Pr 2590

WIEDZA i MYŚL

INTERNETOWY MIESIĘCZNIK TYFLOSPOŁECZNY

Wydawca Stanisław Kotowski

Czasopismo nie jest dofinansowywane ze środków publicznych ani żadnych innych. Wydawane jest bez nakładów finansowych. Osoby piszące artykuły oraz zaangażowane przy redagowaniu, adiustacji i korekcie oraz kolportażu nie otrzymują wynagrodzenia. Fundacja „Klucz” przetwarza „WiM” nieodpłatnie na format MP3 w systemie DAISY, a IVO Software Sp. z o.o. udostępnia bezpłatnie niezbędne do tego oprogramowanie.
Czytelnicy otrzymują „WiM” również bezpłatnie. Wystarczy napisać na adres:
ST.k@onet.pl lub ST.k1@wp.pl
i w każdym miesiącu znaleźć aktualny numer w swojej „Skrzynce odbiorczej”.
Wersję dźwiękową można pobierać pod adresem:
http://wypozycz.bcpzn.pl/wim/ 

Październik 2011 
Rok III 
Nr 10(34)/2011 
 
REDAKTOR NACZELNY 
Stanisław Kotowski 

ADRES REDAKCJI - wyłącznie internetowy: 
st.k@onet.pl lub ST.k1@wp.pl 
Telefon komórkowy: 501-239-769 

Na łamach „Wiedzy i Myśli” zamieszczamy różne opinie i poglądy, w tym takie, z którymi się nie zgadzamy.

Spis treści 

OD REDAKCJI
1. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA NIEWIDOMYCH I SŁABOWIDZĄCYCH
1.1. Ze słownika rehabilitacyjnego (cz. 3) - Stopnie niepełnosprawności - Stanisław Kotowski
1.2. Utracił wzrok, ale choroba nie zabiła jego miłości do zabytkowych motocykli. - - Reporter: Leszek Tekielski
1.3. INOUT- hotel prowadzony przez niepełnosprawną młodzież
1.4f. Zatańcz ze mną - Maria Marchwicka
1.5. Teatr na migi - Beata Rędziak
1.6. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH CZyNNOŚCIACH - Jak czytać długie teksty? - Stanisław Kotowski
2. OKULISTYKA, WYNALAZKI, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE
2.1. Leczenie zaćmy u dzieci
2.2. Leczenie zaćmy starczej
2.3. Gdzie wzrok nie sięga, czyli "nie od razu Kraków zbudowano..." - Marek Jakubowski
2.4. Google z ułatwieniami dla niewidomych - Wojciech Cybulski
3. ROZMOWA MIESIĄCA (2/2) - Z Wojciechem Majem rozmawia Józef Szczurek
4. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE
4.1. Finałowy koncert w roku sześćdziesiątej rocznicy powstania PZN
4.2. Konkurs "Człowiek bez barier" już po raz dziewiąty
4.3. II OGÓLNOPOLSKI KONKURS LITERACKI PODRÓŻE BEZ GRANIC Z PRZESZKODAMI - BEZ PRZESZKÓD
4.4. XVIII OGÓLNOPOLSKI PRZEGLĄD TWÓRCZOŚCI MUZYCZNEJ OSÓB NIEWIDOMYCH I SŁABOWIDZĄCYCH O NAGRODĘ BURMISTRZA MIASTA TUREK - TUREK 2011
4.5. Warsztaty psychologiczne p.t.: "Lepiej się ugiąć niż ułamać" - czyli o sztuce komunikacji w rodzinie.
4.6. Serwis Opinii Prasowych
4.7. Berliński marsz polskich niewidomych
4.8. PKW walczy z wyborczymi barierami - Beata Rędziak
4.9. Tygodnik "Polityka" z audiodeskrypcją
4.10. "Solidarność - narodziny legendy" z audiodeskrypcją i w brajlu - Beata Rędziak
4.11. Zus udziela porad na portalu dla emerytów
5. ORGANIZACYJNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY
5.1. Dokąd zmierzają koła? - Anna Woźniak-Szymańska
5.2. Jubileuszowych uwag kilka - J.S.
5.3. Meandry i wiraże szkoleń i staży - Weredyk
5.4. Krzywda się dzieje, płaczą dobrodzieje - Bączek
5.5. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH - Kółko graniaste czworokanciaste, czyli lekcja demokracji - Jerzy Ogonowski
6. FAKTY, ARGUMENTY, POGLĄDY, OPINIE I POLEMIKI
6.1. List do czytelnikóww sprawie sytuacji w PZN
6.2. Kryzys czy normalność? - Stanisław Kotowski
6.3. Wypowiedzi czytelników - Opracowała Bożena Klonek
6.4. Uzasadniona troska - S.
6.5. Temat jak rzeka i recepty brak - Maria Marchwicka
6.6. Tempora mutantur - Jerzy Ogonowski
7. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE
7.1. Niepełnosprawni mają szansę na pracę w służbie cywilnej - Artur Radwan, oprac.: GR
7.2. Waloryzacja emerytur w 2012 r. - Leszek Kostrzewski, Piotr Miączyński, oprac.: GR
7.3. Uczelnie nie są dostosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych - Urszula Mirowska-Łoskot, oprac.: GR
7.4. Przepisy dot. prawa do ulgi rehabilitacyjnej są niewystarczające - Beata Rędziak
7.5. Niepełnosprawni pracownicy bez ochrony - Michalina Topolewska, oprac.: GR
7.6. Więcej będzie można dorobić do renty socjalnej - Bożena Wiktorowska, oprac.: GR
7.7. Sejm za zmianą ustawy o rencie socjalnej - Beata Rędziak
7.8. Rząd oszczędza pieniądze, a niepełnosprawni tracą pracę - Mateusz Rzemek, oprac.: GR
7.9. Jakie są skutki finansowe nowelizacji ustawy o rehabilitacji? - oprac.: GR
7.10. Nic, tylko napluć na Plurę... - Rafał Kowalski
7.11. Wzrost liczby zatrudnionych osób niepełnosprawnych - Michalina Topolewska, oprac.: AJ
7.12. Dofinansowanie może być zwiększone ze względu na rodzaj schorzenia pracownika - Mateusz Brząkowski, oprac.: AJ
8. WSPOMINAMY LUDZI I WYDARZENIA
8.1. Przywódca - Józef Szczurek
8.2. Związek Pracowników Niewidomych RP (fragmenty) - Ewa Grodecka
9. WPROST ALBO NA OPAK
9.1. Niech żyje happy end - Józef Szczurek
9.2. Dworzec - Kretochwił
9.3. Spotkanie z "Chmurką" - Ryszard Dziewa
9.4. Mruczę i prycham - Artystycznie i naukowo

aaa 
OD REDAKCJI 
 
Drodzy Czytelnicy! 
 
Mamy jesień. Życzymy więc Wam, żebyście w pełni korzystali z jej uroków i bogactwa owoców, jarzyn i grzybów. Życzymy pięknych dni babiego lata i radości z ostatnich ciepłych dni oraz jesiennych barw. 
W dniu 9 października br. udajmy się do urn i dokonajmy dobrych wyborów. Jeżeli my tego nie zrobimy, zrobią to za nas inni. 
Dobrych wyborów życzymy też delegatom na okręgowe zjazdy PZN. To oni nas reprezentują i to oni decydują o jakości pracy Związku w okresie nadchodzących czterech lat. 
Polecamy artykuł przedrukowany z "Pochodni" pióra Anny Woźniak-Szymańskiej pt. "Dokąd zmierzają koła?", pozycja 6.1. Zwykle nie dokonujemy przedruków z bieżącej prasy wydawanej przez PZN, ale wypowiedzi Pani Prezes są dla wszystkich ważne, dlatego robimy tu wyjątek. 
Przy okazji zachęcamy wszystkich, którzy jeszcze tego nie uczynili, do zaprenumerowania "Pochodni" i dwutygodnika "Biuletyn Informacyjny Pochodni". Prenumerata drukowanych wersji "Pochodni" jest w br. bezpłatna. Bezpłatna jest również prenumerata elektronicznych wersji obydwu czasopism. 
Polecamy też dział "Fakty, argumenty, poglądy, opinie i polemiki". Tym razem nasi Czytelnicy i współpracownicy dyskutują o kondycji PZN-u w związku ze zmniejszaniem się liczby członków PZN, które trwa już 12 lat. 
Redakcja "WiM" 
 
aaa 
1. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA NIEWIDOMYCH I SŁABOWIDZĄCYCH

 aaa 
1.1. Ze słownika rehabilitacyjnego (cz. 3) 
Stopnie niepełnosprawności 
Stanisław Kotowski 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Z dwóch poprzednich odcinków dowiedzieliśmy się o istnieniu wielu terminów określających niepełnosprawność i osoby niepełnosprawne. Znamy je z własnego doświadczenia i z języka potocznego. Może jednak nie zawsze uświadamiamy sobie, że jakiś używany termin czy jakieś określenie może być nieścisłe, może kłaść nacisk na różne właściwości określanego przedmiotu, zjawiska, człowieka, może nieść negatywny ładunek emocjonalny. Warto o tym pamiętać w kontaktach z ludźmi, zwłaszcza niepełnosprawnymi. 
Są różne rodzaje niepełnosprawności, a każda z nich może występować w różnym natężeniu, w różnym stopniu. Zajmijmy się więc stopniami niepełnosprawności, gdyż są one obecne w naszym życiu osobistym i społecznym, a także organizacyjnym. PZN np. zrzesza osoby zaliczone do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności z tytułu uszkodzonego wzroku. Dodajmy, że stopień niepełnosprawności, ten faktyczny i ten orzeczony, ma wielki wpływ na życie osoby niepełnosprawnej. Chyba nikt nie ma wątpliwości, że funkcjonowanie osoby całkowicie niewidomej różni się zasadniczo od funkcjonowania osoby np. jednoocznej, która również jest osobą niepełnosprawną. 
Warto tu nadmienić, że mimo upływu ponad dwudziestu lat od zrezygnowania z grup inwalidzkich i wprowadzenia stopni niepełnosprawności, wielu z nas ciągle posługuje się grupami inwalidzkimi. Zresztą, treściowo odpowiadają one stopniom niepełnosprawności. 
 
W art. 3. 1. ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych z późniejszymi zmianami czytamy: Ustala się trzy stopnie niepełnosprawności, które stosuje się do realizacji celów określonych ustawą: 
1) znaczny 
2) umiarkowany 
3) lekki. 
 
Z zapisu tego dowiadujemy się, że stopnie te odnoszą się do realizacji celów określonych ustawą. Domniemywać więc można, że ustawodawca dopuszcza stosowanie innych stopni niepełnosprawności do realizacji innych celów. Dowiadujemy się też, że niepełnosprawność może występować w trzech stopniach. 
Moim zdaniem, ustalenie tylko trzech stopni niepełnosprawności jest wysoce niewystarczające, gdyż powoduje konieczność zaliczania do tego samego stopnia niepełnosprawności osób, u których występuje jedna niepełnosprawność w różnym stopniu nasilenia oraz osób, u których występują jednocześnie dwie i więcej niepełnosprawności również w zróżnicowanym stopniu. Jest to wysoce niewystarczające do realizacji celów rehabilitacyjnych i socjalnych. 
Posłużę się tu przykładem. Otóż warunki życia osoby głuchoniewidomej różnią się zasadniczo od warunków życia osób niewidomych oraz osób głuchych. Ich trudności i ograniczenia są bez porównania większe niż osób tylko z jedną z tych niepełnosprawności. A przecież osoba głuchoniewidoma może mieć jeszcze uszkodzony narząd ruchu albo obniżoną sprawność psychomotoryczną. W dalszym ciągu będzie osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Tak samo, w stopniu znacznym jest osoba, która jest upośledzona pod względem psychomotorycznym do tego stopnia, że nie jest zdolna do wykonywania jakichkolwiek celowych ruchów, nie jest zdolna do świadomego wypowiedzenia ani jednego słowa, ani do zrozumienia czegokolwiek. W żargonie rehabilitacyjnym osoby takie są nazywane "plackami". Muszą być karmione, myte, przewijane, pielęgnowane jak niemowlęta, chociaż mają już kilkadziesiąt lat. I to są również osoby niepełnosprawne w stopniu znacznym. 
Niepełnosprawność złożona nie jest prostą sumą trudności i ograniczeń wynikających z niepełnosprawności, które są udziałem jednej osoby. Jest ona o wiele bardziej dotkliwa. 
Dla lepszego zrozumienia, czym jest niepełnosprawność złożona wyobraźmy sobie, że mamy do przeniesienia nieporęczną paczkę o wadze 30 kg. Ciężar taki bez większej trudności przeniesie każdy przeciętnie silny mężczyzna. Jeżeli jednak trzeba będzie przenieść jednocześnie dwie nieporęczne paczki, każda po 15 kg - a to, co innego. Wtedy jest bardzo trudno dobrze chwycić te paczki. A jeżeli ten ładunek podzielilibyśmy na 3 nieporęczne paczki, po 10 kg. każda - dalej mielibyśmy łącznie 30 kg, ale rąk zabrakłoby nam, żeby je chwycić. 
Proszę zwrócić uwagę, że ogólny ciężar nie ulegał zmianie, ale stopień trudności przeniesienia wzrastał. Tak również jest z niepełnosprawnościami. Dwa lub więcej rodzajów niepełnosprawności u jednej osoby powoduje znacznie większe trudności i ograniczenia niż wynikałoby to z ich sumy. 
Dodać należy, że bywa i tak, iż te niepełnosprawności "ważą" każda po 30 kg. W takiej sytuacji jest np. osoba głuchoniewidoma, która ma do dźwigania dwie nieporęczne paczki o łącznej wadze około 60 kg. No, do przeniesienia takiego ciężaru to trzeba już silnego mężczyzny. Gdyby jednak osoba głuchoniewidoma miała jeszcze uszkodzony narząd ruchu, a i tak się zdarza, to i olimpijczyk w podnoszeniu ciężarów mógłby sobie z tym nie poradzić - rąk by mu zabrakło. 
Tymczasem, na podstawie obowiązujących w Polsce zasad podziału na stopnie niepełnosprawności, do tego samego stopnia trzeba zaliczać osoby z jednym rodzajem niepełnosprawności i osoby, u których występują dwie i więcej niepełnosprawności. Odwołam się do kwalifikowania osób niepełnosprawnych z tytułu uszkodzenia wzroku, gdyż ich problemy są nam najlepiej znane i bezpośrednio nas dotyczą. 
Do znacznego stopnia niepełnosprawności z tego tytułu zaliczyć trzeba osobę: 
a) całkowicie niewidomą z głębokim niedorozwojem umysłowym, 
b) całkowicie niewidomą bez rąk albo bez nóg, 
c) osobę całkowicie niewidomą bez dodatkowych schorzeń i niepełnosprawności, 
d) osobę z uszkodzonym wzrokiem, u której nie występują żadne dodatkowe niepełnosprawności, która zachowała użyteczne możliwości widzenia - której ostrość widzenia wynosi 5 procent albo pole widzenia zawężone jest do 20 stopni. 
Dodać należy, że w przypadku osoby z uszkodzonym wzrokiem może wystąpić głęboki niedorozwój umysłowy, albo tylko ociężałość umysłowa, może być amputowana jedna kończyna górna, albo obydwie, może poruszać się ona przy pomocy kul, albo wózka inwalidzkiego, albo nie poruszać się zupełnie, np. w przypadku przerwania rdzenia kręgowego na poziomie kręgów szyjnych. 
Oczywiste jest, że sytuacja życiowa każdej z tych osób jest inna i im większe natężenie niepełnosprawności, tym warunki jej życia są trudniejsze, im więcej występuje u niej niepełnosprawności, tym trudniej walczyć z ich skutkami, tym trudniejsza i mnie efektywna jest rehabilitacja. 
Jest to oczywiste, ale nie dla prawodawcy, który ustanowił tylko trzy stopnie niepełnosprawności. Nie ma to żadnego sensu i niczego nie tłumaczy. Mało tego, wprowadza w błąd, bo osoby wymienione w punktach b, c i d mogą być zdolne do pracy, chociaż w myśl prawa nie są. 
Jak starałem się wykazać, najwyższy stopień niepełnosprawności orzekany jest u osób o tak zróżnicowanym natężeniu niepełnosprawności, że jakiekolwiek porównanie ich możliwości życiowych staje się całkowicie niemożliwe. Podobnie ma się sprawa z orzekaniem niższych stopni niepełnosprawności. Podział ten jest jednak najbardziej niesprawiedliwy w przypadku osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności. W tym przypadku bowiem może następować kumulacja wielu niepełnosprawności, a każda z nich może występować w stopniu znacznym. 
Omawiam bardzo skomplikowane zagadnienia, z którymi nie poradził sobie prawodawca, i z którymi my sobie nie radzimy, a przynajmniej nie przychodzi nam to łatwo. Do tych problemów, które wynikają z fizycznej lub intelektualnej niepełnosprawności dodać należy inne problemy, które nie są tak łatwe do określenia, a odgrywają niezmiernie ważną rolę. 
Zastanówmy się nad przykładem dwóch mężczyzn niepełnosprawnych, których znałem osobiście. 
Jarek był osobą całkowicie ociemniałą i miał amputowaną nogę powyżej kolana. Mimo to chodził po dużym, wojewódzkim mieście i podróżował po całym kraju. Pracował w Białymstoku, a studiował w Poznaniu. 
Paweł, osoba z wyższym wykształceniem, w średnim wieku, po amputacji nogi zrezygnował z myśli o jakiejkolwiek pracy, uznał się za inwalidę i przemieszczał się tylko z tapczanu na fotel, z fotela na tapczan. Jego życie zamykało się we własnym mieszkaniu. Czytał książki i prasę, oglądał telewizję, grał w brydża i to wszystko. 
Który z nich był osobą bardziej niepełnosprawną? No tak, ale w jakim sensie? Fizycznie - z pewnością ten ociemniały był osobą bardziej niepełnosprawną. Psychicznie jednak było odwrotnie. Paweł pogodził się z tym, że jest niepełnosprawny i nie chciał być sprawniejszy. Jarek natomiast, z niczym łatwo się nie godził. Uważał, że wiele potrafi i nie ma powodu rezygnować z czegoś, co można zdobyć, osiągnąć, wywalczyć z samym sobą. 
Myślę, że można przyjąć tezę, którą starałem się udowodnić, że podział na trzy stopnie niepełnosprawności jest wysoce niewystarczający, nie ułatwia rehabilitacji, jest szkodliwy. Być może, lepszym rozwiązaniem było procentowe określanie utraty zdrowia, a według nowych pojęć, niepełnosprawności. Określenie to było stosowane w okresie międzywojennym i umożliwiało uznanie, że ktoś utracił ponad 100 procent zdrowia, np. 180 procent. 
 
Kolejnym problemem jest ustalenie, w czym przejawia się niepełnosprawność. 
W myśl ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych głównymi miernikami niepełnosprawności są zdolność do pracy i zdolność do samodzielnej egzystencji, przy czym osoby, u których orzeczono znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności nie są zdolne do pracy zawodowej, a te ze znacznym stopniem, również do samodzielnej egzystencji. Tak stanowi prawo, a jak jest w praktyce? Otóż Michał Kaziów, January Kołodziejczyk i Stephen Hawking, w myśl definicji i prawa, byli niezdolni do pracy, każdy przynajmniej z powodu dwóch niepełnosprawności. Każda z nich była tak ciężka, że wykluczała jakąkolwiek pracę, a mimo to pracowali i osiągali wyniki nieosiągalne dla większości ludzi. 
Oczywiście, prawodawca dał się przekonać, że nawet osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności są zdolne do pracy. Nie zgodził się jednak odstąpić od tej definicji i wprowadził pokrętny przepis, w myśl którego osoby niepełnosprawne w stopniu umiarkowanym i znacznym nie są, ale są zdolne do pracy. 
Art. 4. ust. 5. czytamy: "Zaliczenie do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności osoby, o której mowa w ust. 1 lub 2, nie wyklucza możliwości zatrudnienia tej osoby u pracodawcy niezapewniającego warunków pracy chronionej, w przypadkach: 
1) przystosowania przez pracodawcę stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej 
2) zatrudnienia w formie telepracy”. 
A więc są, czy nie są zdolne do pracy? 
Nie miejsce tu na omawianie propozycji zmian prawa i chyba nie ma odpowiedniej atmosfery do takich zmian, jakie byłyby niezbędne. Nie są tym zainteresowane organy stanowiące prawo i nie są zainteresowane środowiska osób niepełnosprawnych. Można tylko raz jeszcze stwierdzić, że obowiązujące prawo jest nielogiczne, nie odpowiada potrzebom i aspiracjom osób niepełnosprawnych i nie jest wystarczające do celów rehabilitacji osób niepełnosprawnych oraz dostosowania pomocy socjalnej do ich potrzeb. 
Moim zdaniem, znaczny stopień niepełnosprawności powinien być podzielony na trzy, a kryteria orzekania niepełnosprawności uzupełnione o zakres niezbędnej pomocy. 
 
 aaa 
1.2. Utracił wzrok, ale choroba nie zabiła jego miłości do zabytkowych motocykli
Reporter: Leszek Tekielski 
 (Reportaż telewizyjny, skrót) 
 
Źródło: Polsat - Interwencje 
Data opublikowania: 2011-08-29 
 
Pan Jan kończy właśnie składać polskiego Junaka. Jeździ na zloty, a nawet sam prowadzi motor! Mówi, że jest szczęśliwym człowiekiem. 
Już od najmłodszych lat największą życiową pasją 29-letniego pana Jana z Olsztyna było odbudowywanie polskich motocykli Junak, produkowanych na przełomie lat 50. i60. ubiegłego wieku. Jednak dwa lata temu wszystko miało się dramatycznie zmienić. . . 
- Ponad dwa lata temu wykryto u mnie guza mózgu. Wykryto go dość późno, co doprowadziło do uszkodzenia nerwu i utraty wzroku. Załamanie totalne, wszystko się przewijało przez głowę, zwłaszcza to, że nie zrobię motocykla, nie wsiądę na niego i nie pojadę- opowiada Jan Kozak. 
Wszystkie gromadzone przez lata motocykle pan Jan musiał sprzedać, bo potrzebował pieniędzy na leczenie. Jak sam przyznaje, pogodził się także z tym, że już nigdy nie będzie mógł wsiąść na motocykl. Ale wszystko zmieniło się, gdy dostał zaproszenie na zlot miłośników zabytkowego Junaka. Na miejscu okazało się, że jeśli chce, może jeździć motocyklem, a nawet - spróbować ustanowić rekord prędkości dla niewidomego! 
- Zostałem zaproszony na zlot do Opalenicy. Tam miałem okazję przejechać się Junakiem, prowadzić zaprzęg. Pilot siedział w koszu. To postawiło mnie na nogi, postanowiłem znowu odbudować mojego Junaka - opowiada Jan Kozak. 
- Tego się nie da opisać. Ja się wypłakałam, jak oni skończyli ten rajd i przez telefon powiedział, że już jest zakończone. Motor to jest całe jego życie - dodaje pani Danuta, matka pana Jana. 
Podbudowany pan Jan po powrocie do domu rozpoczął poszukiwania części do swojego wymarzonego motocykla - odwiedził niemal wszystkie złomowiska w mieście i warsztaty motocyklowe. - Na niektórych złomowiskach już wiedzą, że jakby było cokolwiek do Junaka, to żeby odkładali mi. W ten sposób parę elementów już zdobyłem. Dużo jeszcze brakuje - mówi pan Jan. 
Jak podkreślają psycholodzy i osoby, które znają pana Jana - to że miał odwagę wsiąść na motocykl, a do tego, mimo utraty wzroku, rozpoczął odbudowywanie zabytkowego motocykla- świadczy o olbrzymiej sile charakteru. 
- W całym tym nieszczęściu, które go spotkało, ma ogromne szczęście, że swoje zainteresowania rozwinął do poziomu pasji, dlatego przetrwa. Świat dla tych ludzi jest bardziej logiczny dzięki tym pasjom. Jeśli coś jest logiczne, to jest bardziej przewidywalne, a jeśli tak jest, to ci ludzie mają poczucie wpływania na własny los - mówi Jacek Doliński, psycholog. 
- Motor, Junak to jest jego dziewczyna, jego życie, jego marzenie - podsumowuje pani Danuta, matka pana Jana. ** 
 
 aaa 
1.3. INOUT- hotel prowadzony przez niepełnosprawną młodzież 
 
Źródło: polskieradio.pl 
 Data opublikowania: 2011-08-30 
 
INOUT - tak nazywa się pierwszy w Europie hotel w całości zarządzany i prowadzony przez niepełnosprawną młodzież. Obiekt jest położony na terenie barcelońskiego parku Collserola. Jego 42 pracowników to osoby z zespołem Downa, z problemami ze wzrokiem i słuchem oraz młodzi ludzie na wózkach inwalidzkich. 
Położone w parku pawilony przez lata stały puste. Teraz, na gości hotelu czeka ponad 60 pokoi, restauracja, bar czynny do świtu, wypełnione książkami saloniki, a nawet basen. Z tarasu restauracji rozciąga się widok na park i Barcelonę. 
- INOUT udowadnia, że my, niepełnosprawni, grupa omijana przez resztę społeczeństwa, jesteśmy w stanie dobrze wykonywać pracę i z pożytkiem dla innych - mówi Noemi Caparros, dyrektor hotelu. 
Pracownicy INOUT sami odrestaurowali meble i obrazy. Dbają też o ogród. Ostatnią pasją pracujących jest smażenie konfitur, które potem sprzedają w restauracji. 
 
aaa 
1.4. Zatańcz ze mną 
Maria Marchwicka 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Taniec towarzyski w wykonaniu niewidomych doczekał się ujęcia w ramy organizacyjne i turniejowe. Wprawdzie jest domeną osób słabowidzących, ale i niewidomi pojawiają się czasami w turniejowych konkurencjach. Natomiast niszę taneczną bez parcia na sukces, ale dla samej radości ruchu i tańca zaproponowali dwanaście lat wstecz poznańscy tancerze - p. Wacław Wróblewski i p. Ewa Dziedzic-Szeszuła. Bowiem to już po raz 12 niewidomi i słabowidzący prezentowali przed poznańską publicznością swoje taneczne umiejętności. Wpisane w program poznańskich Warsztatów Tańca Współczesnego warsztaty terapii tańcem dla osób niewidomych cieszą się niesłabnącym zainteresowaniem publiczności. A wszystko zaczęło się ponad 30 lat temu, gdy maestro Wacław Wróblewski - uczeń legendarnego Mariana Wieczystego, wpadł z pozoru na niedorzeczny pomysł uczenia kroków z pomocą brajla. Metoda odniosła sukces i... na lata została zarzucona i zapomniana. Z niebytu na światło dzienne wydobyła ją p. Ewa Dziedzic-Szeszuła - psycholożka, specjalistka w zakresie rehabilitacji osób niewidomych, instruktorka orientacji przestrzennej oraz tańca osób niewidomych i słabowidzących (uczennica i asystentka Wacława Wróblewskiego), choreoterapeutka-terapeutka tańcem, instruktorka improwizacji tańca i symboliki ciała (Institut fdynamik, Essen). Organizatorka i pedagożka warsztatów: Terapia tańcem i Teatr ruchu dla osób niewidomych. Jest również propagatorką metody Ruchu Rozwijającego, którą studiowała pod kierunkiem Weroniki Sherborne w Bristolu i Anny Leonard w Londynie. Na co dzień pracuje jako psycholożka w Katedrze i Klinice Okulistycznej Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu oraz prowadzi warsztaty Improwizacji tańca i symboliki ciała, kursy tańca towarzyskiego dla osób niewidomych. Członek zespołu d/s Standardów i Certyfikacji dla dziedziny Choreoterapii (Terapii i Psychoterapii Tańcem) Polskiego Stowarzyszenia Choreoterapii PTT, a więc osoba najbardziej kompetentna z kompetentnych. To ona przekonała do pomysłu p. Ewę Wycichowską, tancerkę, choreografkę szafującą Polskiemu Teatrowi Tańca - Balet Poznański, znalazła sponsorów na wykonanie specjalnych tablic poglądowych i stała się wdzięcznym animatorem zakrojonego na szeroką skalę przedsięwzięcia, które niejako z marszu zostało włączone do VII edycji Warsztatów Tańca Współczesnego. 
W tym roku odbyło się kolejne spotkanie warsztatowe, na które przyjechało 20 niewidomych i niedowidzących, niektórzy po raz dziewiąty. Naukę tańca prowadziły p. Ewa Dziedzic-Szeszuła i p. Agnieszka Dolata, córka maestro Wróblewskiego, jego długoletnia asystentka, utalentowana tancerka i pedagog. Ukończyła Państwową Szkołę Muzyczną, Studium Rytmiki i kulturoznawstwo na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Dyplomowana instruktorka tańca, prowadzi dziecięcy zespół "Modraki". 
Tańcz mnie tańcz... 
Warsztaty nie są zwykłą nauką tańca. Kiedy niewidomi wchodzą do sali, witają ich Ewa i Agnieszka. Ewa prowadzi pierwszą część zajęć. Uczniowie siadają w kręgu na podłodze. Z kąta sali dobiega spokojna muzyka, niewidomi przedstawiają się, a później relaksują głębokim oddechem, prowadzeni ciepłym głosem Ewy "Proszę się rozluźnić, poczuć się dobrze, jesteś bezpieczny i spokojny, wszystkie troski pozostały poza salą...." Potem kilka ćwiczeń swobodnego wyrażania siebie w ruchu. Ktoś robi ewolucje elastycznie, ktoś sztywno, ważne, że się rusza wsłuchany w muzykę i sygnały ciała. Nikt z uczestników nie zajmował się profesjonalnie tańcem, a więc ruch jest spontaniczny, choć często lękliwy i niepewny. 
Właściwa część warsztatów: nauka tańców towarzyskich ma charakter etapowy i stopniowania trudności. Pierwszy z nich to teoria na tabliczkach. Wszyscy zasiadają w ławkach i kładą ręce na plastikowych prostokątach z dużymi półokrągłymi wypukłościami. Najpierw poznawanie geometrii kroków poszczególnych tańców na powiększonym sześciopunkcie, następnie ten sam krok przeniesiony na nogi. I wreszcie upragnione zaproszenie na parkiet i ćwiczenie w kręgu. Ostatnim etapem lekcji jest taniec w parach. Ewa i Agnieszka dwoją się i troją, korygują kroki, postawę, tańczą w roli partnera lub partnerki. 
Unikatowe tablice 
Maestro Wróblewski wynalazł swoją metodę w latach sześćdziesiątych. Jako asystent w Wyższej Szkole Wychowania Fizycznego prowadził zajęcia tańca na obozach dla niewidomych. Tam przekonał się, jak ważny jest dla nich taniec i jak trudno jest go nauczyć. Wówczas posłużył się metodą "kartonikową". Były to wycięte otwory w prostokącie. Dzięki temu prostemu wynalazkowi niewidomi szybko przyswajają układ kroków. Po kilku eksperymentach okazało się, że powiększony siedemdziesięciokrotnie sześciopunkt zaopatrzony w dwie dodatkowe litery "a" i "b" jest rozwiązaniem optymalnym. Po opatentowaniu metody udało się uruchomić produkcję plastikowych tablic. Zaczął się nimi interesować PZN, a p. Wacław prowadził zajęcia dla instruktorów ze Związku. Passa nie trwała długo, ponieważ PZN wycofał się z dotacji na kursy tańca dla niewidomych nie doceniając rehabilitacyjnych i społecznych walorów tego typu zajęć. 
Czym można wzbogacić 
Twórczo niestrudzona Ewa wzbogaciła warsztaty o "Teatr Ruchu", który z werwą i pomysłowo prowadzi wraz z p. Małgorzatą Walas-Antoniello. Małgosia - aktorka i plastyczka. Studiowała w PWSP w Poznaniu. Przez ponad 10 lat była związana z Teatrem Ósmego Dnia, w latach 1996-98 aktorka Teatru Polskiego w Poznaniu, od 1994 stale współpracuje z Teatrem Cinema. Od roku 2000 jest reżyserem i kierownikiem artystycznym Stowarzyszenia Profilaktyki Społecznej SEDNO w Poznaniu. W ramach arteterapii prowadzi warsztaty teatralne dla osób uzależnionych. Zajmuje się również improwizacją w teatrze, prowadzi zajęcia w różnych krajach Europy. 
Główną ideą warsztatów teatralnych stało się poznawanie niekonwencjonalnych, opartych na ruchu i akcji środków wyrazu teatralnego i użycie ich w zespołowym działaniu. Zajęcia obejmują rozwój ciała i głosu, tworzenie poprzez improwizację zaskakujących brzmień i efektów. 
Co z tego wynika 
Ogólnym rezultatem zajęć terapeutycznych jest integracja niewidomych i ich obecność jako uczestników międzynarodowej imprezy. Sami uczestnicy warsztatów wnoszą z zajęć niewymierne korzyści. Terapia tańcem poprawia sprawność ruchową, orientację w przestrzeni i zwiększa poczucie niezależności. Warsztaty taneczne i teatralne stymulują improwizację opartą na kreatywności i wyobraźni uczestników. Zajęcia taneczne skutkują również znajomością kilku tańców standardowych i kilku latynoamerykańskich, co uczestnicy mają okazję zaprezentować na pokazach wieńczących Warsztaty Tańca Współczesnego wzbudzając aplauz widowni. Z burzliwym aplauzem spotkał się baletowy taniec łabędzia z laską w wykonaniu jednej z uczestniczek. 
Poznańskie warsztaty tańca i teatr ruchu zaczęły zyskiwać zwolenników nie tylko z Wielkopolski, ale i całego kraju, a zapisy stały się swego rodzaju wyścigiem i rozżaleniem niezakwalifikowanych. Grupa, aby była efektywna, może liczyć jedynie 10 do 12 par. 
W 2009 r. w trakcie 10 edycji warsztatów, uczestników obserwowali młodzi dokumentaliści - Katarzyna Gondek, Andrzej Dobosz i Jarosław Piekarski. Efektem tych obserwacji stał się projekt "Niewidzialni", na który złożyły się dwie serie fotograficzne oraz dokumentalny film. Bohaterami zarówno filmu, jak i fotografii stali się niewidomi tancerze. Wernisaż fotografii i premiera odbyły się w C.K. Zamek. Na premierę projektu zaproszeni zostali jego bohaterowie, którzy obejrzeli film z audiodeskrypcją i zaprezentowali się publiczności w walcu angielskim. Natomiast fonogramy były podpisane brajlem wraz z prośbą skierowaną do widzów, by opowiedzieli ją niewidomemu uczestnikowi wernisażu. 
Żwawe i niestrudzone panie mają w zanadrzu nowe pomysły objęte ścisłą tajemnicą. Aby nie zapeszyć, w następnym roku bowiem będzie 13 spotkanie warsztatowe. 
 
aaa 
1.5. Teatr na migi 
Beata Rędziak 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania dokumentu: 2011-09-22 
 
Nalaga'at Center, jedynetakie miejsce na świecie, powstało w 2007 r. w porcie Jaffa w Tel Avivie. Mieści się w nim przedewszystkim teatr, który tworzą osoby niewidome, głuche i głuchoniewidome. To także Kafe Kapish, gdzie kelnerami są osoby niesłyszące, oraz restauracja BlackOut, w której gości obsługują niewidomi. Obecnie pracuje w nim ok. 70 osób. 
Pomysłodawczynią przedsięwzięcia i dyrektor artystyczną teatru jest Adina Tal, Żydówka, która do Izraela przyjechała ze Szwajcarii. W ten nowatorski sposób wciela ona w życie swoje przekonanie, że każdy człowiek, który żyje w społeczeństwie, ma w nie swój wkład. 
Głuchoniewidomy zespół aktorski z Nalaga'at poprzez sztukę wyraża siebie, a publiczności daje niezapomniane doświadczenie. Ten nietypowy teatr odwiedziły już tysiące osób z samego Izraela, ale także gości z zagranicy. Pierwsza sztuka osób głuchoniewidomych, “Light is Heard in Zig Zag", odniosła wielki sukces na całym świecie i uzyskała pozytywne recenzje. 
- Obejrzałam spektakl ,,Not by Bread Alone", niezwykle wzruszający. Najpierw aktorzy wyrabiają ciasto na chleb: autentyczny, prawdziwy chleb, który przywołuje wspomnienia. Rodzą się przyjaźnie, ujawniają marzenia. Jedna z głuchoniemych aktorek mówi (tekst jest wyświetlany na telebimie w 3 językach, również pracują prężnie tłumacze języka migowego), że całe życie marzyła o tym, aby zostać modelką. Marzenie się spełnia fryzjer układa jej fryzurę, zostaje ubrana w piękną suknię, scena staje się wybiegiem. Wiemy, że to tylko marzenie. Nikt nie zatrudnia głuchoniemych modelek. Aktorzy pokazują relacje bliskości, fascynacji światem, nie są zamknięci w czterech ścianach, jakby chcieli powiedzieć: "Tak samo kochamy, przyjaźnimy się, chcemy odczuwać świat. Nie szufladkujcie nas. Nie musimy piec chleba. Mamy też inne marzenia - pisze na swoim blogu Jarmilla, odnosząc się do drugiej sztuki wystawionej przez osoby głuchoniewidome z Tel Avivu. - Po spektaklu każdy z widzów mógł wejść na scenę, zjeść kawałek upieczonego chleba, podziękować aktorowi w taki sposób, aby ten go zrozumiał. Uścisnąć go, podać rękę. 
Publiczność spotyka na scenie osoby niepełnosprawne, które są kreatywne, samowystarczalne i radosne. "Nalaga'at" stara się wpływać na zmianę schematycznego myślenia na temat tych osób - one także potrafią i mogą robić niezwykłe rzeczy. Głuchoniewidoma grupa teatralna składa się z 11 osób, na scenie każdy z nich ma indywidualnego tłumacza. Większość z aktorów cierpi na zespół Ushera, chorobę genetyczną, która rozwija się w okresie dojrzewania i powoduje stopniową utratę wzroku i słuchu. Praca w teatrze zmniejsza ich poczucie izolacji i samotności, ma także funkcję rehabilitacyjną pozwala uczestniczyć w życiu społecznym. 
Formy komunikacji, którymi posługują się głuchoniewidomi aktorzy mdiędzy sobą, są tak różne, jak kraje pochodzenia, miejsca zamieszkania i rodzaje schorzeń artystów. Niektórzy porozumiewają się poprzez alfabet Braille'a, niektórzy rosyjskim językiem migowym, inni zaś mówią głośno do tych, którzy posiadają jeszcze resztki słuchu.Po obejrzeniu sztuki teatralnej można posilić się w restauracji BlackOut. W całkowitych ciemnościach obsługują tam niewidomi kelnerzy. Ponadto prowadzone są tam warsztaty degustacji wina oraz warsztaty garncarskie - także w całkowitej ciemności. 
Podobnie jest w kawiarni Kapish, gdzie z kolei gośćmi zajmują się głusi i niedosłyszący kelnerzy. - Możemy w menu pokazać obrazek, napis lub posłużyć się językiem migowym. Jest to ciekawe doświadczenie, mamy przygotowane takie specjalne serwety na stołach i wybieramy opcję komunikacji, która nam odpowiada. Różne rodzaje kaw, miła atmosfera sprawiają, że w kawiarni trudno znaleźć miejsce - pisze o swoim doświadczenia blogerka Jarmilla. 
Więcej informacji o nietypowym teatrze można znaleźć na stronie Nalaga'atCenter. 

 aaa 
1.6. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH CZyNNOŚCIACH 
Jak czytać długie teksty? 
Stanisław Kotowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Często, coraz częściej, pracujemy z długimi tekstami. Jeszcze częściej czytamy długie teksty, a raczej pliki tekstowe, które składają się z wielu rozdziałów, artykułów czy punktów. Jak sobie z tym radzić, żeby było wygodnie, żeby nie szukać długo potrzebnych fragmentów, jak zaczynać bez trudu w miejscu, w którym skończyliśmy. 
Myślę, że moje uwagi, doświadczenia i informacje mogą się przydać, zwłaszcza początkującym czytelnikom. 
Do napisania tego artykułu skłoniły mnie pytania czytelników "Wiedzy i Myśli". Jest to dosyć duże czasopismo, składa się z około czterdziestu artykułów. Nie każdego wszystko interesuje i nie każdy wszystko czyta. Ja np. nie czytam żadnych tekstów o zdrowym żywieniu czy o muzyce. Nie znaczy, że komuś odradzam podobne teksty. Mnie one nie interesują i tyle. 
Normalny czytelnik gazet nie czyta ich od deski do deski. Niektórych nie dałby rady przeczytać do ukazania się następnego numeru, chociaż by chciał, tak są grube. "WiM" również nie musi być czytana w całości. Jedni nie znoszą tekstów prawnych, inni rehabilitacyjnych. Miesięcznik składa się z kilku działów - można wybierać. 
Można, ale osoby, które nie opanowały jeszcze wielu komputerowych chwytów, mają z tym kłopoty. 
Najprostszym sposobem, podobnie jak przy przeglądaniu innych środowiskowych czasopism, jest naprowadzenie kursora na tytuł artykułu w spisie treści i naciśnięcie przycisku (enter). No tak, ale nie zawsze z tytułu wiadomo, czy warto czytać ten artykuł. Poza tym przy następnym artykule, trzeba wrócić do spisu treści, wyszukać kolejny i otworzyć go. Jest to dosyć uciążliwe. 
W czasopismach środowiskowych stosuje się specjalne oznaczenia, żeby ułatwić przemieszczanie się po tekście. W "Wiedzy i Myśli" oraz niektórych wcześniej wydawanych czasopismach są to trzy aaa. 
Przez funkcję wyszukiwania - ctrl plus f w ułamku sekundy znajdujemy pierwszy tytuł, a następne jeszcze łatwiej. W znanych mi edytorach windowsowych jest to shift plus f4. Naciśnięcie kombinacji tych klawiszy powoduje natychmiastowy przeskok do następnego tytułu. Można przeczytać początek, zobaczyć czy nas zainteresuje, a jak nie - shift plus f4 i mamy następny. 
"Tyfloświat" stosuje jeszcze bardziej proste oznaczenie. Jest to jeden znak "andersant". Szkoda, że oznaczenia te nie są ujednolicone. Jeszcze gorzej, że np. "Pochodnia" zrezygnowała ze specjalnych oznaczeń. Wprawdzie i z "Pochodnią" można sobie poradzić, ale jest to trochę trudniejsze. 
Jeżeli duży tekst mamy zamiar przeczytać w całości, dobrą metodą jest zaznaczanie miejsca, w którym przerywamy czytanie. Ja, w takim przypadku, wstawiam trzy kkk - czyli koniec. Przy ponownym otwarciu tego tekstu: ctrl plus f i wpisuję kkk, enter i mam swoją zakładkę. 
Czasopisma czytam inaczej. Całe czasopismo, np. "Pochodnię" kopiuję do katalogu z odpowiednim rocznikiem tego czasopisma i do katalogu roboczego. W tym pierwszym miesięcznik pozostaje do ewentualnego przyszłego wykorzystania. W drugim katalogu otwieram plik zawierający cały numer "Pochodni" i czytam, a co przeczytam, kasuję. W ten sposób nie muszę szukać miejsca, w którym przerwałem czytanie, ani zastanawiać się, co już przeczytałem, a czego nie. 
Rzecz jasna, każdy może zastosować inne oznaczenia i inne sposoby radzenia sobie z długimi tekstami. Ważne jest, żeby wiedział, iż nie musi iść po linii najmniejszego oporu i ciągle napotykać na opór, czyli utrudnienia. 
Zachęcam do wypróbowania zaproponowanych sposobów i do zastanowienia się nad własnymi metodami, jeżeli zaproponowane nie wydają się odpowiednie. Jeżeli można sobie ułatwić życie, dlaczego tego nie robić. 
Opisane ułatwienia lub inne, które można stosować, są bardzo ważne dla osób posługujących się mową syntetyczną. Osoby posługujące się wzrokiem łatwiej sobie radzą, ale i dla nich wstawianie "zakładek", np. kkk czy kasowanie przeczytanych partii tekstu może być przydatne. 
 
aaa 
2. OKULISTYKA, WYNALAZKI, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE 
 
aaa 
2.1. Leczenie zaćmy u dzieci 
 
Źródło: www.oko.info.pl 
 
KIEDY ZALECANE JEST LECZENIE CHIRURGICZNE? 
zaćma obustronna zaawansowana - niemożliwa szczegółowa ocena dna oka metodą oftalmoskopii pośredniej - wymagane usunięcie w pierwszych tygodniach życia, 
zaćma obustronna niedojrzała - jeśli można ocenić dno oka w bezpośredniej i pośredniej oftalmoskopii to nie jest wymagane leczenie chirurgiczne jeśli dno oka widoczne jest tylko w oftalmoskopie pośrednim oraz dziecko ma dobrą ostrość wzroku do bliży zabieg można odłożyć (gdy wspomniana ostrość jest słaba zabieg jest wskazany), 
zaćma jednostronna - u dzieci jednostronna nieskorygowana bezsoczewkowość powoduje niedowidzenie w równym stopniu co intensywne zmętnienie soczewki. Zabieg jest wskazany tylko jeśli może być przeprowadzony w ciągu pierwszych dni życia (czasem tygodni) oraz jeśli rodzice mają silną motywację do współpracy. Jeśli leczenie operacyjne przeprowadzone było wcześnie oraz stosowane było intensywne leczenie niedowidzenia to w nielicznych przypadkach można uzyskać dobrą ostrość wzroku. Jednak u znacznej większości chorych osiągnięta ostrość wzroku jest niezadowalająca. 
 
METODY CHIRURGICZNE 
 
Aspiracja prosta stosowana w nieskomplikowanych przypadkach. U dzieci jednak zawsze po tym zabiegu następuje zmętnienie tylnej torby i wymagane jest dalsze leczenie chirurgiczne. 
 
Lentektomia - za pomocą automatycznej końcówki tnącej zostaje usunięta cała soczewka. Po tym zabiegu niemożliwe jest wystąpienie zmętnienia tylnej torby. Jedni tę technikę stosują jako standardową w leczeniu zaćmy, a inni tylko w skomplikowanych przypadkach (np. nieprawidłowe położenie soczewki). 
Zabieg rozpoczyna się cięciem w rąbku lub przez część płaską. U niemowląt wskazane jest cięcie w rąbku, aby zmniejszyć ryzyko oderwania siatkówki rąbka zębatego podczas wprowadzania narzędzi. Takie oderwanie jest możliwe przy niecałkowicie rozwiniętej części płaskiej. Przebieg lentektomii przez część płaską można przedstawić następującą sekwencją kroków: 
małe cięcie spojówkowe, 
odmierzanie odległości pomiędzy rąbkiem a planowanym miejscem cięcia (ok 3mm), 
naruszenie (nożem lub dużą igłą) miękkiego materiału soczewkowego, 
wycięcie przedniej torebki (za pomocą końcówki tnącej), 
usunięcie materiału soczewkowego, 
wycięcie tylnej torebki, 
wykonanie płytkiej witrektomii przedniej, 
wycięcie przedniej torebki. 

KOREKCJA BEZSOCZEWKOWOŚCI 
 
Właściwie problemy techniczne związane z usuwaniem zaćmy u niemowląt i małych dzieci są już rozwiązane (w większości). Mimo to uzyskiwana ostrość wzroku jest niezadowalająca. Przyczyną tego jest poważne i nieodwracalne niedowidzenie. Przy wyborze metody korekcji optycznej u dziecka z bezsoczewkowością należy mieć na uwadze jego wiek i to, czy bezsoczewkowość dotyczy jednego czy obu oczu. 
Metody korekcji optycznej (przy bezsoczewkowości): 
Okulary. 
Zaleca się stosowanie u dzieci starszych z obustronną bezsoczewkowością, u dzieci młodszych nie są wskazane ze względu na: ciężar, wygląd, wprowadzanie zniekształceń i zawężanie pola widzenia. Nie są polecane także dzieciom z bezsoczewkowością jednostronną. 
Soczewki kontaktowe. 
Zarówno w przypadkach jednostronnej i obustronnej bezsoczewkowości są one lepszym rozwiązaniem. Zazwyczaj są dobrze tolerowane do wieku ok. 2 lat. W wieku powyżej 2 lat mogą być nieakceptowane ze względu na bardziej aktywne i niezależne zachowanie dziecka. Może ono zdjąć lub zgubić soczewki. Prowadzi to do okresów pogorszenia ostrości wzroku i zwiększonego ryzyka powstania niedowidzenia. U takich dzieci i przy bezsoczewkowości obustronnej warto rozważyć okulary, a w przypadku jednostronnej metody alternatywne: epikeratoplastyka, wszczepienie sztucznej soczewki. 
Epikeratoplastyka. 
Jest to bezpieczny zabieg zewnątrzgałkowy, ale w niektórych przypadkach uzyskana ostrość wzroku może rozczarowywać. Jest to spowodowane brakiem możliwości dokładnego przewidzenia korekcji refrakcji, niepowodzenia przeszczepu czy gorszej jakości obrazu. 
Wszczepianie sztucznych soczewek wewnątrzgałkowych. 
Z powodu trudności w otrzymaniu właściwych parametrów i dalszego wzrostu gałki ocznej (po implantacji) jest najmniej akceptowaną metodą u małych dzieci. Mimo to coraz częściej wszczepia się im sztuczne soczewki. Uzyskuje się przy tym umiarkowaną nadwzroczność, która w późniejszym czasie (w okresie rozwoju dziecka) przechodzi w nieznaczną krótkowzroczność. Znaczące jest ryzyko powikłań, ale jeśli nie można wykonać epikeratoplastyki, jest to jedyna metoda pozwalająca na uratowanie przydatnej ostrości wzroku w bezsoczewkowości jednostronnej. 
 
aaa 
2.2. Leczenie zaćmy starczej 
 
Źródło: www.oko.info.pl 
 
We wczesnych stadiach zaćmy możliwe jest jej leczenie bezinwazyjne, z wykorzystaniem leków przeciwzaćmowych, które zapobiegają, a właściwie opóźniają proces jej powstawania. Niestety, w pewnym stadium rozwoju zaćmy nie możliwe jest jej leczenie bezinwazyjne. Powody operacyjnego leczenia zaćmy związanej z wiekiem mogą być następujące: 
Poprawa ostrości wzroku - najpopularniejszy powód usunięcia zaćmy. 
Wskazania medyczne - dotyczą sytuacji niekorzystnego wpływu zaćmy na stan oka (jeśli np. utrudnia ona leczenie innych schorzeń). 
Wskazania kosmetyczne - usunięcie zaćmy w oku niewidzącym w celu uzyskania czarnej źrenicy. 
 
SOCZEWKI WEWNĄTRZGAŁKOWE 
 
Istnieją dwa podstawowe rodzaje soczewek wewnątrzgałkowych: przedniokomorowe i tylnokomorowe. Każdy taki implant zbudowany jest z dwóch części: optycznej i stabilizującej soczewkę (haptycznej). Produkuje się soczewki twarde i miękkie. Te drugie (m.in. silikonowe) są bardzo podatne na wyginanie. Umożliwia to ich wszczepianie przez dużo mniejsze nacięcia niż dla soczewek twardych. 
Soczewki tylnokomorowe wszczepia się za tęczówką, przedniokomorowe przed nią. Implanty wszczepiane do przedniej komory oka stosowane są w sytuacjach awaryjnych, np. przy uszkodzeniu torebki tylnej. Wykorzystuje się je także do wszczepienia wtórnego, po przeprowadzonym wcześniej wewnątrztorebkowym usunięciu zaćmy. Nie są stosowane standardowo, ponieważ ich wszczepianie wiąże się z częstszymi powikłaniami pooperacyjnymi niż przy stosowaniu soczewek tylnokomorowych. 
Optymalna refrakcja pooperacyjna jest różna w zależności od tego, czy wymagana jest korekcja obu oczu czy tylko jednego. 
Przy potrzebie korekcji jednego oka, gdy drugie oko chorego ma niską ostrość wzroku (zaćma, niedowidzenie), dąży się do uzyskania refrakcji pooperacyjnej na poziomie ok. -1D. Pozwala to choremu na wykonywanie większości czynności bez stosowania okularów. W razie potrzeby chory może stosować okulary dwuogniskowe. Największy dyskomfort mogą czuć pacjenci, którzy przed operacją mieli niewielką krótkowzroczność, a po operacji wszczepienia implantu stali się lekko nadwzroczni. 
W przypadku korekcji obu oczu, różnica refrakcji powinna być mniejsza niż 3D. Jeśli wymaganie to nie będzie spełnione chory będzie miał bardzo dobrą ostrość wzroku przy spojrzeniu na wprost. Jeśli jednak spojrzy on w górę lub w dół pojawi się dwojenie spowodowane wywołanymi zabiegiem pionowymi (pryzmatycznymi) różnicami między obu oczami. Jeśli chory ma dobrą ostrość wzroku w oku nie operowanym, to różnica refrakcji po zabiegu powinna zawierać się w zakresie 1 - 2D. 
Moc soczewek wyznacza się uwzględniając rodzaj soczewek (przednio lub tylnokomorowe) oraz wymiary geometryczne oka (krzywiznę rogówki, długość gałki ocznej). 
 
CHIRURGICZNE METODY USUWANIA ZAĆMY 
 
Najczęściej stosuje się dwie metody chirurgicznego usuwania zaćmy starczej: planowe zewnątrztorebkowe usunięcie i fakoemulsyfikacja. 
ZEWNĄTRZTOREBKOWE USUNIĘCIE ZAĆMY 
W obwodowej części rogówki wykonuje się pionowe nacięcie, przez które do torebki przedniej wprowadza się cystotom. Za jego pomocą wykonuje się szereg nacięć na obwodzie przedniej torebki. Można też zastosować kontrolowane okrężne odrywanie płatka torebki przedniej. Robi się tak w celu uzyskania otworu o gładkich brzegach. 
Kolejnym krokiem jest poszerzenie cięcia rogówki na całej grubości. 
Usunięcie jądra soczewki. 
Następnie usuwa się jej korę. Robi się to za pomocą kaniuli aspiracyjno-irygacyjnej wsuniętej do przedniej komory oka i pod tęczówkę. Czynność ta wykonywana musi być z największą uwagą, aby nie nastąpiło uszkodzenie torebki tylnej. W takim przypadku traci się możliwość wszczepienia implantu do komory tylnej. 
W razie potrzeby możliwe jest polerowanie torebki tylnej w celu usunięcia drobnych zmętnień. 
W kolejnych krokach podaje się substancję ułatwiającą włożenie sztucznej soczewki, umiejscawia się implant, podaje się środek zwężający źrenice i zszywa ranę. 
 
FAKOEMULSYFIKACJA 
 
W pierwszej kolejności wykonywane są czynności pozwalające na dotarcie do soczewki i zapewnienie odpowiedniego dostępu. 
Potem wykonuje się emulsyfikację jądra soczewki. Składa się ona z trzech etapów: 
rzeźbienie górnej i środkowej części jądra, 
uruchomienie jądra, 
emulsyfikacja pozostałości jądra w sposób ciągły. 
Pozostałości kory aspirowane są podobnie jak w poprzednio opisywanym zabiegu (zewnątrztorebkowym usunięciu zaćmy). 
Umiejscowienie soczewki i zakończenie tego zabiegu jest podobne jak poprzedniego. 
Ten zabieg ma kilka zalet w porównaniu z zabiegiem zewnątrztorebkowego usunięcia zaćmy, np. szybsze gojenie się ran, krótsza rekonwalescencja i szybsza stabilizacja wady refrakcji (z mniejszą niezbornością). Zabieg ten jest bardzo trudny do wykonania i mimo niewątpliwych zalet często występują powikłania. Zwłaszcza po zabiegach wykonywanych przez mało doświadczonych operatorów. 
 
WTÓRNE WSZCZEPIANIE SZTUCZNYCH SOCZEWEK 
 
Wtórne implanty poleca się chorym z bezsoczewkowością, którzy nie tolerują soczewek kontaktowych. Stan torebki tylnej determinuje nam technikę wszczepiania. Jeśli jest ona nienaruszona stosuje się soczewki tylnokomorowe. Gorzej jest gdy nie jest zachowana. Wtedy mamy do wyboru dwie drogi. Wszczepienie soczewki przedniokomorowej, co wiąże się z ryzykiem powikłań, szczególnie gdy podczas zabiegu przedostanie się do przedniej komory ciało szkliste. Drugim rozwiązaniem jest wszczepianie soczewek tylnokomorowych, ale z częścią haptyczną mocowaną do twardówki. Jest to zabieg trudny do wykonania. 
 
aaa 
2.3. Gdzie wzrok nie sięga, czyli "nie od razu Kraków zbudowano..." 
Marek Jakubowski 
 
Źródło: "Tyfloświat" nr 1 (10) 2011 
 
Pewnego upalnego popołudnia trafiliśmy z moją niewidomą koleżanką przed katedrę Świętego Stefana w Wiedniu. W powietrzu czuć było kurz unoszący się nad placem. Z różnych stron docierały restauracyjne zapachy. Ale te mieliśmy lepiej zbadać dopiero po zwiedzaniu Katedry, które planowaliśmy przeprowadzić metodycznie i jak najdokładniej się da! Szukaliśmy w Internecie informacji na temat zabytku i wiedzieliśmy, czego możemy się spodziewać. Mieliśmy chodzić, słuchać przestrzeni placu i Katedry oraz o ile to możliwe - oglądać dotykiem. Właśnie. Oglądać dotykiem... 
	Obchodząc potężną bryłę Katedry, szukaliśmy jej modelu, znajdującego się gdzieś obok. Mieliśmy zacząć właśnie od niego. Był tam! Odkryliśmy model chyba równocześnie... ja go zauważyłem, a Krysia "usłyszała", dzięki charakterystycznym odbiciom dźwięków od piaskowcowych ścian. W załomku potężnych murów stała nasza pomoc "dydaktyczna". Z prawej strony zawiało chłodem i delikatnym zapachem kadzidła, wosku i tym czymś nienazwanym, czym pachną wszystkie wielkie kościoły. Zatrzymaliśmy się na chwilę, a Krysia wcisnęła mi w ręce swoją laskę i zaczęła obmacywać piaskowcową futrynę potężnych drzwi. Wyciągnięte jak tylko się da ręce nie sięgały jednak wysoko. " A jak daleko jest do końca tych drzwi?", A co jest ponad nimi?", "A wyżej, nad dachem są te wieże?", "A dach to jaki jest wysoki?" posypały się pytania. "Bo wiesz, my niewidomi to widzimy tylko tyle, ile rękoma sięgniemy, albo ile nam opowiedzą czy też sami przeczytamy. Ale trudno sobie takie potężne obiekty wyobrazić". 
	Następne kilkadziesiąt minut spędziliśmy przy modelu. Wspólnie, metodycznie oglądaliśmy wszelkie dostępne w nim szczegóły architektoniczne katedralnej bryły. Zamyślona Krysia porównywała skalę wielkości budowli i człowieka stojącego pod nią. "To niesamowite - od podłoża do szczytów wież jest strasznie daleko!!!! To taka wielka odległość, że widzący na pewno nie widzą z dołu szczytów tych wież!" 
Wtedy ja się zamyśliłem. Wyobrażenia Krysi były mylne, ale jak mogły być inne, skoro nigdy nie miała okazji oglądać dokładnych modeli zwiedzanych obiektów. Jest ich w Europie niewiele, a w Polsce raptem kilka. Wśród tych polskich przedstawień nieliczne ukazują budynek w sposób wartościowy dla niewidomego. W skali naszego kraju, ale i Europy przoduje zdecydowanie Kraków z kompletem kilkunastu makiet Drogi Królewskiej. Wykonanie takiego modelu to przede wszystkim skomplikowana i droga rzecz inwestycja. 
 
MOŻE MOŻNA ZNALEŹĆ INNY SPOSÓB? 
 
	Jak przybliżyć niewidomemu obiekty architektoniczne ? Jak pokazać strukturę bryły budynku i zawarte w niej szczegóły architektoniczne? Co zrobić, aby nawet niepodróżujący jeszcze uczeń szkoły podstawowej czy gimnazjum mógł zapoznać się ze stylami architektury i podobnie jak jego widzący kolega mógł wiedzieć, jak wygląda Kościół Mariacki czy wrocławski Ratusz. Jak wygląda najważniejszy z budynków w Poznaniu? Jaki kształt ma warszawski Pałac Kultury? 
	Osoba widząca ma do dyspozycji film, fotografię, grafikę, a niewidomy - tylko opis... 
	A może dałoby się masowo i powszechnie wykonywać tyflograficzne przedstawienia co ciekawszych polskich i europejskich zabytków? 
	Podczas zwiedzania Krysia musiała mnie kilkakrotnie upominać, że mam skupić się na opisywaniu wnętrza katedry, a nie uciekać gdzieś myślami... Kiedy zjechaliśmy windą z katedralnej wieży i o mało nie zostaliśmy rozjechani podczas spaceru do restauracji przez pędzącą dorożkę, robocza koncepcja była prawie gotowa... Zamieniliśmy się rolami. Pozwoliłem Krysi spokojnie zjeść wiedeńskie białe kiełbaski, a następnie ja zacząłem wypytywać. 
	To dzięki ciekawości Krysi, dzięki jej sugestiom i opiniom, a także dzięki cierpliwości innych niewidomych kolegów i uczniów wciąganych przeze mnie w dyskusje na temat możliwości pokazania obiektów architektury powstała nasza koncepcja wykonywania reliefowych przedstawień obiektów architektonicznych. Koncepcja była, na przestrzeni kilku lat, dopracowywana w praktycznych wykonaniach oraz uzupełniana licznymi uwagami i sugestiami niewidomych odbiorców. 
	Nigdy też nie udałoby się nam dojść do aktualnego stanu wiedzy i bazy technologicznej, gdyby nie studia nad próbami wykonywania tego typu przedstawień w Europie. Jak zawsze, ekspozycje i depozytoria muzeów tyflologicznych oraz różnego rodzaju eksponaty gromadzone przez Ośrodki dla niewidomych w różnych krajach były niesłychanie pomocne - nasi antenaci też próbowali! 
	Do chwili obecnej wykonaliśmy około 100 przedstawień różnego rodzaju obiektów architektonicznych w łącznym nakładzie kilku tysięcy egzemplarzy. Mamy w swoich opracowaniach obiekty z Poznania, Płocka, Warszawy oraz najnowsze i najbardziej zaawansowane technologicznie z Krakowa, Tarnowa, Wrocławia i Nowego Sącza. 
	Zapraszamy do pracowni Studia Tyflografiki. Pokażemy, jak powstają przestrzenne reliefowe grafiki zabytkowych lub zwyczajnie ciekawych i interesujących obiektów architektonicznych na przykładzie tyflografiki Teatru im. Słowackiego w Krakowie i innych zabytków z małopolskich miast. 
 
WIZJA LOKALNA 
 
	Pierwszym krokiem w tworzeniu projektu jest spotkanie "na żywo" pod budynkiem Teatru plastyka, fotografa, tyflografików oraz naszych niewidomych konsultantów - pani Kamili i pana Jacka. Na spotkanie wszyscy przyjechaliśmy zaopatrzeni w maksimum wiedzy na temat obiektu. Teraz czas na konfrontację z rzeczywistością. Oglądamy wspólnie obiekt, starając się jak najwierniej opisać jego bryłę naszym niewidomym kolegom. Tam, gdzie jest to wykonalne, poza opisem słownym staramy się umożliwić obejrzenie szczegółów także dotykiem... 
	Po "obmacaniu" elementów obiektu, przy murku przed Teatrem zaczyna się burzliwa dyskusja zespołu na temat sposobu przedstawienia obiektu w reliefie. Nie wnikając w szczegóły postanawiamy, że na formacie wielkości A3 pokażemy fasadę Teatru. Oczywiście idealnie byłoby, gdybyśmy mogli pokazać każdą ze ścian wraz z rzutem poziomym samej bryły obiektu. Ograniczają nas jednak środki oraz jak zawsze - czas, bo takich przedstawień ma powstać kilkanaście!!! Będzie więc tylko ściana frontowa, ale za to, jako uzupełnienie informacji dotykowej, do projektu dołączony zostanie wierny opis budynku zarówno w plikach tekstowych, jak i dźwiękowych oraz oczywiście w brajlu i druku powiększonym. Jako uzupełnienie tych informacji przekażemy odbiorcy nagrania binauralne z okolic budynku Teatru. 
	Po wstępnych ustaleniach, do pracy przystępuje fotograf wraz z plastykiem. Wykonują kilkaset (sic!) fotografii budynku oraz robocze szkice zarówno całości, jak i poszczególnych detali. I to już koniec wizji lokalnej. Czas na pracę przy komputerach. 
PRACE WŁAŚCIWE 
	Po kilku dniach otrzymujemy od plastyka pełnokolorową wersję przedstawień budynku w kilku rodzajach kolorystycznych opracowań. Wykonane na ich bazie wydruki próbne wędrują do oceny i analizy poprzez słabowidzących konsultantów. Na bazie ich opinii postanawiamy zlikwidować artystyczne cienie rzucane przez fragmenty ścian, zgeneralizować szczegóły rzeźb (przy tej skali i tak nie są zbyt dobrze widoczne) oraz bardziej wysycić kolorystykę - podnieść stopień kontrastu. 
	Mamy więc przygotowaną warstwę poddruku dla słabowidzących. W trosce o wierność przekazania informacji, na jej podstawie wykonana zostanie wersja reliefowa dla niewidomego odbiorcy. Tyflograficy rozpoczynają prace nad matrycą do tłoczenia reliefowego. 
KOLEJNA WARSTWA 
	W specjalistycznych programach graficznych przygotowujemy założenia wielopoziomowej warstwy reliefowej. Wersje próbne tej warstwy powstają na papierze pęczniejącym i już na tym etapie są poddawane analizom naszych niewidomych konsultantów. Teraz to w zasadzie oni zaczynają kierować procesem powstawania projektu. Ponieważ wytwarzanie matryc jest kosztowne, etap ten jest bardzo ważny. 
	Kolejnym etapem, po zaakceptowaniu treści merytorycznych, jest wykonanie próbnej matrycy 3D tworzonej w plastycznym materiale. Na bazie matrycy próbnej wykonujemy próbne tłoczenie wielopoziomowe. Po ich zaakceptowaniu przez zespół konsultacyjny, wykonujemy finalną matrycę wraz z fakturami oraz opisami brajlowskimi. Pamiętamy o dodaniu do matrycy informacji o skali pod postacią symbolicznej figury ludzkiej. 
	Etap ten kończy prace przygotowawcze - pozostaje teraz prawidłowo przeprowadzić tłoczenie nakładu oraz połączyć obie warstwy - reliefową i w druku płaskim w jedną całość. 
	Gotowe przedstawienie tyflograficzne obiektu jest do dyspozycji odbiorców! 
 
*Autor jest tyflopedagogiem w Ośrodku dla Niewidomych w Owińskach, twórcą polskiej czcionki brajlowskiej Poland Braille Fonts, autorem technologii wykonywania tyflografik oraz map i planów wypukłych. Zajmuje się przystosowaniem przestrzeni dla osób z dysfunkcjami wzroku. Prowadzi Studio Tyflografiki. Jest wydawcą reliefowych publikacji książkowych oraz planów i map dla niewidomych. Laureat Medalu KEN, nagród MEN, i Ministra Infrastruktury za wybitne osiągnięcia w dziedzinie kartografii. Odznaczony srebrną odznaką PZN. Kawaler Orderu Uśmiechu. 
 
 aaa 
2.4. Google z ułatwieniami dla niewidomych 
Wojciech Cybulski 
 
Źródło: www.dobreprogramy.pl 
Data opublikowania: 2011-09-15 
 
Google poinformował o wprowadzeniu ułatwień dla osób niewidomych i słabowidzących do webowerago pakietu biurowego Docs oraz usług Witryny i Kalendarz. 
Zmiany obejmują wprowadzenie obsługi czytników ekranowych do pakietu Docs oraz usług Witryny i Kalendarz, dzięki którym osoby niewidome mogą być informowane w sposób głosowy o komunikatach pojawiających się na ekranie. 
Kolejną nowością są ulepszone skróty klawiszowe, dzięki którym istnieje możliwość używania wymienionych usług bez potrzeby korzystania z myszy. Skróty klawiszowe pozwalają między innymi na otwarcie nowego pliku czy podkreślenie zaznaczonego fragmentu tekstu. 
Google informuje, że wszystkie zmiany zostały wprowadzone przy współpracy z organizacjami wspierającymi osoby niewidome.Google zadeklarował, że to nie koniec ułatwień dla osób niewidomych. Firma pracuje już nad kolejnymi zmianami, które zostaną wdrożone do produktów Google w perspektywie kilku miesięcy. 
 
aaa 
3. ROZMOWA MIESIĄCA (2/2) 
Z Wojciechem Majem rozmawia Józef Szczurek 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
J.S. - Rozmowę zakończyliśmy na Pańskiej wypowiedzi, że mimo niepowodzenia firmy założonej przez Pana wspólnie z kolegą, wiedział Pan, iż będzie miał własną firmę gospodarczą. Czy nowa firma, którą Pan planował założyć, miała mieć już inny charakter? 
 
W.M. - Tak, miała to być inna firma. Już we wrześniu 1993 r. uruchomiłem firmę, którą nazwałem "Medison". I to był też pomysł językowy. Uważałem, że będę się zajmował rozwiązaniami rehabilitacyjnymi, a nawet medycznymi, stąd Medis, i że będą one oparte na rozwiązaniach akustycznych, dźwiękowych, z angielskiego języka: sonic, stąd son. I tak powstał "Medison". Po kilku latach dowiedziałem się, że na świecie jest dużo firm pod nazwą Medison, ale gdy zakładałem firmę, nie wiedziałem o tym. 
 
J.S. - Właśnie, obecnie "Medison" kojarzy się głównie z komputerami. 
 
W.M. - Tak, ale zajmuję się nie tylko techniką komputerową, chociaż komputery są moją miłością. Z moim pierwszym komputerem wiązały się następujące okoliczności. Gdy zacząłem pozyskiwać pierwszych klientów trafiających do mnie samodzielnie z tekstami do tłumaczenia, pojawił się u mnie kiedyś młody, sympatyczny człowiek, który zaproponował mi tłumaczenia literatury religijnej, opracowań Pisma Świętego oraz biografii ludzi związanych życiowo z religią. Oni chcieli mieć moje tłumaczenia od razu w formie elektronicznej. Powiedział, że kupią mi komputer, który będzie dla mnie odpowiedni, a ja oddam im to w formie tłumaczeń. I rzeczywiście nabyli komputer, zresztą od Polskiego Związku Niewidomych. Komputer nazywał się Bate 286 i był, jak na tamte czasy, wysokiej klasy. Miał 40 megabajtów. Te komputery rozsyłane były po wszystkich okręgach, ale w większości okręgów nie było wiadomo, co z nimi robić, do czego to urządzenie miałoby służyć. Jeden z okręgów, kierowany przez zaprzyjaźnionego prezesa, udostępnił mi komputer odpłatnie. Stwierdzili, że oni te pieniądze będą mogli lepiej zużytkować na cele statutowe. Wiem, że odstąpił mi go za większe pieniądze niż komputer kosztował, ale nie miałem ochoty się o to spierać. 
Była to dla mnie dobra szkoła na przyszłość. Przekonałem się, że można kupować towary, sprzedawać je drożej i klient będzie zadowolony. To były sygnały ukazujące mi niejako drogę. I w taki sposób komputer dla mnie został kupiony. Był to rok 1989. 
 
J.S. - To już ponad 20 lat pracuje Pan przy pomocy komputera. Jeżeli jednak dobrze pamiętam, wówczas nie było jeszcze polskiej mowy syntetycznej, z którą można by było pracować bez przeszkód. Jak Pan sobie radził? 
 
W.M. - Moja technika pracy polegała na tym, że zatrudniałem lektora, który czytał mi tekst do przetłumaczenia. Jeśli był to tekst polski - było taniej, ale gdy angielski, musiałem znaleźć lektora ze znajomością tego języka. Jak obliczyłem, kosztowało mnie to dwa lata mojej pracy. Na początku trochę się bałem tej transakcji, ale wiedziałem, że na pewno uda mi się zdobyć jeszcze innych zleceniodawców. W każdym razie ta dwuletnia inwestycja w siebie okazała się bardzo pożyteczna i celowa. 
 
J.S. - Komputer komputerem, a bez lektora ani rusz. Czy tak to wyglądało? 
 
W.M. - Można tak powiedzieć, bo nie było wtedy słowników elektronicznych, miałem tylko papierowe. Opracowałem technikę pracy, ale była bardzo żmudna. Dzięki tej technice mogłem konkurować z widzącymi tłumaczami. Lektor nagrywał mi na magnetofon angielski tekst, później te taśmy przesłuchiwałem i wypisywałem na kartce papieru słowa, których nie znałem. Wypisywałem je rzadkim drukiem co drugi wiersz, następnie ciąłem te kartki na poszczególne słowa i układałem je alfabetycznie, żeby móc znowu zatrudnić lektora i żeby miał gotowy tekst. Jego czas wtedy był maksymalnie wykorzystany. Siadałem z lektorem, który był obłożony słownikami i zaczynało się odczytywanie tych słów i wpisywanie na paskach odpowiedzi. Tworzyłem sobie brajlowskie słowniki kartotekowe. 
 
J.S. - No, to widzę, że była to benedyktyńska praca. 
 
W.M. - Tak, to było bardzo żmudne, ale takie przygotowanie umożliwiało przystąpienie do tłumaczenia. Była to dobra zaprawa do tej pracy. 
 
J.S. - A w jaki sposób pomagał Panu komputer? 

W.M. - Miałem komputer daleki od dzisiejszych. Można było pisać na nim jedynie na pamięć. Jeśli natomiast chciało się przeczytać napisany tekst, trzeba było zatrzymać pracę komputera, wprowadzić tryb zamrożenia ekranu, poruszać się po nim przy pomocy strzałek i czytać za pomocą mowy syntetycznej. Korekcje i obróbki tekstu były bardzo uciążliwe. 
 
J.S. - Do tego również potrzebna była benedyktyńska cierpliwość. 
 
W.M. - A i owszem. Zdarzyło mi się zepsuć komputer, nie wiedziałem, co zrobić. Ktoś ze znajomych wezwał kogoś z politechniki gliwickiej. Ten pan usiadł przy komputerze, wcisnął parę klawiszy, coś napisał i komputer zaczął normalnie działać. Naprawił komputer w ciągu dwóch minut. Następnym razem, kiedy zepsułem komputer (w miarę szybko), poprosiłem tego człowieka, żeby mi powiedział, co zrobił. Powiedział i sam naprawiłem komputer. 
 
J.S. - No tak, do wszystkich trudności dochodziła nieznajomość komend, kruczków, sposobów zachowania przy komputerze. Jak wówczas można było uzupełniać swoją wiedzę z tej dziedziny i doskonalić umiejętności? 
 
W.M. - To prawda. Było mnóstwo różnych trudności do pokonania i problemów do rozwiązania. Na szczęście pojawił się w Polsce Amerykanin Morley, który zbierał od niewidomych przeczytane czasopisma i rozsyłał je po całym świecie. Wśród czasopism, które mi przysłał, znalazły się czasopisma o komputerach, m.in. PC Word Computing. Zacząłem czytać. Wtedy ukazała się też pozycja, wydana przez Altix, dotycząca komend. Te wszystkie materiały razem pozwoliły mi poznać technikę komputerową. Nauczyłem się robić różne rzeczy, których moi widzący koledzy nie potrafili. Stałem się takim samym "czarodziejem", jak pan, który mi pierwszy naprawiał komputer. Chętnie pomagałem znajomym. 
 
J.S. - Zdolności, upór, wytrwałość i literatura dały dobre rezultaty. Ale nie wszyscy niewidomi mieli podobne możliwości, podobne cechy i zdolności. Jak oni sobie radzili? Przecież nie było wielu instruktorów, którzy uczyli niewidomych posługiwania się komputerem. 
 
 W.M. Tak właśnie było. Dlatego przyszło mi do głowy, że mógłbym zacząć pomagać niewidomym w tym zakresie. Był co prawda Altix w Warszawie i Harpo w Poznaniu, ale gdzie indziej nie było nic. 
Swoją firmę komputerową założyłem w dobrym momencie, bowiem pojawił się program "Premia dla aktywnych", opłacany przez PRFRON. Udało mi się zdobyć kilku pierwszych klientów i uruchomiłem działalność. Potem już wszystko poszło samo. 
To była maleńka, jednoosobowa firma. Nie miałem żadnego wsparcia. Żona nie interesowała się moją pracą. Był to jeden z powodów rozpadu naszego małżeństwa. 
 
J.S. - Ale obecnie jest Pan żonaty? 
 
W.M. - Tak, ze Śląska przeniosłem się do Krakowa. Tam poznałem moją obecną żonę - Agnieszkę i za nią przeprowadziłem się do Kielc. W Kielcach mieszkam od 1998 roku. 
Moja firma, która zaczęła działać w 1993 roku, nie tylko zajmowała się rozprowadzaniem sprzętu, dostosowanego do potrzeb osób niewidomych i niedowidzących, ale również szkoleniem. Wszystkie szkolenia prowadziłem sam, gdyż, jak już wcześniej wspomniałem, byłem firmą jednoosobową. Kiedy przeniosłem się do Kielc, nadal zajmowałem się wszystkimi dotychczasowymi sprawami, a także tłumaczeniem, zwłaszcza programów do rozpoznawania druku. Tę działalność kontynuuję do dzisiaj. 
 
J.S. - Nie jest to chyba łatwa praca? 
 
 W.M. - Nie jest tak źle. Jakoś sobie radzę. Spod mojej ręki wyszło sporo znanych programów. Pojawił się program, który nazywa się Recognita - do rozpoznawania druku - nie był przystosowany dla niewidomych, ale zawierał moduł, który mógł sterować tym programem. Było w nim napisane, że jak ktoś chce, może ten moduł przetłumaczyć na swój język, i że autorzy się na takie tłumaczenie zgadzają. Zapowiedzieli kolejną wersję tego programu, z osobną wersją przeznaczoną dla niewidomych. Posłałem im starszą wersję programu, przetłumaczoną przeze mnie. Wtedy umówili się ze mną na płatne tłumaczenie. W ten sposób przetłumaczyłem program Auge, potem całą Recognitę w wersji 3 i 4 i to mnie skierowało na dzisiejsze tory. 
 
J.S. - Moje uznanie! Nie wyobrażam sobie takiej pracy. 
 
W.M. - Nic dziwnego. Jest Pan dziennikarzem, a to zupełnie co innego. 
 
J.S. - Proszę opowiedzieć o dalszym rozwoju Pańskiej firmy. 
 
W.M. - W 1990 roku pojawił się nowy program dofinansowań zakupów różnych pomocy dla niewidomych i słabowidzących. Ten pierwszy program - "Premia dla aktywnych" - trwał rok i moja firma później wegetowała przez 6 lat. W 2001 roku pojawił się program "Komputer dla Homera" i tu już miałem sporo klientów. Moja firma była znana ze szkoleń. Sporo chętnych było moimi starymi przyjaciółmi, co moją firmę, w której teraz pracuję razem z żoną, podniosło na wyższy poziom. Zaczęliśmy zastanawiać się nad innymi działaniami. 
W 2003 roku trafiliśmy na program mówiący do telefonu komórkowego. Wraz z firmą "Iwo" umieściliśmy go na rynku. To bardzo sprawna ekipa, zrobiła polską mowę syntetyczną w trzy tygodnie. Światowa premiera programu miała miejsce w grudniu 2003 roku, polska premiera w październiku na targach w Łodzi, byliśmy więc pierwsi. 
Wtedy zrodziła się we mnie ambicja, żeby wprowadzać na rynek w Polsce różne nowoczesne rozwiązania, które się gdzieś pojawiają i mogą być przydatne innym. Stąd pierwsi wprowadzaliśmy na rynek polski program rozpoznawania druku do telefonu komórkowego. Można dzięki temu przeczytać na przykład gazetę albo umowę do podpisania w urzędzie. Nie trzeba już chodzić z komputerem, nawet małym, bo zrobi to telefon. 
Jest kilka bardzo nowoczesnych produktów, które wprowadzamy na nasz rynek. 
 
J.S. - Teraz widać, że nie tylko komputery są przedmiotem zainteresowania Pana firmy. A jak wyglądają inne dziedziny Pańskiej działalności? 
 
W.M. - Najtrudniej jest zaczynać jakąś działalność od podstaw. Jak się interes rozkręci, firma staje się znana i łatwiej podejmować inne kierunki pracy. Nasza działalność skłoniła Caritas, w osobie ówczesnego zastępcy dyrektora Caritasu w Kielcach - ks. Andrzeja Drapały, do zaproponowania nam współpracy w organizowaniu kilkutygodniowych stażów zagranicznych dla osób niewidomych i słabowidzących. Nie mieliśmy pojęcia, co to jest, nigdy tego nie robiliśmy, zaczęliśmy więc szukać partnera za granicą, który mógłby wspólnie z nami i Caritasem ten program realizować w którymś ze starych krajów europejskich. Znaleźliśmy takiego partnera w Szwarcwaldzie. Są to Brytyjczycy, osiedleni na stałe w Niemczech. Zorganizowaliśmy staż, uwieńczony sporym sukcesem, gdyż wszyscy nasi beneficjenci, niewidomi i słabowidzący, znaleźli później pracę. 
Była to grupa ośmioosobowa. W następnym roku zorganizowaliśmy staż dla znacznie większej grupy. Caritas zwrócił się do Zarządu Głównego PZN z propozycją współpracy. PZN przyjął tę propozycję, stworzył grupę stażystów wspólnie z Caritasem i nas zaprosił do współpracy. Staż odbył się według naszego autorskiego programu. PZN przeprowadził rekrutację kandydatów. Chcieliśmy, żeby w tych stażach uczestniczyły osoby zaniedbane rehabilitacyjnie. Jednak PZN postanowił, że będzie to nagroda dla niewidomych, którzy włożyli dużo wysiłku, żeby się wykształcić, przygotować do życia. Wszyscy mieli wyższe wykształcenie, byli przekonani, że niczego się od nas nie nauczą. To był nasz najgorszy staż, postanowiliśmy więcej ich nie organizować, gdyż mieliśmy inny pogląd na tę sprawę. 
 
J.S. - Z pewnością sukcesy cieszą, a porażki mogą załamać. Myślę jednak, że tak zahartowanej osoby jak Pan, byle porażka nie załamie. 
 
W.M. - Nie załamała. Poznaliśmy już swoje możliwości i mieliśmy sukcesy. Zrodził się pomysł wybudowania własnego ośrodka szkoleniowego i prowadzenia w nim własnego autorskiego programu. Dla nas rehabilitacja nie jest nagrodą, lecz próbę włączenia marginalizowanych ludzi do normalnego życia. 
 
J.S. - To niezmiernie interesujący pomysł. Czy przerodził się w czyn? 
 
W.M. - Tak, ale zanim o tym opowiem dodam, że zorganizowaliśmy jeszcze jeden staż z Caritasem, tym razem we Włoszech. Caritas jednak zorganizował grupę niewidomych, niedowidzących i inwalidów narządu ruchu. Te dwie grupy nie potrafiły razem realizować tych samych zajęć, ponieważ miały inne potrzeby. To też było fiasko. Wróciłem rozczarowany i więcej tej działalności nie prowadziliśmy. Warto jednak nadmienić, że w zagranicznych stażach wzięło udział 65 osób. 
Zaczęliśmy gromadzić środki na budowę i w 2008 rok, po naszym włoskim stażu, kupiliśmy materiały budowlane, w 2009 dostaliśmy pozwolenie na budowę, a w następnym zaczęliśmy budować. W październiku obiekt został przykryty dachem. Mam nadzieję, że uda się go uruchomić w 2011 roku i zaczniemy nasze działania u siebie, na miejscu. 
 
J.S. - Szczerze życzę powodzenia w tym wysiłku inwestycyjnym. Myślę jednak, że budowa nowego ośrodka nie wstrzymała dotychczasowej działalności Pańskiej firmy. 
 
W.M. Oczywiście, że nie. Dalej organizujemy szkolenia, zajmujemy się tym, co dotychczas. Moja żona zdecydowała, że będzie razem ze mną działać w firmie, zawsze służyła mi pomocą, ale to było trudne przy jej etatowej pracy w innej firmie. Tam wprawdzie szybko awansowała, ale zdecydowała się na realizację naszych zamierzeń, naszej wizji. Zwolniła się z pracy i zajmuje się teraz rodziną oraz realizacją wspólnych celów. 
 
J.S. - Bliska osoba widząca dla niewidomego to skarb. Moje uznanie dla Pańskiej żony i gratulacje dla Pana. 
Jak mógłby Pan podsumować dotychczasową działalność Pańskiej firmy? 
 
W.M. - Od 2000 roku przygotowaliśmy na polski rynek sporo nowości. Na zlecenie PFRON-u, Powiatowych Urzędów Pracy i Centrum Pomocy Rodzinie, przeszkoliliśmy około tysiąca niewidomych i słabowidzących osób. W 2000 roku przeszkoliliśmy 30 osób w programie "Komputer dla Homera", w 2001 - 45, w 2002 - 90, w 2003 - 170, a potem 150 - 200 osób. 
W 2006 byliśmy dwa miesiące w Niemczech, a w 2007 - 2 miesiące we Włoszech, więc tych szkoleń było mniej. W tym czasie PFRON zlecił szkolenie tylko jednej firmie, ale ten pomysł się nie powiódł. Myśmy wówczas nie otrzymali zlecenia. Pomysł ten jednak miał tę pozytywną stronę, że musieliśmy szukać innych zleceniodawców, zwróciliśmy się do powiatowych urzędów pracy i zaczęliśmy po raz pierwszy szkolić kursantów, którzy sami chcieli zapłacić za swoją naukę. 
 
J.S. - Tak imponujący dorobek wymaga wielkiej pracy, czasu, uwagi i wysiłku. Czy mają Państwo czas na życie rodzinne? 
 
W.M. - O życiu rodzinnym opowiem za chwilę. Najpierw jednak chcę powiedzieć o planach mojej żony. Z inicjatywy Agnieszki w czerwcu 2010 powstała fundacja, która będzie się zajmowała niewidomymi i niedowidzącymi dziećmi oraz ich rodzicami. To jest związane z naszym wieloletnim marzeniem, które zostało przyspieszone przez bieg wydarzeń w życiu osobistym. 
Wzięliśmy ślub w 2001 roku, Wcześniej, w 2000 roku urodził nam się synek - Mieszko. Rozwijał się jak każde inne dziecko. Kiedy miał 9 lat, urodziła nam się córeczka, która, jak się wkrótce okazało, jest ciężko chora. 
Mogłem przewidzieć jej chorobę, gdybym wiedział, co było przyczyną mojej ślepoty, ale nie wiedziałem. Kiedy byłem dzieckiem, siatkówczak nie był jeszcze opisany. Kilkanaście lat później został opisany, ale nie wiedziałem, że to była moja choroba. Mieszko był dodatkowym dowodem, że skoro urodziło mi się zdrowe dziecko, to moja choroba była przypadkiem. Dopiero, kiedy przyszła na świat Róża, okazało się, że choroba jest dziedziczna. 
Bardzo przeżyliśmy to, co się dzieje z Różą. W tej chwili nie ma zmian niekorzystnych, nie ma jednego oczka. Być może Róży się udało, drugim okiem widzi, rozwija się bardzo dobrze i mamy nadzieję, że nie będzie nowych problemów z jej wzrokiem, ale gdyby nawet, to postaramy się jak najlepiej przygotować ją do życia. 
Ta sytuacja z Różą przyspieszyła realizację naszego marzenia. Agnieszka utworzyła fundację na rzecz osób niewidomych i niedowidzących - "Wega". Fundacja ma na celu podnoszenie świadomości potencjalnych rodziców na temat siatkówczaka. Jest on podstępną chorobą, ponieważ może nie wystąpić przez dłuższy czas, ale jego historia może sięgać nawet dziesięciu pokoleń. Będziemy starali się to ludziom uświadamiać. 
 
J.S. Życzę małej Róży, żeby okrutny siatkówczak pozwolił o sobie zapomnieć i nie powodował dalszych uszczerbków w jej wzroku. Państwu życzę realizacji wszystkich zamierzeń i zadowolenia z osiągniętych i przyszłych sukcesów. Myślę, że wysiłki i osiągnięcia oraz trudności, które musiał Pan pokonać, zainteresują czytelników "Wiedzy i Myśli". W ich imieniu i własnym dziękuję za tak budującą, pożyteczną i ciekawą wypowiedź. 
 Józef Szczurek 
 
aaa 
4. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE 
 
aaa 
4.1. Finałowy koncert w roku sześćdziesiątej rocznicy powstania PZN 
 
Źródło: Informacja Polskiego Związku Niewidomych 
 
Koncert finałowy Międzynarodowego Festiwalu Niewidomych Muzyków Chopin klasycznie i nowocześnie, odbędzie się w Sali Koncertowej Filharmonii Narodowej w Warszawie 16 października 2011 roku o godz. 12.00. 
Zagrają niewidomi muzycy z Polski i ze świata. 
Koncert odbędzie się w roku Jubileuszu 60-lecia Polskiego Związku Niewidomych, a poprowadzi go wybitny aktor teatralny i filmowy Piotr Adamczyk. 
Patronat honorowy nad festiwalem objęli: 
Para Prezydencka Bronisław i Anna Komorowscy, 
Ambasador Królestwa Norwegii w RP J.E. Enok Nygaard, 
Przewodniczący Parlamentu Europejskiego Jerzy Buzek, 
Jego Eminencja Prymas Polski Arcybiskup Metropolita Gnieźnieński Józef Kowalczyk, 
Jego Eminencja Metropolita Warszawski Kardynał Kazimierz Nycz, 
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdan Zdrojewski. 
Patronat medialny sprawują: Telewizja Polska S.A. oraz Polskie Radio. 
W zaproszeniu na Koncert czytamy m.in.: 
"Chcemy w ten sposób wyrazić wdzięczność za okazywaną nam przez te lata przychylność, za otwartość, zrozumienie i gotowość rozwiązywania naszych problemów". 
Z wyrazami szacunku 
Małgorzata Pacholec Dyrektor Polskiego Związku Niewidomych 
Anna Woźniak-Szymańska Prezes Zarządu Głównego Polskiego Związku Niewidomych									 

aaa 
4.2. Konkurs "Człowiek bez barier" już po raz dziewiąty 
 
 Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania dokumentu: 2011-08-29 
 
Ruszyła kolejna edycja konkursu "Człowiek bez barier", organizowanego przez Stowarzyszenie Przyjaciół Integracji. Celem przedsięwzięcia jest promocja osób z niepełnosprawnością, które odniosły sukces. Honorowy patronat nad tegoroczną odsłoną konkursu objęła małżonka prezydenta RP, Pani Anna Komorowska, a patronat merytoryczny - rzecznik praw obywatelskich prof. Irena Lipowicz. 
Konkurs ma już ośmioletnią tradycję. W ramach dotychczasowych edycji tytuł Człowieka bez barier przyznano ośmiu osobom, a 33 laureatom wręczono wyróżnienie. Misją organizatorów jest upowszechnianie wiedzy o możliwościach osób z niepełnosprawnością i uświadomienie społeczeństwu ich potencjału. Konkurs stanowi zachętę do wysiłku i walki z przeciwnościami losu. Nagradzani są ludzie, którzy mimo niepełnosprawności odnoszą sukcesy w różnych dziedzinach życia zawodowego i społecznego, są przedsiębiorczy, biorą los w swoje ręce, pokonują bariery i stają się dzięki temu wzorami postępowania dla innych - także pełnosprawnych. Robiąc coś niezwykłego, zmieniają stereotypowy wizerunek osoby z niepełnosprawnością. 
Honorowy patronat nad tegoroczną edycją konkursu objęła małżonka prezydenta RP Pani Anna Komorowska, a patronat merytoryczny - rzecznik praw obywatelskich prof. Irena Lipowicz. Partnerami konkursu są: Fundacja BRE Banku, Fundacja Orange i Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. 
Zgłoszenia kandydatów przyjmowane są od 29 sierpnia do 14 października 2011 r. Ogłoszenie wyników konkursu oraz wręczenie nagród odbędzie się podczas uroczystej gali 16 listopada 2011 r. w Muzeum Kolekcji im. Jana Pawła II w Warszawie. 
Szczegółowe informacje o konkursie i formularz zgłoszenia: 
www.czlowiekbezbarier.org 
 
aaa 
4.3. II OGÓLNOPOLSKI KONKURS LITERACKI 
PODRÓŻE BEZ GRANIC Z PRZESZKODAMI - BEZ PRZESZKÓD 
 
Źródło: Ogłoszenie Fundacji "Keja" 
 
Pomorska Fundacja Sportu i Turystyki Osób Niepełnosprawnych "Keja" organizuje 
II Ogólnopolski Konkurs Literacki "Podróże bez granic z przeszkodami - bez przeszkód" 
 
Patronat medialny: 
Portal internetowy: podrozebezgranic.pl 
Sponsorzy: 
Zarząd Fundacji "Keja" 
Tematyka konkursu: 
"Są rzeczy tak małe, że nie da się ich ujrzeć gołym okiem i nie da się ich wzrokiem ogarnąć. Cudownie jest odkrywać świat po swojemu, choćby wędrując na jego krańce. Podróżując uczymy się samych siebie" 
Jasiek Mela 
 
 Misją Fundacji "Keja" jest pokazywanie, ile może człowiek niepełnosprawny i szerzenie wiedzy na temat mądrego, radosnego i pełnego życia. Oddawanie się podróżom niewątpliwie czyni to życie ciekawszym i radośniejszym. Podróże, te małe i te duże, uczą nas pokonywać swoje słabości, walczyć z przeszkodami, ale także zachwycać się światem, cieszyć z kontaktu z innymi i marzyć, aby zobaczyć i poznać więcej. Jednocześnie każda nasza wyprawa w świat uczy ludzi dookoła co nieco o naszej rzeczywistości, inności, kulturze, zwyczajach, życiu. 
Podróżując wzbogacamy swój świat, ale również jesteśmy bogactwem dla świata. I dotyczy to wszystkich, w tym także, a może przede wszystkim, osób z niepełnosprawnością. Bo niepełnosprawność nie oznacza, iż trzeba spędzać czas zamkniętym w czterech ścianach. 
Niepełnosprawność nie oznacza, iż nie można realizować własnych pasji i marzeń. Jest to na pewno trudniejsze, ale możliwe. Trzeba wykorzystywać te możliwości, tym bardziej, iż mówiąc "podróż" nie mamy na myśli wyprawy na koniec świata, ale także wyjazd ten najbliższy, który często dla wielu jest nie tylko wielką wyprawą, ale przede wszystkim wielką przyjemnością, spełnieniem marzeń i poczuciem wolności. 
Mimo że turystyka nie jest może najważniejszym, niezbędnym składnikiem naszej egzystencji, to dla człowieka XXI wieku stanowi ważny wskaźnik poziomu i jakości życia. Podróżowanie w celach poznawczych czy wypoczynkowych nie tylko przynosi turyście regenerację sił psychicznych i fizycznych, ale także dostarcza wielu wrażeń, emocji i satysfakcji z poznawania nowych światów czy pokonywania własnych słabości. 
Jeszcze większą rolę turystyka odgrywa w życiu osób niepełnosprawnych. Jest bowiem także ważnym elementem rehabilitacji medycznej. Niebagatelny jest też wpływ doświadczeń i przeżyć turystycznych na ogólną kondycję psychofizyczną osób niepełnosprawnych. Oprócz tego turystyka posiada niezrównane walory integracyjne. Nie ulega wątpliwości, że turystyka jest życiową pasją i intelektualną przygodą również dla osób niepełnosprawnych. Nic nie stoi na przeszkodzie, by w niej uczestniczyć, nawet w przypadku utraty czy zaburzenia jednego ze zmysłów. 
Mimo różnorodnych działań podejmowanych przez liczne instytucje i organizacje, uczestnictwo niepełnosprawnych w turystyce jest ciągle na bardzo niskim poziomie. Jest to uwarunkowane istnieniem wciąż dużej liczby barier: architektonicznych, organizacyjnych, finansowych, ale też psychologicznych i społecznych. Dodatkowe ograniczenia stanowią brak wiarygodnej, kompleksowej informacji o dostępności infrastruktury turystycznej oraz nikłe przygotowanie samej branży turystycznej do obsługi gości o specyficznych potrzebach (brak specjalistycznych map i przewodników, brak wykwalifikowanego personelu, niewielka liczba ofert touroperatorów itd.). I choć coraz częściej mówi się o osobach niepełnosprawnych jako o pełnoprawnych konsumentach dóbr turystycznych, to szeroki udział w podróżowaniu turystów z różnymi dysfunkcjami nadal pozostaje bardziej w sferze życzeń niż realnej rzeczywistości. 
Aby więc hasło "turystyka dla wszystkich" nie pozostawało jedynie szczytną deklaracją, Fundacja "Keja" podejmuje konkretne działania w celu jak najpełniejszego udostępnienia przestrzeni turystycznej osobom niepełnosprawnym. Uważamy, że niezbędne jest dalsze znoszenie barier środowiskowych, projektowanie przestrzeni przyjaznych dla wszystkich, edukacja kadr turystycznych, ale też zachęcanie osób niepełnosprawnych do aktywnych form wypoczynku i rekreacji. 
II Ogólnopolski Konkurs Literacki "Podróże bez granic z przeszkodami - bez przeszkód" jest zaproszeniem kierowanym do osób niepełnosprawnych w celu prezentowania i opisywania ciekawych miejsc w przestrzeni turystycznej dostępnych dla osób niepełnosprawnych. 
 
Cele konkursu: 
 a) aktywizacja społeczności osób niepełnosprawnych w branży turystycznej, 
b) kształcenie umiejętności podróżowania bez granic, 
c) zebranie danych na temat dostępności obiektów infrastruktury turystycznej, 
d) upowszechnienie miejsc turystycznych dostępnych dla osób niepełnosprawnych, 
e) promowanie aktywnych form spędzania czasu osób niepełnosprawnych, 
f) propagowanie uzdolnień osób niepełnosprawnych. 
 
Czas trwania konkursu: 
Konkurs rozpoczyna się 1 października 2011 r. i trwać będzie do 30 listopada 2011 r. 
Ogłoszenie wyników nastąpi 15 grudnia 2011 r. 
 
Uczestnicy: 
Konkurs adresowany jest do wszystkich osób niepełnosprawnych bez względu na wiek, które legitymują się stopniem niepełnosprawności. 
 
Warunki konkursu: 
Warunkiem uczestnictwa w konkursie jest przesłanie pocztą elektroniczną prac na temat: "Podróże bez granic z przeszkodami - bez przeszkód". Prace w formie elektronicznej należy przesyłać najpóźniej do dnia 30 listopada 2011 roku na adres poczty elektronicznej: 
konkursy@fundacjakeja.org.pl 
W temacie wiadomości należy wpisać: Konkurs literacki "Podróże bez granic z przeszkodami - bez przeszkód". W pracach należy opisać swoje podróże, te bliskie i te dalekie, które będą formą opisu, relacjami, sprawozdania, felietonu zawierającego opisy miejsc o walorach turystycznych dostępnych dla osób niepełnosprawnych. Prace mogą mieć charakter oceny konkretnych przestrzeni turystycznych (obiektów hotelowych i gastronomicznych, muzeów, kin, skansenów, baz uzdrowiskowych, biur podróży, środków transportu, szlaków wodnych i górskich, obiektów kinowych i teatralnych, portów lotniczych, baz promowych, dworców, komunikacji zbiorowej, parków krajobrazowych, obiektów sportowych). 
 
Wymagania konkursowe: 
Objętość prac nie powinna przekraczać 5 stron A4, z uwzględnieniem wielkości czcionki od 10 do 12. 
Każda praca powinna zawierać następujące dane: imię, nazwisko, datę urodzenia autora pracy, dokładny adres. W przypadku prac przysyłanych przez opiekunów z placówek wychowawczych dodatkowo nazwa i adres placówki, z której praca została nadesłana, nazwisko i kontakt do opiekuna. 
Wraz z pracą niezbędne jest przysłanie oświadczenia zgody na publikację pracy i danych osobowych jej autora. Brak dołączonych do pracy załączników uniemożliwi udział w konkursie. 
Załączniki są do pobrania na witrynie internetowej organizatora pod adresem: 
www.fundacjakeja.org.pl 
Wraz z pracą konkursową należy nadesłać scan lub kserokopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. 
 
NAGRODY KONKURSOWE I ZASADY ICH PRZYZNAWANIA 
Organizator przewiduje przyznanie autorom nadesłanych prac trzy nagrody: 
I miejsce - notebook 
II miejsce - netbook 
III miejsce - urządzenie wielofunkcyjne. 
20 wyróżnionych prac dostanie upominki w postaci daszków z logo Podróży Bez Granic. 
 Najlepsze prace zostaną opublikowane na stronie: 
www.PodróżeBezGranic.pl 
 Rozstrzygnięcie konkursu odbędzie się 15 grudnia 2011 r. 
W komisji konkursowej zasiadają: 
* Marta Ostrowska - autorka portalu http://podrozebezgranic.pl/ 
* dr inż. Marek Wysocki 
* Sylwia Magdalena Skuza - prezes Zarządu Fundacji "Keja". 
Nagrody zostaną przekazane drogą pocztową, nie później niż 14 dni od ogłoszenia wyników konkursu na stronie internetowej organizatora. 
Zastrzegamy sobie prawo do publikowania nadesłanych prac lub ich fragmentów z podaniem nazwiska i wieku autora. 
Szczegółowy regulamin konkursu jest dostępny na witrynie internetowej organizatora pod adresem: www.fundacjakeja.org.pl 
					Prezes Fundacji "Keja" 
	 
					Sylwia Magdalena Skuza 
 
aaa 
4.4. XVIII OGÓLNOPOLSKI PRZEGLĄD TWÓRCZOŚCI MUZYCZNEJ OSÓB NIEWIDOMYCH I SŁABOWIDZĄCYCH O NAGRODĘ BURMISTRZA MIASTA TUREK 
TUREK 2011 
 
 Źródło: Ogłoszenie organizatora 
 
Organizator: Miejski Dom Kultury w Turku 
 
Cel przeglądu: Celem przeglądu jest wymiana doświadczeń artystycznych, prezentacja dorobku i dokonań artystycznych. Spotkanie i wspólna zabawa uczestników przeglądu. 
 
Uczestnicy: Soliści i zespoły artystyczne, których członkami są osoby niewidome i słabo widzące. 
 
Warunki uczestnictwa: Zespoły zgłaszają programy nie prezentowane w poprzednich Przeglądach. Zarówno zespoły jak i soliści prezentują program artystyczny nie dłuższy niż 10 minut. 
Zespoły i soliści przesyłają kartę zgłoszenia oraz informację o zespole i osiągnięciach do dnia 3 października 2011 r. na adres: 
Miejski Dom Kultury w Turku ul. Kościuszki 13 
62 - 700 Turek, 
tel. (063) 278 50 49 i 
(063) 280 00 20, 
fax (063) 280 00 22, 
e-mail mdk@turek. net. pl 
Liczyć się będzie kolejność nadsyłanych zgłoszeń 
Koszty związane z organizacją , imprezy, oraz koszty noclegu pokrywają organizatorzy. 
Noclegi Hotel "MONIKA" ul. Dworcowa (obok dworca PKS] Rezerwacja pod numerem tel. 063 280 00 20. 
Organizatorzy zapewniają obiad. 
 
Przegląd odbywać się będzie w dwóch etapach. 
Godz. 9. 30 - prezentacje konkursowe 
Godz. 16. 00 - koncert galowy 
 
Uczestnicy przyjeżdżają na koszt własny lut instytucji delegującej. 
Termin imprezy: 15 października 2011 r. 
Miejsce imprezy: Miejski Dom Kultury w Turku 
 
Ocena i nagrody: 
Występy zespołów i solistów oceniać będzie jury złożone ze specjalistów a powołane przez organizatorów. 
Kryteria oceny: 
- dobór repertuaru 
- wykonanie 
- ogólny wyraz artystyczny 
Nagrody: 
Nagroda główna Burmistrza Turku - 900 zł. 
Ponadto jury przyzna nagrody I, II, III oraz wyróżnienia. 
Wszystkie zespoły otrzymują dyplomy uczestnictwa. 
Jury zastrzega sobie możliwość innego podziału nagród. 
 Spotkamy się w Turku 
 
aaa 
4.5. Warsztaty psychologiczne p.t.: "Lepiej się ugiąć niż ułamać" - czyli o sztuce komunikacji w rodzinie. 
 
Źródło: Zaproszenie organizatora 
 
Biblioteka Centralna Polskiego Związku Niewidomych, serdecznie zaprasza osoby mające problemy ze wzrokiem, ich bliskich oraz wszystkich zainteresowanych poprawą swoich relacji w rodzinie na nowy sezon Akademii w Tyflogalerii. 
 
Zapraszamy na październikowe spotkania p.t.: 
 
IV spotkanie p.t.: "Mówimy po polsku. Język służy do porozumiewania" 6 października 
V spotkanie p.t.: "Porozmawiaj ze mną" - ćwiczenie umiejętności efektywnej komunikacji, błędy komunikatów 13 października 
VI spotkanie p.t.: "Lepiej niż na zdjęciu" - ćwiczenie umiejętności kształtowania pozytywnych, silnych więzi rodzinnych 20 października 
VII spotkanie p.t.: Konflikty międzypokoleniowe czyli "Wnuczku wyluzuj trochę" 27 października 
Wszystkie wykłady rozpoczynamy tradycyjnie o godz. 12.00, w Tyflogalerii Biblioteki Centralnej, przy ul. Konwiktorskiej 7 
Wstęp wolny! 
 
Kolejne warsztaty odbywać się będą w każdy czwartek w samo południe. Podejmowane tematy to: 
 
 Spotkania prowadzą psychologowie, socjolodzy, pedagodzy i trenerzy komunikacji. Jeśli chcesz aby Twoje relacje z bliskimi poprawiły się, jeśli chcesz nauczyć się asertywności, bycia niezależnym i samodzielnym a jednocześnie dowiedzieć się czegoś o sobie - weŹ ze sobą babcię, wujka, sąsiadkę i przyjdź! 
 Projekt realizowany dzięki wsparciu Miasta st. Warszawy. 
 
aaa 
4.6. Serwis Opinii Prasowych 
 
 Źródło: Informacja e-Kiosku 
 
Serwis Opinii Prasowych jest adresowany do niewidomych i słabowidzących czytelników czasopism z Kiosku z prasą, które chcą wyrazić swoją opinię na temat przeczytanych artykułów. Serwis oferuje także możliwość zadawania pytań redaktorom czasopism i uzyskania odpowiedzi przetworzonych na pliki i nośniki dostępne dla osób niewidomych i słabowidzących. Pytania zadawać można w każdym przyjętym sposobie korespondencji i kontaktów. 
Aby stać się użytkownikiem Serwisu, czytelnik Kiosku z prasą powinien jedynie przesłać maila adres: napiszdonas@defacto.org.pl. 
W przypadku pytań i wątpliwości prosimy o kontakt z administratorem Serwisu na adres: napiszdonas@defacto.org.pl. 
 
aaa 
4.7. Berliński marsz polskich niewidomych 
 NIEMCY 
 
 Źródło: Rzeczpospolita 
Data opublikowania: 2011-09-01 
 
Grupa ofiar wojny domagała się odszkodowań od rządu Angeli Merkel 
PIOTR JENDROSZCZYK z Berlina 
"Niewidomi obywatele polscy, ofiary panowania nazistowskiego, nie pozwolą się dłużej wodzić za nos przez rządzących RFN" - z transparentami takiej treści przemaszerowała wczoraj ulicami Berlina 42-osobowa grupa przedstawicieli Stowarzyszenia Niewidomych Cywilnych Ofiar Wojny. 
 Takiej demonstracji jeszcze w Berlinie nie widziano. Odbyła się w 72. rocznicę hitlerowskiej napaści na Polskę. 
- Domagamy się 80 tysięcy euro jednorazowego odszkodowania dla członków naszego stowarzyszenia, miesięcznych świadczeń do tysiąca euro dla każdego oraz pokrycia przez niemiecki rząd kosztów corocznej wizyty w sanatorium - tłumaczył prezes stowarzyszenia Ryszard Rutka. 
W petycji skierowanej do kanclerz Angeli Merkel oraz do ministra finansów polscy niewidomi skarżą się na dyskryminację ze strony Niemiec. Jak twierdzą, członkowie stowarzyszenia, którzy urodzili się na dawnych obszarach Trzeciej Rzeszy, otrzymują wsparcie z Niemiec, podczas gdy pozostali zostali pominięci. 
- Wspieramy działania stowarzyszenia, gdyż zdajemy sobie sprawę, w jak trudnej sytuacji materialnej jest wiele żyjących jeszcze ofiar wojny - tłumaczy sekretarz zarządu fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie Przemysław Sypniewski. 
W Polsce żyje jeszcze ponad pół miliona osób represjonowanych przez Trzecią Rzeszę. Zdecydowana większość otrzymała różnego rodzaju świadczenia ze strony niemieckiej, ostatnio - ofiary pracy niewolniczej i przymusowej. Jest jednak wiele ofiar wojny, które pominięto. Na przykład Jerzego Majewskiego postrzelonego w Tomaszowie Mazowieckim w 1942 roku, przez co stracił wzrok. Lub Antoninę Markiewkę - ucierpiała ona wyniku wybuchu granatu, który jesienią 1939 roku znalazł jej brat - Nie doszłoby do tej tragedii, gdyby nie wojna - mówi. Liczy na dobrą wolę rządu Niemiec. 
Indywidualne roszczenia odszkodowawcze z tytułu działań wojennych są niemożliwe do wyegzekwowania drogą sądową. Przekonał się o tym niedawno 73 -letni Winicjusz Natoniewski, który jako mały chłopiec został poparzony w czasie pacyfikacji wsi Szczecyn na Zamojszczyźnie. Jego pozwy odszkodowawcze przeciwko RFN odrzuciły polskie sądy, powołując się na immunitet państwa: państwo nie może być pozwane przez sąd drugiego. Nic nie stoi jednak na przeszkodzie, by RFN wypłaciła tego rodzaju odszkodowania dobrowolnie, uznając swoją odpowiedzialność moralną. Na tej podstawie Niemcy wypłacają nadal żydowskim ofiarom około 100 milionów euro rocznie. O innych roszczeniach nie chcą słyszeć w obawie przed ustanowieniem precedensu, który uruchomi lawinę wniosków, na przykład ze strony Włoch i Grecji, gdzie od lat toczą się procesy za masakry SS i Wehrmachtu. 
- W przypadku niewidomych chodzi o dyskryminację jednej grupy, która nie otrzymuje świadczeń, a inni z nich korzystają - tłumaczy berliński adwokat Stefan Hambura. To jeden z pomysłodawców marszu niewidomych. Chce ich reprezentować w sądach. Niemcy wypłaciły po wojnie 67 miliardów euro odszkodowań ofiarom drugiej wojny. Trzy procent z tej sumy trafiło do Polski. 
Oficjalna strona stowarzyszenia 
http://sncow.prv.pl 
 
aaa 
4.8. PKW walczy z wyborczymi barierami 
Beata Rędziak 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2011-08-31 
 
Państwowa Komisja Wyborcza uruchomiła infolinię, dzięki której wyborcy - także niepełnosprawni - będą mogli zasięgnąć informacji na temat wszelkich spraw związanych ze zbliżającymi się wyborami parlamentarnymi. O innych działaniach PKW ułatwiających osobom niepełnosprawnym udział w wyborach informuje Stefan J. Jaworski, przewodniczący PKW, w liście do Ireny Lipowicz, rzecznik praw obywatelskich. 
Dzięki uruchomionej infolinii pod numerem 801-081-555, wyborcy mogą uzyskać podstawowe informacje związane z udziałem w wyborach, z biernym i czynnym prawem wyborczym, o okręgach i obwodach głosowania, uprawnieniach przysługujących osobom niepełnosprawnym. 
- W sprawach bardziej skomplikowanych możliwe będzie połączenie z pracownikami Krajowego Biura Wyborczego, którzy udzielą szerszych informacji. Komisja przygotowała również wersję swojej strony internetowej (www.pkw.gov.pl - przyp. red.) przystosowaną do potrzeb osób niepełnosprawnych - pisze w swoim liście Jaworski. 
Komisja będzie także przeprowadzała kontrole lokali wyborczych pod kątem dostosowania do potrzeb osób niepełnosprawnych. - Komisja ponadto informuje, że zobowiąże wszystkie obwodowe komisje wyborcze w kraju, aby najpóźniej na 7 dni przed dniem wyborów, dokonały kontroli stanu przygotowania lokali przystosowanych do potrzeb wyborców niepełnosprawnych do wymogów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 lipca 2011 r. w sprawie lokali obwodowych komisji wyborczych dostosowanych do potrzeb wyborców niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 158, poz. 938). O stwierdzonych niezgodnościach komisje niezwłocznie powiadomią pisemnie wójtów (burmistrzów, prezydentów miast), a następnie sprawdzą w przeddzień wyborów, czy zostały one usunięte - zapewnia przewodniczący PKW. 
Jaworski informuje także, że komunikaty związane z wyborami oraz obowiązującymi przepisami, emitowane w publicznym radiu i telewizji przez PKW, będą także dotyczyły uprawnień wyborców niepełnosprawnych oraz sposobu korzystania przez nich z praw wyborczych. 
 
 aaa 
4.9. Tygodnik "Polityka" z audiodeskrypcją 
 
 Źródło: Informacja Stowarzyszenia De Facto 
 
 Płock 16 września 2011 
 
 Szanowni Państwo, Drodzy Czytelnicy Kiosku z Prasą Dla Osób Niewidomych! 
 
 Pragniemy Państwa poinformować, że już od następnego wydania tygodnik "Polityka" będzie ukazywał się w naszym kiosku z audiodeskrypcją wszystkich zamieszczonych w tygodniku ilustracji. 
Opis ilustracji do każdego artykułu, będzie umieszczony nad jego treścią, poniżej tytułu oraz nazwiska autora. 
Wierzymy, że opisy ilustracji pozwolą Państwu na lepsze i pełniejsze zrozumienie treści artykułów, oraz przedstawią pełniejszy obraz całego czasopisma. 
Mamy nadzieję, że z przyjemnością i zainteresowaniem będą Państwo czytać audiodeskrypcję ilustracji zamieszczanych w tygodniku "Polityka". 
Jednocześnie informujemy, że na wszelkie opinie oraz komentarze dotyczące audiodeskrypcji ilustracji z w/w tygodnika czekamy pod adresem: 
napiszdonas@defacto.org.pl 
 Stowarzyszenie De Facto 
 
 aaa 
4.10. "Solidarność - narodziny legendy" z audiodeskrypcją i w brajlu 
Beata Rędziak 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 Data opublikowania : 2011-09-15 
 
Instytut Pamięci Narodowej wydał materiały edukacyjne "Solidarność - narodziny legendy", skierowane do młodzieży z niepełnosprawnością wzrokową. Materiały dotyczące początków NSZZ „Solidarność” opublikowano w alfabecie Braille'a oraz z czcionką dla osób słabowidzących. Zostaną rozesłane do ośrodków w całej Polsce, pracujących z młodzieżą niewidomą i słabowidzącą. 
Autorką publikacji jest Iwona Demczyszak z Oddziałowego Biura Edukacji Publicznej IPN we Wrocławiu. Jako nauczycielka historii współpracowała z ośrodkiem dla niewidomych im. Marii Grzegorzewskiej we Wrocławiu, gdzie prowadziła zajęcia dla młodzieży. Publikacja zawiera opis początków Solidarności, scenariusz lekcji, ćwiczenia dla uczniów, wykaz skrótów, słownik pojęć i biogramy. W skład materiałów wchodzi także płyta CD "Multimedialna oś czasu" z audiodeskrypcją, a także mapa Polski z wypukłą grafiką i opisem w brajlu. 
To już druga tego rodzaju publikacja IPN dla osób niewidomych i słabowidzących. W roku ubiegłym wydano materiały "Zbrodnia Katyńska 1940 r. Kilka pytań i odpowiedzi" autorstwa Sławomira Kalbarczyka. Opracowanie było przygotowane na warsztaty dla dzieci niewidzących, jakie towarzyszą przeglądowi filmów dokumentalnych "Echa Katynia". Większość prezentowanych podczas festiwalu filmów przystosowana była do potrzeb osób niesłyszących, a w niektórych dostępna była audiodeskrypcja. 
 
 aaa 
4.11. ZUS udziela porad na portalu dla emerytów 
 
 Źródło: www.baza-wiedzy.pl 
 Data opublikowania: 2011-08-23 
 
Poniższy tekst pozyskaliśmy już po przygotowaniu wrześniowego wydania "WiM" i chociaż niektóre terminy stały się nieaktualne, z internetowych porad można korzystać w dalszym ciągu. Dlatego uznaliśmy, że informację tę warto zamieścić. 
Przypis redakcji "WiM" 
 
ZUS nawiązał współpracę z portalem internetowym dla emerytów. Co miesiąc na stronie http://www.dlaemeryta.pl/ publikowane będą materiały dotyczące świadczeń emerytalnych. Ponadto eksperci ZUS będą udzielać telefonicznych porad czytelnikom serwisu. Najbliższy dyżur odbędzie się w poniedziałek 29 sierpnia. 
Wszyscy zainteresowani tematem tzw. nowych emerytur z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (czyli, najkrócej rzecz ujmując, przyznawanym osobom urodzonym po 1 stycznia 1949 r.) mogą dzwonić 29 sierpnia pod numer 
22 667 13 13. 
Tego dnia w godzinach 10.00-12.00 ekspert ZUS udzieli odpowiedzi na pytania dotyczące zasad przechodzenia na nową emeryturę oraz wyliczania jej wysokości. 
- ZUS specjalnie dla grupy emerytów-internautów nawiązał współpracę z portalem 
www.dlaemeryta.pl. 
Porady dotyczące świadczeń będą się ukazywać na portalu systematycznie raz w miesiącu. Dodatkowo eksperci ZUS będą prowadzić dyżury telefoniczne dotyczące danego tematu - wyjaśnia Jacek Dziekan, rzecznik prasowy ZUS. 
Celem jaki legł u podstaw stworzenia portalu 
http://www.dlaemeryta.pl/ 
jest ukazanie obecnym i przyszłym emerytom możliwości jakie daje Internet. Dzięki portalowi mogą poznać i rozszerzyć wiedzę o nowoczesnych technologiach, a także zapoznać się z poradami i ciekawostkami ze wszystkich sfer życia. 

aaa 
5. ORGANIZACYJNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY
 
aaa 
5.1. Dokąd zmierzają koła? 
Anna Woźniak-Szymańska 
 
Źródło: "Pochodnia" Nr 4 (883), sierpień 2011 
 
Staszów, miasto w województwie świętokrzyskim - tam właśnie ma siedzibę najmniejsze koło Polskiego Związku Niewidomych. Liczy 31 członków. Największe koło mieści się w Bydgoszczy i zrzesza 1055 osób. W ramach Polskiego Związku Niewidomych istnieje 359 kół. Siedziby większości z nich otwarte są zazwyczaj dwa razy w tygodniu przez dwie, trzy godziny. Te siedziby to najczęściej biuro i świetlica, w której można spędzić wolny czas, rozwijać swoje zainteresowania, spotkać znajomych, pogadać. I to jest świetne! Są też takie koła, które realizują projekty w obszarze rehabilitacji społeczno-zawodowej dla dzieci i osób dorosłych. 
Koło to źródło kluczowych informacji o ulgach, uprawnieniach, sprzęcie i pomocach rehabilitacyjnych, specjalistycznych programach dla osób niewidomych i słabowidzących o zasięgu krajowym i regionalnym, możliwościach skorzystania z oferty rehabilitacyjno-leczniczej Związku. 
 
Jaka powinna być rola kół PZN w XXI wieku? W którą stronę powinny się rozwijać i jakie cele realizować? 
 
Przewrotna jest natura ludzka. Z jednej strony kusi nas inne, różne, nieznane, bo pozwala na poszerzanie horyzontów. Jednak przede wszystkim szukamy podobieństw. Chroniąc swojej odrębności, szanując swoją indywidualność, broniąc własnych granic, za które wstęp mają tylko wybrani, jednocześnie oczekujemy potwierdzeń, że z innymi łączy nas "coś". "Ja też" "rozumiem, przeżyłam/em to samo" "też nie lubię/lubię". Dojmująco mocne poczucie wspólnoty. Człowiek. Istota społeczna, organizm stadny. Lgnie do grupy, bo grupa daje siłę, w grupie otrzymuje się wsparcie. Grupa pobudza do rozwoju, mobilizuje, ale do grupy - chcąc nie chcąc - zakrada się również zazdrość, zawiść, rywalizacja. Niegdyś łączyliśmy się z innymi najczęściej dla bezpieczeństwa, teraz z powodu wspólnych interesów, potrzeb, zainteresowań, wartości. Człowiek chce do drugiego człowieka. Szuka wspólnych mianowników. Niewątpliwie więcej wśród nas "stadnych istot" niż samotników. 
 
Trochę historii 
 
Trudno jednoznacznie stwierdzić, kiedy osoby niewidome zaczęły łączyć się w grupy. Najpierw te mniejsze, jeszcze nieformalne. Nie dla załatwiania "wielkich spraw" jak przepisy prawne, lecz przede wszystkim dla osobistych więzi, przyjacielskiej intymności, serdecznych gestów i słów. Mała grupa jest zazwyczaj spójna, możliwa jest w niej rozmowa "twarzą w twarz", co w przypadku dużych grup jest technicznie niemożliwe. W grupie szukamy wsparcia, zrozumienia, wskazówek. 
Pierwszym w Polsce samopomocowym stowarzyszeniem osób niewidomych było Towarzystwo Niewidomych Muzyków, powstałe w 1864 r. w Warszawie. Przy Towarzystwie istniało również Koło Pań, które spotykały się w świetlicy na głośne czytanie książek. 
W 1912 roku na terenie zaboru pruskiego, w Bytomiu, kilka osób założyło stowarzyszenie samopomocowe niewidomych. Miało ono 9 kół: w Bytomiu, Gliwicach, Zabrzu, Raciborzu, Opolu, Koźlu, Nysie, Prudniku i Głubczycach. 
Po I wojnie światowej osoby niewidome, nie czekając na decyzje państwa, brały własne sprawy we własne ręce, by, jak pisze profesor Ewa Grodecka "wysiłkiem społecznym wspomóc i przejściowo zastąpić działalność państwa". Po wojnie skupiano się przede wszystkim wokół inwalidztwa wojennego: utworzono Sekcję Opieki nad Ociemniałym Żołnierzem, Związek Ociemniałych Wojaków, Małopolski Związek Ociemniałego Żołnierza. W czasach powojennych funkcjonował też "patronat", czyli opieka otwarta - "niezdolni do pracy byli odwiedzani w swoich mieszkaniach przez patronujących, którzy służyli im radą i wsparciem, wykonywali przy nich i dla nich różne posługi w domu i urzędach, (...) lekarze i adwokaci z patronatu udzielali niewidomym porad bezpłatnie". Do dziś w kołach praktykowany jest ten zwyczaj odwiedzania w domach tych, którzy nie są w stanie samodzielnie się poruszać. I tak powinno pozostać. 
 
Wokół wspólnych spraw i tematów 
 
"Syn Krzysztofa też kiedyś szukał korepetytorki z angielskiego, zadzwoń do niego" "Na kolejne spotkanie przyniosę płyty z muzyką klasyczną" "Dobry zegarek brajlowski można kupić w naszym sklepie". Tak właśnie mogą brzmieć zasłyszane fragmenty rozmów, które odbywają się w kołach PZN. Ludzi łączą wspólne problemy, pasje, ale także miejsce zamieszkania. I tak było zawsze. 
Marianna Wysocka, podczas konferencji w Jachrance, która odbyła się w 1996 roku, wspominała: "Dla poprawienia psychicznego i fizycznego samopoczucia liczy się każde dobre słowo, każdy życzliwy gest (...) wszyscy mieliśmy liczne kontakty ze światem zewnętrznym. Chodziliśmy na koncerty i przedstawienia teatralne i operowe, jeździliśmy na wycieczki i inne imprezy krajoznawcze, spotykaliśmy się z naszymi widzącymi przyjaciółmi, organizowaliśmy własne koncerty wokalno-muzyczne i recytatorskie dla ludzi widzących. Jednocześnie była to wspaniała rehabilitacja, ponieważ musieliśmy się nieustannie mobilizować, aby nasze zachowanie wszędzie - na scenie, w sklepie, kościele, na wycieczkach turystycznych i na wczasach - było nie tylko nienaganne, ale na najwyższym poziomie (...) rehabilitacja to także wzajemna pomoc niewidomych, niewidomy od innego niewidomego, mającego odpowiednie przygotowanie, może nauczyć się najwięcej". (...) 
Józef Szczurek, "Historia na żywo", Materiały Tyflologiczne, Warszawa 2007). 
Józef Szczurek wspominał z kolei: "W większych skupiskach niewidomych powstawały rozmaite zespoły - muzyczne, wokalne, recytatorskie, sportowe. W okresie najbardziej intensywnej działalności Związek miał ponad 200 własnych świetlic. Niektóre z nich odznaczały się wielką żywotnością, inne były nieco mniej aktywne, ale we wszystkich koncentrowało się życie kulturalne związku. Tam rodziły się i ujawniały talenty, niewidomi mieli możliwość wyżycia się, a jednocześnie przełamania oporów psychicznych związanych z publicznym wystąpieniem. Jest to jeden z najważniejszych elementów rehabilitacji. 
Poprzez udział w rozmaitych zespołach i akcjach świetlicowych ludzie społecznie i psychicznie dojrzewali, uczyli się, jak korzystać z dóbr kultury dostępnej całemu społeczeństwu i jak zdobywanie tych umiejętności organizować i ułatwiać innym." 
(Józef Szczurek, "Historia na żywo", Materiały Tyflologiczne, Warszawa 2007). 
Niewidomi skupiali się na zasadzie wspólnoty zainteresowań. Np. na Śląsku w kołach działały dziesiątki zespołów artystycznych - w Tychach działał zespół taneczny, w Bytomiu rozrywkowo-taneczny, w Częstochowie zespół akordeonistów, a w Chorzowie zespół instrumentalny. 
(Tomasz Nowara, "Historia niewidomych na Górnym Śląsku", Polski Związek Niewidomych, Okręg Śląski). 
 
A jak jest dziś? 
 
Nadal niewidomi skupiają się wokół zainteresowań artystycznych, czy np. sportowych. Oferta niewątpliwie jest zdecydowanie szersza. Tylko czy osoby niewidome korzystają z niej w pełni? A może korzystałyby częściej i bardziej intensywnie gdyby w kołach zorganizowano akcje pod hasłem: "Wyjdźmy po niewidomych!"? Spróbujmy podarować samotnym, gorzej od nas zrehabilitowanym naszą życzliwość i serdeczność, zadzwońmy z pytaniem, czy mieliby ochotę wybrać się na wycieczkę, na spektakl, prelekcję. Podajmy im pomocną dłoń. Proponujmy im współpracę z miejscowymi szkołami, zachęcajmy do spotkań z dziećmi i młodzieżą, pomóżmy jednak im tam dotrzeć. Pokażmy im dostępne filmy z audiodeskrypcją. Przypominam o Bibliotece Centralnej, która posiada kody umożliwiające dostęp do filmów dostosowanych do naszych potrzeb. Zabierzmy na spacer do parku. Pamiętajmy o nich. Są wśród nas. Bądźmy dla nich serdeczni. 
Liczebnie jest mniej osób niewidomych, osoby słabowidzące mogą im wiele ofiarować. Rola kół w tym zakresie jest nieoceniona, szczególnie zarządów kół, które są organizatorami wydarzeń. Jesteśmy najbliżej siebie, mamy szansę ufać sobie nawzajem, to właśnie w kołach powinno być najwięcej koleżeńskich więzi. Pytanie na dzisiaj: Czy te bardzo ważne role: integracyjna i informacyjna kół to oferta, która na dziś wystarczy osobom, które odwiedzają koło po raz pierwszy? Czy tę ofertę należałoby jednak rozszerzać? 
Możemy iść dalej w naszych rozważaniach. Dbać o jakość życia osób niewidomych. Funkcję troszczenia się o osoby niewidome mogłyby pełnić gminy, powiaty posiadające wiedzę o potrzebach swoich obywateli i mające takie możliwości organizacyjne. Powiedzmy, że osoba niewidoma potrzebuje pójść na zakupy, do lekarza, czy do banku. Nie ma z kim się tam wybrać. Dzwoni więc do specjalnego centrum lokalnego i zamawia asystenta osobistego. Usługa ta sprawdziła się już w Warszawie. Czy warto o nią zabiegać w innych miastach? Zapewne tak, ale jeśli samorząd czy państwo nie przejmą tej roli, to może warto bardziej zainwestować w koła. Bo do jakich drzwi dzisiaj puka osoba nowo ociemniała? Właśnie do tych, które znajdują się najbliżej miejsca zamieszkania, tam gdzie znajdzie "samych swoich". Do drzwi koła. 
Właśnie u nas może otrzymać nie tylko ciepłe słowo, herbatę i poświęcony jej czas, ale przede wszystkim powinna być pod opieką profesjonalnej kadry rehabilitacyjnej. Nasi liderzy działający w kole mają pierwszy kontakt z człowiekiem zagubionym i powinni oni posiadać wiedzę na temat udzielania wsparcia osobie nowo ociemniałej, niewidomej, opiekunowi dziecka czy osobie słabowidzącej i ich rodzinom. Dlatego w przyszłości należy kontynuować szkolenia adresowane właśnie do pracowników kół. Nie należy jednak oczekiwać od działaczy, zmieniającej się kadry, aby wszyscy posiadali predyspozycje, umiejętności i wiedzę, by stać się specjalistami z psychologii czy tyflopedagogiki. 
Takimi specjalistami mogłyby za to zostać osoby zatrudnione w okręgach osoby, których zadaniem byłaby praca w siedzibach kół. To nie nowo ociemniali musieliby przebywać niekiedy wiele kilometrów, by otrzymać poradę, wsparcie, niezbędną pomoc, to pomoc przybywałaby do nich. Dzisiejszy stan prawny naszych okręgów wskazuje na to, że byłyby to ich kompetencje z racji posiadania osobowości prawnej. Większość z nich ma rangę placówek rehabilitacyjnych, a dobrym przykładem takiej działalności są wyjazdy tyflopedagogów do miejsca zamieszkania dzieci z ofertą wczesnej interwencji w okręgach zachodniopomorskim czy kujawsko-pomorskim. A więc może tę konwencję wyjazdową rozszerzyć o innych specjalistów, którzy przyjeżdżaliby do kół. Ale nie można przesądzać, że koła terenowe z dużym doświadczeniem, realizujące projekty mające również doskonałą współpracę z lokalnymi instytucjami nie mogłyby w przyszłości sprostać temu zadaniu. 
Czy powinniśmy czynić starania, aby o taką kadrę zabiegały struktury związkowe, czy też powinno być to zadanie instytucji publicznych? 
Dopóki w naszym kraju nie mamy rozwiązań systemowych, które gwarantują stałe finansowanie niezbędnych usług w zakresie rehabilitacji społeczno-zawodowej, to zadanie wciąż realizuje PZN. Starsi działacze pamiętają, że w przeszłości posiadaliśmy zagwarantowane środki budżetowe, które Związek wydatkował zgodnie z zapotrzebowaniem środowiska. Dzisiaj każde zadanie, które realizują nasze struktury - koła, okręgi oraz Instytut Tyflologiczny w Warszawie, wdrażane są w życie pod warunkiem wygrania konkursu. Ale czy tak musi być zawsze? A może obowiązkiem władz powinno być zapewnienie świadczenia niezbędnych usług swoim niewidomym obywatelom? 
 
Nauczyć się nowej roli 
 
Chciałabym się jeszcze podzielić refleksją, która mnie zasmuciła. W maju tego roku wysłaliśmy do 359 kół w Polsce pytanie: Czy państwa zdaniem koła są gotowe przyjąć osobowość prawną? Mimo elektronicznych adresów posiadanych przez około 120 kół, odpowiedzi udzieliło pocztą tradycyjną i elektroniczną tylko 86 kół, co stanowi niespełna 24 proc.. 30 kół opowiedziało się za osobowością prawną. Zatem bardzo trudno wyciągnąć wnioski, co naprawdę środowisko sądzi na ten temat. Liczby te wskazują na małą aktywność członków, a o przyszłości i rozwoju organizacji powinni dyskutować właśnie jej członkowie, szczególnie ci, którzy nie są w ścisłym kierownictwie. 
O ewentualnych zmianach prawnych zdecyduje najbliższy Zjazd Krajowy. Wspierane przez okręgi koła powinny być mocnym ogniwem naszego stowarzyszenia, bo to one znajdują się najbliżej człowieka. Czy nadszedł czas, by przyjęły na siebie zadania związane stricte z profesjonalną rehabilitacją, poza zadaniami podstawowymi takimi jak: wyszukiwanie i ewidencjonowanie niewidomych niezrzeszonych, informowanie niewidomych o możliwościach uzyskania pomocy, badania warunków życiowych członków koła, wspieranie ich, otaczanie opieką osób niewidomych niezrzeszonych w PZN? 
Zadanie integracji środowiska osób niewidomych i słabowidzących wydaje się być już niewystarczające dla kół PZN. W tej roli już się sprawdziły, przećwiczyły ją, nabrały wprawy. Mogą ją więc odgrywać niemal z pamięci. Zadbanie o dobre rozwiązania systemowe to zadanie, które powinno realizować kierownictwo Związku w oparciu o głos środowiska. Rozwój, wizja naszego stowarzyszenia powinna być rozumiana w jednakowy sposób - od najniższego do najwyższego szczebla. 
Mimo rozwoju nowoczesnych technologii i możliwości komunikowania się przez Internet jestem przekonana, że zbyt mało rozważamy, wymieniamy poglądy, dyskutujemy o tym, jakie mamy oczekiwania co do dalszego rozwoju naszej organizacji - zarówno na łamach naszych czasopism związkowych, jak i porozumiewając się pocztą elektroniczną. Merytoryczna dyskusja w tym obszarze służyłaby nam wszystkim, większość z nas bardziej byłaby zadowolona z oferty świadczonej przez Związek. 
Dyskutując o przyszłości członkowie organizacji powinni mieć pośredni wpływ na sporządzanie dalszych planów rozwoju, a może zmian w pełnionych przez Związek rolach. Zapraszam Państwa do dyskusji na łamach "Pochodni". 

 aaa 
5.2. Jubileuszowych uwag kilka 
J.S. 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
	Pragnę dzisiaj zapisać kilka refleksji, które się we mnie zrodziły po przeczytaniu dyskusji związanych z jubileuszem PZN, w dwóch ostatnich numerach "WiM". 
	Na wstępie pragnę zastrzec się kategorycznie, iż nie wdaję się w żadne personalne ataki. Absolutnie nie neguję wielkiej roli i dokonań Związku na przestrzeni kilkudziesięciu już lat. Chylę czoła i doceniam jego rolę opiniotwórczą oraz olbrzymi wysiłek lobbystyczny i organizacyjny wielu działaczy. 
Dzisiaj jednak nie oceniam zasług, ani potknięć w historii, patrzę jedynie na tzw. tu i teraz. Szczerze mówiąc, do biura Okręgu przychodzę niechętnie. Najpierw byłem członkiem jednego, a tak się złożyło, że teraz drugiego. Widziałem kiedyś wybory na dyrektora jednego z biur i muszę stwierdzić, że sprawy merytoryczne nie miały wtedy większego znaczenia. Widziałem także, jak zwalnia się starych pracowników i przyjmuje nowych - "miernych, ale wiernych". Jeżeli tak bywa (dalej łudzę się, że nie jest to regułą), to jak tak ważne miejsce, na styku organizacja - członkowie ma pełnić rolę inna, niż realizowanie mało porywających projektów i pisanie wspaniałych sprawozdań? 
	W ofercie biura okręgu były spotkania dla seniorów przy cieście i herbacie, w trakcie których śpiewało się piosenki w estetyce "Szła dzieweczka do laseczka". Osobiście lubię tą piosenkę, ale jestem pewien, że dla młodego pokolenia członków Związku jest ona mało porywająca, a kawa i kremowe ciastko to dzisiaj pomysł dobry jedynie na imieniny u leciwej cioci. 
W ramach jednego z projektów zorganizowano naukę języków obcych, ale w godzinach odpowiadających pracownikom biura, lecz nie uczestnikom. Nie istniała żadna forma newslettera, dzięki której członkowie mogliby mieć pełną informację na temat tego, co się w oddziale działo, a strona internetowa była aktualizowana od przypadku do przypadku. Nie było tam ani oferty przygotowanej dla członków, ani przestrzeni, w której członkowie mogliby zrobić coś sami. Mam wrażenie, że nadrzędnym celem tego miejsca było TRWANIE ... 
	Nie oburzajmy się dzisiaj na powstające nowe organizacje, lecz zastanówmy się nad atrakcyjnością naszej. Proszę spojrzeć na dowolne ogłoszenie dotyczące szkoleń, kursów, działań. Najczęściej już w pierwszym lub drugim akapicie jest napisane, co klient zyska odpowiadając na tę ofertę. Świat jest, jaki jest. W świecie komercjalizacji i reklamy, w swojej propozycji należy używać narzędzi tego świata, a nie romantycznie oburzać się na konsumpcyjną postawę aktualnych i potencjalnych członków Związku. Działalność sportowo-rekreacyjną rozwinęły koła Cross-u. Dlaczego nie zrobił tego PZN? Jeżeli wynikało to z uwarunkowań formalno-prawno-finansowych, to szkoda, że nie pokuszono się, aby je przezwyciężyć. Nie wchodząc w to, jakie były te przyczyny, uważam, że w efekcie spowodowało to odejście ze Związku wielu aktywnych, młodych ludzi... 
	Zaraz pewnie usłyszę uniwersalny argument o braku pieniędzy. Dla mnie to jest tylko połowa prawdy. Czy organizacja o takim dorobku i doświadczeniu nie ma nic innego do zaoferowania swoim członkom, niż kilka złotych zapomogi lub dofinansowania? 
Myślę, że jest najwyższy czas na zbiorową dyskusję kierownictwa i członków Związku, na temat jego roli i dalszych perspektyw. Misja Związku jest znana, a jaka jest jego wizja?! Jeżeli nie ma wizji i przejętych nią realizatorów, to pozostaje się zawsze beneficjentem i płynie się z nurtem wydarzeń... 
A tematów do dyskusji może być wiele: Jak chcemy widzieć nasz Związek za dziesięć czy dwadzieścia lat? Jakie głównie projekty należy realizować? Kto będzie ich odbiorcą? Czy nastawimy się na pomoc socjalną, czy na edukację i kształtowanie postaw? Dlaczego biura Związku nie są miejscami spajającymi społeczność, a jedynie miejscem pracy urzędników? Dlaczego członkowie prawie nic wzajemnie o sobie nie wiedzą? Kto ma się tym zajmować? Itd., itd. Może "Pochodnia" powinna poświęcić takiej dyskusji jeden lub kilka numerów? 
Oczywistym jest dla mnie, że jedną z podstawowych powinności, naszej organizacji powinno być tworzenie z poszczególnych członków WSPÓLNOTY. Mówimy tyle i są na to przykłady pokazywane także na łamach "WiM", że problemy ze wzrokiem nie przekreślają całego naszego jestestwa, że pomimo ograniczeń można ciekawie i pożytecznie żyć. Twórzmy więc wspólnotę sensownych, twórczych ludzi, a nie getto. Nie szukajmy (lub nie twórzmy) bzdurnych antagonizmów pomiędzy niedowidzącymi a niewidomymi! Tu jest miejsce dla każdego. 
	Dlaczego o niewidomych słyszy się tylko w kontekście "mówiących " przejść dla pieszych i ulg na bilety? Dlaczego nie słychać o ludziach ciekawych świata, wykształconych i żyjących pełną piersią? Pokazywanie takich postaw także powinno być rolą Związku. 
Osobiście chętnie korzystałbym z usług niewidomego nauczyciela muzyki, nauczyciela języków lub tłumacza, słuchałbym porad niedowidzącego prawnika, korzystałbym z usług masażysty, czy usług innych firm, prowadzonych przez członków Związku. Sam także chętnie w ramach swojej profesji pracowałbym z osobami niewidomymi. Kto w Związku udzieli nam informacji tego typu? 
	Dlaczego ci, którzy mówią o potrzebie zmian w Związku mają tylu antagonistów, a panie w biurze ich się boją? Ponieważ takie widzenie świata oraz aktywna życiowa postawa zagrażają spokojnej, biurowej egzystencji. Panie o piętnastej porzucą swoje kartoteki i pójdą do domu, oni natomiast będą walczyć o byt, o jakieś miejsca pracy, czytać, pisać, wydawać niezależne pisma, jeszcze się dokształcać, walczyć, by nie wegetować na rencie socjalnej itp. Ale dla urzędników Związku dalej będziemy tylko numerem w kartotece, liczbą w sprawozdaniu do Zarządu Głównego lub przy dużym szczęściu beneficjentem w projekcie. 
	Gdybyśmy stali się WSPÓLNOTĄ, gdyby światłych, prężnych niewidomych było widać w życiu publicznym, o wiele łatwiej byłoby żyć, dbać o nasze wspólne "interesy", a wiele mało śmiesznych, życiowych zdarzeń, które nas spotykają i które opisywane są na łamach tego pisma, po prostu nie miałoby miejsca! Także biura okręgów musiałyby się zmienić. 
Przykładów możliwości jest wiele. Ot, pierwszy z brzegu: - zbliżają się wybory. Czy nie ma w okręgach niewidomych lub niedowidzących osób, które mogłyby i chciały kandydować? Czy członkowie Związku nie mogliby ich poprzeć? Ile to jest głosów wyborczych? Może byłoby to dobre dla Związku merytorycznie i prestiżowo? Jednak zamiast tego spotkałem się z sytuacją, że biuro Okręgu rozsyłało ulotki pewnych polityków z prośbą o poparcie. Czy nie było to wchodzenie Związku do polityki, lecz zupełnie z nieodpowiedniego końca? 
	Refleksje, które przelewam na papier mają dosyć ogólny charakter i dotyczą dużych miast, więc aż boję się myśleć, jak wygląda sytuacja na prowincji. Nie mam na ten temat zbyt wielu informacji. Tak się jednak składa, że ci "prowincjonalni" członkowie to liczebna podstawa Związku. Jaki pomysł na ich aktywizację i rozwój ma nasza organizacja? Jeżeli nie mam pieniędzy na "imprezy masowe", na wsparcie socjalne, to może jest to doskonała chwila na kształcenie liderów i menagerów, którzy za czas jakiś "pociągną" swoje środowiska? Za kilka lat źródełko unijnych środków mocno podeschnie. I co wtedy? Oczywiście, szyld na Konwiktorskiej nie zniknie, tylko co będzie za tą fasadą? Grupa, starych dosłownie i w przenośni, etatowych działaczy i ich segregatory ze sprawozdaniami? A co będzie w terenie? Obdrapane biura na przedmieściach i jeszcze większa beznadzieja? 
Przepraszam, jeszcze kilka pytań. Czy Związek ma na etacie specjalistę od PR? W czasach, gdy wszystko wokół mieni się wręcz jarmarcznymi kaskadami kolorów, z PZN dalej kojarzy się ponury wizerunek czarnych, niemodnych okularów i białej laski. Znaczek na kopertach, w jakich dostaję korespondencję ze Związku, to jak mówi młodzież, masakra! To jest jeden szczegół, a budujący obraz? 
Czy naszą organizację "firmują" jakieś znane twarze (celebryci)? Codzienny kontakt z PZN ma przecież także rzesza ludzi widzących, żyjących z niewidomymi - ich rodziny, przyjaciele, znajomi. Przecież wizerunek organizacji buduje się także dla nich! 
Czy Związek zatrudnia profesjonalnego fundraisera? Ilu z nas i z naszych rodzin oddaje nam swój 1 procent podatku ? I kogo z nas PZN prosił o to inaczej, niż na własnej stronie internetowej? Bardziej osobiście, ciekawie, śmiesznie? Czy Związek buduje kapitał żelazny, czy inwestuje - czy tylko przejada dawny dorobek i sprzedaje zdekapitalizowane obiekty? 
Czy ktoś zajmuje się rodzinami niewidomych dzieci, np. zapracowanymi, często samotnymi matkami? Czy ktoś daje im wsparcie psychiczne, organizuje warsztaty rozwojowe? Dobre słowo to często więcej, niż pieniądze. Czy to także nie powinno być terenem działania Związku? 
	Z kronik i wspomnień starszych ode mnie osób wiem, że po II wojnie światowej także nie było pieniędzy. Nie było także wielu, wielu innych rzeczy, które mamy dzisiaj, a które z tamtej perspektywy wydawałyby się szczytem luksusu. Ale zdaje się, że wtedy ludziom chciało się chcieć - i stąd te dokonania Związku, którymi się dzisiaj cieszymy i szczycimy. Więc może warto teraz, aby znowu chciało się chcieć, a zamiast świętować jubileusze w starych dekoracjach, spożytkować czas i energię na refleksję, jak się znaleźć we współczesnym świecie. 
 
aaa 
 5.3. Meandry i wiraże szkoleń i staży 
Weredyk 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
W Gazecie Prawnej znalazłem mało krzepiący komunikat: "Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej zbadało efektywność instrumentów aktywizujących bezrobotnych. Okazało się, że mimo przeznaczenia w 2010 roku na ten cel rekordowo dużych pieniędzy, bo aż 6,4 mld zł, dzięki udziałowi w stażach, szkoleniach czy w pracach interwencyjnych zatrudnienie znalazł tylko co drugi bezrobotny. Podobnie było w poprzednich latach, choć wtedy na ten cel przeznaczono zdecydowanie mniej środków (3 mld zł w 2008 roku)". 
Według ostrożnych szacunków wskaźnik efektywności aktywizacji zawodowej od kilku lat utrzymuje się na poziomie około 50 proc. I tak się dzieje niezależnie od sytuacji gospodarczej kraju oraz kwoty w Funduszu Pracy przeznaczonej na ten cel. 
Mimo zalewu szkoleń aktywizujących, wskaźnik efektywności jest niższy niż w pozostałych krajach Unii Europejskiej, gdzie wynosi około 70 proc. Jak to się dzieje, że państwa unijne mają lepszą efektywność w znajdowaniu pracy bezrobotnym, choć stosują te same instrumenty jak polskie urzędy pracy. Są to szkolenia, staże, dotacje i refundacje dla firm, które stworzą miejsce pracy dla bezrobotnego. 
Przytoczone dane wskazują na małą skuteczność urzędów pracy i pracujących w nich doradców działających nieskomplikowaną metodą - nabór uczestników, przeprowadzenie rutynowego szkolenia i rozliczenie kosztów. O indywidualnym planie aktywizacji raczej nie ma co marzyć. 
Ale opracowanie programów określających drogę dojścia do zatrudnienia - zdaniem urzędników - wymaga zwiększenia liczby pośredników pracy i doradców zawodowych a nie reorganizacji tych urzędów. 
Na rzecz niewidomych szereg stowarzyszeń i fundacji organizuje aktywizujące szkolenia pod jakże obiecującymi hasłami: "Razem do pracy", "Zielone światło", "Aktywni w pracy", "Widzialni w pracy", "Przeciw wykluczeniu zawodowemu" i inne. Wydaje się szereg poradników, jak się zaprezentować, jak poznać swoje mocne i słabe strony, jak poznać emocje i napisać CV. Psychologowie dwoją się i troją, aby sprostać liczbie zamówień. 
Szukałem danych statystycznych potwierdzających skuteczność owych szkoleń, warsztatów i stażów. Oprócz informacji o liczbie przeszkolonych brak innych danych. Czyżby to była sztuka dla sztuki bez przełożenia na konkret zatrudnienia. Coś w tej ofercie szwankuje, albo programy, albo uczestnicy zaliczający kolejny sponsorowany wyjazd jako możliwość spotkania ze znajomymi, także zaradnymi w tej materii. 
Wprawdzie znajomy tyflocentryk przekonuje mnie, że te wszystkie wyjazdy są pożyteczne, ponieważ ludzie wyjadą z domu, zmienią środowisko zamiast siedzieć w czterech ścianach. 
Owszem, można się zgodzić z taką argumentacją, tylko niech się tych akcji nie nazywa aktywizacją zawodową, ale aktywizacją społeczną. Będzie to przynamniej zgodne z prawdą. 
Oczywiście, wielu niewidomych pracuje zawodowo, ale ich droga do pracy wiodła nie poprzez kilkudziesięciogodzinne szkolenia typu wszystkiego po trochu, ale nie za wiele, lecz poprzez rzetelne przygotowanie zawodowe. Według Juliana Zawistowskiego z Instytutu Badań Strukturalnych staże czy szkolenia, które mają aktywizować bezrobotnych, często przynoszą odwrotny skutek. Bywa bowiem i tak, że negatywnie wpływają na sytuację na rynku pracy, ponieważ zdarza się, że przedsiębiorcy zwalniają pracownika, by na jego miejsce przyjąć bezrobotnego na staż finansowany przez urząd pracy, a po skończeniu stażu pracownik jest zwalniany. Niewidomi nawet takiej okazji nie mają... 
 
aaa 
5.4. Krzywda się dzieje, płaczą dobrodzieje 
Bączek 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Jak przeczytałem w Rzeczpospolitej, POPON wystąpił z apelem do premiera Donalda Tuska o złagodzenie skutków nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, która weszła w życie 1 stycznia br. I cóż tak zaniepokoiło tę lobbystyczna organizację? Zaostrzone oto zostały zasady udzielania przez spółki zatrudniające niepełnosprawnych pracowników tzw. ulgi sprzedażnej firmom, które nie spełniały wymogu zatrudnienia co najmniej 6 proc. inwalidów. Logicznie rzecz biorąc nie ma żadnych podstaw do udzielania im takiej ulgi. Niemniej pracodawcy niepełnosprawnych udowadniają, że aby ich zatrudniać muszą sprzedać produkcję, bo przecież wytwórcami są niepełnosprawni. Skoro produkt finalny jest dobry, można go sprzedać bez specjalnych ulg. Ale dobrodzieje natychmiast maja argument nie do obalenie, bo też i nie do sprawdzenia. Nabywcy, gdy dowiadują się, że kupowany produkt zrobili inwalidzi, wpadają w popłoch, że to na pewno bubel, że im się nie opłaca, że na pewno wszystko rozsypie się w proch zanim dowiozą do domu. Można i tak... A że przy okazji bezmyślnego gadania robi się krzywdę niepełnosprawnym pracownikom, kto by się tym przejmował. Każdy sposób by wyszarpnąć kasę od PFRON-u jest dobry. Gdyby ta produkcja była marna i trudno zbywalna, to czy taki szef zawracałby sobie głowę tworzeniem ZPCh. Próba nacisku, aby ulgę sprzedażną uzyskać, jest najzwyklejszą próbą szantażu państwa. 
Tę niedogodność może by pracodawcy w końcu i przełknęli, ale od następnego roku zacznie maleć dofinansowanie do wynagrodzeń niepełnosprawnych pracowników. A to już jawna niesprawiedliwość i zamach na zysk. Ale zdaniem strategów z POPON spowoduje elawinowe obniżenie zatrudnienia inwalidów - dodajmy z ostatnio atrakcyjną niepełnosprawnością umiarkowaną. Jak zwykle winne jest państwo przykręcające nieco kurek z pieniędzmi. "Oczekujemy od premiera i rządu przedstawienia dokładnych danych statystycznych o tym, ilu niepełnosprawnych straciło dotychczas pracę w wyniku zmiany przepisów" - mówi Monika Tykarska, wiceprezes POPON. Ale jednocześnie nie potrafi powiedzieć, jaki dodatkowy czysty zysk dla dobrodziejów płynie z zatrudniania inwalidów. Są oni tyle warci, ile do nich dołoży państwo, a fakt, że wypracowują całkiem pokaźną pulę dochodów, to już inna sprawa, o której nie warto publicznie wspominać. 
 
 aaa 
5.5. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH 
Kółko graniaste czworokanciaste, czyli lekcja demokracji 
Jerzy Ogonowski 
 				 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
	Było sobie raz w pewnym mieście zebranie koła PZN, sprawozdawczo-wyborcze zresztą. Ludzie na to zebranie nie szli hurmem, na 312 możliwych członków przyszło 30 osób, czyli niecałe 10 procent. Oczywiście, kwadrans akademicki tradycyjnie odczekano, a potem nastąpiło rutynowe procedowanie. 
Powołano prezydium w formie trójcy (podobno Boh trojcu lubit), a także przewidziane statutem i regulaminem komisje. Regulamin odczytano, wszyscy byli za, a nawet przeciw, a potem przystąpiono do odczytywania sprawozdań. Odczytano sprawozdania zarządu i komisji rewizyjnej. Sprawozdanie zarządu było krótkie, wypadało gdzieś tak po 1-2 minuty na każdy rok z czteroletniej kadencji. Komisja rewizyjna nie znalazła uchybień formalnych. W dyskusji znaczący członek prezydium wypunktował co następuje: koło jest najgorsze w okręgu, sprawozdanie płytkie, finanse na minusie, w ciągu czterech lat mało działalności, brak uczestnictwa członków koła w imprezach okręgu, 90 członków w okresie kadencji opuściło PZN, stąd wniosek, by nie udzielać zarządowi absolutorium. Głosy w dyskusji szły w kierunku takim, aby dać szanse poprawy ustępującemu zarządowi i udzielić mu absolutorium. Prezes koła mówił, że bierze wszystko na siebie, debet pokryje, wszystko naprawi, jeśli - oczywiście - zostanie wybrany. No i został. 
Ze sprawozdań wynikało, że szeregi zarządu i komisji rewizyjnej topniały w trakcie kadencji do mniej więcej połowy składu. Na zebraniu udało się w miarę szybko wybrać zarząd, gorzej było z komisją rewizyjną. Wybór delegatów przebiegł sprawnie. 
Wniosków do ostatniego punktu nie było, zatem komisja uchwał i wniosków przedstawiła wnioski o charakterze kontynuacji i rozwoju oraz rutynowe uchwały. 
Wydawać by się mogło, że po tak przedstawionych zarzutach wobec zarządu, pojawi się mnóstwo innych chętnych, którzy pokazaliby, jak powinno działać koło i mielibyśmy do czynienia z ostrą rywalizacją... Tymczasem nie widać było żadnego chętnego na prezesa koła, do zarządu jakoś tam udało się znaleźć kandydatów. Można zatem z góry przewidzieć, że historia chyba się powtórzy, do końca kadencji pozostaną jakieś niedobitki. 
Kiedy wychodziłem, z drugiego podwórza słychać było, jak dzieci bawiły się śpiewając: "Kółko graniaste, czworokanciaste, kółko nam się połamało, a my wszyscy..." A mnie w tym momencie przypomniało się, że dawno, dawno temu, Galileusz, kiedy umierał, podobno miał rzec: "Et pursi muove", czyli tłumacząc na język, którym wszyscy na świecie, oprócz Galileusza mówią - a jednak się kręci. I przypomniało mi się, że ostatni raz na zebraniu koła byłem chyba kilkanaście lat temu, bo potem już nie bardzo było po co tam chodzić. Słyszałem głosy mijających mnie uczestników zebrania, że w zasadzie to chodzą tu tylko po to, żeby zapłacić składki, czyli raz na 4 lata. A na zebraniu mówili, że jest tu bardzo przyjemnie, że winni są słabej działalności ci, którzy wiedząc, kiedy są dyżury, nie chcą przychodzić. No i w ogóle nie ma żadnej informacji. I jeszcze przypomniał mi się niedawno zmarły Ireneusz Morawski, który chyba uczestniczył w zebraniu koła również kilkanaście lat temu. Przynajmniej z nim było weselej, bo kiedy na koniec zebrania ogłoszono, że za tydzień odbędzie się zabawa, a on przed chwilą przepadł w wyborach do zarządu, powiedział półgłosem: "nie chcą mnie wybrać, to nie będę im tańczył". Wtedy było jeszcze tak, że zarząd wybrany konstytuował się sam, poczynając od prezesa, zwanego wtenczas po ludzku przewodniczącym, do ostatniego ordyńca. Po zebraniu następowało ukonstytuowanie się zarządu, (te kilkanaście lat temu znalazłem się w zarządzie). Następnie rozdzielaliśmy sobie terytorium koła i każdy z nas miał pod opieką swój rewir, odwiedzał ludzi (najczęściej parami - niewidomy w tandemie ze słabowidzącym), rozmawialiśmy, mieliśmy z podopiecznymi kontakt. Ale była pani Lucynka, która pobierała składki, pisała co trzeba, a kiedy okręg przyznał lektorskie na pracę społeczną, przewodniczący skrupulatnie dzielił to na wszystkich, bo każdy z nas przecież odwiedzał tych podopiecznych. Debetu być nie mogło, bo składki były odprowadzane do okręgu i dopiero on dzielił, jak należało. Żebrać nie trzeba było, zatem nie występowały pretensje, że jedno koło użebrało więcej, a drugie mniej. Za to podczas wizyty można było obiecać pomoc materialną, zaprosić na imprezę, zabawę... 
Dziś podobno można oberwać, jeśli przyjdzie się do podopiecznego nieostrożnie. Cena demokracji i żebrakokracji. Ale co tu narzekać. "Trzeba z żywymi naprzód iść, po życie sięgać nowe, a nie w uwiędłych laurów liść z uporem stroić głowę". Nie będę kołom wkładał kija w szprychy. Muszą sobie jakoś poradzić, ale też powinny skorzystać z pomocy. Czyjej? Kiedy? I jak? Tego nie wiem, a jeśli ktoś wie, to niech powie. A najlepiej, gdyby nie tylko powiedział, ale podjął stosowne działania. 
 
aaa 
6. FAKTY, ARGUMENTY, POGLĄDY, OPINIE I POLEMIKI 
 
aaa 
6.1. List do czytelnikóww sprawie sytuacji w PZN 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Szanowni Państwo! 
Wysyłam Państwu trudny tekst i proszę o zapoznanie się z nim oraz o wypowiedzi na poruszony temat. Tekst jest trudny z dwóch przyczyn: 
a) poruszana problematyka nie należy do łatwych, 
b) zawiera dużo liczb, które utrudniają czytanie. 
Mimo tych utrudnień warto poczytać i warto zastanowić się nad omawianym zjawiskiem, czyli zmniejszaniem liczebności Polskiego Związku Niewidomych. 
Niewidomi od średniowiecza próbowali tworzyć własne stowarzyszenia, które miały ułatwiać im zaspokajanie potrzeb, przede wszystkim bytowych, później również edukacyjnych, rehabilitacyjnych, psychicznych i społecznych. Najpierw były to stowarzyszenia niewidomych żebraków, potem muzyków i inne. Główny rozwój tych stowarzyszeń nastąpił w wiekach XIX i XX. 
Myślę, że nadal istnieje potrzeba istnienia silnej organizacji, która dbałaby o zaspokajanie żywotnych potrzeb osób niewidomych. Nie musi to być jedno stowarzyszenie, jak za czasów PRL, ale musi to być organizacja, która rozumie potrzeby osób niewidomych, wie jak im pomagać i chce to czynić. Oczywiście, mogą i powinny działać stowarzyszenia specjalistyczne, np.: "Cross", TPG czy stowarzyszenia rodziców dzieci niewidomych. Musi jednak być stowarzyszenie, którego celem jest, nie zaspokajanie wyszukanych potrzeb osób bardzo zaradnych, lecz osób najsłabszych, w tym przypadku całkowicie niewidomych i niewidomych z dodatkowymi niepełnosprawnościami. Moim zdaniem takim stowarzyszeniem powinien być PZN. 
Omawiane stowarzyszenie ma wiele trudnych problemów do rozwiązywania, wiele jest przed nim do zrobienia, ale uważam, że przeżywa poważny kryzys, który ogranicza jego możliwości. 
Nie da się w jednym artykule omówić wszystkich problemów, zagrożeń i możliwości. Dlatego proponuję na razie zajęcie się tylko jednym problemem - zmniejszaniem się liczby członków PZN, zwłaszcza całkowicie niewidomych. Jakie są przyczyny takiego stanu rzeczy, czy można przeciwdziałać zmniejszającemu się zainteresowaniu niewidomych swoim Związkiem, czy warto się tym zajmować itp. A może jest to zjawisko pozytywne - niewidomi świetnie radzą sobie i bez PZN-u - nie ma więc problemu. 
Jak zwykle, forma i wielkość Państwa wypowiedzi zależy wyłącznie od Państwa. Od Państwa zależy też podpis pod wypowiedzią. Może to być imię i nazwisko. Samo imię, inicjały albo brak jakiegokolwiek podpisu. Gwarantujemy pełną dyskrecję. 
Sprawa jest bardzo ważna. Raz jeszcze zachęcam więc do wypowiedzi. Proszę je nadsyłać do 10 września na adres: 
st.k@onet.pl 
 Z serdecznymi pozdrowieniami 
Stanisław Kotowski 
 
 aaa 
6.2. Kryzys czy normalność? 
Stanisław Kotowski 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Na łamach "Wiedzy i Myśli" przewijają się informacje o opuszczaniu PZN-u przez jego członków. Na środowiskowych listach dyskusyjnych spotyka się wypowiedzi: "Zrezygnowałam/zrezygnowałem z członkostwa w PZN, bo nic mi to nie daje. Po co mam płacić składki i nic z tego nie mieć?" 
 
Z PZN-u rezygnują niewidomi i słabowidzący. Czy to prawda? Czy jest to znaczące zjawisko? Jak zagadnienie to wygląda w liczbach? Czy jest to wielki problem? 
Czym innym są odczucia, a czym innym liczby. Te drugie z pewnością nie ujawniają całej prawdy i obarczone są błędem, który wynika z pracy ludzi, ich niedokładności, a czasami również z celowych zafałszowań. Mimo to liczby zawarte w statystykach są bardziej obiektywne niż odczucia poszczególnych osób. Każdy z nas bowiem widzi tylko mały wycinek rzeczywistości, a uogólnienia dokonywane na tej podstawie, często są błędne. Statystyki natomiast obejmują cały kraj, przedstawiają ogólne liczby, które uwzględniają wzrosty i spadki, powinny być odzwierciedleniem rzeczywistości. 
Subiektywne odczucia i oceny w porównaniu ze statystycznym ujęciem zagadnienia najlepiej można pokazać na kilku przykładach. 
Jeżeli pójdziemy do szpitala lub przychodni lekarskiej, widzimy samych chorych. Czy oznacza to, że wszyscy są chorzy? 
W kościele, widzimy ludzi modlących się. Czy oznacza to, że wszyscy ludzie są pobożni? 
I wreszcie, jeżeli będziemy zwiedzali więzienie, zobaczymy samych przestępców, no, nie licząc strażników. Czy oznacza to, że wszyscy ludzie są przestępcami? 
Tak samo na podstawie kilku znajomych czy sytuacji w jednym kole PZN nie można wyciągać uogólnionych wniosków. Może się bowiem tak złożyć, że w całym kraju ubędzie członków, a w tym kole przybędzie albo odwrotnie. Potwierdza to fakt wykazany w sprawozdaniu, w 2010 r., mimo spadku ogólnej liczby członków PZN, w czterech okręgach nastąpił wzrost tej liczby. 
 
Polski Związek Niewidomych istnieje już 60 lat. Okres ten można podzielić na dwa: 
a) od 1951 do 1998 r., w którym następował stały wzrost liczby członków, 
b) od 1999 r. do nadal, w którym następuje stały spadek liczby członków. 
 
W sprawozdaniu ZG PZN za rok 2010 znalazłem liczby dotyczące stanu członków tej organizacji. Warto się z nimi zapoznać. 
 
 Liczba członków Związku (zwyczajnych i podopiecznych) na koniec 2010 r wynosiła 63514 osób, a w 2009 r. 66449 osób. Liczba członków zmniejszyła się więc o 4,4 proc. Był to większy spadek niż w 2009 r., który wyniósł 2,2 proc. 
 
Podobnie zmniejszyła się liczba członków zwyczajnych - w 2010 r. o 2591 osób tj. o 4,3 proc. W 2009 roku spadek liczby członków zwyczajnych wynosił 1081 osób, czyli 1,8 proc. 
 
 Porównajmy jeszcze liczby dotyczące członków PZN z podziałem na stopnie niepełnosprawności. 
Niewidomych w stopniu znacznym na koniec roku było 32043 (spadek 4,7 proc.), a w stopniu umiarkowanym 25922 (spadek o 3,7 proc.). 
Widzimy, że więcej odeszło osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności niż ze stopniem umiarkowanym. 
Powyższe liczby dotyczą jednak tylko trzech lat. Tak krótki okres nie pozwala na uchwycenie tendencji i ocenę skali zjawiska. Może, bowiem być spowodowany jakimiś wyjątkowymi czynnikami. Dlatego warto porównać liczby dotyczące członków PZN z dłuższego okresu. 
 
 PZN w liczbach w okresie od 1998 r. do 2010 r. 
 
Na koniec 1998 r. PZN zrzeszał 83973 zwyczajnych i podopiecznych członków, a na koniec 2010 roku - 63514 . Ogólna liczba członków zmniejszyła się więc o 20459 osób, tj. o 24,4 proc. - prawie o jedną czwartą. 
 
Na początku omawianego okresu całkowicie niewidomych zwyczajnych członków PZN-u było 5848, a na koniec - 3408. Ze Związku ubyło 2440 osób, spadek wyniósł więc 41,7 proc. 
Tym samym zmniejszył się udział całkowicie niewidomych w ogólnej liczbie członków - z 7,6 proc. do 5,9 proc. ogółu osób zrzeszonych w PZN-ie. 
 
Liczba członków ze znacznym stopniem niepełnosprawności przez dwanaście lat spadła z 50663 do 32043, czyli o 18620 osób - 36,8 proc. 
 
Porównajmy dane dotyczące osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Ich liczba w grudniu 1998 r. wynosiła 26736, a dwanaście lat później - 25922 - ubyło 814 osób, czyli 3,0 proc. 
 
Dla pewności porównajmy jeszcze stan członków podopiecznych. Być może osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności, w tym całkowicie niewidome, nie opuszczały szeregów PZN-u, lecz zmieniały swój status z członków zwyczajnych na podopiecznych. 
Na początku omawianych dwunastu lat PZN zrzeszał 6574 podopiecznych członków, a na koniec - 5549. Ich liczba zmniejszyła się o 1025 osób - 15,6 proc. 
Gdyby przyjąć, że zwyczajni członkowie ze znacznym stopniem niepełnosprawności często zmieniali swój status z członków zwyczajnych na podopiecznych, powinniśmy stwierdzić poważny ich wzrost. Tymczasem i tu nastąpił spadek. 
 
 Sprawozdanie z działalności PZN-u w 2010 r. pokazuje więcej danych liczbowych, np. dotyczących grup wiekowych, osób ze złożoną niepełnosprawnością, różnice regionalne. Pomijam je, bo dużo liczb utrudnia czytanie i zrozumienie tekstu. Zainteresowani mogą zajrzeć do wyżej wymienionego sprawozdania. 
 
 Jak wiadomo, statystyki pokazują dużo, ale nie wszystko. Tym trudniej jest wyciągnąć z tak fragmentarycznych informacji i tak niedoskonałych statystyk w pełni wiarygodne wnioski. Mimo to informacje te są na tyle wyraźne i niepokojące, że powinny zmobilizować władze PZN-u do podjęcia pogłębionych analiz porównawczych. Nadzieję taką wyraziłem w artykule "Groźna tendencja" opublikowanym w numerze 11(11)/2009 "WiM". Jest ona nadal aktualna i mam nadzieję, że zlecą one przeprowadzenie niezbędnych badań i głęboko zastanowią się nad wnioskami, które z nich wynikną. Ale i bez takich analiz można pokusić się o wnioski pobudzające do refleksji nad stanem Polskiego Związku Niewidomych i szerzej - środowiska osób z uszkodzonym wzrokiem. 
 
 Oceny i wnioski 
 
Nie można uznać, że wielka liczba członków stowarzyszenia świadczy o jego sile. Tak z pewnością nie jest. Fakt jednak, że szeregi stowarzyszenia stają się coraz liczniejsze, że przybywa mu członków, świadczy to o tym, że jest ono atrakcyjne, że zaspokaja jakieś potrzeby. Przeciwnie, jeżeli wiele osób opuszcza szeregi stowarzyszenia, świadczy o tym, że staje się ono mało atrakcyjne, że w niedostatecznym stopniu zaspokaja ich potrzeby. 
Jak wykazałem wyżej, PZN w ciągu dwunastu lat stracił prawie jedną czwartą członków. Powinien to być sygnał alarmowy dla jego władz. Inna sprawa, czy można zaradzić opuszczaniu PZN-u przez członków, czy można podnieść jego atrakcyjność. Ale o tym za chwilę. 
Jeszcze bardziej niepokojący jest fakt, że szeregi PZN-u częściej opuszczają osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Liczba tych osób zmniejszyła się o ponad jedną trzecią, prawie 37 proc. Fakt ten powinien być dodatkowym, bardzo silnym sygnałem alarmowym. Ujmując rzecz w kategoriach logiki, im wyższy stopień niepełnosprawności, tym zainteresowanie przynależnością do PZN-u powinno być większe. Tymczasem jest odwrotnie. 
Biciem na alarm we wszystkie dzwony powinien być fakt, że proporcjonalnie najwięcej ubyło osób całkowicie niewidomych. Ich liczba zmniejszyła się o ponad dwie piąte. Można więc przyjąć, że PZN w niewielkim stopniu zaspokaja ich potrzeby, że nie widzą one swego miejsca w szeregach tej organizacji. 
Pamiętajmy jednak, że Krajowy Zjazd Delegatów Polskiego Związku Niewidomych w marcu 2008 r. wydłużył z sześciu do dwunastu miesięcy okres, w którym można zalegać z opłatą składek członkowskich bez narażania się na wykreślenie z listy członków. Prawdopodobnie więc, liczby zawarte w sprawozdaniu PZN są zawyżone i w rzeczywistości członków jest mniej. 
Z powyższych danych można wyciągnąć wniosek, że PZN już niemal całkowicie utracił prawo do swej nazwy. Przez kilka krajowych zjazdów przewijał się temat zmiany nazwy Związku na Polski Związek Niewidomych i Słabowidzących. Teraz bardziej prawidłowa byłaby zmiana nazwy na Polski Związek Słabowidzących. 
Widzę trzy główne przyczyny spadku zainteresowania przynależnością do PZN-u. 
PZN utracił możliwości przyznawania różnorodnych dóbr materialnych i finansowych, np.: bezpłatnych wczasów, skierowań sanatoryjnych i prewentoryjnych, dotacji na zakup sprzętu rehabilitacyjnego i sprzętu uznawanego za sprzęt rehabilitacyjny, stypendiów lektorskich oraz zasiłków lektorskich dla osób pracujących na niektórych stanowiskach, dla działaczy społecznych i wreszcie zapomóg. 
Nie jest winą władz PZN-u, że tak się stało, ale takie są fakty. Dla szeregowych członków PZN-u nie jest ważne, kto za to odpowiada, ważne jest, że nie mogą korzystać z takiej formy pomocy. 
Druga główna przyczyna, to utrata znaczenia legitymacji PZN-u jako dokumentu uprawniającego do korzystania z niektórych uprawnień. To również nie jest winą władz Związku, ale również jest faktem. 
I wreszcie trzecią, główną przyczyną jest możliwość korzystania z różnych świadczeń z innych instytucji, np. PFRON-u czy PCPR-ów i posługiwania się "białą" legitymacją. Niewidomi i słabowidzący nie muszą więc należeć do PZN-u i wielu nie należy. 
Przyczyny te jednak, moim zdaniem, nie wyczerpują zagadnienia. Są one niezależne od władz Związku i z pewnością, w czasie dającym się przewidzieć, nie ulegną zmianie, a być może, mają trwały charakter. Czy jednak nie ma przyczyn leżących po naszej stronie, po stronie władz Związku i jego działaczy? 
Jedną z takich przyczyn, która również miała wpływ na kondycję PZN-u, była obłędna polityka jego władz prowadzona do połowy 1998 r. i jej krach. Podkreślam "władz", a nie tylko prezesa. Odpowiadają za to: 
a) cały Zarząd Główny, który jak wiemy, składa się przede wszystkim z przedstawicieli okręgów, 
b) Prezydium ZG wybierane przez krajowe zjazdy delegatów i częściowo przez ZG, 
c) Główna Komisja Rewizyjna, wybierana przez krajowe zjazdy delegatów, 
d) delegaci na krajowe zjazdy delegatów. 
Na dobrą sprawę, członkowie Związku nie mają wpływu na żadną z tych władz i zupełnie nie wiedzą, jaką rolę pełnią w nich ich przedstawiciele. 
Ważną przyczyną jest fakt, że całkowicie niewidomi zostali zdominowani przez osoby słabowidzące. W obrębie PZN-u toczy się swoista, darwinowska walka o byt, a wygrywają ją osobniki lepiej przystosowane do życia, czyli słabowidzący. Niemal w każdej sytuacji jest im łatwiej. A więc łatwiej jest również korzystać z tych resztek dóbr, którymi jeszcze Związek dysponuje. To słabowidzący są uczestnikami różnych imprez integracyjnych i segregacyjnych, to oni pod szyldem PZN-u uczestniczą w wycieczkach, przy czym zajmują najlepsze miejsca w autokarach i gdzie się da, to oni bez przewodników mogą to, tamto i owo, a niewidomi nie. To oni radzą sobie również bez lektorów itd. A niestety, chyba zdecydowana większość działaczy i władze Związku niewiele robią, żeby to zmienić. 
Obraz ten jest z pewnością przerysowany. Jest wielu słabowidzących, którzy z własnej inicjatywy chętnie pomagają całkowicie niewidomym. Można nawet powiedzieć, że bez pomocy osób słabowidzących niewidomi mieliby o wiele więcej trudności w codziennym życiu i przy korzystaniu z różnych form działalności PZN. Niestety, można też znaleźć wiele przykładów na potwierdzenie tezy, że jest inaczej. Zresztą, niezależnie od tego, jaka jest obiektywna prawda, liczą się obiektywne odczucia. A te u wielu osób niewidomych są negatywne. Poczucie "krzywdy" pogłębia fakt, że jest to związek niewidomych, w którym niewidomi powinni czuć się jak u siebie, a nie zawsze tak jest. 
Często całkowicie niewidomi czują się niedoceniani, dyskryminowani i wypierani na margines działalności Związku. Rezygnują więc z członkostwa w tej organizacji. 
Jak się wydaje, PZN zbyt mało działań podejmuje dla zaspokojania potrzeb osób całkowicie niewidomych. Niewiele też robi dla ułatwienia im uczestnictwa w życiu organizacyjnym i korzystania ze swojej działalności. PZN dopuścił do zaniku poczucia solidarności oraz poczucia obowiązku pomagania słabszym. Dopuścił do wytworzenia poczucia, że słabowidzący są niewidomymi i wszystko, a nawet więcej, im się należy niż niewidomym. W rezultacie PZN pozostał tylko z nazwy stowarzyszeniem niewidomych. Jest to szkodliwe ze względu na stosunki wewnątrzorganizacyjne oraz ze względu na społeczne postrzeganie tej organizacji. 
 
Czy można więc powiedzieć, że PZN jest już zbędny, że nie ma, co przejmować się ubytkiem tysięcy członków, bo w krajach zamożnych stowarzyszenia niewidomych i słabowidzących są jeszcze mniej liczne? 
Moim zdaniem tak sprawy stawiać nie wolno. Nie ma tu miejsca na omawianie szczegółów. Może zajmę się tym innym razem. Teraz powiem tylko, że PZN jest nadal potrzebny. Musi jednak przeprofilować soją działalność, postawić na pomoc najbardziej potrzebującym i kształtować świadomość swoich członków w duchu solidarności i wzajemnej pomocy. Powinien zajmować się taką działalnością, którą nie zajmują się PCPR-y, PFRON i inne instytucje. Mam tu na myśli organizowanie wzajemnej pomocy, poradnictwa rehabilitacyjnego, wymiany doświadczeń w posługiwaniu się sprzętem rehabilitacyjnym, organizowanie przewodników dla samotnych niewidomych i lektorów osobom, które potrzebują takiej pomocy. Powinien również zabiegać o regulacje prawne, korzystne przede wszystkim dla osób całkowicie niewidomych i osób ze złożoną niepełnosprawnością. I wreszcie powinien jasno i wyraźnie twierdzić, że słabowidzący nie są niewidomymi, a niewidomi potrzebują więcej pomocy, bardziej specjalistycznej i różnorodnej niż słabowidzący. Oczywiście, powinien również działać zgodnie z tym twierdzeniem. 
Jeżeli nie będzie dążył do takiej przebudowy działalności oraz świadomości swoich członków, będzie nadal zanikał i będzie odgrywał coraz mniejszą rolę w życiu osób z uszkodzonym wzrokiem. 
Proponowane zmiany, z całą pewnością, nie są wystarczające. Trzeba jednak od czegoś zacząć, trzeba rozpocząć szczerą, rzetelną dyskusję na podobne tematy i szukać sposobów przezwyciężenia trudności. Jest to szczególnie ważne przed kolejnym Krajowym Zjazdem Delegatów PZN, który już za pół roku. 
 
aaa 
6.3. Wypowiedzi czytelników 
Opracowała Bożena Klonek 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
 Kazimiera Borkowska - Do Związku Niewidomych należę 23 lata, przez które pełniłam funkcję przewodniczącej zarządu koła, a obecnie jestem honorowym jego przewodniczącym. 
Pragnę zauważyć, że w ciągu tych 23lat nie było przypadku rezygnacji z przynależności do PZN. Nie wiem, czy z mojej strony nie będzie samochwalstwem, jeżeli napiszę, że dla mnie najważniejsze zawsze były osoby całkowicie niewidome i osoby w podeszłym wieku. Członkowie ci nie byli dyskryminowani przez kolegów i koleżanki. Jeździli na wycieczki, turnusy rehabilitacyjne razem ze słabowidzącymi. Nieraz zdarzało się, że byli bez opiekunów i sami opiekowaliśmy się nimi. O opiekunów obecnie jest bardzo trudno, niewidomi wyjeżdżający na turnusy otrzymują na nich tylko 50 procent dofinansowania. Jeśli chodzi o zajmowanie miejsc w autobusach, np. na wycieczkach, była zasada, że pierwsi wsiadali ludzie całkowicie niewidomi, następnie staruszkowie na końcu osoby słabowidzące. Słabowidzący brali i biorą czynny udział w spotkaniach okolicznościowych. 
Uważam, że bardzo dużo zależy od prezesa koła, jakie ma podejście do członków i planu pracy. Członkowie buntują się i często się słyszy, co my mamy za te składki. Przyznaję, że mają rację. Zarząd koła organizuje spotkanie np. z okazji Światowego Dnia Niewidomych i nie może ze składek zakupić kawy, herbaty i ciasta. Każdy musi zapłacić np. 10zł, żeby w gronie osób niepełnosprawnych uczcić to święto. 
Okręg twierdzi, że nie ma pieniędzy. Tymczasem na koniec roku, kiedy dostaję roczne sprawozdanie z okręgu okazuje się, że 2000 zł zostało zabrane na potrzeby okręgu. Takie sprawozdanie przekazuje prezes koła członkom. Tak być nie powinno. 
Jak na razie w naszym kole się jeszcze nie zdarzyło, żeby trzeba było płacić. Mimo że nie miałam dofinansowania na żadne spotkanie, a miałam ich 3 dla seniorów i 2 dla dzieci, starałam się o darczyńców. Nasi członkowie byli przyjmowani w pięknym zajeździe z pełnym obiadem i deserkiem. Spotkania kończyły się tańcami. W takim przypadku uważam, że członkowie nie mieli powodu odchodzić z koła PZN. Żeby jednak tak było, prezes koła musi się całym sercem zaangażować i poświęcić dużo czasu. 
Jeśli chodzi o liczebność, to należy robić co można, żeby członkowie nie odchodzili ze Związku. Na pewno dużo zaszkodziły półroczne składki i białe legitymacje. 
Trzeba zacząć walkę o przywrócenie honorowania legitymacji PZN-u. Właściwie to nie wiem, czy nasze legitymacje nie wróciły do łask, bo ja w autobusach i pociągach posługuję się PZN-ką. Może warto dać ogólnie do wiadomości, żeby członkowie posługiwali się PZN-ką, albo wystąpić do władz, żeby dla nas obowiązująca była legitymacja PZN, a nie biała. 
Prezes ZG p. Szymańska na pewno coś wywalczy, poza tym należy zmienić nazwę Związku przez dodanie "i słabowidzących" oraz szyld. Nasze społeczeństwo uważa, i chyba słusznie, że jeżeli jest związek niewidomych, to znaczy, że jego członkowie nie widzą. 
Na pewno da się odbudować silny Związek. Mamy wspaniałą panią Prezes, która ma wiele dobrych pomysłów, i dzięki której Związek istnieje. 
 
Kuba - Jestem jednym z tych, którzy pożegnali się z pezetenem. Zrobiłem to już przed dwoma laty i nie żałuję, a raczej żałuję, że tak późno. Teraz dowiedziałem się, że zrobiło to już ponad 20 tysięcy członków. To dodatkowo utwierdza mnie w przekonaniu, że postąpiłem słusznie. 
Panie redaktorze Kotowski! Nie wiem, po co Pan zadaje sobie tyle trudu. Przecież władze PZN-u doskonale wiedzą, że ubywa im członków. To przecież Pan napisał artykuł "Kryzys czy normalność?" na podstawie ich sprawozdań. Wiedzą i nic sobie z tego nie robią, a jeżeli tak jest, to i Pańskie pisanie nic tu nie zmieni. 
Jak Pan pewnie wie, przez ostatnie trzy czy cztery dni na liście Typhlos toczyła się dyskusja o tym, czy niewidomi powinni zakładać swoim psom kagańce. Nie wiem, jak być powinno, bo nie mam psa, ale wiem, że PZN powinien tą sprawą się zająć. A jak się zajmuje? Pani Ala poinformowała o tym, że kierowca na Śląsku nie chciał pozwolić jej jechać z psem bez kagańca, a ona nie miała kagańca. Wcześniej prosiła okręg o pomoc, ale bez skutku. Zadzwoniła więc do KZK i sprawę załatwiła od ręki. A oto kilka wypowiedzi na ten temat na liście Typhlos. 
Ala napisała: Pani Rzecznik KZK GOP, potrafiła załatwić problem w ciągu jednej godziny i telefonicznie mnie o pozytywnym załatwieniu sprawy poinformować. Szkoda, że Okręg Śląski PZN, mimo że do nich w tej sprawie wcześniej dzwoniłam, prosząc o interwencję. Podpowiadałam, aby wysłali do KZK GOP odpowiednie dokumenty, abyśmy nie mieli kłopotów w podróżowaniu z przewoźnikami z KZK GOP i niepotrzebnych nieporozumień z kierowcami. Oczywiście, otrzymałam zapewnienie, że będą w tej sprawie dzwonić do KZK GOP i rozmawiać. Niestety, do dziś rana nic w tej sprawie okręg nie zrobił, może nie potrafił, nie dał rady, nie mógł lub zwyczajnie zapomniał, ponieważ to nie jest ich problem... Przyznam szczerze, że w tej tak prostej sprawie nie wiem, co mam myśleć, brakuje mi słów na totalne lekceważenie przez pracowników Okręgu PZN członków, naszych spraw takich łatwych i prostych do załatwienia. 
 I jeszcze kilka wypowiedzi bez wymieniania ich autorów. 
 - Myślę, że w tej całej historii to ani pies, ani kaganiec, ani kierowca, ani dyspozytor nie są problemem, tylko Oddział PZN, który bez pytania, bez specjalnego proszenia, powinien dbać o to, by wszyscy w zakładzie komunikacyjnym byli poinformowani o prawach osób z psem przewodnikiem. Od tego do cholery ta organizacja jest! 
- Pewnie, PZN to przegniła organizacja, która nie ma sensu istnienia, kasę chcieliby zbierać, tylko za co? 
- I znów potwierdza się tylko, że PZN trzeba olać i nie warto się tej instytucji trzymać, a wszelkie problemy rozwiązywać we własnym zakresie. Oni problemy przeciętnego niewidomego mają w głębokim poważaniu. 
W tych e-mailach znajdzie Pan odpowiedź, dlaczego niewidomi występują z PZN. Ale to tylko drobniutka część przyczyn. Nie warto jednak silić się na wymienianie ich wszystkich, Pan je zna i Pani Prezes je zna, no i co? I nic, i tak już pozostanie. PZN się przeżył, swoje zrobił i może odejść do historii. Teraz nikomu na niczym nie zależy oprócz własnych interesów. Ech! Szkoda słów... 
 
J.P. - Jestem członkiem PZN i znam od wewnątrz strukturę Związku i jest to przykre, że tak się dzieje. Przyczyny są mi znane aż nadto. Długo by pisać, ale tak pokrótce. 
Jestem jeszcze działaczem, ale co z tego, skoro koleżanki z mojego koła zaczęły uprawiać prywatę, np. wysyłać 4 razy z kolei członka koła na szkolenie wstępne, nota bene jest to członek zarządu, a inną panią 3 razy, która też jest członkiem zarządu i do tego instruktorką. Z trzynastu miejsc na szkoleniach, które przypadły dla koła, 7 wykorzystali dwaj członkowie zarządu. Kiedy zacząłem o tym mówić głośno, stałem się ofiarą. Zaczęto przeciwko mnie w zarządzie koła przeróżne gierki, insynuować jakieś esemesy, tylko że nie pokazano mi ich treści i numeru telefonu, z którego były pisane. Doszło do tego, że pani prezes z koleżanką na spotkaniu odczytały wielki referat, jaki to ja jestem niedobry. Nie znałem go wcześniej, ale chciałem się odnieść do niego, wówczas siłą odebrali mi mikrofon. Napisali nawet do dyrekcji okręgu pismo jeszcze mocniejsze, bo z wnioskiem o odwołanie mnie. Nie znają chyba statutu i nie wiedzą, kto mnie wybrał i komu podlegam. 
Na wycieczki brakuje miejsca dla zwykłych członków koła, bo jadą zaprzyjaźnione panie. Podrabiane są podpisy, co zamierzam zgłosić organom ścigania. 
Jak widzi się te i wiele innych nadużyć, to nie dziwne, że Związek omijają ludzie naprawdę potrzebujący wsparcia od organizacji do tego powołanej. 
Chociaż nie będę w następnej kadencji w żadnym zarządzie, będę i tak pomagał tym osobom. Na zarząd nie mogą liczyć, zgłaszają się do mnie i nawet proszą, żeby utworzyć drugie koło. 
Mógłbym wiele więcej pisać, nawet byłoby o czym. Jednym słowem jest to prywata! 
Panie Stanisławie, dziękuję Panu za wywołanie tego tematu, może niektórzy po prostu zrozumieją, że nie tędy droga i zawrócą. Ja postaram się jeszcze więcej napisać po przemyśleniu tematu. 
 
Jerzy T. - Witam! Myślę, że jest to wiele hałasu o nic. Nie ma obowiązku być członkiem PZN. W krajach europejskich i w USA, w żadnym z nich, nie ma tak potężnej organizacji, jaką był PZN. Dlatego robienie ze zmniejszania się liczby członków zarzutów władzom PZN jest bez sensu i nadużyciem. Kto chce należy, a kto nie chce, nie należy i tak być powinno. 
Dobrze by było, żeby redakcja "Wiedzy i Myśli" zajmowała się istotnymi sprawami, a nie wyszukiwała problemów tam, gdzie ich nie ma. Myślę tu o ograniczeniach finansowania zadań organizowanych przez PZN, utrudnieniach w korzystaniu z Homera, niskich rentach i innych, które są bardzo ważne dla niewidomych. 
Uważam, że dzielenie członków PZN na niewidomych i słabowidzących jest bardzo szkodliwe i graniczy z przestępstwem. Weźcie to pod uwagę! 
 
K.M. - Tak się składa, że świeżo jestem po spotkaniu w kole z pracownikami okręgu. Zaproszenie było telefoniczne. Ponieważ niektóre osoby znałam, postanowiłam pójść, choćby tylko dlatego żeby się spotkać. Nie robiłam sobie żadnych złudzeń ani nadziei. Miałam w głowie kilka projektów, które można by w powiecie zrealizować i myślałam, że będzie można je po prostu z kimś skonsultować. Okazało się to niemożliwe. 
Przez większą część spotkania panie instruktorki wypowiadały się na temat diety, potem przedstawiły trzy projekty, z których można skorzystać. Pierwszy dotyczy dzieci. Z tego co wiem, projekt ten jakoś się sprawdza. Instruktorka regularnie pojawia się u niedowidzących dzieci, udziela rad itp. Nie rozumiem jedynie pytania zadanego matce 5-letniego niedowidzącego dziecka - po co mu komputer. Drugim jest projekt kierowany do osób, które wzrok straciły maksymalnie 2 lata temu. Owe panie obszernie omawiały z czego dana osoba może skorzystać. 
Omawiano wysyłanie niewidomych do Ośrodka "Homer" w Bydgoszczy. Oczywiście, od razu stwierdzono, że bardzo trudno się tam dostać, gdyż jest dużo chętnych. Następnie omówiono szkolenia w Ustroniu Morskim, które organizuje okręg. Można się na nich nauczyć chodzenia z białą laską, czynności życia codziennego i brajla. Informacje te były dla mnie zrozumiałe. Uspokojona, że jest jakby normalnie, nagle zostałam wyrwana z błogiej świadomości tekstem: "Pracy dla osób niewidomych i niedowidzących nie ma. Czego wy chcecie, ludzie zdrowi pracy nie mają". Pomyślałam, że trzeba uszy bardziej wytężyć i się nie myliłam. Żadnych szkoleń prowadzić w kołach nie możemy, bo nie ma do tego warunków. Trzeba przyjechać do okręgu, tam w ciągu kilku godzin można obskoczyć wszystkich specjalistów. To ja, poczciwy ślepiec od wielu lat, myślę sobie, jak ktoś, komu świat nagle się zawalił ma pojawić się w okręgu. Z kim ma tam pojechać i czy wie, że ma to zrobić. On się musi odnaleźć tu na własnym podwórku, czyli w kole. Rozważania moje długo jednak nie trwały, gdyż usłyszałam z ust pracownicy: "wieloletni niewidomi nie są nam do niczego potrzebni, to co mieli zyskać już zyskali". Poczułam się jakby ktoś znienacka strzelił mi siarczystego policzka. 
Co ma robić przeciętny Kowalski w trudnej sytuacji, kiedy najbliższej rodziny zabraknie. Jak długo w naszym środowisku będzie trwała znieczulica? Nie chcę nikogo urazić, ale dla mnie jest mniej ważne, kto jest honorowym członkiem, a kto zwykłym. 
Pracownice z województwa poopowiadają pięknie, co można kupić w sklepiku, że się dostanie prezent przyjeżdżając do okręgu. 
Zdumiewające było też stwierdzenie, że w moim wojewódzkim mieście, w komunikacji miejskiej honorowane są jedynie legitymacje PZN-u. Po sprawdzeniu wśród znajomych, okazało się, że nie jest to prawdą. Piszę o tym kilka dni po zebraniu, dlatego emocje trochę już opadły. 
Trzeci projekt skierowany do seniorów - tutaj dofinansowują wszelkie słodkości na Dzień Białej Laski i opłatek. Oprócz tego proponują również kilkudniowy wyjazd do Ustronia, ale nie wiadomo, w którym roku senior się załapie. Wyszłam z sali i nie zostałam na pokazie sprzętu rehabilitacyjnego. 
Przy takim traktowaniu 42 złote zostawić wolę na opłacenie pomocy w razie pilnej potrzeby - wystarczy na kilka godzin. Nie spodziewałam się aż takiego lekceważenia. Przecież dla przeciętnych mieszkańców miast, miasteczek i powiatów to koła są wizytówką niewidomych. To tam każdy powinien otrzymać wsparcie, profesjonalną pomoc, skierowanie do konkretnego specjalisty. Nikt nie liczy na wielkie pieniądze. Jednak w kole każdy niewidomy powinien czuć się tak, jak we własnym domu i wiedzieć, że otrzyma profesjonalną pomoc. 
 
Helena - Oszołomił mnie artykuł pana Kotowskiego. Pojęcia nie miałam, że aż tylu członków ubyło w Polskim Związku Niewidomych. I chyba ma rację pan Kotowski, że wielka liczba członków nie świadczy o sile organizacji, ale fakt, że ją opuszczają świadczy o jej słabości. Ale jak ma być inaczej, skoro nawet na 60-lecie PZN-u nikt nie zadbał o najstarszych członków, a przecież są jeszcze wśród nas tacy, którzy należeli do Związku Pracowników Niewidomych RP. Znam dwie takie osoby, a tych, którzy wstąpili do PZN-u zaraz po jego powstaniu jest znacznie więcej. Myślę, że jeżeli ktoś należy do naszego stowarzyszenia powyżej pięćdziesięciu lat, nie zasługuje na zapomnienie. W tym miejscu zwróciłabym się do władz PZN-u z apelem, żeby naprawiły to zaniedbanie, ale nie wierzę, żeby był on skuteczny. Dlatego tylko pozdrawiam żyjących weteranów naszego ruchu. 
 
Janusz z Dolnego Śląska - Panie redaktorze Kotowski! 
Czasy są ciężkie i musi pan to uwzględniać. Przecież był pan wiele lat w Zarządzie Głównym i co? Dużo pan mógł zrobić? Ale wtedy było łatwiej, a teraz... 
Na nic nie ma pieniędzy - konkursy i umowy podpisywane w lecie na zadania, które powinny być finansowane od stycznia. Najlepszy dowód to "Pochodnia", która dopiero teraz może ukazywać się w druku. I tak jest ze wszystkim. To rząd odpowiada za to, że PZN nie może prawidłowo pracować dla niewidomych. Tego nie zmieni ani pani prezes, ani pani dyrektor. To właśnie jest główną przyczyną odchodzenia niewidomych ze Związku. 
Uważnie przeczytałem pański artykuł. Na szczęście zauważył pan, że to odchodzenie z PZN rozpoczęło się już przed dwunastoma laty. Gdyby nie to, powiedziałbym, że jest pan nieuczciwy, albo nic nie rozumie. Ale uważam, że szukanie jakichś dziwnych przyczyn odchodzenia z PZN, dzielenia ludzi na niewidomych i słabowidzących, na lepszych i gorszych nie ma sensu, bo nie to jest ważne. Raz jeszcze powiem, że winien jest brak pieniędzy, a to nie zależy od PZN-u, tylko od rządu. Dlatego nie należy mącić i dodatkowo wszystkiego utrudniać, co i tak jest trudne. 
 
R.D. - O Polskim Związku Niewidomych można by mówić bardzo dużo. Nie to jednak jest moim celem. Uważam, że stowarzyszenie to przestało pełnić pozytywną rolę i wymaga radykalnych zmian. 
Wymaga, ale co z tego? Zmian takich nie dokonają delegaci na krajowy zjazd ani wybrany Zarząd Główny, ani jego Prezydium - czyli nikt. Dlatego szkoda rozpisywać się szeroko na ten temat. I tak wszystko pozostanie bez zmian. 
Tylko władze rządowe mogłyby tu coś zmienić, ale one ani wiedzą, że powinny ingerować w nasze sprawy, ani chcą to robić i chyba nawet nie mogą. Organizacje pozarządowe rządzą się same i nie podlegają władzom rządowym. Ministerstwo Pracy i Spraw Socjalnych ma pewne możliwości oddziaływania, ale jego kompetencje są niewystarczające. 
W tej sytuacji tylko osoby całkowicie niewidome, jeżeli będą dostatecznie zdeterminowane, mogą coś osiągnąć. Muszą jednak bombardować parlament i rząd informacjami, że niemal cała pomoc trafia do osób słabowidzących, że niewidomych jest zaledwie kilka tysięcy i giną w masie słabowidzących, że pomoc udzielana niewidomym jest stanowczo niewystarczająca. Dla kilku tysięcy może znalazłyby się pieniądze na efektywną pomoc. Dla dziesiątek tysięcy, a tym bardziej dla setek tysięcy, z pewnością ich nie będzie. 
Słabowidzący również potrzebują pomocy, ale w znacznie mniejszym wymiarze i mniej różnorodnej. Cóż, skoro oni rządzą PZN-em... A i kto się odważy występować do władz z takimi postulatami? Przecież tzw. środowisko pożre go z kopytami. 
Reasumując niczego dobrego nie oczekuję, będzie jak jest i będzie postępowała atrofia PZN-u. A może się mylę? 
Mimo to uważam, że trzeba pisać i mówić o podobnych problemach. Może kiedyś przyniesie to pożądane rezultaty. 
 
aaa 
6.4. Uzasadniona troska 
S. 
 
Źródło: Publikacja własna "Wim" 
 
	Statystyki osób opuszczających szeregi członków PZN są zatrważające. Trzeba być pozbawionym wszelkiej refleksji i wyobraźni, aby nie reagować na to zjawisko. Chyba, że działacze Związku uważają, że "po nas to choćby potop". 
Trudno mi wypowiadać się na tematy poruszone w artykule "Kryzys czy normalność?". Nie chciałbym po prostu "pchać się przed szereg" i autorytarnie mówić o kwestiach, które być może, patrząc jeszcze bardziej z bliska, wyglądają inaczej. 
Kiedyś usiłowałem działać w PZN, ale szybko zrezygnowałem, bywałem na obozach Cross-u i słucham, co się dzieje w biurach okręgów, to jednak może zbyt mało, żeby się wypowiadać. Poza tym: po pierwsze jestem niedowidzącym i to dającym sobie dobrze radę, po drugie byłem kilka razy na obozach kajakowych Cross-u i miała tam miejsce doskonała współpraca oraz pomoc niedowidzących i niewidomych. Więc tego zjawiska, o którym przeczytałem w wyżej wymienionym artykule nie zaobserwowałem. Oczywiście, nie twierdzę, że go nie ma. Skoro niektórzy całkowicie niewidomi tak twierdzą i skoro aż tylu ich odeszło ze Związku, to chyba coś w tym jest. 
Podkreślam, że osobiście nie spotkałem się z rywalizacją niedowidzących i niewidomych. Jeżeli jednak ona jest, to tu ukłon do władz Związku, które powinny tak organizować swoje struktury, metody pracy, wyjazdy itp., żeby całkowicie niewidomi mieli w nich, z definicji, absolutne pierwszeństwo, choćby zarezerwowane lepsze miejsca w autokarze. Należy roztropnie, stanowczo i konsekwentnie działać na rzecz realizacji przyjętych założeń (w tym wypadku "pierwszeństwa" niewidomych). Ale to wymaga pewnej wizji i programu działania, który będzie uwzględniał potrzeby członków, zwłaszcza całkowicie niewidomych i tych ze złożoną niepełnosprawnością. 
Uważam jednak, że nie należy podnosić na ten temat publicznej dyskusji, bo to tylko antagonizuje środowisko, Niestety, czasy są coraz bardziej "drapieżne", ludzie "złapali" bakcyla konsumpcji, prawie każdemu wydaje się, że jest pępkiem świata, więc nie można spodziewać się, że niedowidzący uderzą się w piersi. Wszystko zależy od wychowania i empatii poszczególnych osób, a tego raczej nie zmienią dyskusje, ani apele. Moim zdaniem do zmiany złych nawyków i zwyczajów przyczynić się może jedynie mądra polityka władz Związku. I to chyba tyle z mojej strony. 
 
 aaa 
6.5. Temat jak rzeka i recepty brak 
Maria Marchwicka 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
 Tak można jednozdaniowo podsumować zachętę do dyskusji zaproponowaną przez dr Kotowskiego. Jaką rolę w stosunku do niewidomych, a może tylko własnych członków, pełni PZN, czego od tych członków, a może i niezrzeszonych niewidomych, oczekuje, trudno wywnioskować z programów działania oraz z oficjalnych wypowiedzi jego władz. 
Nie można uznać, że wielka liczba członków stowarzyszenia świadczy o jego sile. Często za tymi liczbami ukryta jest inercja i stagnacja, skoro PZN na przestrzeni dwunastu lat stracił prawie jedną czwartą członków. Jeszcze bardziej niepokojący jest fakt, że szeregi Związku częściej opuszczają osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności i ich liczba zmniejszyła się o ponad jedną trzecią, prawie 37 proc. Najwięcej ubyło osób całkowicie niewidomych, a wydawałoby się, że to właśnie o nich powinien dbać i zabiegać Związek powołany do reprezentowania ich interesów. 
Autor zastanawiając się nad powodem tego masowego exodusu, upatruje jego przyczyny w utracie źródeł pomocy materialnej. Sądzę, że jest to prawda, ale nie cała. Także utrata znaczenia legitymacji PZN nie jest aż tak ważnym powodem. 
Na pewno istotna przyczyną jest fakt, że całkowicie niewidomi zostali zdominowani przez osoby niedowidzące i zupełnie, albo prawie zupełnie, zostali zmarginalizowani i zepchnięci do narożnika. Niewidomi za przyzwoleniem i z wygodnictwa władz i działaczy wszystkich szczebli są odsuwani od decyzji, bo nie przeczyta, nie pójdzie samodzielnie i kto ma go niańczyć i mu pomagać. W obrębie PZN-u toczy się może nie tyle swoista, darwinowska walka o byt, ale masowy napływ osób niedowidzących nieprzygotowanych do współpracy z niewidomymi. Powoduje to głęboki rozziew między tymi grupami członków. To widzący-niewidomi są uczestnikami różnych imprez, wycieczek i wyjazdów organizowanych z myślą o spełnieniu ich oczekiwań z całkowitym, bądź prawie całkowitym wyeliminowaniem osób tych medycznie niewidomych. 
Faktem jest, że PZN dopuścił do zaniku poczucia solidarności oraz poczucia obowiązku pomagania słabszym. A stało się to dlatego, że zachłystując się magią liczb, a nie jakością szeregów, organizacja niewidomych pozwala i przymyka oczy na przenikanie do szeregów osób całkiem dobrze widzących. Nie bardzo rozumiem pojęcie niewidomy z drugą grupą inwalidzką z tytułu inwalidztwa wzroku. Bardziej wiarygodny, choć mniej liczny byłby związek zrzeszający inwalidów wzroku niewidomych medycznie i z niewielkimi resztkami widzenia (poczucie światła, widzenie z odległości metra itp.). A tak mamy nie tyle słabowidzących, ile niedowidzących ukrytych za pojęciem niewidomy i wszystko, a nawet więcej, im się należy niż niewidomym. Mamy więc niewiarygodną organizację, z którą trudno się liczyć i traktować ją poważnie. 
Powstają zatem małe niszowe organizacje obsługujące jakiś fragment potrzeb niewidomych. Dochodzi do mnożenia bytów. I oto mamy w jednym mieście trzy poradnicze telefony zaufania dla inwalidów wzroku, dublujące się i zwalczające fundacje i towarzystwa. Każde z nich coś tam robi - jedną, w porywach dwie lokalne akcje i zapada w zimowy sen. 
Mimo tych niedostatków i rozmnażania maluchów, PZN jest i będzie nadal potrzebny, ale aby nie zejść do lamusa, albo odejść w zapomnienie, powinien zrobić już teraz kilka radykalnych cięć nie oglądając się na przyszłe władze. Filozofia "Po nas choćby potop..." nie przystaje organizacji z pewnym historycznym stażem. 
Ważnym obszarem działania Związku jest monitorowanie i pilnowanie logiki i sensowności aktów normatywnych - "Nic o nas bez nas", wręcz nękanie władz tam, gdzie są nielogiczne albo krzywdzące przepisy. Jako przykład: sprawa odliczenia sławetnej kwoty na przewodnika. Trudno wymagać od ustawodawcy, aby tolerował przewodnika dla niewidomego z druga grupą inwalidzką. Następny kwiatek to interpretacja przez MZON-y ministerialnego rozporządzenia o wpisaniu symbolu 040 do tzw. białych legitymacji (piszę o tym w tekście "Użeranie się z urzędem"). Takich przykładów do zajęcia stanowiska Związku jest wiele... 
To PZN jako organizacja winien zabiegać i mobbingować w interesie swoich członków. Chodzi mi o dostęp do sprzętu rehabilitacyjnego typu komputerowy sprzęt podstawowy i uzupełniający, oraz wszelki sprzęt udźwiękowiony. Rozumiem, że PCPRy otaczają troską najuboższych, a PFRON niepełnosprawnych do granicy wieku i dochodów. Poza tymi beneficjentami pozostaje znaczna grupa niewidomych, której dochody są ponadnormatywne, a aktywność intelektualna i życiowa ma się całkiem nieźle. Można negocjować możliwość spłaty za taki sprzęt w ratach. Odnoszę wrażenie, że osoby te są w swoisty sposób karane za to, że śmiały osiągnąć renty czy emerytury nieco wystające ponad pułap tych niskich. Nie są mi znane działania Związku w tym zakresie. 
Red. Kotowski pisze, że Związek powinien zajmować się taką działalnością, którą nie zajmują się PCPR-y, PFRON i inne instytucje, czyli organizowaniem wzajemnej pomocy, poradnictwa rehabilitacyjnego, wymiany doświadczeń w posługiwaniu się sprzętem rehabilitacyjnym, organizowaniem przewodników dla samotnych niewidomych i lektorów osobom, które potrzebują takiej pomocy. 
Owszem, działania takie są ze wszech miar pożądane, ale wymagają grupy wolontariuszy, którzy tę działalność zainspirują i rozkręcą. Mogą to być bardziej sprawni członkowie Związku albo osoby pozyskiwane na zasadzie powiązań sąsiedzkich. 
Zapewne padnie zarzut zbyt wielkich oczekiwań od szczupłego aparatu etatowych pracowników Związku. Jest to prawda, ale też jest prawdą, że PZN nie wykorzystuje potencjału własnych specjalistów upatrując w nich balast i zagrożenie dla status quo i sennej atmosfery pomiędzy zjazdami. Mamy zdolnych prawników, psychologów ekonomistów i specjalistów od zasobów ludzkich. Są komputery, dostęp do aktów normatywnych, szybka łączność internetowa i skype. Co więc stoi na przeszkodzie, aby powołać zespoły opracowujące rzetelne ekspertyzy i wystąpienia kierowane do parlamentu czy innych władz. 
Ale z góry do dołu przywykliśmy do narzekania i niemożności. 
 
aaa 
6.6. Tempora mutantur 
Jerzy Ogonowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Et nos mutamus in ilis, co na język lepiej zrozumiały tłumaczy się jako: czasy się zmieniają i my zmieniamy się wraz z nimi. Powyższe starorzymskie porzekadło nie posiada żadnego wymiaru kwalifikującego, sama zmiana bowiem, pociągająca za sobą zmiany w nas samych, nie jest ani dobra, ani zła, po prostu następuje. Zazwyczaj starzy gadają, że za moich czasów..., a młodzi próbują zmierzyć stopień zwapnienia mózgu tych starych. I tak zawsze było, dlatego nic to nie znaczy. 
	Polski Związek Niewidomych był z definicji organizacją masową. Jego celem było, nie tylko i nie tyle przyjmowanie do swego grona chętnych, ale także i przede wszystkim kształtowanie określonego stosunku społeczeństwa do osób pozbawionych wzroku oraz tworzenie warunków do tego, aby niewidomy mógł chodzić z podniesionym czołem. PZN i szkoły specjalne dla niewidomych (to ostatnie jest bardzo istotne) nie czekały na zgłoszenia chętnych. Penetrowano wsie, peryferie miast, nawiązywano kontakty z lokalnymi społecznościami i organami władzy, aby wykryć każdego niewidomego, każde niewidome dziecko, które jeszcze nie uświadamia sobie swojej wartości, swoich możliwości... Do szkoły przywożono nierzadko kilkunastoletnie dziewczyny, które dopiero w tej szkole zaczynały poznawać takie urządzenia i przyrządy, jak widelec, łyżka czy schody. Ponadto prowadzona była od samego początku akcja upowszechniania wzajemnej pomocy, w szkole wrocławskiej na przykład, starsze dzieci przepisywały brajlem książki i czytanki dla dzieci z klas początkowych. Dziecko, które chociaż trochę widziało, niejako odruchowo pomagało temu, które nie widziało nic i nikt tego nie wymuszał. A wszystko to działo się bez owego panującego w ostatnich latach zadęcia w trąbę nauk Jana Pawła II, którego mało kto czyta i mało kto rozumie, ale za to bardzo się powołuje i odnosi. Ba, nawet nikt w tamtym czasie nie powoływał się w latach 50-ych ubiegłego wieku ani na Lenina, ani na Stalina. Po prostu to się rozumiało samo przez się, tak jak samo przez się rozumiane było, że niewidomy jest co najmniej tyle samo wart, co widzący, jeśli nie więcej. 
Jeżeli jakiś niewidomy zapragnął studiować, być uczniem ogólnodostępnej szkoły średniej, pracować w środowisku niechronionym, a napotykał na jakieś trudności, miał pełne prawo zwrócić się do Związku. PZN podejmował wówczas interwencje, słał pisma, występował do władz, toteż najczęściej sprawa była załatwiona pozytywnie. Jeszcze ze szkoły podstawowej pamiętam kilka spotkań z władzami okręgu, Zarządu Głównego, redaktorami brajlowskich czasopism dziecięcych. 
Już na samym początku istnienia PZN tworzyły się w kręgach związkowego establishmentu różne koterie, grupki wzajemnej adoracji, kręgi z poczuciem wyższości nad pozostałym motłochem. Oprócz tego narastał strach ówczesnego kierownictwa przed niewidomymi absolwentami wyższych uczelni i szkół średnich, gdyż stanowili oni potencjalne zagrożenie dla osób piastujących określone stanowiska. 
W najlepszym okresie swej działalności PZN prezentował ostry antyintelektualizm. Wprawdzie żaden z proletariackich kierowników okręgu nie ośmieliłby się kwestionować, że niewidomy może i ma pełne prawo studiować, ale magister najczęściej lądował w spółdzielni niewidomych na stanowisku asystenta socjalnego, czyli pełnił funkcje, bez których spółdzielnia spokojnie by się obeszła. Trochę tych nieszczęsnych magistrów i doktorów jednak w końcu dopadło wyższe szczeble związkowego aparatu władzy, co być może zapoczątkowało przemiany. Ale bywało i tak, że pucz robotniczych działaczy niszczył zbyt intelektualne władze, jak to miało na przykład miejsce w latach osiemdziesiątych, kiedy to bunt działaczy powiązanych z przerażonymi kierownikami okręgów zwalczył tzw. "bandę czterech" (młodszym czytelnikom wyjaśniam, że członkami bandy byli Józef Mendruń, Stanisław Kotowski, Michał Kaziów i Zbigniew Niesiołowski - każdy legitymujący się wyższym wykształceniem, a niektórzy tytułami naukowymi). 
Warto zwrócić uwagę na fakt, że pomimo tych antyinteligenckich tendencji, zwalczających się koterii, pazerności na władzę, PZN działał skutecznie na rzecz niewidomych, skutecznie zabiegał u władz o różne przywileje, udogodnienia, pomoce. Bo w tamtym czasie to nie jakiś "nie wiadomo kto" określał, co dla niewidomego najlepsze, a co najgorsze, lecz określali to sami niewidomi. Wnosić stąd należy, że głównym wyznacznikiem efektywności działania PZN były warunki zewnętrzne, które temu sprzyjały. 
Dla socjalistycznych władz istotną sprawą była zawsze masowość danego ruchu. Dlatego masowo zatrudniano niewidomych w spółdzielczości, masowo szkolono i zatrudniano masażystów, bo PZN był organizacją wszystkich niewidomych. Zmiany ustrojowe 1989 roku całą tę dobrze skądinąd funkcjonującą układankę poprzewracały. Pamiętam z jednego spotkania przedstawicieli organizacji osób niepełnosprawnych, jak reprezentant Związku Głuchych skarżył się, że ciągle uczy zecerów, a oni już nikomu nie są potrzebni. Wówczas Pani pełnomocnik Sroczyńska zarzuciła mu, że robi coś bardzo niedobrego, ucząc niepotrzebnego zawodu. W odpowiedzi usłyszała pytanie, czego w takim razie on ma uczyć i nie umiała na to sensownie odpowiedzieć. Kolejno zasiadający w fotelach poselskich niewidomi nie wykazali żadnych ważniejszych inicjatyw. Owe koteryjne tendencje, zawiści, antyintelektualne fobie, proletariackie przyzwyczajenia nie tylko trwały, ale narastały, bo na to nikt nie wpływał. Natomiast kolejno odpadały różne dziedziny, którymi posługiwał się Związek. Nowe ekipy rządzące uznały, że przywileje, uprawnienia i udogodnienia dla osób niepełnosprawnych nie mogą być uwarunkowane przynależnością do jakiegokolwiek stowarzyszenia. Koteriami, ambicjami, kompleksami osób niepełnosprawnych nikt nie zamierzał i nie zamierza się zajmować. A jeśli dane władze, centralne czy terenowe, nie mogą znaleźć sposobu na wykonanie konkretnych zadań, to same te koterie i zawiści zostają, a one przeciętnego potencjalnego niepełnosprawnego ze względu na wzrok nie interesują. Jeśli do tego dodamy opisane zjawiska przez inicjatora dyskusji, to mamy oto obraz, że masowość coraz bardziej gdzieś ginie. 
I chyba jest tak, że niewidomy czy słabowidzący widziałby chętnie w Związku okulistę konsultanta, doradcę w zakresie obsługi dnia codziennego, upowszechniania sprzętu rehabilitacyjnego lub traktowanego jako rehabilitacyjny itp. Niewidomy chętnie skorzystałby z porady odnośnie możliwości pracy na otwartym rynku, informacji na temat swych praw, doradztwa w zakresie potrzebnego sprzętu rehabilitacyjnego itp. A więc nie koła, nie jakieś spotkania przy przeterminowanej użebranej kawie, ale konkretne spotkania merytoryczne, co wcale nie przeszkadza, że można by od czasu do czasu organizować wycieczki, dyskusje itd. Potrzebna jest więc organizacja nie tyle masowa, co kadrowa, działająca w sposób fachowy na rzecz niewidomych. W ten sposób zostałyby zlikwidowane narosłe i ugruntowane przez pół wieku animozje, antyintelektualne ciągoty, a jednocześnie na plan pierwszy wysunęłaby się działalność merytoryczna. Pewne zresztą jaskółki już są, na przykład w rozpowszechniającym się doradztwie prawnym w okręgach, ale czy te jaskółki czynią wiosnę? 
Polski Związek Niewidomych nie tylko wykonywał praktycznie wszystkie działania związane pośrednio i bezpośrednio z niewidomymi, ale także stanowił pewne odciążenie dla władz, które dawały środki i dalej już nie musiały się o nic kłopotać. Było podobnie, jak zrobił gen. Franco, który chcąc załatwić definitywnie sprawę niewidomych, dał im na własność loterię państwową i hiszpański Związek stał się jednym z najbogatszych na świecie. Nowe władze po roku 89 uczyniły coś odwrotnego, podjęto szereg działań zniechęcających do uczestnictwa w organizacjach, rozwiązując pewne sprawy w sposób globalny, ale za to znacznie mniej korzystny i najczęściej w oparciu o arbitralne pomysły, nie oparte na żadnej wiedzy specjalistycznej w zakresie rehabilitacji. Już nikt nie pyta PZN, jaki ma być program "Komputer dla Homera", co jest, a co nie jest sprzętem rehabilitacyjnym. W nowym ustroju organizacje niepełnosprawnych utraciły swą podmiotowość, stały się przedmiotem przetargów, zwariowanych pomysłów. PZN, jeśli chce uzyskać konkretne zadania, musi szukać poparcia prominentów, czepiać się pańskiej klamki, a że każdy chce pracować, widzący czy niewidomy, więc sprawy merytoryczne schodzą na dalszy plan, ważne, żeby dany poseł, senator czy inny prominent był uprzejmy wesprzeć. Dopiero kadrowa organizacja byłaby w stanie wypracować konkretną pozycję wobec władz, wykazując swą wiedzę i kompetencje. W przeciwnym wypadku wybrane przypadkowo w oparciu o nadmierne ambicje i koterie osoby, zawsze będą przede wszystkim czepiać się pańskiej klamki, będą dbać wyłącznie o swoje stanowisko pracy, a zatem podporządkują się każdej narzuconej z góry głupocie, a ich protesty będą składane delikatnie i na klęczkach. 
Potrzeba istnienia dużej organizacji zajmującej się całokształtem spraw osób z niepełnosprawnością wzrokową jest bezdyskusyjna. Jednakże musi to być organizacja kadrowa, nie masowa, władze z wyboru muszą również wykazywać realne kompetencje w zakresie rehabilitacji. Im szybciej to się stanie, tym lepiej. Zamiast nadmiernie rozbudowanej ilości kół z zarządami, komisjami rewizyjnymi, należałoby rozbudować służby pomocowe i samopomocowe, których u nas nie ma, a jak mi wiadomo, są nieźle funkcjonujące we Włoszech, np. w Trieście. Wobec dynamicznie rozwijającej się gospodarki, sieci handlowych i sklepów wielkopowierzchniowych, bardzo pożądana byłaby możliwość zwrócenia się do okręgu PZN o zorganizowanie pomocy w zakupach dla starszej osoby, osoby z dodatkową niepełnosprawnością itp. 
Osobna sprawa to nazwa organizacji. Przez pierwsze lata istnienia PZN niewidomi stanowili przewagę, co było wynikiem częstych wypadków z niewypałami, chorób przebytych w czasie wojny, głodu (niewiele mówi się o tym, że w latach 40-ych przybywali do Związku oślepli z głodu zesłańcy z Syberii) itp. Teraz niewidomych jest mało, bo medycyna stoi na takim poziomie, że wprawdzie wzroku nie przywraca, ale potrafi powstrzymać lub przedłużyć czas jego stopniowej utraty, a na Sybir nikt już nie wysyła. Prócz tego jest pewna, bliżej nieznana, ilość niewidomych jeżdżących samochodami, czytających drobny druk gazetowy i rozpoznających znajomego idącego po przeciwnej stronie ulicy. Pośród tych całkowicie niewidomych jest jeszcze pewna grupa z dodatkowymi upośledzeniami psychicznymi skutkiem wad genetycznych lub porodowych. Kadrowa organizacja niewidomych umożliwiłaby wyeliminowanie tych udających ślepotę, bo nie mieliby żadnego interesu, aby tam należeć. W zasadzie już mają coraz mniejszy interes, bo nie rozdaje się zapomóg, dotacji i innych dóbr. Można jeszcze szukać, dostając się do władz, rozładowania swoich kompleksów, i niestety często, a może coraz częściej, wyżywania się i wykorzystywania osób całkowicie niewidomych. 
Charakter PZN będą kształtowały w najbliższej przyszłości dwie grupy czynników: zewnętrzne, które moglibyśmy zmieniać z trudem i dopiero po uzyskaniu stosownej pozycji w społeczeństwie i wewnętrzne, na które możemy i wpływamy od zawsze. Trzeba na zjazdach wybierać odpowiednich ludzi, zaniechać głupawych politycznych rozgrywek, bo na politykę ludzie niewidomi, słabowidzący i udający niewidomych wpływ mają nijaki. Środki na życie trzeba zdobywać pracą, a nie tzw. działalnością. 
I tak oto przelałem na dysk kolejne marzenia ściętej głowy. Jeśli to możliwe, to niech Państwu służą. Słaba zdolność adaptacyjna PZN w okresie przełomu ustrojowego, przewaga nastrojów antyinteligenckich i przyzwyczajeń proletariackich, wreszcie wadliwe wyczucie zachodzących zmian doprowadziło do zepchnięcia PZN na margines społecznego życia. To będzie bardzo trudne do odrobienia, tym bardziej, że obecny stan rzeczy odpowiada aktualnie rządzącym. Nie święci jednak garnki lepią, a chociaż niektórzy mówią, że nadzieja to matka głupich, ale jaki byłby sens życia, gdyby nie ta matka? 
 
 aaa 
7. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE 
 
aaa 
7.1. Niepełnosprawni mają szansę na pracę w służbie cywilnej 
Artur Radwan, oprac.: GR 
 
Źródło: Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-08-30 
 
W służbie cywilnej pracę mogą znaleźć wszyscy kandydaci, którzy spełniają wymagania formalne określone w ustawie o służbie cywilnej i te wskazane w ogłoszeniu dyrektora generalnego - pisze Dziennik Gazeta Prawna. 
Zanim jednak do zatrudnienia dojdzie, dyrektor urzędu musi przeprowadzić nabór na wolne stanowisko. Obecnie ma on obowiązek upowszechnić informacje o wolnych stanowiskach pracy przez umieszczenie ogłoszenia o naborze w miejscu powszechnie dostępnym w siedzibie urzędu, w biuletynie informacji publicznej tej jednostki oraz w biuletynie informacji publicznej w kancelarii premiera. 
W ogłoszeniu powinny zostać podane informacje o: 
- nazwie i adresie urzędu, 
- rodzaju stanowiska pracy, 
- wymaganiach związanych ze stanowiskiem pracy, 
- zakresem wykonywanych na tym stanowisku zadań, 
- wymaganych dokumentach, 
- terminie i miejscu ich składania. 
Po wejściu w życie omawianej nowelizacji przepisów dotyczących preferencji w zatrudnianiu niepełnosprawnych dyrektor generalny będzie musiał także zamieścić w nim między innymi informację o warunkach pracy na danym stanowisku. Ma to pomóc osobom niepełnosprawnym ocenić, czy opisaną prace będą w stanie wykonywać. 
Dodatkowo w ogłoszeniu trzeba będzie podać, czy w urzędzie, który je zamieszcza, wskaźnik zatrudnienia niepełnosprawnych wynosi co najmniej 6 proc. Także ta informacja, jeśli znajdzie się w ogłoszeniu, będzie bardzo ważna dla osoby niepełnosprawnej. Od tego, czy ten wskaźnik jest osiągnięty, zależy stosowanie przez urząd preferencyjnych zasad zatrudniania osób niepełnosprawnych. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 30 sierpnia 2011 r. 
 
 aaa 
7.2. Waloryzacja emerytur w 2012 r. 
Leszek Kostrzewski, Piotr Miączyński, oprac.: GR 
 
Źródło: Gazeta Wyborcza 
Data opublikowania: 2011-09-13 
 
Ceny rosną, a to oznacza, że emerytury i renty w przyszłym roku będą musiały pójść w górę o więcej, niż zakładał rząd - czytamy w Gazecie Wyborczej. 
 Przyszłoroczna marcowa waloryzacja świadczeń obejmie ok. 9, 5 mln Polaków, którzy co miesiąc dostają emerytury i renty z ZUS. Rząd przy ustalaniu waloryzacji bierze pod uwagę dwa wskaźniki:- wysokość inflacji tzw. emeryckiej, czyli wzrost cen w gospodarstwach emeryckich, - co najmniej 20 proc. wzrostu płac w przedsiębiorstwach. To tzw. realny wzrost płac po odjęciu inflacji. 
Co roku zarówno inflacja, jak i podwyżki płac są inne, dlatego też kwota podwyżki co roku się zmienia. W tym roku było to 3, 1 proc. Ale już wiadomo, że w przyszłym roku podwyżka będzie większa. Po prostu wyższy będzie wzrost cen i płac. 
Rząd ogłosił i zapisał w budżecie, że w przyszłym roku waloryzacja wyniesie 4, 2 proc. Może się jednak okazać, że będzie jeszcze więcej. Dlaczego? Tylko w maju roczna inflacja wzrosła do nienotowanego od dekady poziomu 5 proc. 
Wielu ekonomistów jest więc przekonanych, że budżet będzie musiał wypłacić emerytom większe podwyżki. Być może będzie to więc nie 4, 2 proc, ale nawet 5 proc. O tyle by więcej wzrosły renty i emerytury w marcu 2012. 
 Więcej w Gazecie Wyborczej z 12 września 2011 r. 
 
aaa 
7.3. Uczelnie nie są dostosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych 
Urszula Mirowska-Łoskot, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-09-08 
 
 Od 1 października szkoły wyższe będą musiały dostosować swoją działalność do potrzeb osób niepełnosprawnych. Obowiązek taki nakłada na nie reforma szkolnictwa wyższego - czytamy w Dzienniku Gazecie Prawnej. 
 Niestety nowe przepisy mogą okazać się martwe, bo na wprowadzenie ułatwień dla niepełnosprawnych brakuje środków. To, czy dana szkoła rzeczywiście spełnia ustawowe wymogi, sprawdzi Państwowa Komisja Akredytacyjna. Będzie surowiej oceniała te uczelnie, które nie wywiązują się z nowego obowiązku. Ale poza niższą oceną nic im nie grozi. Zmienione przepisy nie przewidują bowiem dodatkowych kar dla szkół zaniedbujących niepełnosprawnych studentów. 
Nowelizacja ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 84, poz. 455) zakłada, że jednym z zadań uczelni jest stworzenie osobom niepełnosprawnym warunków do pełnego udziału w procesie kształcenia i w badaniach naukowych. W związku z tym uczelnie będą musiały zmienić odpowiednio regulaminy studiów. Powinny m.in. przewidzieć w nich możliwość indywidualnej organizacji studiów dla osób niepełnosprawnych, umożliwić im zaliczanie egzaminu w innej formie niż pozostałym studentom czy wprowadzić opcję wydłużenia sesji. Senaty uczelni zostaną też zobowiązane do podejmowania uchwał, w których określą warunki umożliwiające uczestnictwo w rekrutacji, w tym udział w egzaminach wstępnych niepełnosprawnym kandydatom. 
Te szkoły, które nie wywiążą się z ustawowego wymogu, poniosą konsekwencje. PKA będzie je surowiej oceniała. Już teraz konstytucja zapewnia wszystkim równy dostęp do edukacji. Mimo to nadal większość uczelni nie spełnia podstawowych warunków umożliwiających niepełnosprawnym studiowanie. Problemy pojawiają się często już na etapie wejścia do budynku uczelni. Rektorzy tłumaczą, że trudno im sprostać nakładanym na nie obowiązkom. 
Zdaniem niepełnosprawnych studentów sama zmiana przepisów nie rozwiąże ich problemów. Wynikają one często nie z braku środków na dostosowanie, ale ze złej woli wykładowców czy pracowników uczelni. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 8 września 2011 r. 
 
 aaa 
7.4. Przepisy dot. prawa do ulgi rehabilitacyjnej są niewystarczające 
Beata Rędziak 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2011-08-23 
 
 Do rzecznika praw obywatelskich wpłynęła skarga matki niepełnosprawnego, niedowidzącego dziecka. Nie może ona skorzystać z ulgi rehabilitacyjnej z tytułu ponoszenia wydatków na opłacenie pomagającego mu przewodnika. Na związaną z tą kwestią wyraźną lukę w polskim prawodawstwie wskazuje RPO w swoim wystąpieniu do ministra finansów. 
Matka niedowidzącego dziecka skarży się, że w świetle art. 26 ust. 7a pkt 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych nie może ona skorzystać z ulgi rehabilitacyjnej, przysługującej członkom rodziny posiadającym na swoim utrzymaniu osoby niepełnosprawne, dla których konieczne jest opłacanie przewodnika. 
- Podkreślić należy jednak, iż w przypadku dzieci nie jest ustalany stopień niepełnosprawności, lecz - zgodnie z art. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r. Nr 214, poz. 1407 ze zm. ) - niepełnosprawność do ukończenia 16. roku życia. Konsekwencją obowiązujących uregulowań prawnych jest to, iż rodzice nie mają możliwości skorzystania z omawianej ulgi, przez co czują się dyskryminowani przez władze publiczne - zaznacza w swoim wystąpieniu do ministra finansów Irena Lipowicz, rzecznik praw obywatelskich. 
Powołuje się także na dotyczące tej kwestii wyjaśnienie ministra finansów z marca br. , które wskazuje, że opiekę nad niepełnosprawnymi dziećmi sprawują najczęściej rodzice. RPO ma jednak na ten temat odmienne zdanie. - W moim przekonaniu założenie to nie jest w pełni trafne, albowiem z różnych przyczyn, np. konieczności wykonywania pracy zarobkowej lub własnej niepełnosprawności, rodzice nie zawsze mają możliwość sprawowania osobistej opieki nad niewidzącym dzieckiem. Nie można zatem wykluczyć istnienia bezwzględnej konieczności korzystania z pomocy przewodnika i ponoszenia związanych z tym kosztów - argumentuje RPO. Wskazuje również, że problem ten może w tym samym stopniu dotyczyć rodziców i opiekunów dzieci niepełnosprawnych ruchowo. 
RPO podkreśla, że wszelkie możliwe formy wsparcia dla niepełnosprawnych małoletnich dzieci mają zapobiegać ich wykluczeniu społecznemu. 
Lipowicz jednoznacznie formułuje cel swojego wystąpienia. - Zwracam się do Pana Ministra o zajęcie stanowiska w przedmiotowej sprawie, a w szczególności o rozważenie możliwości podjęcia inicjatywy ustawodawczej, która doprowadziłaby do zmiany obowiązujących regulacji prawnych dotyczących wprowadzenia ulgi rehabilitacyjnej z tytułu ponoszenia wydatków na opłacenie przewodników dla niewidomych małoletnich dzieci oraz z poważną niepełnosprawnością narządu ruchu - pisze RPO. 
List RPO do ministra finansów Jacka Rostowskiego został wysłany 12 sierpnia br. 
 
aaa 
7.5. Niepełnosprawni pracownicy bez ochrony 
Michalina Topolewska, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-08-30 
 
Jak donosi Dziennik Gazeta Prawna w ubiegłym roku więcej zakładów pracy chronionej niż rok wcześniej nie przestrzegało przepisów dotyczących zatrudniania osób niepełnosprawnych. Tak wynika z danych Państwowej Inspekcji. 
W ten sposób, zdaniem PIP, pracodawcy starają się obniżać koszty działalności. Ci skarżą się natomiast na brak pieniędzy i skomplikowane przepisy. 
Najwięcej nieprawidłowości wykrytych przez inspektorów pracy było związanych z przystosowaniem obiektów i pomieszczeń do potrzeb niepełnosprawnych pracowników. Osoby niepełnosprawne obsługiwały też maszyny niewyposażone w urządzenia ochronne. Ponadto w ubiegłym roku wzrósł odsetek ZPChr, w których nie przestrzegano przepisów z zakresu prawa pracy. Niektóre nie prowadziły ewidencji czasu pracy lub robiły to w sposób nierzetelny. W 13 proc. skontrolowanych firmach inspektorzy stwierdzili pracę w godzinach nadliczbowych. Dla porównania w 2009 roku odsetek ten sięgał 5 proc. Co więcej inspektorzy wykryli też przypadki zatrudnienia w czasie pracy przekraczającym obowiązujący wymiar dobowy i tygodniowy oraz pracę w porze nocnej, bez zgody lekarza. 
Pracodawcy tłumaczą się że wysokość wsparcia, które otrzymujemy z PFRON nie rekompensuje podwyższonych kosztów zatrudnienia niepełnosprawnych pracowników. Co powoduje, że szukając oszczędności, zmniejszają nakłady na bezpieczeństwo i higienę pracy swoich pracowników. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 30 sierpnia 2011 r. 
 
 aaa 
7.6. Więcej będzie można dorobić do renty socjalnej 
Bożena Wiktorowska, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-08-31 
 
Ponad 2,4 tys. miesięcznie będzie mogła dorobić osoba pobierająca rentę socjalną. Dotychczas nie mogło to być więcej niż 1039,90 zł. Nowe przepisy wprowadza uchwalona 30 sierpnia br. przez Sejm nowelizacja ustawy o rencie socjalnej. Ustawą zajmą się teraz senatorowie ma wejść w życie od 1 stycznia 2012 r. - czytamy w Dzienniku Gazecie Prawnej. 
Dzięki uchwalonej nowelizacji rencista będzie mógł zarobić do 70 proc. przeciętnego wynagrodzenia. Gdyby 1 stycznia 2012 r., kiedy ustawa wejdzie w życie, obowiązywała średnia krajowa taka jak: obecnie, to świadczeniobiorca mógłby dorobić nawet 2426,50 zł miesięcznie. Dopiero po przekroczeniu tej kwoty ZUS zawiesi wypłatę renty socjalnej. Nowelizacja nie zmienia przepisów dotyczących obowiązków rencisty względem ZUS. To na nim nadal spoczywa obowiązek poinformowania ZUS na piśmie o uzyskiwanych przychodach mających wpływ na zawieszenie wypłaty świadczenia, jeśli od osiąganego przychodu odprowadzane są składki na ubezpieczenia społeczne, uprawniony zobowiązany jest do złożenia zaświadczenia wystawionego przez płatnika składek. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 31 sierpnia 2011 r. 
 
 aaa 
7.7. Sejm za zmianą ustawy o rencie socjalnej 
Beata Rędziak 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2011-08-30 
 
29 sierpnia odbyło się w Sejmie drugie czytanie projektu ustawy o rencie socjalnej. Wszystkie kluby parlamentarne poparły go jednogłośnie. Dziś podczas głosowania porannego Sejm jednogłośnie przyjął ustawę o rencie socjalnej. 
- Długo czekaliśmy na to rozwiązanie, które będzie dużym impulsem do podjęcia pracy dla tych, którzy tkwią w tzw. pułapce rentowej. Ja także jestem rencistą socjalnym i dobrze pamiętam swoje dylematy z tym związane - mówi poseł Marek Plura. Poseł bardzo pozytywnie ocenia odbiór projektu ustawy podczas drugiego czytania. - Byłem bardzo zadowolony jako sprawozdawca z tak przychylnego przyjęcia projektu przez wszystkie kluby parlamentarne - podkreśla. 
- Jest to inne rozwiązanie niż projekt poselski, który ja również podpisałem, a który zakładał całkowite zniesienie limitu zarobkowego. Jednak były dwa argumenty, które nie pozwoliły przyjąć go w takiej formie. Po pierwsze, konstytucyjny: nierówność - inni renciści posiadają takie limity, ale także stanowisko ministra finansów, które wskazywało, że budżet państwa mógłby doznać zbyt dużego uszczerbku w takiej sytuacji - komentuje poseł Plura. 
Podkreśla także, że to bardzo ważny, pierwszy krok do systemu wsparcia dla tych osób niepełnosprawnych, które startują w aktywne, samodzielne życie. - Mam nadzieję, że jest to dobry początek dla naszej dalszej pracy w przyszłym parlamencie - dodaje Plura. 
Zgodnie z przyjętym projektem ustawy, art. 10 w ustawie o rencie socjalnej z 27 czerwca 2003 r. otrzymuje obecnie brzmienie: "Prawo do renty socjalnej zawiesza się za miesiąc, w którym zostały osiągnięte przychody, o których mowa w ust. 1-5, w łącznej kwocie wyższej niż 70 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy ostatnio ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego do celów emerytalnych". Aktualnie jest to kwota 2426 zł brutto. 
W ten sposób zrównano rencistom możliwości dorobienia - zarówno do renty socjalnej, jak i renty z tytułu niezdolności do pracy - do 70 proc. średniej krajowej. 
Ustawa ma wejść w życie z dniem 1 stycznia 2012 r. 
 
aaa 
7.8. Rząd oszczędza pieniądze, a niepełnosprawni tracą pracę 
Mateusz Rzemek, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-09-01 
 
Jak donosi Rzeczpospolita POPON wystąpił z apelem do premiera Donalda Tuska o złagodzenie skutków nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych która weszła w życie 1 stycznia. 
 W myśl jej przepisów najpierw znacznie zaostrzone zostały zasady udzielania tzw. ulgi sprzedażnej przez spółki zatrudniające niepełnosprawnych innym firmom, które nie spełniały wymogu zatrudnienia co najmniej 6 proc. takich osób. Przez to od początku roku więcej firm wpłaca wyższe kary do PFRON. Od marca możliwość uzyskania dofinansowania do wynagrodzenia stracili niepełnosprawni z prawem do emerytury. Od czerwca zmalały zaś dofinansowania dla niepełnosprawnych prowadzących działalność gospodarczą. Dzięki tym cięciom powstały już w budżecie PFRON oszczędności. 
Najgorsze jednak jeszcze przed przedsiębiorcami. Nowela przewiduje, że od początku 2012 r. zacznie maleć dofinansowanie do wynagrodzeń niepełnosprawnych pracowników. Zdaniem POPON spowoduje to dalsze obniżenie zatrudnienia niepełnosprawnych. To, że z systemu dofinansowań PFRON zniknęło ponad 1000 firm i kilkadziesiąt tysięcy niepełnosprawnych pracowników, nie oznacza co prawda, że wszystkie te firmy zostały zlikwidowane, a pracownicy stracili zatrudnienie. 
Oczekujemy od premiera i rządu przedstawienia dokładnych danych statystycznych o tym, ilu niepełnosprawnych straciło dotychczas pracę w wyniku zmiany przepisów - mówi dla "Rz" Monika Tykarska, wiceprezes POPON. 
Występujemy z apelem teraz, gdyż obawiamy się, że jeśli nie zaczniemy zwracać uwagi na ten problem, to w przyszłym roku, gdy będą wchodzić w życie kolejne etapy reformy obniżające dofinansowania będzie już na to za późno. 
 Więcej w Rzeczpospolitej z 1 września 2011 r. 
 
 aaa 
7.9. Jakie są skutki finansowe nowelizacji ustawy o rehabilitacji? 
oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-09-12 autor: Mateusz Rzemek, 
 
Wskutek zmiany przepisów i podniesienia wymagań pracodawcy zapłacili znacznie więcej na PFRON - informuje Rzeczpospolita. 
 Z dokumentów, do których dotarła "Rzeczpospolita", wynika, że od stycznia do kwietnia wszyscy pracodawcy zatrudniający powyżej 25 pracowników zapłacili do PFRON o ponad 154 mln zł więcej, niż zaplanował w budżecie fundusz. Pokazuje to, jakie są skutki finansowe nowelizacji ustawy o rehabilitacji, która weszła w życie na początku tego roku. 
Z dokumentu wyraźnie wynika, że wzrost wpływów do funduszu to efekt znacznego podniesienia wymagań dla firm udzielających ulg we wpłatach do PFRON. Od początku tego roku ulg we wpłatach do PFRON mogą udzielać wyłącznie firmy zatrudniające co najmniej 30 proc. niepełnosprawnych w stopniu znacznym lub umiarkowanym ze schorzeniami szczególnymi, czyli niewidomych, chorych psychicznie czy epileptyków. Niewielu pracodawców sprostało nowym wymaganiom. 
Eksperci przewidują, że w kolejnych miesiącach firmy zapłacą jeszcze więcej. Do końca tego roku koszt zmiany przepisów może wynieść nawet pół miliarda złotych. 
W dużej mierze koszty nowelizacji poniosą urzędy i spółki państwowe, jak PKP, Telekomunikacja czy Poczta Polska, które nie zatrudniają odpowiedniej liczby niepełnosprawnych i dotychczas niezbyt chętnie korzystały z możliwości obniżenia kar do PFRON. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 12 września 2011 r. 
 
 aaa 
7.10. Nic, tylko napluć na Plurę... 
Rafał Kowalski 
 
 Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 
Przyszedł Pan do Sejmu z perspektywą osoby, która pracowała w wielu organizacjach pozarządowych m.in. doradzała osobom, jak sobie radzić z zawiłymi regulacjami, uprawnieniami... 
 
Marek Plura: - Formalnie jestem na urlopie w celu sprawowania mandatu poselskiego, ale dalej jestem pracownikiem socjalnym w Stowarzyszeniu na rzecz Osób Niepełnosprawnych SPES w Katowicach. 
 
Czy z perspektywy posła prawo wydaje się trochę prostsze? 
 
M.P.: - Zawiłe jest bardzo. Jednak parę dziur udało się załatać. To dopiero początek zmian, zwłaszcza w obszarze związanym z aktywnym życiem osób niepełnosprawnych. To nie tylko zmiany prawne, ale przede wszystkim kształtowanie szerokiej świadomości: tej społecznej, ale też świadomości tych, którzy prawo tworzą. Myślę, że taka jakby pozarządowa organizacja, którą prowadzę w Sejmie, czyli Parlamentarny Zespół ds. Osób Niepełnosprawnych[i], może na koniec kadencji powiedzieć, że udało się dużo zrobić w uświadomieniu, tego jak żyją i jak mogą żyć niepełnosprawni, którzy chcą być samodzielni. Widać to w ustawach. Nie ma rewolucji, ale ze spokojem mogę powiedzieć, że nie zmarnowaliśmy ani miesiąca. 
 
Są takie symbole jak Kodeks Wyborczy. 
 
M.P.: - To jest rzeczywiście symbol zmiany świadomości, bo przez bardzo wąskie sitko przeciskaliśmy te rozwiązania, opór posłów był duży, ale ostatecznie - i to przy potwierdzeniu ze strony Trybunału Konstytucyjnego - zmiany dało się wprowadzić. Dla mnie nie jest to sztandarowe dzieło kadencji. Nie ukrywam: z samego faktu uczestnictwa w wyborach nie wynika aż tak wiele jak np. z tego, czy niepełnosprawni są w stanie pracować, uczyć się, komunikować swobodnie w urzędach. 
 
Kodeks to dobry krok, ale niewystarczający. Ważniejsza jest np. regulacja, która ma ułatwić zatrudnienie osób niepełnosprawnych w urzędach? 
 
M.P.: - Zdecydowanie tak. I ona też nie byłaby osiągalna bez zmiany nastawienia. Chodzi o powszechnie zrozumienie, że osoba niepełnosprawna może być osobą bardzo kompetentną. Do osób niepełnosprawnych będą kierowane zachęty, aby podejmowały wyzwania, jakimi są konkursy na stanowiska w urzędach. Z kolei organizatorzy zatrudnienia w administracji dostają swego rodzaju alibi - wolno im będzie bezpośrednio preferować niepełnosprawnych w naborach. Ustawa jest ukierunkowana na konkretną zmianę, by w rezultacie więcej inwalidów było zatrudnionych w służbie publicznej. Obecnie wskaźnik ich zatrudnienia w administracji to przeciętnie 1,5-2 proc. 
 
Sejm odwlekł o kolejne dwa lata zmiany w Państwowym Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych - planowaną na 2012 r. likwidację Funduszu jako instytucji. Czym się kierowaliście? 
 
M.P.: - Są różne płaszczyzny tego procesu. Naprawdę ważna jest taka, że jesteśmy na początku 3-4 letniego okresu zmiany prawa w tym zakresie - w tym też na pewno ustawy o rehabilitacji - w powiązaniu z ratyfikacją Karty Praw Osób Niepełnosprawnych, przyjętej przez ONZ. Nie wiemy jeszcze do końca, jak skonstruować to narzędzie pt. PFRON, aby w nowych okolicznościach było ono sprawne. Ja byłem zwolennikiem tego, żeby nie tworzyć nowego narzędzia już teraz i znów za chwilę je zmieniać. Opinię negatywną co do utraty osobowości prawnej PFRON-u zgłaszał również Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych. Proces został wadliwie skonstruowany i naprawdę groziło, że od 1 stycznia 2012 r. nie będzie jak realizować tego wszystkiego, co PFRON robi. Jestem zadowolony, że zmiany wstrzymano. 
 
Organizacje też się ucieszą? 
 
M.P.: - Daje to jakąś stabilność działania organizacji pozarządowych. 
 
Organizacje ucieszyły się też, kiedy w 2010 r. uchwalono ustawę ratującą programy PFRON-u. Pierwszy raz doszło wtedy do starcia organizacji pozarządowych z pracodawcami osób niepełnosprawnych. 
 
M.P.: - To był bardzo ważny moment: czas konsolidacji i aktywizacji organizacji pozarządowych. Powstał zespół, który skutecznie te zmiany wsparł i zrównoważył lobby pracodawców osób niepełnosprawnych. 
 
Lobby do tej pory bardzo skuteczne. 
 
M.P.: - Bardzo skuteczne i monopolizujące dostęp do ustawy o rehabilitacji. Nastąpił koniec pewnej epoki, 20-lecia działania ustawy, która była o pracodawcach, dla pracodawców, budowała relacje między państwem a pracodawcą i w której osoba niepełnosprawna była bardziej przedmiotem niż podmiotem. Zmiany, o których mówimy, to zmiany nie tylko rachunkowe na rok 2011. To są zmiany, które pozwolą (zwłaszcza od 2013 r.) na realne wspieranie niepełnosprawnych w ramach programów celowych, tak skonstruowanych, że w ich centrum znajduje się osoba niepełnosprawna. To jest zmiana filozofii. Przechodzimy z epoki kupowania miejsca pracy u pracodawcy (bardzo kosztownego kupowania) do epoki, w której wspieramy samą osobę niepełnosprawną, tak aby mogła być ona normalnym, a wręcz najlepszym pracownikiem. Chcemy także zwiększyć jej doposażenie, zarówno sprzętowe, jak i doposażenie w różnego rodzaju umiejętności i wykształcenie. 
Pamiętam symboliczny moment podczas posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Osób Niepełnosprawnych. To spotkanie, jego przebieg i efekty przesądziło o tym, jak praca nad ustawą potoczyła się dalej. Pamiętam widok, kiedy w nie tak dużej sali konferencyjnej Domu Poselskiego, po raz pierwszy w historii tej sali, musieliśmy ściągać krzesła z innych sal. Tak duże było zainteresowanie. Wtedy właśnie przedstawiciele pracodawców zdali sobie sprawę, że ich monopol już się skończył, że nie są gospodarzami, ani tych pieniędzy, ani tym bardziej tej ustawy. Zaczyna się czas indywidualnego wsparcia osób niepełnosprawnych, w czym organizacje pozarządowe są najlepsze. 
 
Zatrzymując się na roli organizacji pozarządowych: jaki model działania organizacji jest Panu bliski? Organizacja, od której administracja kupuje usługi, realizując zadania publiczne, czy może niezależna organizacja zdobywająca środki na swoje projekty w ramach działalności gospodarczej lub od prywatnych sponsorów. 
 
M.P.: - Widzę jeszcze trzeci model: taki najbardziej pierwotny. Organizacja typowo "stowarzyszająca", która nie ma wewnętrznych sił i środków, by prowadzić profesjonalną działalność: nie ma biura, realizatora projektów, ale z drugiej strony ma wielką i autentyczną zdolność do zrzeszania ludzi z podobnego środowiska, czy to lokalnego, czy środowiska związanego z jakimś obszarem niepełnosprawności albo aktywności. Myślę przede wszystkim o tym, jak podtrzymywać przy życiu te organizacje, które ja nazywam stowarzyszającymi. 
 
Te dwa pierwsze modele same sobie jakoś poradzą? 
 
M.P.: - Poradzą sobie, bo są profesjonalnymi firmami realizującymi się w obszarze usług publicznych albo ekonomii społecznej. Ale sens działania profesjonalnych organizacji zależy od tego, czy mają ścieżkę dostępu do klienta. Najlepsze w docieraniu do osób, które można wspierać, będą te organizacje stowarzyszające. Do takiej symbiozy już dochodzi. Spotykam na Śląsku organizacje, które piszą projekty aktywizujące osoby niepełnosprawne i dobrze współpracują z tymi organizacjami, które zrzeszają - tak naprawdę - klientów tych profesjonalnie działających organizacji. 
 
A jaka w tej układance jest rola państwa? Czy powinno zrzec się części swoich obowiązków i środków na rzecz tak współdziałających organizacji? 
 
M.P.: - Tak naprawdę państwo - samorząd - czyli ten, kto ma odpowiedzialność, będzie ją miał i niech ma ją na zawsze. Bo samorząd z naszego życia publicznego nie zniknie, a organizacje się zmieniają, istnieją, pojawiają się... Jestem za tym, żeby tworzyć prawo dające możliwość budowania jak najbardziej elastycznej współpracy: pomostu między odpowiedzialnością i budżetem samorządu a fachowością i dostępem do osoby niepełnosprawnej. 
Jeżeli widzę, że organizacja realizuje świadczenia z zakresu np. wsparcia społecznego, to mam przekonanie, że jest rozliczana ze swych działań nie tylko przez tych, którzy za to płacą i nie tylko przez tych, którzy są bezpośrednio klientami, ale również przez własnych członków i przez otoczenie społeczne. Od tego, czy dana organizacja jest szanowana, poważana, czy logo tej organizacji coś dobrego mówi, zależy czy organizacja ma dużo zleceń. Spójrzmy na przykłady z Niemiec: Krzyż Maltański, Caritas - to organizacje, które budzą szacunek i zaufanie. Gdyby one działały źle, to straciłyby wizerunek i momentalnie przestałyby dostawać zlecenia. To, że organizacja społeczna wykonuje zadania publiczne, stawia ją pod dodatkowym pręgierzem, ale jeżeli zdaje ten egzamin, zyskuje ogromny bonus, którego żadna inna firma nie zdobędzie. 
 
Czy Sejm to jest przyjazne miejsce pracy dla osób niepełnosprawnych? 
 
M.P.: - Tak. Sejm udało się przystosować do potrzeb osób z różnymi niepełnosprawnościami, przede wszystkim z niepełnosprawnością ruchową. To pokazuje, że chcemy zmieniać prawo w kierunku udostępniania przestrzeni publicznej, ale jednocześnie jest to też udostępnianie przestrzeni do realizowania obowiązków. Im więcej przestrzeni dostępnej, tym więcej człowiek niepełnosprawny może tych obowiązków na siebie wziąć i mieć poczucie, że ich spełnianie jest celem jego życia. W Sejmie nikt już nie może powiedzieć, że czegoś nie zrobił, bo nie dojechał, nie doszedł, nie dosłyszał, nie zrozumiał, nie zobaczył w porę. 
 
Posłowie niepełnosprawni są zwykle przypisani do komisji zdrowia lub polityki społecznej - nie ciągnie Pana do innych komisji? 
 
M.P.: - Każdy z posłów deklaruje na początku, w jakich komisjach chciałby pracować, jednak decyzję podejmują władze klubu. Jest czas na próby, ale na koniec trafia się tam, gdzie poseł nie tylko czuje się najlepiej, ale potrafi też skutecznie działać. Ja pracuję jeszcze w Komisji Mniejszości Narodowych i Etnicznych. Jestem Ślązakiem, kimś, dla kogo tożsamość śląska to jest sprawa oczywista i naturalna. W tej kadencji zająłem się kwestią objęcia mowy śląskiej statusem języka regionalnego. 
 
Czy plany na najbliższe 4 lata też Pan wiąże z Sejmem? 
 
M.P.: - Tak, będę startował w najbliższych wyborach. Mam nadzieję, że z takim samym kredytem zaufania ponownie przyjdę do Sejmu. Jestem pozytywnie nastawiony do ciężkiej pracy, która nas tu czeka, po pierwsze związanej z ratyfikowaniem Karty Pracy Osób Niepełnosprawnych. Druga sprawa na kolejną kadencję to kwestia ukształtowania nowego systemu bardziej aktywnego życia osób niepełnosprawnych. Świadomie używam tego zwrotu, a nie mówię już w tym miejscu o ustawie o rehabilitacji. Chciałbym wypracować polski system wspierania aktywnego życia osób niepełnosprawnych, a odejść od systemu rehabilitacji i zatrudnienia. Niepełnosprawni, którym stworzymy możliwości prowadzenia aktywnego życia, będą w stanie sami zadbać o swoją rehabilitację i uzyskać zatrudnienie. Trzecia sprawa: system wsparcia rodziny z dzieckiem niepełnosprawnym - wsparcia, które pozwoliłoby tej rodzinie wychodzić z niepełnosprawności. Mówiąc dużym skrótem: są to kwestie związane ze świadczeniem pielęgnacyjnym, z zatrudnieniem rodziców dziecka, z tworzeniem dobrej środowiskowej opieki, rehabilitacji i edukacji. 
 
Trochę się Pan zadomowił w Warszawie, czy cały czas jest Pan głową na Śląsku? 
 
M.P.: - Zadomowiłem się w Sejmie, bo to jest samo w sobie takie małe miasteczko nad Wisłą. Mamy tu wszystko, co do życia potrzebne: kaplicę, sklep, ci którzy uprawiają sporty mają siłownię i minibasen... Gdy na początku kadencji zobaczyłem to wszystko, to pomyślałem, że gdyby tu zamieszkać na stałe i jeszcze w telewizji oglądać głównie to, co się w Sejmie, to naprawdę można stracić kontakt z rzeczywistością. I chyba niektórych to dotknęło... 
Ja czuję się bardziej jak student w akademiku. Swojsko, ale gdzie indziej mam swój dom, swoją rodzinę, swoją małą ojczyznę i dużą ojczyznę. Do Sejmu przyjeżdżam do pracy. A praca nie byłaby ani taka efektywna, ani taka do zniesienia, gdyby nie przyjaźnie, które tutaj zawarłem: takie normalne, dobre, koleżeńskie relacje. One na szczęście nie są przecinane żadnymi politycznymi podziałami. Żałuję tylko, że tej warstwy naszej pracy w mediach nie widać. Rozwój partii, charakterystyki ich działania, pozwala mieć nadzieje na to, że w poszczególnych ugrupowaniach większe znaczenie będą miały istniejące tam frakcje niż same partie jako takie. Na pewno dla mojego poselskiego życia bardzo ważne są te nie związane z polityką i przynależnością klubową sympatie, przyjaźnie i koleżeństwa, których doświadczam. Chciałbym w przyszłej kadencji kierować tą organizacją pozarządowo-sejmową jaką jest Parlamentarny Zespół ds. Osób Niepełnosprawnych. W tym towarzystwie zakazane są te wszystkie dyskusje politykierskie. 
 
 aaa 
7.11. Wzrost liczby zatrudnionych osób niepełnosprawnych 
Michalina Topolewska, oprac.: AJ 
 
 Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-09-22 
 
Od marca do czerwca br. liczba niepełnosprawnych pracowników, do których pensji dopłaca PFRON, wzrosła o cztery tysiące. Stało się tak, mimo że firmy ich zatrudniające straciły w tym czasie wiele przywilejów - czytamy w Dzienniku Gazecie Prawnej. 
Od czerwca liczba pracujących niepełnosprawnych zaczęła rosnąć po dużym spadku, który miał miejsce w marcu tego roku. Spadek ten był spowodowany ostatnią nowelizacją ustawy o rehabilitacji. Ograniczyła ona wiele przywilejów dla zakładów pracy chronionej, m.in. podatkowych oraz związanych z udzielaniem kontrahentom ulg we wpłatach na PFRON. Zniosła też dofinansowanie do pensji emerytów zaliczonych do umiarkowanego i lekkiego stopnia niepełnosprawności. 
Większość ekspertów spodziewała się więc zmniejszania liczby zatrudnionych. Wbrew czarnym scenariuszom w kolejnych miesiącach pracujących niepełnosprawnych zaczęło stopniowo przybywać. 
Liczba zatrudnionych niepełnosprawnych nie uległa drastycznemu obniżeniu. Z systemu dofinansowań wypadli tylko emeryci, do których pensji nie byliśmy w stanie dopłacać - mówi Jarosław Duda, pełnomocnik rządu ds. osób niepełnosprawnych. Dodaje też, że wzrost zatrudnienia widać zwłaszcza w przypadku otwartego rynku pracy. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 21 września 2011 r. 
 
aaa 
7.12. Dofinansowanie może być zwiększone ze względu na rodzaj schorzenia pracownika 
Mateusz Brząkowski, oprac.: AJ 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-09-22 
 
Głównym instrumentem, który wspiera pracodawców zatrudniających osoby niepełnosprawne i skutecznie zwiększa obecność tych osób na rynku pracy, jest dofinansowanie do ich wynagrodzenia - czytamy w Dzienniku Gazecie Prawnej. 
Kwota dofinansowania należna pracodawcy z tytułu zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego ustalana jest w oparciu o wysokość minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w grudniu 2009 roku (1276 zł) oraz stopień niepełnosprawności pracownika. Wysokość dofinansowania jest też zależna od tego czy wnioskodawca jest pracodawcą prowadzącym zakład pracy chronionej. 
Maksymalna wysokość dofinansowania ustalona na podstawie wskaźników określonych w ustawie wynosi do końca 2011 r. dla zakładu pracy chronionej:-160 proc. najniższego wynagrodzenia - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności- 140 proc. najniższego wynagrodzenia - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności- 60 proc. najniższego wynagrodzenia - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Kwoty dofinansowań zwiększa się o 40 proc. najniższego wynagrodzenia w przypadku osób niepełnosprawnych, u których orzeczono chorobę psychiczną, upośledzenie umysłowe, całościowe zaburzenia rozwojowe lub epilepsję oraz niewidomych (tzw. schorzenia specjalne). 
Natomiast od 2012 roku kwoty dofinansowań będą stopniowo zmniejszane, aby od 1 stycznia 2013 r. obowiązywały w stałej wysokości:- 180 proc. najniższego wynagrodzenia - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności- 100 proc. najniższego wynagrodzenia - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności- 40 proc. najniższego wynagrodzenia - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności. 
Ponadto kwota dofinansowania ustalona na podstawie powyższych wskaźników nie może przekroczyć kwoty 75 proc. kosztów płacy w przypadku pracodawców wykonujących działalność gospodarczą. W przypadku natomiast pracodawców niewykonujących działalności gospodarczej kwota miesięcznego dofinansowania nie może przekroczyć kwoty 90 proc. faktycznie poniesionych miesięcznych kosztów płacy. 
Zgodnie z ustawową definicją przez koszty płacy należy rozumieć wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na FP i FGŚP. 
Wskazana definicja kosztów płacy nie powinna budzić wątpliwości, jakkolwiek dodatkowego wyjaśnienia może wymagać określenie poszczególnych składników wynagrodzenia, stanowiących elementy wskazanego przepisami ustawy wynagrodzenia brutto. 
Dofinansowanie przysługuje wyłącznie do wynagrodzenia, jednak przepisy ustawy nie definiują szerzej tego pojęcia. Przyjmuje się, iż definicję wynagrodzenia należy odnieść do możliwie najszerszego zakresu, który jest dopuszczalny w doktrynie prawa pracy. W dotychczasowym systemie dofinansowań pojęciem wynagrodzenia w najszerszym rozumieniu było wynagrodzenie osiągane. Należy więc uznać, że wynagrodzenie brutto nie może mieć szerszego zakresu od wynagrodzenia osiąganego. 
Dlatego do wynagrodzeń podlegających dofinansowaniu należy zaliczyć wszelkie wynagrodzenia (za pracę, za pracę w godzinach nadliczbowych, za czas przestoju, urlopu wypoczynkowego itd. ), premie i nagrody, dodatki np. stażowe. 
Natomiast do wynagrodzenia nie wlicza się ekwiwalentów, dodatków mieszkaniowych oraz innych dodatków o świadczeniowym charakterze, odpraw, zapomóg czy zasiłków. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 22 września 2011 r. 
 
aaa 
8. WSPOMINAMY LUDZI I WYDARZENIA 
 
aaa 
8.1. Przywódca 
Józef Szczurek 
 
Źródło: "Pochodnia" marzec 2006 
 
 Paweł Niedurny przez długie lata był niekwestionowanym przywódcą śląskiej organizacji niewidomych. 
Odegrał ważną rolę w rozwoju spraw tej grupy inwalidów nie tylko na Śląsku. w styczniu 2005 roku minęła 40. rocznica jego śmierci. 
Zajmował czołowe miejsce wśród działaczy, którzy budowali fundamenty śląskiej organizacji niewidomych, a dotychczas jego życie i zasługi nigdzie nie zostały przedstawione. Może więc choć w małej części uda mi się wypełnić tę lukę w historii organizacji niewidomych w Polsce? 
 
Spojrzenie biograficzne 
 
Prawdopodobnie luka ta powstała z tego powodu, że Paweł Niedurny był człowiekiem niezwykle skromnym. Nie lubił występować publicznie, przemawiać na zebraniach, kumulować zaszczyty. Nie chciał także , aby o nim mówiono, pisano, ze zniecierpliwieniem odrzucał pochwały. Do niego najbardziej pasuje powiedzenie, że należał do ludzi czynu. Liczyły się fakty i wydarzenia wymierne, natomiast słowa zostawiał innym. 
Był wszędzie, gdzie działo się coś ważnego, gdzie trzeba było odejmować decyzje oraz brać na swe barki trudne zadania. Jego codzienna praca, jak cement, w pierwszych latach po wojnie spajała zręby organizacji niewidomych na Śląsku, nadawała jej kształty i barwy. Nie została jednak utrwalona na kartach kronik, a coraz mniej jest ludzi, którzy mogą o niej zaświadczyć. 
Dr Włodzimierz Dolański, gdy tuż po wojnie budował pierwszą ogólnokrajową organizację niewidomych i kruszyć musiał rozliczne bariery, miał w Pawle Niedurnym wiernego sojusznika i przyjaciela, a zaufanie wobec niego nigdy nie zawodziło. Może właśnie dlatego zjednoczeniowy zjazd w październiku 1946 roku odbył się w Chorzowie, gdzie panowała najlepsza atmosfera sprzyjająca temu trudnemu przedsięwzięciu. 
Osobiście prawie go nie znałem. W okresie, kiedy mieszkałem w Katowicach (od 1949 do 1954 roku). Rozmawialiśmy przelotnie raz, a może dwa, za to o jego codziennej trosce o niewidomych słyszałem bardzo dużo, gdyż ludzie, którzy z Pawłem Niedurnym współpracowali na jakimkolwiek polu, opowiadali o nim wiele, przy tym nigdy nie spotkałem się z opinią negatywną. Istniało powszechne przekonanie, że zawsze można było liczyć na jego pomoc i zrozumienie, oparte na rzetelności i uczciwości. 
Urodził się 18 listopada 1912 roku i wyrósł w środowisku górniczym na Ziemi Śląskiej. Znał dobrze i kochał jej miasta i wszystkie zakątki. W czasie okupacji należał do grupy Patriotów Polskich, podtrzymując wśród kolegów ducha wiary w zwycięstwo narodu polskiego. Nigdy nie silił się na język literacki, za to w jego ustach piękna gwara tego regionu zadziwiała barwą i bogactwem słów, wyrażeń i porównań. O prezesie Niedurnym nie można mówić w oderwaniu od pracy, toteż aby jego postać stała się bardziej wyrazista, należy przedstawić środowisku jego działania. 
 
Rys historyczny 
 
Na Górnym Śląsku działalność organizacyjna niewidomych ma długie tradycje. Stowarzyszenie niewidomych, zrzeszające Polaków i Niemców powstało jeszcze przed pierwszą wojną światową. Zajmowało się organizowaniem szkolenia zawodowego i zatrudnienia, działalnością wydawniczą i socjalną. 
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, a zwłaszcza po Powstaniach Śląskich i plebiscycie, który odbył się w lipcu 1920 roku, Śląsk został podzielony. Część miast - Katowice, Chorzów, Siemianowice i przyległe tereny - dostały się Polsce, a Bytom, Gliwice, Zabrze - Niemcom. Podzielił się więc i Związek Niewidomych. 
Organizacja chorzowska borykała się z dużymi trudnościami, dlatego w 1936 r. jej działalność przejęło Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi, mające swą siedzibę w Laskach. W czasie okupacji niemieckiej znowu istniał jeden związek - Oberschlesischer Blindenverein in Beuthen. 
Po zakończeniu II wojny światowej bardzo szybko, bo już w maju 1945 roku, powstało Stowarzyszenie Niewidomych Województwa Śląskodąbrowskiego z siedzibą w Chorzowie, we własnym domu, zbudowanym w 1937 roku. Stowarzyszenie rozwijało żywą i wszechstronną działalność. Należało do niego około tysiąca osób. Miało trzy własne zakłady pracy - w Chorzowie, Zabrzu i największy w Bytomiu. Przy nich były tak zwane internaty czyli mieszkania dla niewidomych pracowników. 
W 1946 roku nastąpiło zjednoczenie ruchu niewidomych w Polsce. Powstał Związek Pracowników Niewidomych RP i śląskie stowarzyszenie, tak jak i inne regionalne organizacje, stało się jego oddziałem. Jednak w praktyce nic się nie zmieniło. Stowarzyszenie nadal działało, jako samodzielna organizacja, rządząca się własnymi prawami i pracowało według własnych tradycyjnych zasad. 
 
Najważniejsze kierunki 
 
W swej książce: "Historia niewidomych polskich w zarysie", wydanej w 1960 roku, dr Ewa Grodecka poświęciła jeden rozdział problematyce niewidomych na Śląsku. Omawia w nim między innymi ich osiągnięcia w pierwszych latach po wojnie. Pozwolę sobie zacytować fragment wspomnianej książki, gdyż dość dobrze naświetla urozmaicone formy działalności chorzowskiej organizacji: 
"Pomoc, udzielana członkom przez Oddział, obejmowała: 
1. Zatrudnienie niewidomych w warsztatach własnych oraz współdziałanie z Wojewódzkim Wydziałem dla Spraw Inwalidzkich w akcji przygotowywania do pracy w przemyśle i zatrudniania niewidomych w fabrykach państwowych. Nadto Oddział wyszukiwał kandydatów na szkolenie zawodowe i kierował ich do odpowiednich zakładów Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej. 
2. Wypłacanie niewidomym niezdolnym do pracy, obciążonym rodzinami i znajdującym się w ciężkich warunkach, zapomóg z sum na ten cel przeznaczonych. 
3. Organizowanie porad prawnych i współdziałanie z członkami w załatwianiu różnych spraw urzędowych. Załatwianie spraw zniżek kolejowych, tramwajowych i autobusowych, zwolnień od opłat za korzystanie z radia itp. W roku 1949 sprzedano członkom po cenach zniżonych około 50 radioodbiorników, uzyskanych w wyniku starań Zarządu Głównego. Od roku 1948 Oddział prowadził dla swych członków kasę pogrzebową. 
Działalność kulturalno-oświatowa Oddziału obejmowała głośne czytanie książek w Chorzowie i Bytomiu, prowadzenie stałego chóru i zespołu recytatorskiego, kolportaż "Pochodni" i "Przyjaciela Niewidomych". W lecie organizowane były wycieczki". 
Dr Grodecka, jak przystało na autorkę rozprawy historycznej, ujęła opis zaangażowania społecznego Ślązaków bardzo skrótowo, ale jak już wcześniej podkreśliłem, działalność ta mogła zadziwiać bogactwem form i rozmiarami troski o byt niewidomych. I tak na przykład Związek zatrudniał na etacie osobę widzącą, o ile dobrze przypominam sobie imię - panią Agnieszkę, do obowiązków której należało pomaganie całkowicie niewidomym w załatwianiu różnych, codziennych spraw. W roli przewodnika chodziła z nimi do lekarza, pomagała w robieniu większych zakupów, w załatwianiu spraw w urzędach, doprowadzała na dworzec kolejowy, bo jak wiadomo, mającym nawet dobrą orientację poruszanie się po peronach nie przychodzi łatwo. 
Wykonywała również mnóstwo innych rzeczy, które nie leżały w jej służbowych obowiązkach, jak przyszycie guzika, doradzanie jak się ubrać, jakiego koloru kupić płaszcz lub garnitur. Ludziom mniej zaradnym dawało to poczucie bezpieczeństwa. Z taką formą pomocy nigdy już potem się nie spotkałem, choć problem przewodnika zawsze istniał i nadal stanowi jedną z największych trudności w życiu inwalidów wzroku. 
 
Spółdzielnia 
 
Paweł Niedurny był prezesem zarządu śląskiej organizacji i niekwestionowanym przywódcą jej członków. Bez jego udział nic ważnego się nie dokonywało. Troszczył się, aby jak najpełniej służyła niewidomym, a swym przykładem mobilizował innych działaczy i pracowników. Dużo energii poświęcał zagadnieniu zatrudnienia i działającym w jej ramach zakładom pracy. Produkowały one szczotki i pędzle, maty i torebki papierowe. Zatrudniały 150 inwalidów wzroku i kilkadziesiąt osób widzących. 
Kiedy w 1949 roku, w wyniku zarządzeń centralnych władz państwowych, organizacjom społecznym zabrano ich zakłady pracy i utworzono z nich spółdzielnie inwalidów, z trzech śląskich wytwórni powstała spółdzielnia "Praca Niewidomych". Nadal funkcjonowała pod względem ekonomicznym i społecznym bardzo dobrze. Paweł Niedurny był jej prezesem do końca swego życia. 
W ostatnich latach choroba układu krążenia dawała mu się mocno we znaki, ale nadal żył codziennym sprawami swego otoczenia. Pełnił także odpowiedzialne funkcje we władzach PZN. Zmarł 19 stycznia 1965 roku. 
Może na Śląsku znajdzie się jeszcze ktoś kto w pełniejszym świetle nakreśli jego sylwetkę i postawę, która powinna stać się wzorem aktywnego życia, otwartości i życzliwości, a także pracy dla dobra innych ludzi. 
 
aaa 
8.2. Związek Pracowników Niewidomych RP (fragmenty) 
Ewa Grodecka 
 
Źródło: "SPRAWA NIEWIDOMYCH" dr fil. Ewa Grodecka 
 
Przygotowywane przed wojną połączenie wszystkich regionalnych stowarzyszeń niewidomych cywilnych w jeden związek ogólnopolski stało się teraz nie tylko dla wszystkich oczywiste, ale i konieczne w nowym układzie stosunków. 
Zachęcony przez władze państwowe, do których zwrócił się z memoriałem przedstawiającym sytuację i potrzeby niewidomych, dr Włodzimierz Dolański przystąpił do organizowania ogólnokrajowego Związku Pracowników Niewidomych, stawiając sobie jako cel zasadniczy "pracę wszystkich niewidomych do pracy zdolnych i opiekę nad niezdolnymi". 
W sierpniu 1946 r. odbyło się w Łodzi pierwsze spotkanie przedstawicieli wszystkich związków regionalnych, na którym uzgodniono zasady wspólnego statutu. 
 
W październiku tegoż roku odbył się w Chorzowie zjazd delegatów wszystkich stowarzyszeń regionalnych, który powołał do życia Związek Pracowników Niewidomych R.P. z siedzibą w Warszawie. 
Według statutu członkiem Związku mógł zostać każdy niewidomy bez względu na wyznanie i przekonania religijne, pod następującymi warunkami: 
- utrata wzroku w granicach od 85 do 100%, 
- wiek powyżej lat 18, 
- obowiązek pracy na utrzymanie swoje i rodziny, 
- podporządkowanie się postanowieniom statutu. 
Na przewodniczącego Związku został wybrany dr Włodzimierz 
Dolański. Liczba zrzeszonych niewidomych wynosiła 1913 osób. 
 *** 
 Zarząd Główny Związku prowadził pracę w kilku uzupełniających się wzajemnie kierunkach. 
Dbając o należyty poziom oświaty i kultury niewidomych zorganizował dwa biura przepisywania w brajlu książek, w pierwszym rzędzie podręczników dla szkół specjalnych, które po zniszczeniach wojennych znajdowały się w krytycznej sytuacji pod względem pomocy szkolnych. Biura, w których zatrudnione były kobiety niewidome, dostarczały szkołom i członkom Związku 300 tomów różnych książek. Po uruchomieniu drukarni brajlowskiej wznowione zostało wydawanie "Pochodni", a następnie zaczęto drukować pisemko dla dzieci pt. "Światełko". Miesięcznik czarnodrukowy pt. "Przyjaciel Niewidomych", wydawany jako organ Związku, spełniał podwójne znaczenie: informował widzących o sprawie niewidomych w Polsce i zagranicą, ułatwiając w ten sposób wzajemne zbliżenie i zrozumienie, nadto zaś za ogłoszenia i artykuły propagandowe, umieszczane w piśmie przez różne instytucje i firmy, uzyskiwał poważne fundusze na działalność Związku /1948/. 
Zgodnie z własnym hasłem "nic o nas bez nas", za pośrednictwem swego prezesa Związek brał czynny udział w zorganizowanej przez Ministerstwo Oświaty naradzie w sprawie szkół dla dzieci niewidomych, następnie zaś w pracach stałej Komisji Doradczej dla Spraw Niewidomych w tymże Ministerstwie. 
 *** 
 Zgodnie ze swymi podstawowymi założeniami i nazwą, Związek Pracowników Niewidomych wkładał duży wysiłek w podnoszenie istniejących i tworzenie nowych zakładów pracy, zatrudniających niewidomych i przez nich kierowanych. Posiadane stosunki pozwoliły mu zaciągnąć pożyczką w wysokości 30 mln. zł. i zakupić surowce krajowe i zagraniczne, "dzięki czemu pracownicy niewidomi nie zaznali bezrobocia" w tych trudnych latach. Zakupione surowce, którymi dysponował Zarząd Główny, zmagazynowane zostały w gmachu Oddziału Związku w Chorzowie i stąd rozsyłane były do wszystkich Oddziałów, które prowadziły dalszy rozdział według własnego, bezpośredniego rozeznania potrzeb. 
Na wiosnę 1948 r. Związek posiadał zorganizowane przed jego powstaniem i przyjęte Oddziały w Warszawie, Chorzowie, Łodzi, Bydgoszczy, oraz nowo zorganizowane w Poznaniu i Wrzeszczu. Nadto przy Państwowym Zakładzie Szkoleniowym dla Ociemniałych Żołnierzy w Jarogniewicach-Głuchowie /Wielkopolska/ istniała delegatura Związku. 
W roku 1949 Związek posiadał 10 Oddziałów wojewódzkich, których działalności nie krępował. 
 *** 
 Tak więc to, co Wagner zrealizował w r. 1929, tworząc z trzech regionalnych związków ociemniałych inwalidów wojennych organizację federacyjną o jednolitym kierownictwie nadrzędnym, - dr Dolański osiągnął w r. 1946 w formie również federacyjnego Związku Pracowników Niewidomych. 
W federacji niewidomych cywilnych Oddział terenowy stanowił jednostkę organizacyjną i gospodarczo-samodzielną w stopniu tym wyższym, im mocniejszą miał tradycję ugruntowaną na działalności przedwojennej i powojennej przed zjednoczeniem. 
Zarząd Główny Związku scalał działalność poszczególnych Oddziałów, reprezentował całą federację wobec władz państwowych, społeczeństwa i instytucji międzynarodowych, zdobywał środki materialne i pomoce rzeczowe, które następnie rozprowadzał za pośrednictwem Oddziałów. 
Zgodnie z nazwą organizacji, sensem istnienia Związku i jego Oddziałów była działalność gospodarcza. Według założeń statutowych Związek miał być bowiem zrzeszeniem pracowników niewidomych, opiekujących się kolegami niezdolnymi do pracy. Dlatego prowadzenie, wspomaganie i organizowanie własnych zakładów pracy stanowiło główne zadanie Związku i podstawę, gwarantującą rozwój działalności w innych kierunkach. 
Koncepcyjnie Związek tkwił bardzo mocno w tradycjach przedwojennych, nadal uważał za swoje zadanie i za swój obowiązek zastępowanie i wspomaganie działalności państwa na rzecz niewidomych przez akcję społeczną w całym tego słowa znaczeniu, a więc dobrowolną, bezinteresowną, niekrępowaną odgórnie w metodach, formach i programach pracy, jak najmniej obciążającą państwo finansowo, jak najwydatniej czerpiącą środki materialne z dochodów własnych i z ofiarności społecznej. 
 *** 
 Tymczasem sprawa inwalidów, a więc i sprawa niewidomych, zaczęła coraz wyraźniej wchodzić w orbitę poczynań polityczno-społecznych państwa budującego socjalizm na ściśle sformułowanych zasadach pod kierownictwem partii i rządu. W obliczu wielkiej przemiany ustrojowej i społecznej związki niewidomych nie mogły pozostać w swych dawnych formach i w swej przedrewolucyjnej roli. 
Pierwszym rewolucyjnym faktem było wydzielanie związkowych dotąd zakładów pracy, przekształcenie ich w spółdzielnie i włączenie do nowoutworzonej Centrali Spółdzielni Inwalidów. 
Nastąpiło to w roku 1949. 
Drugim faktem było, po rozwiązaniu Związku Inwalidów Wojennych, zawieszenie Zarządu Głównego Związku Pracowników Niewidomych i mianowania Kuratora, którym miał pozostawione przy życiu związki niewidomych zreorganizować, przystosowując do nowej roli w nowym ustroju. 
W marcu 1950 r. ociemniały w czasie Powstania Warszawskiego major Leon Wrzosek zapoczątkował na gruncie polskiej sprawy niewidomych okres rewolucji, nazwany "okresem kurateli". 
 
 aaa 
9. WPROST ALBO NA OPAK 
 
aaa 
9.1. Niech żyje happy end 
Józef Szczurek 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
W lipcu 1956 roku przebywałem w Katowicach, gdzie jako studencki praktykant pracowałem w redakcji "Dziennika Zachodniego". 
W tym czasie w Warszawie miało się odbyć plenarne zebranie Zarządu Głównego PZN, na które zostałem zaproszony. Z Chorzowskiego Oddziału Związku na wspomniane zebranie miał jechać członek ZG - Rudolf Wysocki z przewodnikiem i jeszcze jeden śląski działacz (nazwiska nie pamiętam). Żeby podróż była tańsza, pan Wysocki zaproponował, aby tenże działacz był moim przewodnikiem. Zgodziłem się z zadowoleniem. Rzecz jednak w tym, że moi współpasażerowie wsiadali do pociągu wcześniej, w Chorzowie, a ja w Katowicach. Przewodnik Wysockiego ani ich towarzysz podróży mnie nie znali, uzgodniliśmy zatem, że będę stał na peronie i powiewał podniesioną chusteczką. To będzie znak rozpoznawczy. 
Pociąg do Warszawy przyjechał, chustką powiewałem, ale daremnie, nikt do mnie nie podszedł. Nie domyślając się co mogło zajść i zwątpiwszy w powodzenie uzgodnionej sprawy, w ostatniej minucie wsiadłem do wagonu i zająłem miejsce w najbliższym przedziale. Po upływie godziny, otworzyły się drzwi i usłyszałem głos Rudolfa Wysockiego: "Czy jest tu Szczurek?" - Zakrzyknąłem: tak. I w ten sposób szczęśliwie odnaleźliśmy się. 
Niebawem znalazłem się w przedziale, w którym siedzieli moi towarzysze podróży. Skończyły się niepokoje przewodnika, który odzyskał niewidomego pasażera i nie musiał kupować drogiego biletu u konduktora. Wreszcie nadszedł czas wyjaśnień, wzajemnych żalów i pretensji. Pan Rudolf opowiedział jak było. 
Gdy pociąg zatrzymał się w Katowicach, obaj widzący panowie intensywnie rozglądali się wzdłuż peronu, szukając pasażera z podniesioną do góry chustką. Niestety, nigdzie go nie było. Ich nerwowość rosła wraz z upływem czasu postoju pojazdu. Pociąg ruszył. Uznali, że albo stało się coś niedobrego, albo ich zaplanowany współpasażer jest niesolidny i niegodny zaufania. 
Jednak pan Wysocki znał mnie dobrze, nie dał więc za wygrane i ruszył na poszukiwanie. Jak później opowiadał, gdy już bezpiecznie siedzieliśmy obok siebie, szedł od wagonu do wagonu, otwierał drzwi do każdego przedziału i pytał: "Czy jest tu Szczurek". Odpowiedziom towarzyszyły wybuchy śmiechu i nacechowane były humorem, na przykład - jest pod ławką, albo wyrzuciliśmy go za okno, albo przestraszył się i uciekł. Pan Rudolf przeszedł przez cały pociąg. Znalazł mnie w ostatnim wagonie i ostatnim przedziale. 
Z kolei ja opowiedziałem swoją wersję wydarzeń. Stałem na peronie, machałem chustką i wszystko daremnie. Wtedy jeden z naszych przewodników zażądał, abym pokazał chusteczkę, co uczyniłem. Wtedy zakrzyknął niemal z oburzeniem: "No właśnie, chustka niebieska, a my szukaliśmy białej". 
Rudolf Wysocki zapytał, czy w drugiej ręce miałem białą laskę - zaprzeczyłem. Wtedy jeszcze nie było lasek składanych. Zapytał więc, czy na peronie byłem sam, odpowiedziałem, że odprowadziły mnie trzy dziewczyny. I tu znowu okrzyk oburzenia. 
Szukaliśmy niewidomego, który sam stoi z laską i białą chusteczką. W ten sposób cała sprawa się wyjaśniła. Było sporo nerwowych przeżyć, ale jak głosi ludowe powiedzenie: wszystko dobre, co się dobrze kończy. Przy okazji skrystalizował się morał, że każda umowa, jeśli nie jest szczegółowo opracowana, może mieć mizerne, ale i komiczne efekty. 
Niebawem nasi przewodnicy, pogrążeni w błogim śnie, pochrapywali rytmicznie, a wybitny śląski działacz - Rudolf Wysocki i ja przegadaliśmy całą noc. Ustawiliśmy, jak należy, Polski Związek Niewidomych i okolice, wytyczyliśmy najlepsze drogi. Szkoda, że nikt nimi nie poszedł. 

 aaa 
9.2. Dworzec 
Kretochwił 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Pewnego razu zamierzałem wyjechać poza miejsce zamieszkania. Udałem się na dworzec. Wchodzę do hali kasowej i nadstawiam uszu, by zorientować się, gdzie są okienka. Ustaliłem kierunek i zacząłem powoli przesuwać się do celu. Robiłem to niespiesznie, by nie zderzyć się z kimś, kto znajduje się na drodze. Nagle przeraził mnie rozlegający się obok głośny okrzyk 
K... mać, wszyscy w kolejce patrzą na tego niewidomego i każdy udaje, że go nie widzi. Ja jestem kryminalista i dla mnie zabić człowieka to tak, jak pstryknąć palcami. Ty, tutaj podprowadź go do kasy, a nie gap się jak cielę na malowane wrota. 
Poczułem, że ktoś bierze mnie pod rękę i podprowadza do kasy. Kupiłem bilet i w tym momencie usłyszałem ten sam głos. 
- Na który peron idziesz? Odpowiedziałem, że na piaty 
- Ty go zaprowadzisz na piaty. Tylko pamiętaj, żebyś go wsadził do pociągu. Nie chciałbym być w twojej skórze, gdybyś nawalił. 
Znowu poczułem, że mnie ktoś bierze pod ramię i pomaszerowaliśmy na wskazany peron. Tam mój przypadkowy przewodnik zapytał, dokąd jadę, potem odnalazł właściwy pociąg i pomógł wsiąść do wagonu. 
Siedząc wygodnie w przedziale pomyślałem "jaka szkoda, że kryminalista musi uczyć ludzi przyzwoitego zachowania wobec niewidomych. 
Innym razem wybierając się w podróż pociągiem, przybyłem na dworzec z 45-minutowym wyprzedzeniem. Hala dworcowa była prawie pusta, wiec odnalazłem kasę, kupiłem bilet, a portfel z dokumentami i pieniędzmi włożyłem do bocznej kieszeni kurtki. Pomaszerowałem na peron, zapytałem o mój pociąg, który był już podstawiony, wsiadłem i przesuwałem się po korytarzu, otwierałem po kolei drzwi przedziałów pytając o wolne miejsce. 
Nagle poczułem, że ktoś się na mnie pcha, choć nie było tłoku. Ponieważ kilka dni wcześniej czytałem porady inspektora policji, pomyślałem, że to kieszonkowiec. Nie zastanawiając się wepchnąłem go do przedziału i sprawdziłem kieszeń, w której już nie było portfela. Krzyknąłem - pan mi ukradł portfel... 
W tym momencie pod nogą poczułem portfel. Wywiązała się drobna awantura, w której gość odgrywał rolę niesłusznie pomówionego. Prosiłem pasażerów o pomoc w przywołaniu policji, ale nikt się nie ruszył. 
Kieszonkowiec spokojnie odszedł. Najśmieszniejsze okazało się to, że po chwili jakaś pani teatralnym szeptem oznajmiła: mąż mówi, że pan ma rację, bo to był naprawdę kieszonkowiec. 
 
aaa 
9.3. Spotkanie z "Chmurką" 
Ryszard Dziewa 
 
Źródło: "Pochodnia" styczeń 1990 
 
Dżdżyste, jesienne popołudnie. Drobny kapuśniaczek nieprzyjemnie opada na twarz i ręce. Moja cierpliwość też ma swoje granice. Zaczynam w duchu "błogosławić" miejską komunikację. Gdyby tak dyrektor MZK poczekał sobie godzinę na przystanku, a potem w tłoku przejechał kilkanaście przystanków... No, ale... Już czterdzieści minut spóźnienia. Obiecałem koledze, że tym razem zjawię się punktualnie, a tu jak na złość. Na przystanku gromadzi się coraz więcej ludzi. Starszy mężczyzna zaczyna narzekać: 
- To chyba tylko w Lublinie może być taka komunikacja. Pewnie na końcowym grają w karty. 
- Może jakaś awaria - nieśmiało odzywa się stojąca obok mnie kobieta. 
- Za dużo tych awarii - zrzędzi starszy pan. - Gdzie się człowiek nie obejrzy, wszędzie bałagan. I jak tu ma być dobrze w tej naszej ojczyźnie. 
Nagle ktoś energicznie łapie mnie za rękę. 
- A dokąd to szanowny pan chce jechać? Ja pomogę. Pan tak sam, bez opiekuna? 
Grzecznie tłumaczę, że opieka nie jest mi potrzebna, bo znam drogę na pamięć. To jednak nie przekonało mojego rozmówcy. 
- Panie, ja panu pomogę - mówił z zapałem i stanowczością - bo widzi pan, ludzie, cholera, stoją z boku i nikomu nie przyjdzie do głowy, żeby się zainteresować człowiekiem. Ale ja pomogę. Każdy myśli tylko o sobie, ale żeby tak drugiemu człowiekowi pomóc... Chmura jestem. Ja pana zawiozę na miejsce. 
Kończąc swój monolog, objął mnie po ojcowsku i przygarnął do siebie. Poczułem odór taniego alkoholu połączonego z kiełbasą i czosnkiem. 
- Dziękuję panu bardzo, ale naprawdę dam sobie radę. 
W ogóle nie zwracał uwagi na moje odpowiedzi. 
- Panie, jak powiedziałem, że pomogę, to nie ma o czym gadać. Chmura jestem. 
Wreszcie nadjechał upragniony autobus. Tłum, jak to bywa w zwyczaju, ruszył do szturmu. Pan Chmura nie okazał się gorszy od pozostałych. Zanim się zorientowałem w sytuacji, chwycił mnie za ramiona, nie zwracając uwagi na protesty innych i niemal wniósł do pojazdu. 
- Panie, pan taki młody i zdrowy, ustąp pan miejsca temu nieszczęśliwemu. 
Nie oponowałem. Grzecznie usiadłem i tylko się modliłem, aby mój przygodny opiekun więcej się nie odzywał i raz na zawsze zostawił mnie w spokoju. Ale wkrótce okazało się, że były to tylko moje pobożne życzenia. 
- Panie, co ja miałem zrobić, ludzie by pomogli? Czy zrozumie ktoś drugiego człowieka i to takiego nieszczęśliwego? Chmura jestem. 
- Panie Chmura, dziękuję panu za pomoc, o którą nie prosiłem, bo sam bym sobie poradził. Nic pan takiego nie zrobił, żeby się miał pan czym chwalić. Poza tym nie czuję się nieszczęśliwym. 
- Nic się pan nie bój, zawiozę pana na miejsce. Jak się podjąłem, to możesz pan na mnie liczyć. 
Wreszcie Brama Krakowska. Wstaję i kieruję się do drzwi. Mój "anioł stróż" chwyta mnie za ramiona i wynosi z pojazdu. 
- Dziękuje panu, teraz dam sobie już sam radę. 
- Powiedziałem, że ... 
I dalej swoje. Trudno, razem czekamy na "jedynkę". Na szczęście "jedynka" nadjechała. Na to tylko czekałem. Jak dziki rzuciłem się do drzwi. Usłyszałem tylko w przelocie: 
- Łokcie i nogi to ma zdrowe. Czemu się tak rozpycha, tyle miejsca. 
Trudno, muszę iść nawet po trupach, byleby zgubić Chmurę - pomyślałem. W autobusie przeciskam się do tyłu. O, jest wolne miejsce. Siadam. Obok ktoś lekko pochrapuje. Nareszcie. Poczułem błogi spokój. Pewnie Chmura stoi niezorientowany na przystanku i ma do mnie żal, że nie doceniłem jego szlachetnych pobudek. Autobus gwałtownie zahamował. Siedzący obok mnie mężczyzna obudził się. Zaczął się rozglądać dookoła, jak gdyby nie wiedział, gdzie się znajduje. Niespodziewanie zakrzyknął radośnie: 
- Cześć Chmurka, a dokąd to jedziesz? 
- Cześć - usłyszałem znajomy głos. - Opiekuję się tym niewidomym. Bo widzisz... 
I zaczął któryś raz z rzędu opowiadać o swojej nadzwyczajnej misji. 
- Boże, takie nieszczęście - szepnęła z tyłu jakaś starsza kobieta. 
- Pani, innemu bym nie pomógł, ale takiemu?... Ludzie to by przeszli i nic. Serca nie mają. Chmura jestem. 
Wysiadam. Chmura za mną. Chwytam kogoś z przodu za rękę. - Przepraszam, czy mógłby mi pan pomóc przejść na drugą stronę ulicy? 
Zgodził się bez wahania. Idziemy! Z drugiej strony chwyta mnie Chmura. 
- Dziękuję, panie Chmura, idę z tym panem. Nie jest tak źle z tymi ludźmi, chętnie pomagają. 
Odniosłem wrażenie, że zostawiłem Chmurę bardzo zakłopotanego. Już nie mógł się nikomu pochwalić, że do końca zajął się nieszczęśliwym, opuszczonym przez ludzi niewidomym. Przez chwilę stanął mi przed oczami trzeźwy pan Chmura. Ciekawe, czy wtedy też bylibyśmy starymi znajomymi? 
 
aaa 
9.4. Mruczę i prycham 
Artystycznie i naukowo

 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Kochani moi! 
 Muszę z wielkim wstydem przyznać, że byłem małodusznym zacofanym niedowiarkiem, nie wierzyłem, że przemianowanie biura Zarządu Głównego PZN na Instytut Tyflologiczny PZN przyniesie tak wspaniałe rezultaty. A jednak przyniosło. 
Moje wątpliwości brały się z zacofanego rozumienia słów, pojęć, nazw i zaklęć. Myślałem, jako ten durakow, że instytut oznacza placówkę naukową-badawczą, która zatrudnia profesorów, docentów, doktorów. A to wcale niekoniecznie. Wystarczy, że odpowiednio się ją nazwie i pozytywne rezultaty są faktem. Taka zmiana nazwy działa jak czarodziejska różczka, czarodziejski pierścień czy czarodziejska lampa, jak najmocniejsze zaklęcie. 
Drodzy Wy moi! Wyobraźcie sobie, że w Instytucie Tyflologicznym powstał wspaniały, nowoczesny projekt, oparty na naukowych podstawach w wyniku intensywnych badań. Projekt ten przyoblekł artystyczną szatę dzięki współpracy z artystami. No i co niedowiarki równie wielkie, jak ja byłem? Czarodziej machnął różczką, potarł pierścień, zapalił lampę i zastosował swoje najmocniejsze zaklęcie... Stało się... A co się stało? A właśnie - niewidomi stali się już widoczni. Czapki niewidki pospadały im z głów i są już wśród ludzi. Przestały ich trapić: niskie renty socjalne, bezrobocie, brak przewodników i lektorów, wysokie ceny sprzętu rehabilitacyjnego i inne plagi. Teraz są już jak wszyscy inni, są widoczni, są bardzo nowocześni. 
 
 W zaproszeniu do udziału w tym wspaniałym, nowoczesnym projekcie Marta Michnowska pisze: 
 
"Bądźmy razem, wspólnie odciśnijmy mocno nasz ślad w krajobrazie Warszawy. Niech będzie nas jak najwięcej, nas - niewidomych, słabowidzących i naszych przyjaciół. Niech wszyscy nas zauważą. 
 Serdecznie zapraszamy do wzięcia udziału w wydarzeniach zaaranżowanych wspólnie przez Instytut Tyflologiczny Polskiego Związku Niewidomych i artystów wydarzeniach składających się na kampanię społeczną "Niewidomi już widoczni". Zapraszamy szczególnie w trzy miejsca, a znaleźć będzie nas bardzo łatwo: 
17 września 2011 r. - godzina 21.00 - spotykamy się na Nowym Świecie przy kawiarni ST. Traffo (Nowy Świat 36). Przygotowaliśmy multimedialną niespodziankę. Każdego, kto zechce i będzie mógł, prosimy o ubranie się na biało (przynajmniej częściowo). To, oprócz białej laski, będzie nasz znak rozpoznawczy. Niespodzianka będzie trwała nie dłużej niż 15 minut, start ma być maksymalnie punktualny, warto więc się nie spóźnić". 
 
 *** 
 
Rozchorowałem się i nie mogłem uczestniczyć w tym wydarzeniu. Tak, tak "Pan Kocur był chory i leżał w...", ale dyć wiem co nie co, jak to wiekopomne wydarzenie wyglądało. 
Centrum Warszawy, sobotni wieczór, kawiarnia z ogródkiem wysuniętym na chodnik, kłębiące się tłumy warszawiaków i gości. Pracownicy Instytutu Tyflologicznego, grupa młodzieży... Otworzyły się drzwi kawiarni, z których wyszło 9 białych postaci, coś huknęło. Anioły to nie były, bo nie miały skrzydeł. Może śmierci? Też nie, bo zamiast kos miały białe laski. Ki diabeł? Ale to proste, jasne i nowoczesne. Postaci te stukając onymi laskami przedefilowały przez ulicę Nowy świat na drugą jej stronę i postaci zniknęły. Po chwili pojawiły się na balkonie i ustawiły się wzdłuż balustrady półkolem, tworząc biały ekran. Wybuchły kaskady świetlnych barw, piękne kolory, błyski, kręgi i słupy, wspaniałe! A na tych postaciach pokazał się napis: "Niewidomi już widoczni". Ponoć i filmik jakowyś był, ale go nie było widać na tym białym ekranie. 
Ależ to czary mary... Kto by pomyślał? 
Białe stwory z laskami zeszły na ulicę i przedefilowały do kawiarni, stukając laskami. No tak, po takiej pracy konieczne jest wypicie kawy, może piwka... 
Kelnerka zapytana, co tu się dzieje, odpowiedziała, że nie wie. Przechodnie jeden do drugiego: "Co to"? "Chyba teatr". 
No tak, teatr. Nie precyzowali - dramat czy komedia. 
Ale bez żartów i bez głupich pytań. Niespodzianka była rzeczywista, realna i tak trwała, że trwa w dalszym ciągu. Niespodzianką jest dla mnie przesłanie z niej wynikające, tj. zupełnie nie wiem jakie. Ale co tam? Jestem Starym, zacofanym Kocurem i nie wszystko mogę wiedzieć. A że spacerowicze też nie wiedzieli - przecie to nie dla plebsu. To jest projekt artystyczno-naukowy i basta! Czapki z głów profani! Niewidki również, a może przede wszystkim, bo macie być widoczni. Najważniejsza jest młodość, nowoczesność, ruch, światło, multimedialność i jest to wielka wartość, chociażby w niej treści nijakiej nie było, albo raczej chociaż byś nie potrafił się jej doszukać bez wskazania palcem i dłuższych wyjaśnień. 
 
Cytuję dalej zaproszenie: 
 
"19 września 2011 r. - godzina 11.00 - spotykamy się na placyku przy skrzyżowaniu Nowego Światu i Smolnej (przy rondzie de Gaullea). Z tego miejsca wyruszymy na spacer Nowym Światem, by zamontować po drodze tabliczki brajlowskie przy wejściach do różnych punktów usługowych. Te tabliczki mają być znakiem przypominającym o istnieniu osób z dysfunkcją wzroku i sygnalizującym, że tu osoba z białą laską jest zawsze mile widziana. Spacer będzie trwał nie dłużej niż godzinę". 
 
 *** 
 
Oż psia mać! A ja myślałem, że niewidomym jest bardzo trudno wymacać na tramwaju czy autobusie przycisk służący do otwierania drzwi! Widzicie, jaki jestem głupi i zacofany? Okazuje się, że świetnie sobie poradzą z warszawskimi budynkami, które są znacznie większe od autobusów. To warto światu całemu pokazać! 
A czy osoby widzące zauważą te tabliczki i zrozumieją ich znaczenie? A czy to ważne? To ich problem. 
Z moich doświadczeń wynika, że pismo brajla, dla osób widzących, trąci czarną magią. Nic z niego nie rozumieją i napawa ich podziwem dla niewidomych graniczącym ze zgrozą. Ale jak zobaczą takie tabliczki na Nowym Świecie... Z pewnością im się w głowach porozjaśnia, a jak nie - pies ich drapał. Tumany zacofane! 
Chciałem jednak przekonać się, jakie wrażenie robią te tabliczki. Jak się pewnie domyślacie, nie miałem ochoty obmacywać ścian i szukać onych tabliczek. Poprosiłem więc osobę widzącą, żeby obejrzała to dzieło. Inspekcji dokonała w czwartek, a więc trzy dni po umieszczeniu tych tabliczek. Na całym Nowym Świecie znalazła jedną, a na Krakowskim Przedmieściu żadnej. Tabliczka owszem, estetyczna i głosi, że "Niewidomi już widoczni". To wszystko na ten temat. 
 
I ostatni cytat 
 
"19 września 2011r. - godzina 19.00 - spotykamy się przy siedzibie Instytutu Tyflologicznego Polskiego Związku Niewidomych (ul. Konwiktorska 9). Otworzymy wtedy, budzący już tyle kontrowersji mural namalowany na fasadzie budynku PZN i zainaugurujemy wystawę zdjęć znanego fotografa Tomka Sikory (połączoną z projekcją filmu produkcji jajkoFilm). Czekamy na każdego, kto zechce nam towarzyszyć. 
 Marta Michnowska 
 Centrum Komunikacji 
Instytut Tyflologiczny Polskiego Związku Niewidomych" 
 
 *** 
 
No i odbyło się otwarcie muralu, który okazał się zupełnie niekontrowersyjny - oczy ładne, czarnobiałe, delikatnie nakreślone, świetnie komponują się z szarą, odrapaną ścianą. Mało kto je zauważy, a z pewnością każdy będzie wiedział, co one symbolizują. I znowu nie miałem racji. I znowu okazało się nowocześnie. I znowu jak się dobrze wytłumaczy, każdy będzie wiedział, w czym rzecz. Ale jak to tłumaczyć przechodniom na ulicy? Oj, chyba szukam dziury w całym. I bez tego wszyscy doskonale wiedzą, a ja się zestarzałem. Oj, chyba muszę przejść na emeryturę, bo nie potrafię "z młodymi naprzód iść", po środki przekazu sięgać nowe... Ale to mój problem, a nie... 
Jestem zachwycony symboliką, alegoriami, nowoczesnością, pomysłowością, inwencją twórczą, wspaniałym przekazem, pożytkiem dla niewidomych itd., itp. 
Przecież czarownicy, magowie, guru różnych sekt i niektórzy politycy od dawna wiedzą, że jak się dobrze rzecz przedstawi, to symbole są ważniejsze od rzeczywistości. A więc, skoro nie może być dobrze, niechaj przynajmniej będzie pięknie, nowocześnie, alegorycznie i symbolicznie. To wystarczy niewidomym, boć przecie wystarcza wielu widzącym. A co to, czy niewidomi są gorsi? 
Mam tylko jedną wątpliwość, ale wynika ona pewnie z mojej kociej, wrednej natury. Nie wiem, dlaczego ta wspaniała firma artystyczna nazywa się "jajkoFilm". No właśnie "jajko", liczba pojedyncza... Gdyby było przynajmniej dwa jajka, można by z entuzjazmem zakrzyknąć: ale jaja! 
 Zachwycony Stary Kocur