemańczyka. Dodać należy, że obecnie minęło już 55 lat, w których Kazimierz Lemańczyk kieruje Spółdzielnią "Nowa Praca Niewidomych". To niebywałe, chyba bez precedensu i wspaniałe! 
Prezesowi Kazimierzowi Lemańczykowi serdecznie życzymy dobrego zdrowia przez następne dziesiątki lat, owocnej pracy i kolejnych okrągłych jubileuszy pracy na obecnym stanowisku oraz uznania współpracowników i zadowolenia z własnych sukcesów. 
 Stanisław Kotowski 
 
 aaa 
4.7. Gratulacje dla Pani Hani 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Hanna Pasterny została jednym z pięciorga laureatów Konkursu "Człowiek bez barier 2011". 
Serdecznie gratulujemy naszej koleżance zaszczytnego wyróżnienia. 
Do konkursu zgłosił ją poseł Marek Plura, a kwiaty i statuetkę wręczył Wojciech Skiba, prezes PFRON-u. 
O Konkursie "Człowiek bez barier" pióra Piotra Stanisławskiego mogą Państwo przeczytać pod pozycją 4.8. 
My tylko przedstawiamy w telegraficznym skrócie sylwetkę laureatki Hanny Pasterny. Mamy nadzieję, że w niedalekiej przyszłości będziemy mogli zaprezentować jej doświadczenia i przemyślenia. Z pewnością będzie to interesująca lektura. Sam fakt napisania wartościowej książki "Tandem w szkocką kratkę" zasługuje na naszą uwagę i uznanie dla jej autorki. 
 
 A oto najważniejsze fakty z życia laureatki przedstawione w zgłoszeniu do Konkursu. 
"2007-2009 Uniwersytet Śląski Wydział Filologiczny Podyplomowe Studium Logopedii i Glottodydaktyki z Terapią Pedagogiczną 
2001-2003 Akademia Pedagogiczna w Krakowie Wydział Neofilologii, specjalizacja literatura belgijska, magister filologii romańskiej 
1998-2001 Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych w Jastrzębiu Zdroju, sekcja języka francuskiego" 
 Tak wygląda przygotowanie do pracy Pani Hani. 
 
A teraz jej praca i działalność - również ze zgłoszenia do Konkursu: 
 
 "09.2009-04.2010 Przedszkole Miejskie nr 24 z oddziałami specjalnymi w Jaworznie - logopeda 
Od grudnia 2007 Stowarzyszenie Centrum Rozwoju Inicjatyw Społecznych CRIS w Rybniku - konsultantka ds. osób niepełnosprawnych 
03-06.2007 Wolontariat Europejski w Lige (Belgia) - redagowanie artykułów, uczenie Turczynek francuskiego, pomoc w prowadzeniu zajęć logopedycznych w szkole dla niewidomych i niesłyszących 
09-11.2006, 04.2004-02.2005 Biuro Poselskie Andrzeja Markowiaka w Rybniku - asystentka posła 
11.2005 stowarzyszenie Szkoła Liderów w Warszawie - asystentka grupy w Szkole Liderów Organizacji Pozarządowych 
11.2005-01.2006 Firma Ochrony Osób i Mienia Besta w Katowicach - telemarketer 
09.2004-08.2005 Szkoła Podstawowa nr 21 w Jastrzębiu Zdroju - nauczyciel języka francuskiego" 
 
 Laureatka zna bardzo dobrze język francuski, dobrze angielski i hiszpański w stopniu podstawowym. 
 
Osiągnięcia: 
 
"2010 - wydanie książki "Tandem w szkocką kratkę" 
2009 - wyróżnienie Lady D w kategorii "Aktywność społeczna" 
laureatka konkursu Radia Katowice "Temat na reportaż" 
2008 - wydanie książki "Jak z białą laską zdobywałam Belgię" 
2006 - drugie miejsce w okręgu w wyborach do rady miasta 
2005 - pierwsza osoba niewidoma zakwalifikowana do udziału w Szkole Liderów Społeczeństwa Obywatelskiego 
2004 - I. miejsce w I. Jastrzębskim Dyktandzie 
2003 - I. miejsce w konkursie "Interpelacja lepsza niż manifestacja" 
1998 - odznaka Serviam (będę służył) przyznawana wyróżniającym się absolwentom szkół Urszulańskich" 
 
W uzasadnieniu wniosku czytamy: 
 
"Hanna Pasterny jest bardzo aktywna. Bezinteresownie działa na rzecz innych. Jej postępowanie jest wzorem nie tylko dla niepełnosprawnych. Od wielu lat udziela się społecznie. 
Podczas studiów za propagowanie informacji w krajach francuskojęzycznych o życiu polskich niewidomych została honorowym członkiem Institut du Monde des Aveugles (Instytutu Świata Niewidomych) we Francji. 
Należała do grupki, która stworzyła Jastrzębską Sekcję Niewidomych, później przekształconą w koło Polskiego Związku Niewidomych. W jego zarządzie pełniła funkcję sekretarza, następnie wiceprzewodniczącej. 
Wiele działań na rzecz niepełnosprawnych podejmowała jako asystentka posła Andrzeja Markowiaka: dodawała im otuchy rozmową i radami, zorganizowała pokaz udźwiękowionych telefonów, przekonała kilku parlamentarzystów do odkupienia wycofywanych przez Kancelarię Sejmu zestawów komputerowych i przekazania ich stowarzyszeniom, namawiała instytucje do wzięcia udziału w programie Pitagoras i dostosowania ich dla niedosłyszących, interweniowała w sprawie niedostosowanych stron internetowych. 
Od lat pomaga laskowskiej bibliotece multimedialnej w negocjacjach z wydawnictwami, w celu udostępnienia niewidomym elektronicznej wersji ich publikacji. 
Jest wolontariuszką w Towarzystwie Pomocy Głuchoniewidomym, dla którego wyszukuje informacje, robi korektę tekstów, tłumaczenia i uczestniczy w rekolekcjach. Jej rola polega na pisaniu na komputerze wszystkiego co jest mówione, by niesłyszący, mający resztki wzroku, mogli śledzić tekst na ekranie i w pełni brać w rekolekcjach udział. 
Od 2007 jest członkiem Powiatowej Rady Społecznej ds. Osób Niepełnosprawnych w Jastrzębiu-Zdroju, od 2011 też w Rybniku. 
W lipcu br. jako wolontariuszka pojechała ze stowarzyszeniem Oligos do Francji, by pomóc jako tłumaczka w nawiązaniu kontaktu z podobnymi organizacjami w mieście partnerskim. 
Podczas wolontariatu w Belgii dla grupy Turczynek zorganizowała wizytę w szkole dla niewidomych i niesłyszących. Było to bardzo ważne, gdyż w Turcji niepełnosprawność jest tematem tabu. Aktywnie włączyła się w życie belgijskiej parafii. 
W śląskich szkołach i na uczelniach prowadzi zajęcia tyflopedagogiczne i promujące wolontariat. 
Pracodawcom pomaga przełamywać lęk przed niepełnosprawnymi. 
W pracy zawodowej pomaga niepełnosprawnym w uzyskaniu informacji, redagowaniu pism, wypełnianiu formularzy. 
Współpracuje z rybnickim kołem Polskiego Związku Głuchych. 
Przekonała kilku niepełnosprawnych do wyjazdu na Europejski Wolontariat. 
Uczy brajla dzieci tracące wzrok. 
Współorganizowała międzynarodową konferencję o technologiach wspierających niewidomych, głuchoniewidomych i niesłyszących. 
Pomaga dr Marion Hersh z Uniwersytetu Glasgow w międzynarodowych badaniach o bezpieczeństwie na drodze głuchych, wzbogaceniu dla nich napisów w filmach i poruszaniu się osób z dysfunkcją wzroku". 
	 
 To jednak nie jest koniec 
 
"Nawiązała kontakt ze wszystkimi polskimi lotniskami, by ulepszyć ich procedury i kodeksy dotyczące niepełnosprawnych pasażerów, a przeznaczone dla nich formularze poszerzyć o rubrykę "Asysta dla pasażera z autyzmem lub zespołem Aspergera". 
Czyta projekty ustaw i wysyła posłom sugestie. To m.in. dzięki jej naciskom został zlikwidowany art. 80 Kodeksu Cywilnego utrudniający niewidomym założenie bankowego konta czy otrzymanie kredytu. 
W imieniu przewodniczącego Europarlamentu prof. Jerzego Buzka, którego jest społeczną asystentką, odpowiada na listy stowarzyszeń i pomaga mu w przygotowaniu wystąpień dotyczących niepełnosprawnych. Czasem reprezentuje go na spotkaniach. 
Współpracuje z European Disability Forum. 
Aktywnie działała na rzecz dostępności dla niepełnosprawnych internetowego samospisu i wprowadzenia brajlowskich nakładek na karty wyborcze. Stara się o udźwiękowienie jastrzębskich i rybnickich autobusów i przeniesienie na polski grunt obchodzonej w wielu krajach Niedzieli Autyzmu w Kościele Katolickim. 
Niepełnosprawnym uczniom i studentom załatwiła zniżki w prywatnej firmie przewozowej. 
W swoich artykułach i książkach propaguje integrację pełno- i niepełnosprawnych. 
Nie ogranicza się wyłącznie do potrzeb osób z niepełnosprawnością. W parafialnej gazetce opublikowano jej artykuły mające na celu przybliżenie czytelnikom judaizmu i piękna Izraela. 
Dzięki Hani w Jastrzębiu w nocy zostały wyłączone sygnały karetek, a na jej osiedlu powstał chodnik. 
Kilka lat temu zaproponowano jej członkostwo w radzie osiedla. Musiała odmówić ze względu na brak czasu i wyjazd do Belgii. Ma stały kontakt z radnymi i podpowiada im różne ulepszenia. 
Jest członkiem rowerowego klubu w Jastrzębiu. Zgłosiła się jako wolontariuszka na organizowany w Rybniku Europejski Kongres Obywatelstwa i Miast Bliźniaczych, by pomóc zagranicznym gościom. 
Ma duży potencjał, jest otwarta, przedsiębiorcza, konsekwentna, wytrwała, ambitna, kreatywna, odpowiedzialna, nie boi się wyzwań i nietypowych zadań. Chętnie zdobywa nowe umiejętności". 
	 
 Do gratulacji redakcja "Wiedzy i Myśli" dołącza najlepsze życzenia dalszych sukcesów w pracy zawodowej i publicystycznej, w działalności społecznej, w życiu osobistym i każdej innej dziedzinie życia. 
 
A teraz słówko od siebie - Pani Haniu! 
Jeżeli w wieku 32 lat ma Pani takie sukcesy, takie osiągnięcia, to ile będę musiał napisać o Pani, kiedy skończy Pani 82 lata? Czy wówczas wystarczy całego numeru "WiM" na ich opis? 
Życzę Pani, żeby nie wystarczyło. 
 Stanisław Kotowski 
 
 aaa 
4.8. Wybrano "Człowieka bez barier 2011" 
Piotr Stanisławski 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 
Podczas uroczystej gali podsumowującej IX edycję konkursu "Człowiek bez barier 2011" ogłoszone zostały nazwiska pięciorga laureatów. 
Zaszczytny tytuł zdobyła Beata Wachowiak-Zwara z Gdyni, która odebrała statuetkę z rąk Anny Komorowskiej, małżonki prezydenta RP, patrona honorowego konkursu. 
- W sylwetkach laureatów zobaczyłam, że Państwo nie mają barier, ale posiadają siłę do usuwania ich przed innymi - powiedziała Małżonka Prezydenta RP do wszystkich nagrodzonych, którzy wraz z gośćmi gali przybyli 16 listopada br. do tzw. Galerii Porczyńskich w Warszawie. 
Ideą Konkursu organizowanego od dziewięciu lat przez Stowarzyszenie Przyjaciół Integracji jest prezentowanie sylwetek wyjątkowych osób z niepełnosprawnością, które niezależnie od miejsca zamieszkania, statusu społecznego, zawodu czy wykształcenia łączy postawa życiowa i zaangażowanie na rzecz innych. 
Tytuł "Człowiek bez barier" co roku otrzymuje jedna osoba spośród pięciorga laureatów, której społeczna aktywność, zaangażowanie i postawa są przykładem dla innych i motywacją do przełamywania barier w życiu. 
Laureatów wyłania Kapituła Konkursu, pod przewodnictwem prof. Antoniny Ostrowskiej z Instytutu Filozofii i Socjologii PAN. 
- To jest wyjątkowe i wspaniałe. Takie osoby pokazują, jak otwarty, przyjazny i dostępny powinien być świat dla wszystkich ludzi - powiedziała Jadwiga Czartoryska, prezes Fundacji Orange i członek Kapituły. 
Po raz pierwszy w tym roku prawo wyboru otrzymali internauci i mogli przyznać Nagrodę Publiczności, głosując na portalu www.niepelnosprawni.pl na jednego z 15 półfinalistów. Z tej możliwości skorzystało około 70 tys. osób, które oddały 26008 głosów na Annę Wąsik. 
Anna Wąsik, laureatka Nagrody Publiczności, przyjęła wyróżnienie z rąk prezesa zarządu ZUS Zbigniewa Derdziuka. 
Niezwykle miłym akcentem uroczystości był minirecital Doroty Osińskiej, obdarzonej urzekającym głosem artystki warszawskiego teatru Rampa. 
 
BEATA WACHOWIAK-ZWARA została "Człowiekiem bez barier 2011". Dzięki jej działaniom zmienił się sposób postrzegania osób z niepełnosprawnością w Gdyni. Wyznaczyła nowe standardy myślenia o polityce społecznej na poziomie lokalnym i ogólnopolskim. Jej determinacja w dokonywaniu zmian, aby respektowane były wszystkie prawa osób z niepełnosprawnością, jest inspirująca i godna podziwu. 
Beata Wachowiak-Zwara nie byłaby w stanie tego robić, zanim nie pomogłaby sobie. Na pasach dla pieszych uderzył w nią, jako 8-latkę, samochód. W wyniku obrażeń usiadła na wózku inwalidzkim. Mama powtarzała jej, że musi być lepsza od kolegów i koleżanek, aby mieć takie szanse jak oni. Kiedy skończyła 16 lat, kupiła malucha, myśląc już o dojeżdżaniu na studia, bo miejskim transportem było to niemożliwe. Był rok 1980, a ona pierwszą osobą na wózku w Gdyni, która zrobiła prawo jazdy. Była też pierwszą osobą na wózku, która podjęła dzienne studia prawnicze na Uniwersytecie Gdańskim. Równolegle studiowała anglistykę. 
Po studiach zakończonych bardzo dobrymi ocenami, nie dostała zgody na aplikację. Sądy były niedostosowane, uważano, że takie miejsca nie są dla prawników na wózku. Nauczycielką angielskiego też nie pozwolono jej zostać, bo przepisy stanowiły, że "nauczyciel nie może mieć widocznego kalectwa". 
Podjęła współpracę z polskimi i zachodnimi organizacjami społecznymi, wśród nich z Fundacją Aktywnej Rehabilitacji i brytyjskim stowarzyszeniem Motivation. Została instruktorką aktywnej rehabilitacji. Odwiedzała kraje, w których sytuacja osób niepełnosprawnych była bardzo trudna. Pokazywała, jak można funkcjonować pomimo niepełnosprawności. Zaczęła także uprawiać narciarstwo na monoski. Na Mistrzostwach Świata w Szwajcarii zajęła drugie miejsce w supergigancie. 
W 1999 roku, kiedy prezydentem został Wojciech Szczurek, objęła nowe stanowisko pełnomocnika prezydenta Gdyni ds. osób niepełnosprawnych. Była pierwszym urzędnikiem na wózku w urzędzie miasta. Stworzyła kompleksowy program "Gdynia bez barier". Przekonywała do swoich racji wiele osób, także na antenie regionalnej TVP w programie o niepełnosprawności. Z jej inicjatywy w 2002 roku Rada Miasta uchwaliła dokument Agenda 22 - Wytyczne w zakresie planowania polityki na rzecz osób niepełnosprawnych w społeczności lokalnej. To było bezprecedensowe wydarzenie w skali kraju - 
dokument jest podstawą do budowania przez samorząd polityki społecznej we współpracy z organizacjami pozarządowymi osób niepełnosprawnych. 
- Ten dokument obliguje wszystkie instytucje samorządowe, podejmujące jakiekolwiek działania na rzecz mieszkańców, do uwzględniania potrzeb osób niepełnosprawnych - mówi Beata Wachowiak-Zwara. - Jest on także podstawą egzekwowania dostępności. 
Gdynia w ciągu ostatniej dekady zmieniła się nie do poznania. W 2009 r. została uznana w konkursie "Miasto Bez Barier", za miasto najbardziej przyjazne osobom niepełnosprawnym w Polsce. To duża zasługa pełnomocnik Beaty Wachowiak-Zwary. 
W środowisku cieszy się dużą sympatią. Organizuje konferencje i kampanie społeczne promujące aktywność społeczną i zawodową osób z niepełnosprawnością. Wiele wymaga od siebie, często powtarza, że niepełnosprawność to jedynie trudność, którą trzeba pokonywać. 
 
Laureaci Konkursu "Człowiek bez barier 2011" 
 
JUSTYNA KĘDZIA ma 26 lat, choruje na glikogenozę Pompego typu II. Jako 11-latka przeszła tracheotomię. Oddycha poprzez respirator. W toku indywidualnym kończyła z wyróżnieniem wszystkie szkoły. Zdobyła Nagrodę Rektora za najwyższą średnią na koniec studiów w Wyższej Szkole Zarządzania w Krakowie. Perfekcyjnie opanowała język angielski. Odbyła kilka staży dziennikarskich, publikowała artykuły. Z każdym rokiem jej stan zdrowia pogarszał się. Zdecydowała się przetestować nowy lek tworzony przez zagraniczną firmę. Zwiększyła się dzięki niemu sprawność palców obu jej rąk (dotąd poruszała trzema palcami lewej ręki) i nastąpiła częściowa odbudowa mięśni (może czasem usiąść na wózku). Te zmiany przyczyniły się do rejestracji leku za granicą. 
Pani Justyna wraz ze Stowarzyszeniem Chorych na Mukopolisacharydozę i Choroby Rzadkie działa na rzecz refundowania leku w Polsce. Pracuje zdalnie przez internet i pisze wiersze. Pomaga osobom w krytycznej sytuacji. Planuje doktorat. 
 
KRZYSZTOF CHĘCIAK ma 49 lat, jest osobą niesłyszącą. Popularyzuje wśród osób niesłyszących szachy, warcaby, bowling i żeglarstwo. Zdobył wiele medali w turniejach szachowych i warcabowych. Był kapitanem polskiej szachowej reprezentacji niesłyszących mężczyzn, a także trenerem drużyny kobiecej. Jest prezesem Polskiego Związku Olimpijskiego Głuchych i Mazowieckiego Klubu Sportowego Niesłyszących i Głuchoniewidomych "Arkadia". Organizuje obozy i regaty dla osób niesłyszących oraz mistrzostwa Polski w bowlingu. Aktywnie przy tym działa na rzecz zrównania praw sportowców niesłyszących z prawami innych sportowców. 
Pan Krzysztof upowszechnia wiedzę na temat wszczepiania implantu ślimakowego osobom niesłyszącym. Po swojej operacji w 2001 r. założył stronę internetową i Stowarzyszenie Użytkowników Implantu Słuchowego "New Music", by podczas spotkań i wykładów upowszechniać wiedzę o tej terapii. 
 
HANNA PASTERNY jest niewidoma od urodzenia. Ma 32 lata. Ukończyła studia filologiczne na Akademii Pedagogicznej w Krakowie i Podyplomowe Studium Logopedii i Glottodydaktyki z terapią pedagogiczną na Uniwersytecie Śląskim. Za propagowanie informacji w krajach francuskojęzycznych o życiu polskich niewidomych została honorowym członkiem Institut du Monde des Aveugles (Instytutu Świata Niewidomych) we Francji. Pracowała jako logopeda w przedszkolu. Obecnie uczy brajla dzieci tracące wzrok. W śląskich szkołach i na uczelniach prowadzi zajęcia tyflopedagogiczne i promujące wolontariat. Pracuje w Stowarzyszeniu Centrum Rozwoju Inicjatyw Społecznych CRIS. Bierze udział m.in. w inicjatywach legislacyjnych, współpracuje z polskimi lotniskami w sprawie procedur związanych z obsługą pasażerów, pomaga multimedialnej bibliotece w Laskach. Jest także społeczną asystentką prof. Jerzego Buzka i autorką książek. 
 
WOJCIECH URBAN ma 34 lata. Urodził się z czterokończynowym dziecięcym porażeniem mózgowym. Przez wiele lat uczestniczył w letnich obozach Wspólnoty Apostolstwa Eucharystycznego i Fundacji Dzieci Dzieciom, a potem je współorganizował. W 1997 r. odebrał z rąk prezydenta Warszawy nagrodę dla "Najlepszego Maturzysty Roku". Ukończył Wydział Filologii Polskiej Wyższej Szkoły Rolniczo-Pedagogicznej w Siedlcach i Podyplomowe Studia Dziennikarskie na Uniwersytecie Warszawskim. 
Od pięciu lat związany jest z redakcją "Czterech Pór Roku" i "Lata z radiem". Współpracuje z Naczelną Redakcją Programów Katolickich oraz Redakcją Aktualności Programu 1. Nie ma dla niego miejsc niedostępnych i tematów nie do zrobienia. W swoich materiałach zawsze daje wskazówki lub znajduje konkretne rozwiązania problemu. Inspiruje nie tylko osoby niepełnosprawne. 
 
Nagroda Publiczności Konkursu "Człowiek bez barier 2011" 
 
W głosowaniu internetowym nasi czytelnicy wybrali Annę Wąsik, która zdobyła ponad 26000 głosów. 
ANNA WĄSIK ma 25 lat. Urodziła się z dziecięcym porażeniem mózgowym. Już jako nastolatka pomagała osobom z niepełnosprawnością, będąc członkiem grupy wsparcia dla uczniów poruszających się na wózkach. Aktywnie działa na rzecz warszawskiej dzielnicy Pragi. Była inspiratorką i założycielką Stowarzyszenia Młoda Praga. W 2010 roku zasiadła w Zarządzie Warszawskim Stowarzyszenia Młodzi Demokraci. 
Podjęła się trudnego zadania inspirowania mieszkańców Pragi do poprawy najbliższego otoczenia, zostając liderem modułu organizacyjnego Programu "Zielone Podwórka". 
W 2011 roku założyła Stowarzyszenie Warszawskie Centrum Doradztwa Prawnego oraz rozpoczęła współpracę z Fundacją "Równi wśród Równych", działającą na rzecz osób niepełnosprawnych. 
 
Konkurs "Człowiek bez barier 2011" odbył się pod patronatami: honorowym - Anny Komorowskiej, Małżonki Prezydenta RP, i merytorycznym - prof. Ireny Rzecznik Praw Obywatelskich. 
 
 aaa 
4.9. Niewidomi aktorzy szukali sceny w spektaklu 
 
Źródło: Wiadomości - WP.PL 
Data opublikowania: 2011-10-10 
 
Chodzili, szukali, płakali, krzyczeli. Błądzili, uwięzieni na wyspie. Nie znaleźli przewodnika. A raczej znaleźli go - martwego. 
Kilkunastu niewidomych i niedowidzących aktorów zagrało w premierowym spektaklu "Ślepcy" na motywach Maurice Maeterlincka w reżyserii Artura Dziurmana. 
Multimedialny spektakl na malutkiej scenie "Ata" przy ul. Czarnowiejskiej obejrzeć mogło kilkadziesiąt osób. Aktorzy-amatorzy przez 15 miesięcy uczyli się fachu w ramach warsztatów finansowanych przez PFRON. 
- Ciężka praca, a na scenie wielkie emocje. Tekst był trudny, szybki, łatwo można było się posypać - komentowała na gorąco Renata Szczepaniak, jedna z aktorek. 
- Mam bardziej gumowe nogi, gdy słyszę, jak mnie chwalą niż na samym spektaklu niż wtedy, gdy gram na scenie - przyznał Janusz Bąk, jeden z odtwórców, który swoją rolą i grą na harmonijce zachwycił publiczność. 
Bąk również jest amatorem, ale od sześciu lat pracuje z Arturem Dziurmanem, który organizuje teatr osób niewidomych i niedowidzących. Ze spektaklem "Brat naszego Boga" pojechał do Zagrzebia, gdzie przedstawienie zajęło I miejsce w międzynarodowym festiwalu teatralnym osób niepełnosprawnych. 
Niewidzący aktorzy w sobotę zagrali po raz ostatni, przynajmniej na razie. - Nie wiem, co z nami teraz będzie - mówi Janusz Bąk. Dziurman, który swój teatr zorganizował na scenie "Moliere" w gminnej kamienicy przy ul. Szewskiej musiał się stamtąd wyprowadzić. Urzędnicy domagają się od niego ponad 580 tys. zł zaległego czynszu za lokal. 
Z kolei Dziurman pozwał gminę, by oddała mu ponad 2,4 mln zł, jakie wyłożył na powstanie przy Szewskiej wielkiego obiektu restauracyjno-teatralnego "Moliere" (wraz z ogrodem zimowym. ok. 400 m kw). 
Dziurman ma w planach założenie stałego teatru osób niewidomych, na razie szuka sponsorów. Scena przy Czarnowiejskiej posłużyła bowiem jego ekipie czasowo, tylko do końca października. Aktorzy mają nadzieję, że na razie będą ze "Ślepcami" występować gościnnie. 
 
aaa 
4.10. Wyobraź sobie, że całkowicie gaśnie światło. 
 
Źródło: http://niewidzialna.pl 
 
Niewidzialna Wystawa w Warszawie to wyjątkowa interaktywna podróż w niewidzialny świat, gdzie będziesz mógł wypróbować, jak to jest radzić sobie za pomocą dotyku, dźwięków i zapachów. 
Zaufaj nam ślepo! 
Jeśli przyjdziesz, zrozumiesz, jakie to uczucie żyć bez zmysłu dającego nam najwięcej informacji, bez wzroku i jak wtedy zwiększa się czułość pozostałych zmysłów. 
Na wystawie niewidomi lub niedowidzący poprowadzą Cię w podróż, która zmieni Twoje życie. Ciekawe? Dziwne? Obce? A może naturalne? Czy godzina bycia niewidomym może otworzyć Ci oczy? 
Niewidzialna Wystawa w Budapeszcie działa od 2007 roku i od tamtej pory odwiedziło ją kilkaset tysięcy osób. Licząc na podobny sukces, w 2011 roku otwarta została w Pradze jej czeska siostra Neviditeln Vystava, która stała się najpopularniejszym programem Pragi. 
Na wystawie nasi goście pozyskują informacje za pomocą dotyku, słuchu i węchu oraz poczucia równowagi. W ten sposób mogą w nowej sytuacji, przy braku wzroku poznać nie tylko trudności z jakimi spotykają się niewidomi, ale również to, że nawet w ciemności świat może być piękny i pełny. Niewidzialna Wystawa chce zbliżyć do siebie świat widzących i niewidomych, i przez pozytywne przeżycia nauczyć nas, jak możemy im pomóc oraz, jak ich zrozumieć. 
W niewidzialną podróż poprowadzą Cię niewidomi przez specjalnie wyposażone i całkiem wyciemnione pomieszczenia, w których unikalne dźwięki i zapachy powiązane z miejscami sprawią, że weźmiesz udział w prawdziwie realistycznym przeżyciu. Pokażemy Ci różne miejsca z życia wzięte, gdzie możesz doświadczyć jak należy się poruszać w wirze miejskim, jak zapłacić za kawę w barze oraz jak poruszać się po mieszkaniu w całkowitych ciemnościach. 
Widziałeś już mówiący zegarek? A maszynę do pisania brajlem? A może mówiącą wagę? Mówiący aparat do mierzenia ciśnienia? 
W innej części Niewidzialnej Wystawy pokażemy Ci przedmioty i narzędzia, których używają niewidomi na co dzień. Pozwól, że pokażemy Ci, jak zmienia się świat wokół Ciebie i jak sam się zmieniasz! 
Grupy wyruszają co 15 minut, w każdym terminie można zarezerwować miejsce dla 8 osób. Prosimy, przyjdź na miejsce 15 minut przed czasem, abyś miał czas na odebranie biletu oraz na wysłuchanie wszystkich potrzebnych informacji. Na wystawie czekają na Ciebie wyjątkowe dźwięki, zapachy i doznania! 
O charytatywnej działalności Niewidzialnej Wystawy możesz przeczytać tutaj: 
http://niewidzialna.pl 
Na program przygotuj sobie półtorej godziny! 15-30 minut w części widzialnej i około 60 minut na niewidzialną wycieczkę. Dobra rada! Załóż wygodne buty! 
Program przeznaczony również dla dzieci od 8 roku życia! 
Niewidzialna Wystawa Warszawa - Zaufaj ślepo! 
Otwarcie w dniu 10. 12. 2011 
 
aaa 
4.11. Teatr Powszechny w Łodzi zaprasza 
 
Źródło: Zaproszenie Teatru Powszechnego w Łodzi 
 
Zapraszamy na kolejną odsłonę Teatru Czytanego 30 listopada 2011 roku na godzinę 13.00. Tym razem będzie to sztuka Juliusza Machulskiego "Brancz". 
Wstęp jest bezpłatny dla osób niewidomych i słabo widzących oraz ich opiekunów. Zapraszamy do Teatru Powszechnego w Łodzi. 
Teatr Czytany, inicjatywa powstała w 2005 roku, a przygotowana z myślą o osobach niewidomych i słabo widzących jest projektem Ewy Pilawskiej - dyrektor Teatru Powszechnego, realizowanym we współpracy z Teresą Wrzesińską, prezes Związku Niewidomych w Łodzi. 
Pierwsze premiery miały miejsce w świetlicy Związku przy ul. Więckowskiego 13. Dziś kolejne premiery odbywają się w specjalnie przystosowywanym foyer Teatru Powszechnego, w którym budowana jest scena i ustawiana widownia. 
Pismo "Pochodnia" (miesięcznik społeczny Związku Niewidomych) wskazał, że Teatr Czytany jest jedyną tego typu formą teatralną uprawianą w Polsce. Spektakle posługują się symboliczną dekoracją i kostiumami, nacisk kładziony jest na szczegóły dźwiękowe, czytane są także didaskalia. Prezentacjom towarzyszą programy teatralne w tym - dzięki współpracy i pomocy Biblioteki Niewidomych - wersje napisane w alfabecie Braille'a. 
Wszystkie spektakle prezentowane w ramach Teatru Czytanego reżyseruje Ewa Pilawska. 
Informację na listę Typhlos przesyłam za zgodą Teatru Powszechnego. 
Pozdrawiam, Katarzyna Bień- Altix oddział Łódź 
ul. Kilińskiego 169/5 90-353 
tel/fax: 
42 641 70 87 
tel. kom: 666 817 100 
katarzyna.bien@altix.pl 
www.altix.pl 
 
 aaa 
4.12. MŚ w bowlingu niewidomych: historyczny udział Polaków Paulina Malinowska-Kowalczyk 
 
 Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 Data opublikowania: 2011-11-10 
 
Po raz pierwszy w historii polska reprezentacja wzięła udział w Mistrzostwach Świata w Bowlingu Niewidomych. Mistrzostwa zostały rozegrane już po raz czwarty w tym roku w dalekiej Malezji. Nasi reprezentanci wrócili do kraju bez medalu, lecz bogatsi o nowe doświadczenia. 
W rywalizacji startowało 133 zawodników z 33 krajów świata. Zgodnie z harmonogramem mistrzostw świata, starty zawodników odbywały się na 48-torowej kręgielni parkietowej. 
Występ polskiej reprezentacji, liczącej sześciu zawodników, to efekt ogromnej pracy całej reprezentacji. Światowa czołówka gra w bowling od piętnastu lat, nasza reprezentacja dopiero od dwóch, a i tak wypadła nie najgorzej. Świadczyć o tym może czwarte miejsce naszej reprezentantki Jadwigi Szuszkiewicz, która walkę o brąz przegrała zaledwie jednym punktem. 
Irena Curyłło, przewodnicząca Komisji Bowlingowej w Polskim Stowarzyszeniu Osób Niewidomych i Niedowidzących "Cross", pozytywnie ocenia start polskiej reprezentacji. 
- Jesteśmy bardzo zadowoleni. To była ogromna impreza - komentuje Curyło. - Jednak klimat i zmiana czasu zrobiły swoje. Poza tym wyszły pewne braki, z którymi trudno sobie poradzić. Brakuje nam profesjonalnego sprzętu, nasi zawodnicy praktycznie nie startowali na kręgielniach parkietowych. Do tego doszedł stres, choć nie do przecenienia była świetna opieka trenerów Witolda Pankaua i Marka Charęzińskiego. W przyszłym roku nie ma zawodów międzynarodowych, ale to dobrze. Będziemy mieli czas na trening i zakup lepszego sprzętu - dodaje. 
W listopadzie zawodnicy będą mieli jeszcze okazję wystartować w turniejach w Lublinie i w Częstochowie oraz w drużynowych mistrzostwach Polski, które odbędą się w Bydgoszczy. 
Artykuł powstał dzięki dofinansowaniu ze środków Ministerstwa Sportu i Turystyki 
 
aaa 
4.13. Zamienili się miejscami 
Beata Rędziak 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2011-11-08 
 
Studenci Akademii Pedagogiki Specjalnej w Warszawie na co dzień uczą się pedagogiki specjalnej. Dzięki projektowi "Pożyczysz mi kluczyki do swojej bryki?" mieli szansę ją też praktykować. Każdy mógł na kilka godzin "stać się" osobą z niepełnosprawnością i zmierzyć się z przestrzenią miejską. Odczucia i emocje, jakie wywołał ten eksperyment, zaskoczyły nawet samych uczestników. 
- Studiuję oligofrenopedagogikę na V roku i mam kontakt z osobami niepełnosprawnymi. Działam w samorządzie, dlatego też zdecydowałam się na udział w projekcie - mówi Marta Śnioch. 
- Byłam na wózku z opiekunem, całkowicie od niego uzależniona, gdyż był to prosty wózek, którego nie mogłam sama pchać. Wybrałyśmy się do biblioteki publicznej na ul. Grójeckiej. Na początku byłam przerażona, bo od razu po wyjeździe z uczelni, natknęłyśmy się na wielki krawężnik. To była pierwsza bariera, której długo nie mogłyśmy pokonać nie wiedziałyśmy jak z tego wybrnąć - opowiada Śnioch. Choć najtrudniejsze i tak było przełamanie się, by w ogóle na wózku usiąść. 
- Zrodziła mi się refleksja, co bym zrobiła, gdyby mnie to spotkało naprawdę poczułam totalną bezradność. Jak już wracałyśmy, stwierdziłam, że chyba nie wyszłabym w takiej sytuacji z domu, nie byłabym w stanie sobie sama poradzić - mówi o swoich odczuciach Śnioch. 
Uczestniczki eksperymentu najbardziej bały się wejścia do autobusu, ale okazało się, że nie było większych problemów kierowca przechylił autobus, by ułatwić im wsiadanie. Na szczęście był on niskopodłogowy. Sam pobyt w bibliotece nie należał do najłatwiejszych. Biblioteka znajduje się na pierwszym piętrze. Nie ma barier, by wózkiem dostać się do niej z ulicy. 
- W bibliotece zaczęły się schody. Panie z szatni poinformowały nas, że nie ma windy. Były przerażone, powiedziały też, że jestem pierwszą osobą na wózku, która do nich przyszła. Koleżanka poszła na górę zapytać, co mamy zrobić w tej sytuacji. Bibliotekarki zaproponowały, by zniosła mi na dół słownik, z którego chciałam skorzystać. Tak też zrobiłyśmy. Gdy korzystałam ze słownika panie z szatni poprosiły, bym się przesunęła, bo tu będą wchodzić ludzie i będę przeszkadzać. Wtedy zrobiło mi się przykro, poczułam się jak przedmiot, który będzie zawadzał - opowiada studentka. 
Na koniec wizyty wózkowiczki w bibliotece, jej kierowniczka obiecała zrobić wszystko, by została zamontowana winda. 
Albert Kosiński, student II roku animacji społeczno-kulturowej na APS, wcielił się w opiekuna osoby niewidomej 
- Zdecydowałem się na udział w akcji, bo chciałem poczuć, co czują osoby niewidome. To też pewna forma dowartościowania tego, co się ma, bo często narzekamy, że czegoś nam brakuje, a nie musimy się zastanawiać nad banalnymi sprawami jak sygnalizacja świetlna czy numer autobusu - mówi Kosiński. 
- Jako opiekun osoby niewidomej czułem ogromną odpowiedzialność za nią. Ona zwracała uwagę na rzeczy, nad którymi ja w ogóle się nie zastanawiam. Zaskoczyła mnie życzliwość ludzi w autobusie, zawsze ustępowali nam miejsca nawet starsze osoby. Byliśmy w szpitalu na ul. Banacha, gdzie nie było szczególnych utrudnień dla osoby niewidomej - opowiada student. 
- Już teraz widzę, że akcja się udała, poruszyliśmy wrażliwy temat. Naszym celem było uświadomienie społeczności akademickiej i lokalnej z jakimi problemami borykają się osoby z niepełnosprawnością. 
Na podstawie kwestionariuszy, które wypełnią uczestnicy akcji, wystosujemy pisma z wnioskami do władz odpowiednich instytucji, które odwiedzili dziś nasi studenci, będziemy lobbować za zmianami - podsumowuje pomysłodawca akcji Piotr Sobolewski, przewodniczący Komisji ds. Osób z Niepełnosprawnością w Samorządzie Studentów APS. 
 
aaa 
4.14. IX EDYCJA KONFERENCJI REHA FOR THE BLIND IN POLAND 
 
 Źródło: Zaproszenie organizatorów Konferencji 
 Data opublikowania: 2011-11-04 
 
W imieniu Fundacji Szansa dla Niewidomych, Komitetu Honorowego Konferencji, osób i instytucji, które go tworzą, Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi w Laskach, Polskiego Związku Niewidomych, Specjalnych Ośrodków Szkolno-Wychowawczych dla Dzieci Niewidomych i Niedowidzących oraz Stowarzyszenia Kultury Fizycznej, Sportu i Turystyki Niewidomych i Słabowidzących "Cross", zapraszamy do udziału w IX edycji Międzynarodowej Konferencji REHA FOR THE BLIND IN POLAND, której hasłem przewodnim jest "Świat dotyku i dźwięku".
Patronat honorowy nad Konferencją przyjęła małżonka Prezydenta RP Pani Anna Komorowska.   

Konferencja odbędzie się w dniach 1 i 2 grudnia 2011 r. w gmachu głównym Biblioteki Narodowej przy al. Niepodległości 213 w Warszawie. Po raz trzeci będziemy gościli w tym miejscu. To znakomicie, że niewidomi, niedowidzący i ich przyjaciele z kraju i zagranicy mogą się spotkać właśnie tutaj. Liczymy na świetną atmosferę, szczególnie w okresie przedświątecznym. Symbolem przypominającym o zbliżających się świętach będzie, jak co roku, choinka, a z workiem pełnym niespodzianek przybędzie Mikołaj! 
Od lat Konferencja REHA jest największym wydarzeniem tego typu w Środkowej i Wschodniej Europie. Stanowi niepowtarzalną szansę wniknięcia w problemy, jakie ma środowisko osób niewidomych i niedowidzących. To znakomita okazja poznania najnowocześniejszego sprzętu rehabilitacyjnego, specjalistycznego oprogramowania oraz metod rehabilitacyjnych, które mogą zniwelować skutki inwalidztwa wzroku. Jesteśmy dumni z podejmowanych przez nas działań i chcielibyśmy podzielić się sukcesami ze wszystkimi, dla których kwestia poszerzenia możliwości inwalidów wzroku jest ważna. 
Nadchodząca edycja Konferencji będzie szczególna pod względem organizacyjnym. Fundacja Szansa dla Niewidomych powstała 10 stycznia 1991 roku, dlatego też podczas tegorocznej REHY zainicjujemy obchody dwudziestej rocznicy istnienia. Z tej okazji przygotowujemy wiele specjalnych wydarzeń, o których jest mowa w dalszej części zaproszenia. 
W przeddzień Konferencji (30 listopada) odbędzie się spotkanie "Niewidomi i słabowidzący z Zachodu i Wschodu bliżej siebie", owocem którego będzie rezolucja naszego środowiska kierowana do władz polskich, państw Unii Europejskiej oraz całego świata pt.: "Niewidomi bliżej świata, a świat bliżej nich!", dotycząca aktualnej sytuacji oraz perspektyw tego środowiska na przyszłość. 
W naszej opinii, o ile lata 90. oraz pierwsze lata XXI wieku były okresem rozwoju napawającym optymizmem, tak w tej chwili w wielu krajach obserwuje się w tej dziedzinie regres. Niewidomym i niedowidzącym trzeba pomagać stale i konsekwentnie. Nowoczesna rehabilitacja to lek, który należy zażywać codziennie przez całe życie. Nie wystarczy skierować niewidomego na jeden kurs rehabilitacyjny, albo pomóc mu w zakupie jednego urządzenia. Proces kształcenia osób niewidomych i słabowidzących winien być procesem ciągłym. W dobie technologii informatycznych, gdy realne jest niwelowanie braku wzroku domagamy się pomocy, dzięki której nasze środowisko będzie mogło kształcić się i znaleźć pracę, dzięki której będzie mogło godnie żyć! 
Wspólnie z Fundacją, Konferencję przygotowuje kilka ważnych instytucji. Mamy zaszczyt organizować ją razem z Towarzystwem Opieki nad Ociemniałymi w Laskach, które w ubiegłym roku obchodziło stulecie swojego istnienia. Powołaniem Towarzystwa jest rehabilitacja i edukacja dzieci i młodzieży z dysfunkcją wzroku. W Laskach jest najstarszy i najsławniejszy w Polsce ośrodek dla niewidomych uczniów. Kolejnym partnerem jest Polski Związek Niewidomych, największa organizacja niewidomych w naszym kraju. W tym roku obchodzi sześćdziesięciolecie. Pomagają nam Specjalne Ośrodki Szkolno-Wychowawcze dla Dzieci Niewidomych i Słabowidzących, uczelnie wyższe oraz Stowarzyszenie Kultury Fizycznej Sportu i Turystyki Niewidomych i Słabowidzących "Cross". 
Pierwsza edycja Konferencji miała miejsce w roku 1999. Była wielkim sukcesem. Nasza inicjatywa rozwija się z roku na rok bardzo prężnie. Tegoroczne propozycje są sumą doświadczeń, które nabyliśmy wcześniej. 
Podczas sesji merytorycznej przedstawimy interesujące referaty. Na wystawie będzie można obejrzeć najnowocześniejsze rozwiązania rehabilitacyjne. Kiermasz książek umożliwi poszerzenie domowej biblioteki o nowe pozycje wydawnicze. 
Zapraszamy też na wiele fantastycznych atrakcji mających na celu przybliżenie innym świata niewidomych. 
Konferencja wpisuje się w idee Polskiej Prezydencji 2011 roku. 
Honorowy patronat nad wydarzeniem objęła Małżonka Prezydenta RP, Pani Anna Komorowska. Patronami są również: Jarosław Duda - Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych, Adam Struzik - Marszałek Województwa Mazowieckiego, Hanna Gronkiewicz - Waltz, Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy, Zbigniew Romaszewski - Wicemarszałek Senatu Rzeczypospolitej Polskiej. 
Konferencja to wielkie wydarzenie medialne - swoje przybycie zapowiadają przedstawiciele stacji radiowych, gazet codziennych, wydawnictw specjalistycznych oraz telewizji. 
Patronat medialny dotychczas objęły: REHA FOR THE BLIND IN POLAND to ogromne przedsięwzięcie, w którym biorą udział Goście z kraju oraz zagranicy. Gościliśmy już niewidomych i ich przyjaciół z tak odległych państw, jak Japonia, Kazachstan, Armenia, Gruzja, Izrael, USA, nie wspominając o krajach Unii Europejskiej. 
W związku z tak licznymi oraz różnorodnymi delegacjami Fundacja stara się urozmaicić spotkanie, by zaprezentować wielość zainteresowań światowego środowiska niewidomych. 
Konferencja służy zarówno inwalidom wzroku, jak i osobom widzącym, którzy chcą nas poznać, bo przecież bez pomocy społeczeństwa i władz nasze środowisko nie zrealizuje żadnych marzeń! 
 
PROGRAM KONFERENCJI 
 
DZIEŃ PIERWSZY - czwartek, 1 grudnia 2011 roku 
 
I. Sesja podsumowująca spotkanie "Niewidomi i słabowidzący z Zachodu i Wschodu bliżej siebie!" - (Sala im. Stefana Dembego). 
09.30 Sprawozdanie z obrad, przyjęcie dokumentu końcowego pt. "Niewidomi bliżej świata, a świat bliżej nich!" (Spotkanie zamknięte) 
II. Otwarcie Konferencji (Sala im. Stefana Dembego) 
11.00 Powitanie Gości - Marek Kalbarczyk, Prezes Fundacji Szansa dla Niewidomych 
11.10 Wystąpienia Gości specjalnych i honorowych, m.in.: 
- Pani Anna Komorowska - Małżonka Prezydenta RP lub Jej przedstawiciel 
- Władysław Gołąb - Prezes Zarządu Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi w Laskach 
- Anna Woźniak-Szymańska - Prezes Zarządu Polskiego Związku Niewidomych. 
11.40 Ogłoszenie wyników konkursu IDOL 2011 w kategoriach: 
* IDOL ŚRODOWISKA 2011 - wybitna osoba niewidoma, która zadziwia innych swoją pracowitością, energią, pomysłowością, wpływa na poprawę warunków życia niewidomych i słabowidzących w Polsce lub też osoba widząca, której praca przyczynia się do emancypacji inwalidów wzroku (3 statuetki)· 
* IDOL w kategorii PRZEDSTAWICIEL MEDIÓW 2011 - osoba fizyczna lub prawna, która przyczynia się do uniezależnienia środowiska osób niewidomych i słabowidzących (1 statuetka)· 
* IDOL w kategorii IDEALNY URZĘDNIK lub URZĄD 2011, który rozumie potrzeby środowiska oraz przeciwdziała izolacji niewidomych (1 statuetka)· 
* IDOL w kategorii PLACÓWKA OŚWIATOWA 2011 - wszelkie podmioty zajmujące się edukacją dzieci i młodzieży, dla których nauczanie niewidomych i słabowidzących jest ważnym elementem całego procesu kształcenia (1statuetka)· 
* IDOL w kategorii FIRMA PRZYJAZNA NIEWIDOMYM 2011 - czyli firma, producent, usługodawca, bank, hotel, restauracja itp. przyjazne osobom niewidomym i słabowidzącym poprzez zaangażowanie w sprawy środowiska (1 statuetka). 
III. Sesja merytoryczna (Sala im. Stefana Dembego) 
12.00 Informatyka na świecie wczoraj, dzisiaj i jutro - prof. Jan Madey, Uniwersytet Warszawski 
12.15 Spotkanie "Niewidomi i słabowidzący z Zachodu i Wschodu bliżej siebie" - postulaty na drugą dekadę XXI wieku. Rezolucja do władz państw i organizacji pt.: "Niewidomi bliżej świata, a świat bliżej nich! " - dr Stanisław Jakubowski 
12.30 Człowiek w obliczu zła - Refleksje na podstawie myśli Benedykta XVI - ksiądz Maciej Kosewski, Fundacja Szansa dla Niewidomych 
12.40 "Komputer dla Homera" po nowemu - pomoc dla niewidomych czy raczej jej namiastka? - Adam Kalbarczyk, doktorant UKSW 
12.50 Przyjazne dla niewidomych otoczenie - TYFLOAREA - system oznakowań dźwiękowych i dotykowych - dr Jan Omieciński, Uniwersytet Łódzki 
13.10 Nowoczesne uczelnie. Sposób na otwarcie uczelni dla niewidomych studentów - Krzysztof Peda, Politechnika Wrocławska 
13.20 Fizjoterapia - kolejny zawód dostępny dla niewidomych - mgr Maria Miedzianowska, Fundacja Szansa dla Niewidomych 
13.30 Ping-pong dla niewidomych - kolejna dyscyplina sportu dostępna dla niewidomych i słabowidzących - Janusz Mirowski, Fundacja Szansa dla Niewidomych 
 
IV. Atrakcje pierwszego dnia Konferencji 
 
 13.40 Ping-pong dla niewidomych - zabawa i ruch dla niewidomych i widzących graczy! Pokaz ping-ponga w wersji ze zwykłym stołem, rakietkami i piłeczkami. (Sala im. Stefana Dembego) 
14.00-18.00 30 Międzynarodowa wystawa sprzętu rehabilitacyjnego i oprogramowania dla inwalidów wzroku! (Sala Załuskich i Mozaikowa) 
14.00-18.00 30 Kiermasz książki dla niewidomych. Niezwykłe osiągnięcia w dziedzinie zapisu brajlowskiego, audiobooki, różnorodne formaty zapisu. Tyflografika! (Sala Tatrzańska) 
14.00-18.00 Niewidomi chcą atrakcyjnie wyglądać! Bezpłatne porady dotyczące kreowania wizerunku połączone z nauką makijażu. (Sala Mozaikowa) 
14.00-18.00 Bez światła, ale za to z dotykiem i słuchem. Gabinet dotyku i dźwięku dla niewidomych oraz widzących, w tym m.in. turnieje strzelania bezwzrokowego oraz reversi. Konkursy, w których wygrają ci, którzy lepiej słyszą i czują. Wszyscy porównają swoje możliwości. (Sala Bankietowa) 
14.00-18.00 Prezentacja osiągnięć placówek oświatowych, organizacji pozarządowych itp. (Sala Mozaikowa) 
15.30-17.30 Kino również dla niewidomych! "1920 Bitwa Warszawska" - film z audiodeskrypcją. (Sala im. Stefana Dembego) 
15.30-17.30 Gitarowy Rekord Guinnessa! "Hey Joe" Jimiego Hendrixa zabrzmi tym razem w wykonaniu niewidomych gitarzystów - ćwiczenia i próby, a potem wspólne wykonanie utworu. (Sala Tatrzańska) 
18.00 Uwielbiamy muzykę! Koncert wybitnego niewidomego pianisty z Węgier - Tamas Erdi. (Sala im. Stefana Dembego) 
 
DZIEŃ DRUGI - piątek, 2 grudnia 2011 roku 
 
V. Sesja merytoryczna (Sala im. Stefana Dembego) 
10.00 Szanse dla niewidomych czy nazwa Fundacji jest adekwatna do jej działalności? - Monika Nowak, Dyrektor Fundacji Szansa dla Niewidomych. 
10.20 Jak radzą sobie niewidomi w skonfliktowanej i pogrążonej w kryzysie Ukrainie? - Prezes Ukraińskiego Związku Niewidomych. 
10.40 Sytuacja niewidomych w Bułgarii po akcesji do Unii Europejskiej - Prezes Bułgarskiego Związku Niewidomych. 
11.00 Ogłoszenie wyników konkursu IDOL 2011 w kategoriach: Produkt dla niewidomych, Produkt dla Słabowidzących i Firma Roku 2011. 
11.30 Szlifiernia talentów - występ laureatów konkursu artystycznego. 
12.00 Najnowsze osiągnięcia w dziedzinie tyfloinformatyki na świecie -wystąpienia wyróżniających się producentów. 
 
VI. Atrakcje drugiego dnia Konferencji 
 
 11.30-18.00 Międzynarodowa wystawa sprzętu rehabilitacyjnego i oprogramowania dla inwalidów wzroku! (Sala Załuskich i Mozaikowa) 
11.30-18.00 Niewidomi chcą atrakcyjnie wyglądać! Bezpłatne porady dotyczące kreowania wizerunku, połączone z nauką makijażu. (Sala Mozaikowa) 
11.30-18.00 Bez światła, ale za to z dotykiem i słuchem! Gabinet dotyku i dźwięku dla niewidomych oraz widzących, w tym m.in. turnieje strzelania bezwzrokowego oraz reversi. Konkursy, w których wygrają ci, którzy lepiej słyszą i czują. Wszyscy porównają swoje możliwości. (Sala Bankietowa) 
17.30 Rozdanie nagród dla zwycięzców przeprowadzonych konkursów. 
14.30-16.30 Kino dla młodzieży "Smerfy" (wersja kinowa) - film z audiodeskrypcją. (Sala im. Stefana Dembego) 
11.30-18.00 Kiermasz książki dla niewidomych. Niezwykłe osiągnięcia w dziedzinie zapisu brajlowskiego, audiobooki, różnorodne formaty zapisu. Tyflografika! (Sala Tatrzańska) 
11.30-18.00 Prezentacja osiągnięć placówek oświatowych, organizacji pozarządowych itp. (Sala Mozaikowa) 
 
KILKA SŁÓW O ATRAKCJACH 
 
Organizowana przez nas międzynarodowa wystawa sprzętu rehabilitacyjnego i oprogramowania dla inwalidów wzroku jest największą tego rodzaju wystawą nie tylko w Polsce, ale i w całej Europie Wschodniej i Środkowej. Producenci sprzętu rehabilitacyjnego i oprogramowania zaprezentują swoje najnowsze osiągnięcia, produkty, na które czekają inwalidzi wzroku. Tym razem odbędzie się ona pod hasłem "Nowoczesne produkty można znaleźć w sklepach, ale nie w domach niewidomych wymagających pomocy". Na wystawie zaprezentują się również organizacje społeczne, fundacje, instytucje związane z tym środowiskiem, uczelnie, szkoły. 
Konferencję odwiedzi co najmniej 2000 osób, by poznać około 50 polskich i zagranicznych wystawców. Będzie można obejrzeć urządzenia i programy powiększające obraz, brajlowskie monitory, drukarki i notatniki, niesamowite urządzenia i programy mówiące, sprzęt służący udźwiękowieniu otoczenia, urządzenia odtwarzające, wypukłą grafikę itp. 
Kiermasz książki dla niewidomych 
Zaprezentujemy osiągnięcia w dziedzinie zapisu brajlowskiego oraz przedstawimy jego wpływ na życie osób z dysfunkcją wzroku. Podczas kiermaszu będzie można zobaczyć m.in. wypukłą grafikę, książki brajlowskie oraz urządzenia, które ułatwiają ich wykonanie. Podczas kiermaszu będzie można nabyć pozycje wydawnicze, które zainteresują odwiedzających. 
Niewidomi też chcą atrakcyjnie wyglądać! 
Bezpłatne porady dotyczące kreowania swojego wizerunku, połączone z nauką makijażu. Także i ten zakres tematyczny co roku cieszy się ogromnym zainteresowaniem. Panowie będą mogli skorzystać z porad dotyczących doboru garderoby, a na Panie czeka możliwość poznania sztuki idealnego makijażu. 
Ping-pong nie tylko dla widzących graczy! 
W ubiegłych latach organizowaliśmy turnieje specjalnego ping-ponga dla niewidomych o międzynarodowej nazwie show down. Dwa lata temu odbył się na Konferencji REHA mecz Polska-Czechy, który, niestety, przegraliśmy. W tym roku zaprezentujemy, jako pierwsi w historii, ping-pong według naszego autorskiego projektu. Niewidomi mogą grać między sobą lub z osobami widzącymi, które mają zasłonięte oczy. Gramy na zwykłym stole ping-pongowym i używamy zwyczajnych rakietek i piłeczek. Chodzi o to, by niewidomi mogli pobawić się wszędzie tam, gdzie widzący. Takie stoły są w hotelach, ośrodkach, szkołach, a nawet na podwórkach. Specjalnych stołów do show down przecież nie ma! 
Bez światła, ale z dotykiem i słuchem! 
Zaprosimy do kompletnej ciemni. Spotkamy się w zwykłym pokoju, w którym wszyscy będą mieli zasłonięte oczy. Nazywamy go Gabinetem dotyku i dźwięku. Co potrafimy rozpoznać i odczytać bezwzrokowo? Jak radzimy sobie z dotarciem do celu w ciemnościach? Niewidomi też widzą, choć inaczej! Czy słyszeli Państwo o "trzecim oku"? Czy to prawda, że zwłaszcza niewidomi odczuwają jego istnienie? Czy właśnie ono wyjaśnia zjawisko tzw. ślepowidzenia? Fundacja zaprezentuje różnorodne przykłady świadczące o tym, że niewidomi widzą i potrafią patrzeć bezwzrokowo. 
 
KONKURSY 
 
Zwycięzcy konkursów otrzymują punkty. Wygrywa ten, kto zgromadzi ich najwięcej. Przewidziane są następujące zabawy: 
- Rzuty karne. Strzelec i bramkarz mają zasłonięte oczy. Napastnik strzela dźwiękową piłką po ziemi i stara się trafić do bramki. Bramkarz ma usłyszeć, którędy pędzi piłka i złapać ją albo odbić. · 
- Bezwzrokowe pisanie na klawiaturze. Uczestnik ma zasłonięte oczy i przepisuje podyktowany przez syntezator mowy tekst. 
- Które kartki są zapisane, a które czyste? Uczestnik ma zasłonięte oczy, dostaje 10 kartek i tester kolorów, który wskazuje dźwiękowo miejsca zadrukowane i czyste. 
- Skąd dochodzi światło? Należy wskazać przy pomocy specjalnego czujnika, gdzie znajduje się światło z włączonej latarki. 
- Układanie klocków. Uczestnik ma przed sobą klocki. Jego zadaniem jest zbudowanie z nich czegoś ciekawego. Czas wykonania zadania to jedynie 3 minuty. 
- Skąd dochodzi dźwięk? Należy jak najszybciej dotrzeć do hałasującego dzwonka pomimo przeszkód. 
 
TURNIEJE DLA WSZYSTKICH 
 
W czasie Konferencji będziemy mogli wziąć udział w dwóch turniejach. Strzelectwo bezwzrokowe zaprezentowaliśmy rok temu, ale skoro tak się spodobało, a tyle osób prosiło, by powtórzyć zawody, nie pozostało nam nic innego, jak zorganizować je po raz kolejny. 
Wszyscy są równi: widzący mają zasłonięte opaską oczy. Bierzemy do rąk karabin, wkładamy na głowę słuchawki, poruszamy lufą, by trafić w dziesiątkę. Nasłuchujemy dźwięku - w którym punkcie jest najcieńszy. Gdy go znajdziemy, naciskamy spust i czekamy na wynik. Najczęściej sądzimy, że będzie dziesiątka, a przecież może być marna trójka. Nie jest to łatwe, ale zabawa jest bardzo wciągająca i integracyjna. 
REVERSI to gra planszowa. Pod względem wymagań intelektualnych może konkurować z szachami, a na pewno z warcabami. Naprzeciwko siedzi dwóch graczy. Każdy z nich może wkładać do otworków w kwadratowej tacy pionki, które są z jednej strony płaskie, a drugiej wklęsłe. Zawodnicy wkładają po jednym pionku w każdym ruchu. Wkładają je odpowiednią stroną do góry. Chodzi o to, by na tacy było jak najwięcej własnych pionków. Taca ma 8 x 8 = 64 otworki. Pionek musi być włożony w takie miejsce, by sąsiadował z pionkami przeciwnika oraz by na drugim końcu jego rzędu lub kolumny pionków był nasz. Pionki przeciwnika są zamknięte, jakby w nawias i następuje ich przełożenie "do góry nogami". Dążymy do tego, by mieć więcej pionków, gdy już nie ma żadnego wolnego otworka. 
Szczegóły turniejów dostępne są na naszej stronie internetowej: 
www.szansadlaniewidomych.org 
 
Kino również dla niewidomych 
 
Odtworzymy najnowszy film Jerzego Hoffmana pt. "1920 Bitwa Warszawska" oraz coś dla całej rodziny, bijącą rekordy popularności adaptację kinową serialu animowanego "Smerfy". Pokazy będą przystosowane do potrzeb osób niewidomych dzięki audiodeskrypcji, która jest techniką narracyjną - przy pomocy dodatkowych opisów umożliwia osobom z dysfunkcją wzroku odbiór treści wizualnych. 
Chcemy, by Polska odzyskała Gitarowy Rekord Guinnessa. Można nie widzieć, ale grać i śpiewać trzeba. Zapraszamy wszystkich gitarzystów do wzięcia udziału w przygotowaniach do przyszłorocznego bicia Gitarowego Rekordu Guinnessa we Wrocławiu. Najpierw poćwiczymy pod kierownictwem wybitnych polskich gitarzystów, a następnie wspólnie wykonamy utwór "Hey Joe", legendarne dzieło Jimiego Hendrixa. Fundacja przygotuje grupę gitarzystów, a w 2012 roku sfinansuje ich wyjazd do Wrocławia na bicie tego rekordu. Po raz kolejny udowodnimy, że potrafimy wiele! Już teraz zapraszamy chętnych do zgłaszania się do Fundacji Szansa dla Niewidomych, aby zapisać się do grupy gitarzystów. 
Uwielbiamy muzykę! Za każdym razem organizujemy imprezy artystyczne. Występowali dla nas wybitni muzycy, niewidomi, widzący, artyści znani na arenie międzynarodowej oraz młodzież z naszych szkół. Tegoroczna Konferencja także odbędzie się przy akompaniamencie muzyki. Dwukrotnie zagra dla naszych Gości wybitny niewidomy pianista z Węgier - Tamas Erdi. Pierwszy koncert odbędzie się 30 listopada, a drugi 1 grudnia wieczorem. 
Spotkanie z Mistrzem to przede wszystkim prezentacja sylwetki wyjątkowej osoby niewidomej, naznaczonej sukcesem i mogącej stanowić wzór dla innych w dziedzinie, którą uprawia. 
Tamas Erdi urodził się w 1979 r. w Budapeszcie, jako dziecko utracił wzrok. Gry na fortepianie uczył się od piątego roku życia metodą strukturalną, stworzoną specjalnie dla niego. Ten sposób kształcenia umożliwił mu naukę wielu utworów fortepianowych, wśród których znajduje się dwanaście koncertów. W wieku ośmiu lat zadebiutował i od tej pory regularnie koncertuje, biorąc również udział w licznych festiwalach i programach telewizyjnych. Kształcił się w Wiedeńskiej Akademii Muzycznej oraz w Royal Conservatory of Music w Toronto. W roku 2002 otrzymał dyplom artystyczny. Jest laureatem wielu konkursów, m.in. Międzynarodowego Konkursu im. Louisa Braille'a w Moskwie, gdzie zdobył dwie pierwsze nagrody, będąc najmłodszym uczestnikiem, który zwyciężył. Tamas Erdi prezentuje na całym świecie swoje nieprzeciętne umiejętności. Jego występy zachwycały widzów w Budapeszcie, Bangkoku, Buffalo, Nowym Yorku, Toronto oraz Tarnowie, gdzie węgierski wirtuoz wystąpił w 2007 r. 
 
Audiodeskrypcja Konferencji 
 
Będziemy audiodeskrybowali całą Konferencję i jej elementy. W roku 2010 pierwszy raz w historii audiodeskryber opowiadał o tym, co jest pokazywane przez wystawców, co dzieje się w poszczególnych salach. Będziemy to realizowali i w tym roku. Komentarza można będzie słuchać za pośrednictwem Internetu oraz poprzez słuchawki, które będą dostępne w recepcji (po przekazaniu swojego dowodu osobistego lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość). 
 
Udźwiękowienie otoczenia 
 
Gdy mówi się o dostosowaniu otoczenia do potrzeb niepełnosprawnych, myśli się głównie o inwalidach ruchu. Ale przecież należy wziąć pod uwagę także niewidomych! Oni też chcieliby samodzielnie poruszać się w miejscach publicznych. Udźwiękowienie otoczenia (miejsc publicznych i budynków) jest już w wielu krajach normą. Najwyższy czas, aby wprowadzić te standardy do naszego kraju! Postanowiliśmy udźwiękowić gmach Biblioteki Narodowej i jego sąsiedztwo tak, aby każdy uczestnik Konferencji miał możliwość przekonać się, jak ważna jest ta sprawa dla niewidomych. Korzystając z bezpłatnej pomocy firmy ALTIX oraz Step-hear zamontujemy dźwiękowe informatory oraz mapki i plany tyflograficzne, zgodne ze standardem TA. 
 
Transmisja przez Internet 
 
Co roku transmitujemy Konferencję przez Internet w trzech językach: polskim, angielskim i rosyjskim. Dodatkowo nadajemy specjalny komentarz przygotowany w technice audiodeskrypcji. Dzięki temu osoby z całego świata nie mogące do nas dotrzeć, będą mogły w tych dniach być razem z nami chociażby w taki sposób. Instytucje i firmy obecne na Konferencji powinny przeprowadzić akcję informacyjną zachęcającą do wysłuchania tej transmisji. Będzie ona dostępna pod adresem: 
transmisja_konferencji.szansadlaniewidomych.org 
 
KONKURS IDOL 2011 
 
 Zachęcamy do wzięcia aktywnego udziału w konkursie IDOL 2011 w następujących kategoriach: 
 
1 dzień Konferencji· 
 
IDOL ŚRODOWISKA 2011 - wybitna osoba niewidoma, która zadziwia innych swoją pracowitością, energią, pomysłowością, wpływa na poprawę warunków życia niewidomych i słabowidzących w Polsce lub też osoba widząca, której praca przyczynia się do emancypacji inwalidów wzroku (3 statuetki), 
IDOL w kategorii PRZEDSTAWICIEL MEDIÓW 2011 - osoba fizyczna lub prawna, która przyczynia się do uniezależnienia środowiska osób niewidomych i słabowidzących (1 statuetka), 
IDOL w kategorii IDEALNY URZĘDNIK lub URZĄD 2011, który rozumie potrzeby środowiska oraz przeciwdziała izolacji niewidomych (1 statuetka), 
IDOL w kategorii PLACÓWKA OŚWIATOWA 2011 - wszelkie podmioty zajmujące się edukacją dziecii młodzieży, dla których nauczanie niewidomych i słabowidzących jest ważnym elementem całego procesu kształcenia (1 statuetka), 
IDOL w kategorii FIRMA PRZYJAZNA NIEWIDOMYM 2011 - czyli firma, producent, usługodawca, bank, hotel, restauracja itp. przyjazne osobom niewidomym i słabowidzącym poprzez zaangażowanie w sprawy środowiska (1 statuetka). 
Do 15 listopada 2011 roku, pod adresem: 
idol@szansadlaniewidomych.org 
czekamy na zgłoszenia Państwa kandydatów. Wyboru w poszczególnych kategoriach dokona Kapituła Konkursu, w skład której wchodzą laureaci z poprzednich lat. Dla zwycięzców przygotowaliśmy statuetki IDOLA autorstwa prof. Andrzeja Dłużniewskiego. 
 
2 dzień Konferencji 
 
IDOL - PRODUKT DLA NIEWIDOMYCH 2011 (produkt zaprezentowany na wystawie REHA 2011, który został uznany za najwartościowszy w dziedzinie rehabilitacji osób niewidomych), 
IDOL - PRODUKT DLA SŁABOWIDZĄCYCH 2011 (produkt zaprezentowany na wystawie REHA 2011, który został uznany za najwartościowszy w dziedzinie rehabilitacji osób słabowidzących). Zgłoszeń dokonują sami zainteresowani, którzy jako wystawcy będą uczestniczyć w towarzyszącej Konferencji wystawie. Zgłoszeń należy dokonać przed Konferencją, do 25 listopada 2011 na adres: 
idol@szansadlaniewidomych.org. 
 
Jednocześnie wszyscy wystawcy biorą udział w Konkursie na Firmę IX edycji REHA, więc ich kandydatury w związku z uczestnictwem w Konferencji są automatyczne. Zwycięzca otrzyma statuetkę IDOL - FIRMA 2011. 
W tych trzech kategoriach Konkursu (Produkty i Firma), zwycięzcy wybierani są przez uczestników IX edycji Konferencji REHA poprzez wypełnienie numerowanych kart do głosowania. Będą one rozdawane przy wejściu do sal wystawowych oraz na stanowisku Fundacji Szansa dla Niewidomych, przy którym będzie się znajdować urna na głosy. 
 
UWAGA! Statuetki, dyplomy, różnorodne nagrody i prezenty wręczy prawdziwy MIKOŁAJ! Przybędzie do nas ze swej rodzimej, dalekiej Laponii, ponieważ osobiście chce spotkać się z tak licznymi i zacnymi gośćmi. 
 
Materiały konferencyjne 
 
Gościom Konferencji rozdamy materiały konferencyjne, w skład których wejdą: szczegółowy program Konferencji, abstrakty referatów przygotowanych na sesję merytoryczną, informacje o wystawcach, krótki opis produktów zgłoszonych przez wystawców do konkursu IDOL 2011 w kategoriach produktu roku dla osób słabowidzących i niewidomych, lista zgłoszonych kandydatów na IDOLA w kategoriach: IDOL ŚRODOWISKA 2011, IDOL - PRZEDSTAWICIEL MEDIÓW 2011, IDOL - IDEALNY URZĘDNIK lub URZĄD 2011, IDOL -PLACÓWKA OŚWIATOWA 2011 oraz IDOL - FIRMA PRZYJAZNA NIEWIDOMYM 2011, omówienie przygotowanych atrakcji, informacje o Konferencji, poszczególnych jej elementach, salach, w których będą się toczyć itd. 
Jeszcze w grudniu 2011 roku wydamy obszerny biuletyn pokonferencyjny, zawierający szczegółową relację z wydarzenia. Roześlemy go do wszystkich zainteresowanych osób i instytucji. Wydarzenie będzie nagrywane, a dźwiękowa relacja będzie zamieszczona na naszej stronie internetowej. 
 
Jak dotrzeć na Konferencję? 
 
Biblioteka Narodowa znajduje się przy al. Niepodległości 213 w Warszawie, przy stacji metra Pole Mokotowskie i przy przystanku autobusowym oraz tramwajowym Biblioteka Narodowa. Z centrum Warszawy najdogodniej dojechać: · 
- z przystanku Dworzec Centralny tramwajami nr: 16, 17, 33 - w kierunku Mokotowa, 
- z przystanku Dworzec Centralny autobusami nr: 118, 130, 174, 700 - w kierunku Mokotowa, 
- metrem ze stacji Centrum w kierunku Kabat (dwa przystanki). Pracownicy i wolontariusze Fundacji będą czekali na Gości na przystankach w okolicach Biblioteki Narodowej, by pomóc im w dotarciu na miejsce. Droga z przystanków będzie specjalnie oznakowana TA: tyflograficznie i dźwiękowo systemem Step-Hear. Na czas Konferencji Biblioteka Narodowa stanie się Tyfloareą. 
 
Udział w Konferencji i towarzyszących jej atrakcjach 
 
Zainteresowanych prosimy o wypełnienie formularza zgłoszeniowego dostępnego na naszej stronie internetowej: 
www.szansadlaniewidomych.org. 
Osoby, które nie mają możliwości skorzystania z tej formy zarejestrowania się, mogą zadzwonić do Biura Fundacji i skorzystać z pomocy naszych pracowników, którzy dokonają rejestracji telefonicznie. Można również wysłać do nas list zwykłą pocztą lub mailem na podane poniżej adresy. Fundacja pragnie jak najlepiej zorganizować to wydarzenie, wobec czego prosimy o dokładne wskazanie, w których elementach Konferencji chcą Państwo wziąć udział. Byłoby niedopuszczalne niedopilnowanie przez nas procesu rezerwacji i narażenie Gości na niewygody. W sytuacji, gdy liczba Gości w tym roku może przekroczyć dwa tysiące, musimy czuwać nad zapewnieniem miejsca w salach Biblioteki Narodowej dla wszystkich chętnych. Można zgłosić uczestnictwo w całym wydarzeniu, a więc zgłosić chęć wzięcia udziału we wszystkich konferencyjnych atrakcjach albo w poszczególnych jej elementach. 
 
MIĘDZYNARODOWE SPOTKANIE 30 listopada ma charakter zamknięty. 
Mogą w nim uczestniczyć wyłącznie Goście legitymujący się specjalnymi zaproszeniami. Na wszystkie pozostałe elementy można zgłosić swój udział z osobami towarzyszącymi lub bez, udział grup Gości, dla których pełni się rolę kierownika. Zapraszamy nauczycieli z uczniami, wykładowców ze studentami, kierowników zakładów pracy wraz z ich pracownikami, rehabilitantów z podopiecznymi, całe rodziny zainteresowane poznaniem świata dotyku i dźwięku, wszystkie osoby, które stykają się lub mogą się zetknąć z inwalidami wzroku. 
W przypadku Gości zamiejscowych oraz zagranicznych możemy pomóc w rezerwacji miejsc w warszawskich hotelach. Wszystkim zapewniamy kawę, herbatę, poczęstunek. W sprawie zgłoszenia uczestnictwa należy skontaktować się z nami w następujący sposób: 
e-mail: reha_in_poland@szansadlaniewidomych.org 
listownie na adres: ul. KAMERALNA 1/30, 03-406 WARSZAWA, 
telefonicznie: (+48) 22 818 72 31 lub (+48) 22 827 16 18. 
Oto lista atrakcji i wszystkich istotnych elementów Konferencji, które będą miały miejsce w czwartek i piątek - 1 i 2 grudnia 2011 roku, na udział w których należy się wpisać. Proszę precyzyjnie określić, w których elementach Konferencji chcecie Państwo wziąć udział. Fundacja prowadzi osobną rejestrację dla każdego z nich. Dla Gości wstęp jest wolny. Gwiazdka oznacza konieczność zarejestrowania się, by mieć zapewnione miejsce. Gdy pozycji nie oznaczamy gwiazdką, liczba miejsc jest nieograniczona. 
* sesja merytoryczna, międzynarodowa wystawa sprzętu tyfloinformatycznego, kiermasz książki dla niewidomych, gabinet dźwięku i dotyku 
* turniej w strzelectwie bezwzrokowym 
* turniej reversi 
* film z audiodeskrypcją: "1920 Bitwa Warszawska" (dzień 1) 
* film z audiodeskrypcją: "Smerfy" (dzień 2) 
* spotkanie z mistrzem - Tamas Erdi (dzień 1· 
* gitarowy Rekord Guinnessa! Można nie widzieć, ale grać i śpiewać trzeba! 
* pokaz ping ponga dla niewidomych 
* bezpłatne porady dotyczące kreowania wizerunku, połączone z nauką makijażu 
* szlifiernia talentów bezpłatne porady dotyczące kreowania wizerunku, połączone z nauką makijażu 
* szlifiernia talentów - występ laureatów konkursu artystycznego. 
 
Właśnie taka lista jest zamieszczona w formularzu zgłoszeniowym na naszej stronie. Wszystkich Gości przybyłych na Konferencję prosimy o wpisanie się na listę obecności, która będzie dostępna w recepcji prowadzonej przez Fundację Szansa dla Niewidomych. Fundacja jest zobowiązana do sprawozdania tego wydarzenia. Goście zagraniczni wpisują się na osobną listę. Rejestracja będzie zorganizowana w holu głównym, przed wejściem do sal konferencyjnych. Będą tam dostępne materiały konferencyjne oraz będzie tam można zasięgnąć wszelkich niezbędnych informacji. Serdecznie zapraszam. 
 
Monika Nowak Dyrektor Fundacja Szansa dla Niewidomych 
tel. 0/602 662 762 
monika.nowak@szansadlaniewidomych.org 

4.15 Przejdź na dostępną stronę 
 
Źródło: Informacja Firmy "Utilitia" 
 
Szacuje się, iż brak dostępności treści w internecie dotyka już 25 procent internautów. Osoby niewidome i słabowidzące na pewno w całości mieszczą się w tej grupie. Wiele firm i instytucji zajmuje się badaniem dostępności stron internetowych. Dzięki temu dostępność informacji w internecie staje się coraz lepsza. Niestety, różne kryteria przyjmowane przez audytorów i stosowana przez nich metodyka pracy często prowadzą do diametralnie odmiennych ocen przy kontroli tej samej witryny. 
 
Firma Utilitia stworzyła narzędzie będące w stanie w prosty i szybki sposób automatycznie sprawdzić dostępność strony lub nawet całego serwisu internetowego. W oparciu o wskazówki WCAG 2.0 opracowane przez międzynarodowe konsorcjum W3C przeprowadzane są automatyczne a przez to zupełnie obiektywne analizy. W kilkanaście sekund możemy się przekonać, czy na danej stronie znajdują się jakieś błędy utrudniające nam dostęp do informacji. Serwis oprócz komunikatów o wykrytych nieprawidłowościach dostarcza wskazówek, jak wykryte błędy należy poprawić. 
 
Obecnie serwis Utilitia ogłosił konkurs, w którym pomagając spopularyzować idee dostępności oraz narzędzie Utilitia można wygrać jeden z trzech tabletów firmy Apple Ipad2. 
Aby wziąć udział w konkursie wystarczy w terminie do 18 grudnia br. założyć bezpłatne konto w usłudze Utilitia, przeprowadzić jedną analizę dowolnego serwisu internetowego oraz wypełnić Formularz Konkursowy, w którym serwis Utilitia można polecić uwadze swoich znajomych. 
Wypełnienie Formularza Konkursowego oznacza zgłoszenie swego udziału w konkursie. 
Niezależnie od głównej wygranej, co tydzień wśród wszystkich użytkowników serwisu Utilitia.pl losowane są drobne upominki. 
Więcej szczegółów na temat samego konkursu i serwisu Utilitia znajdziecie pod adresem: 
www.utilitia.pl 
 
aaa 
4.16. Sprostowanie 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
W październikowym numerze "WiM" pod pozycją 5.3 opublikowaliśmy artykuł Alicji Nyziak pt. "Wydmuszka". W artykule tym, na skutek konwersji tekstów, nastąpiło zniekształcenie jednego zdania. Zapis tego zdania powinien brzmieć: 
"Audiodeskrypcję opracowały: Urszula Butkiewicz i Izabela Künstler, , czytał Stefan Knothe". 
Tymczasem nastąpiło nieprawidłowe połączenie jednych słów i pominięcie innych. W rezultacie powstał nieprawidłowy zapis w brzmieniu: "Audiodeskrypcję opracowały: Urszula Butkiewicz i Izabela Knothe". W ten sposób zostało zmienione nazwisko pani Izabeli Künstler i pominięte nazwisko pana Stefana Knothe, który czytał teksty. 
Za zaistniałą pomyłkę przepraszamy panią Alicję Nyziak, panią Izabelę Künstler i pana Stefana Knothe oraz czytelników. 
 Redakcja Wiedzy i Myśli 
 
 aaa 
5. ORGANIZACYJNE, PRAWNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY 
 
aaa 
5.1. 60 lat działalności PZN 
Rozmawiała Beata Rędziak 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl . 
Data opublikowania: 2011-10-31 
 
Działalność organizacji pozarządowych powinna być uzupełnieniem zadań państwa na rzecz osób niepełnosprawnych. Doświadczeni eksperci zatrudnieni w organizacjach powinni uczestniczyć i być rzecznikami we wprowadzaniu innowacji europejskich i światowych rozwiązań, metodologii oraz kierunków rozwoju polityki społecznej wobec osób niepełnosprawnych - mówi prezes PZN Anna Woźniak-Szymańska w rozmowie z portalem niepełnosprawni.pl. 
 
Beata Rędziak: Obchodzimy w tym roku 60-lecie Polskiego Związku Niewidomych. 60 lat to kawałek historii. Co przez ten czas udało się Państwu osiągnąć? Z czego są Państwo najbardziej dumni? 
 
Anna Woźniak-Szymańska: Największym osiągnięciem na przestrzeni 60 lat jest to, że PZN utrzymał pozycję lidera wśród organizacji pozarządowych działających na rzecz osób niewidomych i słabowidzących zrzesza około 60 tysięcy osób. Sukcesem PZN jest jego struktura: to organizacja sieciowa, mająca swoje placówki na terenie 16 województw oraz 369 kół terenowych na terenie kraju. Nie ma więc takiego miejsca w Polsce, w którym osoba niewidoma lub zagrożona utratą widzenia nie mogłaby się zwrócić do przedstawiciela naszego stowarzyszenia o pomoc i wsparcie. 
Udało się utworzyć 15 placówek specjalistycznych, świadczących profesjonalne usługi w zakresie rehabilitacji społeczno-zawodowej. 
Są to 3 domy pomocy społecznej w różnych regionach kraju. 
To także Krajowy Ośrodek Szkoleniowo-Rehabilitacyjny, w którym prowadzimy szkolenia w zakresie rehabilitacji podstawowej oraz szkolenia specjalistyczne dla podopiecznych, ich rodzin i pracowników Związku. Jest to ośrodek o bardzo szerokim spektrum działania. Został on przystosowany do potrzeb osób niewidomych, czyli pozbawiony barier architektonicznych, ma udźwiękowione windy oraz zejścia ze schodów i wejścia po nich, specjalistyczne pracownie ze sprzętem komputerowym i pomocami typu drukarki brajlowskie i powiększalniki dla osób słabowidzących. 
Kolejne placówki to 4 ośrodki leczniczo-rehabilitacyjne. Wszystkie są dostosowane do potrzeb osób niewidomych. Ośrodki oferują usługi leczniczo-rehabilitacyjne i rekreacyjne. 
Mamy również ofertę dla klientów z zewnątrz, bo organizacja jest potężna i po prostu musi zarabiać na utrzymanie tych obiektów, dbając o ich standard i stan techniczny. 
Poza ośrodkami leczniczo-rehabilitacyjnymi prowadzimy warsztaty terapii zajęciowej i zakłady aktywności zawodowej. 
Niewątpliwym sukcesem jest posiadanie ośrodka mieszkalno-rehabilitacyjnego, w ramach którego w jednym miejscu funkcjonują: mieszkania chronione, czynszowe, trzy środowiskowe domy pomocy, niepubliczny zakład opieki zdrowotnej, ZAZ, DPS, a także ośrodek rehabilitacyjny. 
W mieszkaniach czynszowych i chronionych mogą mieszkać osoby niepełnosprawne, małżeństwa, w których jedna osoba jest niepełnosprawna, lub rodzina z niepełnosprawnym dzieckiem, samodzielnie prowadzące gospodarstwo domowe. W obiekcie znajduje się niepubliczny zakład opieki zdrowotnej. Niektórzy mieszkańcy tej placówki znajdują również zatrudnienie na terenie ośrodka. 
Dobrym rozwiązaniem jest to, że dom pomocy społecznej korzysta z usług np. pralniczych, które wykonują osoby niewidome lub osoby z innymi dysfunkcjami. Jest to naczynie zamknięte, wzajemna wymiana usług dla tych jednostek, które funkcjonują w jednym miejscu. 
Obiekt posiada również działalność komercyjną, np. świadczy usługi gastronomiczne, wynajmuje pomieszczenia na konferencje, zapewniając wyżywienie, nocleg. 
Myślę, że nie ma drugiej takiej organizacji, której udało się utworzyć profesjonalny obiekt, w którym osoby z różnymi dysfunkcjami mogą korzystać z wielorakich form rehabilitacji, pomocy i zatrudnienia. Pierwszeństwo mają 
oczywiście osoby niewidome i słabowidzące. 
Niebagatelny jest fakt, że dajemy miejsca pracy ok. 200 specjalistom różnych dziedzin oraz osobom niepełnosprawnym. Z usług ośrodka codziennie korzysta około 600 osób. 
 
Z tego, co Pani powiedziała, widać wyraźnie, że PZN to potężna organizacja. Jak to jest - zarządzać tak dużą jednostką? 
 
To jest permanentna praca różnych zespołów osób, podzielonych obowiązkami, dobrze zorganizowanych, wykształconych i zaangażowanych, którym los osób niepełnosprawnych nie jest obojętny. Nie wyobrażam sobie, że bez zaangażowania, wrażliwości można pracować w podmiotach, świadczących usługi w zakresie rehabilitacji leczniczej i społecznej. 
Z pewnością jesteśmy ciekawą grupą. Bardzo wielu naszych pracowników to kadra z 20-, 30-letnim stażem. W całym kraju zatrudniamy ponad 1000 osób widzących i niewidomych na umowę o pracę i około 2500 - na umowę zlecenie. 
 
Od ilu lat zarządza Pani Polskim Związkiem Niewidomych? 
 
Od niespełna ośmiu. 
 
Czy przez te lata wydarzyło się coś, co miało kluczową rolę w Pani doświadczeniu zawodowym coś, co wywarło największy wpływ na Panią i Pani postrzeganie tej organizacji? 
 
W miarę upływu czasu zmieniała się moja świadomość i postrzeganie tej organizacji. Z jednej strony mamy ogromne doświadczenie, wiedzę, zaplecze specjalistyczne. Z drugiej zaś strony, to odpowiedzialność za ciągłość działania, dbałość o jakość świadczonych usług i utrzymanie placówek oraz zatrudnienie wykwalifikowanej kadry. Często miałam refleksje, że zadanie publiczne, jakim jest opieka nad osobami niewidomymi i słabowidzącymi, jest bardzo trudne do realizacji bez stałego finansowania. Moim zdaniem działalność organizacji pozarządowych powinna być uzupełnieniem zadań państwa na rzecz osób niepełnosprawnych. 
Doświadczeni eksperci zatrudnieni w organizacjach powinni uczestniczyć i być rzecznikami we wprowadzaniu innowacji europejskich i światowych rozwiązań, metodologii oraz kierunków rozwoju polityki społecznej wobec osób niepełnosprawnych. 
Trudno znaleźć na świecie taką organizację pozarządową, działającą na rzecz osób niepełnosprawnych, która prowadzi krajowe ośrodki rehabilitacyjne, zdobywając środki finansowe na ich funkcjonowanie w drodze konkursów. A jakie są konsekwencje, kiedy przegramy konkurs? Brak wskazania, kto wtedy pokrywa koszty prowadzenia placówek wsparcia dla osób niepełnosprawnych. 
Oczywiście, są PFRON czy Ministerstwo Polityki Społecznej, które mogę poinformować, że np. przegrałam 3 konkursy i mam w kolejce 500 osób oczekujących na pomoc - osoby nowo ociemniałe czy rodziców nowo narodzonych niewidomych dzieci, których życie zaskoczyło w sposób okrutny. 
 
W nawiązaniu do tego, co Pani Prezes powiedziała - rozpoczęła się nowa kadencja parlamentu. Co z punktu widzenia PZN będzie najważniejsze dla Waszego środowiska, za czym będą Państwo lobbować? 
 
Z pewnością nie będziemy lobbować za rozwiązaniami, które dotyczą tylko osób niewidomych. Jesteśmy otwarci, współpracujemy z wieloma organizacjami, wchodzimy w partnerstwa. Uważamy, że rozwiązania, dotyczące usług rehabilitacyjnych dla wszystkich osób niepełnosprawnych w Polsce, powinny być systemowe. Każda niepełnosprawność ma swoją specyfikę i potrzeby, zależy nam na utworzeniu lepszego systemu rehabilitacji i integracji osób niepełnosprawnych w naszym kraju. Osoby niepełnosprawne żyją wśród nas w każdym roku do PZN zgłasza się 3-4 tys. nowych osób, potrzebujących wsparcia. 
Będziemy też lobbować, aby Konwencja Praw Osób Niepełnosprawnych ONZ została ratyfikowana przez Polskę. Zwiększy to szanse wprowadzenia sprzyjających rozwiązań, zapisanych w tym międzynarodowym dokumencie. 
Należy poprawić dostępność do leczenia, rehabilitacji, edukacji i zatrudnienia. 
Zdajemy sobie sprawę z tego, że w dobie kryzysu światowego nie da się tego osiągnąć w bardzo krótkim czasie. Ale zależy nam na przemyślanej strategii i wizji polityki społecznej na rzecz osób niepełnosprawnych. 
Chcielibyśmy lobbować za tym, aby rozwiązania systemowe, dotyczące szeroko pojętej rehabilitacji społecznej i zawodowej osób niepełnosprawnych, zostały ujęte w jednym dokumencie, aby był w nim określony czas implementacji rozwiązań oraz sankcje za ich nierespektowanie. 
 
Koalicja na rzecz Osób z Niepełnosprawnością jest jednym z narzędzi tych działań, o których Pani powiedziała? 
 
Koalicja to platforma, którą budujemy od kilku lat. Stowarzyszenie jest rzecznikiem osób niepełnosprawnych z różnymi dysfunkcjami. Przedstawiciele zrzeszonych organizacji uczą się dialogu, partnerstwa i reprezentowania interesów osób niepełnosprawnych wobec instytucji publicznych. Czynimy starania, lobbując zmiany w dotychczasowym ustawodawstwie, które nie zapewnia równego traktowania niepełnosprawnych obywateli. 
 
Ograniczają się Państwo tylko do działań na terenie kraju? 
 
Nie, PZN jest członkiem Europejskiej i Światowej Unii Niewidomych. Dzielimy się naszą wiedzą w zakresie rehabilitacji osób niewidomych i słabowidzących, ale korzystamy także z doświadczeń naszych partnerów. Od półtora roku pomagamy kolegom z Armenii i Gruzji wyszkolić specjalistów, którzy będą pracować na rzecz niewidomych w tych krajach. Wspieramy ich także w utworzeniu placówek, które będą świadczyły usługi dla dzieci i dorosłych niewidomych. 
 
Jaką organizacją PZN jest dziś? 
 
PZN dzisiaj to organizacja, która stawia sobie coraz ambitniejsze zadania, aplikująca o duże środki europejskie. Organizacja, która bezustannie pracuje nad standardami jakości świadczonych usług na rzecz swoich podopiecznych. 
 
Pani Prezes, jakie plany na przyszłość ma PZN? 
 
Moim marzeniem jest utworzenie w Warszawie centrum rehabilitacji dla osób niewidomych i słabowidzących, które prowadziłoby wieloaspektową działalność. Uważam za konieczne, by było ono jednocześnie centrum badawczym, którego celem będzie specjalistyczna diagnoza potrzeb poszczególnych grup wiekowych, biorąca pod uwagę miejsce zamieszkania, zainteresowania, wykształcenie, stopień zrehabilitowania. Wyniki badań powinny być kluczem do tworzenia zindywidualizowanej oferty dla poszczególnych grup i osób. 
Nowoczesne centrum rehabilitacji oferowałoby również dostęp do kultury, sztuki, teatru, gdzie można by np. oglądać filmy z audiodeskrypcją, zwiedzać wystawy, posłuchać koncertu. 
Środowisko zgłasza zapotrzebowanie na miejsca hotelowe i gastronomię "bez barier", dostępne dla osób z różnymi dysfunkcjami. Warszawa - oceniając obiektywnie - jest najlepszym do tego miejscem, bo jest do niej dobry dojazd zarówno z północy, jak i południa Polski. 
Marzę również, aby było to miejsce otwarte dla innych organizacji, przyjazne osobom niepełnosprawnym oraz dobrym gruntem integracji społecznej. 
 
To wspaniały pomysł, wydaje się, że to oczywiste i konieczne, by takie miejsce powstało. Jakie są na to realne szanse? 
 
Myślę, że szanse są. Wiele zależy od donatorów środków finansowych. 
 
Pani Prezes, wychodzi Pani czasami z pracy? 
 
Tak, zdarza mi się. (uśmiech) 
 
I co wtedy Pani robi? 
 
Bardzo dużo czytam. 
 
Co teraz Pani czyta? 
 
"Pałac Kobiet" autorstwa Pearl S. Buck. W ogóle czytam bardzo dużo książek, często historycznych, chętnie sięgam po literaturę faktu. Lubię pływać, spacerować, spotykać się z ludźmi choć coraz mniej spotykam się z przyjaciółmi. Większość moich spotkań, nawet przyjacielskich, też odbywa się pod kątem zawodowym. 
 
Jednak, praca górą. 
 
Ale nie jestem osobą nieszczęśliwą z tego powodu, że muszę pracować dużo. Po prostu lubię pracować. Szkoda mi czasu na nierobienie niczego. Poza tym mam to szczęście, że dużo pracuję z ludźmi. Nie wyobrażam sobie, żebym w pracy obcowała tylko ze sprzętem. Ciągnie mnie do ludzi. 
 
Podróżuje Pani? 
 
Tak, bardzo dużo, po Polsce, po świecie. 
 
Służbowo? 
 
Głównie - wczoraj wróciłam z Łodzi. Zrezygnowałam teraz z wyjazdu do Danii, bo przygotowywaliśmy się do koncertu jubileuszowego, który odbył się w Filharmonii Narodowej. Właściwie w każdym tygodniu mam zaplanowaną przynajmniej jedną delegację. 
 
Pani Prezes, gdyby Pani miała czarodziejską różdżkę, co zaczarowałaby Pani w tej rzeczywistości? 
 
Myślę, że lepiej byłoby na świecie, gdybyśmy nawzajem bardziej szanowali siebie i starali się rozumieć innych. Więcej nie potrzeba. 
 
Zakończmy zatem tym optymistycznym akcentem. Bardzo dziękuję za spotkanie i rozmowę. 
 
 aaa 
5.2. Schorzenia szczególne można potwierdzić zaświadczeniem lekarskim 
Mateusz Brząkowski, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-10-28 
 
Jak czytamy w Dzienniku Gazecie Prawnej przepis art. 26a ust. 1b ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych stanowi, że kwoty dofinansowania do wynagrodzenia zwiększa się o 40 proc. najniższego wynagrodzenia w przypadku osób niepełnosprawnych. W odniesieniu do których orzeczono:- chorobę psychiczną, - upośledzenie umysłowe, - całościowe zaburzenia rozwojowe, - epilepsję oraz osób niewidomych. 
Na gruncie przepisów ustawy brak definicji pojęcia "osoba niewidoma". Zgodnie z wyjaśnieniami biura pełnomocnika rządu do spraw osób niepełnosprawnych (BON), za osoby niewidome można uznać osoby legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z symbolem przyczyny niepełnosprawności 04 - O, natomiast osoby będące w posiadaniu orzeczenia ustalającego inny stopień niepełnosprawności niż znaczny można uznać za niedowidzące w zależności od stopnia upośledzenia wzroku. 
W związku z nowym brzmieniem przepisu art. 26a ust. 1b ustawy, który obowiązuje od 1 stycznia, wątpliwości pracodawców budzi przede wszystkim zawarte we wskazanym zapisie sformułowanie "orzeczono". W nieobowiązującej już wersji ustawy (od 31 grudnia 2010 r.) przepis ten brzmiał w ten sposób, że kwoty dofinansowań zwiększało się o 40 proc. najniższego wynagrodzenia w przypadku osób niepełnosprawnych w odniesieniu do których stwierdzono wskazane w przepisie schorzenie szczególne. Oznaczało to, że jeśli chodzi o dokumentowanie tych schorzeń, to mogły one wynikać bezpośrednio z orzeczenia o niepełnosprawności lub też mogły być stwierdzone zaświadczeniem od lekarza specjalisty. 
W stanowisku z 2 marca (BON-I-5232-11-PM) stwierdzono, iż w zależności od tego, jaki przepis ustawy przewiduje szczególne uprawnienia dla pracodawców zatrudniających osoby niepełnosprawne z tzw. szczególnymi (specjalnymi) schorzeniami, czyli z chorobami psychicznymi, upośledzeniem umysłowym, całościowymi zaburzeniami rozwojowymi, epilepsją lub niewidome, odmienne są wymogi odnośnie do ich potwierdzania. W odróżnieniu od art. 26a ust. 1b ustawy, art. 22 ust. 1 pkt 2 oraz art. 28 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy nie wskazuje sposobu potwierdzania schorzenia. Oznacza to, że schorzenia szczególne mogą być potwierdzone także zaświadczeniem lekarskim. 
Odnosząc się do schorzeń zawartych w art. 22 ust. 1 pkt 2 oraz art. 28 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, w stanowisku z 31 sierpnia 2011 r. biuro pełnomocnika rządu do spraw osób niepełnosprawnych (BON-I-52311-342-2-LK/2011) stwierdziło, że stosownie do dotychczasowej praktyki potwierdzonej orzecznictwem sądów administracyjnych (wyrok WSA w Warszawie z 3 listopada 2009 r., III SA/Wa 718/09, LEX nr 588182) schorzenia te dokumentuje się orzeczeniami, o których mowa w art. 3, 4a, 5 lub 62 ustawy potwierdzającymi niepełnosprawność, innymi orzeczeniami lub zaświadczeniami lekarskimi. 
Sytuacja ta nie uległa zmianie po 1 stycznia, ponieważ zmiany odnoszące się do dokumentowania szczególnych schorzeń dotyczyły tylko art. 26a ust. 1b ustawy. Użycie w art. 26a ust. 1b ustawy wyrazu "orzeczono" oznacza, że dokumentem potwierdzającym wspomniane schorzenia musi być orzeczenie (lub wyrok rozstrzygający w zakresie objętym tym orzeczeniem). 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 27 października 2011 r. 
 
 aaa 
5.3. Kto jest niewidomym? 
Jan Brom 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Łatwo zadawać pytania, ale znacznie trudniej na nie odpowiadać. To tytułowe wydaje się proste, ale takie nie jest. 
W paragrafie dziewiątym, ustęp pierwszy Statutu PZN czytamy: "Związek zrzesza osoby niewidome i słabowidzące, o których mowa w par.11 ust. 2, 3 i 4, zwane dalej niewidomymi, /../". 
A więc osoby słabowidzące zwane są niewidomymi. Skoro jednak są zwane, niewidomymi faktycznie nie są. Niestety, ciągle są uznawane za niewidome. Dotyczy to zarówno osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, jak i ze stopniem umiarkowanym. 
W ten sposób przezwyciężona została trudność redakcyjna, a może nie tylko redakcyjna. Uniknięto konieczności ciągłego pisania "niewidomi i słabowidzący" we wszystkich przypadkach. Myślę jednak, że ten redakcyjny zabieg poważnie zaciemnił obraz osoby niewidomej, która może widzieć. 
Powołałem się na zapis w statucie Polskiego Związku Niewidomych. Statut jednak jest prawem wewnętrznym, a nie państwowym i obowiązuje tylko w Związku. 
W artykule Mateusza Brząkowskiego, w oprac.: GR pt. "Schorzenia szczególne można potwierdzić zaświadczeniem lekarskim", pozycja 5.2 czytamy: 
"Na gruncie przepisów ustawy brak definicji pojęcia "osoba niewidoma". Zgodnie z wyjaśnieniami biura pełnomocnika rządu do spraw osób niepełnosprawnych (BON), za osoby niewidome można uznać osoby legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z symbolem przyczyny niepełnosprawności 04 - O, natomiast osoby będące w posiadaniu orzeczenia ustalającego inny stopień niepełnosprawności niż znaczny można uznać za niedowidzące w zależności od stopnia upośledzenia wzroku". 
A więc mamy znowu jakieś uproszczenie, obejście problemu, a nie jego rozwiązanie. Bo i co oznaczają słowa: "za osoby niewidome można uznać osoby legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności"? Nie są to więc osoby niewidome, a jedynie za takie mogą być uznane. Rzeczywiście, trudno twierdzić, że np. osoba, której ostrość widzenia nie przekracza 5 procent normalnej ostrości jest niewidoma. Te pięć procent są to użyteczne resztki wzroku. Każdy, kto zna środowisko niewidomych i słabowidzących, obserwuje jak większość osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności funkcjonuje w codziennym życiu. Zachowania wielu z nich nie można nawet porównywać z zachowaniem osób całkowicie niewidomych. Oczywiście, jeżeli oświetlenie jest dla nich nieodpowiednie, zbyt ciemno, zbyt jasno, częste i szybkie zmiany oświetlenia itp., osoby te funkcjonują znacznie gorzej. W dobrym oświetleniu, często nawet trudno się zorientować, że osoba taka jest uznana za niewidomą. 
To jednak są luźne spostrzeżenia, a prawo milczy na ten temat. Tak jest w Polsce, ale np. w Niemczech jest zupełnie inaczej. Specjalny dodatek dla niewidomych Blindengeld otrzymują osoby, których ostrość widzenia nie przekracza 2 procent normalnej ostrości. 
Wydaje się więc, że stanowisko Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych jest w pełni zrozumiałe i słuszne. Czy jednak ta zawężona definicja jest wystarczająca? Porównując ją z niemieckimi normami, trzeba stwierdzić, że nie. 
Na łamach "WiM" przewijają się opinie i wzmianki, że niewidomi to nie to samo, co słabowidzący. I tak właśnie jest. Osobom słabowidzącym, pod względem społecznym i psychicznym, a także praktycznym, znacznie bliżej jest do osób widzących niż do niewidomych. Uznawanie osób słabowidzących za niewidomych, określanie ich terminem "niewidomi" jest bardzo niekorzystne ze względów społecznych, a także rehabilitacyjnych. Nie służy też jedności środowiska osób z uszkodzonym wzrokiem. 
Osoby całkowicie niewidome i te z poczuciem światła powinny być określane niewidomymi, a pozostałe słabowidzącymi. Rozróżnienie to powinno przekładać się na zakres i jakość pomocy rehabilitacyjnej, na częściowe odejście od pracy PZN-u na rzecz osób słabowidzących i przestawienia jego działań tak, żeby jak najlepiej zaspokajał potrzeby przede wszystkim osób niewidomych oraz osób ze złożoną niepełnosprawnością. 
Może ustępujące władze PZN wprowadzą do programu działania na następną kadencję wzmożone działania na rzecz niewidomych? Może delegaci na Krajowy Zjazd Delegatów PZN podejmą ten temat i wymuszą odpowiednie działanie? 
Według mojego rozeznania i mojej opinii, podjęcie i rozwiązywanie omawianych problemów, może mieć wpływ na przyszłość PZN-u, a dalsze jego zaniedbywanie może powodować postępujący, stopniowy, powolny, lecz stały upadek tego stowarzyszenia. 
 
 aaa 
5.4. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH 
A to wcale nie jest o seksie 
Jerzy Ogonowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
	Pamiętam z dawnych młodych lat, kiedy znalazłem się w szkole specjalnej, jak uświadamiano nam, że niewidomy, to taki sam człowiek, jak każdy inny, że może pracować, żenić się, mieć dzieci i w ogóle uczestniczyć w życiu społecznym na równi z innymi zdrowymi byczkami. I to wcale nie takie dziwne z tymi byczkami, bo potem, kiedy już byłem w liceum i to pośród samych zdrowych, to matematyczka często trawestowała znane przysłowie "w zdrowym ciele zdrowy duch" i mawiała" "w zdrowym ciele zdrowe cielę". A w szkole specjalnej, aby ten niewidomy uczeń miał prawidłowy obraz świata, to na lekcjach pokazywano nam liczne wypchane zwierzęta, potem mapy plastyczne wydobyte - jedne i drugie - z gruzów poniemieckiego specjalnego ośrodka dla niewidomych. Stąd bez trudu dowiedziałem się i wiem do dziś, jak wygląda borsuk, łasica, dzięcioł itp. Wiem też, jaki kształt mają poszczególne kontynenty, jak płynie Amazonka, Mississipi, a także mój pies rasy labrador kojarzy mi się z półwyspem, dużym i kształtnym. 
I pewnego dnia, już nawet nie pamiętam kiedy, zamyśliłem się, jaka byłaby moja wiedza na temat wyglądu narządów płciowych, zwłaszcza żeńskich, gdyby nie stało się tak, że przypadek zrządził, iż było mi dane szybko się z tym zapoznać. Czy jako całkowicie niewidomy, bez siostry, nie zapoznałbym się z tą sprawą dopiero przy seksualnej inicjacji i jakie by to ewentualnie miało skutki, przynajmniej tymczasowe. Sprawa nie wydaje mi się taka prosta, na pewno nie jest warta pominięcia, kiedy zaczynamy kompleksowo podchodzić do wychowania, rozwoju psychicznego i fizycznego dziecka niewidomego od urodzenia lub prawie od urodzenia. Bo normalnie widzące dziecko tu i tam podgląda: siostrę, koleżankę, a nawet mamę czy babcię. Nigdy, także i w szkole specjalnej, nie zetknąłem się z żadnymi modelami, które mogłyby spełnić jakieś pożyteczne w tym względzie zadanie. Może ktoś miałby coś na ten temat do powiedzenia i opowiedzenia, może do zaproponowania... Oczywiście, z góry należy wyłączyć tych, dla których płeć, rozmnażanie, współżycie kobiety i mężczyzny stanowi albo przedpotopowe tabu, albo coś z gruntu złego, co należy wyrzucić, pomijać, zwalczać, mimo że dzięki temu się żyje. Ostrzegam zatem, że jeśli kogoś razi mówienie, pisanie i w ogóle sprawy płci, niech tu przerwie czytanie, bo wprawdzie nie będzie o seksie, ale o tym, jak miałem szczęście poznawać różnice anatomiczne między kobietą i mężczyzną w sposób całkowicie naturalny, niezależnie od braku wzroku. Jest tu wiele aspektów poznawczych, ale także wesołego, a już zapewne nikomu by do głowy nie przyszło, że mogło to mieć również związek ze śmiercią Józefa Stalina, o czym za chwilę. 
	Otóż Czytelnicy, którzy śledzą moje felietony od początku, zapewne pamiętają, że moi rodzice szczególnie dbali o to, abym miał w dzieciństwie kontakty z rówieśnikami. Oczywiście, były tam też dziewczynki. Jedna z nich bardzo lubiła bawić się w doktora. A zabawa polegała na tym, że badaliśmy sobie wszystkie części ciała, do czego należało - jak to u doktora - się rozebrać. I w ten oto sposób poznałem dokładnie w wieku 5 lat różnice anatomiczne między dziewczynką i chłopczykiem. Raz rodzice nakryli nas na takiej zabawie, a - że byli to ludzie na poziomie - po prostu wysłali nas na podwórko do piaskownicy. Ale cel poznawczy został osiągnięty. 
	Potem moje przybycie do szkoły specjalnej wykazało dość dziwny paradoks. Należy pamiętać, że wtedy niewidomi w klasie stanowili przewagę, a ponieważ utrata wzroku często następowała skutkiem zabawy z niewypałami, toteż mimo że byłem przerośnięty o jeden rok, inni byli przerośnięci o kilka lat, a ja okazałem się najmłodszy. Starsi opowiadali niestworzone rzeczy o tym, jak rodzą się dzieci, budząc moje zdumienie. Niechętnie rozstawałem się z przekonaniem, że przyniósł mnie bocian i miałem długi czas nadzieję, że kiedyś raz jeszcze polecę na tym bocianie na oklep, tym bardziej, że na podstawie wypchanego eksponatu wiedziałem już, jak on wygląda. 
Ja jednak miałem nad kolegami z klasy tę przewagę, że dobrze wiedziałem, jak wyglądają dziewczynki w niektórych miejscach. Moje opowiadania, często nieco podlane fantazją, chociaż bez żadnych seksualnych podtekstów, budziły zainteresowanie i chęć, żeby to wreszcie porządnie sobie obejrzeć. Okazja nadarzyła się, kiedy byłem w drugiej klasie. Wtedy to 5 marca zmarł Stalin. Wychowankowie przez ten dzień byli pozostawieni przez długie godziny sami sobie, bo wychowawcy odbywali masówki, narady, organizowali uroczystości ku czci. Ja, niestety, w tych zainicjowanych przeze mnie pokazach nie mogłem uczestniczyć, bo moja mama na śmierć Stalina zareagowała tak, jak to zwykle ludzie z kresów w tamtych czasach, którzy przy tego rodzaju zdarzeniach obawiali się kolejnej wojny. Tak więc mama przyjechała do babci, która też mieszkała we Wrocławiu i przez tydzień zabierała mnie po lekcjach, żeby w razie zawieruchy, mieć mnie przy sobie. A w dniu 5 marca, czyli w dzień śmierci Stalina, chłopaki namówili się z dziewczynami i jeden z nich dokonał szczegółowych oględzin trzech koleżanek pod nieobecność wychowawczyni. Potem rano o wszystkim mi opowiedzieli. Sprawa była zorganizowana bardzo dobrze, dziewczynki wcale nie miały nic przeciw, raczej były za. A kiedy stojący na warcie przed klasą zaalarmował, że idzie wychowawczyni, bohater główny wyskoczył przez balkon, bo to był niski parter. Przez pewien czas, od tego dnia, urządzaliśmy sobie tak zwane tygodnice. Polegały one na tym, że jeśli była po temu okazja, łapaliśmy się z dziewczynkami za różne miejsca, było przy tym dużo pisku, śmiechu i nic więcej. Kiedyś do wychowawczyni dotarła wieść, że urządzamy tygodnice i zrozumiała to jako powtórki z uroczystości po śmierci Stalina. Zwróciła nam tylko uwagę, że przy takich wspomnieniach nie należy ani piszczeć, ani się śmiać. 
Sprawa szybko przeminęła, bo zaczęliśmy dojrzewać. Rodziło się poczucie intymności i wstydu, a jednocześnie zaczęły się przygotowania do Pierwszej Komunii. Potem rozwój wydarzeń szedł już różnie i indywidualnie, zależnie od poziomu intelektualnego, wychowania domowego itp. Warto jednak pomyśleć, że takie skądinąd "niecenzuralne" i "nietypowe" zachowania pozwalały niewidomemu dziecku dorównać w wiedzy każdemu innemu. Trudno oczywiście postulować w związku z tym, aby niewidome dzieci ustawiać w dwuszeregu w szkole, żeby mogły sobie obejrzeć to i owo. Ale zastanowić się może warto choćby nad tym, jak powinno przebiegać wychowanie seksualne całkowicie niewidomego dziecka, któremu obrazek nie zawsze da się pokazać. Niekoniecznie przecież trzeba czekać na śmierć jakiegoś dyktatora, a współczesność pokazuje nam, że jednak znacznie trudniej dziś zapewnić niewidomemu dziecku pełny skład rówieśników widzących. Jeśli nie jest to nawet sprawa pierwszoplanowa, bo tak czy siak, jakoś sama się rozwiąże, to jednak warto i to mieć na uwadze. 

 aaa 
6. FAKTY, ARGUMENTY, POGLĄDY, OPINIE I POLEMIKI 
 
aaa 
6.1. W ciemnościach - informacje wstępne 
Stanisław Kotowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
W "Gazecie Wyborczej" (Płock) ukazał się artykuł Małgorzaty Siuty "W absolutnych ciemnościach" poświęcony sztuce "Ślepcy", granej przez niewidomych w płockim teatrze. Przedstawienie to charakteryzowało się tym, że grane było w całkowitych ciemnościach, a publiczność zobaczyła aktorów dopiero po jego zakończeniu. 
Bewika artykuł ten zamieściła na Liście dyskusyjnej Typhlos, gdzie wywołał on interesującą wymianę poglądów i ocen. 
Uważam, że poruszony został bardzo ważny problem rehabilitacyjny, psychologiczny, społeczny, oczywiście, w sensie negatywnym. Postanowiłem więc odłożyć do stycznia poddanie pod dyskusję artykułu Jerzego Ogonowskiego pt. "Świat się śmieje" i wykorzystać publikację Małgorzaty Siuty oraz poglądy na ten temat wyrażone na Liście Typhlos. 
Artykuł pt. "W absolutnych ciemnościach" znajdą Czytelnicy pod pozycją 6.2., a wypowiedzi z Listy dyskusyjnej Typhlos opracowane przez p. Kaktus pod pozycją 6.3. 
Na omawiany temat artykuł pt. "Mocne uderzenie i przekroczenie pewnych granic" napisał Aleksander Mieczkowski. Publikacja ta znajduje się pod pozycją 6.4. 
Artykuły Małgorzaty Siuty oraz Aleksandra Mieczkowskiego zostały wysłane do kilku osób z prośbą o wyrażenie opinii na ich temat. 
Organizatorem przygotowania i wystawienia sztuki "Ślepcy" było Stowarzyszenie "De Facto". Wyżej wymienione artykuły zostały przesłane również do tego Stowarzyszenia z informacją, że jeżeli Stowarzyszenie zechce wyrazić polemiczne poglądy w stosunku do zawartych w artykule Aleksandra Mieczkowskiego, zostaną one opublikowane łącznie z innymi publikacjami na ten temat w dziale: "Fakty, argumenty, poglądy, opinie i polemiki". 
Czytając wrześniową-październikową "Pochodnię" z br. znalazłem dwie publikacje, które wiążą się z poruszanymi zagadnieniami. Z reguły w "WiM" nie przedrukowuję artykułów z bieżącej prasy wydawanej przez PZN. Wyjątek stanowią artykuły pisane przez przedstawicieli władz PZN-u. 
Tym razem postanowiłem odstąpić od tej zasady i zamieszczam fragment jednego artykułu oraz drugi artykuł w całości. 
Ewa Maksymowicz była jedną z aktorek występujących w sztuce "Ślepcy". Napisała artykuł: "Marzenia się spełniają". 
Z tego artykułu publikuję fragment dotyczący "Ślepców", a pomijam wątki, które nie wiążą się z prezentowanym tematem. Zainteresowani całym artykułem mogą sięgnąć do wyżej wymienionego numeru "Pochodni". 
Przy okazji zachęcam Czytelników "WiM" do prenumerowania "Pochodni". W br. wersja elektroniczna jest bezpłatna. 
Myślę, że warto zapoznać się z oceną sztuki, przedstawioną przez jej uczestniczkę. Warto np. zastanowić się nad twierdzeniem pani Ewy Maksymowicz: 
"Po spektaklu rozmawiałam z moimi gośćmi - Rodziną i przyjaciółmi. Niektórzy płakali, tak głęboko byli poruszeni. Obcują ze mną tyle lat, ale dopiero teraz zrozumieli naprawdę, cóż znaczy nie widzieć". 
Właśnie, czym byli poruszeni, czy przeżyciem artystycznym? Obawiam się, że mogło to być zupełnie co innego. Ciekawe, co zrozumieli? Obawiam się, że zupełnie nic. 
Fragment tego artykułu znajdą czytelnicy pod pozycją 6.7. 
W całości zamieszczam artykuł "Oko w oko" pióra Roberta Więckowskiego. Znajdą go Państwo pod pozycją 6.14. 
Na łamach "WiM" zaprezentowaliśmy krytykę muralu "Oczy na murze", a stary Kocur wyśmiał akcję "Niewidomi już widoczni". Redaktor Więckowski zagadnieniom tym poświęcił obszerną publikację. Uważam, że Czytelnicy "WiM" powinni mieć możliwości poznawania tych samych zagadnień przedstawionych w różnym świetle, ich pozytywne i negatywne oceny. Wcześniej przedstawiliśmy głównie te negatywne. Dlatego teraz prezentujemy publikację, która przedstawia sprawę muralu "Oczy na murze" i całej akcji "Niewidomi już widzialni" w pozytywnym świetle. 
Poza wymienionymi na temat artykułów Małgorzaty Siuty i Aleksandra Mieczkowskiego wypowiedziało się kilka osób. Ich artykuły znajdą Państwo w niniejszym dziale. 
Mam nadzieję, że tak prezentowane opinie, oceny i poglądy pozwalają naszym Czytelnikom popatrzeć na dane zagadnienie pod różnym kątem, z różnych stron i wyrobić sobie własne oceny. A Sprawa jest ważna, bo podobne działania podejmowane są coraz częściej i w różnych ujęciach. Polecam informację pt. "i Wyobraź sobie, że całkowicie gaśnie światło" pozycja 4.4. Dotyczy ona wystawy pt. "Niewidzialna Wystawa Warszawa - Zaufaj ślepo", której otwarcie zaplanowano w Warszawie w dniu 10 grudnia br. 
 
 aaa 
6.2. W absolutnych ciemnościach 
Małgorzata Siuta 
 
 Źródło: Gazeta.pl Płock 
 Data opublikowania: 2011-09-27 
 
Dramat "Ślepcy" wystawiony przez niewidomych w całkowitej ciemności zakończył pierwszy Festiwal Kultury i Sztuki dla Niewidomych w Płocku. 
- To było przekroczenie granic - mówią organizatorzy. 
Poniedziałkowy spektakl rozpoczął się właściwie już przed wejściem na salę widowiskową, w foyer teatru. Widzowie mieli czekać tam na dalsze wskazówki. W pewnym momencie wyszedł do nich reżyser, Mariusz Pogonowski i poprosił, aby wyłączyli telefony komórkowe. - Od tej pory będziecie częścią spektaklu, prosimy, żebyście uszanowali nasze zasady - poinformował. A potem kazał wszystkim ustawić się gęsiego. Każda z osób miała położyć lewą rękę na ramieniu poprzednika. Prawa ręka miała zostać wolna, żeby można było się nią trzymać poręczy schodów. Wolontariusze ze Stowarzyszenia De Facto, ubrani na czarno, dzielili uformowany w ten sposób rząd osób na ósemki. A potem prowadzili widzów na dół, do sali nazywanej Piekiełkiem, w której miał być odegrany spektakl. 
Przy wejściu na schody panował półmrok. Potem, z każdym krokiem w dół, robiło się coraz ciemniej i ciemniej. W końcu nie było widać już nic. Żeby nie spaść ze schodów, trzeba było kurczowo trzymać się poręczy. I uważać, aby nie zgubić ramienia poprzednika. 
Schody w końcu się skończyły, a wolontariusze szli dalej. Każdy z prowadzonych musiał wykazać się ogromnym zaufaniem. Można się było tylko domyślać, że prowadzący chcą usadzić wszystkich na miejscach. Zadziwiające, ale udało im się to bez problemów. Po kilku minutach każdy z widzów siedział na wskazanym przez wolontariusza krześle. Nie wiedząc, kto jest przed nim ani za nim. Nadzieja, że oczy w końcu przyzwyczają się do ciemności i że w końcu będzie widać chociażby zarysy przedmiotów czy ludzi, okazała się płonna. W sali nie widać było dosłownie nic. Słychać było tylko gwar rozmów czujących się dość niepewnie widzów. 
W pewnym momencie widownia zamilkła, bo w którymś z kątów sali dało się usłyszeć modlitwę. Grupa kobiet odmawiała Pozdrowienie Anielskie. "Zdrowaś Maryjo, łaski pełna, Pan z Tobą..." - szeptały kobiety. Kiedy modlitwa się kończyła, zaczynały od nowa. Coraz wyraźniej słychać było także szum morza. Wkrótce do tych odgłosów dołączyły kolejne. Z różnych kątów sali zaczęli odzywać się ludzie. Młodzi, starzy. Kobiety, mężczyźni. Widz, a właściwie słuchacz, miał wrażenie, że siedzi wśród nich, jest jednym z tytułowych ślepców. 
Stary ksiądz - opiekun, wyprowadził ich z przytułku, żeby przed zimą zaczerpnęli jeszcze świeżego powietrza i skorzystali z ostatnich promieni słońca. Ale opiekun gdzieś zniknął, a ślepcy są pozostawieni samym sobie. Nie wiedzą, gdzie się znajdują. Chcieliby wrócić, ale nie mają pojęcia jak. Są kompletnie bezradni i wystraszeni. 
Dopiero po zakończeniu przedstawienia, gdy zapaliło się światło, widzowie zobaczyli aktorów. To 20 niewidomych osób, w wieku od 31 do 66 lat. Przyjechali na festiwal z różnych części kraju, zgłosili się do udziału w warsztatach teatralnych i sami wybrali sobie role, które zagrali. Trzy tygodnie przed rozpoczęciem festiwalu dostali scenariusz, potem przez dwa tygodnie trwania festiwalu uczestniczyli w próbach. 
- Spektakl to mocne uderzenie na koniec festiwalu i przekroczenie pewnych granic - mówi Renata Nych, szefowa Stowarzyszenia De Facto. - A przy okazji piękna przygoda dla wszystkich uczestników. Widziałam podczas prób, jaki pozytywny stres i adrenalina im towarzyszyły. Właśnie rozjechali się do domów, bardzo dumni z siebie. 
Po przedstawieniu cały wieczór rozmawialiśmy przy winie. Festiwal udał się właśnie dzięki uczestnikom. To 20 niewidomych osób - samodzielnych, świadomych, mających własne zdanie. To po prostu 20 osobowości. Każda z tych osób coś wniosła. Talent, osobowość, doświadczenie, rozsądek, wrażliwość. I wszyscy ci ludzie przyjadą do nas za rok. Wyjeżdżając, dopytywali, czy ich zaprosimy, czy aby nas nie zawiedli. Cieszę się, ze ich poznałam. Mam wrażenie, że udało nam się ich rozkochać w kulturze, pokazując przez dwa tygodnie intensywne życie. 
Wiadomo już o kilku zmianach, które organizatorzy festiwalu wprowadzą do przyszłorocznego programu. 
- Na pewno zastanowimy się nad wyborem filmów z audiodeskrypcją, które w ramach festiwalu będzie można obejrzeć - opowiada Renata Nych. - Wybierzemy je w drodze konkursu. Dodamy też część panelowo-dyskusyjną. Tym, którzy zajmują się audiodeskrypcją zawodowo, damy możliwość kontaktu z osobami niewidomymi - dodaje. Do obejrzenia, a właściwie wysłuchania spektaklu "Ślepcy" będzie jeszcze jedna okazja. - W grudniu ze Stowarzyszeniem Teatr Per Se organizujemy 12-godzinny maraton teatralny - mówi Mariusz Pogonowski. - Osoby grające w "Ślepcach" zgodziły się przyjechać i wystąpić raz jeszcze. 
 
aaa 
6.3. O sztuce "ślepcy" na liście Typhlos 
Opracowała Kaktus 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Danuaria - Moim zdaniem to jest jakaś próba obrzydliwego emocjonalnego szantażu, który 20 niewidomych frustratów postanowiło zastosować na widzach, tzn. słuchaczach. Jeśli niewidomi wzięli w czymś takim udział, są "świadomi i mają własne zdanie", to jest mi ich żal. Jacy to muszą być nieszczęśliwi ludzie, że zgodzili się na coś takiego, żeby choć na chwilę unieszczęśliwić innych. To tak, jakby mnie ktoś zaprowadził na przedstawienie o - użyję tu określenia biblijnego - bezradnych paralitykach i na czas przedstawienia przywiązał do krzesła, bym była jednocześnie aktorem, nie tylko widzem i poczuła się tak, jak człowiek niesprawny ruchowo. Coś okropnego! 
A może ktoś tym ludziom zrobił z mózgu sieczkę i wydaje im się, że zrobili coś dobrego. Jeśli tak, to tym bardziej mi ich żal. 
J.P. - Pokazanie innej perspektywy doświadczenia własnej osoby nazywasz szantażem? Wybacz, ale dla mnie szantażem emocjonalnym jest zachowanie, w którym swój osobisty odbiór świata próbujesz narzucić innym i wymusić na nich jakiś rodzaj cierpienia albo poczucia winy. Nie widzę w tym zdarzeniu znamion takiego postępowania. Nie było żadnego namawiania przybyłych gości do zmiany postaw, wyciągania od nich pieniędzy, czy popierania jakiegoś konkretnego postulatu. Nie widziałem w opisie, że ktoś tam był do czegoś zmuszany. No i cóż wielkiego, jeśli zobaczy się świat z innej perspektywy? Jeśli nie zrobili czegoś dobrego, to co złego zrobili i komu, widzom albo raczej "słychom" czy może samym sobie? 
Adam - Słuchanie radia w ciemnościach daje ten sam efekt. Dla mnie ciekawym doświadczeniem było jedzenie bez udziału wzroku. Ale teatr to jakieś dziwactwo. 
Mirek - A co jest ciekawego w jedzeniu bez udziału wzroku? 
Adam - Było to dla mnie bardzo silne i nie ukrywam, że bardzo nieprzyjemne przeżycie. A to dlatego, że o ile potrafiłem sobie wyobrazić różne problemy, na jakie natrafiają niewidomi, o tyle nigdy nawet przez sekundę nie myślałem o tym, jak to jest z jedzeniem. I dlatego, kiedy w PZN jadłem z ZASŁONIĘTYMI oczami w ramach takiego pokazu-szkolenia, to przeżyłem szok. 
Sylwek - Oczywiście, że szok można przeżyć, bo to żadna symulacja sytuacji niewidomego, a jedynie osoby, która dopiero co straciła wzrok. Żeby odnaleźć się w świecie po niewidomemu, potrzebna jest rehabilitacja i nie wiem, dlaczego stara się pokazywać świat niewidomych przez zasłonięcie oczu. Wprawdzie innej lepszej symulacji nie ma, ale to też się nijak ma do sytuacji osób niewidomych - tak więc lepiej go wcale nie pokazywać. 
Jarosław - Właśnie z takich powodów, jak powyżej, jestem zdecydowanym przeciwnikiem pseudozabaw i pseudoprezentacji empirycznego pokazywania funkcjonowania życia niewidomych. Naturalne jest, że się wywołuje szok, kiedy nagle pozbawia się widzącego podstawowego zmysłu. Ale jeszcze nigdy nie słyszałem od organizatora takiego pseudodoświadczenia, aby powiedział, że faktycznie niewidomy takiego szoku przy każdym posiłku nie przeżywa, nie przeżywa przy każdym wyjściu z domu, nie w każdej chwili czuje się bezradny. Na początku ociemnienia, a i owszem, ale po jakiejś rehabilitacji, mówienie i pokazywanie stanu przejściowego, jako czegoś trwałego jest zwykłym oszustwem. 
Jan - Zupełnie nie rozumiem, czemu miało służyć jedzenie z zasłoniętymi oczami?!!! Przecież to niczego nie uzmysławia osobie tak jedzącej!!! Oczywistym jest, że ktoś nieprzywykły do tego, na duże kłopoty z jedzeniem bez możliwości patrzenia. Natomiast niewidomy nie powinien ich mieć. Mnie nie podoba się nawet, kiedy informuje się niewidomego o rozmieszczeniu potraw na talerzu. Wystarczy informacja, co jest na nim. Nie potrzeba mówić, gdzie stoi szklanka lub filiżanka z napojem, albo kieliszek. Przecież wystarczy, żeby stały one zgodnie z podstawowymi zasadami nakrywania stołu. 
Baśka - Jeśli pomija się fakt, iż teatr to także przestrzeń, jej atmosfera i bezpośrednia interakcja z aktorem. To inny rodzaj wrażeń, niż siedzenie przy odbiorniku radiowym. Na podobnym spektaklu byłam kilka lat temu w Teatrze Lalek w Białymstoku i bardzo mi się podobało. Nie popieram jedynie specjalnych festiwali, gdyż wolę inicjatywy otwarte na wszystkich odbiorców. Może dlatego, że uczestnictwo w warsztatach plastycznych, ceramicznych, tkackich, na równi z osobami widzącymi, bardziej mi odpowiada. Nie wątpię jednak, że znajdą się tacy, którym takie specjalne imprezy przypadną do gustu. 
Taki spektakl może być naprawdę ciekawy. Niektórym może pozwolić przeżywać jeszcze głębiej niż przy udziale wzroku. Ogólnie widownia przecież też jest zwykle pogrążona w cieniu, a oświetlona jest jedynie scena. Czasami aktorzy grają na widowni, w ciemności wchodzą na nią i odzywają się z różnych stron. Przecież to ten sam zabieg, który zastosowano w tym przypadku. Gra w półmroku, przy świecach stwarza niesamowity klimat, podobnie odbiór spektaklu w ciemności. Nawet w ciemności przecież coś widać. Nie jest tak, że oko nie potrafi dostrzec kształtów. Takie zabiegi mogą przynieść wiele miłych i ciekawych odczuć i wrażeń. 
Jarosław - Z moich doświadczeń ze studiów nagraniowych ze zgaszonym światłem i bez elementów fluorescencyjnych, w dodatku z prawie idealną ciszą, wynika, że w ciemności nie widać nic, absolutnie nic, nawet kształtów. 
Baśka - A moje doświadczenia życiowe mówią, że jeśli oko przyzwyczai się do ciemności, to jest w stanie zauważyć kształty - rozmazane, niewyraźne, ale zawsze jakieś kształty. Jeśli są to ciemne plamy to i tak ich ruch można zauważyć. 
Jarosław - Widać Basiu, Twoja ciemność nie taka do końca ciemna była. W moich, właściwie państwowych studiach nagraniowych, ginęło wszystko: krzesła, szafy statywy, głośniki, wzmacniacze. Nic się nie ruszało i nic nie wydawało dźwięków. Super uczucie, kiedy dookoła nie ma nic, zwyczajnie nie ma nic. 
Baśka - Może różnica wynika z faktu, iż ja piszę o warunkach naturalnych, a nie osiąganych sztucznie. Ponoć w naturze nie ma absolutnej ciszy, tak jak nie ma absolutnej ciemności. Ja też choć nie mam poczucia światła, nie widzę absolutnej ciemności. Dziś mam właśnie dzień wypełniony olśniewającą bielą z migoczącymi punktami, które sprawiają, że cały obraz pulsuje wesoło. 
Domra - Dla publiczności było to nowe doświadczenie, bycie w ciemności. Może tylko treść spektaklu nie budzi mego zachwytu. Ten motyw przytułku i kompletnej bezradności bohaterów. Bardziej pasowałaby mi sztuka "Spotkanie z diabłem" Salińskiego, która traktuje o niewidomych, ale bez przytułku i bezradności w tle. Sam pomysł reżyserski wyłączenia jednego z kluczowych zmysłów jest interesujący. 
Sztuka nie jest, wbrew pozorom, o niewidomych. Cała ludzkość przyrównana została w niej do ślepców bez przewodnika. A to, żeby zagrali niewidomi, było marzeniem reżysera Mariusza Pogonowskiego, znanego z wielu awangardowych pomysłów w swojej twórczości. 
Danuaria - Człowiek normalny w czymś takim by nie zagrał. Tylko frustraci mogą w ten sposób dokopać innym. Gdyby mogli, to by pewnie tym wszystkim widzom wydłubali oczy, żeby już do końca swych dni czuli się tacy nieszczęśliwi, jak owi sfrustrowani niewidomi aktorzy. 
J.P. - Uf, uf! Dobrze, że nie dostali korkociągów do ręki, bo by się krew polała! A to paskudnicy! Muszę zapanować nad swoją frustracją, aby nie uznać wszystkich niewidomych za frustratów. 
Danuaria - Tutaj bardzo wyraźnie 20 niewidomych frustratów narzuciło widzom/słuchaczom pogląd, że brak wzroku to coś strasznego. Nie jesteście sami w stanie zejść po schodach, a my niewidomi pozbawieni przewodnika, który nas zostawił czujemy się bezradni. Teraz wy widzowie/słuchacze zobaczcie, jakie to straszne uczucie i poczujcie się choć na czas spektaklu jednym z nas. No i teraz reakcje widzów mogą być różne. Jakie - tego nie wiem. 
Gdyby mnie zaprowadzono na spektakl, przywiązano do krzesła i przez półtorej godziny musiałabym wysłuchiwać, np. o bezradnych paralitykach, zapewne miałabym poczucie winy, wyrzuty, nie wiem co jeszcze, albo może chciałabym jak najdalej trzymać się od takich ludzi. Może ktoś inny po takim spektaklu poleciałby wpłacić pieniądze na jakichś niewidomych, albo przy najbliższej okazji spotkawszy przypadkowego niewidomego, wciskałby mu pieniądze - może ja bym się tak zachowała, nie wiem. W każdym razie przytłoczyłoby mnie takie coś. A poza tym, co miał taki jeden z drugim zrobić? Poszedł do teatru na spektakl, głupio byłoby się wycofać. Zresztą wyraźnie było napisane, że reżyser od razu czegoś tam zażądał i ustawił wszystkich gęsiego. Gdybym już poszła na takie coś, nie odważyłabym się wycofać, żeby kogoś nie urazić. No, chyba że przed spektaklem dowiedziałabym się, że przywiążą mnie do krzesła, to w ogóle bym nie poszła. Ludzi można pouczać, edukować, ale nie można w tak obrzydliwy sposób szokować. Mnie już od samego czytania tej relacji zrobiło się źle, a co dopiero widzom, którzy musieli w tym tkwić. 
Beata - Po pierwsze uczestnicy przedstawienia nikomu nie dali się zmanipulować i nikt sieczki z mózgu im nie zrobił, bo każdy jest dorosły i miał prawo nie wziąć w tym udziału, a nawet się wycofać po usłyszeniu zamysłu reżysera. 
Po drugie scena w teatrze, to nie zawsze podest naprzeciw ogromu krzeseł ustawionych w rzędach. Tutaj w sektorach, w kilku rzędach widzowie siedzieli przodem do przejścia głównego, a cała przestrzeń wokół nich i za nimi była dla grających, w której się poruszali. Efekt bycia w środku spektaklu był podobno niesamowity, co wiem z relacji publiczności. 
Po trzecie - dosłowne potraktowanie "Ślepców" Maeterlinga jest nieporozumieniem. Dekadentyzm i brak przewodnictwa w końcu wieku, kiedy sztuka była pisana oraz znalezienie go i pójście za nim, to główne przesłania. Ślepcy są jedynie alegorią. 
Po czwarte - efekty dźwiękowe jednak były mocnym wrażeniem i ciekawym doświadczeniem po wyłączeniu zmysłu wzroku, i to są bezpośrednie pospektaklowe odczucia widzów. 
Po piąte - aktorzy amatorzy mieli daną od organizatorów możliwość przeżycia ciekawego doświadczenia i poznania kulisów pracy nad spektaklem. I tu Dano przekroczyłaś pewną granicę przyzwoitości. Obrażasz ludzi, którzy zjechali z całej Polski, bo są aktywni, bo mają w sobie na tyle inicjatywy, że dla środowiska robią wiele. Wzięli udział w czymś, co chcieli poznać od kulis. Nie są oni biedni ani sfrustrowani i nie mają problemów z osobowością ani swoim niewidzeniem na tyle, żeby właśnie o tym móc mówić i przedstawiać. Ludzie ci są właśnie wyzwoleni i zrozumieli zamysł reżyserski. Ci ludzie w trakcie trwania festiwalu mieli wiele zadań do zrealizowania, np. przecieranie szlaków w Płocku dla innych niepełnosprawnych, brali udział w sesji rady miasta, usprawniali dostępność dóbr kultury i reprezentowali środowisko i to bardzo godnie, a są już tego efekty w tym mieście. 
Jan - Kilka lat temu w Łodzi, Jarosław Kusza organizował "spektakle" (jak sam je nazywa) "SZTUKA MROKU", polegające na długim chodzeniu boso w całkowicie ciemnym, miękkim labiryncie, który był ciągle zmieniany. Labirynt tworzyły elementy o bardzo różnych kształtach i fakturach. Na koniec była wymiana wrażeń przy bardzo delikatnym świetle. Na jeden z takich "spektakli" zostałem zaproszony. Reakcje, oczywiście, były różne, ale kilka osób było w labiryncie więcej niż jeden raz. 
 
aaa 
6.4. Mocne uderzenie i przekroczenie pewnych granic 
Aleksander Mieczkowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Pod pozycją 6.1 mogą Państwo przeczytać artykuł Małgorzaty Siuty "W absolutnych ciemnościach". Tych z Państwa, którzy jeszcze nie przeczytali, gorąco zachęcam. Myślę bowiem, że zostało w nim opisane modne działanie z gatunku "ślepe krowy". Warto się zastanowić nad przyczynami podejmowania takich działań i ich powodzenia. Jakie cele stawiają przed sobą reżyser, aktorzy i stowarzyszenie "De Facto"? 
Na liście Typhlos przez kilka dni toczyła się dyskusja na tematy poruszone w artykule. Dyskutanci zajmowali zróżnicowane stanowiska i wygłaszali różne opinie. Znajdą je Państwo pod pozycją 6.2 w opracowaniu pani Kaktus. 
Niewidomi, jako aktorzy, występują w sztuce "Ślepcy". Czy Państwo razi ten termin? 
Autor sztuki, pisarz, artysta miał prawo użyć tego terminu. Artysta ma prawo używać takich środków wyrazu, jakie uzna za najodpowiedniejsze do wyrażenia i przekazania odbiorcom swoich myśli, doznań, odczuć. No i użył środków właściwych do pokazania bezradności, zagubienia, nieszczęścia. Sztuka ta została napisana w 1891 r. Grają ją niewidomi również w Warszawie. Informację na ten temat znajdą państwo pod pozycją 4.9. 
Jednak nie o treść sztuki mi chodzi. Dla mnie ważne jest to, że wystawiona została w absolutnych ciemnościach, a więc w nienaturalnej, niesamowitej scenerii. 
Stary ksiądz wyprowadza z przytułku ślepców, żeby zażyli trochę słońca i powietrza przed zimą. Ksiądz przewodnik gdzieś się zgubił, a ślepcy nie wiedzą, gdzie są, jak wrócić do domu. 
Znowu mamy mało elegancki termin "przytułek". 
No tak, ale przecież był to koniec XIX wieku i słownictwo pochodzi z tamtych czasów. 
Ważne jest tu również, że artysta ma prawo... Jak się okazało, ma prawo również do nurzania polskiej flagi w psich odchodach oraz do darcia Biblii, bo przez to chciał coś pokazać. Nie, to nie ja tak twierdzę, lecz sąd orzekł, że pan Nergal nie obraził niczyich uczuć. 
Sztuka w płockim teatrze, według Renaty Nych, szefowej Stowarzyszenia De Facto, miała być mocnym uderzeniem i przekroczeniem pewnych granic. No właśnie, w co miała uderzyć i jakie granice przekroczyć? 
 Jak już wspomniałem, artysta ma prawo do pokazywania świata według własnej koncepcji i używać do tego środków wyrazu, jakie uzna za właściwe. To prawda, ale czy wszystko, co wyjdzie spod pióra, pędzla, dłuta czy innego narzędzia artysty jest dziełem sztuki? Czy wszystko jest godne naszego zainteresowania, zachwytu i poparcia? Czy nasze interesy, nasze jako społeczeństwa, jako określonych grup społecznych, jako Polaków, jako osób niepełnosprawnych, jako niewidomych, są zawsze takie, jakie proponują nam artyści? 
W numerze 9(33)2011 "WiM", w dziale "Fakty, argumenty, poglądy, opinie i polemiki" zaprezentowano różne opinie dotyczące muralu "Oczy na murze". Pod pozycją 9.4 w numerze 10(24(2011 "WIM" z dzieła tego i podobnych działań dworował sobie Stary Kocur. Mural zaprojektował artysta. Czy więc jest on dziełem sztuki i przekazuje korzystne dla nas idee? 
W każdej epoce powstaje wiele dzieł literackich, muzycznych, plastycznych, architektonicznych, które świadczą o tej epoce. Dobrze, że mamy takie bogactwo twórczości we wszystkich dziedzinach sztuki. Z tej masy utworów i innych dzieł prawdziwą wartość artystyczną mają jednak nieliczne. Większość dzieł sztuki nie przeżywa swojej epoki, a ich twórcy zostają zapomniani. Oczywiście, bywa i tak, że twórca dopiero po śmierci zyskuje uznanie. To jednak nie zmienia faktu, że większość dorobku twórczego nie ma wielkiej wartości artystycznej. 
 Nie jestem koneserem ani historykiem sztuki. Chcę tylko zwrócić Państwa uwagę na fakt, że zaangażowanie artystów w problematykę niewidomych, nie zawsze musi być dla nas korzystne. Fakt, że sztukę, która jest przedmiotem moich rozważań, wyreżyserował Mariusz Pogonowski, reżyser, a więc artysta, nie musi być czymś wartościowym z naszego punktu widzenia. 
Na dzieło sztuki składa się talent artysty i wrażliwość odbiorcy, czytelnika, słuchacza muzyki, osoby oglądającej obrazy i rzeźby. Obawiam się, że odbiór dzieła sztuki nie zawsze jest zgodny z zamierzeniami twórcy. To samo dotyczy innych form przekazu, haseł, transparentów, wypowiedzi ustnych i pisemnych. 
W artykule Małgorzaty Siuty czytamy: "Żeby nie spaść ze schodów, trzeba było kurczowo trzymać się poręczy. I uważać, aby nie zgubić ramienia poprzednika". A więc można było spaść i trzeba było kurczowo trzymać się poręczy. To dopiero przeżycie artystyczne... 
Dalej czytamy: "Każdy z prowadzonych musiał wykazać się ogromnym zaufaniem. Można się było tylko domyślać, że prowadzący chcą usadzić wszystkich na miejscach. Zadziwiające, ale udało im się to bez problemów". 
Tak więc mamy strach przed spadnięciem, konieczność zaufania i wreszcie zdziwienie, że nie było problemów z zajęciem miejsca. A potem... A potem, głosy z ciemności. 
Obawiam się, że w tej sytuacji przekaz artystyczny, jeżeli nawet występował, gdzieś się zagubił. A może był również przekaz ideowy, informacyjny, może w zamierzeniach była walka ze stereotypami, popularyzacja problematyki tyflologicznej. 
Moim zdaniem, jeżeli takie miało być przesłanie, to również zgubiło się w emocjach, w głosach z ciemności, w braku zrozumienia, w strachu i podziwie. Tak więc mity i schematy, zamiast znikać, zostały utrwalone. Uczestnicy spektaklu doszli do wniosku, co zresztą wiedzieli już wcześniej, że życie niewidomych jest niesamowite, straszne, przerażające, beznadziejne. Oni by tak żyć nie mogli. Według innych życie i zdolności niewidomych godne są podziwu. Bo przecież oni, jako ludzie widzący, nie trafiliby na miejsca w sali teatru. 
Część uczestników spektaklu uważała, że niewidomi żyją w makabrycznych warunkach i do niczego nie są zdolni. Inni również uważali, że warunki życia niewidomych są makabryczne, ale mają oni "szósty zmysł", nadzwyczajne zdolności i umiejętności, że są niemal jasnowidzami, że wszystko mogą. I jedne i drugie poglądy są utrwalane w kawiarniach i restauracjach typu "ślepe krowy" oraz na podobnych spektaklach jak ten w Płocku. Ludzie biorą udział w takich imprezach, w obiadach w ciemnościach i innych dziwactwach z udziałem niewidomych, żeby przeżyć dreszczyk emocji, a nie żeby coś poznać, czegoś się dowiedzieć, coś zrozumieć. Bo rzeczywiście, emocje można przeżywać, ale treści poznawczych to tam znaleźć się nie da.Tak samo nic nie poznawali Anglicy w dawnych wiekach, którzy płacili pensa za prawo wejścia do zakładu, w którym przetrzymywano osoby chore psychicznie i naplucie na nie. Nie poznawali również nic Francuzi, którzy w dawnych wiekach płacili za prawo oglądania niewidomych zakutych w zardzewiałe zbroje, którzy usiłowali zabić świnię na arenie okutymi pałkami. Świnia, rzecz jasna, uciekała, a niewidomi nieszczędzili jej i sobie nawzajem razów tymi pałkami. Nic poznać tam nie było można, ale emocje były. 
Teraz niewidomi dostarczają osobom widzącym emocji w kawiarniach i restauracjach, w których klienci spożywają posiłki w ciemnościach oraz w teatrach, w których uczestniczą w sztukach granych w absolutnych ciemnościach. I też nie chodzi tu o sferę poznawczą, intelektualną, artystyczną, a tylko o emocje, o złe emocje - dobrze, że to nie ja jestem ślepy, bo to najgorsze kalectwo. 
W dniu 4 listopada br. w radiu TOK FM usłyszałem końcówkę rozmowy z reżyserem przygotowującym sztukę, której akcja rozgrywa się w wiosce zamieszkałej przez ludzi, którym powodzi się gorzej. Wioskę tę zwiedzają ludzie, którym powodzi się lepiej po to, żeby poczuć się jeszcze lepiej. Pan reżyser myśl tę rozwinął twierdząc, że kiedy boli nas ręka lub noga i zobaczymy kogoś bez ręki lub nogi, zaraz nam ulży i mniej boli. I właśnie o coś takiego chodzi osobom, które przyszły do płockiego teatru na sztukę "W absolutnych ciemnościach". Czy jednak niewidomi powinni brać udział w takiej terapii? 
Jak już pisałem, artyści mają prawo poszukiwać nowych form przekazu, eksperymentować, a nawet szokować. Instytucje i organizacje działające na rzecz niewidomych jednak nie powinny współuczestniczyć w tych eksperymentach. 
A tu, proszę bardzo, "Niewidzialna Wystawa w Warszawie". Znowu ludzie widzący poznają "świat niewidomych" w ciemnościach. Dodam, że jej organizatorzy wyraźnie zakładają cele poznawcze. Informacje na ten temat można znaleźć pod pozycją 4.10. 
Na zakończenie rozważań przytoczę dwa przykłady. Jeden z nich to scena nagich ludzi tańczących w komorze gazowej w filmie Artura Żmijewskiego. Film ten w Polsce nie spotkał się z ostrymi protestami, ale w Niemczech zakazano go wyświetlać. Jak Państwo myślą, czy scena ta nie jest szokująca? Czy artysta ma prawo i do takich środków przekazu? 
Drugi przykład to całkowite rozminięcie się zamiarów z efektami. Wprawdzie przykład ten nie dotyczy dzieła sztuki, lecz hasła, ale za to jest bardzo wyrazisty. 
Otóż w ostatnich dniach października, podobnie jak co roku, podejmowane były próby zwalczania amerykańskiego obyczaju, który rozprzestrzenia się w naszym kraju. Mam tu na myśli Halloween. Obyczaj pogański i obcy. Moim zdaniem, nie jest on godny utrwalenia w Polsce. Upraszczając można powiedzieć, że obyczaj ten zwalcza Kościół Katolicki a popiera handel. I proszę sobie wyobrazić, że przeciwnicy Halloween wymyślili hasło: "Chrystus mocniejszy od dyni". Idea słuszna, a jej realizacja - wyszła karykatura tego, co twórca hasła chciał przekazać. Rzeczywiście, Chrystus mocniejszy od dyni... 
Obawiam się, że "oczy na murze", "ślepe krowy" i niektóre dzieła sztuki mają podobny charakter. Mają pomagać niewidomym, a im szkodzą. 
Stowarzyszenie "De Facto" prowadzi niezwykle pożyteczną działalność. Na niebywałą i niewyobrażalną skalę udostępnia niewidomym prasę. Za działalność tę zasługuje na najwyższe uznanie. Za wystawienie "Ślepców" w całkowitych ciemnościach jednak, mojego uznania nie zyskało. Może jestem przewrażliwiony, zacofany, o wypaczonych poglądach, jeżeli jednak tak jest, nie jestem w tym osamotniony. Świadczą o tym wypowiedzi na liście Typhlos. 
 
aaa 
6.5. To nie było i nie jest działanie z gatunku "ślepe krowy" 
Najstarszy Ślepiec 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Kiedy zapoznałem się z wypowiedzią Pana Aleksandra Mieczkowskiego na temat wystawienia sztuki "Ślepcy" przez niewidomych aktorów, zdziwiło mnie negatywne nastawienie do tego faktu. Porównanie niewidomych biorących udział sztuce do gatunku "ślepe krowy" pozostawiam bez komentarza. Dla lepszego wyobrażenia sobie sztuki "Ślepcy" pragnę przypomnieć, że była ona wystawiana na kongresie kultury we Wrocławiu. Nie grali w tej sztuce wtedy niewidomi, ale świadczy to, że treść sztuki jest głębsza niż wynika to z materiału prasowego, na którym oparł się autor wypowiedzi, ale autorowi nie chodzi o treść. 
Sposób wystawienia, to, moim zdaniem, dowolność działania reżysera. Bo kiedy można wprowadzać do "Balladyny" motocykle zamiast rumaków, to tym bardziej do tytułu sztuki "Ślepcy" można założyć absolutne ciemności. Jest to bardziej adekwatne do treści sztuki i jej przekazu dla widza. Nie jest łatwo rozeznać, kogo pan Mieczkowski uważa za artystę? Jeżeli osoby grające sztuce to właśnie artyści, to jak w każdej sztuce są oni podporządkowani woli reżysera i jego pomysłowi na sztukę. Gdyby konsekwentnie założyć, że autorowi wypowiedzi pt. "Mocne uderzenie i przekroczenie granic" naprawdę nie chodzi o treść sztuki, to pozostaje jedynie problem, dlaczego w tej sztuce zagrali niewidomi i czy ten fakt powielany przez Warszawę i Kraków to błąd sztuki, czy sztuka dla sztuki. Jest wielu bohaterów klasycznych utworów literackich, ekranizacji i inscenizacji tych utworów, którzy są osobami niewidomymi. Jak bardzo musi napracować się widzący aktor, żeby wiarygodnie odtworzyć postać niewidomego tak, aby widzowie mu uwierzyli. 
Reżyser tego przedstawienia miał możliwość zaprosić na scenę niewidomych i zrobił to. W dodatku zrobił to w odniesieniu do ludzi, którzy w większości nie mieli ze sceną do czynienia. Na przygotowanie spektaklu z odtwórcami ról miał bardzo mało czasu. Na kilka tygodni przed festiwalem wszyscy uczestnicy otrzymali tekst sztuki z podziałem na role. Każdy mógł wybrać taką postać, którą chciałby kreować. Po zatwierdzeniu wyboru, osoby miały za zadanie nauczyć się tekstu wykorzystując do tego celu różne techniki zapisu, od brajla po elektronikę. Z próby na próbę sztuka nabierała treści, sensu i stanowiła całość wyrazu myśli i idei, którą chciał przekazać widzom wcale niepośledni autor. 
Gdyby nie fakt, że ludzie biorący udział w tym spektaklu zostali przekonani, że treść sztuki ma ważne przesłanie do przekazania widzowi, to nie byłoby tej sztuki. Jaka to różnica, czy na oświetlonej scenie widzący aktorzy grają niewidomych, czy niewidomi w całkowitych ciemnościach odtwarzają te same postacie? Dla widza w każdym z tych wariantów występuje grupa niewidomych z przytułku. Moim zdaniem ciemności pozwoliły widzowi na większe skupienie uwagi na wcale niebanalnej treści bez rozpraszania się oglądaniem postaci. Wyciąganie przez pana Mieczkowskiego wniosków o kurczowym trzymaniu się, żeby nie spaść ze schodów i tym podobnych stwierdzeń autorki reportażu nie może być głębokie. Autorka pisała ten reportaż pod wpływem emocji. Przewodnikami widzów byli niewidomi aktorzy, którzy wcześniej przećwiczyli manewr wprowadzania widzów na miejsca siedzące. Nikt nie spadł ze schodów, a co do kurczowego trzymania się, jako jeden z prowadzących, nie mogę tego faktu potwierdzić. Współczesne teatry stosują wobec widzów najróżniejsze "udziwnienia" odbioru sztuki. Inscenizacja "Ślepców" w wcale nie była największym z udziwnień. Gdyby pan Mieczkowski zadał sobie trud przeanalizowania treści sztuki, jako człowiek inteligentny, nie dokonywałby porównań z ciemnościami w restauracji, gdzie kelnerami są niewidomi, ani z oczami na murze. Skrót fabuły sztuki dokonany przez panią Małgorzatę Siutę to jedynie kanwa treści. W sztuce jest wiele ciekawych tekstów wyrażających nie tylko strach i bezradność. Nie podejmuję się cytować reżysera, który przekonał zespół. 
Zespół, jak mówi Pani prezes Renata Nych, to 20 niewidomych osób - samodzielnych, świadomych, mających własne zdanie. To po prostu 20 osobowości. Każda z tych osób coś wniosła. Talent, osobowość, doświadczenie, rozsądek, wrażliwość. 
Trudno w takim układzie pogodzić się z sugestią Pana Mieczkowskiego, że takie działania szkodzą wizerunkowi niewidomych. Bo sztuka "Ślepcy" tak naprawdę jest o każdym człowieku, który zagubi się w ciemnościach życia. Nikt z twórców i odtwórców sztuki nie zasłużył sobie na takie połajanki i porównania, jaki im zafundował pan Mieczkowski. Zarówno cały Festiwal Kultury i Sztuki Niewidomych, jak i doceniona przez wyżej wymienionego Pana pozostała działalność Stowarzyszenia De Facto nie tylko nie szkodzi niewidomym, ale pozwala im na uświadomienie sobie i innym jak wiele jeszcze jest do osiągnięcia w obcowaniu z kulturą mimo braku wzroku. 
 
aaa 
6.6. Czy warto za każdą cenę? 
Z.C. 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Uważnie przeczytałem zarówno artykuł P. Małgorzaty Siuty "W absolutnych ciemnościach", jak i komentarz "Mocne uderzenie i przekroczenie pewnych granic", który napisał P. Aleksander Mieczkowski. 
Zgadzam się całkowicie z tym, co napisał Pan Aleksander. Eksperymenty z gatunku "ślepe krowy" nie pomagają niewidomym - ale za to bardzo im szkodzą. Niewidomi nie potrzebują taniej litości. Potrzebna jest im konkretna pomoc, np. taka jaką prowadzi Stowarzyszenie "De Facto". Udostępnienie niewidomym prasy to wspaniała sprawa. Dlatego tym bardziej nie rozumiem pomysłu wystawienia dramatu "Ślepcy" z XIX wieku i to w taki sposób. Zastanawiam się komu i czemu to ma służyć - bo na pewno nie niewidomym. Pieniądze pozyskiwane z różnych źródeł można by przecież przeznaczyć na bardziej sensowną pomoc. 
Pani Małgorzata Siuta pisze m.in. o niewidomych aktorach, którzy wystąpili w dramacie "Ślepcy". "Właśnie rozjechali się do domów bardzo dumni z siebie". Ja pewnie tak jak Pan Aleksander jestem zacofany i przewrażliwiony, ale na pewno nie byłbym dumny z siebie po takim występie. Jestem niewidomy, mam 66 lat i nigdy nie starałem się wzbudzać litości - ani też być podziwiany. Pracuję i żyję tak, jak każdy człowiek. Chcę być potrzebny moim pacjentom i jestem im potrzebny, i z tego jestem dumny. Dlatego protestuję przeciwko głupawym eksperymentom za nie swoje pieniądze, a tak zwanym niewidomym aktorom przypominam o godności człowieka. 
Obawiam się, że za rok Pan Mariusz Pogonowski może wyreżyserować dramat pt. "Niewidomi w żelaznych zbrojach". Myślę, że za miesięczny bezpłatny pobyt na warsztatach teatralnych chętni niewidomi aktorzy pewnie by się znaleźli. No i adrenalina na pewno by była. Jestem ciekawy, czy chociaż jeden z tych aktorów napisze czym się kierował występując w dramacie "Ślepcy", no i z czego był taki dumny. 
 
 aaa 
6.7. Marzenia się spełniają  
Ewa Maksymowicz 
(Fragment) 
 
 Źródło: Pochodnia - Nr 5 (884), wrzesień-październik 2011 
 
Jednym z największych wyzwań w czasie Festiwalu był jednak dla mnie udział w sztuce "Ślepcy" Mauricea Maeterlincka. Sami wybieraliśmy sobie role. Biorąc pod uwagę mój temperament postanowiłam zagrać Ślepą Wariatkę. 
Każdego dnia po przyjemnościach przychodził czas na pracę. Wszystkie próby dostarczyły mi niewiarygodnych emocji i adrenaliny. Początek był trudny, szło nam jak po grudzie. Chwilami traciłam nadzieję, że nam się to uda. 
Jak w ciągu dziewięciu dni Mariusz Pogonowski reżyser, z niewidomych amatorów zrobił aktorów nie wiem do dzisiaj? Chwilami miałam wrażenie, że tylko On w nas wierzy. Były sprzeczki i łzy. Zwątpienie mieszało się z nadzieją. Każdy z nas pragnął żeby to wyszło jak najlepiej. 
Mijały dni i wszystko po woli nabierało rumieńców. Zaczęliśmy nawet mówić do siebie w wolnym czasie dialogami ze sztuki. 
Reżyser, niezwykle dynamiczny, skarbnica niekonwencjonalnych rozwiązań, wpadł na szatański pomysł, żeby widzowie obejrzeli spektakl w całkowitych ciemnościach. 
Na małą salę Teatru im. Szaniawskiego, nazwaną nomen omen Piekiełko, wprowadziliśmy wszystkich ustawionych gęsiego, po ciemku, po schodach w dół jak do czeluści piekła. To wywarło na widzach ogromne wrażenie. 
Nagle znaleźli się w sytuacji, w jakiej niewidomi są zawsze. Musieli uruchomić pozostałe zmysły by zrozumieć spektakl. 
My, aktorzy mieliśmy do dyspozycji własne głosy i umiejętność poruszania się w ciemnościach. 
Po spektaklu rozmawiałam z moimi gośćmi - Rodziną i przyjaciółmi. Niektórzy płakali, tak głęboko byli poruszeni. Obcują ze mną tyle lat, ale dopiero teraz zrozumieli naprawdę cóż znaczy nie widzieć. 
"To było przekroczenie granic", tak zgodnie po przedstawieniu twierdzili wszyscy obecni. Przekroczenie granic zarówno dla oglądających, jak i niewidomych osób grających w spektaklu. Wydarzenie to warte jest pokazania szerszej publiczności. Sztuka zostanie ponownie wystawiona w grudniu br. podczas maratonu teatralnego organizowanego przez Stowarzyszenie Teatr Per Se. 
 
aaa 
6.8. Inaczej niż zwykle 
Janina Szef 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Przeczytałam obie publikacje i oczywiście zgadzam się z panem Aleksandrem Mieczkowskim. Nie rozumiem, na czym miało polegać: "mocne uderzenie i przekroczenie pewnych granic". Czy pani Renata Nych jest osobą widzącą? 
Może artysta - w tym wypadku Mariusz Pogonowski - "ma prawo do pokazywania świata według własnej koncepcji i używać do tego środków wyrazu, jakie uzna za właściwe", ale często po prostu artyści udziwniają i szokują. Co poniektórzy wprawdzie uważają, że nadeszły takie czasy, że jeżeli się nie szokuje, to do ludzi przekaz nie dociera. W tym wypadku jednak chyba nie chodziło o żaden przekaz. 
Nie wiem, czy takie "wytwory" ludzkiego mózgu jak "ślepe krowy" i pomysły artystyczne jak dramat "Ślepcy" miały pomóc niewidomym. W przypadku restauracji - według mnie chodzi tylko o pieniądze. Restauracji jest wiele i trzeba czymś przyciągnąć klienta i to się udaje, bo ludzie szukają czegoś innego. Moja siostra była w "ślepej krowie". Nie zachwycała się zatrudnionymi tam niewidomymi, a na moje pytanie o sens pójścia do restauracji, gdzie nic nie widać, sensownej odpowiedzi nie usłyszałam. Po prostu - było inaczej. Pan M. Pogonowski zaś "grał na siebie". Teraz przynajmniej się o nim mówi. 
Wątpię, czy ci niewidomi "aktorzy" to ludzie samodzielni, świadomi i mający własne zdanie. Nie chce mi się wierzyć, że świadomy, mający własne zdanie człowiek zgodziłby się wziąć udział w takim przedsięwzięciu. Chciałabym wiedzieć, co ci ludzie robią na co dzień, bo jeżeli siedzą pod piecem i czekają na listonosza, to wierzę, że była to dla nich "piękna przygoda... i rozjechali się do domów, bardzo dumni z siebie". Dla tych niewidomych też było po prostu inaczej niż zwykle, tak jak dla mojej siostry inaczej niż zwykle było w "ślepej krowie". Wierzę, że jeżeli dzień się im wlecze jak makaron, to próbom towarzyszył "pozytywny stres i adrenalina". 
Wątpię, czy w ten sposób można kogoś "rozkochać w kulturze". Wzbudzić w kimś zachwyt nad sobą w poczuciu spełnionej misji na pewno tak. Tylko nie wiem, czy tym ludziom nie wyrządzono więcej szkody niż pożytku. 
Czy organizatorzy spektaklu pomyśleli o ludziach o kulach i na wózkach inwalidzkich? Jak ci ludzie znaleźli się na sali? 
Coraz mniej rozumiem i widzę sens tego co mnie otacza. Cytując Daniela Passenta kończę. 
"Zatrzymajcie świat - ja chcę wysiąść". 
 
aaa 
6.9. SZTUKA W MROKU - SZTUKA MROKU 
Zuzanna Ratek 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
 Spektakle teatralne, muzyczne czy wystawiennicze, odbywające się w całkowitej ciemności są coraz bardziej obecne w całościowo pojmowanej kulturze. Mają one gorących zwolenników jak i przeciwników, do których grona należy wielu niewidomych uznających ten fakt jako poniżanie ich godności i odzieranie z przynależnego im szacunku. 
Spektakle sztuki mroku rozgrywają się w całkowitej ciemności. Miejscem ich realizacji jest przestrzeń, często zabudowana scenografią dotykową. W sytuacji, gdy wyłączony jest zmysł wzroku, kluczową rolę przejmuje rozumiany szeroko zmysł dotyku i słuchu. Kierując się nimi odbiorcy spektaklu odnajdują drogę w przestrzeni. Doznania te sumują się we wrażeniu, że odbiorca porusza się we wnętrzu dramatycznej historii, czy zgoła dziwnej baśni, której sam jest jednym z bohaterów albo, że wędruje przez własny sen, a jednocześnie odczuwa to naprawdę. Pomimo że właściwe Sztuce Mroku środki wyrazu są bardzo specyficzne, pozwalają one na niczym nieograniczoną swobodę twórczą we wszelkich stylach i konwencjach, pozwalają wypowiadać się w obszarze każdej tematyki i problematyki. 
Spektakle Sztuki Mroku są rozgrywane w całkowitej ciemności. I oczywiście, nie chodzi tu wyłącznie o przekręcenie wyłącznika światła, ale o uświadomienie i wszechstronne wykorzystanie wszelkich artystycznych i psychologicznych konsekwencji, jakie niesie odbiór spektaklu w warunkach ciemności. Następstwa te są różnej natury, obejmują psychikę, świat emocjonalny, wyobraźnię, przeżywane przez odbiorców wrażenia, także zmysłowe i ich własną aktywność w przestrzeni, wyrażającą się w interakcjach ze scenografią dotykową (jeśli taka została zaprojektowana), materią dźwiękową, a także w relacjach pomiędzy ludźmi. Ciemność jest tutaj wyzwaniem, szansą na zbudowanie innej wersji rzeczywistości, innego przystosowania, a zadaniem autora jest, by to przystosowanie było odkrywcze, wzbogacające i realizujące przesłanie danego spektaklu. Ale ciemność to także nieobecność światła, a więc zburzenie całego układu odniesień, do jakiego jesteśmy od zawsze przystosowani, i w którym czujemy równowagę pomiędzy nami i otaczającym światem. Co ważne, skasowanie tej widzialnej przygody ze światem, nie czyni nas uboższymi. Doświadczając mroku, odbiorca nadal może doświadczać nieograniczonej pełni własnych możliwości, choć płynących już z innych źródeł. Konsekwencją sytuacji ciemności i nowego przystosowania jest przejęcie funkcji wzroku przez inne zmysły, przede wszystkim przez słuch i dotyk. 
I jak zauważa eksperymentator w tej dziedzinie - J. Kusza, "Jest to mała rewolucja, która nie tylko wzmaga intensywność percepcji dotykowej i słuchowej, ale także budzi do życia głębsze sfery psychiki, częściowo tylko związane z bezpośrednio doznawanymi bodźcami zmysłowymi: aktywizuje świat archaicznych, często nieuświadomionych emocji odbiorców, rozbudza zakorzenioną w tych emocjach indywidualną wyobraźnię, co znajduje wyraz w subiektywnych, odmiennych dla każdego człowieka wyobrażeniach i "autorskich" wizualizacjach. Gdyby nagle zapalono światło, odbiorcy nie znaleźliby żadnego z wykreowanych światów, ani żadnego z elementów, które chwilę wcześniej przyprawiały ich o tak silne emocje, i które tak dokładnie "widzieli" - pochodziły one bowiem z ich własnej wyobraźni, czy też z ich podświadomości. Ten nieporównanie większy udział głębokich składników osobowości odbiorcy (w odróżnieniu od innych sztuk, które przede wszystkim narzucają formę odautorską), uważam za szczególnie cenną właściwość Sztuki Mroku". 
W kinie, teatrze, filharmonii, odbiorca znajduje się naprzeciw źródła (czy kilku źródeł) dźwięku. W nowocześniejszej sali kinowej dźwięk ogarnia go z wielu stron, goniona przez złoczyńców bohaterka krzyczy w lewe ucho, zaś rżenie konia, którego dopadła, by się ratować, trafia do ucha prawego. Podobnie z przejazdem karety, przetaczającymi się grzmotami i innymi efektami, nieraz imponującymi. Jednak adresat spektaklu pozostaje wciąż nieruchomy i statyczny. 
W mroku jest inaczej. Tu słychać dalekie jeszcze, zamazane odgłosy, które stopniowo zmieniają się w coraz bliższe, wreszcie jesteśmy u źródeł dźwięku, w centrum akcji, która otacza nas z wielu stron, atakuje, wymusza reakcję. Odgłosy zdarzeń stopniowo cichną. Ale jeszcze ktoś, w postaci czułego głosu, tak bliskiego, że prawie czujemy oddech na karku, uspokaja nas... albo też słychać szepty jakichś nieprzychylnych postaci, trzaski łamanych gałązek i pomruki, od których lepiej jak najprędzej się oddalić... Cóż dalej może się dziać? Na przykład słychać narastające głosy kilku postaci, które "nie zauważają" obserwatora, ale to, co mówią i robią wzbudza emocje, intryguje. Chcąc nie chcąc, uczestnik spektaklu podsłuchuje... tworzy się zupełnie nowy obraz akcji, jakże odmienny od tego, na co się zanosiło. Sekwencja dalekiego, prawie niezauważalnego dźwięku daje czas na wyciszenie, odnalezienie się w sobie, oswojenie dotychczasowych przeżyć, podporządkowanie ich półświadomym emocjom, niezupełnie jasnym tajemnicom własnego wnętrza. W takiej chwili czujemy, jak otwierają się głębsze warstwy wrażliwości, zdarzenia zewnętrzne i przeżycia wewnętrzne przenikają się, stapiają, nic nie hamuje wyobraźni, bo to w naszym wnętrzu, a nie na ekranie czy na scenie, rozgrywa się ten spektakl. 
Warto też zwrócić uwagę na mechanizmy i różnice w oddziaływaniu tandemu obraz-dźwięk, dobrze nam znanemu z życia, a także występującemu w większości sztuk wizualnych, z charakterystycznym dla mroku zestawem dźwięk-dotyk. Ten pierwszy sprawdza się optymalnie w wyrażeniu idei, wartości uogólnionych, symbolicznych, także, treści intelektualnych. Zestawowi drugiemu wydaje się odpowiadać intuicja, podświadomość, wrażenia zmysłowe, emocje, noc, wnętrze jaskini, głębia wód, wszystkie początki, kiełkowania, życie prenatalne, sprawy podziemne, będące w fazie oczarowania, nie przesądzone, wszelkie rozległe i jakże bogate światy. Więcej jest tu doznawania niż nazywania i oceniania. 
O ile w kinie wspólnym celem autorów dzieła i dystrybutorów jest zapewnienie widzom odbioru całości materiału dźwiękowego, bez strat i w ściśle ustalonych natężeniach, o tyle cechą sztuki w ciemności musi być pewien nadmiar dźwięku. Przestrzeń nasycona jest wieloma źródłami dźwięku, stosowanego oryginalnie i nietypowo. Obcujemy z dźwiękową rzeczywistością żyjącą niejako własnym życiem, dźwięk jest ruchomy, porusza się po różnych, niezależnych od usytuowania odbiorcy osiach i trajektoriach, tworząc ciekawe gry przestrzenne. W niektórych spektaklach niewielkie głośniki będą umieszczone w kostiumach uczestników, którzy poruszając się, zapełnią przestrzeń żywymi i, biorąc pod uwagę możliwe treści emitowanego dźwięku, zaskakującymi efektami. Sugestywność brzmieniową zwiększa także łączenie dźwięku z nośników elektronicznych z odgłosami naturalnymi. W niektórych spektaklach bywa wykonywana na żywo w ciemnej przestrzeni wokaliza, gra na różnych instrumentach, także mówiony przez aktora tekst. 
W objaśnieniach powyższych pominęłam - stanowiące obszar odrębnych zagadnień związanych z warsztatem tego gatunku - informacje o szczegółowych rozwiązaniach technicznych, na przykład dotyczących złożonych problemów udźwiękowienia i akustyki spektakli. 
 
* Przypis - Jarosław Kusza reżyser teatralny i filmowy. Ukończył Wydział Reżyserii Filmowej w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi, ponadto studiował 4 lata na Akademii Górniczo -Hutniczej w Krakowie oraz 3 lata w Szkole Muzycznej II stopnia w Krakowie. Sylwetka i dokonania artysty - www.jaroslaw-kusza.wizytowka.pl 
 
aaa 
6.10. A szkoda... 
Józef Szczurek 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
 Chciałbym na wstępie wyznać, że czytanie prasy, dzięki komputerowi, jest moim chlebem powszednim. Nie przypominam sobie jednak, aby wcześniej jakiś artykuł zbulwersował mnie w takim stopniu, jak wypowiedź Małgorzaty Siuty zatytułowana: "W absolutnych ciemnościach". Artykuł ten uważam za bardzo szkodliwy dla sprawy niewidomych oraz kompromitujący tych, którzy w tym przedsięwzięciu uczestniczą. 
Dotychczas wydawało mi się, że jeśli ktoś przystępuje do jakiejś pracy, powinien się najpierw zapoznać z jej sensem, społeczną treścią i całokształtem uwarunkowań i, dopiero wtedy, mając odpowiednią wiedzę i wyrosłe z niej perspektywy i cele, rozpoczynać swoje zadania. Sądzę, że w przypadku dramatu: "W absolutnych ciemnościach", niestety, tak się nie stało. 
Ludziom widzącym utrata wzroku kojarzy się z ciemnościami, a wiadomo, w ich odczuciu ciemność to całkowita niemożność, dno upadku, beznadzieja i smutek połączony z rozpaczą. Ta sztuka takie właśnie fałszywe, z gruntu szkodliwe mity upowszechnia, pogłębia, zasklepia, W dodatku ubiera się to w szaty kultury i odkrywczości. 
Utwierdza się ich w przekonaniu, że niewidomi skazani są na największe nieszczęście, beznadziejne cierpienie, i że nie ma wyjścia z zaklętego kręgu. Jakże z tego dna smutku i rozpaczy daleko do słońca, piękna, kwiatów, śpiewu słowika, radości i bliskości ludzi. I to jest największe zło, jakie niewidomym można wyrządzić. 
Ludzie boją się ciemności i wszystkiego co w niej się rodzi. Wtłaczanie niewidomych w tę beznadziejną otchłań wyrządza im krzywdę oraz nie do naprawienia szkodę społeczną i moralną. 
W latach 70. miałem niewidomego przyjaciela mieszkającego na wsi koło Sochaczewa. Miał dom, ogród, sad, a w domu radio, telefon, telewizor, magnetofon, maszynę do pisania i z tego wszystkiego korzystał. Był dobrze ubrany, zadbany, życzliwy wobec sąsiadów. Pracował jako nakładca, w spółdzielni niewidomych przy ulicy Sapieżyńskiej w Warszawie. Miał kochającą rodzinę i był ze swego życia zadowolony, a swym optymizmem i dobrym samopoczuciem chętnie dzielił się z innymi. 
Często mawiał, że nie trzeba w odniesieniu do niewidomych wydziwiać, ale zapewnić im pracę, dostęp do kultury, do normalnego życia, a będą mieli szacunek swego otoczenia. Tadeusz Kalinowski, bo tak nazywał się mój niewidomy przyjaciel, cieszył się uznaniem w całej wsi, a nawet poza nią. 
Do niego przychodzili sąsiedzi po radę w sprawach gospodarskich i innych, bo on słuchał radia, czytał książki, czasopisma i wiedział najwięcej. Przychodzili obejrzeć film czy posłuchać wiadomości telewizyjnych. Jest to droga do ludzi, do życia, do piękna, dobra i radości, a nie: ciemności, smutek, nędza materialna i moralna. 
W staroirańskich wierzeniach religijnych i w ogóle kulturach krajów Bliskiego i Środkowego Wschodu jeszcze do niedawna istniało przekonanie, że dusza ludzka mieszka w oczach człowieka. Jeżeli nie ma oczu, nie widzi, nie ma duszy. Z tego przekonania rodzi się lęk przed niewidomym, ucieczka przed nim, a nawet potępienie go, bo przecież musiał na taki wyrok nieba zasłużyć. 
Sądzę, że i w naszej kulturze z bardzo zamierzchłych czasów, bo przecież ma ona korzenie indoeuropejskie, zostały jakieś ślady podobnych wierzeń i stąd biorą się takie negatywne określenia jak ślepcy. 
W polskim języku, wyrazy z końcówką: "cy", mają najczęściej wydźwięk nacechowany nieszczęściem lub złem, na przykład właśnie ślepcy, starcy, kulawcy, głupcy, skąpcy, zaborcy. Na szczęście teraz określenie ślepcy nie jest w powszechnym użyciu, po co więc do niego na siłę wracać, a właśnie taki wyraz mieści się w ogólnej aurze "pożal się Boże" przedmiotowej sztuki. 
Tak się przyjęło, że każde dziwactwo można nazwać artystyczną produkcją, nawet wtedy, gdy budzi niesmak i obrzydzenie. Na szczęście, upływ czasu sprawia, że ostają się tylko dzieła piękne, budzące dobre, wzniosłe przeżycia i wzruszenia. 
W kodeksach prawnych wszystkich krajów działalność na szkodę bliźnich obłożona jest potępieniem, a nawet karą. Niestety, działalność niby artystyczna na szkodę niewidomych nie jest w tych kodeksach ujęta. 
 
 aaa 
6.11. O dziennikarskiej manierze i dobrym przedstawieniu 
Maria Marchwicka 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Bywa tak, że ciekawe wydarzenie zostaje rozmyte albo skierowane na zupełnie inne tory, bądź przez nieumiejętny dobór środków przekazu staje się prawie własną karykaturą. Takie wrażenie odniosłam po przeczytaniu tekstu p. Małgorzaty Siuty "W absolutnych ciemnościach" (Gazeta.pl Płock Data opublikowania: 2011-09-27). Rzecz dotyczyła wystawionego przez niewidomych uczestników pierwszego Festiwalu Kultury i Sztuki Niewidomych w Płocku dramatu "Ślepcy". 
Spektakl został pomyślany na zasadzie intensyfikacji wrażeń i doznań publiczności, stąd pomysł, aby "przy wejściu na schody panował półmrok. Potem, z każdym krokiem w dół, robiło się coraz ciemniej i ciemniej. W końcu nie było widać już nic". 
Reżyser Mariusz Pogonowski przygotowując symboliczną sztukę Maeterlincka na temat ludzkich losów i ludzkiej kondycji, moim zdaniem, dokonał właściwego zabiegu formalnego. Sztuka rozpoczyna się przejmującą modlitwą. Grupa kobiet odmawia powtarzając Pozdrowienie Anielskie. "Zdrowaś Maryjo, łaski pełna, Pan z Tobą..." Coraz wyraźniej słychać także szum morza. Do tych odgłosów dołączają kolejne. Z różnych stron sali odzywają się ludzie. Młodzi, starzy. Kobiety, mężczyźni. Widz, a właściwie słuchacz, odnosi wrażenie, że siedzi wśród nich, jest jednym z tytułowych ślepców. Jest to zabieg nie nowy i znany od lat, aby widz był nie tylko biernym słuchaczem, ale był również w środku wydarzeń. Nie ma więc podziału na scenę i widownię, nie ma rampy, podwyższenia i kurtyny. 
Fabuła dramatu jest nieskomplikowana. Stary ksiądz - opiekun ociemniałych, wyprowadził ich z przytułku, żeby przed zimą zaczerpnęli jeszcze świeżego powietrza i skorzystali z ostatnich promieni słońca. Ale opiekun gdzieś zniknął, a ślepcy są pozostawieni samym sobie. Nie wiedzą, gdzie się znajdują. Chcieliby wrócić, ale nie mają pojęcia jak. Są kompletnie bezradni i wystraszeni. Czyż nie jest to symboliczny obraz ludzkości, jej niepewności, zagubienia i lęku przed nowymi doświadczeniami, przed szukaniem drogi bez opiekuna i przewodnika? 
Sądzę, że reżyser wybrał dramat Maeterlincka nie tyle ze względu na formułę festiwalu, ile ze względu na czas przygotowania. Teatr w ciemności nie wymagał żmudnej pracy z ciałem. I dobrze się stało, bowiem usztywnieni albo nieporadni w gestach aktorzy-amatorzy zniweczyliby efekt przedstawienia. 
Nie można się zgodzić ze stawianiem równości między wizją reżyserską p. Pogonowskiego a doświadczeniami konsumentów restauracji typu "Ślepa krowa" - jak twierdzą niektórzy zagorzali przeciwnicy. Pragnę uprzedzić oburzenia tyflonarcyzów, że formuła przedstawienia ani nie godzi w godność niewidomych, ani ich nie wyszydza, czy dyskontuje ich godność przez duże "G". Nie ma mowy także o szarganiu sztuki czy jej udziwnianiu. Należy pamiętać, że Maeterlinck to symbolista piszący tragicznie i bez wiary w jakikolwiek sens istnienia. 
Może nie jest to mocne uderzenie i przekroczenie pewnych granic - jak mówi Renata Nych, szefowa Stowarzyszenia De Facto. Na pewno stał się piękną przygodą dla wszystkich uczestników. 
Godna pochwały jest pomysł p. Mariusza Pogonowskiego, aby w grudniu ze Stowarzyszeniem Teatr Per Se zorganizować 12-godzinny maraton teatralny z udziałem aktorów grających w "Ślepcach". 
I może dość niefortunnym pomysłem było nazwanie festiwalu "Kultury i Sztuki Niewidomych". Pojęcie sztuki możemy rozpatrywać pod względem okresów, gatunków czy nurtów obecnych w sztuce. I nie budzi sprzeciwu podział na sztukę baroku czy romantyzmu, sztukę malarstwa, rzeźby, nurt kubizmu, realizmu dynamicznego etc. Ale nie ma sztuki niewidomych, niesłyszących czy sztuki małomiasteczkowej. Bo czy niewidomy aktor ma inny aparat pojęciowy i głosowy, a niewidomy muzyk zagra inaczej Sibeliusa? Nie dzielmy sztuki ponad konieczne kategorie i nie dzielmy podobnie świata. Niewidomi są wpisani w społeczny pejzaż, a ich odmienność percepcji wynika z barier technicznych a nie emocjonalnych czy intelektualnych. 
Wypada również mieć nadzieję, że dziennikarze porzucą pewną manierę sensacji na rzecz sensownej i pogłębionej analizy opisywanych wydarzeń. Nie przystoi pisać w takiej konwencji: "Żeby nie spaść ze schodów, trzeba było kurczowo trzymać się poręczy. I uważać, aby nie zgubić ramienia poprzednika. Schody w końcu się skończyły, a wolontariusze szli dalej. Każdy z prowadzonych musiał wykazać się ogromnym zaufaniem. Można się było tylko domyślać, że prowadzący chcą usadzić wszystkich na miejscach. Zadziwiające, ale udało im się to bez problemów." 
A niby dlaczego miały być jakieś problemy, czyżby dziennikarka nigdy nie znalazła się w ciemnościach? Jest tu mniej rzeczowości, a więcej sensacji. 
 
 aaa 
6.12. Zdumienie 
Beata Kawecka 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Pracą zawodową, i nie tylko, ze środowiskiem osób niewidomych jestem związana od 1966 r. Uważam, że kilkadziesiąt lat obserwacji upoważnia mnie do zabierania głosu w sprawach ważnych dla tego środowiska. Był czas, że na łamach "Biuletynu Informacyjnego Trakt" pisałam cykl artykułów pt. "Widziane z boku". 
Teraz postanowiłam znowu zabrać głos i przedstawić swój pogląd na temat zgody osób niewidomych na przedstawianie ich w sposób wywołujący negatywne emocje, a nie zawierający żadnej wiedzy merytorycznej. 
Mam tu na myśli kawiarnie i restauracje typu "ślepe krowy" i przedstawienie w płockim teatrze "Ślepcy". 
Znam wielu niewidomych, różnych niewidomych jak różne jest nasze społeczeństwo. Znam więc niewidomych pijaków, złodziei, łajdaków, oszustów i innej maści indywidua. Znam też upośledzonych umysłowo i fizycznie. Na tej podstawie można by dojść do bardzo negatywnych ocen tego środowiska. Ja jednak znam również ludzi bardzo porządnych, świetnych pracowników, wspaniałych działaczy społecznych, ludzi wykształconych, inteligentnych, a nawet wybitnych. Dlatego oceniam każdą osobę indywidualnie, a nie przez przyklejanie im środowiskowych etykietek, tych dobrych i tych złych. 
Mimo wiedzy nabytej przez kilkadziesiąt lat ciągle dziwią mnie postawy i poglądy niektórych osób. Nie dotyczy to tych, których nie stać na samodzielne myślenie. Zrozumieć nie mogę, jak to możliwe, że osoby wykształcone, inteligentne, można powiedzieć mądre, mogą angażować się w taką działalność, jak sztuka grana w zupełnych ciemnościach. Nie mogę zrozumieć, jak to się dzieje, że osoby pełniące najwyższe funkcje w tym środowisku mogły popierać powstanie w Warszawie restauracji, w której klienci spożywali posiłki w zupełnych ciemnościach, a kelnerami były osoby niewidome. 
Nie mogę tego zrozumieć, bo nie mogę sobie wyobrazić, jak ja radziłabym sobie, gdybym straciła wzrok. Wiem, że można, wiem, że wielu sobie radzi, ale ja... Uważam, że nigdy nie nauczyłabym się chodzić z białą laską po ruchliwych ulicach, brajla tak, ale chodzenia nie. Jeżeli ja, mimo bogatych doświadczeń w pracy z niewidomymi, bogatych obserwacji, tylu rozmów, tylu przeczytanych książek tyflologicznych i artykułów z prasy środowiskowej, nie mogę sobie tego wyobrazić, to jak można oczekiwać, że ludzie widzący, którzy bez jakiegokolwiek przygotowania zostaną rzuceni w tak ekstremalne dla nich warunki, cokolwiek zrozumieją. Rezultatem może być tylko niebotyczny "podziw" i niebotyczne przerażenie, już bez cudzysłowu. 
Uważam, że w takich warunkach, nie można dojść do żadnych sensownych wniosków, nie można zdobyć żadnej obiektywnej wiedzy, nie można nic zrozumieć. Można tylko płakać nad losem niewidomych, cieszyć się z tego, że to oni a nie ja jestem niewidomą i bać się. Uważam, że niewidomi nic na tym nie zyskują w odbiorze społecznym, przeciwnie, tracą, bo utrwalane są stereotypowe poglądy na ich temat. 
Dlatego wciąż dziwi mnie zaangażowanie niektórych z nich w tę, tak "piękną" działalność. 
Ewa Maksymowicz w artykule "Marzenia się spełniają" zamieszczonym we wrześniowo-październikowej "Pochodni" pisze 
"Reżyser, niezwykle dynamiczny, skarbnica niekonwencjonalnych rozwiązań, wpadł na szatański pomysł, żeby widzowie obejrzeli spektakl w całkowitych ciemnościach". 
To prawda - zaiste szatański pomysł. 
 
aaa 
6.13. Nie wprost 
Wojciech Owczarczyk 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Po przeczytaniu obu artykułów nasunęło mi się kilka myśli, nie do końca bezpośrednio dotyczące tematu. Mimo to podzielę się nimi. 
- Uważam, że nie można w żaden sposób porównywać omówionego w artykułach przedstawienia do występu pana, który na scenie podarł Biblię. 
- Zbyt mało mam informacji, by jednoznacznie opowiedzieć się za czy przeciw. Gdybym wybierając się na sztukę był zorientowany, iż jest ona w takiej scenerii i obsadzie, to chętnie bym się na nią wybrał. Pewnie spotkałby mnie lekki szok, gdybym dowiedział się o tym w trakcie spektaklu. Może szok, ale chyba na pewno nie zgorszenie. 
- Miałem okazję brać udział w spektaklu - reportażu o pani Kasi grającej na flecie. Widzieć muzyką odbywało się w całkowitej ciemności, która rozpoczęła się, gdy wszyscy uczestnicy zajęli swoje miejsca. Doświadczenie bardzo interesujące. 
 Co do sztuki wystawionej w płockim teatrze, to bardziej zastanawiałbym się, jak została wystawiona, na jakim poziomie artystycznym, z jakim zaangażowaniem niż przez kogo. Uważam, że autentyczne przeżycia opowiedziane przez osobę, która je przeżyła, są bardziej przekonywujące niż historia powielana. 
 Ładnie nie śpiewam, nie gram na instrumencie, nie tańczę i nie występuję na scenie, ale wydaje mi się, że nieważne kto jest aktorem w danej sztuce, lecz jak odgrywa swoją rolę. Może być świetny amator, a z drugiej strony może być przerost ambicji. 
- W czasie poruszania się z białą laską niejednokrotnie spotykały mnie niemiłe, czasami bardzo wkurzające sytuacje. Owszem, emocje były, ale one w żaden sposób nie przyczyniły się do mojego siedzenia w domu. Bardziej niepełnosprawny czułem się podczas pobytu za granicą nie z powodu ograniczeń wzrokowych, lecz z powodu nieznajomości języka. Trochę samokrytycyzmu, dystansu co do własnej osoby nigdy nikomu nie zaszkodziło. 
- Wzrok jest tylko jednym z elementów mojej bardzo skomplikowanej osobowości. Umiejętność proszenia o pomoc w sytuacjach, kiedy jest ona niezbędna, oddzielenia prośby o zrobienie danej rzeczy z powodu lenistwa, to duża umiejętność. 
- Integracja w jedną stronę 
Dlaczego humor, anegdota, sytuacja śmieszna z udziałem osób ze środowiska, wypowiadana przez nich samych, spotyka się z salwą śmiechu, a ta sama sytuacja opowiedziana przez osobę widzącą budzi niesmak i zgorszenie. 
- Wymuszanie litości - przykład 
Osoba niewidoma przynosi książkę telefoniczną i prosi o odnalezienie konkretnego numeru. 
a) pierwsza osoba niewidoma prosi o odczytanie numeru, nagrywa go na dyktafon, zapisuje brajlem, próbuje dodzwonić się. Numer zajęty. W ciągu dnia samodzielnie ponownie wybiera dany numer i załatwia sprawę. Sprawa oczywista, odczytanie numeru, zakodowanie go sobie, wykonanie zadania. 
b) druga osoba odczytany numer od razu próbuje wykorzystać. Wybiera go, ale nie ma połączenia - linia zajęta jak w sytuacji osoby pierwszej. W ciągu dnia przychodzi z częstotliwością co pół godziny, by za każdym razem usłyszeć ten sam numer. Od siebie dała tylko komentarz: jak widzisz, to możesz go podać, nic ci się nie stanie, a ja nie widzę, więc nie odczytam. 
I kto tu jest ten zły? Oczywiście, osoba widząca, bo nie rozumie niewidomego i od niego jeszcze czegoś wymaga. 
Niejednokrotnie spotkałem się z sytuacją, gdzie dla osiągnięcia danego efektu miałem nałożone opaski na oczy. Oczywiście, było to za pełną zgodą i świadomością, że w każdej chwili mogę je zdjąć. 
- Akceptacja swoich ograniczeń wzrokowych wymusza na mnie samym konieczność proszenie o pomoc w sytuacjach, kiedy jest ona niezbędna. Jednocześnie, gdy mogę coś wykonać czy komuś pomóc, to ofiaruję swoją pomoc. Ktoś inny jest lepszy w danej rzeczy, a może ja w innej. Tak więc, moim zdaniem, integracja to uzupełnianie się z dystansem do własnej osoby. Patrzenie na daną osobę w całości, a nie tylko przez pryzmat jednego z jej elementów, np. wzroku. 
To są moje zdania, z którymi nikt nie musi się zgadzać. Przepraszam, że nie odpowiadają wprost na tekst artykułu. Ale tak się nie da. 
 
 aaa 
6.14. Oko w oko  
Robert Więckowski 
 
Źródło: Pochodnia - Nr 5 (884), wrzesień-październik 2011 
 
Nie zwiększyły się renty, nie stworzono ani jednego nowego miejsca pracy, nie przekazano nikomu udźwiękowionego komputera, nie nauczono nikogo jak sobie radzić, gdy traci się wzrok lub zupełnie się nie widzi. Nie zrobiono tego, bo nie o to w całej kampanii chodziło. Plany były inne: poruszyć, zmusić do skupienia uwagi, do zauważenia drugiego człowieka, zachęcić do poznania świata osób niewidomych i niedowidzących, zbliżyć ludzi do siebie i w ten sposób pomóc tym, którym wzrok odmawia posłuszeństwa. 
Od samego początku było pewne, że ma być inaczej, niesztampowo, nowocześnie, ma zdarzyć się coś, co, jak mogło się wydawać, nie pasuje do osób z dysfunkcją wzroku, nie należy do kanonu ich zachowań. Nikt nie miał też wątpliwości, że tym razem, chociaż projekt będzie realizowany przez Instytut Tyflologiczny Polskiego Związku Niewidomych, to, co się zdarzy, będzie kierowane przede wszystkim do osób widzących, do ludzi żyjących z dala od spraw, radości i problemów, jakie stają się na co dzień udziałem niewidomych, niedowidzących i ich bliskich. 
To właśnie ci, nie doświadczający w swej codzienności skutków braku wzroku, mieli odebrać zaproszenie na spotkanie z człowiekiem niewidomym spotkanie, które kiedyś, w przyszłości zakończy się wzajemnym poznaniem, zrozumieniem, naturalnością. To właśnie dla nich niewidomi mieli stać się widoczni, dla nich, czyli dla większości. 
 
Społecznik to brzmi dumnie 
 
Wszystko zaczęło się na Konwiktorskiej, w siedzibie PZN. To tu pierwszy raz pomyślano o zrealizowaniu projektu, który, rozrastając się i wzbogacając o coraz to nowe przedsięwzięcia, wybrzmiał ostatecznie pod nazwą "Niewidomi już widoczni". To tu powstał pomysł stworzenia graffiti, które będzie zachęcało do zwrócenia uwagi na osoby niewidome i niedowidzące. To tu zdecydowano, że trzeba namówić do współpracy artystów, bo to oni, jak nikt inny, mogą zapewnić sukces projektowym działaniom. 
Zaczęto poszukiwania i trafiono na ślad związanego z 3 falą Dariusza Paczkowskiego, w świecie grafficiarzy człowieka - instytucję, malującego na murach od początku lat 90. ubiegłego wieku i od wtedy zaangażowanego społecznie. Pasowało jak ulał, a Dariusz Paczkowski zgodził się natychmiast. 
- Bardziej niż artystą jestem działaczem społecznym, który po prostu wykorzystuje sztukę do swej roboty. W tym, co maluję musi być przesłanie społeczne, musi, a tutaj jest - tłumaczył brak wahania. 
Propozycja pracy z niewidomymi nie zrobiła zresztą na nim większego wrażenia, nie czuł się zakłopotany czy onieśmielony. Znał to środowisko, razem z niewidomymi prowadził wcześniej kampanie społeczne w Poznaniu, Krakowie i w Bielsku Białej. Szybko stał się więc aktywny i ciesząc się z możliwości namalowania graffiti zaproponował nazwę całej akcji oraz rozszerzenie działań. 
Chodziło o spacer po mieście, najlepiej po Nowym Świecie i zamontowanie tabliczek brajlowskich przy wejściu do kilku lokali użytkowych. To miał być pierwszy krok na drodze do uczynienia z brajla naturalnego elementu wystroju tej ulicy, a przez to do stałego, codziennego przypominania o istnieniu osób korzystających z tego właśnie pisma. 
Dariusz Paczkowski dosyć szybko zdecydował też, jak będzie wyglądało graffiti - to będą oczy, namalowane pomiędzy oknami na fasadzie budynku PZN przy ulicy Konwiktorskiej, oczy patrzące na przechodniów, zapraszające ich do szczerej, otwartej rozmowy. Właśnie dlatego oczy nie mogą być przypadkowe, muszą one należeć do osób niewidomych, niedowidzących i ich bliskich - kończył się opis muralu. 
Artysta dopiął swego, przekonał pracowników Instytutu Tyflologicznego PZN, którzy zgodzili się realizować projekt zgodnie z jego pomysłem. 
Wielu niewidomych poczuło się jednak dotkniętych. - Jak można malować nasze oczy, skoro są one często zdeformowane, skoro nie wyglądają estetycznie? Po co epatować brzydotą, szokować? - pojawiły się pełne oburzenia pytania. 
- nie tworzę dzieł odpychających, nie rozsmakowałem się w brzydocie, nie chcę nikogo urazić. Zależy mi na tym, by moje prace były prawdziwe i przyciągały uwagę i zachęcały obserwatorów do wejścia w świat, o którym opowiadam. - odpowiadał artysta. 
 
Oko w roli głównej 
 
Malowanie muralu rozpoczęło się 15 września. Dariusz Paczkowski pojawił się wtedy na Konwiktorskiej w towarzystwie swego kolegi, Mateusza Bieleniewicza. Obaj graficiarze, obaj społecznicy, obaj przekonani, że to, co mają zrobić, ma sens i będzie służyło osobom niewidomym. 
Mateusz: - Nie namyślałem się ani chwili, to super pomysł, bardzo fajna akcja i bardzo się cieszę, że mogę się w nią włączyć. 
Dariusz: - Te oczy będą piękne, ten mural będzie piękny, wiem to na pewno. 
Mateusz: - Każdy ma prawo do własnej opinii, ale to dobrze, że znalazły się osoby, które nie widziały w tym nic złego i zgodziły się aby ich oczy zostały namalowane na budynku. Fajnie też, że sztuka budzi emocje, bo wtedy wytrąca z apatii, z intelektualnego i estetycznego marazmu. 
Dariusz: - Są to oczy, które patrzą i które przyciągają uwagę. Gdy chce się z kimś szczerze porozmawiać, trzeba patrzeć mu w oczy. Ten mural to zaproszenie do takiej właśnie rozmowy o sprawach osób niewidomych i niedowidzących, rozmowy bez tajemnic, bez tabu, otwartej i służącej lepszemu zrozumieniu. 
Mateusz: - Do tej pory wielokrotnie przejeżdżałem obok tej kamienicy i nic o niej nie wiedziałem, była dla mnie nieznana, anonimowa, tak samo jak ludzie, którzy w niej pracują, jak ich sprawy. 
 
Oficjalne odsłonięcie muralu nastąpiło 19 września wieczorem. Tego samego dnia, tyle że znacznie wcześniej niewidomi i ich przyjaciele ruszyli na spacer po Nowym Świecie ruszyli, by zamontować tabliczki brajlowskie przy wejściu do kilku lokali. Padło m. in. na klub, kawiarnię, restaurację i księgarnię, wszystko oczywiście wcześniej uzgodnione, dogadane w najmniejszym szczególe. Rozmowy prowadził Mateusz Bieleniewicz. 
- Na początku zawsze było zdziwienie, pytanie: " A po co? A w jakim celu?". Ale nikt nie odmówił, nikt nie powiedział, że to nie ma sensu. Mało tego - nawet jeśli mówili, że niewidomi do nich nie zachodzą, to i tak akcja jest tak fajna, że chętnie się w nią włączą - wspominał spotkania z właścicielami lokali. 
Tabliczki zawisły, a artyści-graficiarze marzą o tym, by powiesić ich znacznie więcej, by rzucały się w oczy na każdym kroku. Bo te tabliczki, ten brajl są dla widzących, nie dla niewidomych, bo one mają przypominać, że każdy w każdej chwili może na swej drodze spotkać osobę z białą laską i warto wiedzieć, jak się przy niej zachować. 
 
W blasku flesza 
 
Dariusz Paczkowski nie tylko wymyślił nazwę kampanii, wygląd muralu i spacer, sprowadził też do Polskiego Związku Niewidomych znakomitego fotografa Tomka Sikorę. 
- Propozycji przeprowadzenia takiej sesji wprost nie mogłem odrzucić. Ogromnie pociągające jest to, że jest to akcja społeczna, że można się odkupić za grzechy - śmiał się artysta, pełen dystansu do siebie. 
Zadanie, jakie przed nim stanęło, było następujące: zrobić zdjęcia oczu osób niewidomych, niedowidzących i ich bliskich. Fotografie były niezbędne, to na ich podstawie powstały szablony, które posłużyły do wykonania graffiti. 
Ale na szablonach się nie skończyło. Efektem niecodziennej sesji, jaka odbyła się w Tyflogalerii Biblioteki Centralnej PZN, stała się także wystawa zdjęć, wystawa nieplanowana, wystawa prezent. Wymyślił ją Tomek Sikora, który osobiście rozwiesił na ścianach Tyflogalerii 12 fotografii. Na każdej z nich oko, zawsze inne, Duże, rozświetlone, widoczne w każdym szczególe, uważne, śmiało obserwujące oglądającą je osobę. 
- W każdym oku zapisany jest aktualny stan człowieka, irydolog miałby niezłą zabawę, pół żartem - pół serio podkreślał artysta. 
- Każde oko jest piękne, nie ma oka brzydkiego, każde ma niezwykłą precyzyjną konstrukcję. Na zewnątrz różnią się kolorem, w dużym zbliżeniu, przy makrofotografii różnią się światami, jakie objawiają się patrzącym z tak bliska, fascynują ogromną głębią, połyskliwością, wyglądają jak najdroższe szlachetne kamienie - dodawał. 
Zdjęcia zostały rozwieszone w ten sposób, by wchodząca na wystawę osoba nie mogła skryć się przed spojrzeniem sfotografowanych oczu, by nie mogła stanąć z boku i, z pozycji niezauważonego, postronnego obserwatora, podglądać historie wydobyte na zewnątrz blaskiem flesza. 
- Chciałem, żeby ta wystawa robiła wrażenie, angażowała, żeby miała w sobie odrobinę surrealności - tłumaczył Tomek Sikora. 
Sąsiadujące ze sobą na ekspozycji zdjęcia wchodzą w dialog, uzupełniają się, zapraszają widza do ujrzenia odrębnej historii, odnalezienia tajemnicy, do wypłynięcia na interpretacyjną głębię. 
- Oczy niebieskie są przezroczyste, rozświetlone, a kolory są niemal prześwietlone, w oku ciemniejszym światło gra inaczej, rozbiega się i otwiera wspaniałe krainy - podpowiadał artysta. 
Do kogo należą poszczególne utrwalone na fotografii oczy? Odpowiedź na to pytanie nie została wpisana w wystawę. Wiadomo, że modelami były zarówno osoby niewidome, jak i niedowidzące oraz nie mające kłopotów ze wzrokiem i to już widz musi, jeśli będzie chciał, poszukiwać granicy tego podziału. Zdecydowanie jednak nie jest ona najważniejsza, bo ta wystawa ma zbliżać, a nie dzielić. 
 
Światłem po oczach 
 
Wystawę, otwartą 19 września, można oglądać w Warszawie do końca października. Potem ruszy ona w podróż po Polsce, każdy więc, kto będzie chciał, będzie się mógł z nią zmierzyć. 
Absolutnie jednorazowy charakter miał natomiast pierwszy w historii PZN-u flash-mob, który 17 września zawładnął przez 5 minut warszawskim Nowym Światem. 
Akcję, opisywaną jako multimedialna aranżacja przestrzeni, wymyśliła Karolina fender Noińska, autorka projektu Jajkofilm. W PZN pojawiła się niespodziewanie, przyjechała, bo została zaproszona do projektu przez Tomka Sikorę. Z przyzwyczajenia zabrała ze sobą kamerę, a potem... pozwoliła działać swej wyobraźni. Plan, który przedstawiła, wydawał się wręcz niemożliwy do zrealizowania. 
- Zróbmy akcję na Nowym Świecie, zgaśmy na 5 minut latarnie wzdłuż całej ulicy i wyświetlmy krótki film, film kierujący uwagę na sprawy osób tracących wzrok i niewidomych. Niech ekranem będą ubrane i pomalowane na biało osoby z białymi laskami w dłoniach osoby stojące na balkonie jednej z kamienic - projektowała. 
Nie musiała długo namawiać, pomysł spodobał się i zdecydowano, że kampania "Niewidomi już widoczni" zostanie rozszerzona także o tę akcję, o kolejny prezent. 
- Bardzo wielką radość sprawiała mi myśl, właściwie nadzieja, że może uda się wytrącić zdrowych, pełnosprawnych z tego ich zafiksowania na sobie, które tak często nie pozwala im zauważyć potrzeb drugiego człowieka - cieszyła się przygotowując flash-mob. 
Udało się, 17 września, chwilę przed 21.00, na Nowym Świecie pojawiło się 10 ubranych i pomalowanych na biało osób z białymi laskami w dłoniach, osób, które po krótkiej, quasi-teatralnej akcji na chodniku, zniknęły w jednej z kamienic, by po chwili pojawić się na balkonie. Zgasły latarnie, rozbrzmiała muzyka i rozpoczęła się projekcja. Wszystko trwało niespełna 5 minut, zostało skwitowane burzą oklasków ze strony najczęściej przypadkowych, niczego się nie spodziewających widzów. 
Wcześniej zaś była ogromna pomoc mnóstwa osób, które poświęciły swój czas i włączyły się w całą akcję osób, które, namówione przez Jajkofilm, postanowiły zrobić coś dla niewidomych i niedowidzących. 
- Takie akcje jak właśnie multimedialne aranżacje przestrzeni w wersji flash-mob, mają w sobie wielką siłę. Ogromnie się cieszę, że realizując je, mogę spotykać ludzi w ich naturalnym środowisku, w trakcie ich codziennych zajęć i w nienachalny sposób proponować im spotkanie z czymś, czego nie przeczuwają, o czym nie myślą, czego się nie spodziewają. Chciałabym wytrącać ich ze świata, w którym niejednokrotnie się zaskorupili i zaproponować nowy, inny, mam nadzieję bardziej wrażliwy obraz świata... - podkreślała Karolina fender Noińska. 
Jej autorski film, pokazywany pierwszy raz na Nowym Świecie, można było zobaczyć później w trakcie wernisażu zdjęć Tomka Sikory. Wkrótce, w Internecie będzie zaś można obejrzeć wszystko to, co działo się w trakcie flash-mobu. 
- To tylko propozycja, kto nie chce nie musi z niej skorzystać, ale chciałabym, aby u tych, którzy się włączą, została jakaś refleksja, żeby dbali o swoją wrażliwość i empatię. To fantastyczne, jak można się wzajemnie inspirować i nakręcać przy takich wspólnych akcjach społecznych. Ja tylko chciałam przedstawić niewidomych i niedowidzących jako ludzi kreatywnych, otwartych, mających fajną, atrakcyjną ofertę dla świata . Jeśli ktoś dzięki temu będzie chciał zrobić coś jeszcze, żeby choć trochę ułatwić życie wszystkim tym, którzy tego potrzebują -będę zachwycona! - podkreślała artystka. 
 
 aaa 
7. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE 
 
aaa 
7.1. Renciści więcej dorobią do świadczenia 
Jan Kalicki, oprac.: AJ 
 
Źródło: Rzeczpospolita i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-11-04 
 
Uprawnieni do renty socjalnej będą mogli od przyszłego roku zarobić więcej i dalej pobierać świadczenie. Obecnie obowiązujący ich limit zarobków zostanie znacznie podniesiony - czytamy w Rzeczpospolitej. 
Osoby uprawnione do renty socjalnej mają bardzo ograniczone możliwości dorabiania do swoich świadczeń. Przepisy przewidują dla nich jeden próg zarobkowy. Jest to równowartość 30 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w ostatnim kwartale kalendarzowym, ogłoszonego przez prezesa GUS. Od 1 września do 30 listopada 2011 jest to zaledwie 1009,90 zł. W razie przekroczenia tego limitu ZUS zawiesza wypłatę renty. Tak niski limit zarobków był powszechnie krytykowany, bo praktycznie uniemożliwiał podejmowanie pracy przez osoby niepełnosprawne uprawnione do renty socjalnej. 
Dlatego od 1 stycznia 2012 r. limit, którego przekroczenie powoduje zawieszenie renty będzie ustalony na poziomie 70 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za ostatni kwartał kalendarzowy ogłoszonego przez prezesa GUS. 
Nie zmienią się pozostałe zasady dorabiania do renty socjalnej. Na zawieszenie tego świadczenia nadal będzie miał wpływ niemal każdy przychód uzyskiwany przez osobę uprawnioną. I to zarówno z tytułu działalności, która podlega obowiązkowi ubezpieczeń społecznych, jak i z innej działalności, która jest opodatkowana według skali podatkowej na zasadach określonych w art. 27 ustawy z 26 lipca 1991 o podatku dochodowym od osób fizycznych. ZUS wliczy przy tym nie tylko kwoty, od których trzeba opłacać składki, ale również zasiłki za czas choroby i macierzyństwa. Zawieszenie renty socjalnej będzie mogło nastąpić, tak jak obecnie, również z powodu uzyskiwania przychodu z umowy najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze, opodatkowanych na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. 
Nadal bez ograniczenia będzie można dorobić jedynie z działalności opodatkowanej na zasadach określonych w art. 29 - 30b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Chodzi o przychód np. z praw autorskich, wygranych w konkursach i grach czy z wynagrodzeń za udzielanie pomocy m.in. policji lub organom kontroli skarbowej. 
Nie zmienią się też zasady informowania ZUS o zarobkach. Osoba pobierająca rentę socjalną, której przychód przekroczy nowy próg zarobkowy, będzie musiała niezwłocznie przedstawić zaświadczenie płatnika składek lub własne oświadczenie. Jeśli tego nie zrobi, a przekroczy próg zarobkowy, będzie musiała oddać świadczenie z odsetkami za zwłokę. 
ZUS może w celach weryfikacji przychodów zasięgnąć wiedzy o zarobkach rencisty socjalnego w urzędzie skarbowym i wykryć w ten sposób fakt osiągania przychodu przez świadczeniobiorcę oraz jego faktyczną wysokość. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 3 listopada 2011 r. 
 
aaa 
7.2. Ważne zmiany dla firm zatrudniających niepełnosprawnych 
Michalina Topolewska, oprac.: AJ 
 
 Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-10-27 
 
 Od 1 stycznia 2012 r. zaczną obowiązywać kolejne zmiany ustawy rehabilitacyjnej. Zmiana przepisów ma częściowo zrekompensować pracodawcom negatywne skutki utraty części przywilejów związanych z zatrudnianiem niepełnosprawnych i zmniejszeniem dopłat do ich pensji - informuje Dziennik Gazeta Prawna. 
Już za dwa miesiące zmieni się czas pracy osób ze znacznym i umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 15 czas pracy takich osób będzie od 1 stycznia 2012 r. wynosił 8 godzin dziennie i 40 tygodniowo bez względu na stopień niepełnosprawności pracownika, chyba że uda im się zdobyć zaświadczenie lekarza, że nadal powinni pracować w dotychczasowym wymiarze czasu pracy. 
O tym, jak długo będzie pracował niepełnosprawny, decydujące znaczenie będzie więc miało zaświadczenie lekarza prowadzącego badania profilaktyczne lub tego, który sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym, ale zdaniem niektórych pracodawców nowe przepisy zostały sformułowane w sposób niejasny i nieprecyzyjny, co może prowadzić do nadużyć w kwestii zachowania przez pracowników skróconego czasu pracy. 
Do uzyskania zaświadczenia nie wystarczy to, że pracownik jest zaliczony do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Druk wystawiony przez lekarza musi zawierać wskazanie o celowości stosowania skróconej normy czasu pracy. Nie wiadomo jednak, jakie mają być kryteria, na podstawie których ten uzna, że uzasadnione jest lub nie stosowanie wobec tej osoby obniżonej normy czasu pracy. 
Ponadto przepisy nie przewidują żadnego mechanizmu kontroli lub odwołania się niepełnosprawnego w sytuacji, gdy lekarz nie wyda zaświadczenia umożliwiającego krótszą pracę lub gdy pracodawca odmówi jego przyjęcia. 
 Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 27 października 2011 r. 
 
aaa 
7.3. E-możliwości 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2011-10-21 
 
W piątek, 21 października br., w Katowicach zainaugurowano projekt "E-możliwości - aktywna integracja osób niepełnosprawnych przez szkolenia i system wspomagający telepracę". W projekcie weźmie udział 200 osób niepełnosprawnych z woj. śląskiego, w wieku 15-64 lat, które poszukują pracy. 
Dla uczestników przygotowano doradztwo psychologiczne oraz kursy web-design i e-commerce. Zapewniona zostanie także pomoc w zatrudnieniu. Osobom biorącym udział w szkoleniu przysługują stypendia oraz zwrot kosztów dojazdu. 
W ramach projektu stworzony zostanie Zintegrowany System Wspomagania Telepracy dla Niepełnosprawnych, który umożliwi: otrzymywanie zleceń, kontrolę ich realizacji, rozliczeń, a także wsparcie techniczne w obsłudze systemu. 
System ułatwi również pracodawcom dostęp do ofert pracy i zadań zrealizowanych przez uczestników projektu. 
- Kilkanaście lat temu jako niepełnosprawny pracownik miałem do dyspozycji tylko miotłę do zamiatania magazynu, dlatego dzisiaj tak bardzo cieszę się z zastosowania nowych technologii przy tworzeniu nowych miejsc pracy. Nasi przedsiębiorcy już czekają na przygotowanych do nowoczesnych form zatrudnienia niepełnosprawnych - sprawnych w pracy - mówi Tomasz Jakubiec, przewodniczący Wojewódzkiej Rady Polskiej Organizacji Pracodawców Osób Niepełnosprawnych. 
Rolę nowych metod pracy podkreśla także Marek Plura, poruszający się na wózku poseł PO. 
- Czasem słyszę, że telepraca izoluje niepełnosprawnego we własnym domu, który staje się zarazem miejscem pracy. Tak nie jest! Dzięki takim rozwiązaniom mogą pracować ci, którzy dotychczas nie mieli na to szans. Mogą zarabiać pieniądze, dzięki którym będą mogli wyjść gdzieś poza dom, żyć normalnie. "E-możliwości" to projekt, który to umożliwia. Wreszcie ktoś uczy czegoś praktycznego i poszukiwanego na rynku pracy, a nie bezowocnej autoprezentacji i pisania CV - zaznacza poseł. 
 
 aaa 
7.4. Nie można mieć renty po emeryturze 
Bożena Wiktorowska, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-10-26 
 
Osoby, które chcą zrezygnować z emerytury i wrócić na rentę, nie mają takiej możliwości - donosi Dziennik Gazeta Prawna. 
Byłym rencistom, którzy zdecydowali się przejść na emeryturę, ale nadal pracowali, ZUS zawiesił świadczenia, bo nie zwolnili się z pracy. Niektórzy czują się oszukani i chcą wnioskować o powrót na rentę. Niestety, to niemożliwe. 
To wynik nowelizacji ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.). 
Artykuł 103a nakazuje zawieszenie prawa do emerytury bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta, który się nie zwolnił z pracy. 
Osoby, które do 30 września jednocześnie pracowały i pobierały emeryturę, musiały wybrać pracę lub świadczenie. Te, które nie dostarczyły do ZUS potwierdzenia zwolnienia się z pracy, dziś mają już zawieszoną wypłatę emerytury. Teraz takie osoby skarżą się, że ZUS zawiesił im wypłatę świadczeń, bo nie zwolniły się z pracy. Argumentują, że w przypadku emerytur przyznawanych od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. nie było takiego wymogu. Wskazują, że gdyby nadal pobierali rentę, nie musieliby rozwiązywać stosunku pracy. Mogliby dostawać świadczenie i pracować jednocześnie. Musieliby jedynie pilnować, by nie przekroczyć progów dochodowych. 
Teraz takie osoby chciałyby składać wnioski o przywrócenie prawa do renty. Niestety, nie mają takiej możliwości. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 26 października 2011 r. 
 
 aaa 
7.5. Nowe zasady przyznawania renty z tytułu niezdolności do pracy Bożena Wiktorowska, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-10-26 
 
 Kobieta mająca co najmniej 25 lat składkowych i mężczyzna mający 30 lat stażu ubezpieczeniowego nie muszą już udowadniać, że pracowali bezpośrednio przed złożeniem wniosku o rentę. 
Jak donosi Dziennik Gazeta Prawna problemy z uzyskiwaniem renty przez osoby mające długi staż ubezpieczeniowy spowodowały konieczność zmiany przepisów emerytalnych. W praktyce osoby opłacające składki przez okres wymagany do otrzymywania emerytury nie miały możliwości otrzymania renty z tytułu niezdolności do pracy, jeśli przez ostatnie półtora roku nie pracowały zawodowo. Nie na wiele zdawały się nawet korzystne dla ubezpieczonych uchwały Sądu Najwyższego. Uchwała ta nie była respektowana przez ZUS, który nawet po jej wydaniu odmawiał przyznania renty osobom, które nie miały co najmniej 5-letniego stażu w ostatnim dziesięcioleciu. 
Różnice między linią orzeczniczą a praktyką ZUS spowodowały, że w ustawie z 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z FUS ustawodawca doprecyzował dotychczasowe regulacje. 
Nowe przepisy weszły w życie 23 września, określając, w jakim przypadku wnioskodawca jest zwolniony z posiadania co najmniej 5-letniego stażu w ostatnim dziesięcioleciu. 
W myśl nowych regulacji warunku tego nie wymaga się od osób, które udowodniły okres składkowy wynoszący co najmniej 25 lat (dla kobiety) i 30 lat (dla mężczyzny) oraz są całkowicie niezdolne do pracy. Ponadto podniósł o pięć lat warunek stażu, który zwalniał z wymogu posiadania pięciu lat składkowych w ostatnim dziesięcioleciu przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed powstaniem niezdolności do pracy. 
O przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy może się ubiegać osoba, która równocześnie spełni następujące warunki: 
- jest niezdolna do pracy, 
- ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy (od roku do 5 lat - w zależności od wieku, w którym stała się niezdolna do pracy), 
- stała się niezdolna do pracy w okresach składkowych i nieskładkowych wymienionych w przepisach ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS lub nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów. 
Tego ostatniego warunku obecnie nie muszą spełniać osoby, które udowodniły okres składkowy wynoszący co najmniej 25 lat (kobieta) lub 30 lat (mężczyzna) oraz zostały uznane za całkowicie niezdolne do pracy. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 25 października 
2011 r. 
 
 aaa 
7.6. Niepełnosprawny pracownik musi wiedzieć o dłuższej dniówce oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-10-26 
 
Czy od 1 stycznia 2012 pracownikom mającym orzeczony znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności czas pracy ze skróconego niejako automatycznie zmieni się na wyższy - osiem godzin na dobę i 40 tygodniowo? Czy należy dokonać zmiany przez wypowiedzenie zmieniające? 
- pyta czytelnik Rzeczpospolitej. 
 
 Czas pracy osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym lub umiarkowanym od 1 stycznia 2012 będzie wynosił 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo. Dotychczasowa, skrócona dniówka - 7 godzin dziennie i 35 na tydzień - będzie miała zastosowanie wyłącznie do tych osób, które przedstawią w zakładzie zaświadczenie o celowości jej stosowania wydane przez lekarza medycyny pracy lub lekarza sprawującego opiekę nad pracownikiem. 
To wynik wejścia w życie od przyszłego roku art. 1 pkt 4 lit. a ustawy z 29 października 2010 o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 226, poz. 1475). Zmienia on treść art. 15 ustawy o rehabilitacji. 
Zmiany w omawianym zakresie nie będą jednak dotyczyć osób zatrudnionych przy pilnowaniu. Po 31 grudnia 2011 nie zmieni się bowiem art. 16, który wyłącza te osoby spod działania art. 15. 
Ponieważ wymiar czasu pracy osób niepełnosprawnych - obecnie i po 31 grudnia 2011 - wynika z ustawy, to nie ma potrzeby wręczać im wypowiedzeń zmieniających czy aneksów do angaży. W umowach o pracę takich osób najlepiej jest określać wymiar czasu pracy przez zapis: wymiar czasu pracy wynosi 1/1 etat zgodnie z ustawą z 27 sierpnia 1997 o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. 
Pracodawca powinien jednak poinformować o tej zmianie osoby, których dotyczy ta zmiana, tj. niepełnosprawnych pracowników z umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 24 października 2011 r. 
 
 aaa 
7.7. Czy zmieni się wynagrodzenie pracowników z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności 
Mateusz Brząkowski, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-11-08 
 
Mężczyzna jest zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Od 1 stycznia 2012 r. zmianie ulegną przepisy dotyczące czasu pracy takich osób. Czy jeżeli po tej dacie nie będzie on już mógł wykonywać obowiązków w obniżonym wymiarze czasu pracy, wpłynie to na wysokość jego wynagrodzenia? - pyta czytelnik Dziennika Gazety Prawnej. 
Jak odpowiada ekspert współpracujący z "DGP" - jego wynagrodzenie nie ulegnie zmianie. 1 stycznia 2012 r. wejdą w życie kolejne zmiany w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Po nowelizacji, zgodnie z art. 15 ust. 2 tej ustawy, czas pracy osoby niepełnosprawnej zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie będzie mógł przekraczać siedmiu godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo tylko w przypadku, gdy lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne pracowników lub w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad osobą niepełnosprawną wyda w odniesieniu do tej osoby zaświadczenie o celowości stosowania skróconej normy czasu pracy. Normy czasu pracy, o których mowa powyżej, będą stosowane od dnia przedstawienia pracodawcy zaświadczenia o celowości ich stosowania (art. 15 ust. 2a). Koszty badań będzie ponosił pracodawca. 
Odpowiadając na pytanie, należy odwołać się do treści art. 18 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Zgodnie z tym przepisem, stosowanie norm czasu pracy, o których mowa w art. 15, nie powoduje obniżenia wysokości wynagrodzenia wypłacanego w stałej miesięcznej wysokości. Ponadto godzinowe stawki wynagrodzenia zasadniczego, odpowiadające osobistemu zaszeregowaniu lub zaszeregowaniu wykonywanej pracy, przy przejściu na normy czasu pracy, o których mowa w art. 15, ulegają podwyższeniu w stosunku, w jakim pozostaje dotychczasowy wymiar czasu pracy do tych norm. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 8 listopada 2011 r. 
 
 *** 
 
Istotne jest tu powołanie się na art. 18, który mówi, że obniżenie wymiaru czasu pracy nie powoduje obniżenia wynagrodzenia wypłacanego w stałej miesięcznej wysokości, a godzinowe stawki wynagrodzenia ulegają odpowiedniemu podwyższeniu. Jeżeli więc przy obniżeniu wymiaru czasu pracy nie zmniejszyło się wynagrodzenie z tego tytułu, to nie ma powodu, żeby wynagrodzenie wzrosło przy przywróceniu wymiaru czasu, jaki obowiązywał przed jego obniżeniem. 
(przypis redakcji "WiM") 
 
aaa 
7.8. Niewyjaśniona kwestia udzielania pracownikom niepełnosprawnym dodatkowego dziesięciodniowego urlopu 
Edyta Sieradzka, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania 2011-09-01 
 
 Jak czytamy w Rzeczpospolitej ostatnie nowelizacje ustawy o rehabilitacji ze stycznia i czerwca wywołują wiele negatywnych komentarzy. Okazuje się, że nowe przepisy ze stycznia i czerwca (art. 2a i 20c) nic nie zmieniły w zakresie udzielania dodatkowych urlopów. Potwierdziło to Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej w odpowiedzi na pytanie Ogólnopolskiej Bazy Pracodawców Osób Niepełnosprawnych. 
W piśmie z 8 lipca 2011 (BON-l-076-17-2-LK/20 11) resort pracy wskazał, że "art. 19 ust. 1 zdanie drugie ustawy z 27 sierpnia 1997 o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2011 r. nr 127, poz. 721) dotyczy nabywania prawa do urlopu dodatkowego i w tym zakresie jest przepisem szczególnym wobec innych regulacji w tym zakresie. 
Ustawodawca rozróżnia pojęcia nabycia prawa do urlopu i jego przysługiwania. Należy zatem wskazać, że art. 20C ustawy, dotyczący realizacji nabytego uprawnienia, nie ma zastosowania do nabycia prawa do urlopu, o którym mowa w art. 19 ustawy". 
Co to oznacza dla pracodawców? 
Że nadal to oni będą karani za to, że podwładny nie udokumentuje swojej niepełnosprawności od razu po wydaniu orzeczenia. To firma poniesie tego finansowe konsekwencje. Musi wówczas udzielić zaległego urlopu nawet za trzy ostatnie lata. A w razie udokumentowania niepełnosprawności w momencie rozwiązania stosunku pracy jej obowiązkiem jest wypłata ekwiwalentu za zaległe wolne. 
Z kolei w piśmie z 19 sierpnia 2011 (BON-l-5232-44-2-EW/11), udzielając odpowiedzi na pytanie OBPON, resort potwierdził, że zatrudniony nie musi składać pracodawcy orzeczenia przez rok od dnia uznania go za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym lub umiarkowanym. Czytamy w nim: 
"Prawo do dodatkowego urlopu wypoczynkowego przysługuje pracownikowi zaliczonemu do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, chociażby nie wystąpił do pracodawcy o przyznanie takiego urlopu (wyrok Sądu Najwyższego z 29 czerwca 2005, Il PK 339/04). 
Ani przepisy ustawy z 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2011 r. nr 127, poz. 721), ani kodeksu pracy (Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.), do których ustawa o rehabilitacji (...) odsyła w sprawach w niej nieuregulowanych, nie uzależniają prawa do urlopu wypoczynkowego od wniosku osoby do urlopu uprawnionej. 
Nieuzyskanie przez pracodawcę wiadomości o przysługującym pracownikowi z mocy prawa prawie do dodatkowego urlopu wypoczynkowego może w konkretnych okolicznościach oznaczać tylko tyle, że pracodawcy nie można zarzucić zawinionego niewykonania zobowiązania do udzielenia urlopu zgodnie z przepisami prawa pracy". 
Więcej w Rzeczpospolitej z 1 września 2011 r. 
 
aaa 
7.9. Niepełnosprawni będą pracować dłużej 
 
 Źródło: Pracodawcy Rzeczypospolitej Polskiej 
 Data opublikowania: 2011-11-09 
 
W konsekwencji nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, od 1 stycznia 2012 r. osoby ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności będą pracować w pełnym wymiarze. W opinii Pracodawców RP regulacja jest napisana w sposób niejasny, co spowoduje utrudnienia w stosowaniu jej w praktyce. 
Nowe przepisy dają co prawda niepełnosprawnym - na wniosek lekarza - możliwość powrotu do skróconego, siedmiogodzinnego dnia pracy, ale jak podkreśla ekspert Pracodawców RP, Wioletta Żukowska, nie wiadomo, jakie kryteria musi spełnić pracownik, aby móc pracować krócej. 
- Nowa regulacja nie przewiduje też żadnego mechanizmu kontroli lub odwołania od decyzji lekarza - mówi Żukowska. 
Pracodawcy RP przypominają, że w obecnym stanie prawnym czas pracy osoby ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności wynosi 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. Uprawnienie to przysługuje pracownikom z mocy prawa. Dłuższa praca jest możliwa w przypadku uzyskania zgody lekarza. Natomiast w pełnym wymiarze czasu pracy mogą być zatrudnione osoby z lekką niepełnosprawnością. 
- Po zmianach skrócone normy czasu pracy automatycznie nie będą dotyczyły żadnej grupy niepełnosprawnych pracowników. Warunkiem korzystania z krótszego czasu pracy będzie zaświadczenie lekarza przeprowadzającego badania profilaktyczne pracowników lub - w przypadku jego braku - lekarza sprawującego opiekę nad osobą niepełnosprawną - mówi Żukowska. 
W opinii Pracodawców RP konieczne jest zatem dookreślenie regulacji, tak aby przywilej krótszej pracy był adekwatny do potrzeb niepełnosprawnych pracowników i zgodnie z celem dyferencjacji wpływał korzystnie na ich sytuację. 
Jak wskazują dane PFRON, dziś, w porównaniu z 2010 r., pracuje 26 tys. niepełnosprawnych mniej. Na otwartym rynku zatrudnionych jest ponad 67 tys., a w Zakładach Pracy Chronionej - 173 tys. Przy czym ich liczba systematycznie spada, głównie ze względu na negatywne skutki ograniczenia przywilejów przy angażu do pracy osób niepełnosprawnych oraz obniżenia dopłat do ich wynagrodzeń. 
- Można mieć nadzieję, że wydłużenie norm czasu pracy poprawi sytuację osób niepełnosprawnych na rynku pracy, wpłynie na ich konkurencyjność oraz przyczyni się do wzrostu zatrudnienia - mówi Żukowska. 
Znowelizowanymi przepisami zajmie się teraz Trybunał Konstytucyjny, gdyż NSZZ "Solidarność" zaskarżył ustawę. Prawdopodobnie Trybunał rozpatrzy wniosek zbadanie zgodności z Konstytucją już w czasie obowiązywania tych nieprecyzyjnych przepisów. 
O problemie dotyczącym konsekwencji nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych pisał niedawno "Dziennik Gazeta Prawna. 
 
aaa 
7.10. Szczególne uprawnienia pracownicze osób niepełnosprawnych 
Luiza Klimkiewicz, oprac.: AJ 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-11-17 
 
 Pracodawcy korzystają na zatrudnianiu osób niepełnosprawnych dzięki różnym formom wsparcia ze środków publicznych. Z drugiej strony obciążają ich szczególne uprawnienia pracownicze tych osób - czytamy w Dzienniku Gazecie Prawnej. 
Jednym ze szczególnych uprawnień pracowniczych osób niepełnosprawnych są dwa zwolnienia od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, o których mowa w art. 20 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji. 
Zgodnie z tym przepisem osoba o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ma prawo do zwolnienia od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym. 
Istnienie tego zwolnienia oraz ścisłe określenie celu jego udzielania oznacza, że pracodawca nie może skłaniać pracownika, by zamiast tego zwolnienia wziął urlop wypoczynkowy. Zwolnienie to przysługuje nie częściej niż raz w roku w wymiarze do 21 dni roboczych. Wymiar ten jest wymiarem maksymalnym. Oznacza to, że pracownik korzysta ze zwolnienia przysługującego w danym roku na podstawie jednego wniosku, według potrzeb np. tylko 14, a nie 21 dni tego zwolnienia, jeżeli czas trwania turnusu obejmie tylko 14 dni roboczych. Wymiar zwolnienia jest stały i nie podlega proporcjonalnemu przeliczeniu w przypadku pracowników niepełnoetatowych czy zatrudnionych w trakcie danego roku. Niewykorzystane prawo do zwolnienia nie przechodzi na następny rok, ponieważ w każdym roku przysługuje na nowo w wymiarze 21 dni roboczych. 
Inaczej jest w przypadku urlopu dodatkowego, o którym mowa w art. 19 ustawy, który kumuluje się i którego dotyczy trzyletni okres przedawnienia. Wpływa to na wymiar urlopu i zwolnienia w okresach trzyletnich. 
Z uwagi na wzajemne powiązania urlopu i zwolnienia oraz charakter tych uprawnień ważne jest, by także w świadectwie pracy wskazywać liczbę dni wykorzystanego urlopu dodatkowego oraz wspomnianego zwolnienia. 
W myśl art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy osoba o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ma prawo do zwolnienia od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia w celu wykonania badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych lub usprawniających, a także w celu uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego lub jego naprawy, jeżeli czynności te nie mogą być wykonane poza godzinami pracy. 
Pracodawca nie ma prawa oceniać zasadności korzystania przez pracownika z badań i zabiegów, ani nie ocenia potrzeby zakupu lub naprawy sprzętu. Zwolnienie to może być udzielane wyłącznie na te cele, lecz bez względu na organizację i miejsce wspomnianych czynności. Udziela się go wielokrotnie w ciągu roku w wymiarze wynikającym wyłącznie z potrzeb pracownika. Nie ma przy tym ograniczeń co do łączenia wymiaru tego zwolnienia z wymiarami innych zwolnień i urlopów. 
Od 1 czerwca obowiązuje art. 20C ustawy, zgodnie z którym osobie niepełnosprawnej przysługują wspomniane zwolnienia odpowiednio od dnia, od którego została wliczona do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych na podstawie art. 2a ustawy. 
Więcej w Dzienniku gazecie Prawnej z 17 listopada 2011 r. 
 
aaa 
7.11. Mniej pieniędzy dla PFRON na kolejne lata 
 
Źródło: www.popon.pl 
Data opublikowania: 2011-11-10 
 
 W projekcie ustawy o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją ustawy budżetowej (tzw. ustawa okołobudżetowa) w art. 10 zaproponowano zmianę, która ma wpływ na finansowanie Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w kontekście realizacji wypłat związanych z dofinansowaniem do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Przepis ma następujące brzmienie: 
"W ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721, Nr 171, poz. 1016 i Nr 209, poz. 1234, 1244) w art. 46 a w ust. 1 pkt. 1 otrzymuje brzmienie: 
Art. 46a. 1. Fundusz otrzymuje dotacje celowe z budżetu państwa: "1) na zadanie, o którym mowa w art. 26a - w wysokości do 30 proc. środków zaplanowanych na realizację tego zadania na dany rok". 
Obecnie przepis ten brzmi w ten sposób, iż Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych otrzymuje dotacje celowe z budżetu państwa na wypłatę miesięcznych dofinansowań do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, w wysokości 55 proc. środków. Jednakże od kilku lat obowiązywanie tego zapisu było zawieszone z powodu dodanych do ustawy o rehabilitacji przepisów przejściowych stanowiących o zmniejszeniu kwoty dotacji celowej dla PFRON (art. 68d - 68fa ustawy). 
Powyższa zmiana spowoduje, iż na stałe w kolejnych latach PFRON będzie uzyskiwał dotację celową w budżetu państwa na realizację zadań związaną z wypłatą dofinansowań do wynagrodzeń na pracowników niepełnosprawnych w środków zaplanowanych na realizację tego zadania na dany rok. 
 
aaa 
7.12. Czy w 2012 roku będą wyższe dopłaty do pensji? 
Michalina Topolewska, oprac.: AJ 
 
 Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-11-14 
 
 PFRON wyda 227 mln zł więcej, jeżeli rząd zdecyduje się na podwyższenie od 2012 roku podstawy dofinansowań do wynagrodzeń niepełnosprawnych pracowników - informuje Dziennik Gazeta Prawna. 
W tym tygodniu ma się rozstrzygnąć, czy od 2012 r. wzrośnie podstawa dofinansowań do pensji osób niepełnosprawnych. Zmiany podstawy chcą firmy, które na mocy ostatniej nowelizacji ustawy rehabilitacyjnej straciły wiele przywilejów związanych z zatrudnianiem osób niepełnosprawnych. 
Jarosław Duda, pełnomocnik rządu ds. osób niepełnosprawnych w piśmie skierowanym do Ministerstwa Finansów zaproponował przyjęcie jako podstawy dofinansowań kwoty najniższej płacy z 2011 roku. Jak odpowiedziało Ministerstwo Finansów, decyzja w tej sprawie ma być podjęta jeszcze w tym tygodniu. Z szacunków PFRON wynika, że jeżeli podstawa wzrosłaby do wysokości minimalnej płacy z tego roku, czyli 1386 zł, fundusz musiałby wydać na dopłaty do pensji dodatkowe 227 mln zł. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 14 listopada 2011 r. 
 
aaa 
8. WSPOMINAMY LUDZI I WYDARZENIA 
 
aaa 
8.1. Kazimierz Jaworek - życie i praca 
(Z publikacji w "Pochodni" wyboru dokonał i opracował Józef Szczurek) 
 
Źródło: Publikacja własna "Wim" 
 
Syn Ziemi Śląskiej 
Władysław Gołąb 
 
O Kazimierzu Jaworku, w roku 1974 red. Józef Szczurek pisał: 
"Zdobyte w szkole i twardej służbie na morzu cechy charakteru - odporność fizyczna i psychiczna, zdyscyplinowanie i obowiązkowość, umiejętność trafnego i szybkiego podejmowania decyzji, rzeczowość w stawianiu problemów - sprawiają, że w stosunkowo krótkim czasie wyzwala się z depresji i załamania psychicznego, spowodowanego nagłą utratą wzroku, i w zmienionych już warunkach podejmuje z nową pasją obowiązki w zaszczytnej służbie na rzecz niewidomych. Prostolinijne działanie, prawość charakteru i łatwość w nawiązywaniu kontaktów z otoczeniem przyczyniają się bezpośrednio do zdobycia zaufania i sympatii miejscowego środowiska niewidomych i przedstawicieli władz terenowych". 
Kazimierz Jaworek urodził się 4 marca 1930 roku w Czeladzi - mieście, leżącym pomiędzy Będzinem a Siemianowicami nad rzeką Brynicą. 
Rodzice Kazimierza Jaworka, ojciec Franciszek i matka Maria z domu Szlefarska, byli młodym małżeństwem, kiedy przyszedł im na świat syn pierworodny. Niestety, szczęście rodzinne trwało krótko. Gdy chłopiec miał półtora roku, ojciec jego zginął w wypadku w chorzowskiej fabryce azotów, w której pracował. Matka od tej pory przejęła na siebie cały ciężar utrzymania domu i wychowania syna. W roku 1944 ukończył siedmioklasową szkołę powszechną. Następnie podjął naukę w gimnazjum ogólnokształcącym, którego uwieńczeniem była matura w roku 1948. 
Jednakże ten nieodrodny "syn Ziemi Śląskiej" od najmłodszych lat marzył o pływaniu. Po ukończeniu gimnazjum wstąpił na Wydział Nawigacji Państwowej Szkoły Morskiej w Gdyni, którą ukończył w roku 1951, uzyskując tytuł oficera nawigacji w stopniu porucznika. Jeszcze w czasie pobytu w Szkole Morskiej brał udział w licznych rejsach między innymi, w pierwszym powojennym opłynięciu Europy statkiem "Dar Pomorza". Zaangażowany do pracy od roku 1951 w porcie szczecińskim, odbywał podróże do portów europejskich, Ameryki Południowej i Północnej. 
Rok 1952 okazał się dla Kazimierza Jaworka tragicznym. Przychodzi zapalenie opon mózgowych i w jego konsekwencji utrata wzroku. Leczenie w klinikach polskich i szwedzkich nie dało oczekiwanych rezultatów. Rozstanie się ze służbą morską nastąpiło dopiero w roku 1954. Wtedy to Kazimierz Jaworek załamany powrócił na stałe do rodzinnego miasta i dnia 27 marca został przyjęty na członka Polskiego Związku Niewidomych. 
Z morzem jednak nie zerwał do końca życia. Jeszcze w roku 1972 otrzymał ze szkoły w Gdyni Medal z Okazji 50-lecia Szkolnictwa Morskiego. O medalu tym mówił z dumą, gdyż ciągle jeszcze czuł się marynarzem. 
O latach 1954-58 Kazimierz Jaworek rzadko wspominał. Były to na pewno lata wielkich zmagań, skoro później z taką pasją zajmował się problematyką ludzi nowo ociemniałych. 
Tak jak rok 1952 był dla Prezesa Jaworka rokiem osobistej tragedii, tak rok 1958 był rokiem powrotu do życia. W dniu 1 kwietnia 1958 roku podjął pracę na stanowisku kierownika okręgu PZN, a 25 października zawarł związek małżeński z Jadwigą Murzyńską. Od tej pory pani Jagoda była nieodłączną towarzyszką jego życia. Brak dzieci tym bardziej związał ich ze sobą i pozwolił wspólnie oddać się sprawie ludzi niemających wzroku. 
Polski Związek Niewidomych dla Kazimierza Jaworka stanowił drugi dom. Przez pełne dwadzieścia lat wszystko, co działo się w Związku, działo się bezpośrednio w życiu Prezesa Jaworka. W roku 1959 został wybrany na członka zarządu okręgu, a następnie członka Zarządu Głównego Związku. W roku 1968 został przewodniczącym zarządu okręgu i na tym stanowisku, pełniąc jednocześnie funkcję kierownika okręgu, pozostał do dnia śmierci. W kadencji 1969-1973 pełnił społecznie funkcję zastępcy przewodniczącego Zarządu Głównego PZN. Z Prezydium Zarządu Głównego wycofał się na własną prośbę, ze względu na zły stan zdrowia. Pozostał jednak do końca członkiem Zarządu Głównego. W roku 1969 został wybrany na delegata z ramienia Polski do Światowej Rady Pomocy Niewidomym. Pełnił także różne funkcje w innych stowarzyszeniach. 
Na drodze aktywności społecznej i zawodowej Prezesa Kazimierza Jaworka stanęło jego zdrowie. Po raz pierwszy serce odmówiło mu posłuszeństwa na kursie rehabilitacji w Muszynie w roku 1971. Historia powtórzyła się w Warszawie w roku 1973. Później stany chorobowe wzmagały się. W 1978 roku Kazimierz Jaworek bez przerwy przebywał na zwolnieniu. W kwietniu wyjechał do Ustronia Śląskiego do wojewódzkiego szpitalnego ośrodka rehabilitacji. Do domu powrócił w środę, a w sobotę niespodziewanie nastąpiła śmierć. W tydzień po powrocie z ośrodka, 17 maja odbył się uroczysty pogrzeb. Zmarłego żegnali: najbliższa rodzina - matka i żona, niewidomi z całej Polski, widzący przedstawiciele władz. Odszedł zasłużony człowiek, miał zaledwie czterdzieści osiem lat. 
Prezes Kazimierz Jaworek należał do nielicznych ludzi, którzy doczekali się pełnego uznania, mimo tak młodego wieku. W wieku czterdziestu trzech lat (w roku 1973) gen. Jerzy Ziętek dekorował Go Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. 
Pisząc ten artykuł zastanawiałem się: na czym polega wielkość tego człowieka? Znałem Go osobiście od roku 1958. Jego szczególną cechą charakteru była prosta i życzliwa bezpośredniość. Nie widziałem Go nigdy zirytowanego. Spokojny głos, wyważona reakcja, wnosiły w otoczenie ład i porządek. Nie słyszałem, aby wychwalał się i zazwyczaj mówił o wszystkich sukcesach: "Udało nam się załatwić, zrozumiano nasze potrzeby", itp. Jego postawę świetnie charakteryzuje podziękowanie, jakie złożył po udekorowaniu Go Krzyżem Oficerskim: "Otrzymane dzisiaj wysokie odznaczenie przyjmuję jako wyraz uznania dla całej śląsko-zagłębiowskiej organizacji PZN i wyróżnienie dla wszystkich działaczy. Składam na ręce przyjaciela i opiekuna niewidomych gen. Jerzego Ziętka, w imieniu własnym i organizacji, którą reprezentuję, serdeczne podziękowania. Będę nadal działał na rzecz podniesienia społecznej pozycji i godności niewidomych". 
Zobowiązanie to Prezes Kazimierz Jaworek wypełniał z całą skrupulatnością przez pracowite dwudziestolecie swej działalności w Związku. 
Pochodnia Lipiec 1978 /Fragmenty/ 
 
Jak wspominają Go przyjaciele 
Józef Szczurek 
 
Od początku istnienia organizacji niewidomych w Polsce, rola aktywu społecznego czyli ludzi pracujących bezinteresownie na rzecz inwalidów wzroku, zawsze była ogromnie ważna. Bez nich organizacje te nie miałyby szans działania i rozwoju, dlatego warto sięgać do historii, pokazywać pracę i dokonania ludzi zasługujących nie tylko na pamięć, ale i naśladowanie. Do takich postaci należy Kazimierz Jaworek - długoletni działacz związkowy na Śląsku, człowiek o prawdziwych talentach organizatorskich, przywódczych i wielkiej wrażliwości. 
 W czerwcu 1996, podczas spotkania seniorów ruchu niewidomych w Jachrance koło Warszawy, jeden z wieczorów poświęcono w gronie kilku osób wspomnieniom o Kazimierzu Jaworku. Wśród uczestników była m.in. pani Marianna Wysocka z Bytomia, dyr. Józef Mendruń oraz nieżyjący już Teodor Lepich z Rybnika. Aby przybliżyć czytelnikom postać Kazimierza Jaworka, chciałbym przedstawić fragmenty tych wspomnień. Dodajmy, że Marianna Wysocka i Teodor Lepich, jako tamtejsi działacze społeczni, przez długie lata współpracowali z nim na co dzień. 
Mówi Teodor Lepich - Natychmiast po rozpoczęciu pracy, Kazimierz Jaworek zjednał sobie wszystkich działaczy śląsko-zagłębiowskiej organizacji niewidomych. Stał się niemal ich bożyszczem, jako że miał fantastyczne podejście do ludzi, potrafił skłaniać ich nie tylko do intensywnej pracy, ale wręcz poświęceń w działalności na rzecz niewidomych. Zresztą w tej mierze sam był dla nich najlepszym przykładem. Jako młody oficer miał w sobie coś wodzowskiego. 
Józef Mendruń - Jaworek był przede wszystkim znakomitym organizatorem. Umiał rozpoznać ludzi, ustawić okręg, on dyktował kto, kiedy i o czym na spotkaniach miał mówić, aby wszystko co chciał, odpowiednio zostało naświetlone i uwypuklone, żeby było też widać, jaki on jest doskonały. To także jest rodzaj dowartościowywania się. Nie trzeba się jednak temu dziwić, bo był to przecież młody człowiek z wielkimi ambicjami. I nagle wszystko się zawaliło. Nowa praca musiała zastąpić utracone szanse. 
Marianna Wysocka - Kazimierz Jaworek miał świetną orientację i był bardzo samodzielny. Zawsze można było na niego liczyć, na jego życzliwość wobec ludzi, każdemu chciał pomóc, nawet jak mu ktoś bardzo na odcisk nastąpił to też tego nie okazał i wkrótce zapominał. 
Małżeństwo zawarł już jako pracownik PZN. Ślub odbył się w katedrze Mariackiej w Krakowie, a udzielał go jeden z tamtejszych biskupów. Żona Jagoda towarzyszyła mu w różnych wyjazdach i spotkaniach. Bardzo się o niego troszczyła. 
Był zręcznym dyplomatą. Potrafił tak koło sprawy chodzić, aż osiągnął cel, dzięki temu był skuteczny. Szukał ludzi, korzystał z ich dobrych pomysłów, a po analizie - podejmował decyzje. 
 Ze wszystkimi władzami - administracyjnymi i partyjnymi - potrafił bardzo dobrze współpracować. Cenili go wszyscy, dzięki temu mógł praktycznie załatwić wszystko co i kiedy chciał. 
Na początku lat 60-tych powstał pomysł przebudowy obiektu na ulicy Chajduckiej 22 /dawniej Belojannisa/, gdzie mieściło się biuro okręgu i spółdzielnia, na ośrodek kulturalny i dom dla starszych niewidomych. Zabiegał również o to mój mąż Rudolf, ale tej koncepcji nie udało się zrealizować. Dom przebudowano na ośrodek szkolenia i rehabilitacji młodzieży. Jaworek, dzięki swym umiejętnościom przekonywania i kontaktom z władzami i różnymi instytucjami, tę przebudowę szybko zrealizował. Jednak myśl wybudowania domu mieszkalnego dla samotnych niewidomych na Śląsku nieustannie nas nurtowała, ale tego trudnego przedsięwzięcia nikt nie chciał się podjąć. W końcu sprawa dotarła do Jaworka, który zajął się nią po swojemu, czyli skutecznie. 
 Wybudowanie Domu Pomocy Społecznej dla niewidomych w Chorzowie, to przede wszystkim jego zasługa. Zadanie wymagało niemal nadludzkich sił. Należało załatwić lokalizację, pieniądze na inwestycję, przydział odpowiednich materiaów, zdobyć wykonawców. Bardzo starał się, aby terminy realizacji poszczególnych prac były dotrzymywane. To wszystko kosztowało wiele wysiłku i pomysłowości, ale Jaworek wziął to na siebie i zadaniu sprostał. Jakże wielka szkoda, że oddania do użytku obiektu, które nastąpiło w 1985 r. już nie doczekał. 
Teodor Lepich - Nasuwa się pytanie, dlaczego pod kierownictwem Kazimierza Jaworka katowicki okręg PZN tak wspaniale działał, stał się silny, bardzo aktywny. Odpowiedź może być tylko jedna, że miał odpowiednią bazę. Działało 27 kół terenowych. Jaworek trafił więc już na dobrze przygotowany grunt. Istniały struktury, dobra kadra, zaangażowani ludzie. Kiedy do tego doda się talenty organizatorskie i zaangażowanie Jaworka, to odpowiedź na pytanie o źródła sukcesu nie jest trudna. 
Powiedziałem na wstępie, że Kazimierz Jaworek miał w sobie coś wodzowskiego i wszyscy mu ulegali. Miał też dar przemawiania i przekonywania. W tamtych latach okręg nie posiadał samochodu, jeździło się wyłącznie autobusami i pociągami, ale Jaworek był na każdym zebraniu w kołach, zawsze przemawiał i cieszył się wielkim aplauzem uczestników. We współpracy społecznej byłem wobec niego nieraz krytyczny, ale uważam go za świetlaną postać. 
Kazik miał niebywałe wzięcie u wojewody Jerzego Ziętka. Generał Ziętek, którego koniecznie należałoby uwiecznić na kartach naszej historii, jeszcze we wcześniejszych latach, kiedy urząd wojewody sprawował Aleksander Zawadzki, a Ziętek był wicewojewodą, już wtedy aktyw PZN często pukał do jego drzwi. Gdy więc Jaworek przyszedł do Związku, miał już ścieżki wydeptane, bo wojewodzie Ziętkowi sprawy niewidomych nie były obce, a wręcz - bardzo bliskie. 
Gen. Ziętek natychmiast uległ urokowi Jaworka, który mu pod każdym względem imponował. Można powiedzieć, nie obawiając się przesady, że wojewoda Ziętek w Katowickiem był niekwestionowanym jedynowładcą. Nam wychodziło to na dobre. 
 Z zarządami śląskich spółdzielni mieszkaniowych załatwił sto mieszkań dla niewidomych, mimo że nie znajdowali się na listach członkowskich. Na prośbę Jaworka, ułatwił spółdzielniom niewidomych zakup dwóch autokarów Ikarusów oraz wielu samochodów dostawczych. 
Sztandar dla Okręgu PZN ufundowały śląskie zakłady pracy, ale przecież wiadomo, że to także była robota Jaworka i jego mocnego protektora. Sztandar został odznaczony Złotą Odznaką Zasłużonego dla Województwa Katowickiego. 
W latach 60-tych Związek rozbudowywał swój ośrodek w Muszynie. Wojewoda Ziętek przekazał na tę budowę 600 tys. złotych, w tamtych czasach to było dużo. Spółdzielnia "Bytomianka" także powstała z funduszów ziętkowych. To są tylko nieliczne przykłady troski i pomocy gen. Jerzego Ziętka. W każdej potrzebie przychodził niewidomym z pomocą i zawsze mogli na niego liczyć. 
Józef Mendruń - Kazimierz Jaworek słynął z tego, że umiał sobie zjednywać ludzi. Integrował środowisko. Wiceprzewodniczącymi zarządu okręgu zawsze byli prezesi spółdzielni. Pokrywały one koszty działalności zespołów artystycznych, świetlic i innych placówek kulturalnych. 
Na ogół spółdzielnie niewidomych uważały się za coś ważniejszego, niemal nadrzędnego nad okręgami PZN. U Jaworka było odwrotnie. Wszyscy do niego przychodzili, tu się rozstrzygały najważniejsze kwestie. 
Jego praca była uznawana. W latach 70-tych otrzymał Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski. Odznaczenie tej rangi przyznawano ogromnie rzadko. Order wręczał mu wojewoda Ziętek, który także bardzo tę uroczystość przeżywał. 
Warto jeszcze dodać, że Kazimierz Jaworek był człowiekiem dużej kultury. Potrafił nawet najtrudniejsze sprawy załatwić tak, żeby nikomu nie zrobić krzywdy. 
Myślę, że wspomnienia te, choć z konieczności fragmentaryczne, przybliżają sylwetkę człowieka, który w ruchu niewidomych w Polsce, a zwłaszcza na Śląsku, odegrał tak wielką rolę. Odszedł od nas na zawsze. Żyje jednak w dziełach, które zostały dzięki jego pracy i służbie sprawie niewidomych. Wśród nich jest piękny, nowoczesny dom dla starszych, samotnych niewidomych, noszący imię jego inicjatora - Kazimierza Jaworka. 
Pochodnia listopad 1998 
/Fragmenty/ 
 
aaa 
8.2. Życzliwy ludziom 
Zofia Krzemkowska 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Mówi Jerzy Lisik - prawnik w kopalni "Dembińsko" i Spółdzielni Mieszkaniowej - obecnie na emeryturze, najstarszy członek rybnickiego koła PZN. 
 
 	Z prezesem Herbertem Bańskim spotykaliśmy się rzadko. Ja dopiero wchodziłem w związkowe sprawy. Dotąd ich nie znałem, były dla mnie obce. On - prezes dużego śląskiego okręgu - miał doświadczenia życiowe, wiedzę o środowisku. Mogłem z niej czerpać. Był chętny do współpracy, wymiany poglądów, ich korekty, gdy było to konieczne. Spokojny, zrównoważony, kompetentny. Umiał panować nad emocjami, mądrze kierować spotkaniami członków Związku. Pozwalał na wypowiadanie się, na przedstawianie własnego punktu widzenia. Potrafił uważnie słuchać innych i ustosunkować się do tych wypowiedzi. Nasze spotkania dotyczyły zebrań związkowych. Mogłem więc śledzić jego reakcje. Mówił rzeczowo, ze znawstwem, zwięźle. Był uczciwym człowiekiem, mającym zawsze na uwadze dobro członków Związku. Gdy proponowano usunąć kogoś z szeregów związkowych, szukał okoliczności usprawiedliwiających jego postępowanie, proponował przed wymierzeniem ostatecznej kary dokładną analizę motywów postępowania, danie jeszcze jednej szansy poprawy. Wierzył, że ludzie są dobrzy. 
	Studiował zaocznie prawo. Próbowałem dociec, dlaczego wybrał właśnie ten kierunek. Przez dziesiątki lat uprawiałem ten zawód i wiem, że nie jest on łatwy dla niewidomego. Wymaga ciągłego bieżącego śledzenia zmieniających się przepisów, korzystania z pomocy kompetentnego zaufanego człowieka. Okazało się jednak, że wiedza prawnicza może się przydać Herbertowi w pracy dla innych potrzebujących jego porady. W jego poczynania angażowała się żona Anna zawsze chętna do pomocy, do dyspozycji. Jak wiem, do końca była dla niego wiernym przyjacielem. Z własnego domu wiem, że wszędzie, ale na Śląsku szczególnie, kobieta odgrywa szczególnie ważną rolę w cementowaniu domu i tworzeniu jego rodzinnej atmosfery. Jest ona nie do przecenienia. To, co napisałem, składa się na ocenę postaw Herberta Bańskiego w relacjach międzyludzkich. 
	Gdy opuścił kraj, szkoda, że nie dowiedziałem się o tym od niego - nasze bezpośrednie spotkania ustały. Wiem, że jeszcze przyjeżdżał do Polski, do Muszyny, ale po czasie dowiadywałem się o tych przyjazdach. Podobnie było z jego śmiercią - dowiedziałem się z dużym opóźnieniem - szkoda! 
	"Umarłych wieczność dotąd trwa, dokąd pamięcią się im płaci". (Wisława Szymborska) 
 
Jak Go zapamiętamy? 
 
"Odszedłeś na zawsze, ale nadal jesteś blisko, w naszej pamięci" 
 
"Kim był Herbert Bański? Zmarł 2 lata temu 8 grudnia 2009 roku. Miał 70 lat. Większość życia spędził w Zabrzu. Tam od najniższego szczebla rozpoczął swój kontakt ze Związkiem Niewidomych. Doszedł do ważnej funkcji prezesa Okręgu Śląskiego PZN. Był ceniony przez otoczenie. 4 lata spędził w Laskach, a potem utrzymywał kontakt z poszczególnymi pracownikami, szczególnie z Henrykiem Ruszczycem. Cenił jego mądre życiowe rady. 
Dobrze zrehabilitowany, samodzielny, sam - z białą laską, podróżował po Śląsku różnymi środkami komunikacji, z przesiadkami, byle w porę dotrzeć do placówek terenowych PZN, a nawet do poszczególnych członków Związku, gdy istniała ku temu potrzeba. Zawód masażysty zdobył w szkole krakowskiej. Przepracował w nim 45 lat. Ostatnie 16 lat w Munster w Niemczech. Miał "swoich" pacjentów, którzy właśnie jego wybierali, ceniąc fachowość, doświadczenie i prowadzone z nim rozmowy. 
Przed 22 laty przeniósł się z Polski do Niemiec do Munster. Tam wybudował dom z ogrodem, z którego kwiaty zdobią jego grób. 
Najmłodszy syn Krzysztof miał wtedy 3 lata, teraz studiuje. Starsze córki Alina i Tatiana mają własne rodziny, pracują. Zostawił troje wnucząt i kochającą żonę Annę. Byli szczęśliwym małżeństwem, które zawsze mogło liczyć na wzajemne wsparcie. Wszyscy utrzymują kontakty z Polską, odwiedzając ją z różnych okazji. 

Jaki pozostanie w pamięci polskich przyjaciół? 	 
 
Miał ich w całej Polsce: na Śląsku, gdzie działał społecznie i zawodowo, gdzie przebywał najdłużej, w Warszawie, w Bydgoszczy. Co w nim ceniliśmy z perspektywy mijającego czasu? "Czas upływa, pamięć zostaje". Zanurzmy się we wspomnienia z młodości. "Nic nie jest tak szlachetne, mocne i przydatne w życiu jak dobre wspomnienia. Gromadźmy je od dzieciństwa". (Fiodor Dostojewski) . Ceniliśmy w nim dobroć, serdeczność, radość życia. Takim pozostanie wśród nas. Oczytany, o różnorodnych zainteresowaniach, umiał prowadzić miłe konwersacje, potrafił zainteresować tematem. To ważna umiejętność, którą posiadał Herbert. 
	 
Obóz w Pokrzywnej 
 
Po raz pierwszy spotkaliśmy się na obozie niewidomych studentów i licealistów zorganizowanym przez ZG PZN w Pokrzywnej koło Prudnika (Sudety). Był to obóz rehabilitacyjno-wypoczynkowy dla uczących się z całej Polski. On przyjechał ze Śląska, ja w licznej grupie poznańskiej. Wypoczywaliśmy nad wodą. Można było uczyć się pływać, były górskie wędrówki, wieczorem tańce. Długie Polaków rozmowy: jak uczyć się wśród widzących, zdobywać wiedzę, pozyskiwać lektorów, dobrze czuć się w nowym środowisku. Taka bezpośrednia wymiana doświadczeń, wzajemne zrozumienie trudności, porażek, ale też radości i osiągnięć było nadzwyczaj cenną wartością. Herbert zawsze uczestniczył w tej wymianie myśli i spostrzeżeń. Był cierpliwy w wyjaśnianiu niezrozumiałych kwestii. Nie wynosił się nad innych. Szanował odrębne poglądy. Nie miał monopolu na rację. Umiał się cieszyć drobiazgami. Miał poczucie humoru, ale nigdy nie ranił nikogo wulgarnym słowem, umiał narzucić sobie granice, dbał o dobór słów. Nikogo nie odrzucał, dla każdego miał dobre słowo i uśmiech. A jak stwierdza kardynał Stefan Wyszyński: "Słowo powinno być słoneczne i lecznicze". Często z takich słów Herberta korzystałam. Nic więc dziwnego, że nazywaliśmy go "braciszkiem". Był akceptowany i lubiany przez uczestników obozu różnych grup. Warunki pobytu w Pokrzywnej nie były najlepsze. Łóżka piętrowe, wieloosobowe pokoje. Organizowaliśmy zbiorowe słuchanie wybranych lektur. Lektorami byli przewodnicy, którzy z nami przyjechali. Herbert - miłośnik dobrej książki, chętnie z tego korzystał. 
	Odwiedzali nas przedstawiciele władz PZN: Włodzimierz Kopydłowski, który kierował obozem, Stanisław Błaszczyk, któremu w ZG podlegały sprawy młodzieży uczącej się. Rozmawiali z nami o aktualnej działalności Związku, o najpilniejszych potrzebach młodych niewidomych, np. o dostępie do książek. Nie było wówczas komputerów, internetu, a posiadanie własnego, dużego szpulowego magnetofonu "Melodia" należało do rzadkości. Mówiono o formach pomocy Związku dla młodych, o oczekiwaniach organizacji pod ich adresem. Podkreślano, że studia nie mogą być beztroskim marszem w przyszłość. W tej zaciętej chwilami dyskusji nie mogło zabraknąć głosu Herberta, który na Śląsku był blisko spraw niewidomych, znał sprawy Związku z autopsji i mówił o nich obozowiczom. 
	Wieczory spędzaliśmy na tańcach i zbiorowym śpiewie, na tle, których wyróżniał się ładnie brzmiący głos Herberta. Wszędzie aktywny, nie stronił od tego rodzaju rozrywek. Służyło to bliższemu poznaniu, nawiązywały się młodzieńcze przyjaźnie, które przetrwały dziesiątki lat, podtrzymywane sporadycznymi spotkaniami na podobnych obozach, korespondencją brajlowską i rozmowami telefonicznymi. "Prawdziwą przyjaźń poznajemy nie po jej sile, ale po czasie trwania". 
	Mnie z Pokrzywnej utkwiły w pamięci dwa momenty: wspinaczka na popularny szczyt Biskupia Kopa w 5-osobowej grupie z Herbertem. Wymagało to wysiłku, do którego nie byliśmy przyzwyczajeni - mając mało ruchu w trakcie roku akademickiego. Pozostawiły poza wrażeniami i zmęczeniem bolące bąble na stopach, ale też satysfakcję, że jednak doszliśmy. Miło wspominam wieczorne spacery szosą w kierunku Moszczanki. Nie brakowało wśród nas Herberta. Ten spacer, tuż przed snem, na luzie, bez potykania się, po równej drodze uświadamiał nam, że dobiegł końca kolejny dzień oczekiwanego obozu, zbliżający nas do nieuchronnego rozstania. 
 
 	Pobyt w Wernigerode	 
 
	Na następne spotkanie z Herbertem musiałam czekać latami. Spotkaliśmy się w górach Harzu w dawnym NRD w Wernigerode w ośrodku wczasowym niemieckich niewidomych. Była to bezdewizowa wymiana wczasowa między PZN a Niemcami, przeznaczona dla wyróżniających się działaczy niewidomych z całej Polski. Dla mnie zaskoczenie. Nie wiedziałam wcześniej, że tu spotkam Herberta z siostrą Helgą. Stanowiliśmy grupę towarzyską. Dużo wspólnych emocji: pierwszy wyjazd zagraniczny, przelot samolotem - też pierwszy. Znalazłam się w 4-osobowej grupie bydgoskiej. Oboje - Herbert i Helga byli szczególnie pożądani, jako Ślązacy dobrze władali językiem niemieckim. Herbert był oficjalnym tłumaczem wystąpień delegacji polskiej i niemieckiej. Służyli też pomocą indywidualną w nawiązywaniu kontaktów z Niemcami, na zakupach oraz w restauracji. Każda bowiem wycieczka - wędrówka po górach - kończyła się spotkaniem w restauracji. Ten dobrze zorganizowany wyjazd wzbudził we mnie potrzebę zwiedzania świata, zapoznawania się z różną kulturą, warunkami życia i pracy ludzi. Przyczynił się do tego Herbert. 

Wakacje w Muszynie 
 
Lato pachnące miętą. 
Lato koloru malin. 
Lato zielonych lasów. 
Lato kukułek i czajek. 
 
Takie wspólne lato spędziliśmy razem w Muszynie. Wraz w żoną Anną i najmłodszym synem Krzysztofem wybrali się własnym samochodem do Muszyny. Był to wcześniej zaplanowany wspólny pobyt. Muszyna była w przeszłości moim ulubionym miejscem letniego wypoczynku. Spędzałam w niej miesiąc wśród przyjaciół Ośrodka, na których pomoc mogłam zawsze liczyć. Wypoczywałam tam od wczesnej młodości - 27 razy. Teraz już tam nie jeżdżę, jest za daleko, wiele osób już zmarło albo zmieniło pracę. No i środki finansowe, jakimi dysponuję już na to nie pozwalają. 
Pobyt w Muszynie w "Nestorze" - w najstarszym Ośrodku PZN - z rodziną Herberta należy do najmilszych. Znów były wędrówki do okolicznych miejscowości: Jastrzębika, Milika, Powroźnika, Krynicy Górskiej (na Parkową), Jaworzynę, Wierchomlę, na Złockie, nad Poprad, by posłuchać jego szumu, upajać się zapachami lip w rezerwacie, skoszonego siana na łące, polnych kwiatów, posiedzieć na ławeczce pod dębem w ogrodzie Ośrodka pełnym róż, zatrzymać się pod figurą w przydrożnej kapliczce, zamyśleć nad przemijającym życiem, posłuchać koncertu miejscowej orkiestry na deptaku w Krynicy Górskiej, wypić wodę mineralną, by zagasić pragnienie letniego upału, a wieczorem spotkać się na pogawędkę w kawiarni Ośrodka. Wszędzie razem, by nacieszyć się swoją obecnością na całe lata. 
Była ciekawa wymiana poglądów: jak żyją starsi niemieccy niewidomi, na jaką pomoc mogą liczyć, gdzie się spotykają, żeby odnowić wspomnienia z dawnych lat. Były też pytania: co zmieniło się w naszym życiu, w Polsce, w Związku. No i supersuweniry. Po wcześniejszym uzgodnieniu Herbert przywiózł mi pomoce do uczenia brajla, niedostępne w Polsce, ale łatwe do nabycia w Niemczech. Nie szczędził na to marek, jestem mu za to bardzo wdzięczna, bo były bardzo przydatne. Używałam je przez 35 lat przy nauczaniu dorosłych nowo ociemniałych w Bydgoskim Ośrodku Rehabilitacji. Oboje ceniliśmy to pismo. Dotąd przechowuję jeden z ostatnich jego listów, napisany na cienkim brajlowskim papierze o punktach tak wyraźnych jakby dopiero wydrukowanych, mimo upływu wielu lat. Nie przypuszczałam wówczas, że będzie to nasze ostatnie bezpośrednie spotkanie. Potem były długie telefony z okazji świąt i urodzin, zawsze z ich inicjatywy, by nie narazić mnie na koszt rozmowy. 
	Herbert do końca prenumerował i czytał brajlowską "Pochodnię", w której od czasu do czasu zamieszczałam własne przemyślenia. Interesowały go sprawy środowiska, Związku Niewidomych, zmiany zachodzące w Polsce. Podkreślał znaczenie pracy masażysty jako pomocy ludziom cierpiącym. Ciągle podkreślał znaczenie w jego życiu rodziny - córek, zięciów, wnuków, a zwłaszcza żony, oddanej mu bez reszty od 40 lat. To wspólnie z nią stworzyli przyjazną, kochającą rodzinę. 
	Wiadomość o jego chorobie była dla jego przyjaciół wielkim zaskoczeniem. Napawała nas smutkiem, że tak szybko gaśnie, że już nigdy nie usłyszymy jego ciepłego, miłego głosu, słów zrozumienia i wsparcia, bo odległość nie była tu przeszkodą. Ostatnie rozmowy były krótkie. Słaby zmieniony głos świadczył, że się przy nich męczy, ale jeszcze chce okazać, że myśli o nas i pamięta o przyjaciołach pozostawionych w Polsce. Uważał, że: "Polubić ludzi to wielka radość". 
 
 aaa 
9. WPROST ALBO NA OPAK 
 
aaa 
9.1. Śmieszne, nieśmieszne 
Opowiada Stanisław Kotowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Żałośnie żenujące i bardzo nietaktowne 
 
W 1981 r. podjąłem pracę w biurze ZG PZN. Byłem wówczas kierownikiem Działu Pomocy i Usług Rehabilitacyjnych. 
Wkrótce po objęciu tej funkcji miałem praktykanta. Był nim słabowidzący dziennikarz, który chciał podjąć pracę w "Pochodni", może w innym wydawnictwie PZN-u. Chyba jakoś nie radził sobie w "Trybunie Ludu" albo innej prasie partyjnej. Przebywał na tej praktyce po kilka dni w różnych działach biura ZG PZN, a także w Bibliotece Centralnej, no i w redakcjach naszych czasopism. 
W czasie jego pobytu w dziale, którym kierowałem, miałem "przyjemność" spotkać się z wysokimi przedstawicielami Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Oni również zwiedzali BC, ZWiN i biura. Przyszli do mnie. Praktykant był obecny przy tym spotkaniu. Zainteresowali się, co to też niewidomi potrafią. 
Skorzystałem z okazji, żeby przekazać im trochę ważnych informacji, bo przecież od nich tak wiele zależało. Chciałem, żeby dotarło do ich świadomości, że wiele potrafimy, ale też, że potrzebna jest różnorodna pomoc. Mówiłem m.in. o osiągnięciach wybitnych niewidomych, w tym o Stanisławie Bukowieckim. Powiedziałem, że w okresie międzywojennym był krótko ministrem sprawiedliwości i bardzo długo prezesem Generalnej Prokuratorii. Był też wiceprzewodniczącym Komisji Kodyfikacji Prawa, co miało wielkie znaczenie dla ujednolicenia prawa na terenach byłych trzech zaborów. Dodałem, że szczególnie duże zasługi miał dla zorganizowania Generalnej Prokuratorii i jej oddziałów terenowych oraz kierowaniu tą instytucją aż do wybuchu wojny. Był bardzo cenionym i szanowanym prawnikiem. 
Nie wiem, czy udało mi się osiągnąć zamierzone cele propagandowe, ale wiem, że się mocno naraziłem naszemu praktykantowi. 
Po wyjściu gości ruszył na mnie. Jak mogłem towarzyszom z KC PZPR opowiadać o kapitalistycznym ministrze. Czy rozum postradałem? Do czego to podobne? Po tylu latach budowy socjalizmu w Polsce coś takiego. To było żałośnie żenujące i bardzo nietaktowne. 
Z podziwu wyjść nie mógł nad moją głupotą. No tak, zaiste była ona wielka, tak wielka, że aż śmieszna. 
 
Rozmowa z głuchoniewidomym 
 
Jak już wspomniałem, pracowałem w biurze ZG PZN w Dziale Pomocy Rehabilitacyjnych i Usług Socjalnych. Portierka przyprowadziła do naszego biura interesanta. Był nim głuchoniewidomy z Wrocławia. Dodam, że była to rzeczywiście osoba głuchoniewidoma, to jest całkowicie niewidoma i całkowicie głucha. Moje współpracownice nie umiały się z nim porozumieć w żaden sposób. Wiadomo, że jak pracownik nie może, to kierownik musi. Ja byłem kierownikiem. 
Pani Maria przyprowadziła go do mnie, posadziła z drugiej strony biurka, naprzeciwko mnie i przedstawiła sprawę. Pomyślałem, wspaniale - niewidomy z głuchoniemym to ci dopiero będzie rozmowa. 
Co było robić? Napisałem na brajlowskiej maszynie: czy zna Pan pismo brajla? Odwróciłem maszynę do mego interesanta, położyłem mu rękę na tym, co napisałem. Cisza trwała dosyć długo, ale w końcu facet zaczął pisać. No, pomyślałem, widzący sobie nie poradzili, a ja... Radość moja jednak okazała się przedwczesna. 
Kiedy maszyna została zwrócona w moją stronę przeczytałem: "Potrzebuję kupić zegarek brajlowski". 
To nie problem. Zegarki akurat były w magazynie. Napisałem, więc: "Może Pan kupić. Mamy zegarki. Jaki Pan chce, kieszonkowy czy naręczny?" 
W odpowiedzi przeczytałem: "Chcę jechać na wczasy do Muszyny". 
Odpisałem: "O wczasach za chwilę. Najpierw załatwimy sprawę zegarka". 
Mój interesant na to: "Potrzebuję zapomogę na lekarstwa". 
Odpisałem: "O tym też porozmawiamy, ale najpierw skończmy sprawę zegarka" i przesunąłem do niego odwróconą maszynę. Otrzymałem odpowiedź: "Potrzebuję igłę brajlowską, a we Wrocławiu nie mają". 
Tak sobie porozmawialiśmy. Oj, nie można cieszyć się zbyt wcześnie. 
W rezultacie chyba tylko zegarek i igły załatwiliśmy, bo to można było dać do ręki i dowiedzieć się, jaki chce zegarek. Nie pamiętam dokładnie, jak się to odbyło, ale ta maszynowa rozmowa utkwiła mi w pamięci. A swoją drogą, interesujące jest, jak człowiek ten dojechał z Wrocławia do Warszawy i trafił do siedziby ZG PZN - całkowicie głuchoniemy i całkowicie niewidomy. 
 
aaa 
9.2. Podróże kształcą 
Józef Szczurek 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
 W latach 70. redakcja "Pochodni" utrzymywała bliską współpracę z redakcją "Die Gegenwart" - organem prasowym Związku Niewidomych i Słabowidzących w Niemieckiej Republice Demokratycznej. Wymienialiśmy najbardziej wartościowe artykuły, zapraszaliśmy się na ważne imprezy. Niemcy mieli dużo pieniędzy na działalność propagandową, organizowali więc rozmaite spotkania - również o charakterze międzynarodowym. 
Mając zaproszenie na jedno z takich spotkań, w grudniu 1973 roku, przybyłem na Dworzec Główny w Warszawie. Dochodziła godzina 22. Towarzyszyła mi widząca współpracowniczka redakcyjna - Kasia. Odprowadzał nas jeden z moich przyjaciół. Podjechał pociąg pośpieszny do Berlina. 
Mieliśmy zarezerwowane bilety na miejsca sypialne. Odjazd miał nastąpić za kilkanaście minut, a zatem było jeszcze sporo czasu, nie wchodziłem więc do wagonu, lecz rozmawiałem w kolegą na zewnątrz. Jednocześnie tyłem powoli przesuwałem się w stronę pociągu. 
Nagle wpadłem w przestrzeń między pojazdem a peronem, jednak nie całym ciałem, ale dość nietypowo. Jedna noga znajdowała się na torach, druga na peronie, a plecami opierałem się o ściankę pociągu. Mimo całej powagi sytuacji, wyglądało to podobno bardzo komicznie. Przyjaciel Franek pomógł mi wydostać się na peron, a po stwierdzeniu, że nic złego mi się nie stało, jak przystało na ludzi z poczuciem humoru, cała sprawa potraktowana została na wesoło. 
Po chwili byłem w przedziale i pociąg ruszył w swą daleką drogę. O całej przygodzie pewnie szybko bym zapomniał, gdyby nie wyrósł we mnie jakiś mały znak zapytania - dlaczego spodnie stały się jakby nieco luźniejsze. Po dokładniejszemu przyjrzeniu się sprawie, stwierdziłem, że jedna nogawka od góry do dołu jest rozpruta. I wtedy ogarnął mnie prawdziwy niepokój. Nie miałem spodni zapasowych, a przecież mam uczestniczyć w międzynarodowym zebraniu. Nigdy dotychczas na tak krótkie wyjazdy nie zabierałem dodatkowych spodni. Swoim zafrasowaniem podzieliłem się z przewodniczką. 
Najpierw wybuchnęła szczerym, spontanicznym śmiechem. Potem jednak poradziła, abym wszedł pod koc na swym posłaniu, a ona spróbuje spodnie zszyć, ale i tu pojawił się nowy problem - skąd wziąć igłę i nici w brązowym kolorze? Sama nigdy takich przyborów w podróż nie brała. Jednak nie było innego wyjścia. Ruszyła wzdłuż pociągu w poszukiwaniu czegoś, co pomoże uratować honor delegacji. 
Otwierała drzwi do przedziałów i grzecznie pytała współpasażerów, czy mają przybory do szycia. Sytuację komplikował fakt, że większość z nich już spała. Po przejściu dwu wagonów bez powodzenia, zaczęła tracić wiarę, że poszukiwanie zakończy się sukcesem. I wtedy nagle radość. 
Przy oknie na korytarzu stał starszy, miły pan. Widząc zatroskanie na twarzy dziewczyny zapytał, czy może w czymś pomóc. Gdy mu przedstawiła swój kłopot, rozpromienił się i wszedł do przedziału. Z półki zdjął bagaż, otworzył... Okazało się, że ma niemal pół walizki nici w różnych kolorach, brązowe także i zestaw rozmaitych igieł. Szczęście było pełne. 
Po godzinie spodnie były jak nowe. Wreszcie mogliśmy pomyśleć o spaniu. Rano na dworcu w Berlinie witało nas trzyosobowe przedstawicielstwo Niemieckiego Związku Niewidomych. Nasza delegacja wśród innych wyróżniała się aktywnością i pewnością siebie. Do jej pozytywnych rezultatów należało i to, że później już nigdy i nigdzie nie wyjeżdżałem bez zapasowych spodni. 
 
 aaa 
9.3. Mruczę i prycham 
Magistrowie poszukiwania pracy 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Rośnie liczba stowarzyszeń i fundacji i coraz mniej niewidomych do nich należy. I bardzo dobrze. Toć te organizacje, te stowarzyszenia, te fundacje w końcu będą musiały zabiegać o niewidomych. I o to właśnie chodzi. Dyć wielgachny Karol Marks sformułował wspaniałą zasadę, w myśl której ilość przechodzi w jakość. No i te organizacje, których już jest wcale dużo, nabiorą marksistowskiej jakości, a wtedy to dopiero ci nieliczni niewidomi będą się świetnie mieli. Będą mogli jednocześnie uczestniczyć nawet w trzech szkoleniach i zdobywać umiejętności poszukiwania pracy. Będą więc mieli się świetnie, bo te liczne organizacje będą im płaciły za udział w onych szkoleniach i będą nabierali wysokiego mniemania o swojej wartości. Mało tego, będą mogli jeszcze śmiać się w kułak z instytucji szkolących, bo przecie wcale pracy podejmować nie zamierzają. Ale po kilkunastu takich szkoleniach będą mogli robić wirtualne studia licencjackie z zakresu poszukiwania pracy. Ale co tam studia licencjackie. Po kilkudziesięciu szkoleniach będą mogli uzyskać dyplom ukończenia studiów magisterskich i uzyskać dyplom magistra poszukiwacza pracy. To dopiero będzie wspaniale. To jest nasz cel! 
Oj, widzę, jak krzywią się niektórzy malkontenci, że to niby nie da się uczestniczyć w trzech szkoleniach jednocześnie. A ja Wam powiem, że się da. Będzie to tak wyglądało. Kowalszczak wyjedzie na szkolenie stacjonarne do jakiegoś ośrodka i będzie tam przez dwa tygodnie. W tym samym czasie zapisze się na poszukiwawczy kurs zaoczny. No i wyskoczy z tego stacjonarnego na sobotę i niedzielę na ten zaoczny. 
No tak, powiecie. To jest możliwe, ale gdzie to trzecie szkolenie. Oj, widzę, że nowocześni to Wy nie jesteście. A o różnych internetowych szkoleniach nie słyszeliście? Internetowy kurs będzie tym trzecim. 
Znowu jakiś malkontent się wychyla ze swoim pesymizmem, że to za dużo na jedną osobę. Oj, mój malkontencie! Jesteś frajerem. To żaden problem. 
Po pierwsze - na wszystkich szkoleniach będą uczyli pisania CV, czy jak to się tam po człowiekowemu nazywa, ale chodzi o zwykły życiorys. Tak będzie przez sześć kursów podstawowych. Potem Kowalszczak zapisze się na kurs wyższego stopnia i będzie w nim również uczestniczył sześć razy, oczywiście, na trzech kursach jednocześnie. Teraz będzie się uczył pisania wniosków o przyjęcie do pracy - zapomniałem, jak one elegancko się nazywają. 
Kolejnym etapem, czytaj kursem wyższego stopnia, który trwać będzie również dwa tygodnie, będzie nauka wiązania krawata przed interviu z potencjalnym pracodawcą. Dalej, na kolejnym etapie będzie przyswajał sobie metody takiego interviuczenia, żeby go, broń Boże, do pracy nie przyjęli, bo przecie on wcale tego nie chce. Ale chce czy nie chce, musi to tak robić, żeby wyszło na to, że to nie on nie chce jeno pracodawca. Tu będzie cel dodatkowy - wywołać litość, żeby pracodawca zawstydził się, że tak nieszczęśliwego nie chce zatrudnić i odpalił jakiś tysiączek na fundację, która tych biedaków uczy poszukiwania pracy. 
Pamiętamy, że każdy etap to trzy kursy jednocześnie. Jak pomnożymy ilość etapów przez trzy kursy i przez sześć powtórzeń tych kursów, to będziemy mieli tyle, że nie tylko na licencjat i studia magisterskie wystarczy, ale może zostanie jeszcze nadwyżka. Nadwyżkę tę może da się wykorzystać na studiach doktoranckich, oczywiście, również z zakresu poszukiwania pracy. 
Rzecz jasna, nie wyczerpaliśmy wszystkich możliwości, a przede wszystkim ludzkiej pomysłowości. Już ci, którzy chcą zarobić na szkoleniu, potrafią wymyślić taki kurs, taki program, taki projekt, że PFRON-owi oko zbieleje i będzie prosił, żeby wziąć od niego pieniądze na ten cel. 
Jeżeli jednak ktoś będzie na tyle głupi, że nie wystarczy mu samo szkolenie i uprze się, żeby pracować, litościwy pracodawca za pefronowe pieniądze zatrudni go bez problemu. Przecież musi mieć te 20 procent pracowników ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Nie bez znaczenia jest także fakt, że niewidomemu pracownikowi może zapłacić tyle, że jeszcze trochę grosza mu zostanie z tego pefronowego dofinansowania. I będzie powód do dumy, do samozadowolenia i wysokiej samooceny. 
Powoływałem się na filozofię Karola Marksa. Na tej to filozofii zbudowano ustrój sprawiedliwości społecznej, w którym nie było bezrobocia, a niewidomi, którzy chcieli pracować na ogół pracowali. Teraz, kiedy ilość tych fundacji i stowarzyszeń przejdzie w marksistowską jakość, nawet nie będą musieli parać się jakąś tam robotą, a i tak będą ważni, potrzebni, pełnowartościowi i pełnoprawni. Boć to o ich dobre samopoczucie dbać będzie mnóstwo fundacji i stowarzyszeń, które w dobrze pojętym interesie własnym, będą im bębenka podbijać, a PFRON będzie dofinansowywał bez mrugnięcia okiem. 
Oj, będzie wspaniale, będzie! Czemu to za moich młodych lat tak nie było? Dlaczego musiałem myszki łowić w różnych, często podłych, warunkach. Ale czy da się tu cokolwiek zrozumieć i pojąć? Przecież ci dwunodzy to stworzenia mądre inaczej. 
Rozżalony Stary Kocur