Pr 2590

WIEDZA i MYŚL

INTERNETOWY MIESIĘCZNIK TYFLOSPOŁECZNY

Wydawca Stanisław Kotowski

Czasopismo nie jest dofinansowywane ze środków publicznych ani żadnych innych. Wydawane jest bez nakładów finansowych. Osoby piszące artykuły oraz zaangażowane przy redagowaniu, adiustacji i korekcie oraz kolportażu nie otrzymują wynagrodzenia. Fundacja „Klucz” przetwarza „WiM” nieodpłatnie na format MP3 w systemie DAISY, a IVO Software Sp. z o.o. udostępnia bezpłatnie niezbędne do tego oprogramowanie.
Czytelnicy otrzymują „WiM” również bezpłatnie. Wystarczy napisać na adres:
ST.k@onet.pl lub ST.k1@wp.pl
i w każdym miesiącu znaleźć aktualny numer w swojej „Skrzynce odbiorczej”.
Wersję dźwiękową można pobierać pod adresem:
http://wypozycz.bcpzn.pl/wim/ 

Wrzesień 2011 
Rok III 
Nr 9(33)/2011 
 
REDAKTOR NACZELNY 
Stanisław Kotowski 

ADRES REDAKCJI - wyłącznie internetowy: 
st.k@onet.pl lub ST.k1@wp.pl 
Telefon komórkowy: 501-239-769 

Na łamach „Wiedzy i Myśli” zamieszczamy różne opinie i poglądy, w tym takie, z którymi się nie zgadzamy.

SPIS TREŚCI

1. OD REDAKCJI
2. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA OSÓB NIEWIDOMYCH I SŁABOWIDZĄCYCH
2.1. Ze słownika rehabilitacyjnego (cz. 2) - Inwalida, kaleka, ułomny, niepełnosprawny, osoba z niepełnosprawnością, sprawny inaczej - Stanisław Kotowski
2.2. Samo życie - Ryszard Dziewa
2.3. Strata bolesna, jak brak wzroku - Praca wyróżniona I nagrodą na konkursie "Głosu Kobiety" - " Sukces i porażka" - Jan Szewczuk
2.4. Tandemem w Andy - Maciej Kowalczyk
3. OKULISTYKA, WYNALAZKI, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE
3.1. 	"Krecie" społeczeństwo - Coraz gorzej widzimy
3.2. Technologie: Jazda bez patrzenia - Marek Matacz
3.3. Naviton - Rafał Charłampowicz*
4. ROZMOWA MIESIĄCA (1/2) - Z Wojciechem Majem rozmawia Józef Szczurek
5. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE
5.1. "WiM" do Czytelników
5.2. "Pochodnia" wreszcie w druku
5.3. "Auto Świat" w e-Kiosku
5.4. "Komputer dla Homera 2010" - realizacja w 2011 r.
5.5. Konkurs promocji i doskonalenia posługiwania się pismem brajla
5.6. Uchem niewidomego
6. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH ZAJĘCIACH - KONSERWACJA ODZIEŻY, OBUWIA I SPRZĘTU TURYSTYCZNEGO - Jaga Praktyczna
7. ORGANIZACYJNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY
7.1. Nasze kochane stereotypy - Zuzanna Ratek
7.2. Jak masują niewidomi?
7.3. "Dans le noir?" po polsku - Bączek
7.4. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH - Bajka o teraźniejszości - Jerzy Ogonowski
8. FAKTY, ARGUMENTY, POGLĄDY, OPINIE I POLEMIKI
8.1. Prezentacja tematu artystyczno-rehabilitacyjno-popularyzacyjnego - Stanisław Kotowski
8.2. Oczy na murze - Domra
8.3. Wypowiedzi uczestników Listy dyskusyjnej Typhlos na temat muralu "Oczy na murze" - Opracowała Kaktus
8.4. To niepokojące - Cezary Miroski
8.5. Niewidomy na oczy - Jerzy Ogonowski
8.6. Kontrowersyjny mural? - Alicja Nyziak
8.7. Krótki komentarz - Stanisław Kotowski
8.8. Na piękne oczy
9. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE
9.1. Użeranie się z urzędem - Maria Marchwicka
9.2. Propozycję zmiany złożone przez Porozumienie Branżowe - Związek Pracodawców
9.3. Kiedy kolejne zmiany w rentach? Najprawdopodobniej zaraz po wyborach - Leszek Kostrzewski, Piotr Miączyński, oprac.: GR
9.4. Czy wyjdziemy z pułapki w tym roku? - Tomasz Przybyszewski
9.5. Zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych - Mateusz Brząkowski, oprac.: GR
9.6. Dopłaty do pensji niepełnosprawnych mogą być wyższe - Michalina Topolewska, oprac.: AJ
9.7. Pustki na turnusach - Beata Rędziak
9.8. Samorządy dostaną dodatkowe pieniądze z PFRON - Michalina Topolewska, oprac.: GR
9.9. Samorządy dostaną dodatkowe środki na aktywizację niepełnosprawnych - mrz, oprac.: GR
10. Z PRZESZŁOŚCI - Nasze rozmowy
11. WPROST ALBO NA OPAK
11.1. Ćmieszne, nie śmieszne
11.2. Mruczę i prycham - Nie ma mnie

aaa 
1. OD REDAKCJI 
 
 Istnieje powiedzenie: "Wrzesień, to jesień". Jest to wrześniowe wydanie "WiM", a więc jesienne. Lato nas nie rozpieszczało. Dobrze, że już przeszło do historii. Mamy nadzieję, że jesień okaże się bardziej szczodra, bogata w piękne kolory i dorodne owoce, słońce i pogodne dni. Tego Państwu życzy redakcja "WiM". 
Do życzeń dołączamy interesujące publikacje, ciekawe informacje, poważne przemyślenia i trochę środowiskowego humoru. Mamy nadzieję, że Państwo również będą podobnego zdania. Ale to już życzenia dla redakcji i współpracowników naszego miesięcznika. 
Polecamy pierwszą część rozmowy red. Józefa Szczurka z Wojciechem Majem. Drugą część tej rozmowy znajdą Państwo w październikowym numerze "WiM". 
Zachęcamy też do zapoznania się z działem nr 8 - "Fakty, argumenty, poglądy, opinie i polemiki". Znajdą tam Państwo interesujące przemyślenia kilkunastu osób na temat rehabilitacji i estetyki, kontaktów z ludźmi, postaw i poglądów. 
 
aaa 
2. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA OSÓB NIEWIDOMYCH I SŁABOWIDZĄCYCH 
 
 aaa 
2.1. Ze słownika rehabilitacyjnego (cz. 2) 
Inwalida, kaleka, ułomny, niepełnosprawny, osoba z niepełnosprawnością, sprawny inaczej 
Stanisław Kotowski 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Inwalida - osoba, u której występuje zanik lub ograniczenie niektórych funkcji i sprawności organizmu. Termin ten obecnie odnosi się wyłącznie do żołnierzy poszkodowanych w czasie wojny lub w czasie odbywania służby wojskowej - inwalidzi wojenni i inwalidzi wojskowi. Do pozostałych osób, które dawniej określano terminem "inwalida" obecnie stosuje się określenie "osoba niepełnosprawna". 
Kaleka, ułomny - terminy rzadziej używane i mają negatywne zabarwienie uczuciowe. Obecnie najczęściej używa się określenia niepełnosprawny lub osoba niepełnosprawna. 
Osoba niepełnosprawna - osoba, u której występuje obniżenie sprawności organizmu powodujące ograniczenia i utrudnienia w wypełnianiu ról społecznych oraz czynności życiowych. 
Myślę, że w tej definicji mieści się wszystko, co wiąże się z niepełnosprawnością. Niepełnosprawność wpływa ograniczająco na możliwości wykonywania wielu czynności życiowych, poczynając od tych samoobsługowych poprzez pracę zawodową, aż do aktywnego uczestnictwa w życiu rodzinnym, życiu kulturalnym, politycznym, religijnym - jednym słowem w życiu społecznym. 
Tak samo ograniczająco wpływa na możliwości pełnienia ról społecznych. Każdy z nas pełni wiele ról. Pełnimy rolę dziecka i rodzica, męża, żony, siostry i brata, kolegi, przyjaciela, szefa, podwładnego, sportowca, pracownika, radnego itd. Niepełnosprawność utrudnia pełnienie niemal każdej z tych ról, oczywiście, jeżeli jest znacząca i rzeczywista, a nie tylko formalno-prawna. 
Nie oznacza to, że osoby niepełnosprawne nie mogą wykonywać czynności życiowych i pełnić ról społecznych. Oznacza natomiast, że jedno i drugie przychodzi im trudniej, wiąże się z ograniczeniami, a niektóre czynności są niewykonalne. 
Ograniczenia te i utrudnienia można częściowo wyeliminować. Niektórzy są skłonni uważać, że osoby niepełnosprawne, np. niewidome, mogą wykonywać jakieś czynności lepiej niż osoby dobrze widzące. Tak może być rzeczywiście, ale tylko wówczas, kiedy osoba niewidoma przewyższa osobę widzącą poziomem inteligencji, wytrwałością, dokładnością, poziomem motywacji. Jeżeli jednak wszystkie ważne cechy osoby niewidomej są porównywalne z cechami osoby widzącej, tej drugiej wszystko będzie przychodziło łatwiej i w niczym istotnym osoba niewidoma jej nie przewyższy. 
Podobnie ma się sprawa z rehabilitacją. Jej możliwości są olbrzymie, ale przecież nie mogą wyeliminować wszystkich skutków niepełnosprawności. Gdyby się tak stało, osoba niepełnosprawna przestałaby być osobą niepełnosprawną. 
Doskonałym przykładem mogą tu być zawody zorganizowane kiedyś przez studentów UJ. Polegały one na przemieszczaniu się po linie przy pomocy rąk. Chodziło o to, kto najdalej dojdzie. Zawody wygrał student poruszający się na wózku inwalidzkim. Fakt jednak, że miał on doskonale wyćwiczone i rozwinięte mięśnie górnych partii ciała, wynikał z częstego ich używania, czyli ćwiczenia. Każdy w drodze ćwiczeń mógłby osiągnąć taki rozwój. Inna sprawa, że miał on niedorozwinięte dolne partie ciała, a więc lżejsze. To bez wątpienia, w tych zawodach było atutem. Ale atutem mogło być chyba tylko w podobnych sytuacjach. 
Jeszcze lepszym przykładem jest Oscar Pistorius. Jego sukcesy opisałem w "Przewodniku po problematyce osób niewidomych i słabowidzących". Przytaczam ten opis. 
Oscar Pistorius z Republiki Południowej Afryki, który urodził się bez kości strzałkowych i przed ukończeniem pierwszego roku życia stracił obie nogi. Od najwcześniejszych lat życia trenował rugby, później tenis i piłkę wodną. Od kilku lat biega na dystansie czterystu metrów. Zamiast nóg ma protezy z włókna węglowego. Mało brakowało, że zakwalifikowałby się na olimpiadę w Pekinie w 2008 r. 
Nadmienić należy, że były poważne problemy z dopuszczeniem go do udziału w igrzyskach olimpijskich. Startował już w różnych zawodach z paraolimpijskimi włącznie i odnosił sukcesy. Czym innym jednak jest współzawodniczenie z zawodnikami niepełnosprawnymi, a czym innym na olimpiadzie z najlepszymi biegaczami świata. 
Włókno węglowe jest lżejsze od ciała ludzkiego i bardziej wytrzymałe. Prowadzone więc były badania, czy protezy te ułatwiają bieg. Wyniki były sprzeczne. Jedne wykazały, że krok zawodnika na protezach jest dłuższy, że mniej on się męczy, inne, że protezy nie ułatwiają biegu. 
Można przewidywać, że za kilka lat będą ułatwiały. Możliwe będzie zastosowanie lepszych materiałów, a nawet takie konstruowanie protez, że będą wspomagały bieg zawodnika. Już obecnie są one na tyle dobre, że budzą tego rodzaju wątpliwości. Jeżeli więc możliwości techniczne i technologiczne pozwalają wytworzyć protezę, która zastępuje kończynę i może być, co najmniej równie sprawna jak naturalna, nasuwają się poważne trudności z określeniem, czym jest niepełnosprawność. Czy osoba bez nóg przestanie być niepełnosprawną? Biegać będzie mogła równie dobrze jak inni zawodnicy, a może nawet lepiej. Ale czy nie pozostanie wiele sytuacji, w których własne nogi spisywać się będą znacznie lepiej? Czy protezy będą tak wszechstronne, jak własne nogi i będą równie dobrze spisywały się w wodzie, w czasie wspinaczki górskiej, w lesie i na innych bezdrożach? Czy osoba korzystająca z takich protez będzie z nimi spała i kąpała się? Proteza, nawet wykonana z najlepszych materiałów, nie będzie odczuwała bodźców. Jak będzie ta osoba zachowywała się w sytuacjach bardzo intymnych, których ważne jest odbieranie bodźców dotykowych, wzrokowych i innych? 
Nie warto wskazywać więcej problemów, które mogą pojawić się w związku z używaniem protez, nawet tak doskonałych. Nie powinno jednak być wątpliwości, że nie pod każdym względem dorównają one nogom człowieka. Nie powinno być też wątpliwości, że użytkownik takich protez nie przestanie być osobą niepełnosprawną. A może stanie się inaczej? Może elektronika, technika i technologia zrobią takie postępy, że sztuczne oko będzie lepsze od naturalnego, sztuczne nogi lepsze od własnych, a komputer zacznie myśleć i będzie robił to sprawniej niż ludzki mózg? 
Tyle z "Przewodnika...". Teraz dodam, że środki przekazu podały, iż Oscar Pistorius, w dniu 19 lipca 2011 r. otrzymał certyfikat do udziału w olimpiadzie w Londynie w 2012 r. Następnie został włączony w skład ekipy olimpijskiej Republiki Południowej Afryki. 
Przykład ten świadczy o wielkich trudnościach określenia możliwości i ograniczeń osób niepełnosprawnych, a także o wielkich możliwościach nauki, techniki i technologii w rehabilitacji osób niepełnosprawnych. W tym świetle doskonale widać, że to, co było niemożliwe, staje się możliwe, że nic nie jest raz na zawsze przesądzone. 
Możliwościami, ograniczeniami i utrudnieniami będę zajmował się przy omawianiu innych haseł. Teraz jeszcze zwrócę Państwa uwagę na subtelną różnicę między osobą niepełnosprawną a osobą z niepełnosprawnością. Twórcy i zwolennicy terminu "osoby z niepełnosprawnością" uważają, że jest to lepsze określenie niż "osoby niepełnosprawne". Ich zdaniem, określenie to kładzie nacisk na słowo "osoba" a niepełnosprawność jest tylko jedną, i to nie najważniejszą, cechą tej osoby. Natomiast określenie "osoba niepełnosprawna", ich zdaniem, uwypukla tę cechę, czyli niepełnosprawność, sprawia, że w odbiorze staje się ona jakby bardziej widoczna, dominująca, najważniejsza, a przecież tak nie jest. 
Moim zdaniem, jest to bardzo subtelne rozróżnienie i chyba nie funkcjonuje w świadomości społecznej. Wydaje się, że trzeba by bardzo dużo włożyć wysiłku, żeby przeciętni ludzie zaczęli zauważać tę różnicę. Uważam, że jest wiele ważniejszych spraw, które wymagają wprowadzenia do świadomości społecznej. Ludziom, np. niepełnosprawność, a zwłaszcza brak wzroku, kojarzy się z wielkim nieszczęściem, może nawet największym. Gdybym miał podjąć walkę o społeczną świadomość, to przede wszystkim zająłbym się przekonywaniem, że szczęście zależy od czegoś innego, a nie od niepełnosprawności, że osoby niepełnosprawne mogą znacznie więcej, niż społeczeństwo skłonne jest uwierzyć, że ich możliwości są większe niż przeciętny człowiek może sobie wyobrazić, że nie ma powodu bać się kontaktów z osobami niepełnosprawnymi, zatrudniać takie osoby itp. To subtelne rozróżnienie na osoby niepełnosprawne i osoby z niepełnosprawnością odłożyłbym na "lepsze czasy". 
Na koniec zdań kilka na temat "sprawnych inaczej". Otóż jest to szczególnie niefortunne określenie, niczego nie wyjaśnia i wprowadza w błąd. Ktoś chciał zrobić lepiej niż potrafił i wymyślił to określenie. Osoba niepełnosprawna jest osobą niepełnosprawną, a nie sprawną inaczej. Czy jest sprawna inaczej osoba niedorozwinięta umysłowo i fizycznie do tego stopnia, że nawet jednego zdania ze zrozumieniem nie potrafi powiedzieć, siąść o własnych siłach nie może, musi być karmiona, myta, pielęgnowana i nawet nie wie, co się wokół niej dzieje? Jest to osoba raczej całkowicie niesprawna, a nie sprawna inaczej. 
Niestety, mimo dokładnego obśmiania tego określenia przez satyryków, są osoby niepełnosprawne, i to wcale nie z powodu ubytków intelektualnych, którym określenie to się podoba i nim się posługują. A przecież dało ono początek wielu podobnym określeniom, np. "mądry inaczej", "kochający inaczej", "uczciwy inaczej", "ładna inaczej". 
Jak Państwo widzą, to co wydaje się oczywiste, wcale takie być nie musi i w wielu przypadkach takie nie jest. Tak jest również z definiowaniem niepełnosprawności i osób niepełnosprawnych. Podobnie jest ze zdefiniowaniem osób niewidomych i słabowidzących. 
Odrębnym zagadnieniem są stopnie niepełnosprawności. Zajmę się nimi w następnym odcinku tego cyklu. 
Od lat w publicystyce staram się wykazywać Czytelnikom, że rzeczywistość jest bardziej złożona niż nam się wydaje i niż chcielibyśmy przyznać. W tym cyklu również będę starał się wskazywać na bogactwo różnorodności w sprawach dotyczących osób z uszkodzonym wzrokiem. Chciałbym, żeby każda osoba niewidoma, każda osoba słabowidząca i ogólnie, każda osoba niepełnosprawna starała się zrozumieć różnorodne uwarunkowania, swoje możliwości i ograniczenia, żeby nauczyła się wyłuskiwać z szarej codzienności jaśniejsze jej punkty, a odrzucać naturalną tendencję do skupiania się na niedogodnościach, ograniczeniach, utrudnieniach, na krzywdach itp. Każda osoba niepełnosprawna powinna uwierzyć w swoje możliwości i znać swoje ograniczenia, bo jest to podstawą rehabilitacji. 
 
 *** 
 
 Drodzy Czytelnicy! 
W poprzednim odcinku, zatytułowanym "Niepełnosprawność" nie wymieniłem kilku z jej określeń. Są to: ułomność", "odchylenie od normy", "upośledzenie", "niedorozwój", "uszkodzenie". 
Terminy te oznaczają mniej więcej tyle co kalectwo, inwalidztwo, niepełnosprawność i są używane w języku potocznym, a także w języku prawniczym i czasami naukowym. Upośledzenie i niedorozwój odnoszą się głównie do niepełnosprawności intelektualnej. Dlatego lepiej nie używać ich w odniesieniu do konkretnych osób, bo można sprawić im przykrość. 
 
 aaa 
2.2. Samo życie 
Ryszard Dziewa 

Źródło: "Pochodnia" czerwiec 1996 
 
Decyzja była nieodwołalna i szpital okazał się nieunikniony. Łatwo pogodziłem się z tym faktem i z niecierpliwością oczekiwałem dnia, w którym znajdę się w klinice. Żona pożegnała się ze mną i zostałem w izbie przyjęć pod opiekuńczymi skrzydłami energicznej pielęgniarki, która od razu przystąpiła do pytań, nie dając mi dojść do słowa: 
- Jak się czuje, czy nic nie boli, czy był na obiedzie, nie jest głodny - mówiła tak głośno, że jakieś naczynia stojące na stole cicho brzęczały. 
- Może pani mówić ciszej, ja bardzo dobrze słyszę - powiedziałem specjalnie ściszonym głosem. 
Nawet się nie zmieszała. Zaczęła głośno się zastanawiać, jak sobie ze mną poradzi. Trochę mi było jej żal. 
- Nie będzie tak źle - próbowałem pocieszać zatroskaną siostrę, żałując jednocześnie, że tutaj się znalazłem. 
- Przy jedzeniu nie trzeba mi pomagać, zwłaszcza jeżeli mi coś smakuje, do łazienki sam będę chodził, a przy kąpieli nie trzeba mi towarzyszyć. Naprawdę, proszę się nie martwić - próbowałem żartować. 
- A właściwie to nie moja sprawa - te słowa wypowiedziała z ogromną ulgą, dorzucając jeszcze z satysfakcją: 
- Niech się martwi oddziałowa. Taka zawsze mądra, to niech zobaczy, jak z takim sobie radzić. 
Dziwne, że szlag mnie nie trafił, ale powstrzymałem swoje emocje. Rozstaliśmy się prawie ze sobą pogodzeni. Kiedy mnie stamtąd zabierała, nie mogłem się oprzeć pokusie i jeszcze na koniec spotkania powiedziałem spokojnie: 
- Życzę, żeby już nigdy żaden niewidomy nie zakłócił pani spokoju. 
Jednak nie zrozumiała mojej aluzji. Zacząłem żałować, że w ogóle wdawałem się w rozmowę. Zrozumiałem, że ta kobieta jest niereformowalna i nie przekona się do niewidomych. Ale długo o tym nie myślałem, bo i po co. Są przecież ważniejsze sprawy, nad którymi warto się zastanawiać. Na sali leżałem z trzema współtowarzyszami niedoli, którzy już nie wymagali specjalnej opieki. Okazali się przyzwoitymi, sympatycznymi ludźmi. We wszystkim chcieli mi pomagać. Kiedy jednak poprosiłem ich, żeby mi pomagali tylko wtedy, kiedy ja ich o to poproszę, bez zdziwienia zaakceptowali moją propozycję. 
Siostra oddziałowa była również mądrą, inteligentną kobietą. Od razu potrafiła znaleźć ze mną wspólny język, traktując mnie jak każdego innego pacjenta. 
Po śniadaniu z niecierpliwością oczekiwałem na pierwszą lekarską wizytę. Nie miałem żadnych wątpliwości, że będą ze mną rozmawiać o mojej chorobie i terminie zabiegu. Wreszcie przyszli. Było ich kilku. W ich zachowaniu wyczuwało się jakąś powagę i dostojeństwo. Podchodzili do łóżek, sprawdzali aktualne zapisy na tabliczkach, rozmawiali z pacjentami o ich stanie zdrowia, samopoczuciu, terminie operacji i innych sprawach, nawet niekoniecznie związanych z ich pobytem w szpitalu. Wreszcie zatrzymali się przy moim łóżku. Miałem już przygotowane odpowiedzi i zapytania w kwestii mojego zdrowia, ale lekarz opiekujący się naszą salą widocznie doszedł do wniosku, że nie ma ze mną o czym rozmawiać i podał swoim kolegom lakoniczną informację: 
- A tutaj to leży taki jeden niewidomy. 
Zdawało mi się, że byli lekko zakłopotani. Nie zamieniwszy ze mną ani jednego słowa, poszli dalej. Nietrudno odgadnąć, co sobie o nich mogłem pomyśleć. 
- A może warto z nimi nawiązać jakiś kontakt? - zaświtało mi w głowie. Może nie są tacy tępi jak tamta pielęgniarka z izby przyjęć? 
Miałem ze sobą "Pochodnię". Następnego dnia przed wizytą rozłożyłem czasopismo na łóżku i zacząłem czytać. 
- Ciekawe, jaka teraz będzie wasza reakcja - myślałem nerwowo, przesuwając palcami po rządkach. 
Tak samo jak wczoraj weszli w aureoli dostojeństwa i ważności. Ale już na początku wizyty byli jacyś inni, jak gdyby gdzieś im się spieszyło. Zdawkowe pytania, szybkie odpowiedzi. Teraz już wiedziałem, że spieszą się do mnie. Stali przy moim łóżku jak zahipnotyzowani. Patrzyli w ciszy na moje pałce przesuwające się po rządkach, a ja nie wiedziałem, co czytam, nawet ze zdenerwowania nie potrafiłem rozróżnić poszczególnych liter. Wreszcie jeden z lekarzy zapytał: 
- Pan czyta takim specjalnym pismem? 
- Tak - odpowiedziałem - pismem Braille'a. Myślę, że panowie słyszeli o takim specjalnym piśmie dla niewidomych? 
- Słyszeliśmy, ale nikt z nas do tej pory tego nie widział. 
To był mój dzień. Musiałem głośno czytać i dużo opowiadać o naszych sprawach, a pytaniom nie było końca. Po południu pokazywałem personelowi i pacjentom nasze pismo i tak jak poprzednio dużo opowiadałem. W trakcie dyskusji okazało się, że moi słuchacze mieli zupełnie inne wyobrażenia o niewidomych. Myślę, że spotkanie z nimi na trwałe zapisało się w ich pamięci. Wieczorem byłem tak zmęczony, że jak nigdy dotąd szybko usnąłem i bez żadnych zakłóceń przespałem całą noc. 
Od tamtego pamiętnego dnia byłem już zwyczajnym pacjentem, którym interesowano się w takim samym stopniu jak pozostałymi. I jak tu nie być wdzięcznym Ludwikowi Braille'owi? 
W szpitalu starałem się być wyrozumiały w stosunku do chorych, ale dociekliwość niektórych trochę mnie drażniła. Żeby się nie denerwować wścibstwem niektórych ciekawskich, od czasu do czasu pokpiwałem z ich natarczywych pytań. Kiedyś po obiedzie wyszedłem na papierosa. Za chwilę nadciągnął inny pacjent. Usiadł koło mnie i po chwili zapytał drżącym z ciekawości głosem: 
- A panu to co się stało? Czy to od urodzenia? 
Muszę przyznać, że chciałem trochę zabawić się jego kosztem. 
- Dlaczego zaraz od urodzenia, kamienie w moim woreczku żółciowym nagromadziły się kilka lat temu. Na pewno po zabiegu wszystko będzie dobrze. 
- Ale ja się nie o to pytam - próbował naprowadzić mnie na swoje tory. 
- Więcej nic mi nie dolega - spokojnie odpowiadam. Mój rozmówca zaczynał być wyraźnie poirytowany. 
- Ależ proszę pana, mnie chodzi o wie pan, no, chyba pan się nie pogniewa, że pytam o pańskie oczy. Dlaczego pan nie widzi? 
- Myślałem że pan chce się zapytać o coś poważniejszego, a pan pyta o takie głupstwa. 
Po tych słowach wstałem i spokojnie udałem się do swojego pokoju. Mój "dobry znajomy" pewnie poczytał mnie za co najmniej lekko pomylonego faceta, bo od tamtego spotkania przestał się mną interesować. 
Odległość od łazienki do mojej sali była spora i nie chciało mi się za każdym razem liczyć kroków czy obmacywać drzwi poszczególnych pokoi. Miałem ułatwioną sytuację, ponieważ przy mojej sali stał wózek z naczyniami, będący dla mnie dobrym punktem orientacyjnym. Ale moim sympatycznym pielęgniarkom wydawało się, że ten wózek może być dla mnie poważną przeszkodą i w każdej chwili mogę sobie zrobić krzywdę. Widocznie moje argumenty nie były dla nich tak oczywiste, bo któregoś dnia wózek został postawiony obok damskiego pokoju graniczącego z moim, a ja o tym nie zostałem uprzedzony. 
Niczego nie przeczuwając, wychodzę z łazienki i szybkim krokiem dochodzę do mojego punktu orientacyjnego. Niemal wbiegam do mojego pokoju. Podchodzę do łóżka i energicznie podnoszę kołdrę. Nagle słyszę przeraźliwy kobiecy wrzask. Osłupiały z przerażenia stoję, niczego nie rozumiejąc. W końcu pojąłem, że stałem się ofiarą nadmiernej troskliwości personelu o moje bezpieczeństwo. Nieco zmieszany tym zdarzeniem, wyjaśniam przestraszonej pani moją wpadkę. Kiedy już doszła do siebie, powiedziała z uśmiechem: 
- Ależ nic nie szkodzi! To ja pana przepraszam, obiecuję że następnym razem będę bardziej dyskretna. Prosimy częściej nas odwiedzać. 
Po trzech tygodniach pobytu w klinice wróciłem do domu całkiem nieźle odremontowany i bogatszy o nowe doświadczenia. W szpitalu znajduje się cały przekrój społeczeństwa. Myślę, że przede wszystkim od nas zależy, jak ułożymy sobie stosunki z personelem i pacjentami. Będzie nam wtedy łatwiej znosić nasze dolegliwości chorobowe, a czas oczekiwania na opuszczenie szpitalnych murów nie będzie się wydłużał. 
 
 aaa 
2.3. Strata bolesna, jak brak wzroku 
Praca wyróżniona I nagrodą na konkursie "Głosu Kobiety" - "
Sukces i porażka" Jan Szewczuk 
 
Źródło: "Pochodnia" styczeń 1980 r. 
 
 Miałem za sobą dwadzieścia cztery lata życia, ukończone Liceum Sztuk Plastycznych w Lublinie, trzy lata pracy w zawodzie plastyka - dekoratora i pięknie zarysowane perspektywy na przyszłość - gdy niespodziewanie straciłem wzrok. W sierpniu 1977 roku w wyniku wypadku odkleiły mi się siatkówki. Mimo usilnych starań lekarzy, mimo ciepła i blasku, jakim wielokrotnie obdarzała mnie bezcieniowa lampa operacyjna, mimo życzliwych błysków narzędzi operacyjnych - były to jedne z ostatnich błysków światła, jakie widziałem w swoim życiu. 
Dwa lata minęły od tamtych dni, kiedy czarna kurtyna spadła niespodziewanie, odcinając mnie od światła i dotychczasowego życia. Po tamtej stronie został świat pełen blasku, błękitnej przestrzeni, barw, ruchu, uśmiechniętych dziewczyn i prostych, gładkich dróg prowadzących do celu. Teraz otoczyła mnie lepka, gęsta ciemność. Świat skurczył się, najeżył ostrymi kolcami i przeszkodami, które ciągle napotykam na swojej drodze. Dużą pomoc i wiele dobrych rad, dotyczących skutecznego pokonywania trudności życiowych, uzyskałem na kursach rehabilitacji podstawowej. Szybko przyswoiłem sobie system Braille`a. Pozwoliło to na wyzbycie się kompleksu wtórnego analfabety i otworzyło drogę do słowa pisanego. Wiadomości i umiejętności wyniesione z kursów okazały się bardzo przydatne w życiu codziennym. Perspektywy i możliwości urządzenia sobie w miarę przyzwoitego życia - ukazywane na kursach - podnosiły na duchu i pozwalały ufniej patrzeć w przyszłość. Niestety, optymizm i zapał gasły w miarę, jak oddalałem się od bram ośrodka rehabilitacyjnego - w miarę wchodzenia w realie życie niewidomego na wsi. 
Od ukończenia szkoły podstawowej mieszkałem poza domem: początkowo w internacie, później w hotelu robotniczym. Po utracie wzroku wróciłem do rodziców na wieś. Jest to mała kolonia położona pod lasem, składająca się z kilkunastu tradycyjnych gospodarstw. Droga gruntowa, ciężka, gliniasta, pełna wyrw i niewysychających kałuż, porżnięta głębokimi, zdradliwymi koleinami. Przez większą część roku - szczególnie po obfitych opadach - mam trudności z poruszaniem się po wsi, a często w ogóle nie mogę nigdzie iść. Nie mam zresztą dokąd, gdyż nie ma tu młodzieży i moich rówieśników. Sąsiedzi - owszem, są dla mnie życzliwi, mili, bardzo chętnie rozmawiają ze mną, lecz nie zawsze mają czas na rozmowę. Są ciągle zajęci pracą w polu i nie mają czasu na życie towarzyskie. Czuję się zupełnie niepotrzebny, do niczego nieprzydatny i - choć nikt mi tego nie okazuje - nie mam większej wartości w tym środowisku. Wynika to z tradycyjnego wartościowania ludzi, opartego na ich zdolności do pracy. Tu na wsi zajmuję jedno z ostatnich miejsc na liście mieszkańców. 
Duża odległość od najbliższego środowiska niewidomych i od okręgu utrudnia mi nawiązanie bliższych kontaktów ze środowiskiem i odwrotnie. Jedyną formą łączności są czasopisma brajlowskie. Dzięki nim mam możliwość lepszego poznania życia niewidomych w Polsce, głębszego wniknięcia w problematykę tego środowiska i porównania z własnym życiem i osobistymi problemami. Konfrontacja ta jest szczególnie ważna dla nowo ociemniałego, który po szoku wywołanym utratą wzroku próbuje dokonać samookreślenia szuka swego miejsca w nowym życiu oraz właściwej pozycji w nieznanym środowisku. 
Najlepsze jednak efekty daje konfrontacja przeprowadzona na żywo w środowisku niewidomych, Nie wszyscy mają taką możliwość, dlatego też każda wiadomość, uzyskana za pośrednictwem czasopism nabiera szczególnego znaczenia w życiu niewidomego z prowincji. Niestety, w tej dziedzinie nie udało mi się uniknąć trudności. Od początku 1979 roku, to jest od złożenia zamówienia na prenumeratę czasopism, otrzymałem zaledwie kilka numerów. Kłopoty, trudności i przeszkody, jakie napotkałem na swojej drodze, wieńczy bardzo istotna dla mnie porażka. 
Jedynym celem, jaki przyświecał mi w ciągu ostatniego roku i do którego usilnie zdążałem, było zdobycie zawodu masażysty. Z nim wiązałem swoje nadzieje na przyszłość, pożyteczne życie wśród ludzi i dla ludzi. Dążenie to było doskonałą motywacją do wszelkich działań, dodawało sił i podnosiło na duchu. Niestety, wszystkie plany i nadzieje wiązane z masażem rozwiały się, gdy dostałem wiadomość, że nie zostałem przyjęty na szkolenie. Do porażki tej w dużej mierze przyczynił się pech, który prześladował mnie w drodze do Krakowa. Wskutek przeciągu i dużych wahań temperatury w wagonie nabawiłem się kataru, który z kolei zajął mi uszy. Tak więc stanąłem przed komisją egzaminacyjną niewyspany, zmęczony długą podróżą, zakatarzony i słabo słyszący... W takim stanie nie mogłem wywrzeć dobrego wrażenia i to niewątpliwie przesądziło o odrzuceniu mojej kandydatury. W ten sposób, jak za dotknięciem różdżki złej wróżki, znikł jedyny cel, do którego zdążałem, i związane z nim plany, nadzieje i marzenia. 
Prawie dwa lata minęły od czasu, gdy straciłem wzrok, a ciągle jestem zawieszony w próżni, napotykam na liczne przeszkody i nie mogę zrobić konkretnego kroku do przodu. Wiem, że w swoich kłopotach i trudnościach nie jestem osamotniony, że wielu niewidomych w Polsce podpisałoby się pod tymi słowami. Fakt ten nie pociesza mnie jednak, bo nie ma w tym nic wesołego, a świadomość, że marnuje się najlepsze lata swego życia, nawet w szerszym gronie - nie zmienia sytuacji. Ciągłe bujanie w próżni, osamotnienie, oderwanie od życia, osamotnienie i brak jakichkolwiek perspektyw sprawiają, że czuję się bardzo staro i jestem potwornie zmęczony. I tu - aby dopełnić beczki niepowodzeń i trudności - wynika nowy problem. Od dwóch lat nie mogę wykorzystać urlopu, a ściślej - nie mogę wykorzystać wczasów wypoczynkowych z powodu braku przewodnika. Trudna sytuacja (praca w gospodarstwie, budowa domu, brat w wojsku, siostra opiekuje się kilkumiesięczną córką) nie pozwala najbliższej rodzinie na wyjazd z domu. Podobnie jest z sąsiadami. 
Tak wygląda gorsza strona mojego życia w nowej, trudnej sytuacji, w jakiej się znalazłem po utracie wzroku. 
Kłopoty i niepowodzenia, dominujące w moim obecnym życiu, załamałyby mnie i zniechęciły całkowicie, gdyby nie istotna przeciwwaga w postaci rozwijanych zainteresowań i miłych kontaktów z dziećmi sąsiadów. Od dzieciństwa pasjonowałem się sztukami plastycznymi, głównie rysunkiem i malarstwem. Ukończyłem średnią szkołę plastyczną, po czym trzy lata pracowałem w swoim zawodzie. Niemal każdą wolną chwilę spędzałem nad kartką papieru, z ołówkiem w ręku. Rysunek, poza możliwościami wyżycia się i rozładowania napięć wewnętrznych, pozwalał mi - na swój sposób - głębiej wyrazić swoje myśli, uczucia i przeżycia. Również w rozmowach z ludźmi rysunek był dużą podporą, był ilustracją omawianych tematów. Z biegiem czasu ołówek stał się nieodłączną częścią składową mojej ręki, był szóstym - bardzo ważnym - „palcem” dłoni. Po wypadku stałem się podwójnym inwalidą, bo poza utratą wzroku straciłem również swój szósty palec. Ołówek stał się narzędziem martwym straciłem władzę nad nim. Jeszcze w szpitalu, gdy już wiedziałem, że wzroku nie da się uratować, zacząłem się zastanawiać, jak zapobiec drugiemu kalectwu. Brak możliwości świadomego, kontrolowanego operowania ołówkiem odczuwałem równie boleśnie, jak brak wzroku. Wszystkie wartości, jakimi charakteryzują się malarstwo i rysunek - kreska, światłocień, kolor - stały się niedostępne dla mnie. Pozostawała jednak możliwość operowania przestrzenią, kontrolowaną przy pomocy dotyku i w tym kierunku poszły moje zainteresowania. Ostatecznie wybór padł na płaskorzeźbę w drewnie lipowym. W wyobraźni widziałem siebie pochylonego nad prostokątem deski, z dłutem w ręku, jak gładko, precyzyjnie robię odpowiednie nacięcia. Widziałem również efekty poszczególnych nacięć i w sumie nie przypuszczałem, że praca przysporzy mi większych trudności. 
Niestety, pierwszy kontakt z deską przyniósł wielkie rozczarowanie, a trudności, jakie przy tym wyszły na jaw, przeraziły mnie swym niespodziewanym ogromem. Zamiast obrazu - jak w wyobraźni - miałem przed sobą coś twardego, szorstkiego, opornego. Początkowo nie mogłem wyczuć wielkości i proporcji deski, nie wiedziałem, jak rozrysować temat w sposób delikatny, lecz czytelny pod dotknięciem. Wiele trudności miałem w przystosowaniu się do nowych narzędzi i swobodnego operowania nimi. Dużo drewna popsułem, zanim po raz pierwszy wyczułem coś, co choć częściowo pokrywało się z moimi zamierzeniami.Jednak z biegiem czasu nabierałem coraz większego doświadczenia, poznałem tajniki materiału, nabrałem wprawy w biegłym posługiwaniu się nowymi narzędziami. Dłuto z powodzeniem zastąpiło ołówek i pędzel, i to osiągnięcie uważam za swój największy sukces w ostatnich dwóch latach. Dzięki temu mogę nadal tworzyć, wypowiadać się na swój sposób, wyrażać swoje myśli, przeżycia i marzenia. 
Praca rzeźbiarska daje mi dużo satysfakcji i zadowolenia. Ale sukces nie byłby pełny, gdyby działalność moja nie spotkała się z uznaniem i akceptacją otoczenia. Uzyskałem ją w czasie Bielskiego Jarmarku Kulturalnego, gdzie po raz pierwszy pokazałem swoje rzeźby szerszej publiczności. Prace moje spotkały się z dużym zainteresowaniem i uznaniem. Również jury imprezy oceniło je wysoko. Życzliwość i uznanie dostarczają mi nowych motywacji i bodźców do dalszej twórczości. Przyczyni się to do przyćmienia skutków dotychczasowych trudności i niepowodzeń, może złagodzi też poczucie osamotnienia. 
Dużo radości przynoszą mi kontakty z dziećmi sąsiadów. Chociaż mają one dużo różnorodnych zabawek, nie zawsze potrafią zorganizować sobie ciekawej zabawy. W tym miejscu rozpoczyna się moja rola, mam ciągle nowe pomysły, przydzielam każdemu ważne zadania. W ten sposób zwykły patyk czy kółko zamieniają we wspaniałe motory, samochody, samoloty, itp. Tego rodzaju zabawy cieszyły się największym powodzeniem, dawały dzieciom dużo ruchu i radości. Latem, w ciepłe, pogodne dni chodziliśmy do lasu na spacery, połączone z zabawami. Opowiadałem przy tym wiele ciekawych historii o lesie i jego tajnikach. W mojej obecności dzieci miały pełne poczucie bezpieczeństwa w lesie, co pozwalało im się bawić swobodnie i ciekawie. Ja zaś - mimo, że las znam dobrze - również czułem się bezpiecznie i pewnie, wiedząc, że są w pobliżu, gotowi przybiec na każde zawołanie. Spacery takie bardzo podobały się dzieciom, tak, że z czasem same zaczęły wyciągać mnie z domu do lasu. Kiedy nie mogłem iść z nimi, nie zbywałem ich, lecz rzeczowo wyjaśniałem powód. Przy okazji następnego spaceru odrabiałem "zaległości" w wymyślaniu zabaw i opowiadań. Teraz chłodne, jesienne dni coraz częściej zatrzymują dzieci w domach. Jesienna aura sprawia, że czasem zazdroszczę borsukom, iż mogą przespać ten ponury okres w roku. 
 
aaa 
2.4. Tandemem w Andy 
Maciej Kowalczyk 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2011-08-09 
 
Trzech młodych krakowian: Szymon Swirta oraz Karol Kleszczyk i niewidomy Paweł Król na tandemie postanowiło wjechać na rowerach na andyjski sześciotysięcznik. Na początku sierpnia byli blisko zdobycia Aucanquilchi, jednak aura zmusiła ich do zmiany planów i zamiast na szczyt krakowianie pojechali na... pustynię Atakama. 
Aucanquilcha jest najwyższym podjazdem rowerowym świata położonym w Andach na wysokości 6176 mn.p.m., pustynia Atakama zaś to jedno z najbardziej suchych obszarów świata. Oba miejsca położone są w Chile, dokąd krakowianie dojechali niedawno z Boliwi. A wszystko zaczęło się w Polsce. 
Trójka podróżników to krakowscy studenci i miłośnicy gór. Paweł Król studiuje filologię hiszpańską, Karol Kleszczyk jest współzałożycielem komórki Caritasu "Ekstremalni pomagają", gdzie z grupą wolontariuszy organizuje wypady w góry z osobami z niepełnosprawnością, Szymon Swirta - kandydatem na lekarza. Połączyła ich pasja do włóczenia się po świecie ale przede wszystkim po górach. Bo - jak mawiał stary lwowianin Jerzy Hajdukiewicz - "Świat zaczyna się dopiero powyżej górnej granicy lasu". 
Spotkali się przypadkiem, w drodze: Karol z Szymonem - w roku 2010 na lotnisku w Mongolii, kiedy Karol Kleszczyk wraz z Piotrem Waksmundzkim powracali z udanej wyprawy rowerowej przez pustynię Gobi. Z Pawłem Karol spotkał się w Krakowie... na treningach karate. - Podczas jednego z wypadów w góry, Paweł zapytał mnie, "Dziku, a może coś wyżej byśmy kiedyś poszli?" - Dobra "Pawlo", ale na rowerze! powiedziałem". W taki sposób zrodził się pomysł wjazdu na tandemie na najwyższy podjazd rowerowy na świecie, jakim jest Aucanquilcha. 
Na rowerze górskim pojedzie z nami Szymon "Cesar", mój przyjaciel - pisze Karol Kleszczyk w swoim blogu (wyprawyrowerowe.pl). 
Do Boliwii wyruszyli na początku lipca. Przez pewien czas w La Paz aklimatyzowali się do warunków panujących na wysokości 4000 m n.p.m. Potem zaś autobusem pojechali do oddalonego o ponad 500 km od stolicy Boliwii miasta Uyuni. Tam już krakowianie przesiedli się na rowery. 
Dnia 2 sierpnia podjęta została pierwsza i jedyna próba wjechania na Aucanquilchę. Jednak na wysokości 4700 m śmiałków napotkały zimno i bardzo silne powiewy wiatru. Konieczny okazał się odwrót i modyfikacja planów. Polscy rowerzyści udali się więc w stronę pustyni Atakama. W sobotę 6 sierpnia Atakama - najsuchsze miejsce na świecie - została zdobyta. 
Wyprawa Polaków po Andach trwa nadal, jednak jedyny jej niepełnosprawny uczestnik Paweł Król - z powodu kontuzji kolan jest obecnie w drodze do La Paz. 
 
Artykuł powstał dzięki dofinansowaniu ze środków Ministerstwa 
 Sportu i Turystyki. 
 
aaa 
3. OKULISTYKA, WYNALAZKI, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE 
 
aaa 
3.1. 	"Krecie" społeczeństwo 
Coraz gorzej widzimy 
 
Źródło: www.oko.info.pl 
 
Problemy ze wzrokiem ma ponad połowa Polaków - blisko 60 proc. osób od 16 roku życia wymaga korekcji wzroku. Coraz gorzej widzą dzieci i młodzież. 
Dane te dotyczą tylko zdiagnozowanych wad wzroku. Można spekulować, jak duża procentowo jest grupa pacjentów nieświadomych swoich problemów okulistycznych, którzy przypisują dolegliwości neurologiczne, trudności z koncentracją czy złe samopoczucie obniżonej sprawności psychofizycznej, podczas gdy źródłem choroby są problemy ze wzrokiem. Bagatelizowanie powszechności występowania nabytych wad wzroku dotyczy przede wszystkim grup, u których do tej pory problemy okulistyczne były marginalne - dzieci i młodzieży oraz aktywnych zawodowo młodych ludzi. Powoli stajemy się społeczeństwem słabowidzącym. 
Brak świadomości systematycznej kontroli wzroku, zaniechanie korekcji, opory przed stosowaniem nowoczesnych metod korekcji wad wzroku, niewiedza i lekceważenie problemu to główne przyczyny złego widzenia Polaków. 
 
Choroba cywilizacyjna 
 
Polacy wciąż łączą wady wzroku z chorobami wieku starczego lub ich przyczyn szukają w wadach wrodzonych. Złe widzenie traktowane jest jako dopust Boży, co oznacza, że naturalną koleją rzeczy, czy raczej starzenia się, jest gorszy wzrok. To tylko połowiczna prawda. 
Wraz z postępem cywilizacyjnym, prócz bezdyskusyjnych korzyści, zaczęły pojawiać się problemy. Przed człowiekiem technika postawiła zadanie dostosowania się do swoich wymagań. W "nowoczesnym" świecie człowiek miał zmienić swój "punkt widzenia" i uporczywie przyglądać się przedmiotom z bardzo bliskiej odległości, do której jego oczy nigdy nie były przystosowane. 
Dziś, godzinami wpatrujemy się w ekran telewizora, monitor komputera, czytamy gęsto drukowane magazyny, funkcjonujemy przy sztucznym oświetleniu. Jesteśmy społeczeństwem obrazkowym: obserwujemy rzeczy i uczymy się świata "z bliskiej odległości". Dla oczu to nienaturalny, ciągły lecz konieczny wysiłek, by w pełni wykorzystać osiągnięcia nowoczesności. Ceną jest pogorszenie wzroku. 
 
Właściwe wyjście - prawidłowa korekcja 
 
Koniecznością jest właściwa edukacja, profilaktyka i korekcja wad wzroku. Każda wada wzroku wymaga korekcji. Zalecona stała lub okresowa korekcja wady "nie rozleniwia oka", nie pogłębia wady i nie pogarsza wzroku. 
 
Jako metodę korekcji wzroku Polacy najczęściej wybierają okulary. 
 
Równie często rezygnują z leczenia, ponieważ nie chcą ich nosić. Dotyczy to głównie dzieci i młodzieży, u których racjonalne przesłanki leczenia przegrywają z komfortem "normalnego funkcjonowania" i względami estetycznymi. Poczucie własnej atrakcyjności jest ważne zwłaszcza dla młodych ludzi, często determinuje ich samoocenę i motywację. Dlatego konieczność noszenia okularów nie jest dla nich miłą perspektywą. "Okularnicy" skazani są na ograniczenia będące konsekwencją noszenia okularów, dyskomfort psychiczny i fizyczny. Alternatywą okularów są soczewki kontaktowe. 
 
Soczewki kontra okulary 
 
 Korygują niewidocznie. Nawet przy dużych wadach wzroku są bardzo cienkie. Soczewki kontaktowe zakłada się bezpośrednio na rogówkę, dlatego ich moc jest równa wartości wady wzroku. Soczewki okularowe są ustawione w określonej odległości od oka, co wpływa na wartość mocy potrzebnej do skorygowania wady. Dlatego, osoby krótkowzroczne potrzebują soczewek kontaktowych o mniejszej mocy niż okulary, a dalekowzroczne - soczewek kontaktowych o większej niż okulary mocy. 
Bezpośrednio nałożona na rogówkę soczewka kontaktowa unosi się w warstwie płynu łzowego. Porusza się więc wraz z okiem, dopasowując się do kąta widzenia. Nie ogranicza więc pola widzenia i kąta ostrego widzenia. Dzięki temu widziany obraz jest nie tylko wyraźny, ale również nie zniekształcony. Zniekształcenie obrazu z części peryferyjnej jest natomiast zjawiskiem powszechnym przy noszeniu okularów. 
 
To nie kosmetyka 
 
Przyzwyczajenia społeczne każą wierzyć, że skuteczne jest to, co widoczne. Wiele osób nadal uważa, że okulary lepiej i szybciej korygują wady wzroku niż soczewki kontaktowe. Te zaś, małe i niepozorne, postrzegane są jako "kosmetyk na oko", który owszem zapewnia wygodę noszenia, ale z leczeniem to "tak do końca nie wiadomo". Tymczasem soczewki nie tylko korygują wady wzroku tak samo jak okulary, ale również korygują te wady, których nie da się leczyć okularami. Tak jest z bardzo silną krótkowzrocznością, nadwzrocznością i dużym astygmatyzmem. 
 
Na oko soczewka - nie "szkło" 
 
Stosowanie wymiennie nazwy "szkła kontaktowe" i "soczewki kontaktowe" jest błędne i wynika raczej z niewiedzy lub przyzwyczajenia językowego, nie ze stanu faktycznego. Współczesne soczewki kontaktowe wykonane są z delikatnego materiału łatwo przepuszczającego tlen, dzięki czemu komórki rogówki mogą prawidłowo oddychać. Najpopularniejsze są soczewki miękkie tzw. hydrożelowe, konstrukcją przypominające gąbkę, z dużą zawartością wody, które łatwiej przylegają do oka i nie wywołują podrażnień gałki. Są bezpieczne, skuteczne i komfortowe. 
Właściwego doboru soczewek kontaktowych powinien dokonać lekarz okulista. Ważna jest również stała opieka okulistyczna - regularne wizyty u lekarza i badania kontrolne. 
Nosząc soczewki kontaktowe należy przestrzegać zasad ich pielęgnacji, regularnie je czyszcząc i dezynfekując w specjalnym płynie. Soczewka kontaktowa leży bezpośrednio na żywej, bardzo wrażliwej tkance, dlatego nie można dopuścić do zaniedbań pielęgnacyjnych, które mogą spowodować uszkodzenie rogówki. Soczewki kontaktowe może stosować prawie każdy. Najważniejszymi przeciwwskazaniami są nadczynność tarczycy, cukrzyca i alergie. Kobiety w okresie menopauzy i stosujące doustną antykoncepcję hormonalną decyzję o noszeniu soczewek powinny skonsultować z lekarzem ginekologiem. 
 
Być sobą - nareszcie 
 
Ci, którzy zdecydowali się na korekcję wad wzroku za pomocą soczewek kontaktowych mogą zapomnieć o niedogodnościach związanych z okularami. Dla "dobrze widzących" wyprawa na rower, rolki, pływalnię, do kina, w góry nie wiąże się z żadnymi problemami, może poza... pieniędzmi. Dla "okularników" to często sytuacje nie do pokonania i mało komfortowe szczególnie dla młodych ludzi. Poważne problemy "okularników", to również alienacja z grupy rówieśników, kompleksy, niska samoocena, brak akceptacji siebie. 
"Małe-duże" dramaty można mnożyć. W większości przypadków wady wzroku można korygować za pomocą soczewek kontaktowych. Nie ma przeciwwskazań wiekowych do stosowania soczewek kontaktowych. Dzieci i młodzież mogą z ich pomocą korygować skutecznie wady wzroku, eliminując jednocześnie stres wynikający z noszenia okularów. Niestety rodzice, którzy decydują o wyborze metody korekcji wzroku swoich dzieci, nie wiedzą dostatecznie dużo o soczewkach, by zdecydować o ich stosowaniu. Wciąż obawiają się szkodliwości soczewek, konsekwencji ich używania i wydatków. Niesłusznie. Decyzja "okulary czy soczewki" powinna być podjęta świadomie w porozumieniu z lekarzem po rozpatrzeniu wszystkich za i przeciw. Argumentem branym pod uwagę powinien być również komfort psychiczny dziecka stosującego soczewki kontaktowe. 
 
aaa 
3.2. Technologie: Jazda bez patrzenia 
Marek Matacz 
 
Źródło: miesięcznik Focus 8/2011 
 
Z zamkniętymi oczami idę przez pokój pełen biurek, krzeseł, ludzi i innych przeszkód. Na nic nie wpadam: bo jestem prowadzony przez system opracowany na Politechnice Łódzkiej. 
 
Odległy pomocnik 
 
Na szyi mam zawieszone pudełko nazywane Teleasystentem, w którym umieszczono kamerę i odbiornik GPS. Sygnał z kamery oraz dane z GPS przesyłane są do osoby widzącej, która może znajdować się w zupełnie innej części miasta. Ta osoba przekazuje mi polecenia, które słyszę w słuchawce: stop, w lewo, prosto. Komputer może być zastąpiony smartfonem, dzięki czemu system jest mobilny. Niewidomą osobę może prowadzić ktoś z rodziny lub przyjaciel, ale twórcy Teleasystenta liczą na powstanie centrów, w których pracowaliby specjalnie do tego przeszkoleni ludzie. 
 
Były już pierwsze próby posługiwania się tym wynalazkiem przez osoby niewidome. 
 
"Są sytuacje, gdy bardzo pomaga możliwość skontaktowania się z kimś i zorientowania się w sytuacji, kiedy na przykład chce znaleźć okienko kasy na dworcu albo jeśli gdzieś pobłądzę. Prowadząca mnie osoba widzi na ekranie, gdzie jestem. Wzrasta mój komfort psychiczny. Również bliskie osoby czują się pewniej, kiedy mogą pomóc. Obsługa urządzenia jest przy tym bardzo prosta" - mówi "Focusowi" Rafał Charłampowicz, niewidomy z Gdańska, który używa łódzkiej konstrukcji od kilku miesięcy. 
"Jestem przekonany, że w przyszłości dzięki technice osoby niewidome będą mogły prowadzić samochody i robić wiele innych rzeczy dotąd zarezerwowanych wyłącznie dla widzących" - mówi profesor Andrzej Materka, dyrektor Instytutu Elektroniki Politechniki Łódzkiej. 
Ta odważna opinia poparta jest faktami. Niedawno niewidomy Amerykanin Mark Riccobono pokonał autem słynny tor wyścigowy Daytona International Speedway. Nie widząc absolutnie nic, Riccobono sprawnie omijał liczne rozrzucone na torze przeszkody. Umożliwił mu to dotykowy interfejs w postaci drgających rękawic i pasa przymocowanego do tułowia. Rękawice sygnalizowały, kiedy i z jaką siłą powinien skręcić, a pas informował go o prędkości. 
"Laserowe sensory i kamery pojazdu wychwytują obiekty znajdujące się na drodze, co pozwala niewidomemu kierowcy ominąć je sprawnie i w odpowiedniej odległości. Początkujący użytkownik potrzebuje treningu trwającego tylko godzinę lub dwie, aby mógł poczuć się komfortowo, używając pozawzrokowego interfejsu" - powiedział "Focusowi" Paul De Angio, inżynier z Virginia Tech, gdzie powstał zmodyfikowany ford. 
 
Nie widzi, a jedzie 
 
Kierowca Mark Riccobono to dyrektor wykonawczy Instytutu Jermigana - jednostki badawczej amerykańskiego Narodowego Związku Niewidomych. Oto co mówi w rozmowie z "Focusem": 
"Jazda była wspaniałą zabawą, wcale nie czułem strachu, miałem za to poczucie udziału w niesamowitej przygodzie. Prawie nikt nie wierzył, że to, co chcemy zrobić, jest możliwe, a jednak udało się. Jeśli miałbym możliwość, z pewnością podjąłbym się prowadzenia samochodu w mieście. Ale trudno przewidzieć, kiedy będzie to możliwe. Technologia nie jest największą przeszkodą. Najtrudniejsze będzie przekonanie opinii publicznej, że jest to bezpieczne" - twierdzi Riccobono. 
Twórcy pracują teraz nad bardziej zaawansowanym interfejsem dotykowym, który pozwoli dosłownie wyczuwać otoczenie za pomocą rąk. Kierowca będzie mógł na przykład rozpoznać, czy przejeżdża obok budynku albo czy za nim znajduje się inny samochód. 
W podobny sposób jak zmodyfikowany ford działa wózek inwalidzki, zaprezentowany w maju tego roku przez szwedzki Lulea University of Technology. Laserowa nawigacja połączona z komputerem i dotykowym interfejsem pozwala używającej pojazdu niewidomej osobie na sprawne poruszanie się pośród przeszkód. 
 
Komputer potrafi też poprowadzić niewidomego pieszego. 
 
W niemieckim Universitt Konstanz powstał NAVI (Navigational Aids for the Visually Impaired), który wykrywa przeszkody na drodze i udziela głosowych wskazówek, podobnie jak żywy operator w łódzkim Teleasystencie. Oczywiście komputer nie posiada wszystkich umiejętności człowieka. Zbudowany prototyp jest też dość toporny, składa się z montowanej na głowie kamery 3D (pochodzącej z konsoli gier Microsof Kinect) i niesionego na plecach laptopa. Przy rosnących możliwościach procesorów miniaturyzacja nie powinna stanowić jednak większego problemu, a rozwój technik informatycznych zapewni tego rodzaju przyrządom coraz większą inteligencję. 
 
Zamiast wzroku 
 
Automatyczne urządzenia prowadzące niewidomych to albo interfejsy dotykowe, podobne jak w fordzie Marka Riccobono, albo urządzenia przekładające obraz na słowa i inne dźwięki informujące o otoczeniu. Jednakże tłumaczenie wrażeń wzrokowych na język zrozumiały dla innych zmysłów to karkołomne zadanie. "Za pomocą oczu odbieramy ponad 80 procent informacji z otoczenia. Zmysły dotyku i słuchu mają znacznie mniejszą przepustowość informacyjną niż wzrok. Trudno jest przekazać za ich pomocą wszystkie niezbędne informacje. Na przykład niewidomi używający urządzeń wykorzystujących słuch często skarżą się na przeładowanie informacyjne. Trzeba więc wybrać to, co najistotniejsze" - mówi kierujący badaniami nad Teleasystentem profesor Paweł Strumiłło, kierownik Zakładu Elektroniki Medycznej Politechniki Łódzkiej. 
 
Człowiek-nietoperz 
 
Zespół profesora Strumiłło pracuje też nad interfejsem zmieniającym obraz z trójwymiarowej kamery na sygnały dźwiękowe. W urządzeniu, które na razie znajduje się w fazie laboratoryjnych prób, zastosowano oryginalny sposób informowania o przeszkodach: który symuluje działanie echosondy - w przyrodzie w ten sposób orientują się w przestrzeni na przykład nietoperze. 
Niewidome osoby, które testowały dźwiękowego pomocnika, twierdzą, że jego obsługa jest intuicyjna. W czasie prób ochotnicy bez większych problemów omijali rozstawione przeszkody. Okazało się też, że użytkownikom urządzenia nie przeszkadzają zewnętrzne hałasy: słuchając symulowanej echosondy, potrafili odnaleźć drogę na przykład do grającego radia. 
Dźwięk i dotyk to dla osób pozbawionych wzroku także jedyna furtka do świata elektronicznych gadżetów, komputerów i internetu. Dostępne dzisiaj elektroniczne urządzenia tłumaczące alfabet łaciński na alfabet Braille'a pozwalają odczytywać tylko pojedynczą linijkę. Trudno w ten sposób zorientować się na przykład w zawartości strony www. Urządzenia te są przy tym bardzo drogie. Przyszłość dotykowych interfejsów dla niewidomych może leżeć w nowych polimerach, które zmieniają kształt pod wpływem prądu. Taki materiał mógłby posłużyć do konstrukcji komputerowego ekranu dla niewidomych, który poprzez wypukłości przekazywałby nie tylko tekst, ale i grafikę. Nad tego rodzaju polimerem pracują między innymi uczeni z North Carolina State University, którzy twierdzą, że wykonany z niego ekran byłby też stosunkowo niedrogi. W podobne ekrany można by wyposażyć telefony komórkowe. Kolejne zastosowania zależą już tylko od wyobraźni inżynierów. 
"W tak zwanych aktywnych polimerach pokładamy bardzo duże nadzieje. Pod wpływem napięcia elektrycznego - z plastikowej kartki wyrastałyby różne obiekty. Stąd już tylko krok na przykład do dotykowej mapy miasta wszytej w rękaw kurtki. W połączeniu z satelitarną nawigacją taki gadżet mógłby pokazywać użytkownikowi jego otoczenie, włącznie z wysokością budynków, informować go, gdzie znajduje się przejście dla pieszych czy sygnalizacja świetlna" - mówi profesor Materka. 
Równie przydatna jest dostępna już teraz elektroniczna synteza mowy. Dzięki niej można bez pomocy wzroku poruszać się po menu telefonu lub innego urządzenia, czytać dokumenty tekstowe albo artykuły w internecie. Wiele stron www jest obecnie wyposażonych w funkcje głośnego czytania tekstu, niewidomi mogą też zainstalować odpowiednie oprogramowanie we własnym komputerze. Podobne programy w telefonach komórkowych odczytują na głos sfotografowany tekst. W ten sposób osoba niewidoma może na przykład sprawdzić menu w restauracji albo rozkład jazdy na przystanku. Intel zaprezentował niedawno urządzenie przeznaczone specjalnie do zamiany drukowanych książek w czytane na głos audiobooki. 
Technologia ma szanse w niedługim czasie zmniejszyć odległość dzielącą światy ludzi widzących i niewidzących. Do pokonania pozostaną jeszcze bariery psychiczne. Niewidomi uczą się je przełamywać. Ale swój lęk będą musieli też pokonać ludzie widzący, którzy za jakiś czas mogą na przykład spotkać niewidomą osobę za kierownicą samochodu. 
 
aaa 
3.3. Naviton 
Rafał Charłampowicz* 
 
Źródło: "TYFLOŚWIAT" nr 1 (10) 2011 - www.tyfloswiat.pl 
 
W "Tyfloświecie" nr 2 (8) 2010 opisywałem "Asystenta" - system pozwalający na przekazywanie obrazu z kamery noszonej przez niewidomego do jego zdalnego przewodnika. W grudniu 2010 roku miałem przyjemność brać udział w fascynujących testach Navitonu, kolejnego urządzenia powstającego na Politechnice Łódzkiej. 
 
	Naviton (nazwa robocza) to prototyp urządzenia, które ma pomóc niewidomemu zauważyć rozmaite obiekty na jego drodze, zwiększając orientację i oczywiście pozwalając omijać przeszkody. Właśnie na znajdowaniu i omijaniu przeszkód polegały grudniowe testy Navitonu. Od razu jednak pragnę podkreślić, że nie chodzi tutaj o detektor przeszkód, ale o zaawansowany system analizujący informacje o przestrzeni. 
	Na prototyp składają się dwie zintegrowane kamery, komputer i słuchawki. Jednak najważniejsze jest oczywiście oprogramowanie. Podstawą działania Navitonu jest stereowizja. Mamy dwie kamery obserwujące tę samą przestrzeń. Każda z kamer patrzy jednak pod nieco innym kątem. Obraz z obu kamer jest porównywany, a pojawiające się różnice pozwalają na określenie głębi obrazu, czyli rozróżnienie, które obiekty znajdują się bliżej, a które dalej. Ludzki mózg (zresztą nie tylko ludzki) również korzysta ze stereowizji do prawidłowej oceny odległości. 
 
ISTOTA RZECZY 
 
	W teorii brzmi to prosto, ale w rzeczywistości sprawa jest bardzo skomplikowana. W przeciwieństwie do ludzkich oczu, kamery mają dość ograniczoną możliwość adaptacji do warunków świetlnych oraz muszą matematycznie porównywać podobieństwo lewego i prawego obrazu. Oświetlenie może się znacząco zmieniać, zależnie od tego, w którą stronę skierujemy wzrok kamer, na co pada cień, czy powierzchnia mniej lub bardziej odbija światło itp. Dodatkowo świat pełen jest dużych, jednolitych obszarów, takich jak gładkie ściany i powierzchnie, które uniemożliwiają komputerowi podjęcie jednoznacznej decyzji, które fragmenty obrazu lewego odpowiadają fragmentom obrazu prawego. Ta wrażliwość na zmienne warunki świetlne i brak obecności wyraźnych tekstur w wielu scenach rzeczywistych jest wciąż dużym ograniczeniem stereowizji i dlatego obok jej zwolenników znajdziemy też uczonych uważających, że jej szerokie, uniwersalne zastosowanie prawdopodobnie nigdy nie będzie możliwe. 
	Wróćmy jednak do samego Navitonu. Zadaniem, jakie postawili twórcy swojemu systemowi, było wykrywanie dużych obiektów na drodze i informowanie niewidomego o tym, co się przed nim znajduje. Najważniejszą sprawą było opracowanie skutecznego interfejsu przekazywania użytkownikowi informacji o przestrzeni. Aby móc przetestować stworzony interfejs w warunkach rzeczywistych, tj. nie podczas symulacji komputerowej, ale z prawdziwymi przeszkodami, zdecydowano się na dodatkowe wsparcie stereowizji poprzez wyraźne kolorystyczne oznaczenie przeszkód. Przeszkodami były pudła kartonowe, ustawiane czasem pojedynczo, a czasem jedno na drugim. Ułatwienie polegało na tym, że wzory, w jakie pomalowane były pudła, umożliwiały oprogramowaniu pewniejsze odróżnienie ich od reszty korytarza. Takie rozwiązanie pozwalało uniknąć potencjalnych fałszywych sygnałów i skupić się na testowaniu samego interfejsu dźwiękowego. 
	Interfejs, czyli sposób w jaki system komunikuje się z użytkownikiem, jest w przypadku Navitonu bardzo unikatowy. Zadaniem systemu jest poinformowanie użytkownika o położeniu przeszkód. Użytkownik ma wiedzieć, po której stronie (względem jego twarzy) znajduje się dany obiekt oraz w jakich odległościach ulokowane są przeszkody (zwykle trzy lub cztery), czyli co jest bliżej, a co jest dalej. Wszystkie te informacje mają być przekazane w sposób zwięzły, intuicyjny i niemęczący. 
	Stali czytelnicy "Tyfloświata" być może pamiętają artykuł Henryka Lubawego o K-Sonarze. Ten ultradźwiękowy detektor przeszkód (właściwie coś więcej niż detektor) również dźwiękiem opisuje przestrzeń, w tym wiele obiektów naraz. Dźwięki K-Sonara można jednak opisać jako szum lub piski, których wysokość i barwa niesie informacje. Twórcy Navitonu chcieli czegoś bardziej naturalnego, miłego dla ucha, dodatkowo niosącego łatwą w interpretacji zapowiedź przeszkody. 
 
DŹWIĘKOWY INTERFEJS 
 
	Po wielu testach, wliczając konsultacje z niewidomymi, powstał przedmiotowy interfejs. System wykorzystuje dźwięki instrumentów muzycznych, a dokładniej specjalnie zaszumiane dźwięki standardu MIDI. Domyślnie mamy do wyboru flet, pianino i syntezator. Użytkownik sam decyduje, który instrument najbardziej mu odpowiada. Opisywanie przestrzeni odbywa się co dwie sekundy. Czas opisywania można zmniejszyć lub zwiększyć, zależnie od możliwości i wprawy użytkownika. Odległość do obiektów oznaczana jest głośnością i wysokością dźwięku. Im bliżej, tym głośniej i wyżej. W przeciwieństwie jednak do wspominanego już K-Sonara i kilku innych rozwiązań, w Navitonie mamy do czynienia z harmonią tonalną, a więc z dźwiękami, do których przywykło ucho Europejczyka. Zatem zamiast dość abstrakcyjnych wyższych i niższych tonów, słyszymy swoistą muzykę. W tle słychać również swego rodzaju cichnące tykanie. Na jedno opisywanie sceny przypada pięć tyknięć. Mają one dodatkowo pomóc zorientować się w odległościach, gdyż czas między tyknięciami odpowiada odległości około jednego metra. Jeśli dźwięk przeszkody przypada np. na ostatnie tyknięcie, użytkownik wie, że ten obiekt jest odległy o około pięć metrów. 
	Położenie obiektu przedstawiane jest w sposób przestrzenny. Aby uzyskać jak najlepsze wrażenie przestrzenności, mierzy się tzw. charakterystyki akustyczne słuchacza (ang. "Head-Related Transfer Function" - HRTF), to znaczy sprawdza się, w jaki sposób dźwięki płynące z różnych kierunków docierają do uszu badanej osoby. Taki pomiar przeprowadzany jest w komorze bezpogłosowej. Wizyta w niej jest sama w sobie ciekawym doświadczeniem dla niewidomego. Nie ma tam praktycznie odbicia dźwięków, więc ludzie przywykli do stałego, wręcz odruchowego korzystania z echolokacji mogą czuć się w takim miejscu dość dziwnie. Badanego sadza się na obrotowym krześle pod głośnikami biegnącymi od samej góry aż do podłogi. Głośniki tworzą niemal 180-stopniowy łuk. W uszach osoby poddawanej pomiarowi instalowane są małe mikrofony. Z głośników odtwarzany jest dźwięk, zaczynający się na górze, a kończący na samym dole. Dźwięk rejestrują mikrofony i komputer, do którego są podłączone. Następnie krzesło obraca się o kilka stopni i znów słychać "dźwiękowy łuk". Badanie kończy się po wykonaniu pełnego obrotu. Jeśli nie mamy czasu lub możliwości badania charakterystyki, możemy skorzystać z gotowej bazy danych HRTF i metodą prób i błędów dobrać najbardziej pasujący wzorzec. W moim przypadku świetnie sprawdziły się charakterystyki akustyczne profesora Strumiłło. 
 
TESTY 
 
	Przejdźmy wreszcie do samego testu. Wszystko odbyło się w korytarzu Instytutu Elektroniki Politechniki Łódzkiej. Na czoło włożono mi dwie całkiem spore kamery, a na uszy słuchawki. Wszystko było połączone kablami z komputerem stojącym na boku, w bezpiecznym miejscu (teoretycznie można było użyć plecaka z przenośnym laptopem, ale jako że badanie trwało kilka godzin, wygodniej było zrobić badanie "na uwięzi"). W bezpiecznym miejscu leżał też mój pies. W użyciu była laska, ale poinstruowano mnie, żebym używał jej tylko w zasięgu ręki, trzymając ją pionowo przed sobą . Najpierw moim zadaniem było zlokalizowanie pojedynczego pudła. Miałem wskazać kierunek, z którego słyszę przeszkodę, zbliżyć się na minimalną odległość i dotknąć obiektu ręką. Ważne było to, bym świadomie dotknął przeszkody, a nie wpadł na nią laską. Technicznie wyglądało to tak, że stawałem na początku trasy i starałem się "zobaczyć" obiekt. Gdy system wykrył przeszkodę (zwykle działo się to natychmiast - tylko czasem trzeba było zatoczyć bardzo lekki łuk głową, czyli rozejrzeć się), w słuchawkach słyszałem dźwięk fletu. Bez problemu mogłem odróżnić kierunek, z którego płynie dźwięk. Nie było to tylko lewo/prawo, ale także bardziej lub mniej w lewo/prawo. Mogłem też w przybliżeniu ocenić odległość. Tykanie nie przydawało mi się, ale dobrze sprawdzał się czas (czy dźwięk pojawiał się natychmiast czy z lekkim opóźnieniem) i siła dźwięku. Ruszałem, a co dwie sekundy znów słyszałem, gdzie jest przeszkoda, więc na bieżąco mogłem korygować swój kierunek. Szło mi całkiem dobrze (chyba tylko raz, na początku wpadłem laską na pudło), więc szybko przeszliśmy do następnych testów. 
	Tym razem miałem wskazywać, ile przeszkód jest na drodze i jak są ułożone. Doszliśmy do czterech. Pokazywanie polegało na tym, że ruchem ręki opisywałem układ obiektów, np. najpierw jedna blisko, pośrodku, potem dwie po lewej i prawej i jedna na końcu po lewej. Do wskazywania ilości i układu doszedł jeszcze tor przeszkód. Miałem przejść korytarz, omijając przeszkody bez dotykania ich laską i zawrócić robiąc dokładnie tak samo. Ostatni test w największym stopniu pozwalał ocenić i docenić przydatność Navitonu. Oglądanie drogi dźwiękiem przypominało trochę prawdziwe patrzenie. Mogłem usłyszeć, gdzie co stoi i z góry wybrać najmniej kolizyjny kurs. Słyszałem, że pierwsza przeszkoda jest z lewej, a następna z prawej, więc szedłem w prawo, a potem w lewo Każdy obiekt w zasięgu kamery anonsowany był dźwiękiem, a gdy zbliżałem się do czegoś (np. wymijałem) dźwięk był głośniejszy i wyższy. Jednocześnie słyszałem kilka obiektów, więc mogłem ustalić swoją pozycję wobec różnych przeszkód. W moim przypadku system sprawdził się bardzo dobrze. Kilka razy miałem problemy, ale większość prób wypadła znakomicie. Te problematyczne (gdy kilka obiektów było bardzo blisko siebie) po powtórce także wypadały dobrze. 
 
WRAŻENIA 
 
	Naviton mnie zaskoczył. Czytając o systemie i oglądając prezentacje byłem sceptyczny. Jadąc na testy, nie spodziewałem się wiele. Wyniki dalece przeszły moje oczekiwania. Nie dość, że mogłem omijać przeszkody bez stykania się z nimi i chodzenia od punktu do punktu, to nie wymagało to specjalnej koncentracji, a po kilku godzinach nie czułem się zmęczony. Dźwięki są wybrane dobrze. Po dłuższym czasie człowiek ma uczucie lekkiego transu, ale bardziej relaksu niż odurzenia. Może najlepszym określeniem tego stanu jest lekkie odrealnienie. 
 
Od Michała Bujacza wiem, że testy na innych osobach także wypadły dobrze. Wprawdzie nie wszyscy słyszeli dźwięk przestrzennie, czyli nie doświadczyli iluzji tego, że dźwięki dochodzą od strony obiektów, ale wszystkie osoby potrafiły wskazać kierunek na podstawie zwykłych różnic stereo i bez większych problemów omijać przeszkody. 
W okresie wakacyjnym planowane są następne testy, już w terenie i chyba z większą ilością wykrywanych obiektów. Jestem bardzo ciekaw wyników i bardzo liczę na rozwój Navitonu. 
 
	Naviton powstaje w Zakładzie Elektroniki Medycznej w Instytucie Elektroniki Politechniki Łódzkiej. Projektem zarządzają prof. Andrzej Materka i prof. Paweł Strumiłło. Głównymi wykonawcami systemu są mgr Michał Bujacz i dr Piotr Skolimowski. Nad projektem pracują też dr Paweł Pełczyński i mgr Bartek Ostrowski. Twórcy systemu uzyskali środki na dalsze prace z Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, a zatem Naviton będzie rozwijany. 
 
	Zainteresowanych szczegółami zapraszam do zapoznania się z informacjami na stronie http://www.naviton.pl, w szczególności z pracą doktorską Michała Bujacza (obrona wkrótce). 
 
*Autor jest pracownikiem Uniwersytetu Gdańskiego i współpracownikiem firmy IVONA Software. Zajmuje się tyflotechniczną obsługą studentów z dysfunkcją wzroku. Od pewnego czasu do jego szczególnych zainteresowań należą urządzenia wspomagające orientację przestrzenną niewidomych. 
 
 *** 
 
W numerze 9(21)/2010 "Wiedzy i Myśli" można przeczytać rozmowę z Panem Rafałem Charłampowiczem. Rozmawiał Stanisław Kotowski. Zachęcamy. 
(przypis redakcji "WiM") 
 
 aaa 
4. ROZMOWA MIESIĄCA (1/2) 
Z Wojciechem Majem rozmawia Józef Szczurek 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
J.S. - Ma Pan bogate doświadczenia życiowe i rehabilitacyjne. Jest Pan mężem i ojcem, tłumaczem przysięgłym, przedsiębiorcą i działaczem społecznym. Proszę opowiedzieć czytelnikom "Wiedzy i Myśli" o swojej drodze życiowej, o porażkach i sukcesach oraz doświadczeniach rehabilitacyjnych. 
 
W.M. - Urodziłem się na Śląsku niedaleko Oświęcimia, jednak nie przebywałem tam zbyt długo. Gdy miałem niewiele ponad rok, zacząłem tracić wzrok. Rodzice zdobyli informacje o ośrodku w Laskach i chcąc mi zapewnić normalny rozwój, zawieźli mnie do tamtejszej szkoły. W Laskach przebywałem w przedszkolu od czwartego roku życia. Potem była szkoła podstawowa. Gdy ukończyłem szóstą klasę, rodzice przenieśli mnie do szkoły muzycznej w Krakowie, gdyż wcześnie zacząłem przejawiać zainteresowania i zdolności muzyczne. Tam ukończyłem szkołę podstawową. Następnie rozpocząłem naukę w liceum ogólnokształcącym razem z młodzieżą widzącą w Katowicach, było to Liceum Nr 2 im. Marii Konopnickiej. Potem rozpocząłem studia na Uniwersytecie Śląskim na wydziale anglistyki, przeniosłem się więc do Sosnowca, gdyż tam znajdował się ten wydział. 
Po ukończeniu studiów dalej mieszkałem w Sosnowcu, ponieważ zawarłem związek małżeński z dziewczyną, która studiowała w tej samej uczelni, co ja, ale na innym wydziale. Żona podjęła pracę na Uniwersytecie Śląskim jako asystent, dostaliśmy więc mieszkanie w hotelu asystenckim w Sosnowcu i kilka lat tam mieszkaliśmy. Potem było już nasze pierwsze mieszkanie. Wtedy istniał kredyt dla młodych małżeństw i skorzystaliśmy z niego. Kredyt ten nie miał prawie nic wspólnego z tym, co obecnie określamy tym terminem. Był w dużej części umarzany. Stanowił formę pomocy o charakterze zapomogi dla młodych małżeństw. Nam wtedy ten kredyt bardzo pomógł. 
 
J.S. - Żona podjęła pracę na Uniwersytecie. A jak wyglądała sprawa Pańskiego zatrudnienia? 
 
Od razu po ukończeniu studiów rozpocząłem pracę, jak to się dzisiaj mówi - na otwartym rynku. Znalazłem zatrudnienie w górnictwie, które wtedy miało ogromne, priorytetowe znaczenie. Na początku lat 80. było przemysłem wiodącym. I tak na przykład - miało własną łączność, własną sieć telekomunikacyjną, podobnie jak kolej czy wojsko. To świadczy o statusie, jaki wówczas miała ta gałąź gospodarki. 
 
J.S. - Jaką pracę Pan wykonywał? 
 
W.M. - Pracowałem w ośrodku informatycznym jako tłumacz języka angielskiego. Zajmowałem się głównie tłumaczeniem artykułów z prasy specjalistycznej z dziedziny górnictwa. Nie były to teksty zbyt skomplikowane, dotyczyły głównie geologii, maszyn, początków komputeryzacji i to zaraziło mnie tematyką komputerową. 
 
J.S. - Już w latach osiemdziesiątych ubiegłego stulecia? Proszę powiedzieć coś więcej na ten temat. 
 
W.M. - Jeden z moich przyjaciół, kilka lat starszy ode mnie, który uczęszczał do tego samego liceum co ja, a później studiował na wydziale matematyki na Uniwersytecie Śląskim - Romek Zając, zorganizował kurs komputerowy umożliwiający zapoznanie się z komputerem, oczywiście z ówczesną jego postacią. Wtedy jeszcze było to coś bardzo nowego, na przykład "Odra 1305" i różne inne dziwne maszyny, ale tak właśnie wyglądały zalążki komputeryzacji. W promowaniu tej nowoczesnej techniki górnictwo przodowało, więc już zacząłem mieć kontakty z informatyką, ale nie przychodziło mi nawet na myśl, że to stanie się najważniejszą treścią mojego życia. Zacząłem więc poznawać zasady obsługi komputera. 
 
J.S. - Młodsi czytelnicy nie pamiętają tamtych czasów. Jak wówczas wyglądała praca z komputerem, jak wyglądało programowanie? 
 
W.M. - Wtedy jeszcze komputeryzacja polegała na tym, że dostawaliśmy duże karty pokratkowanego papieru formatu A3 i w tych kratkach stawiało się ptaszki. To było przygotowanie do pisania programów. Niestety, nie mogłem z tego korzystać. Zakratkowane arkusze nanosiło się na karty perforowane. Perforowało się specjalnym urządzeniem, a komputery je odpowiednio przetwarzały. 
 
J.S. - To mało podobne do dzisiejszych komputerów. 
 
W.M. - Tak, wówczas dysk twardy był wielkości bochenka chleba i miał pojemność jednego kilobajta. Byłem więc przy narodzinach polskiej komputeryzacji, choć nieco z boku, ale się w niej nieustannie zanurzałem. Bardzo to było interesujące i kiedy Romek zorganizował dla studentów niepełnosprawnych kurs komputerowy, takie wstępne zapoznanie się z komputerem - chętnie się zapisałem, choć nadal nie miałem możliwości korzystania z ówczesnego komputera. Były to bowiem maszyny z klawiaturą zintegrowaną z ekranem, a pod spodem znajdowały się stacje dyskietek i ogromna maszyna. Były to już jednak prawdziwe komputery. 
Bawiliśmy się tym urządzeniem, naciskaliśmy klawisze, uczyliśmy się języka programowania, Semptlera. Oczywiście, dzisiaj nic z tego nie pamiętam, z wyjątkiem jednej komendy, która brzmiała: "entowi" i do czegoś służyła. Ale przy pomocy instruktora napisaliśmy program. Okazało się wówczas, że jestem projektantem systemów cyfrowych. Było to w 1983 roku. Program sprawiał, że gdy się wcisnęło określony przycisk, komputer odpowiednimi dźwiękami wskazywał, jaką wybrało się literę w brajlu. Później ten program nie był rozwijany, gdyż okazało się, że lepszym kierunkiem umożliwiającym obsługę komputera jest mowa syntetyczna. 
Dzięki temu programowi odkryłem w sobie chęć, a nawet zacięcie, w poszukiwaniu sposobów umożliwiających niewidomym pracę z komputerem. W tym czasie pracowałem jeszcze w Centrum Obliczeniowym Górnictwa. Później zapragnąłem samodzielności. 
 
J.S. - To interesujące. W tamtych czasach praca na własny rachunek nie była czymś popularnym. Jak Pan sobie radził? Jak pokonywał trudności? 
 
W.M. - Zacząłem pracować jako samodzielny tłumacz. Już wcześniej zdarzały mi się okazje do tłumaczeń ustnych, znajdowałem w tym dużą przyjemność. Uczestniczyłem jako tłumacz w różnych konferencjach, które mój górniczy ośrodek organizował. Postanowiłem więc zmienić rodzaj pracy. Zatrudniłem się w spółdzielni, która miała w repertuarze również tłumaczy. To było ciężkie doświadczenie, ponieważ spółdzielnia okazała się bezwzględnym wyzyskiwaczem. Płacili mi 30 procent tego, co otrzymywali za moją pracę. Postanowiłem zatem sytuację tę jak najprędzej zmienić. 
W tym czasie zdałem egzamin w Naczelnej Organizacji Technicznej, która organizowała egzaminy dla tłumaczy technicznych. Zdałem egzamin w dziedzinie informatyki. W rok później wystąpiłem do sądu rejonowego o ustanowienie mnie tłumaczem przysięgłym z języka angielskiego. Otrzymałem odpowiedź odmowną. Napisałem odwołanie od tej decyzji twierdząc, że jestem wykształconym anglistą i tłumaczem. Posiadam też wiedzę i umiejętności, których typowi tłumacze nie posiadają. Słownictwo specjalistyczne, używane w rehabilitacji niewidomych jest dla nich za trudne. Myślę, że sąd udzielił mi odpowiedzi odmownej nie dlatego, że chciał mi odmówić, lecz że chciał się przekonać, czy jestem odpowiednio uparty, konsekwentny w swych dążeniach. Zdałem egzamin i jestem tłumaczem przysięgłym już od 28 lat. Teraz nie zajmuję się tłumaczeniami dla klientów zewnętrznych, tłumaczę natomiast teksty, które są mi potrzebne w obecnej pracy. Są to na przykład tłumaczenia programów komputerowych, programów do telefonów komórkowych i instrukcji do innych urządzeń, które później w Polsce wprowadzamy na rynek, wdrażamy do codziennej praktyki. 
Tłumaczenia dały mi bardzo dużo, również w odniesieniu do tego, co później zacząłem robić. 
 
J.S. - Chciałbym zauważyć, że nie poprzestał Pan na ukończeniu studiów, że nieustannie się dokształcał i poszukiwał ciągle czegoś nowego. Czy wówczas rozstał się Pan z pracą w charakterze tłumacza? 
 
W.M. - Nie, w 1985 roku spróbowałem się zapisać do spółdzielni, czyli do instytucji, która nosiła nazwę: Zespół Tłumaczy Przysięgłych w Katowicach. Członkowie tej społeczności działali razem. Mieliśmy wspólne biuro, opłacane z naszych składek, które ułatwiało zdobywanie tłumaczeń. Pieniądze wydawane na utrzymanie biura nie były już tak duże, jak w wypadku tej mojej pierwszej spółdzielni, a więc zarobki były lepsze. Wpłacaliśmy na utrzymanie biura około 20 procent. Pieniądze te były przeznaczone na opłacanie administracji. Zaczęło mi się więc lepiej powodzić. Miałem też klientów zewnętrznych, którzy trafiali do mnie również poza strukturami zespołu. Doszedłem więc do wniosku, że mogę pracować na własną rękę, zrezygnowałem ze współpracy z zespołem i założyłem własną firmę. Dziś postrzegam ją jako zapowiedź przyszłości. Firma nazywała się "Eta". Założyłem ją razem z kolegą. Planowaliśmy, że ludzie będą nas wyszukiwali w internecie i przekazywali prace do tłumaczenia drogą elektroniczną. Okazało się jednak, że komputeryzacja jest jeszcze niedostateczna. Zleceń nie było wcale. Firma w ciągu kilku miesięcy nie przyniosła spodziewanych zysków i się nie utrzymała. Kolega nie był zainteresowany utrzymaniem firmy, więc ją zamknęliśmy. 
Firmę tę założyliśmy w 1992 roku, a w marcu 1993 została zamknięta. Ale już wówczas wiedziałem, że będę się starał prowadzić własną firmę gospodarczą. 
 
Do wywiadu z panem Wojciechem powrócimy w następnym numerze. 
 
 aaa 
5. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE 
 
aaa 
5.1. "WiM" do Czytelników 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Szanowni Państwo! 
 
1) Do organizacji oraz instytucji działających na rzecz osób niewidomych i słabowidzących, które nie posiadają własnej prasy 
 
Ponawiamy propozycję zamieszczania na łamach "Wiedzy i Myśli" informacji dotyczących działań podejmowanych i prowadzonych przez Państwa fundację, instytucję lub stowarzyszenie. 
Za naszym pośrednictwem mogą Państwo spopularyzować swoją działalność, poinformować zainteresowane osoby o przygotowywanych lub prowadzonych działalnościach, swoich sukcesach i wszystkim innym, co uznają Państwo za ważne, a co dotyczy niewidomych i słabowidzących. 
Zamieszczanie na naszych łamach informacji, ogłoszeń, komunikatów i innych publikacji nie wymaga żadnych nakładów. Nie pobieramy za to żadnej odpłatności. Wystarczy napisać odpowiedni tekst i przesłać w zapisie cyfrowym na adres: 
st.k@onet.pl 
Jeżeli informacja taka wpłynie na podany adres do 20 dnia miesiąca, zostanie opublikowana w najbliższym numerze, tj. datowanego na miesiąc następny. Wyjątkowo, pilna informacja może być przesłana nieco później, ale wymaga to wcześniejszego uzgodnienia i nie może być później niż dwudziestego czwartego. "WiM" kolportowana jest zwykle 25 dnia miesiąca poprzedniego z datą na miesiąc następny. 
"WiM" otrzymuje 891 indywidualnych czytelników, około 50 bibliotek oraz pewna liczba za pośrednictwem listy dyskusyjnej i za pośrednictwem znajomych prenumeratorów. Szacujemy, że mamy ponad tysiąc czytelników. Warto docierać do nich z ważnymi dla Państwa informacjami. 
 
2) Autorzy cyklicznych publikacji proszą o opinię, oceny, propozycje, uwagi, proszą o listy. Współpraca z czytelnikami może przyczynić się do poprawy jakości naszych publikacji, ich uatrakcyjnienia, do spełniania oczekiwań czytelników. 
Listy prosimy przesyłać na adres: 
st.k@onet.pl 
Zostaną one przekazane autorom publikacji, których będą dotyczyły. 
 
3) Wiemy, że wielu naszych czytelników przekazuje "WiM" znajomym. Bardzo się z tego cieszymy. Po to ją redagujemy, żeby była czytana. 
Nie jest żadnym problemem powielanie tekstów w zapisie cyfrowym. Łatwo więc przekazywać nasz miesięcznik przyjaciołom, kolegom, znajomym. Trzeba jednak o tym pamiętać. Jeżeli jednak zechcą Państwo przekazać nam adres e-mail swoich przyjaciół, oczywiście, za ich zgodą, my będziemy pamiętali o dostarczaniu im "Wiedzy i Myśli", będą ją otrzymywali w tym samym czasie, w którym otrzymują wszyscy czytelnicy. No i będziemy mieli satysfakcję, że mamy więcej czytelników. 
 Redakcja "WiM" 
 
aaa 
5.2. "Pochodnia" wreszcie w druku 
 
Źródło: "Biuletyn Informacyjny Pochodni"nr 14 (14), 
Data opublikowania: 2011-08-04 
 
Brajlowska i w druku powiększonym - takie wersje magazynu "Pochodnia" będą ukazywały się już od najbliższego, lipcowo-sierpniowego numeru czasopisma. 
Po długich, wielokierunkowych staraniach podejmowanych nieprzerwanie od początku tego roku, Polskiemu Związkowi Niewidomych udało się wreszcie zapewnić finansowanie druku magazynu. Będzie ono realizowane dzięki dofinansowaniu z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, a wydrukowane zostaną wszystkie tegoroczne numery "Pochodni" (także te, które ukazały się od stycznia w wersji elektronicznej). 
Centrum Komunikacji Instytutu Tyflologicznego PZN rozpoczyna więc od 29 lipca br. zbieranie zgłoszeń osób chcących zaprenumerować "Pochodnię". 
W zgłoszeniu prosimy o podanie imienia, nazwiska, adresu, na jaki ma być dostarczane czasopismo oraz wersji prenumerowanej "Pochodni" - brajlowska lub w druku powiększonym. 
Zgłoszenia można przesyłać drogą mailową na adres: 
pochodnia@pzn.org.pl 
telefonicznie: 22 831 22 71 wew. 253 
lub korespondencyjnie 
Redakcja "Pochodni" 
ul. Konwiktorska 9 
00 - 216 Warszawa 
Prenumerata drukowanych wersji "Pochodni" będzie w tym roku bezpłatna. W przypadku zbyt dużej liczby chętnych, przewyższającej zaplanowany, stworzony na podstawie doświadczeń lat ubiegłych nakład czasopisma brana będzie pod uwagę kolejność zgłoszeń. W sytuacjach wyjątkowych Instytut Tyflologiczny PZN zastrzega sobie prawo podejmowania ostatecznych decyzji dotyczących listy prenumeratorów. 
Centrum Komunikacji 
 
aaa 
5.3. "Auto Świat" w e-Kiosku 
 
Źródło: Informacja e-Kiosku 
Data opublikowania: 2011-08-04 i 2011-08-16 
 
 Szanowni Państwo, Drodzy Czytelnicy Kiosku z prasą dla niewidomych! 
 
Mazowieckie Stowarzyszenie Pracy dla Niepełnosprawnych "De Facto" informuje o wprowadzeniu do oferty Kiosku nowych czasopism: 
 
"Auto Świat" - to tygodnik motoryzacyjny wydawany przez Axel Springer Polska, jednego z największych wydawców prasowych na rynku polskim. 
"Auto Świat" od lat zajmuje się motoryzacją. Znajdziemy tu eksperckie testy, porady i opinie zwykłych kierowców o ich autach. 
"Auto Świat" jest najczęściej wybieranym magazynem, czyta go 1,5 mln mężczyzn. Zdaniem czytelników jest najbardziej wiarygodnym źródłem informacji o rynku motoryzacyjnym i produktach. Prezentuje najnowsze modele samochodów, światowe premiery motoryzacyjne, aktualne informacje o rynku motoryzacyjnym w Polsce i na świecie. 
 
"Nowa Fantastyka" - polski miesięcznik literacki poświęcony literaturze fantastycznej. 
 "Fantastyka" była pierwszym czasopismem w Polsce poświęconym popularyzacji fantastyki. W miesięczniku publikowane są utwory, opowiadania i powieści polskich oraz zagranicznych autorów fantastyki, recenzje filmów oraz książek fantastycznych a także artykuły o tematyce popularnonaukowej i felietony. W przeszłości na łamach "Nowej Fantastyki" pojawiały się również informacje na temat konwentów i ważniejszych wydarzeń w fandomie. 
 
Osoby zainteresowane prenumeratą powyższego czasopisma proszę o przesłanie zamówienia na adres poczty elektronicznej: 
biuro@defacto.org.pl 
Administratorka Kiosku: 
Monika Lessnau 
 
 aaa 
5.4. "Komputer dla Homera 2010" - realizacja w 2011 r. 
 
Źródło: Informacja PFRON 
Data opublikowania: 2011-08-04 
 
Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych informuje, iż od dnia 8 sierpnia 2011 do dnia 29 sierpnia 2011 r. przyjmowane będą wnioski o dofinansowanie zakupu sprzętu komputerowego, oprogramowania, sprzętu elektronicznego i urządzeń brajlowskich ze środków PFRON w ramach programu "Komputer dla Homera 2010". Jednocześnie Fundusz zastrzega, że warunkiem podejmowania decyzji finansowych w ramach programu jest uzyskanie zgody Ministra Finansów oraz opinii sejmowej komisji ds. budżetu na przesunięcia środków w planie finansowym PFRON na 2011 r. 
Wnioski należy składać do Oddziału PFRON, właściwych dla miejsca zamieszkania. 
Szczegółowe informacje dotyczące programu, jak również formularze wraz z załącznikami niezbędne do wypełnienia w celu aplikowania do programu dostępne są na stronie Funduszu: 
www.pfron.org.pl 
 
aaa 
5.5. Konkurs promocji i doskonalenia posługiwania się pismem brajla 
 
 Źródło: Informacja Stowarzyszenia "De facto" zamieszczona na Liscie dyskusyjnej Typhlos 
Data opublikowania: 2011-08-18 
 
Płock, 15 sierpnia 2011 r. 
 
Szanowni Państwo, Drodzy Czytelnicy Kiosku z prasą dla niewidomych! 
 
Mazowieckie Stowarzyszenie Pracy dla Niepełnosprawnych "De Facto" informuje, iż po raz drugi organizuje konkurs promocji i doskonalenia posługiwania się pismem brajla o nazwie "Otwarty konkurs brajla Stowarzyszenia De Facto - 2011" skierowany do osób niewidomych i słabowidzących posługujących się pismem brajla. 
Stowarzyszenie "De Facto" zaprasza wszystkich chętnych do udziału w konkursie, a także zwraca się z prośbą o rozpropagowanie informacji o konkursie wśród osób niewidomych i zachęcenie do wzięcia w nim udziału. 
Konkurs przebiegać będzie w dwóch etapach: 
1) krajowym 
2) międzynarodowym. 
W czasie etapu krajowego, który potrwa od 15.08.2011 do 15.10.2011, uczestnicy przysyłają do organizatora dwie prace napisane na dwa tematy spośród podanych na końcu tego ogłoszenia. Pierwszą pracę prosimy przesłać do 15 września, a drugą do 15 października 2011 roku (liczy się data stempla pocztowego). 
Prace mogą być napisane zarówno na maszynach brajlowskich, jak i na elektronicznych notatnikach brajlowskich. Prace napisane na maszynie brajlowskiej należy dostarczyć za pośrednictwem poczty tradycyjnej do organizatora na adres: 
Stowarzyszenie "De Facto" 
ul. Ogrodowa 37/14 
00-873 Warszawa z dopiskiem: "Otwarty konkurs brajla Stowarzyszenia De Facto - 2011". 
Prace napisane na notatnikach brajlowskich należy przesłać w postaci plików pocztą elektroniczną na adres: 
napiszdonas@defacto.org.pl 
z dopiskiem w temacie: "Otwarty konkurs brajla Stowarzyszenia De Facto - 2011". 
W etapie krajowym zostanie wyłonionych czterech finalistów, których prace zostaną ocenione najwyżej przez ekspertów. Finaliści wezmą udział w konkursie międzynarodowym w Pradze. 
Konkurs w Pradze jest przeprowadzany na urządzeniach EasyLink 12, znanych w Polsce jako BraillePen 12. 
Finał międzynarodowy planowany jest na listopad 2011. Organizator zorganizuje i opłaci wyjazd finalistów (ewentualnie z przewodnikiem) do Pragi. W czasie pobytu w Pradze, poza finałem konkursu posługiwania się brajlem, przewidziano interesujący program pobytu. 
Osoby zainteresowane prosimy o zgłoszenie na adres: 
napiszdonas@defacto.org.pl 
Na ten adres należy kierować korespondencję dotyczącą konkursu. 
Regulamin konkursu będzie przesyłany do osób zainteresowanych udziałem w konkursie. 
Serdecznie zapraszamy Państwa do udziału w konkursie! 
A oto tematy, z których należy wybrać minimum dwa do napisania prac konkursowych: 
Temat nr 1: Siedem polskich grzechów głównych, rozpraw się z naszą największą wadą narodową. 
Temat nr 2: Żart, śmiech, satyra, wielkie obecne czy nieobecne w naszym (moim) życiu? 
Temat nr 3: Słowa tej piosenki były, są i będą ze mną zawsze, dlaczego właśnie one? 
Zarząd Stowarzyszenia "De Facto" 
 
 aaa 
5.6. Uchem niewidomego 
 
Źródło: www.dotknijwroclawia.pl 
 
Strona internetowa www.dotknijwroclawia.pl, poświęcona osobom niewidomym oraz niedowidzącym doczekała się angielskiej wersji językowej. 
Witryna www.dotknijwroclawia.pl dostępna jest dla internautów od roku 2010, lecz dopiero teraz uruchomiona została jej angielskojęzyczna wersja. Powstała ona z myślą m.in. o zagranicznych turystach, wśród których znaleźć mogą się również osoby niewidome i niedowidzące. Zamieszczone na stronie teksty w wersji angielskiej czytane będą przez lektora - Christę Conklin. 
Partnerem strony jest ING Real Estate Development oraz Miasto Wrocław. 
 
aaa 
6. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH ZAJĘCIACH 
KONSERWACJA ODZIEŻY, OBUWIA I SPRZĘTU TURYSTYCZNEGO 
Jaga Praktyczna 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Nie, nie namawiam Was do zaniechania aktywności i zapadnięcia w fotel z pilotem w ręku. Propozycja konserwacji ulubionych plecaków i sztormiaków jest z wyprzedzeniem. Nie dopuśćmy, aby na dnie szafy "stary plecak impregnował kurz". 
A skoro jesteśmy przy wyjazdach i rajdach, to warto oznaczyć nasz bagaż, aby móc go znaleźć w masie podobnych kolorystycznie sakwojaży. Może to być zawieszka z nazwiskiem, maskotka czy kolorowa krajka. Wówczas przewodnikowi łatwiej wypatrzeć "taki granatowy ze skuwkami plecak" z czterdziestu podobnych. 
A teraz nasi turystyczni pomocnicy. 
PŁASZCZE I KURTKI NIEPRZEMAKALNE 
Jeśli po kilku praniach przepuszczają wodę, na ogół "zawdzięczamy" to sobie i niewłaściwym sposobom prania. 
Z TERGALU, NYLONU I ORTALIONU powinno się jak najdłużej czyścić na sucho, przecierając plamy miękiszem chleba, zmywając ślady z błota gąbką lekko zwilżoną w wodzie z octem (1 łyżka octu na 1 litr wody). Im dłużej płaszcz nie będzie prany, tym dłużej pozostanie nieprzemakalny. 
Kiedy jednak jest już bardzo brudny D zanurzamy go w letniej wodzie z dodatkiem płatków mydlanych i odrobiny octu. Nie trzeć, nie wygniatać, a tylko obracać w dużej ilości wody. Płukać co najmniej pięciokrotnie, nie wygniatając. Pamiętajmy, że niedostatecznie wypłukany płaszcz straci całą impregnację! Wyjąć go z wody (bez odciskania), zawiesić na ramiączku nad wanną do odcieknięcia. Suszyć powoli, nie w miejscu nasłonecznionym, z dala od źródła ciepła. 
Z GABARDYNY I POPELINY BAWEŁNIANEJ: na pół godziny przed praniem najbardziej zabrudzone miejsca (kołnierz, mankiety) należy nasycić szamponem do włosów. Następnie przygotować ciepły roztwór mydła i zanurzyć w nim tkaninę. Szczoteczką do paznokci maczaną w mieszaninie wody z amoniakiem (1 łyżka amoniaku na 1 litr wody) szorować brudne miejsca. Następnie płukać 4D5 razy D zawsze w wodzie o tej samej temperaturze. Do ostatniego płukania dodać trochę krochmalu. Lekko odcisnąć, wyciągnąć kołnierz, szwy oraz zapięcia i powiesić na ramiączku nad wanną. Lekko wilgotne ubranie można wprasować. 
Z PLASTYKU I BAWEŁNY GUMOWANEJ czyścić gąbką lub szmatką zwilżoną surowym mlekiem. Jeśli okrycie było bardzo brudne, powtórzyć ten zabieg kilka razy. Zakończyć D wycierając suchą, czystą szmatką. Można też przetrzeć gąbką zwilżoną mydlaną wodą, płukać i wycierać do sucha. 
Z CERATY myje się i konserwuje mieszaniną octu, spirytusu denaturowanego i oleju lnianego w równych ilościach lub przeciera gąbką zwilżoną w mydlanej wodzie. 
ŚNIEGOWCE I KALOSZE myjemy pod bieżącą wodą, zaraz po zdjęciu ich z nóg. Kurz i błoto pozostawiają bowiem plamy, z czasem trudne do zlikwidowania. Mocno zabrudzone myje się szmatką namoczoną w mydlanej wodzie, potem spłukuje i pozostawia do wyschnięcia. Następnego dnia do 1 szklanki wody wlewamy 1 łyżkę stołową gliceryny, dobrze mieszamy i dokładnie nacieramy całą powierzchnię kaloszy. Co pewien czas można wetrzeć w gumowe obuwie za pomocą miękkiej szmatki ubitą na sztywno pianę z jednego białka. 
WILGOTNE KALOSZE (WELLINGTONY) przemoczone od wewnątrz suszy się wsypując do nich gorące, suche ziarno nagrzane uprzednio w piekarniku. Przez noc wysychają całkowicie, a ziarno może być użyte jeszcze wiele razy. Jeśli takiego ziarna nie mamy, włożyć należy zgniecione gazety. Gdy nasiąkną wodą zmienić je na suche. Następnie obuwie postawić do całkowitego wyschnięcia w przewiewnym miejscu. 
Z GORYTEKSU - Te nowoczesne oddychające tkaniny pierze się tradycyjnie, tzn. mocząc w ciepłej kąpieli mydlanej lub płynie do prania. Kołnierz i mankiety oraz miejsca przy zamku i guzikach (tam, gdzie najczęściej dotykaliśmy okrycia) smarujemy mydłem i następnie delikatnie przecieramy szczoteczką do rąk. Ubranie obficie spłukujemy w kilku wodach i wieszamy bez wygniatania. Pamiętajmy o starannym wyprostowaniu kaptura, kołnierza i rękawów, aby nie powstały brzydkie zagniecenia. 
ODZIEŻ I SPRZĘT TURYSTYCZNY ORZAZ WIATRÓWKI I OCIEPLACZE, KTÓRE NIE ZAWIERAJĄ PIERZA ANI PUCHU, wkłada się do miski z ciepłą wodą z dodatkiem detergentów. Należy je lekko ugniatać, ale nie trzeć, bo łatwo zerwać nitki stebnowania i uszkodzić wnętrze. Bardziej zabrudzone miejsca szorować nylonową szczoteczką do paznokci. Płukać w wannie pod bieżącą wodą, naciskając dłonią. Zawiesić nad wanną do odcieknięcia. Zupełnie suche można zaimpregnować, wcierając w całą powierzchnię mieszaninę lanoliny z odrobiną benzyny ekstrakcyjnej (pamiętajmy, ogień!). Szczególnie należy zwracać uwagę na ramiona, górę pleców, szwy i kolana w ocieplaczach, które są najbardziej narażone na zmoknięcie. Jeśli ktoś nie ma warunków do prania i suszenia długo odciekających i wolno schnących wiatrówek czy śpiworów, niech je odda do pralni chemicznej. Ale bywa, że pralnie nie biorą odpowiedzialności za efekty prania. 
ŚPIWORY i PLECAKI - pierze się podobnie jak wiatrówki. 
GRUBE BUTY SPORTOWE przeznaczone na górskie wyprawy konserwuje się ogrzanym tłuszczem pochodzenia zwierzęcego (najlepiej łojem), mocno go wcierając w skórę, zwłaszcza w szwach i połączeniach z podeszwą. Ale po co się męczyć szukając łoju. Na szczęście w handlu można znaleźć odpowiednie pasty konserwujące. 
BUTY NARCIARSKIE ZE SZTUCZNEGO TWORZYWA należy zmyć szmatką zmoczoną w letniej, mydlanej wodzie i natychmiast wytrzeć do sucha. Klamry i zapięcia nasmarować wazeliną, w cholewki wetrzeć odrobinę kremu "Nivea". 
NAMIOTY po zakończeniu sezonu turystycznego należy starannie wyczyścić, kładąc je na trawie czy na desce nad wanną. Bardzo brudne myć mydlaną wodą, płukać obficie, długo i dokładnie suszyć, a następnie zaimpregnować (z wyłączeniem podłogi). W tym celu należy przygotować roztwór mydła (5 g mydła na 1 litr wody) i nasycić nim całkowicie suchą tkaninę namiotu. Kiedy jest już nasycona, przepłukać w roztworze ałunu w proporcji: 10 g ałunu na 1 litr wody. Lekko wycisnąć i suszyć wolno i długo. Nie składać namiotu, zanim zupełnie nie wyschnie. 
PARASOLKI I PARASOLE OGRODOWE - Nie wolno składać, zwijać ani chować do pokrowca parasoli jeszcze wilgotnych. Suszyć je należy rozpięte, z wyjątkiem parasoli z naturalnego jedwabiu, które powinny wysychać złożone D ale nie zwinięte. 
PRZYBRUDZONE PARASOLKI czyści się miękką szczoteczką maczaną w spirytusie denaturowanym i wyciera czystą szmatką. Pręty, zamki i inne części metalowe dobrze jest przetrzeć co pewien czas terpentyną. Kolorowe, deseniowe parasolki można czyścić wodą z dodatkiem amoniaku. Uwaga na jedwab, wskazane D zrobić próbkę. 
CZARNE, MĘSKIE PARASOLE nieco spłowiałe warto oczyścić szczotką maczaną w mocnym roztworze soli. Przywróci to im kolor, a suchą sól łatwo usunąć szczotką do ubrania. 
IMPREGNUJĄC PARASOLKI JEDWABNE nawilżamy je mieszaniną wody i płynu Burowa dostępnego w aptekach (1 łyżka płynu na 1/2 szklanki wody). 
ODERWANE OD PRĘTA POKRYCIE PARASOLKI należy natychmiast zreperować, bo grozi to poważniejszym uszkodzeniem. Jeśli zerwały się tylko nici, a tkanina jest cała - trzeba ją zmoczyć, lekko naciągnąć, a da się zupełnie łatwo przyszyć. Jeśli uszkodzona jest tkanina - należy od spodu podłożyć kawałek mocnego jedwabiu, w miarę możności dobierając kolor, przyszyć go i połączyć z drutem. Wzmocni to i zapobiegnie dalszemu rozerwaniu. 
DUŻE PARASOLE OGRODOWE po zakończonym sezonie powinno się wyszorować szczotką maczaną w wodzie z dodatkiem amoniaku (2 łyżki stołowe na 1 litr wody) i obficie spłukiwać. Suszyć otwarte. Pręty natrzeć naftą ewentualnie białą wazeliną, uważając, aby nie poplamić tłuszczem tkaniny. Przechowywać w suchym pomieszczeniu. 
Przedstawione sposoby konserwacji nie dają odpowiedzi na wszystkie pytania. Na rynku mamy coraz nowsze materiały. Jedyna rada - zachować skrzętnie dołączone przez producentów ulotki o sposobie prania czy czyszczenia. 
 
aaa 
7. ORGANIZACYJNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY 
 
aaa 
7.1. Nasze kochane stereotypy 
Zuzanna Ratek 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Stereotyp, czyli prosty, nieweryfikowalny pomimo upływu zmiennego czasu, sposób koncypowania ma się nadal dobrze w potocznym rozumieniu świata. Jest wygodny nie wymaga aktywności i pasuje jak dobrze dobrana rękawiczka. I chociaż odżegnowujemy się od szkodliwych schematów, to nadal powielamy je bezkrytycznie. Oto fragment felietonu "Zobaczyć niewidomego" - Grzegorza Dudzińskiego, ("Pochodnia" Nr 3 czerwiec, 2011), w którym autor żali się na utożsamianie braku wzroku z upośledzeniem psychicznym. I jest to między innymi spuścizna po PRL. 
"Za komuny niewidomi zajmowali się głównie wyrabianiem szczotek czy wyplataniem koszyków. Na tyle została wyceniona ich wartość intelektualna. Po co było kształcić niewidomego czy niedowidzącego, skoro on i tak nie da sobie rady z przyswajaniem wiedzy? Po co ci ludzie mają kłuć innych w oczy (nomen omen) swoją niepełnowartościowością? Władza dawała im resztki z pańskiego stołu - mieszkania, lodówki, pralki. Niech sobie żyją spokojnie w swoich zamkniętych domach i nie kręcą się po kraju powszechnej szczęśliwości. Po zmianie kursu na gospodarkę wolnorynkową skończyło się wielkie rozdawnictwo, rzeka darów zmieniła się w strumyczek. 
Prawda, jakie to wzruszające, to zamkniecie w domach, te szczotki jako synonim niskiej wartości intelektualnej niewidomych. Nic tylko stereotyp strasznej władzy i gnębionych niewidomych. 
Ludziom operującym stereotypami obca jest refleksja i weryfikacja i choćby nikła chęć dokonania między tym, co sądzę a tym, co jest". Autor konkluduje: "Tymczasem sami niewidomi ruszyli do przodu. Czytają książki nie tylko w systemie brajlowskim, ale i w nowoczesnym daisy, na czytakach, w formie e-booków. Studiują i kończą studia. Zajmują eksponowane stanowiska (np. w Ministerstwie Sprawiedliwości Francji). W Polsce jest kilku niewidomych radnych, dziennikarzy, literatów, informatyków. Cóż, szczotki i koszyki przestały już wystarczać..." 
Czy naprawdę w czasach PRL niewidomi nie studiowali, nie pracowali na otwartym rynku i nie przestawiali się na obsługę komputerów? Ale stereotyp biednego niewidomego w czasach komuny jest taki wzruszający... 
Następny stereotyp my i wy, nasz i wasz świat wychynął z tekstu "Z drugiej strony lustra" pióra Alicji Zyziak (również czerwcowa "Pochodnia"). 
"Bardzo często sformułowanie "świat niewidomych" wywołuje u niektórych osób z dysfunkcją wzroku gwałtowną negatywną reakcję. Czy słusznie? Odpowiedź zależy od tego, jak zechcemy odczytać to pytanie, czy na przykład spojrzymy na nie choć odrobinę filozoficznie, czy nie. Oczywiste jest, że wszyscy ludzie żyją na jednym świecie, ale... Jego bogactwo i koloryt tworzą także "małe światy" w rodzaju: świat dziecka, świat mody, świat filmu czy właśnie... 
Trudno usprawiedliwiać tworzenie świata niewidomych pojęciem świata mody czy świata filmu, są one bowiem eufemizmem wyodrębnienia wycinka rzeczywistości. "Zamiast się oburzać - pisze autorka - może powinny spróbować stanąć po drugiej stronie lustra i "spojrzeć" na siebie oczami widzących. Taki eksperyment (-) może uzmysłowić, że osoby z dysfunkcją wzroku często nie są świadome, jakim stresem dla widzących jest ten pierwszy z nimi kontakt". 
I znowu mamy uogólnienie mieszczące się w konwencji stereotypu. Jeśli nawet jednostka w zetknięciu z niewidomym przeżyje stres, to takie zachowanie mieści się w zróżnicowaniu postaw i reakcji społecznych, podobnie jak zakłopotanie na widok jakiejkolwiek odmienności odbiegającej od przeciętnej. 
Czy takie sytuacje uprawniają nas do utwierdzania się w stereotypie "my i oni, nasz i ich świat". 
 
 aaa 
7.2. Jak masują niewidomi? 
 
Źródło: Dziennik.pl\uroda 
Data opublikowania: 2011-07-05 
 
 "Dans le noir?" ("W ciemności?"), tak nazywa się otwarte w Paryżu spa, prowadzone przez ludzi niewidomych. Chodzi o pierwsze tego typu spa w Europie. W salach gdzie króluje wieczna noc, relaksujący masaż staje się zupełnie nowym przeżyciem. 
W spa "Dans le noir?" pracuje osiem niewidomych kosmetyczek-masażystek. Wszystkie zdobyły dyplomy w znanej szkole urody Thalgo, specjalizując się przede wszystkim w masażu. 
"Nasz zmysł dotyku jest tak bardzo rozwinięty, że od razu wyczuwamy, w którym miejscu mięśnie są zbyt napięte i powodują bóle. Natomiast nie malujemy paznokci!" - tłumaczy żartując Marie-France, jedna z masażystek spa "Dans le noir?". 
W ciemności, gdzie wzrok staje się bezużyteczny, automatycznie wyostrzają się pozostałe zmysły. To dlatego w spa "Dans le noir?" przywiązuje się bardzo dużą uwagę do muzyki i zapachów. Dzięki ciemności wzrok odpoczywa, obrazy nie dekoncentrują, co ułatwia głęboką relaksację. Jak się okazuje, spa "Dans le noir?" jest często wybawieniem dla osób zakompleksionych. 
"Wielu naszych klientów przyznało, że czują się dobrze, gdy masażystka ich nie widzi. Są to osoby wstydliwe, nieśmiałe, czy po prostu nieakceptujące swojego ciała. Ta anonimowość pomaga im w przełamaniu pewnych osobistych barier" - opowiada Agnes Kalt, zastępca dyrektora spa. 
Spa "Dans le noir?" jest kontynuacją większego projektu, którego celem jest rozszerzenie rynku pracy dla osób niewidomych. W 2004 nad Sekwaną powstała restauracja o takiej samej nazwie. W salach gdzie panuje mrok, niewidomi kelnerzy podają do stołu, a klienci mogą się skupić jedynie na wrażeniach smakowych. Restauracja odniosła duży sukces, co zachęciło jej pomysłodawców do dalszych projektów. 
"Okazało się, że niewidomi radzą sobie doskonale nie tylko z podawaniem do stołu, ale również z masażami. Zresztą ich zmysł dotyku jest inny niż u osób widzących, bardziej świadomy, wyostrzony" - powiedział Didier Roche, dyrektor restauracji i spa "Dans le noir?", również niewidomy. 
"Kiedy osoby widzące znajdą się nagle w zupełnej ciemności, okazuje się, że nie potrafią niczego zrobić, ani dojść do stołu, ani się rozebrać, wtedy to osoby niewidzące biegną im z pomocą stając się przewodnikami. Role się odwracają" - dodaje Roche. 
Spa "Dans le noir?" posiada pięć kabin do masażu i zabiegów kosmetycznych całego ciała. Cena jednego masażu wynosi średnio 49 euro za pół godziny i 90 euro za godzinę. 
 
 aaa 
7.3. "Dans le noir?" po polsku 
Bączek 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Ale się ucieszyłem, wiadomość cudna i powabna, czytam oto w Dzienniku.pl\uroda z 2011-07-05, że w Paryżu otworzono "Dans le noir?" ("W ciemności?"), spa prowadzone przez ludzi niewidomych (artykuł ten przedrukowujemy w "WiM", pozycja 7.2). Jest to podobno pierwsze tego typu spa w Europie. 
"W salach, gdzie króluje wieczna noc, relaksujący masaż staje się zupełnie nowym przeżyciem", i jak się domyślam - również sprzątanie i wykonywanie wszelkich napraw odbywa się "w królestwie wiecznej nocy" także. Niewidome kosmetyczko-masażystki przekonują, że zmysł dotyku jest tak bardzo rozwinięty, że od razu wyczuwają, w którym miejscu mięśnie są zbyt napięte i powodują bóle. 
Natomiast nie malują paznokci. Ale to drobnostka, wszak personel działającego w wiecznym mroku unikalnego zakładu piękności korzystając z bardzo rozwiniętego zmysłu dotyku - zabiegi typu: oczyszczanie twarzy, liftingi i inne botoksy również wykonuje. Czytam dalej "W ciemności, gdzie wzrok staje się bezużyteczny, automatycznie wyostrzają się pozostałe zmysły. To dlatego w spa "Dans le noir?" przywiązuje się bardzo dużą uwagę do muzyki i zapachów. Dzięki ciemności wzrok odpoczywa, obrazy nie dekoncentrują, co ułatwia głęboką relaksację". I chyba reklamujący wyjątkowość zabiegów w ciemności, nieco się zagalopowali, W zwykłym spa także w tle rozbrzmiewa relaksująca muzyka i rozpylane są aromaterapeutyczne zapachy, aby klientkom było miło i rozkosznie, więc nic nowego w "Dans le noir?" nie zaoferowano... 
Spa "Dans le noir?" ma także spełniać rolę antymarginalizacyjną, czyli ma być wabikiem dla osób zakompleksionych, wstydliwych, nieśmiałych, czy też nieakceptujących swojego ciała. 
Jak wynika z ze spotów reklamowych: Spa "Dans le noir?" jest kontynuacją większego projektu, którego celem jest rozszerzenie rynku pracy dla osób niewidomych. Pierwszą próbą rynkową była restauracja o takiej samej nazwie, która odniosła duży sukces, co zachęciło jej pomysłodawców do dalszych projektów. "Zmysł dotyku niewidomych jest inny niż u osób widzących, bardziej świadomy, wyostrzony" - dyrektor restauracji i spa Didier Roche, także niewidomy, klepie jak mantrę stary i nieprawdziwy stereotyp związany z niewidomymi. Reklama, nawet ta udziwniona, zawsze się dobrze sprzedaje, zawsze przyciąga ludzi łaknących innych wrażeń niż daje powszechny dzień, a więc służy interesom. Gdyby pracownikami "Dans le noir?" były nie niewidome kosmetyczko-masażystki a roboty, skutek byłby analogiczny, a ciekawscy jedwabistego dotyku dziewczyny-robota ustawialiby się w kolejce do zabiegów. 
"Kiedy osoby widzące znajdą się nagle w zupełnej ciemności, okazuje się, że nie potrafią niczego zrobić, ani dojść do stołu, ani się rozebrać, wtedy to osoby niewidzące biegną im z pomocą stając się przewodnikami. Role się odwracają" - przekonuje niewidomy Roche. I nie ma w tym nic dziwnego. Zawsze w nowej sytuacji, człowiek staje się bezradny. Tak bywa przy pierwszym nałożeniu nart, łyżew, nauce pływania czy jazdy na rowerze. Zawsze osoba, która opanowała jakąś umiejętność służy pomocą nowicjuszowi. Tymczasem dowiadujemy się o wyższości umiejętności niewidomych, ale czemu to ma służyć, doprawdy nie potrafię zrozumieć. 
Najbardziej ucieszyły mnie wymierne skutki finansowe wizyty w krainie wiecznej nocy, ponieważ cena jednego masażu wynosi średnio 49 euro za pół godziny i 90 euro za godzinę. Dokonując przeliczenia na rodzimą walutę można się nieco zachłysnąć. Ale za niecodzienne wrażenia trzeba płacić. 
Nie bardzo pojmuję ten zachwyt i zgiełk oraz peany na cześć. Skoro personel składa się z niewidomych, więc nie ma barier skrępowania, czy masaż odbywa się w ciemności, czy też w dyskretnym oświetleniu. No, chyba że przy okazji pomysłodawcy podnoszą poziom adrenaliny, aby obniżyć go za kurtyną ciemności, gdzie zapach i muzyka są takie intensywne. 
Kochani rodacy nad Wisłą, przecież Polak potrafi. Złapmy biznesową okazję, niewidomi masażyści do dzieła! Zmodernizujcie wasze gabinety. Zainstalujcie czarne rolety, a w ostateczności beżowe dające przyjemny odcień nawet najbardziej zmęczonej skórze, postarajcie się o nawilżacze z aromatyczną mgiełką i koniecznie odpowiednie taśmy, bądź CD z odgłosami letniego deszczu, czy wieczoru z żabkami w tle. 
Wówczas nie tylko w Paryżu... 
 
aaa 
7.4. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH 
Bajka o teraźniejszości 
Jerzy Ogonowski 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Dawno, dawno temu, w zamierzchłym socjalizmie, było tak, że niewidomy musiał przyoblekać się w różne skóry, zależnie od tego, co było do załatwienia. Kiedy starał się o pracę, musiał w sposób bezwzględny przekonywać pracodawcę, że jest całkiem do rzeczy. Kiedy jednak trzeba było starać się o uzyskanie tak deficytowego towaru, jakim było mieszkanie, należało dokumentować i słownie uzasadniać, że się jest całkiem do niczego, jeśli nie ma się mieszkania. Paradoksem bywało to, że niekiedy tego samego dnia trzeba było przekonywać szefa, że akurat tę pracę jesteśmy w stanie wykonać doskonale, a jednocześnie po południu u prezesa spółdzielni mieszkaniowej należało upierać się przy tym, że brak mieszkania w praktyce uniemożliwia wykonywanie pracy, która w dodatku jest istotnym czynnikiem rehabilitacyjnym (mniejsza o to, że niektórym z rozmówców rehabilitacja z habilitacją się myliła). Można też było podeprzeć się ideologią i budowaniem zrębów socjalizmu. Ale tu trzeba było być ostrożnym, bo czasami ktoś uznał, że przy budowaniu takich zrębów nie należy bez potrzeby męczyć inwalidów. 
Jeszcze bardziej niekonsekwencja ta jest widoczna w urzędowych pismach PZN-u. Kiedy PZN występował o możliwości pracy dla niewidomych, udowadniał ich przydatność, wysokie kwalifikację, zaangażowanie i inne walory, jako pracowników, a kiedy występował o pomoc socjalną, o Blindengeld, o dodatki do rent, udowadniał, że są bezradni, niezaradni, ciężko poszkodowani, że potrzebują stałej pomocy. 
Kiedy rozpoczynałem po studiach pracę w wielobranżowej spółdzielni pracy jako jedyny, narzucony przez Komitet Wojewódzki PZPR, tłumacz na etacie, ciągle pilnowałem się, aby nie wykazać jakiejś niezdarności. Było to tym bardziej śmieszne, że kierownictwo, któremu podlegałem, nie miało żadnych kompetencji do piastowania swego stanowiska, a ja nie mogłem wykazywać, że moje kompetencje są od ich wyższe, bo skutki mogłyby być opłakane. Rehabilitacja zawodowa niewidomego obejmuje zasady prezentowania się jako człowiek pełnowartościowy, przynajmniej tak było za moich młodych lat, nie przekazuje natomiast wiedzy o tym, że okazywanie niekompetentnemu zwierzchnikowi swych rzeczywistych kompetencji jest sprawą ze wszech miar naganną. Gdzieś tak po sześciu latach sytuacja zaczęła się zmieniać dla mnie na korzyść, bo ja wiedzy nabierałem w miarę wykonywania pracy, a zwierzchnikom bynajmniej kompetencji nie przybywało. Kiedy doświadczeni tłumacze po studiach zagranicznych zaczęli powoływać się na moje rozwiązania, to chcąc nie chcąc, kierownictwo musiało przynajmniej udawać, że zmieniło swój do mnie stosunek. Czasy Gierka stały się dla mnie okresem umożliwiającym pełny rozwój w wielu dziedzinach ze względu na duże zapotrzebowanie na tłumaczenia. Wreszcie przełom ustrojowy zastał mnie w pełni umiejętności translatorskich i doświadczenia, stawiając jednocześnie wymóg aktywnego podejścia do wykonywanego zawodu. Od tamtej pory przyjąłem zasadę, że nikogo z klientów nie uprzedzałem o swojej niepełnosprawności, bywało, że taki człowiek okazywał się zaskoczony, ale w rezultacie to ja wygrywałem. Obawiam się, że uprzedzanie ludzi wówczas dałoby ten skutek, iż klient szukałby innej firmy. Ale 20 lat nowego ustroju pozwoliło mi dobrze uplasować się na tym rynku. Usługi nabierały coraz bardziej złożonego charakteru i musiałem szczegółowo dopytywać się, co będzie trzeba robić. Bywało bowiem i tak, że spodziewano się ode mnie tłumaczenia a vista, czyli z tekstu od razu na bieżąco, bywało też, że istniała potrzeba pokazywania miejsc na mapie itp. Przyszły też wpływy z Europy Zachodniej. Kiedy jednego razu pani kierowniczka urzędu stanu cywilnego, będąca akurat w złym humorze, miała mi za złe moją ślepotę, klientka, która zleciła mi tłumaczenie przy ślubie, stwierdziła, że we Francji do urzędu należy takie zorganizowanie pracy, aby niepełnosprawny mógł pełnić swoje czynności prawidłowo. 
Rozpoczynając w roku 1993 działalność tłumacza przysięgłego, do głowy by mi nie przyszło stosować jakieś wykręty. Miałem poczucie, nie zawsze słuszne, że okazywanie chociażby najmniejszych trudności ze względu na brak wzroku, będzie mnie dyskredytować w oczach zleceniodawcy. Bywało, że deszcz nie deszcz, zbierałem się na drugi koniec miasta, a że nie zawsze w tym przełomowym ustrojowo okresie były pieniądze na taksówkę, to i tramwajem, autobusem, czym popadło, byle być na czas i nie wykazać swojej niemożności. A dzisiaj?... Kiedy na początku lat 90-ych rozpoczynałem własną działalność gospodarczą, pełniąc jednocześnie różne funkcje w stowarzyszeniach osób niepełnosprawnych, wpadł mi do głowy taki pomysł, że od zamożniejszych klientów mógłbym ściągnąć jakąś dotację na stowarzyszenie, np. Wrocławskie Stowarzyszenie Przyjaciół Dzieci Niewidomych. Indagowani klienci przyklaskiwali pomysłowi, po czym pytali, o ile obniżę im za to stawkę za stronę. I tak naprawdę, to udało mi się dla stowarzyszenia zdobyć nieco środków tylko w dwóch wypadkach: w banku, gdzie napotkałem na odpowiedzialnym stanowisku kolegę mego brata oraz w spółdzielni tłumaczy, której byłem założycielem i przewodniczącym rady nadzorczej. 
Nikt jak dotąd nie odpowiedział na pytanie, jak to mogło być, że w socjalizmie, gdzie gospodarka była pod zdechłym psem, przynajmniej część niepełnosprawnych (niewidomi, głusi) znajdowała zatrudnienie tak na otwartym rynku (albo raczej w środowisku naturalnym, bo nie była to przecież gospodarka rynkowa we właściwym tego słowa znaczeniu), jak i w spółdzielniach inwalidzkich. I dlaczego dziś, kiedy jest wiele przywilejów, różnego rodzaju organizacji typu POPON, o charakterze pomocowym i samopomocowym, zatrudnienie praktycznie leży. Zapewne przyczyn jest mnóstwo i problem bardzo złożony. Ale jedna z nich rysuje się dość wyraźnie. Otóż nikt dwadzieścia lat temu nie mówił, że stanowisko pracy osoby niepełnosprawnej musi być specjalnie przystosowane. Bronione tak dziś przywileje dodatkowych urlopów, skróconego dnia pracy itp. pojawiły się pod koniec socjalizmu. Nikt nie dostawał żadnych pieniędzy za to, że zatrudnia niepełnosprawnego pracownika. Szliśmy po pracę uzbrojeni jedynie w moralne argumenty o swojej wartości oraz dostawaliśmy tzw. lektorskie, czyli zasiłki fundowane przez Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej wypłacane PZN-owi z przeznaczeniem dla zatrudnionych w środowisku niechronionym. Pozostali znajdowali zatrudnienie w spółdzielczości inwalidzkiej, czy spółdzielczości niewidomych, gdzie warunki były łatwiejsze. Egzekwowanie czegokolwiek od pracodawcy było nie do pomyślenia. Każdy, kto próbował coś takiego robić, tracił pracę w bardzo krótkim czasie. Istniały takie możliwości w spółdzielczości, gdzie panowały określone warunki pracy chronionej, świadczenia socjalne itp. Wiele osób z wyższym wykształceniem, jeśli nie potrafili stawić czoła pracy w warunkach niechronionych, pozostawało w spółdzielczości inwalidzkiej i niewidomych, część z nich obejmowała stanowiska umysłowe, czasem kierownicze, ale nie wszyscy. 
Przełom ustrojowy zrodził nowe paradoksy i mechanizmy, a może tylko pewną odmianę poprzednich. Konieczność dostosowania stanowisk pracy do osób niepełnosprawnych stworzyła niemal automatycznie mechanizm obronny w postaci licznych wyłączeń. Najśmieszniejsze w tym jest to, że wyłączenia i zwolnienia od obowiązku wpłat na PFRON dotyczyło administracji, gdzie w sumie o dostosowanie najłatwiej. Pamiętam spotkanie kilka lat temu, gdzie ZUS tłumaczył z uporem, że nie jest w stanie w żaden sposób zatrudniać osób niepełnosprawnych i przystosowywać stanowisk. Drugi paradoks, to dopłaty do pensji dla osób niepełnosprawnych w stopniu lekkim, które w krótkim czasie opustoszyły kasę PFRON i zepchnęły resztę niepełnosprawnych wymagających rzeczywistej pomocy na margines. Trzeci mechanizm, to podstawianie niepełnosprawnych za drobne wynagrodzenie i wykonywanie pracy przez osobę sprawną. 
Ostatecznie wyszło na to, że tzw. "rozwiązania systemowe", o których różni "nawiedzeni" gadali na przełomie dwóch ustrojów, oznaczają na dziś bardzo wyraźne utrudnienia dla niepełnosprawnych. Co gorsza, ci niepełnosprawni zupełnie nie zdają sobie z tego sprawy. W początkach samodzielnej działalności gospodarczej - tłumacza przysięgłego, do głowy by mi nie przyszło domagać się jakichś szczególnych uprawnień czy ułatwień przy pełnieniu czynności zawodowych. Po latach to już sami klienci, prywatni i instytucje, znając moją sytuację, proponują jakieś udogodnienia w postaci zorganizowania transportu np. do Komendy Policji na dane zlecenie. Spotkałem się nawet i z takim rozwiązaniem, że tekst z PDF zleceniodawca przerobił na czytelny dla mnie Word. 
Przełom ustrojowy zainicjował tak zwane zmiany systemowe, które faktycznie stworzyły cały system barier i utrudnień dla osób niepełnosprawnych. Jeden ze znanych naukowców słabowidzących we Wrocławiu, na początku wdrażania owych zmian systemowych, otrzymał na wystąpienie do PFRON o wyposażenie stanowiska odpowiedź, iż stanowisko jego jest zbyt specjalistyczne. W razie, gdyby zrezygnował, zastosowane wyposażenie zostałoby zmarnowane, bo trudno byłoby znaleźć inną osobę o takiej specjalności. 
Prawidłowo funkcjonowałby taki system, w którym niewidomy musiałby najpierw wykazać się stosownymi umiejętnościami, społecznym dostosowaniem, a potem dopiero nastąpiłoby realne inwestowanie w niego, z uwzględnieniem specyfiki jego niepełnosprawności. Niestety, nadal musimy, jeśli chcemy być traktowani na równi, przyoblekać się w różne szaty, zmieniać skórę, zależnie od sytuacji i celu, jaki zamierzamy osiągnąć. Sądzę, że zupełnie niewykorzystanym środkiem dla wykazania swojej przydatności i sprawności w pracy jest internet. Mam wielu klientów, którzy współpracując ze mną szereg lat, nie wiedzą nawet, że jestem niewidomy, bo nie mieliśmy ze sobą bezpośredniego kontaktu. Jeśli zlecenia płyną stamtąd nadal, to znaczy, że moja ślepota nie ma tu nic do rzeczy. Kiedy po latach taki kontakt następuje, klienta ogarnia zdziwienie, ale jednocześnie nie ma żadnych oporów. Wtedy, jeśli współpraca była owocna, to on sam wystąpi choćby z propozycją o dostarczenie tekstu w wygodnym dla mnie formacie. 
Lepiej więc zaczynać nie od udogodnień, a od wykazania własnej przydatności, fachowości i otwartości. Dotacje udzielane pracodawcom za zatrudnienie niepełnosprawnego pracownika, wybitnie to utrudniają. Bo jak na razie, polski siermiężny kapitalizm oznacza zarobek na dziś bez liczenia się z przyszłością. Dlatego pracodawcę nie interesuje to, czy za jakiś czas będzie miał z niepełnosprawnego pracownika realny pożytek. Ważne jest, ile mu teraz dopłacą i jak mu się to kalkuluje. Znacznie lepiej jest więc prowadzić własną działalność, poddając się próbom obiektywnym, kiedy zleceniodawca nie wie, z kim ma do czynienia i interesuje go jedynie produkt. Dziś już mogę sobie pozwolić na takie czy inne sugestie, co do ułatwień, ale tylko tam, gdzie jestem dobrze znany jako osoba, która coś jednak umie. 
Obecnie usiłujemy ciągle budować piramidę od wierzchołka, co jest i kosztowne, i nieskuteczne. 

 aaa 
8. FAKTY, ARGUMENTY, POGLĄDY, OPINIE I POLEMIKI 
 
 aaa 
8.1. Prezentacja tematu artystyczno-rehabilitacyjno-popularyzacyjnego Stanisław Kotowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
We wrześniowym wydaniu "WiM", zamiast wysyłania artykułu problemowego do grupy czytelników z prośbą o wypowiedzi, skorzystamy z "gotowca". Otóż Domra zamieściła na Liście dyskusyjnej Typhlos informację o realizowanym przez biuro ZG PZN, zwane Instytutem Tyflologicznym, projekcie, którego rezultatem będzie ozdobienie oczami gmachu ZG PZN. 
Po tej informacji wywiązała się na Liście Typhlos ożywiona dyskusja. Przedstawiamy ją w opracowaniu Kaktus. 
Temat wydaje się bardzo ważny, i bardzo kontrowersyjny. Czytamy: 
"Oczy mają być metaforą skupienia uwagi na sprawach osób niewidomych i niedowidzących, sprawach dla większości osób widzących, nieznanych i przesiąkniętych tajemnicą". Istnieją obawy, że tego typu popularyzacja nie przyczyni się do rozwiania tej "tajemnicy", przeciwnie może ją pogłębić. Jak się wydaje, otrzymanie piętnastu tysięcy złotych jest zbyt małą korzyścią, żeby tworzyć tego rodzaju "unikatowy punkt na kulturalnej mapie stolicy". 
Uczestnicy Listy dyskusyjnej Typhlos, w dyskusji na ten temat, dużo uwagi poświęcili zagadnieniom artystycznym i estetycznym. Na temat artystycznej wizji projektu nie będę się wypowiadał. Natomiast problem zeszpeconych oczu, reakcji ludzi na nie i potrzeba noszenia ciemnych okularów jest ważnym zagadnieniem rehabilitacyjnym. Pisze o tym Stary Kocur w felietonie "Na piękne oczy", pozycja 8.8. 
Moim zdaniem, wyeksponowanych wiele wielkich oczu, nie wnikając w to, czy będą one piękne, czy oszpecone, na gmachu Związku Niewidomych musi mieć dwuznaczną albo i wieloznaczną wymowę. Moim zdaniem, nie będzie to dobrze odbierane przez mieszkańców Warszawy i gości stolicy. 
Myślę, że budynek w Warszawie przy ul. Konwiktorskiej 9 jest naszą wspólną własnością i jest nam bliski, bo PZN jest nam bliski, a przynajmniej powinien być bliski. Przeczytajmy więc informację na ten temat wyszukaną przez Domrę oraz wypowiedzi wielu uczestników Listy dyskusyjnej Typhlos i zastanówmy się nad popularyzacyjnymi, rehabilitacyjnymi i finansowymi aspektami tego zagadnienia. Może mój i wielu dyskutantów niepokój nie jest uzasadniony, może to wspaniały pomysł i przyniesie same korzyści. 
 
aaa 
8.2. Oczy na murze 
Domra 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM"na podstawie internetowych informacji 
 
Buszując po necie znalazłam poniższe informacje. Sesja już się odbyła i mural zostanie zrealizowany. Mnie nieco niepokoi (może niesłusznie) sam temat oczu w artystycznej wizji skupienia na sprawach niewidomych. Pół biedy, jeśli będą bez blasku, ale jeśli z bielmem czy innymi uszkodzeniami? Celowo wklejam tekst źródłowy, ponieważ interesuje mnie, co sądzicie o tym pomyśle. Ja mam bardzo mieszane uczucia... 
 Domra 
 
ZARZĄDZENIE NR 727/2011 
PREZYDENTA MIASTA STOŁECZNEGO WARSZAWY 
z dnia 5 maja 2011 r. 
 
W sprawie końcowego rozstrzygnięcia otwartego konkursu ofert na realizację zadań publicznych z zakresu kultury, sztuki, ochrony dóbr kultury i dziedzictwa narodowego w roku 2011 
 
Par. 1. 1. Dokonuje się końcowego rozstrzygnięcia otwartego konkursu ofert na realizację zadań publicznych z zakresu kultury, sztuki, ochrony dóbr kultury i dziedzictwa narodowego w roku 2011, "Sztuka w przestrzeni publicznej" - w formie wsparcia tych zadań wraz z udzieleniem dotacji na dofinansowanie ich realizacji". 
I tu następuje wyszczególnienie organizacji i instytucji, którym przyznano dofinansowanie. Czytamy, że Polski Związek Niewidomych na projekt "NIEWIDOMI WIDOCZNI W GRAFFITI" otrzymał *15000,00 zł. 
 
Pomyślałam, cóż to za projekt i w necie znalazłam ogłoszenie o takiej treści: 
""Niezwykła sesja fotograficzna Tomka Sikory, by stworzyć jedyny w swoim rodzaju mural. 13 lipca 2011 r. (środa) o godz. 11.00 w Tyflogalerii utrwali on oczy ludzi związanych ze środowiskiem osób niewidomych. Sesja zdjęciowa to pierwszy krok do stworzenia bezprecedensowego muralu, który ozdobi fasadę budynku Polskiego Związku Niewidomych w Warszawie. 
Zdjęcia Tomasza Sikory wykorzystane zostaną do przygotowania szablonów niezbędnych do wykonania muralu. Mural zostanie namalowany pomiędzy oknami w górnej części budynku, tworząc z niego unikatowy punkt na kulturalnej mapie stolicy. 
Oczy mają być metaforą skupienia uwagi na sprawach osób niewidomych i niedowidzących, sprawach, dla większości osób widzących, nieznanych i przesiąkniętych tajemnicą. 
Pomysł zrodził się podczas wspólnych dyskusji pracowników Instytutu Tyflologicznego Polskiego Związku Niewidomych z przedstawicielami grupy artystycznej 3fala.art.pl. 
Koncepcję artystyczną oraz wykonanie muralu koordynować będą Dariusz Paczkowski, społecznik, znany artysta street-artu, związany z Fundacją Klamra oraz Mateusz Bieleniewicz z grupy 3fala.art.pl. 
 
 aaa 
8.3. Wypowiedzi uczestników Listy dyskusyjnej Typhlos na temat muralu "Oczy na murze" 
Opracowała Kaktus 
 
Źródło: Opracowanie własne "WiM" 
 
Baśka - A mnie ta wizja rozbawiła. Piękno ma bardzo szeroką definicję, gdyż może zarówno zachwycać, ale i wywoływać całkiem przeciwstawne uczucia. Chętnie bym zobaczyła efekt końcowy i jeśli by mi się nie podobało, to więcej bym na to nie patrzyła. 
Dorota - Podzielam Twoje obawy i lekki niesmak. Po pierwsze, to szkoda, że informacja o tej sesji nie została przez Związek jakoś szerzej rozpropagowana. Nie wiem, czy akurat bym się zdecydowała wziąć w niej udział, ale z pewnością rozważyłabym taką ewentualność. 
Ostatnio właśnie rozmawiałam z kimś z naszego środowiska o tym, że oczy nie każdego niewidomego zdradzają widoczne objawy choroby tudzież uszkodzeń, jakie się za nimi kryją. Moje i jego właśnie wyglądają na całkiem zdrowe, choć oboje jesteśmy niewidomi, a dla ścisłości ociemniali. 
Napisałam to powyżej, żeby zobrazować o co mi chodzi. Moim zdaniem pomysł z tym graffiti nie jest zły, tylko dlaczego ma przedstawiać same oczy. Czy niewidomy to tylko jego chore oczy? Każdy z nas jest integralną jednostką i ja niekoniecznie chcę być postrzegana tylko przez pryzmat moich oczu. Toż to jest jakaś autystyczna wizja, żeby wyodrębniać poszczególne cechy bez umiejętności patrzenia na obiekt jak na nierozłączną całość. 
I jeśli na tym graffiti faktycznie pośród wielu par oczu pojawią się te, o których pisałaś, z widocznym brzemieniem choroby, to wówczas ludzie tylko utwierdzą się w przekonaniu, iż typowy niewidomy ma ciemne okulary ukrywające jego chore oczy. 
Na koniec przytoczę tylko moje zdarzenie, jakby wpasowujące się w to co powyżej. Otóż we wtorek miałam zajęcia z orientacji w centrum stolicy. Idę Marszałkowską, a z naprzeciwka zmierza w moją stronę człowiek, około trzydziestoletni, i wgapia się we mnie i moje niezakryte okularami oczy. 
Nim się zdążyłam zorientować, co się dzieje, ów facet wlazł na mnie z impetem wytrącając mi laskę z ręki, a sam runął jak długi z hukiem na ziemię. Widocznie nie pasowałam mu do wizerunku stereotypowej niewidomej. Uważam, że taka akcja tylko wzmocni stereotypowe postrzeganie nas. 
Domra - Dorotko. Fakt, wielu niewidomych ma ładne, przejrzyste oczy. Ale jeśli takie pokażesz, to cały sztafaż muralu się rozmyje, bo będą to takie same oczy jak każdego człowieka. Chyba że chodzi o pokazanie, że niewidomy jest jednym z otaczających ludzi. Jeśli tak, to po co ten zgiełk typu "Oczy mają być metaforą skupienia uwagi na sprawach osób niewidomych i niedowidzących, sprawach dla większości osób widzących, nieznanych i przesiąkniętych tajemnicą". Obawiam się, może niesłusznie, efektu tej instalacji. 
Baśka - Jeśli potraktujesz to jako wizję artysty, to nie powinno tu być problemu. Może Ci się to podobać lub nie i masz do tego prawo, tak jak artysta ma prawo namalować same oczy, kiedy to one właśnie stają się jego inspiracją. 
Salvador Dali zafascynowany twarzą Mae West stworzył obraz, przedstawiający pokój, w którym oczy jako obrazy wiszą w ramach na ścianie, kominek ma kształt nosa, sofa ust, a zasłony mają kształt opadających loków. Dodatkowo sztuka nie jest pozbawiona dzieł przedstawiających zniekształcone postacie ludzkie, oszpecone twarze. 
Modigliani tworząc portrety Jeanne Hebuterne, która była miłością jego życia, często przedstawiał ją bez oczu, mimo że je miała. 
Zachwycające może być nie tylko klasyczne piękno, ale także twarz, która na pierwszy rzut oka może wydawać się obdarta ze skóry, a w rzeczywistości będąc stworzona z plątaniny ludzkich ciał. Czasami w większą interakcję z dziełem można wejść właśnie obcując z takimi dziełami. 
Dorota - Chciałam pokazać fakt, iż nie jesteśmy żadnymi potworami trójgłowymi czy innymi cyklopami. Normalność, normalność i jeszcze raz normalność. 
Wiadomo, że to trudniejsza sztuka pokazać niewidomego i jego, mówiąc kolokwialnie, specyfikę w normalny sposób, ale nikt nie mówił, że będzie łatwo. Moim zdaniem akcja z oczami jest zwykłym pójściem na łatwiznę, no bo skoro niewidomy, to oczy i nic ponad to. 
Już chyba lepszym pomysłem byłoby przedstawienie kilku osób z białą laską tudzież z psem przewodnikiem w zwykłych, życiowych sytuacjach, albo właśnie, w pojęciu osób widzących, dla nas niezwykłych, np. podczas górskiej wędrówki, wizyty w kinie czy w normalnej codziennej pracy przy komputerze. 
Te oczy, jak na mój gust, są zbyt dużym uproszczeniem i spłyceniem pojęcia "niewidomy". 
Ilona - Trochę mnie skonsternował komentarz PZN "Oczy mają być metaforą skupienia uwagi na sprawach osób niewidomych i niedowidzących, sprawach dla większości osób widzących, nieznanych i przesiąkniętych tajemnicą". 
Jak uda się nawiązać do tych spraw nieznanych i przesiąkniętych tajemnicą? Być może mural (specyficzne środki wyrazu) ten cel osiągnie. 
Dorota - Basiu, zgoda, że interpretacja zagadnienia czy innej rzeczy jest sprawą artysty i jego obecnego natchnienia czy wizji, ale w tym miejscu ta akcja ma na celu przybliżyć sprawy niewidomych szerszemu gronu osób widzących. Tak więc, moim zdaniem, nie są tu potrzebne jakieś podwójne dna czy ukryte metafory, ale jasny czytelny przekaz, który brzmi: Niewidomi są wśród nas i są normalnymi obywatelami. 
Baśka - Cytat: "Oczy mają być metaforą skupienia uwagi na sprawach osób niewidomych i niedowidzących". Metaforą, a nie realnym przedstawieniem scen z życia niewidomych. 
Dorota - Rozumiem doskonale co to jest metafora, zastanawia mnie jednak, czego metaforą mają być zdeformowane chorobą oczy, może równie zdeformowanego życia. Na szczęście nie mnie to interpretować i tym bardziej na całe szczęście nie do mnie jest kierowana owa subtelna metafora. 
Baśka - A to ciekawe, co piszesz. Czyżbyś zakładała od razu, iż wszystkie oczy niewidomych, które tam zostaną przedstawione będą zdeformowane? Jeszcze nie tak dawno sama pisałaś, że Twoje raczej nie odbiegają od normy. Dlaczego zatem na murze mają ukazać się jedynie zdeformowane oczy? 
Oczy mogą przyciągać uwagę, nawet wówczas, gdy należą do osoby niewidomej. Przecież graffiti może przyciągać uwagę niezależnie od tego, czy oczy są duże z zieloną tęczówką, rozświetloną złotymi refleksami, czy źrenicę przesłania srebrno, zielono biała mgła. 
Chętnie bym to zobaczyła, ale niestety brak wzroku mnie ogranicza. Kiedy widziałam, nie miałam kontaktów z osobami niewidomymi, nigdy nie przyglądałam się oczom osoby niewidomej. Zatem byłoby to dla mnie nowe i ciekawe doświadczenie. 
Dorota - Basiu, podzielając obawy Domry, śmiem przypuszczać, że osoby z normalnie wyglądającymi oczami nie zostały zaproszone do tej sesji. 
Gdy byłam osobą widzącą, też nie miałam styczności z niewidomymi. Myślę, że wolałabym nie oglądać ich oczu na murze budynku np. stojąc obok w korku. 
Alina - Moja pani z warzywniaka uważa, że to dobry pomysł i nie rozumiem, dlaczego. Jedna z pracownic instytutu tyflologicznego ma nadzieję, że dzięki temu elewacja zostanie odnowiona, bo się sypie. 
Dorota - Aha, no to faktycznie dobry powód. Po co w takim razie jakieś oczy, może lepiej namalować tam seksowne ciała niewidomych modelek w bikini. Wówczas z całą pewnością owo graffiti przyciągnęłoby tysiące zainteresowanych. 
Agnieszka - ...ale w tym miejscu ta akcja ma na celu przybliżyć sprawy niewidomych szerszemu gronu osób widzących. Moim zdaniem nie są tu potrzebne jakieś podwójne dna czy ukryte metafory, ale jasny czytelny przekaz, który brzmi: "Niewidomi są wśród nas i są normalnymi obywatelami". 
A propos tego zdania, odejdę od tematu. Jakaś dziewczyna robi film o naszym osiedlowym warzywniaku. Oprócz rozmowy ze sprzedawcami chce filmować kupujących klientów, rzecz jasna tych, którzy się na to zgodzą. Ja się zgodziłam m.in. po to, żeby pokazać, że jestem wśród innych ludzi i robię codziennie zakupy: kupuję marchewki, buraki, ziemniaki, chleb, wodę itp. Na pierwszym planie jest sklep, a ja tak przy okazji wśród innych klientów. 
Czy mało jest dzieł sztuki, które przedstawiają deformację, destrukcję i inne obrazy wywołujące wstrząs, a mimo to uważane są za piękne dzieła sztuki? 
Paulina - Pewnie jest takich dzieł sporo, pytanie tylko, czy ludzie mieliby ochotę oglądać je na murach. Ja wiem, że to są wszystko kwestie ogromnie subiektywne, ale jeżeli coś umieszczamy na murze, w widocznym miejscu, to chyba jednak byłoby warto, żeby nie budziło odrazy. Nie wiem, jak będzie wyglądał ten mural, być może nie będzie odrażający. Chodzi mi tylko o to, że niekoniecznie to, co będzie piękne dla artysty i jego wielbicieli, będzie wywoływało podobne odczucia w przeciętnym Kowalskim. Twórcy tego typu sztuki, moim zdaniem, powinni jednak brać to pod uwagę. Poza tym w tym projekcie, przynajmniej teoretycznie, nie chodzi o czystą sztukę, ale o jakąś misję i przyznaję, że ciągle nie mogę sobie wyobrazić, jak ma ona być zrealizowana. Poza odnowieniem elewacji oczywiście. 
Może po ulicach powinni chodzić jedynie piękni niewidomi, a tych pozostałych powinno się ukrywać? Czy Ci nieurodziwi nie mają poczucia smaku, by wychodzić na ulicę i pokazywać się ludziom? 
No dobrze, ale w takim razie, dlaczego większość niewidomych nosi ciemne okulary? Przepraszam, ale gdybym miała nieestetycznie wyglądające oczy, to właśnie w takowe, eleganckie okulary bym się zaopatrzyła. Chyba jest naturalne, że człowiek woli wyglądać lepiej niż gorzej, Ty przecież też dbasz o swój wygląd. 
Jeżeli ktoś sam nie czuje się źle ze swoimi oczami czy czymkolwiek innym, to dla mnie też nie ma problemu, żeby się pokazywał, gdzie ma ochotę. Nie można jednak przeciętnemu człowiekowi, który taką osobę zobaczy, odmówić prawa do tego, żeby sobie pomyślał, że ktoś wygląda okropnie. Ja to nawet w jakimś sensie podziwiam babki, które np. mają sporą nadwagę i zakładają jakieś mini spódniczki i inne tego typu ciuszki. 
Wielu ludzi to razi, a ja uważam, że jeśli im samym to nie przeszkadza, to nie ma problemu. Przyznam jednak, że sama w takiej sytuacji bym się tak raczej nie ubrała. 
Oglądałam kiedyś w telewizji reportaż, w którym zrobiono bardzo mocne zbliżenie na bardzo zdeformowane oczy niewidomego dziecka. Uważam, że nie było to w porządku. Założę się, że dziecko o tym nie wiedziało, a 99 proc. ludzi tak się skoncentrowało na tych oczach, że nie załapało nawet, o co chodzi w reportażu. Dotarło do widzów tylko tyle, że jest o jakimś dziecku, które nie widzi i ma taaakie paskudne oczy. 
Z jakiegoś niepojętego powodu ludzie notorycznie gapią mi się w oczy i dopytują, czy na pewno nie widzę. Skoro oczy tak normalnie wyglądają, to co mi się stało, w głowie im się nie mieści, że oczy są w porządku, a człowiek nie widzi. W moim odczuciu społeczne przekonanie jest właśnie takie, że oczy niewidomych są brzydkie, nie wiem więc, po co ten stereotyp powielać. Absolutnie wierzę, że mural można zrobić w taki sposób, by nie raził nikogo i źle się nie kojarzył. Zastanawiam się tylko, czy tak to zostanie zrobione. Obawiam się jednak, że nie, jestem sceptyczna w tej sprawie. 
Baśka - A mało jest dzieł sztuki, które przedstawiają deformację, destrukcję i inne obrazy wywołujące wstrząs, a mimo to uważane są za piękne dzieła sztuki? Czyżby Ci artyści nie mieli poczucia smaku? Jak twierdził Bergson - sztuka wdraża się w psychikę ludzką, a nie wyraża jej. Wywołuje przeżycia na skali od wzruszenia do wstrząsu. 
To oddziaływanie na odbiorców, wywołanie przeżyć silnych, wstrząsu, szoku, a dzieło udane jest dziełem, które wstrząsa. W tym znaczeniu zadaniem sztuki jest nie ekspresja, a impresja, czyli silne uderzenie w odbiorcę. 
Piękno natomiast, jak pisał David Hume, "nie jest właściwością samych rzeczy. Istnieje w umyśle, który je ogląda, a każdy umysł postrzega inne piękno". 
Podobnie pisał Tatarkiewicz twierdząc, iż prawdziwe piękno poznajemy przez rozum a nie przez zmysły. 
Zdeformowane sylwetki postaci ludzkich autorstwa Magdaleny Abakanowicz mają w sobie właśnie to piękno. Podejście, iż deformację należy ukrywać trąci PRL-em. Niby chcemy ukazywać normalność, ale jak widać nie do końca. Czy wszyscy niewidomi mają oczy, które odpowiadają klasycznemu rozumieniu piękna? 
Danuaria - Nie wiem, kto został zaproszony na sesję zdjęciową. Wiem natomiast, że osoby pracujące w BC - te ze zdeformowanymi oczami, nie chciały się zgodzić na fotografowanie. 
Jarosław - I wielkie brawo dla nich. Mają poczucie smaku, bo czyż deformacja, destrukcja, patologia może być piękna? 
Dorota - Potrzebne są takie widoczne, namacalne przykłady naszej bytności w społeczeństwie, a nie bazgranie jakiś dziwnych ślepi na murach. 
Beata - Chciałam tylko zauważyć, że niewidomi ze zdeformowanymi oczami zasłaniają je ciemnymi okularami. 
Jarosław - Niewidomi, których dotknęła deformacja oczu mają na tyle poczucia smaku i estetyki, aby doprowadzić się do przyzwoitego wyglądu. Nie znajduję jednak usprawiedliwienia, aby coś patologicznego widniało na budynku siedziby głównej PZN, gdyż analogia co do charakteru samej organizacji zdawałaby się tu nazbyt oczywista. 
Baśka - Gdyby grantodawca wiedział, iż tylko o odnowienie tynków chodzi, wątpię by projekt otrzymał dofinansowanie. 
Warto też zastanowić się, dlaczego większość niewidomych nosi ciemne okulary? Niektórzy są do tego zmuszani przez uwagi płynące od ludzi wychowanych w poczuciu sztucznego piękna. Są niewidomi, którym noszenie okularów sprawia ból i co wtedy? 
Czy taki niewidomy nie powinien wychodzić z domu, a może powinien na siłę zakładać okulary, by zaspokoić wymagania estetyczne tych, którym oczy tej osoby się nie podobają? Dbać o wygląd, a móc korygować naturę, to dwie różne sprawy. Są fizyczne ułomności, których do końca wyretuszować się nie da. Nie wszystkich też stać na operacje plastyczne. Miałam w podstawówce kolegę, któremu pies pogryzł twarz. Była cała w bliznach i na początku budziło to we mnie odrazę. Czy powinien, Twoim zdaniem, nosić maseczkę, by nie przerażać dzieci? 
Ostatnio oglądałam program, w którym była pokazywana dziewczynka po pożarze. Jej twarz została zdeformowana. Mimo że wielu lekarzy stara się Jej pomóc, to niestety, nie odbuduje tak ogromnych ubytków. Nauczycielki z przedszkola, do którego chodziła owa dziewczynka, razem z dziećmi oglądają film o tej małej bohaterce ze zdeformowaną twarzą. Dzieci płaczą, gdyż ją dobrze znały. Jednak stopniowo przyzwyczajają się do obecnego wyglądu swej koleżanki, która ma wrócić do przedszkola i rówieśników. 
Przepraszam, ale nie popieram osób, które by zaspokoić swoje poczucie smaku, unikają zderzenia z rzeczywistością i kontaktu z osobami, których twarz lub oczy mogą być zdeformowane. Niektórzy żyją w przekonaniu, że ludzie i świat, to tylko wymuskane piękno. 
Okrutne. To właśnie przez to ludzie z różnego rodzaju deformacjami muszą się chować i unikać kontaktów społecznych, by nie spotkać się z odrzuceniem i napiętnowaniem. Jak po czymś takim mają się dobrze z nią czuć, kiedy w społeczeństwie wywołują odrazę i obrzydzenie? 
Bardzo nad tym pracowałam i nadal pracuję, by osoby z ogromną nadwagą, osoby mające blizny na twarzy, osoby chore psychicznie nie budziły we mnie odrazy. Wystarczy trochę empatii i naprawdę można zacząć widzieć ludzi, a nie ich wygląd zewnętrzny. Niejednokrotnie to właśnie otyłość dzieci i osób dorosłych jest powodem docinek, wyśmiewania się itp. Wiele z tych osób przez to chowa się w workach, nie podkreśla tego, co mogłoby sprawić, że ukazałyby również swój urok. 
Kiedy widziałam otyłe osoby w krótkich fatałaszkach, rzeczywiście mnie degustowały, jednak był to mój problem, a nie tych osób. 
Akceptacja inności widać przychodzi nam bardzo trudno, choć sami jej wymagamy od innych. Z drugiej strony więc, dlaczego mamy ukazywać, iż oczy niewidomego są jedynie piękne i wzmacniać odrazę do tych oczu, które piękne już nie są? 
Ostatnio w PKP konduktor, który miał wypisać mi bilet bez dodatkowej opłaty za wypisanie, po okazaniu legitymacji o stopniu niepełnosprawności, poinformował mnie, że to przysługuje jedynie osobom z widocznym kalectwem. Aż mnie zamurowało, bo myślałam, że brak wzroku do nich należy. 
Czy zatem nie jest lepiej ukazywać rzeczywistość, w której są niewidomi mający normalny wygląd oczu i Ci, których oczy mogą odbiegać od normy. Chodzi przecież o to, by normalny wygląd oczu nie budził zdziwienia, a ten odbiegający od normy nie wzbudzał odrazy. Czy czyjeś oczy, nawet bardzo zdeformowane, muszą wywoływać odrazę? 
Nie tak dawno Sławek pisał o tym, jak to mama zareagowała na zbliżenie swego dziecka do niewidomego - "Nie podchodź, bo się zarazisz". Może w tym przypadku właściwe byłoby stwierdzenie - "Nie patrz, bo się przerazisz". W pierwszym i w drugim przypadku najmilej pewnie poczuje się osoba, która jest powodem "mądrej" przestrogi. 
Joanna - Jeśli rezultat będzie na wysokim poziomie, to będzie dobrze, choć pomysł kontrowersyjny. Może artysta przeżył jakiś przełom? Argument "za te pieniądze można robić operacje" nie jest słuszny, bo to są właśnie inne pieniądze, a mural - to trwały element miejskiego krajobrazu, bardzo zwykle widoczny i trwały. 
A jakie oczy? Obojętne, właśnie pewnie o to chodzi, że zdrowe i chore, bo i jedne, i drugie mogą widzieć albo nie. 
Baśka - Nie muszą ich oglądać, jeśli nie chcą. Mogą sobie popatrzeć w inną stronę, bo jeszcze te oczy mogą zdeformować ich wyrafinowany smak i poczucie piękna. 
Magdalena - Moim zdaniem jest to zupełnie niepotrzebna ironia, ale oczywiście masz prawo do własnego zdania. Ja jednak patrzę wciąż na tę kwestię nie tylko pod kątem estetycznym, bo na dobrą sprawę nawet dość trudno mi się wypowiedzieć. Nie mam pojęcia, jak wyglądają zdeformowane oczy. 
Uważam jednak nadal, że jeżeli tworzy się sztukę z pewnym przesłaniem, to powinno być ono czytelne dla jak najszerszej grupy ludzi, a tu trzeba też wziąć pod uwagę ich różne nastawienia. Ja wcale nie twierdzę, że tam powinny być wyłącznie piękne oczy, ale nie widzę powodu, by epatować oczami naprawdę mocno zdeformowanymi. 
Baśka - Do muzeów i galerii chodzą również przeciętni Kowalscy, a także dzieci. Tam natomiast przedstawia się wiele bardzo różnych dzieł, a sporo z nich, co u niektórych budzi odrazę lub obrazę uczuć. Czy w związku z tym sztuka powinna podlegać cenzurze tych osób? 
Jeśli komuś w galerii sztuki współczesnej nie spodoba się videoart robotów uprawiających sex, to nikt go nie zmusza, by na to patrzył. Oczywiście, ciągle mówimy hipotetycznie, bo przecież nie ma na razie żadnego dzieła. Czy to, że ja nie rozumiem jakiegoś dzieła, które do Ciebie trafia, oznacza, Twoim zdaniem, że jestem jakaś gorsza? 
Magdalena - Weź też pod uwagę, że jest sporo osób niewidomych, których oczy wyglądają dobrze, a one mimo to noszą okulary. Wiesz dlaczego? Oczy osoby niewidomej, nawet, jak są ładne, i tak nie są całkiem naturalne i zwracają uwagę. Jeżeli ktoś widzący lubi patrzeć rozmówcy w oczy, może się czuć skonsternowany rozmawiając z osobą niewidomą, bo jej twarz jest żywa, coś tam wyraża: radość, smutek, zdziwienie, a oczy tych emocji nie wyrażają. Czy to nie w oczach bardzo często widzący próbują odczytać reakcję drugiej osoby na różne wydarzenia, informacje, wypowiedzi? Czy nie zwracają dużej uwagi na to, w jaki sposób dana osoba na nich patrzy? W kontakcie z żywym człowiekiem mamy coś jeszcze, mnóstwo różnych bodźców, które mogą coś o nim powiedzieć, wreszcie mamy to wszystko, co dana osoba sobą reprezentuje. Mogę jednak zrozumieć, że deformacje oderwane od człowieka nie muszą budzić zachwytu. 
Ja też marzę o społeczeństwie, w którym każdy, gruby czy chudy, poparzony, pogryziony i ze zdeformowanymi oczami będzie w pełni akceptowany i uznawany za pięknego, a przynajmniej tak samo pięknego jak inni. Problem w tym, że tak nie jest i jeszcze długo nie będzie. 
Warto to zmieniać, ale metodami małych kroków, a pokazywanie zdeformowanych oczu na murze jest krokiem ogromnym. Nie przypominam sobie, bym miała kiedykolwiek problem z brakiem akceptacji inności. Nie będę się tłumaczyć z tego, jak wielką inność potrafiłam w życiu zaakceptować, a także jak wysoką cenę za to zapłaciłam. Niektórzy twierdzą, że granica akceptacji drugiego człowieka leży tam, gdzie znajduje się granica naszego własnego bólu. To jest indywidualna sprawa każdego człowieka, co będzie pokazywał. Podobnie jeden bez problemu pójdzie na plażę dla naturystów, a inny nie zrobi tego za Chiny. Czy w którejś z tych postaw jest coś złego? 
Jeżeli byłyby to twarze z różnymi oczami, bez żadnego podkreślania, ale i bez ukrywania, to nie mam nic przeciwko. Wtedy kojarzyłyby się po prostu z człowiekiem, a nie z deformacją. Nadal jednak nie rozumiem przesłania tych nieszczęsnych oczu. 
Ileż to razy ludzie współczuli moim rodzicom takiego dziecka. Mnie to już nie rusza, ale jeżeli kogoś rusza, to jest to również jego problem, który powinien przepracować, tak samo jak powinien to zrobić ten, kto tak reaguje. 
Baśka - A co do przesłania, to chyba jak wypowiadał się artysta, który ma to tworzyć, graffiti ma ukazać, iż niewidomi funkcjonują w społeczeństwie. Sztuka współczesna operuje symboliką, metaforą, a niektórzy twierdzą, iż to właśnie ona najbardziej przemawia do intelektu. Pod zmysłowo postrzeganą powierzchnią ukrywa się język artysty, lecz każdy odbiera go samodzielnie. Nie każdemu podoba się sztuka współczesna, a wielu jej zupełnie nie rozumie i tysiąc razy bardziej woli czytelne scenki rodzajowe. Może właśnie z tego wynika problem. 
Osobiście nie staram się na siłę zrozumieć, co autor miał na myśli, lecz zwyczajnie pozwalam na to, by samo dzieło oddziaływało, a to uczucie jest niesamowicie głębokie i niejednokrotnie wywołuje zadziwiające mnie samą odczucia, dreszcze. Kiedy dowiaduję się więcej ciekawostek na temat prezentowanej sceny czy osoby, okazuje się, iż staje się ona bardziej czytelna i choć oddziaływanie nadal jest, to nie jest ono już tak głębokie. Przykład - wargi sromowe między końskimi nogami w konnym portrecie Andyego Warhola. 
Są też inne sytuacje, w których tytuł lub poznanie życiorysu, słów twórcy, pomaga zrozumieć i odczuć jego dzieło. Przykład - praca Marka Kijewskiego: "Jest lepiej, gdy on gryzie Ciebie symetrycznie", która przedstawia trzy rakiety, o wysokości nieco ponad metr, wykonane z klocków Lego, piór marabuta, cukierków i silniczków elektrycznych, które dodatkowo sprawiają, iż całość wibruje i burczy. 
Może zatem warto poczekać na efekt końcowy, by móc się odnieść krytycznie do tego muralu? 
Stanisław - Obawiam się, że te oczy na murze niczemu dobremu służyć nie mogą. Obawiam się, że będą tylko wzmacniały stereotypy i wywoływały lęk przed utratą wzroku, albo lepiej, przed niewidomymi, który i bez tego jest olbrzymi. 
Nie znam całości sprawy, dyskusji, w wyniku której powstała ta idea, ale dla mnie wpisuje się ona w "Ciemność przezwyciężona". "Głosy z ciemności", dziewiętnastowieczne czarne strony tytułowe broszur o niewidomych, których celem było pozyskiwanie pieniędzy, kawiarnie i restauracje typu "ślepe krowy", a także odnoszące się do światła: "Gwiazda zaranna", "Latarnia", "Pochodnia", "Promyczek", "Światełko". 
Moim zdaniem jest to gra na emocjach - na złych, szkodliwych emocjach. Danuaria napisała, że pracownicy BC ze zdeformowanymi oczami odmówili udziału w sesji zdjęciowej. Jeżeli tak, oznacza to, że te zdeformowane oczy miały być demonstrowane. 
Proszę Państwa! Czym innym jest wychodzenie na ulicę, czy szerzej, do ludzi ze zdeformowanymi oczami, jeżeli nie ma innej możliwości, a czym innym celowe zwracanie uwagi na ten niemiły aspekt niepełnosprawności. Uważam, że zdeformowane oczy należy ukrywać za ciemnymi okularami. Wiem jednak, że nie zawsze jest to łatwe, i niekoniecznie trudności są spowodowane bólem. Częściej przyczyną jest bardzo kiepski stan wzroku. Jeżeli ktoś widzi bardzo słabo i jeszcze nałoży ciemne okulary, nie widzi zupełnie. Zrozumiałe jest, że unika ciemnych okularów. Raz jeszcze podkreślam, że czym innym jest konieczność, a czym innym celowe zwracanie uwagi na defekt. Trudno wymagać od osób poruszających się na wózkach, żeby ukrywały właśnie wózki. Ale przecież byłoby zupełnie niezrozumiałe i niepotrzebne, żeby jeżdżąc na wózkach obnażały np. kikuty amputowanych nóg. 
No i dodam, co było tu już zaznaczane, że jedna sprawa to muzeum, galeria obrazów czy rzeźby, a druga - to ulica. Do muzeum idą ci, którzy chcą tam iść, a ulicą chodzą wszyscy. Najważniejsze jest jednak, czemu ma to służyć. 
Myślę, że nie służy niczemu dobremu. Pozyskanie 15 tysięcy złotych nie może tu być argumentem. Przecież te zdjęcia i ich przeniesienie na mur pochłonie znaczną część tych pieniędzy. Niewiele zostanie na elewację. 
Raz jeszcze podkreślam, że nie znam całości problemu, motywów itp., ale wstępnie uważam, że jest to fatalny projekt. 
Magdalena - A tak na marginesie całej dyskusji o oczach przytaczam mały cytacik z pewnej powieści, który pokazuje, jakie wyobrażenie o wyglądzie niewidomych mają ci, co się z nimi zapewne nigdy nie zetknęli, chociaż udają, że jest inaczej. 
"...O'Hara nie zachowywała się jak osoba niewidoma, jeszcze nie. Nie widzi od niedawna, był o tym przekonany. Jej twarz wciąż żyła, nie zesztywniała i nie zapadła się jeszcze do wewnątrz, jak to się dzieje u wielu innych niewidomych." 
I co, pozapadały się Wam twarze z wrażenia? Bo mi prawie tak, a na pewno opadły mi ręce. 
Dorota - Taki niewidomy nawet nie może sam sprawdzić tego, jakie ma oczy, bo nie widzi, więc polega na zdaniu innych. Jeśli od małego słyszy, że musi te oczy ukryć za okularami i innej prawdy nie zna, to będzie tkwił w tym przeświadczeniu. Co innego, jeśli ktoś sam wie, że ma niedorozwinięte gałki oczne albo jedno oko całkiem zarośnięte... Ale znam osobę, która wręcz odczuwa paniczny strach przed zdjęciem okularów w obecności innych osób i nawet na ich prośbę nie chce tego zrobić. 
Ja też mam ponoć nie całkiem normalne oczy, ale reakcja na nie jest skrajnie różna. Osoby, które uważają, że powinnam nosić okulary, najczęściej wywodzą się z tzw. tyflospecjalistów lub osób słabowidzących, które mają własne kompleksy. Ludziom spoza środowiska raczej to nie przeszkadza. Jeżeli nawet dziwnie się gapią, to ja nic o tym nie wiem, z wyjątkiem jednego przypadku, kiedy to ktoś mnie o tym w końcu poinformował. 
 
 *** 
 
A może z powyższej wypowiedzi można wyciągnąć inne wnioski. Może tylko "tzw. tyflospecjaliści i osoby słabowidzące" mają odwagę komuś powiedzieć, że jego oczy nie są piękne i lepiej je zasłaniać ciemnymi okularami. Może osoby widzące, które widok zeszpeconych oczu bardzo razi, są na tyle delikatne, że nie powiedzą o tym ich właścicielowi. Warto się nad tym zastanowić. 
(przypis redakcji "WiM" 
 
 *** 
 
Jarosław - Nie za bardzo rozumiem. Jak chcesz samodzielnie ocenić coś wizualnego, jeśli nie masz możliwości samodzielnego obejrzenia. Ten brak, to nasza właściwość i tyle. W tej sytuacji, czy się chce, czy nie, to polega się na zdaniu innych. A zdania mogą być różne w różnych sytuacjach. Dla mnie widoczne deformacje oczu wyglądają bardzo niekorzystnie, co w żaden sposób nie przekłada się na to, iż właściciel tak obdarzony przez los jest również nieatrakcyjny. 
Ja na przykład w domu chodzę bez okularów, gdyż wygląd moich tęczówek nie wywołuje jakiś reakcji wśród domowników. Są zwyczajnie przyzwyczajeni i obyci, a dodatkowo wolą widzieć, gdzie myszkuję wzrokiem, kiedy z nimi rozmawiam. Natomiast wychodząc na zewnątrz, zakładam okulary, gdyż nie ma co epatować nienormalnością. Po co? 
Musimy mieć świadomość, że nasi rozmówcy, widzący rozmówcy, patrzą nam w oczy i odbierają to, co nimi robimy. Mnie ciężko się rozmawiało z kimś, kto miał zeza, rozpraszające też były różnego typu tiki nerwowe. Może czasami warto schować własne oczy za okularami, aby dać szanse rozmówcy w skoncentrowaniu się na treści werbalnej, a nie sygnałach niewerbalnych. Prawo do życia społecznego ma każdy człowiek, któremu z powodu przewinień lub innych okoliczności tego prawa nie ograniczono. Zatem nie ma żadnego problemu z wychodzeniem osób o zdeformowanych twarzach czy z brakiem kończyn. 
Baśka - Pisałam bowiem, iż ludzie bez względu na to, czy mają piękną twarz, naturalny wygląd oczu, zdeformowane oczy lub twarz pokrytą bliznami, mają takie samo prawo do życia społecznego. 
Odniosłam to do muralu, gdyż chociażby takie oczy wśród tych, które nie będą zdeformowane mogą pomóc oswoić społeczeństwo w kontakcie z osobą niewidomą ze zdeformowanymi oczami. Oswajanie powinno odbywać się już od dziecka. Takim doskonałym przykładem są klasy integracyjne. Syn mojej koleżanki, właśnie dzięki temu, że w klasie uczył się z dziećmi niepełnosprawnymi, dziećmi, których ręce i dłonie były czasem oszpecone i powykręcane, nie przeraża się czymś takim. Nie odebrało mu to też poczucia piękna i dobrego smaku. Chłopak, mimo swego młodego wieku ,pisze wiersze, które wywołują ciarki, kiedy pomyśli się, że ten wiersz, tak dojrzały, z tak kwiecistym językiem mogło napisać dziecko. Choć jego mama jest moją koleżanką od czasów podstawówki, to jednak, gdy utraciłam wzrok, miała problem, by rozpocząć ze mną rozmowę. Jej syn natomiast nie ma takich blokad. Jest tak naturalny w kontakcie z osobą niewidomą, że aż mnie to zadziwia, gdyż mam porównanie z wieloma dziećmi, z którymi spotykam się podczas różnych zajęć. Dlatego uważam, że oswajanie się z innością przynosi ogromną korzyść społeczną. Skoro w społeczeństwie żyją ludzie ze zdeformowanymi oczami, to dlaczego mają zniknąć i chce się ich wymazać ze świadomości? To pytanie retoryczne. 
Nie wiem, jak będzie wyglądało to graffiti, ale wierzę, że jego twórca ma poczucie estetyki, piękna rozumianego w szerokim znaczeniu, a nie jedynie tak wąskim jak Ty prezentujesz. Wierzę, że dzięki temu nie stworzy czegoś, co będzie odstraszało, lecz zaciekawiało i skupiało uwagę widza. 
Jarosław - Mam wrażenie, że ludzie przyjmują odwrotną postawę, defekty ukrywają, aby... i tu można wymienić szereg przyczyn, w tym i estetyczne. Do tego służą kosmetyki, makijaże, ubrania itd. 
Baśka - I ja nic nie mam do tego, jeśli ktoś może i chce ukryć defekt. Nie powinno być to jednak nakazem społecznym, presją, by niewidomy ze zdeformowanymi oczami musiał nosić okulary, jeśli nie da rady ich nosić i nie oznacza to wcale, że nie ma poczucia smaku. 
Znam osobę niewidomą, która wcześniej widziała, miała normalny wygląd oczu. Zaczęła jednak nosić okulary, kiedy straciła wzrok. Jej powieki stały się leniwe, gdyż ukryte za czarnymi szkłami, nie miały bodźca by otwierać się i zamykać. W ten sposób pogorszyła sobie jedynie wygląd normalnie wyglądających oczu, gdyż jej powieki stały się prawie zamknięte w bardzo krótkim czasie. Trudno jest w takich sytuacjach przywrócić ponownie sprawność powiek, a w niektórych przypadkach jest to już zupełnie niemożliwe. Gdyby mi usunięto gałki oczne, to z pewnością, jeśli nie miałabym żadnych przeciwwskazań, nosiłabym protezy gałek ocznych. Jeśli mogłabym nakładać soczewki, to nawet teraz bym się na to zdecydowała i dodała więcej intensywności moim tęczówkom, które kiedyś były bardzo niebieskie. Niestety, obecnie nie mogę tego zrobić, gdyż lekarze przestrzegają mnie przed jakąkolwiek ingerencją przy poprawianiu estetyki oczu. 
Mogę zatem sama zdecydować, czy chcę sobie upiększyć oczy, czy wolę żyć bez bólu. Wybrałam to drugie. Nie noszę okularów, bo wywołują u mnie ból głowy, ale na szczęście nie muszę też zakrywać oczu, by kogoś nie urazić i nie wprowadzić w zapaść wywołanym szokiem. 
Wiem, jak wyglądały moje oczy kiedyś, że były duże, niebieskie jak chabry, ale po utracie wzroku straciły ten urok, a chabry wyblakły. Zatem podsumowując, jeśli nie byłoby przeciwwskazań, to oczywiście zadbałabym o estetykę, jednak jeśli miałoby się to wiązać z ustawicznym bólem, to w życiu bym ich sobie nie wstawiła i wolałabym chodzić z pustymi oczodołami. Gdybym nie mogła nosić okularów, to pewnie dużo by mnie kosztowało wychodzenie z domu, ale grunt, to praca nad sobą, a nie nad ludźmi, w których poczucie piękna mogłabym ugodzić. 
Sylwia - Uważam, że każdy sam o sobie decyduje i nikt inny w to nie powinien ingerować. Nie są konieczne jakieś szczególne manifesty takiego stanu rzeczy. Nie widzę od 9 lat. Miałam piękne, duże, piwne oczy, które dawno już nie wyglądają pięknie. Moje gałki oczne są zmniejszone, na których mam naszytą błonę spojówkową z jamy ustnej. Moje gałki są całe pokryte jasną tkanką, poprzeplataną siatką mocno ukrwionych naczyń - megawampiryzm. Ogólnie jestem elegancką kobietą i uważam, że moje okulary to element biżuterii, która mnie upiększa. Brak tej biżuterii powodowałby, że cała moja elegancja bladłaby przy paskudnym wyglądzie oczu. Uważam, że tych okularów nie noszę dla innych, ale dla siebie. Podobnie noszę diamencik w nosie, dużą ilość bransolet czy wysokie obcasy. To są pewne dodatki do tego, by być kobietą elegancką. Prawdopodobnie nie miałabym problemu z chodzeniem bez okularów, gdybym sama miała minimalne poczucie elegancji i obojętne by mi było, jak wyglądam. Jednak wizerunek człowieka jest jego wizytówką. 
Każdy zanim pozna drugiego człowieka, zwraca uwagę na pewne czynniki zewnętrzne. Wydaje mi się, że tak samo ważny jest wizerunek osoby niesprawnej jak sprawnej. Zdecydowanie wolałam patrzeć na kobiety na wózkach ubrane w eleganckie spodnie i pantofelki, niż ubrane w spódnice obnażające często zdeformowane nogi i przystrojone w jakieś dziwne obuwie. Bez wątpienia wolałam patrzeć na kobiety o zniszczonej cerze, które miały nałożony jakiś kontur czy podkład kosmetyczny. Wolałam kobietę z akrylowymi paznokciami, niż taką, która ma obgryzione aż do krwi i żywego mięsa kikuty. Zdecydowanie wolałam widzieć kobietę, która ma słabe włosy, ale upięte w koczek z jakąś naturalną treską, niż półłysą z trwałą ondulacją. Nie sądzę jednak, że odmienność wyglądu jest społecznie napiętnowana. 
Stajemy się coraz bardziej tolerancyjni wobec odmienności wyglądu. Męczy mnie czasami chodzenie w okularach, szczególnie jak jest upalnie, ale też niejedną kobietę męczą wysokie obcasy, albo obowiązkowy na spotkania służbowe garnitur. Nie założyłabym stroju sportowego (casual) na spotkanie biznesowe, podobnie nie wyszłabym bez okularów na takie spotkanie, ale na działce lubię polatać w getrach i z odsłoniętymi oczami, bo tam mogę czuć się swobodniej i mój wizerunek nie jest istotny. Jest wiele sposobów, w jaki ludzie pokazują się innym. Wygląd zewnętrzny jest podstawą pierwszego wrażenia, które decyduje o powodzeniu lub niepowodzeniu. Jest wiele praktycznych możliwości, jak wykorzystać osobisty potencjał, jak podkreślić zalety i zamaskować wady. Zakres zagadnień jest szeroki: od tonu głosu, kontaktu wzrokowego, mowy ciała po operowanie kolorem stroju w celu wzbudzenia określonych emocji, np. szacunku, dystansu, sympatii. Jest coś takiego, jak autentyczność wizerunku. Noszenie okularów absolutnie nie odbiera osobie niewidomej autentyczności, spójności i harmonii. Rola dodatków dla indywidualności i identyfikacji jest ogromna. Wygląd jest niezwykle ważny w biznesie, negocjacjach i w pracy zawodowej. Upiększyć się możemy na chwilę, ale dużo zależy od tego w jakiej kondycji jest nasz organizm. Jednak uważam, że jeśli mamy dostępne narzędzia, jak okulary, to powinnyśmy z nich korzystać, nie dla innych, lecz dla siebie. Zapewniam, że do tego można się po prostu przyzwyczaić, jak do chodzenia na wysokich obcasach, do noszenia spodni, czy do koloru włosów lub długości i koloru paznokci. Przyzwyczajenie jest drugą naturą człowieka. Uważam, że to nie kwestia napiętnowania pojawiających się wśród tłumu pięknych oczu, oczu zdeformowanych, ale raczej własne poczucie estetyki i elegancji, które ma niezwykły wpływ na samopoczucie. Być może patrzę na te sprawy jako kobieta, która przez 30 lat swojego życia normalnie widziała. Być może osoby niewidome od urodzenia nie mają aż tak rozbudowanego wizualnego odbioru estetyki, tego nie wiem. 
Weronika - Czytając wypowiedzi Państwa zastanawiam się, czy estetyka wyglądu nie jest także ważna dla osób na wózkach i chodzących o kulach. Fakt, czy widzimy siebie czy nie, nie zwalnia nas z obowiązku zachowania schludnego i estetycznego wyglądu. Dotyczy to osób niewidomych i słabowidzących, a także ogółu ludzi. Musimy pamiętać, że większość ludzi WIDZI i jest to dla nich najważniejszy zmysł. Jeżeli można wierzyć badaniom, 80 procent mężczyzn jest wzrokowcami, więc szczególnie ważna jest dla kobiet dbałość o swój wygląd i estetykę. Społeczeństwa wyznają zasadę "jak cię widzą tak cię piszą". 
My jako osoby niewidome czy słabowidzące, powinniśmy szczególnie udowadniać, że nie jesteśmy pod tym względem w żaden sposób niepełnosprawni. Posiadamy wiele narzędzi, sprzętu i protez, które umożliwiają nam funkcjonowanie w społeczeństwie bez negatywnego wyróżniania. Nazywa się to przystosowaniem do życia w społeczeństwie. 
Jest wiele technik, które umożliwiają nam wtopienie się w tłum. Oczywiście, istnieje też konieczność wyróżniania się z tłumu, choćby przez noszenie białej laski. To jednak nie znaczy, że wyróżniamy się negatywnie. Rzecz jasna, że chcemy być postrzegani jako osoby schludne, eleganckie, modne czy piękne. I to jest prawidłowe. 
Robert - Niewidomi noszą ciemne okulary, mniej więcej z takich powodów, z jakich kobiety po mastektomii używają protez piersi. Ja od kilku lat noszę okulary i dobrze mi z tym. Po pierwsze oczy mniej łzawią i mam mniejsze odczucie "piasku" pod powiekami, a poza tym mogę sobie nimi mrugać do woli. To nie jest kwestia jakiegoś tam sztucznego piękna (co to w ogóle za jakieś dziwaczne politycznie poprawne pojęcie), ale zwykłej estetyki. 
Baśka - W takim razie mam pytanie. Czy w tym wątku padły słowa zachęcające do tego, by nie dbać o swój wygląd? A może raczej chodziło o to, by nie piętnować pojawienia się na muralu oczu, które mogą być zdeformowane, jeśli nawet takowe wśród innych się pojawią? 
Magdalena - Basiu, subtelnie zaznaczyłam, iż uważam, że ogół społeczeństwa doskonale zdaje sobie sprawę z faktu, że osoby niepełnosprawne, w tym niewidome, istnieją i żyją wśród nas. Moim zdaniem nie jest konieczne manifestowanie tego faktu. Wręcz uważam, że nie należy społeczeństwa sprawnego traktować jak podmiot o niższym poziomie intelektualnym, a z chorych oczu, tworzyć przesadną inspirację dla sztuki w celu manifestowania: my niewidomi niejednokrotnie tak wyglądamy i uwaga! Też jesteśmy. 
Ludzie wiedzą o niesprawnościach i nikt nikomu nie zabrania chodzić bez okularów. No, chyba że coś się zmieniło, a ja o tym nie wiem. Jeśli artystę inspiruje chore, zdeformowane, po prostu nieestetyczne oko, niech tworzy dzieło, ale po co zaraz musi tak je eksponować? Sądzę, że zbędne jest narażanie przypadkowych przechodniów na oglądanie tego dzieła. Cel jest tu, jak nieraz bywało, na siłę naciągnięty i dorobiona ideologia, która moim zdaniem niczemu dobremu nie służy, a wręcz przeciwnie. Czy niewidomi mają aż takie kompleksy? Nie sądzę. 
Stanisław - Proponuję wyraźne rozróżnienie - co wolno artyście, a co wolno Polskiemu Związkowi Niewidomych. 
Otóż artyści niekiedy celowo chcą szokować, najczęściej po to, żeby zwrócić na siebie uwagę. Niektórzy z nich działają w myśl zasady "nie jest ważne czy mówią o mnie źle, czy dobrze. Ważne jest, żeby mówili". Dla szokowania zdarzyło się, że ktoś malował obraz własnym kałem i innymi wydalinami własnego organizmu. Jeżeli komuś podoba się taki obraz, niech go ogląda i zachwyca się nim. Jeżeli chce cenić takiego artystę, niech go ceni. Fakt, że niektórzy artyści mają takie pomysły, nie świadczy, że ich postępowanie jest kryterium sztuki i tylko to jest artyzmem. To tyle o twórczości artystycznej. 
A teraz Polski Związek Niewidomych - a to co innego. Organizacji tej nie wolno traktować niewidomych jak tworzywa do szokowania widzów. Jest to działanie podobne do tego ze średniowiecza, kiedy to żebracy specjalnie się oszpecali, wytwarzali sztuczne rany itp. po to, żeby uzyskiwać większe datki. Oczywiście, nie jest to aż tak brutalne, ale odwołuje się do takich samych uczuć ludzkich - do litości, do odrazy, do poczucia, jak dobrze, że to nie ja. PZN nie ma prawa tak działać, a raczej nie powinien. Niestety, jego statutowe władze są zbyt słabe, żeby ukrócić podobne działania. Władze te popierają wszystko, co im przygotują osoby faktycznie decydujące, to jest pani prezes i pani dyrektor. I nie jest ważne, że statut całą władzę między zjazdami daje Zarządowi Głównemu i jego Prezydium. Cóż, o zmianie tego stanu rzeczy mogliby zadecydować delegaci, ale oni są jeszcze mniej skłonni do jakichkolwiek zmian niż członkowie Zarządu Głównego. 
Piszę, że PZN nie powinien chwytać się takich metod propagandy, ponieważ uważam, że jest ona wysoce szkodliwa, że odwołuje się do niskich instynktów i utrwala negatywne stereotypy. 
Druga sprawa to zeszpecone oczy i ciemne okulary. Uważam, że jeżeli jest to tylko możliwe, należy je nosić, żeby zasłonić zeszpecone oczy. Oczywiście, jeżeli ktoś odczuwa z tego powodu ból, nie powinien cierpieć. Nie wiem, jak lekkie okulary mogą powodować ból, ale pewnie tak jest, skoro niektórzy z Państwa o tym piszą. Drugi wyjątek to bardzo małe resztki możliwości widzenia. Zawsze twierdziłem i twierdzę, że mają one duże znaczenie i wiem to po sobie. Jeżeli takie liche oczy przesłonić ciemnymi okularami, nic nie pozostaje z tych nędznych resztek. W takiej sytuacji można zrezygnować z okularów, ale również nie we wszystkich sytuacjach. W dojściu do autobusu mogą przeszkadzać ciemne okulary, ale z pewnością nie przeszkadzają po zajęciu miejsca siedzącego. Tak samo nie przeszkadzają w kościele, na koncercie, na wykładzie i w wielu innych sytuacjach. 
Nie zależy nam, żeby "odrzucało" ludzi od nas, żeby szokować, wywoływać litość, wywoływać chorobliwe zainteresowanie. Dlatego nie powinniśmy eksponować własnych defektów, jeżeli jest to tylko możliwe. Przecież ludzie wydają miliardy na upiększenia, w tym na zamaskowanie defektów, np. skrzywień kręgosłupa, otyłość, na modną odzież, fryzjerów, kosmetyczki, kosmetyki, biżuterię, no i eleganckie okulary. Nie możemy mówić, że nas nie interesuje, że ludzie się gapią, że odwracają wzrok z obrzydzeniem czy tylko z przykrością, bo my tego nie widzimy. Zależy nam na tym, żeby nas traktowano jak wszystkich innych, żeby nie dyskryminowano, a sami potrafimy lekceważyć ludzi i stawiać się ponad ich odczucia. Nie mówię tu o ukrywaniu niepełnosprawności, przeciwnie, uważam, że powinniśmy ją sygnalizować na ulicy białą laską. Ale bez przesady, laska nie wywołuje obrzydzenia, a wytrzeszcz gałek ocznych, zarośnięte oczodoły, zaczerwienienia, bielmo itp. mogą wywoływać niemiłe doznania. 
Stary Kocur napisał na ten temat felieton pt. "Na piękne oczy". Nie mógł on jednak doczekać się publikacji na łamach " Wiedzy i Myśli", zawsze było coś bardziej aktualnego do rubryki "Mruczę i prycham". Felieton ten był rezerwą na czas, kiedy Kocurowi zabraknie tematu. Teraz zostanie opublikowany. 
Szanowni Państwo! Naprawdę wena twórcza jakiegoś artysty jest czymś innym niż decyzje osób, które twierdzą, że reprezentują niewidomych. Czym innym jest też konieczność życiowa, a czym innym lekceważenie odczuć ludzi, na których powinno nam zależeć. No i czym innym jest zdrowy rozsądek, a czym innym przesada i to niezależnie, jak się ona przejawia. 
Sylwia - Moim zdaniem, facet zwany artystą, zainspirowany brzydotą chorych oczu, niech tworzy dzieło sztuki na murze, jeśli w ogóle to sztuką można nazwać. Jednak nie sądzę, obym się myliła, że to wzbudzi w widzach pozytywne emocje. Raczej, żeby nie stało się odwrotnie, że popukają się w głowę i powiedzą: Ci niewidomi to faktycznie mają problemy, i to nie tylko z oczami. Albo przystanie co ciekawszy gap i rozdziawi gębę: ooo! To oni tak mają? Może właśnie temu służy ta idea. Ja w każdym razie nie jestem zwolenniczką takiej idei. 
Baśka - Trudno pojąć, że sztuka istnieje także na murach, że sztuka ma wywoływać emocje, ale nie tylko te jedyne i słuszne. 
Danuaria - Z informacji, które do mnie dotarły wynika, że w sesji zdjęciowej uczestniczyli widzący pracownicy, wzięci z łapanki. 
Skoro p. Sikora zaakceptował widzące oczy do sesji, to może faktycznie nie o zdeformowanie i brzydotę tu chodzi. Dowiedziałam się jedynie tyle, że były robione zdjęcia samych gałek ocznych bez rzęs, bez brwi, bez powiek, coś jak u okulisty. 
 
 *** 
 
 Tak więc frapujący wątek "oczu na murze" został wyczerpany, ale problemy, postawy i poglądy pozostały. Można powiedzieć, że reakcja uczestników dyskusji jest budująca, ponieważ prawie wszyscy dyskutanci odwoływali się do estetycznych odczuć przeciętego przechodnia, a nie do wysublimowanych wrażeń koneserów sztuki współczesnej. Można dyskutować nad prowokacją w sztuce, czy prowokującymi muralami z niewidomymi na pierwszym planie. Ale zanim tę prowokację udostępnimy szerokiej grupie odbiorców, zawsze należy postawić pytanie, czy dobrze będzie służyć niewidomym, czy jest to odpowiedni czas i stopień obycia ze sztuką w najróżniejszych jej przejawach. 
Ważne są też postawy niektórych dyskutantów i ich poglądy na temat kontaktów z osobami widzącymi. Czy można nie liczyć się z odczuciami, jakie wywołują zeszpecone oczy? Czy można twierdzić, że nie widzę reakcji ludzi, więc mnie one nie obchodzą? Czy naprawdę zasłanianie niezbyt ładnych oczu świadczy o kompleksach osób słabowidzących i przewrażliwieniu specjalistów rehabilitacji niewidomych? 
 Na te i podobne pytania każdy z nas powinien postarać się znaleźć odpowiedź, a dyskusja na liście Typhlos i publikacje na ten temat zamieszczone w niniejszym dziale może to ułatwią. 
 
aaa 
8.4. To niepokojące 
Cezary Miroski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
 Z niepokojem przeczytałem wiadomość, że na gmachu Polskiego Związku Niewidomych w Warszawie mają być namalowane czy wyrzeźbione wielkie gałki oczne. Pomysł, moim zdaniem, bardzo nieudany, wręcz niestosowny. Sądzę, że mógł się zrodzić w głowach ludzi, którzy wyobrażają sobie, że niewidomi nieustannie myślą jedynie o tym, że nie widzą, i do niczego innego już nie są zdolni, bo sprawa braku wzroku całkowicie przysłania im świat. 
Ciarki przechodzą mi po plecach, gdy pomyślę, że inne stowarzyszenia skupiające ludzi z różnymi defektami fizycznymi poszłyby w ślady kierownictwa Instytutu Tyflologicznego z Konwiktorskiej w Warszawie. Jestem jednak przekonany, że naśladowców tak dziwacznego pomysłu nie będzie. 
Uważam, że namalowanie wielu gałek ocznych na murze budynku nikogo z ludzi widzących nie naprowadzi na sprawy niewidomych, a jedynie wywoła pytanie: co też to dziwactwo może oznaczać. 
Moje zdanie jest takie, że gmach przy ulicy Konwiktorskiej jest własnością wszystkich niewidomych i słabowidzących w Polsce, dlatego ich trzeba zapytać, czy takie cudaczne pomysły powinny być realizowane na jego fasadzie. 
Gmach PZN znajduje się w obrębie warszawskiej Starówki, miejsca w stolicy szczególnego, i nie można go szpecić tylko dlatego, że komuś wydaje się to oryginalne. I w dodatku wydawać na to społeczne pieniądze. 
Takie symbole, jak wszelkie jasności, światła, promyki, latarnie, a w tym i oczy, to rekwizyty dziewiętnastowieczne, kiedy utrata wzroku skazywała człowieka na nędzę i zapomnienie. Dziś to się całkowicie zmieniło. Niewidomi mają dużo możliwości we wszystkich dziedzinach życia. Czy warto więc odgrzewać nadpsute kotlety? 
Stary Kocurze, proszę Cię, zrób coś, aby gmach PZN w Warszawie nie został oszpecony. Do tego nie można dopuścić!!! 
 
aaa 
8.5. Niewidomy na oczy 
Jerzy Ogonowski 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
	Po przeczytaniu zachęty do polemiki nieokulistycznej na temat oczu, powiedzmy, muralistycznie, miałem taki oto sen: w Polsce - kraju niezwykle przyjaznym osobom niepełnosprawnym, została ogłoszona ogólnospołeczna akcja zwracania uwagi na problemy osób niepełnosprawnych. I tak, na murach poszczególnych siedzib umieszczono, odpowiednio, murale: "uszy", "ręce i nogi", "kręgosłup", "głowa", "NIEKRZEPNĄCA KREW" itp. A kiedy się zbudziłem, przypomniało mi się takie zdarzenie ze studenckiej młodości: przechodziłem kiedyś obok pewnego klubu, skąd dochodziły odgłosy bardzo wesołej zabawy, śpiewów i w ogóle rozgwar, a że była to już końcówka zabawy, więc na zakończenie przez otwarte okno doleciał mnie głos prowadzącego imprezę: "i do zobaczenia w klubie inwalidów", przy czym zawołanie było tak wesołe i entuzjastyczne, że mimo mego buntowniczego nastawienia na współczucie i litość dla osób niepełnosprawnych, odczułem to jako pewien zgrzyt. Bo wprawdzie nie chodzi o to, aby inwalida płakał czy był smutny, ale też i nie o to, żeby bycie inwalidą traktować jako rodzaj dumnej przynależności do pewnej wybranej grupy społecznej. 
Życie nie jest bynajmniej tabliczką mnożenia, na co zwraca uwagę w swoich "Kluczach niebieskich" Leszek Kołakowski. Nie jesteśmy w stanie powiedzieć, jaka będzie reakcja społeczna na mural "oczy". Może po prostu żadna, a może - wbrew oczekiwaniom - nie wzbudzi zainteresowania, a jedynie litość i współczucie. 
Podjętą inicjatywę muralu traktowałbym raczej jako jeden ze środków zastępczych, kiedy oszczędza się na oprzyrządowaniu umożliwiającym pracę, likwiduje brajlowskie czasopisma, na prowincji likwiduje się program "Asystent" i inne. Może jakiś mural o szczególnie sugestywnych wartościach artystycznych pozwoli w pewnym stopniu zwrócić uwagę na to, że niewidomi mają jakiś problem, ale każdy przeciętny obywatel też swój jakiś problem ma i nie będzie przesadnie długo zastanawiał się, co to jest na tym murze. Oczy to oczy. Pozostaje mieć tylko nadzieję, że jeśli okazałoby się, iż skutek zaistnienia muralu jest przeciwny do oczekiwanego lub obojętny, to malowidło zostanie zlikwidowane (oczywiście, artysta wykonawca pieniędzy przecież nie zwróci). Nawiasem mówiąc, można by za te 15000 złotych wyposażyć 2-3 osoby w zestaw komputerowy potrzebny do pracy, bo program "Komputer dla Homera" jest mocno niepewny. Osobiście jestem przekonany i mógłbym tego dowodzić na żywo, że porządna praca jednego niewidomego w środowisku niechronionym uczyni znacznie więcej niż jakieś pomysły, za którymi w końcu przede wszystkim kryje się ktoś, kto mniej lub więcej zarobi. Kiedy kończyłem liceum i rozmawiałem z kolegami o moich planach przyszłościowych, zastanawiając się, czy dokonuję dobrego wyboru i czy to będzie dobre dla niewidomego, jeden z moich kolegów powiedział: "Wiesz, ja w zasadzie odkąd znam ciebie, to myślę, że niewidomi mogą robić wszystko". Cóż, chodziliśmy razem po Karkonoszach, razem właziliśmy przez okno internatowe w nocy do dziewczyn, razem usiłowaliśmy nabrać wychowawcę w internacie, razem obaliliśmy niejedną butelczynę... Nic nie jest tak przekonywujące, jak żywy przykład. 
Oczy, jak wszystko, mogą być bez wyrazu, mogą być smutne, głupie, podkrążone i różne. A kiedyś nawet w młodości ktoś mnie zapytał, czy nie widzę na oczy, a że był to u mnie wówczas okres buntu i pryszczy, odpowiedziałem. "Nie, na uszy". 
I oto jeszcze jeden przykład. W czwartej klasie liceum na wycieczce zachciało się nam wariować po dziesiątej, kiedy to już była pora spania. A że wychowawca był z nami w sali, więc wyłapał rozrabiaczy i ustawił w szeregu - było nas czterech. Następnie nakazał (to było w Kruszwicy) pójść na dworzec i przynieść na dowód tego przebiegu pieczątkę z kasy. Ubrałem szybko płaszcz na piżamę i pobiegliśmy. Kiedy stanęliśmy przed okienkiem kasy, kasjer natychmiast okienko zatrzasnął, zaryglował i zapytał, czego chcemy. Zaczęliśmy tłumaczyć, że wychowawca posłał nas po pieczątkę, bo rozrabialiśmy, mieszkamy tu w pobliskim schronisku, a Leszek, chcąc udowodnić, że jesteśmy na noclegu, wyciągnął spod mego płaszcza kawałek piżamy i zawołał: "O, tu ma pan dowód!". Wtedy kasjer krzyknął, że zaraz zawoła milicję. Teraz, kiedy to wspominam, myślę, że musiał się facet nieźle przerazić: oto przyszedł do niego jednooki bandyta w towarzystwie trzech zbirów i w dodatku w piżamie. A gdyby ktoś myślał standardowo, to wyobraziłby sobie scenariusz, że oto kasjerowi żal się zrobiło tego prześladowanego niewidomego i dał pieczątkę oraz napisał do gazety skargę na bezduszność nauczycieli. 
Nie zawsze ludzie reagują tak, jak sobie to wyobrażamy. Stąd najlepszym sposobem na upowszechnianie problematyki niewidomych jest ich zwyczajne funkcjonowanie w społeczeństwie, bez murali, skróconych dni pracy, przedłużonych urlopów, nadmiernych żądań i pożądań. Byliśmy kiedyś faworyzowaną grupą wśród niepełnosprawnych, dostawaliśmy niekiedy za dużo. Dziś staliśmy się zepchniętą na margines podgrupą w tej dużej społeczności, głównie na własne życzenie i ze względu na niedocenianie intelektu i wiedzy fachowej. Dlatego, jeśli już mowa o oczach, to niech to będzie tak: "Oczy cziornyje, oczy strasnyje, oczy żguczije i priekrasnyje." I tyle. Bo to wszystko jest znacznie mniej proste niż się wydaje. W ogólności uważa się, że niewidomy winien mieć ciemne okulary, bo to estetyczniej. A mnie się przytrafiło, że pewna młoda wolontariuszka pomagająca niewidomym stwierdziła, że niewidomi nie powinni zasłaniać oczu okularami, bo w ten sposób można nie zauważyć, że taki człowiek potrzebuje pomocy. Łatwiej jej jest zidentyfikować niewidomego po oczach, gdyż nawet, gdy ma ładne, niewyłupiaste, to widać, że nie reaguje na bodźce z zewnątrz. Wiem, że inni powiedzieliby mi, iż niewidomego można poznać po białej lasce. Ale w normalnym otoczeniu, nie na ulicy, niewidomy z laską siedzieć nie musi. 
Po tych uwagach jedyna pointa, jaka mi się nasuwa, to ta, że wolałbym, by jakiś niewidomy dostał te pieniądze na umożliwienie pracy lub twórczości, a inni niech może zarabiają na kimś innym. Niepełnosprawny ze względu na wzrok jest wart tylko tyle, ile naprawdę jest wart i niepełnosprawność wartości tej ani nie podnosi, ani nie obniża. I korzystniej byłoby mierzyć swoją wartość nie tym, co ludzie dla nas robią, ale tym, co my robimy dla ludzi. 
 
 aaa 
8.6. Kontrowersyjny mural? 
Alicja Nyziak 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Tym razem zaproszenie do polemiki wprawiło mnie w pewne zakłopotanie. Zastanawiałam się, czy powinnam zabrać głos na temat, który tak naprawdę znam jedynie z dyskusji na liście Typhlos. Przecież nie wiem, jakie są intencje pomysłodawcy, nie wiem, jaka jest wizja artysty? 
Czy możliwe jest, aby pracownicy Instytutu Tyflologicznego PZN wpadli na pomysł graficznego przedstawienia zdeformowanych, pokrytych bielmem, zapadniętych, gałek ocznych? 
Jeśli rzeczywiście w ten sposób chciano by zwrócić uwagę na problemy niewidomych i słabowidzących, to raczej osiągnięto by odwrotny efekt. Generalnie ludzie unikają patrzenia w oczy, które są "puste", zniekształcone, oszpecone przez wielokrotne operacje, wytrzeszczone, zdeformowane itd. Patrzenie na takie oczy wywołuje raczej chęć odwrócenia głowy w drugą stronę i ucieczkę przed przykrym widokiem. 
Czyżby władze PZN postanowiły strzelić sobie samobójczego gola? 
Ponieważ informacja zamieszczona przez Domrę na liście dyskusyjnej Typhlos nie wyjaśniała szczegółów związanych z realizacją projektu, postanowiłam najpierw poszukać odrobiny dokładniejszych informacji, nim dorzucę "kamyczek" do ogólnej dyskusji. 
Przyznaję, że do artystycznego pomysłu odniosłam się sceptycznie, gdyż jak wiadomo sztuka kieruje się swoimi prawidłami i zamierzenie Tomasza Sikory może być dalekie od wizji działaczy PZN. 
Jednak "wyszperane" informacje na temat muralu spowodowały, że jeszcze w innym świetle spojrzałam na ową grafikę. Zdaje się, że przez moment zapomniałam o tym, że już nie odbieram otoczenia wzrokowo. Okazuje się, że obecnie wiele obiektów "stroi" się w tego rodzaju różnorodne wizje artystyczne. Ten argument w przypadku muralu na ul. Konwiktorskiej dla mnie ma niewielkie znaczenie, ale ... 
Może rzeczywiście tak nietypowa grafika będzie w stanie przyciągnąć uwagę widzącej części społeczeństwa. 
Mój sceptycyzm do inwestowania w taką formę (nazwijmy ją kolokwialnie) reklamy związany jest z różnymi sytuacjami, jakie niesie codzienne życie. Ulotki, foldery, plakaty, telewizyjne spoty informacyjne, a także i murale, to tylko chwilowe skupienie uwagi na kawałku papieru, szklanym ekranie czy fasadzie budynku. Gdy zdarzy się konfrontacja z "autentycznym" niewidomym, to nagle okazuje się, że życie dalekie jest od wyobrażenia zbudowanego na bazie teoretycznych informacji. 
Spotykam się w codziennym życiu z ogromną niewiedzą otoczenia, co do możliwości osób niewidomych. Ostatnio lekarz dostrzegłszy zegarek na mojej dłoni zapytał - w jakim celu nosi pani tę atrapę? 
Kolejne pytanie pana doktora brzmiało - w jaki sposób "zabija" pani czas? 
Osoby związane ze środowiskiem niewidomych i słabowidzących oraz samych zainteresowanych takie pytania mogą śmieszyć lub bulwersować. Prawda jednak jest taka, że nadal wiedza w społeczeństwie o możliwościach osób z dysfunkcją wzroku jest żenująco mała. 
Największy wpływ na zmianę takiego stanu rzeczy mają sami niewidomi, słabowidzący oraz organizacje działające na ich rzecz. Z tą różnicą, że większy nacisk w działaniach powinien być skierowany na bezpośredni kontakt z otoczeniem. 
Zastanowiło mnie jeszcze jedno - ile osób niewidomych wie, jak wygląda mural? 
Muszę przyznać, że w okresie, gdy jeszcze widziałam, nie ozdabiano budynków grafiką. A raczej "ozdabiano", ale w ramach wandalizmu i niszczenia np. świeżo odmalowanych bloków. Tak więc nie mam pełnego wyobrażenia, jak wygląda grafika, która obecnie nie szpeci, ale ozdabia. 
Czy "oczy na murze" wywołają pożądaną reakcję w społeczeństwie? 
Odpowiedź na to pytanie uzyskamy dopiero po jakimś czasie. Może więc warto zaczekać z krytyką. 
 
aaa 
8.7. Krótki komentarz 
Stanisław Kotowski 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Pani Alicja Nyziak ma całkowitą rację, proponując zaczekanie z krytyką projektu do jego rezultatów. To oczywiste, bo obecnie możemy tylko domniemywać. 
Tak na gorąco wydaje się, że pomysł zdobienia frontonu gmachu siedziby Zarządu Głównego PZN nie należy do najszczęśliwszych. Nie to jest jednak najważniejsze. 
 Na liście Typhlos zabierało głos wiele osób, chwaliły, krytykowały, polemizowały, dyskutowały na tematy uboczne, a wszyscy dyskutanci wiedzieli tyle, ile wiedziała pani Alicja Nyziak, czyli niewiele. To prawda. Ja również niewiele wiem na ten temat. 
Wiem jednak, że nikt z władz PZN-u, ani żaden z pracowników Instytutu Tyflologicznego nie zabrał głosu, nie starał się poinformować, wyjaśnić, przedstawić motywy, dyskutować. Nie, głosu osób odpowiedzialnych za tę decyzję nie było, no chyba że czegoś nie zauważyłem. 
Można powiedzieć, że dyskusja toczyła się na liście UW a nie PZN, że nikt z władz ani pracowników PZN-u nie miał obowiązku się w nią włączać. Pamiętamy jednak, że PZN własną listę dyskusyjną najpierw przemianował na "Hyde Park", a następnie zlikwidował. Dodam, że stało się to w dobie rozwoju internetu, kiedy to partie polityczne i prezydenci największych krajów kontaktują się z obywatelami przy jego pomocy. 
Politycy czytają opinie dotyczące ich działalności, opinie na swój temat, uważnie studiują słupki badań opinii publicznej. A władze PZN-u? Władze PZN-u lekceważą opinię członków, unikają rozmowy z nimi, nic ich nie interesuje opuszczanie szeregów PZN-u przez osoby całkowicie niewidome i przekształcanie się Związku w stowarzyszenie słabowidzących. Uważam, że jest to znacznie większy problem niż oczy na murze. 
A może się mylę? Może wszystko wygląda zupełnie inaczej? 
Jeżeli tak jest, zapraszam przedstawicieli władz PZN-u i publicystów "Pochodni" do zabrania głosu na podobne tematy na łamach "Wiedzy i Myśli". Chętnie przyznam, że nie miałem racji, jeżeli będę mógł opublikować argumenty świadczące o błędach moich ocen, a także ocen wielu osób niewidomych i słabowidzących. 
 
aaa 
8.8. Na piękne oczy 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
O, piękne oczy to rzecz wspaniała. Piękne oczy to skarb prawdziwy. Na piękne oczy można otrzymać pożyczkę i pomoc, na piękne oczy mogą Ci uwierzyć, na piękne oczy... 
No tak, ale przecież nie każdy ma piękne oczy. Niektórzy mają mniej piękne oczy, a niektórzy mają wcale nie piękne, a są i tacy, którzy mają oczy piękne inaczej. 
No i wtedy to już klops. Oczy wyłupiaste, oczy pokryte bielmem, jedno wytrzeszczone, a drugie malutkie albo tylko zapadnięte i zarośnięte oczodoły. Przepraszam za te makabryczne obrazy, ale chcę, żeby to, co chcę powiedzieć, zrozumieli nawet mądrzy inaczej. 
No, nie jest to nic nowego. Chyba już o tym gdzieś pisałem, a może to pisał mój protoplasta, a z pewnością pisali też inni autorzy. Tak czy owak, sprawa ważna i wciąż aktualna. 
Występują niewidome dzieci. Pięknie grają i śpiewają. No i te oczy... Do wszystkich zapchlonych kundli! Przecież ktoś te dzieciaki przygotowywał do występów w telewizji, w teatrze czy w świetlicy. Toż do wszystkich psich synów i córek, te cholerne spece z telewizji powinni wiedzieć, że konieczne są ciemne okulary. Przecież wiedzą, że polityka należy upudrować, bo będzie świecił, a przecież polityk to nie święty i nie powinien mieć aureoli. Przecież wiedzą, jakie kolory najlepiej się prezentują na ekranie! Myślę, że zgagi te i tyfusy wiedzą również, że dzieciaki lepiej wyglądałyby w ciemnych okularach. No tak, lepiej, ale mniej podobne byłyby do niewidomych, robiłyby mniejsze wrażenie. A tak? Ano, robią wielkie wrażenie, aż ludzi od telewizorów odrzuca. Ale to przecie o to chodzi, o to wrażenie. 
A pies z nimi tańcował, to znaczy z tymi telewizyjnymi specami. Ale co z wychowawcami ze szkół dla niewidomych? Czy i im chodzi o takie wrażenie? 
No tak, im też może chodzić o wrażenie. Bo może, jaki sponsor się wzruszy, może kiesą potrząśnie, może 1 procent podatku, może wdowi grosik da się wycisnąć razem ze łzami. 
Niewidomy, z wyższym wykształceniem, a jakże, występuje w jakimś filmiku, którego celem jest popularyzacja spraw osób niewidomych. No, reżyser wie, bo widzi, że niewidomy ten ma oczy piękne inaczej i wie, że należy ustawić go na fioletowym tle. Tak uwypukli się jego oczy piękne inaczej. Brawo! Panie reżyserze, brawo! Żeby cię gęś kopnęła, kaczki zdeptały i świnia powąchała! Niechaj cię za to wszystkie psy obszczekają i za nogawki poszarpią! 
Niewidomy ekspert wypowiada się w telewizji. Chłop jak się patrzy, wykształcony i rzeczywiście ekspert w dziedzinie, w której się wypowiada. Wszystko jest, jak być powinno, jeno ma oczy piękne inaczej i nie ma okularów. 
Rozumiem osoby bardzo słabo widzące. Im ciemne okulary wielce przeszkadzają. Dla nich każdy promil widzenia jest niezmiernie ważny, więc niechętnie oczy, nawet, jeżeli są zeszpecone, przesłaniają ciemnymi okularami. Ale całkowicie niewidomi? No, tego to już pojąć nie mogę. 
No tak, ale są widzący wychowawcy, współpracownicy, koledzy, przyjaciele i wreszcie żony, mężowie, dzieci i rodzice. Dlaczego oni na to pozwalają? Czy są na tyle mądrzy inaczej, że tego nie rozumieją? 
Myślę, że to tylko niektórzy są właśnie tacy. Dlaczego więc nie rozmawiają o tym ze znajomymi i bliskimi niewidomymi? 
A może sedno sprawy kryje się w wypowiedzi żony pewnego niewidomego o jego koledze. Powiedziałabym mu, że to wdzianko było eleganckie przed dwudziestoma laty, ale on nigdy nie pyta o coś takiego. Przecież może się obrazić. Może mu będzie przykro. Wolę nic nie mówić. 
No tak, lepiej milczeć, bo rzeczywiście może się obrazić, a poza tym, nie jest on osobą samotną. Niech więc powie mu jego żona, syn czy wnuczka. 
Słuchajcie mądrzy, inteligentni i zrehabilitowani niewidomi! Do Was mówię, psia wasza w te i wewte ganiana! Wyglądacie pięknie inaczej, robicie inaczej dobre wrażenie i podobacie się ludziom również inaczej. Zastanówcie się nad tym. Przecież was na to stać, przecież nie lubicie, jeżeli ktoś mówi o was ślepy, ciemny, ułomny czy kaleka. To wy rozumiecie i odczuwacie, a oczy piękne inaczej prezentujecie światu całemu. Korona wam z głowy nie spadnie, jeżeli od czasu do czasu zapytacie, czy w waszym wyglądzie coś nie należy aby zmienić. Zastanówcie się nad tym, jak wielką rolę w życiu kobiety pełni lustro. Każda obserwuje inne kobiety na ulicy, w sklepie i w kościele. Obserwuje też swoje oblicze, swoją sylwetkę i swoje stroje w lustrze. Mężczyźni też to robią, chociaż może nie tak namiętnie. A wy co? Wy nie widzicie ludzi, nie widzicie siebie w lustrze i nie widzicie swoich oczu pięknych inaczej. Jak nie chcecie być mądrzy inaczej, zastanówcie się nad tym, bo się zeźlę i naprawdę wam powiem, co o was myślę. 
A wy - koledzy, znajomi, przyjaciele, żony, mężowie, babcie i ciocie - zastanówcie się, czy aby rzeczywiście jesteście życzliwi dla swoich znajomych i bliskich niewidomych. Zastanówcie się, bo warto, bo wy macie oczy, no może nie zawsze piękne, ale takie, które widzą doskonale te oczy piękne inaczej. Nie odwracajcie od nich swoich oczu, ale spróbujcie pomóc. 
Wiem, że nie jest to łatwe, wiem, że nie wszyscy niewidomi chcą takiej pomocy, ale wiem też, że jest ona diablo potrzebna. Nie mogę wam nic poradzić, bo każdy przypadek jest inny, bo każdy człowiek jest inny, bo z każdym łączy was i dzieli co innego, a wszystko to jest ważne. Mogę tylko prosić, zastanówcie się, a może coś wymyślicie. 
Rozsierdzony Stary Kocur 
 
 PS Tekst ten był napisany przed kilkoma miesiącami. Ponieważ ma charakter ponadczasowy, czekał na swoją kolejkę. Tak się jednak składało, że wypierały go felietony bardziej aktualne, które nie powinny czekać. No, ale dyskusja na liście Typhlos nad informacją "mural zostanie zrealizowany" sprawiła, że stał się bardzo aktualny. Dlatego prezentuję go Państwu, chociaż nie w mojej rubryce. 
 
 aaa 
9. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE 
 
aaa 
 9.1. Użeranie się z urzędem 
Maria Marchwicka 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Sądzę, że tego nawet Franz Kafka by nie wymyślił, o Tadeuszu Brezie nie wspominając. To, co zaczęły fundować niepełnosprawnym Zespoły Orzekania o Niepełnosprawności ma posmak absurdu i horroru. A wszystko na pozór jest zgodne z ROZPORZĄDZENIEM MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z dnia 8 sierpnia 2003 r.). Na mocy tego rozporządzenia osoba niepełnosprawna uzyskuje tzw. białą legitymację potwierdzającą stopień i czas ważności inwalidztwa. Na wniosek osoby zainteresowanej wpisywano symbol tej niepełnosprawności - w przypadku niepełnosprawności wzrokowej - 04. Fakt, że nie wszyscy zainteresowani życzyli sobie ujawnienia takiego symbolu był zrozumiały, ponieważ bywał czasami stygmatyzujący społecznie. 
I panowało powszechne zadowolenie do czasu, gdy niewidomi zyskali prawo do bardziej korzystnych zniżek na przejazdy kolejowe. Minister infrastruktury w rozporządzeniu z dnia 25 października 2002 r. w sprawie rodzajów dokumentów poświadczających uprawnienia do korzystania z ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego (Dz.U. 2002 nr 179 poz. 1495 z póź. zm.) w par. 7.1 określił rodzaje dokumentów poświadczających uprawnienia do ulgowych przejazdów. A jest tych dokumentów sporo, między innymi legitymacja osoby niepełnosprawnej, stwierdzająca znaczny stopień inwalidztwa wystawiona przez uprawniony organ, czyli Zespół Orzekający. 
Aby nie zabierać w podróż kilku dokumentów (nieporęczny format tekstu orzeczenia, dowód), niewidomi zaczęli masowo zgłaszać się do Zespołów z prośbą o wpisanie symbolu 04 do posiadanych a wydanych przez owe Zespoły legitymacji. Okazało się, że sprawa jest bardziej niż skomplikowana, albowiem petent musi bezwzględnie stanąć ponownie przed obliczem stosownej komisji. Ale zanim komisja raczy go przyjąć, powinien skompletować dokumentację medyczną przebiegu choroby, przedstawiać aktualne zaświadczenie od okulisty i lekarza pierwszego kontaktu, ponadto wypełnić wnioski: w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, w sprawie wydania orzeczenia o wskazania do ulg i uprawnień i ... co jest najbardziej interesujące - "oświadczenie o znajomości aktualnych przepisów dotyczących wydawania orzeczeń dla osób posiadających ważne orzeczenia o grupie inwalidzkiej (KIZ) lekarza orzecznika ZUS, a także znajomości art. 5 i 62 ustaw o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnienia osób niepełnosprawnych". 
Ponadto poinformowano mnie w macierzystym MZON, że jeśli zdarzy mi się zgubić, czy zniszczyć posiadaną legitymację, zostanę poddana ponownie komisyjnej procedurze i muszę przedstawić wszystkie dokumenty od nowa. 
Zastanawiam się w jakim celu urzędnicy "mnożą byty bez potrzeby". Rozumiem, gdy petent zgłasza się po raz pierwszy do Zespołu. W następnych kontaktach z urzędnikami powinien wystarczyć komplet posiadanych przez Zespół kserokopii dokumentów. Rozumiem także sytuację, gdy petent posiada orzeczenie okresowo, ale stwierdzona posiadanym dokumentem niepełnosprawność na stałe raczej nie ulegnie zmianie. Przecież ulga na przejazdy w transporcie to nie skierowanie do ZAZ, WTZ czy ZPCh, gdzie potrzebne są dodatkowe badania w celu określenia wskazań czy przeciwwskazań oraz zakresu rehabilitacji. 
Kto zechce przerwać ten łańcuch absurdalnych decyzji opartych na niezrozumieniu przepisów. Czy mamy do czynienia ignorancją, czy z daleko posuniętą asekuracją urzędników bezkarnie przeczołgujących petentów przez biurokratyczny tor przeszkód. 
Urzędnicy nie zastanawiają się nad społecznym szkodnictwem takiej asekuracji. Okuliści i lekarze rodzinni zamiast koncentrować się na niesieniu pomocy chorym, muszą wypełniać bezlik zaświadczeń, które beztrosko żądają urzędy, poradnie i inne pomocowe agendy. Pomocowe w cudzysłowie, ponieważ uzyskanie (a nierzadko nie) pomocy okupione jest drogą przez formularze. 
Walka z decyzyjnymi absurdami winna być w centrum zainteresowania władz Związku Niewidomych, ponieważ sprawa dotyczy sporej grupy jego członków. Mam nadzieję, że PZN zanim stanie do wyboru nowych władz, zechce wziąć pod uwagę procedury Zespołów i wyprostować kręte ścieżki uzyskiwania upragnionego wpisu symbolu 04. 
Światełkiem w mroku może być art. 220 kodeksu postępowania administracyjnego - stanowiący, że: 
 par. 1. Organ administracji publicznej nie może żądać od petenta zaświadczenia czy oświadczenia na potwierdzenie faktów, lub stanu prawnego, jeżeli znane są one organowi z urzędu, albo możliwe są do ustalenia przez organ na podstawie: posiadanych przez niego rejestrów, ewidencji lub innych danych. A także rejestrów publicznych posiadanych przez inne instytucje, do których organ ma dostęp. 
par. 2. Organ administracji publicznej żądający od strony zaświadczenia na potwierdzenie faktów lub stanu prawnego jest obowiązany wskazać przepis prawa wymagający urzędowego potwierdzenia tych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia. 
Jest to ważna przesłanka dla osób, które posiadają już legitymację osoby niepełnosprawnej wydaną przez Zespół. Wzywanie na ponowną komisję to nic innego, jak ponowne żądanie stwierdzenia czy potwierdzenia, że niewidomy jest niewidomym. Warto o tym pamiętać i mieć argumenty. 
 
 aaa 
9.2. Propozycję zmiany złożone przez Porozumienie Branżowe - Związek Pracodawców 
 
Źródło: Redakcja bezrobocie.org.pl 
 Data opublikowania: 2011-07-22 
 
Chodzi o propozycję zmiany, które złożyło Porozumienie Branżowe - Związek Pracodawców w sprawie działających ledwie od siedmiu miesięcy nowych zapisów w art. 22 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. 
Według tego artykułu "jeśli firma zatrudnia osoby ze znacznym i umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, to ma prawo swoim kontrahentom przyznawać ulgę we wpłatach na PFRON. Ustawodawca włączył w te zapisy bardzo silny efekt prozatrudnieniowy, a mianowicie - im więcej firma zatrudnia osób ze znacznym i umiarkowanym stopniem niepełnosprawności tym więcej ulg może przyznać" - czytamy w apelu PION. 
Wraz z nowelizacją, która weszła w życie 1 stycznia 2011 r. pojawił się dodatkowy warunek. Ulgi mogą przyznawać tylko i wyłącznie firmy, w których zatrudnienie osób niepełnosprawnych z tzw. grup specjalnych sięga 30 proc. . Do tych grup zaliczamy osoby o znacznym stopniem niepełnosprawności, a także z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, które są niewidome, psychicznie chore, upośledzone umysłowo, osoby z całościowymi zaburzeniami rozwojowymi lub epilepsją. 
Zdaniem autorów apelu znowelizowane zapisy przyczyniły się do ogromnego wzrostu zatrudnienia wśród osób z grup specjalnych. Spośród 3802 osób niepełnosprawnych, które znalazły pracę między styczniem a majem tego roku, aż 3047 rekrutuje się z grup specjalnych. Przełamały też dominację, "specjalizujących się" w zatrudnianiu niepełnosprawnych, firm ochroniarskich. Duże agencje ochrony, które są potentatem w zatrudnianiu niepełnosprawnych w stopniu lekkim, nie są obecnie w stanie spełnić warunku zatrudnienia 30 proc. spośród grup specjalnych. Tym samym nie przysługuje im możliwość przyznawania ulg kontrahentom. 
I to właśnie firmom ochroniarskim zrzeszonym w Porozumieniu Branżowym, PION przypisuje chęć zmiany niekorzystnego dla nich zapisu w ustawie. Związek zaproponował wykreślenie w całości artykułu lub przynajmniej nieuzależniania możliwości przyznawania ulg od zatrudniania osób z grup specjalnych oraz ograniczenie ulg do 30 proc. wartości faktury sprzedaży. PION postrzega ten pomysł jako chęć likwidacji niewygodnej konkurencji w postaci przedsiębiorstw społecznych. 
"Duże firmy ochroniarskie mające dziesiątki czy setki kontrahentów od wielu lat nie przyznawały większych ulg niż kilka procent. Za to przedsiębiorstwa społeczne, ale także każda firma rozpoczynająca działalność przyznają ulgi w wysokości 40-80 proc. " - argumentuje PION. 
PION ostrzega też, że zmiana zapisów art. 22 kompletnie zniweczy jego prozatrudnieniowy charakter, a także uszczupli wpływy do PFRON o ok. 300 mln zł rocznie. 
 
 aaa 
9.3. Kiedy kolejne zmiany w rentach? 
Najprawdopodobniej zaraz po wyborach 
Leszek Kostrzewski, Piotr Miączyński, oprac.: GR 
 
Źródło: Gazeta Wyborcza 
Data opublikowania: (2011-07-27) 
 
Jak donosi Gazeta Wyborcza w połowie czerwca rząd wysyłał do Sejmu projekt ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zmienia on warunki uprawniające do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Zmiana jest korzystna dla osób z długim stażem pracy. 
Projekt przewiduje, że jeżeli kobieta ma 30-letni staż, a mężczyzna 35-letni, to dostają rentę bez konieczności udowadniania 5 lat stażu pracy w ciągu 10 lat, licząc od złożenia wniosku. Dziś spełnienie takiego warunku jest konieczne. 
Przy naliczaniu przyszły rencista musi wykazać: 
- 10 lat kalendarzowych (kiedy najlepiej zarabiał) z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających rok, w którym stara się o rentę, albo: 
- dowolne 20 lat kalendarzowych z całego okresu ubezpieczenia do roku poprzedzającego ten, w którym składa wniosek. 
ZUS bierze też pod uwagę tzw. kwotę bazową. Jest to przeciętne wynagrodzenie pomniejszone o składki na ubezpieczenie społeczne. 
I tak wysokość renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy wynosi: 
- 24 proc. kwoty bazowej, - po 1,3 proc. podstawy jej wymiaru za każdy rok okresów składkowych, - po 0,7 proc. podstawy jej wymiaru za każdy rok okresów nieskładkowych, - po 0,7 proc. podstawy jej wymiaru za każdy rok brakujący do pełnych 25 lat okresów składkowych oraz nieskładkowych, przypadających od dnia zgłoszenia wniosku o rentę do dnia, w którym rencista ukończyłby 60 lat. 
Renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy wynosi 75 proc. renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. 
W marcu najniższa emerytura oraz najniższa renta rodzinna i renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy zostały zwaloryzowane. 
Wysokość rent wynosi dziś: 
- najniższa renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i renta rodzinna- 728,18 zł, 
- z tytułu częściowej niezdolności do pracy- 560,13 zł brutto, 
- z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem lub chorobą zawodową - 873,82 zł brutto, 
- z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem lub chorobą zawodową - 672,16 zł brutto, 
- socjalna- 611,67 zł brutto. 
Osoby na rencie z tytułu niezdolności do pracy (podobnie jak na rencie rodzinnej) mogą dorabiać, ale muszą uważać na limity. Jeśli bowiem je przekroczą i zarobią więcej, stracą część - lub nawet całe świadczenia. Bezkarnie można dorobić do 70 proc. przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego (od 1 czerwca 2011 r. to 2426,50 zł brutto). Po przekroczeniu tego progu emerytura jest zmniejszana o kwotę, o jaką przekroczyliśmy limit. 
ZUS nie może nam zbyt dużo potrącić. Maksymalnie: 
- 503,82 zł - z renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, 
- 377,89 zł - z renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. 
Jeśli limit dorabiania zostanie przekroczony o 130 proc. przeciętnego wynagrodzenia (obecnie 4506,30 zł brutto), ZUS wstrzymuje wypłatę renty. Nie dostaniemy więc ani złotówki. 
Nie zmniejsza się ani nie zawiesza w razie osiągania przychodu następujących świadczeń: 
- rent inwalidy wojennego i rent rodzinnych po tym inwalidzie, 
- rent inwalidy wojskowego, którego niezdolność do pracy powstała w związku ze służbą wojskową, i rent rodzinnych po tym inwalidzie. 
Nie wiadomo, kiedy nowe prawo wejdzie w życie. Najprawdopodobniej po wyborach. 
Więcej w Gazecie Wyborczej z 26 lipca 2011 r. 
 
 aaa 
9.4. Czy wyjdziemy z pułapki w tym roku? 
Tomasz Przybyszewski 
 
 Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2011-07-28 
 
27 lipca w Sejmie odbyło się pierwsze czytanie ustawy o zmianie ustawy o rencie socjalnej. Obecni na posiedzeniu Komisji Polityki Społecznej i Rodziny posłowie byli przychylni zakładanej likwidacji limitu zarobków. Pytanie jednak, czy starczy w tej kadencji czasu na przyjęcie ustawy przez parlament. 
Projekt ustawy jest w zasadzie dość prosty. Polega na uchyleniu art. 10 w ustawie o rencie socjalnej z 27 czerwca 2003 r. Zgodnie z tym zapisem prawo do renty socjalnej zawiesza się w razie osiągania przychodu wyższego niż 30 proc. średniej krajowej. To w tej chwili 1039,90 zł brutto, czyli nawet niepełny etat z płacą minimalną. Renta socjalna to obecnie 611,67 zł brutto. To niewielkie pieniądze, ale jednak pewne, dlatego często renciści socjalni nie chcą ryzykować ich utraty i nie idą do pracy. W 2010 r. pracy poszukiwało ledwie 1,7 proc. ogółu rencistów socjalnych przed wprowadzeniem w 2003 r. zapisów o zawieszaniu renty - 5,2 proc. 
Poseł Piotr Walkowski (PSL), przedstawiając projekt ustawy na posiedzeniu Komisji Polityki Społecznej i Rodziny, podkreślał niesprawiedliwość sytuacji, gdy do renty z tytułu niezdolności do pracy dorobić można 70 proc. średniej krajowej, a do renty socjalnej - ledwie 30 proc. Wraz z grupą posłów zgłosił projekt ustawy w kwietniu br., popierając w ten sposób inicjatywę środowiska rencistów socjalnych. Jego zdaniem koszty nowelizacji ustawy nie przekroczą 11 mln zł, które znalazłyby pokrycie w budżecie PFRON. 
- Z symulacyjnych wyliczeń wynika, że gdybyśmy osiągnęli procent zatrudnienia sprzed roku 2003, czyli doszli do 5,2 proc., wówczas moglibyśmy w naszym systemie zatrudnienia czy podejmowania działalności gospodarczej mieć ok. 13 tys. rencistów socjalnych - mówił poseł Walkowski. - W ten sposób moglibyśmy wykorzystać kolejną grupę kilku tysięcy osób, które są sprawne intelektualnie i mogłyby wykonywać szereg zadań, które są niezbędne i potrzebne. A przypomnę, że w trakcie dyskusji nad demografią, gdy liczba osób wchodzących na rynek pracy jest z każdym rokiem coraz mniejsza, wykorzystanie osób, które pobierają rentę socjalną, byłoby również z korzyścią dla naszej gospodarki narodowej. 
 
Pręgierz limitu 
 
Jarosław Duda, pełnomocnik rządu ds. osób niepełnosprawnych, podkreślił, że ze strony Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej jest ogromna życzliwość do zaproponowanych w projekcie rozwiązań. Zaznaczył jednak, że stanowisko Rady Ministrów w tej sprawie jest dopiero przygotowywane. Postarają się je przedstawić jak najszybciej. - - Niestety po terminie wpłynęła w tym zakresie uwaga Ministerstwa Finansów, które nie do końca podziela stanowisko Ministerstwa Pracy - zaznaczył minister Duda. 
- Jesteśmy w trakcie przygotowywania docelowego rozstrzygnięcia. My chcemy poprzeć takie rozwiązanie, które jest proponowane w projekcie. Chciałbym jednak zwrócić uwagę, że w ustawie o rencie socjalnej oraz o świadczeniach opieki zdrowotnej należy doprecyzować przepisy dotyczące zawieszenia tej renty. To pewnie wymaga dodatkowych prac - wyjaśnia. 
Poseł Marek Plura (PO), jeden z wnioskodawców, podkreślał, że rozpoczęcie prac nad tym projektem jest dowodem na głębokie zrozumienie tej sprawy przez posłów. - Jest to także dowód na dobrą współpracę ze środowiskiem społecznym osób pobierających rentę socjalną, ograniczonych jednocześnie pręgierzem limitu dochodowego, co osoby te często dezaktywuje w kwestii podjęcia pracy zawodowej - zaznaczył poseł Plura. 
Posłanka Teresa Wargocka (PiS) obecny stan prawny nazwała dyskryminującym. - Do biur poselskich zgłasza się wielu niepełnosprawnych z tym problemem. Oni to nazywają pułapką rentową - dodał poseł Adam Śnieżek (PiS). 
Projekt poparł także poseł Waldemar Andzel (PiS). Zastanawiał się jednak, czy jest szansa na uchwalenie ustawy jeszcze w tej kadencji parlamentu. Do wyborów zostały w końcu jeszcze tylko trzy posiedzenia Sejmu. 
 
 Z wysokiego C 
 
Nadzieje środowiska wyraziła m.in. Anna Woźaniak-Szymańska, prezes Polskiego Związku Niewidomych oraz Koalicji na rzecz Osób z Niepełnosprawnością. - W ostatnich latach wydaliśmy bardzo dużo środków publicznych, a także środków unijnych, prowadząc w naszych organizacjach bardzo wiele projektów prozatrudnieniowych, poświęconych aktywizacji zawodowej tych osób - mówiła. - Ci ludzie czekają na to, żeby zmienić ten zapis i żeby rzeczywiście zmieniło się ich myślenie, że nie ma już takiego zagrożenia i mogą odważnie, aktywnie poszukać pracy - wyjaśnia. 
 Sławomir Piechota (PO), przewodniczący Komisji Polityki Społecznej i Rodziny, zastanawiał się jednak, jaka będzie relacja nowych przepisów do rent z tytułu niezdolności do pracy. Jak rozumiem, skutkiem przyjęcia takiego projektu ustawy byłoby całkowite zwolnienie z jakichkolwiek ograniczeń zarobkowania. Czy nie jest to jednak nierówność wobec osób, które pobierają rentę z tytułu niezdolności i ich renta ulega zawieszeniu częściowo lub całkowicie przy przekroczeniu 70 proc., a potem 130 proc. ? - pytał wnioskodawców. 
Zdaniem posła Piechoty należałoby także przeanalizować ten projekt ustawy z udziałem przedstawicieli ZUS. - Czy będzie to oznaczać, że teraz będzie się po prostu otrzymywać rentę socjalną na zawsze, niezależnie od tego, czy się podjęło pracę i jak duże się osiąga zarobki? - zastanawiał się. - Wydaje się, że ta kwestia wymaga szczegółowego przemyślenia i szukania rozwiązań, które będą spójne z tamtymi rozwiązaniami, dotyczącymi granic dopuszczalnego zarobkowania przez osoby, które otrzymują rentę z tytułu niezdolności do pracy. 
Poseł Walkowski podkreślał, że w przypadku tych kilkunastu tysięcy osób, które będą podejmowały pracę, będzie to pewnego rodzaju start, wyrównujący szanse na trudnym rynku pracy. Minister Duda zauważył, że nierówność występuje także dzisiaj, właśnie dlatego, że rencista socjalny może dorobić bez zawieszania świadczenia do 30 proc. średniej krajowej, a reszta rencistów - do 70 proc. - Podstawowa zasada o charakterze równościowym powinna polegać na tym, żeby to przynajmniej było zrównane - mówił. 
Jego zdaniem, wnioskodawcy startują z wysokiego C, czyli całkowitego zniesienia limitu zarobków, ale korzystne będzie nawet zrównanie limitów zarobków dla rent socjalnych i z tytułu niezdolności do pracy. 
Lech Stefańczuk, który wraz z Danielem Kwiatkowskim rozpoczął zbieranie podpisów pod projektem ustawy i przekonał parlamentarzystów, by zgłosili go jako projekt poselski, przypomniał, że renta socjalna stanowi obecnie 84 proc. najniższej renty z tytułu niezdolności do pracy. Jego zdaniem, jeśli progi zostaną zrównane, to renciści socjalni będą mieli w praktyce mniej pieniędzy na zwiększone przez niepełnosprawność koszty życia. - Przeciętny rencista tzw. renty ZUS-owskiej jest osobą, która w 80 proc. przypadków ma 20-letni staż pracy - podkreślał. - Logiczne jest więc to, że w momencie, kiedy rencista socjalny, który nie miał doświadczeń zawodowych, ma konkurować z kimś, kto jest doświadczony na tym rynku pracy, powinien mieć jakiś dodatkowy handicap. 
Projekt ustawy został skierowany do sejmowej podkomisji stałej ds. osób niepełnosprawnych. 
 
 aaa 
9.5. Zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych 
Mateusz Brząkowski, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-07-21 
 
Pracodawcy prowadzący zakłady pracy chronionej mają obowiązek prowadzenia zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, którego środki przeznaczane są na rehabilitację zawodową, społeczną i leczniczą osób niepełnosprawnych. Z funduszu udzielana jest także pomoc indywidualna przeznaczona bezpośrednio na wydatki finansowane przez osoby niepełnosprawne - czytamy w Dzienniku Gazecie Prawnej. 
Zgodnie z par. 2 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia środki funduszu rehabilitacji w ramach pomocy indywidualnej przeznacza się m.in. na następujące rodzaje wydatków: 
- odpłatność za przejazd w obie strony, pobyt i leczenie w szpitalach, sanatoriach, placówkach rehabilitacyjno-szkoleniowych, zakładach opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych, 
- zakup leków i innych niezbędnych środków medycznych, 
- adaptacja i wyposażenie mieszkań, budynków mieszkalnych oraz obiektów zamieszkałych lub przeznaczonych dla osób niepełnosprawnych stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności, 
- zakup wydawnictw i pomocy dydaktycznych stosownie do potrzeb osób niepełnosprawnych, 
- zwrot kosztów ubezpieczeń komunikacyjnych oraz ryczałtu za używany własny pojazd mechaniczny do celów pozasłużbowych dla osób zaliczonych do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności oraz dla osób zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności z uszkodzeniem narządu ruchu, 
- dojazdy do pracy i z pracy osób niepełnosprawnych mających trudności w korzystaniu z publicznych środków transportu, 
- opłacanie składki na indywidualne ubezpieczenia osób niepełnosprawnych. 
Każdy ze wskazanych wydatków może być sfinansowany przez osoby niepełnosprawne, których zatrudnia pracodawca tworzący ZFRON. Pracownik taki musi złożyć jedynie stosowny wniosek o przyznanie pomocy wraz z uzasadnieniem. 
Pomoc indywidualną przyznaje się na wniosek osób niepełnosprawnych: 
- zatrudnionych w zakładzie na podstawie stosunku pracy lub umowy o pracę nakładczą, w tym przebywających na urlopach bezpłatnych oraz urlopach wychowawczych, 
- będących uczniami odbywającymi praktyczną naukę zawodu w tym zakładzie, 
- niepracujących byłych pracowników tego zakładu. 
Ponadto na podstawie par. 2 ust. 1 pkt 11 lit. g rozporządzenia w związku z możliwością sfinansowania odpłatności za pobyt na koloniach, obozach oraz turnusach rehabilitacyjnych dla niepełnosprawnych dzieci pracowników, a także dla dzieci osób niepełnosprawnych wniosek o przyznanie pomocy mogą złożyć zarówno niepełnosprawni pracownicy, jak i pracownicy pełnosprawni, którzy chcą sfinansować pobyt na kolonii swojego niepełnosprawnego dziecka. 
Każdy pracodawca posiadający status zakładu pracy chronionej (ZPChr) ustala regulamin ZFRON, w którym uszczegóławia zasady wykorzystywania środków funduszu. Dlatego też wszelkie kwestie nieuregulowane przepisami ustawy o rehabilitacji oraz rozporządzenia, a dotyczące wydatkowania pomocy indywidualnej, czyli m.in. forma udzielenia pożyczki, wysokość dochodu, od którego uzależnia się wysokość kwoty pomocy, procedura dotycząca umorzenia pożyczki, pracodawca powinien doprecyzować w regulaminie ZFRON. 
 
aaa 
9.6. Dopłaty do pensji niepełnosprawnych mogą być wyższe 
Michalina Topolewska, oprac.: AJ 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: (2011-08-16) 
 
Uchwalona w ubiegłym roku nowelizacja tzw. ustawy rehabilitacyjnej miała przywrócić stabilizację finansową PFRON. Czy wypłata dofinansowań do pensji niepełnosprawnych pracowników nie jest już zagrożona? 
Rzeczpospolita przeprowadziła wywiad z Jarosławem Dudą, wiceministrem pracy i polityki społecznej, pełnomocnikiem rządu ds. osób niepełnosprawnych, który stwierdził m.in., że sytuacja finansowa PFRON jest stabilna i w kolejnych latach powinna się utrzymać. Mając poczucie bezpieczeństwa, można realizować wszystkie zadania, które są zapisane w ustawie. 
W kwestii zaś możliwości podniesienia podstawy dofinansowań do pensji niepełnosprawnych pracowników, która jest zamrożona na poziomie minimalnej płacy z 2009 r. minister zlecił już PFRON przygotowanie analizy i symulacji, na ile poprawa sytuacji funduszu może się przełożyć na wzrost podstawy dopłat do pensji. 
Należy sprawdzić, czy stać nas na wprowadzenie wskaźnika w wysokości minimalnego wynagrodzenia na poziomie z 2010 czy 2011 roku. Ostateczna decyzja będzie w tej sprawie podjęta we wrześniu. 
Na pytanie dotyczące zrównania dofinansowania do pensji niepełnosprawnych zatrudnionych na otwartym i zamkniętym rynku pracy, minister Duda stwierdził, że nie jestem przekonany do takiego rozwiązania. Same ZPChr uważają, że skoro ponoszą większe koszty związane z utrzymaniem przychodni w firmach, dostosowaniem miejsc pracy i innymi obowiązkami wynikającymi z ustawy i rozporządzeń, to dofinansowania nie powinny być zrównane. 
Jeżeli więc wszystkim pracodawcom mielibyśmy wypłacać taką samą pomoc, na firmy działające na otwartym rynku pracy trzeba byłoby nałożyć takie same obciążenia jak na ZPChr. 
Kolejne pytanie było związane z problemem rezygnacji coraz większej liczby firm ze statusu ZPChr. Czy może to doprowadzić do zniknięcia chronionego rynku pracy? Minister Duda w odpowiedzi stwierdził, że nie sądzi, aby rynek ten zniknął, bo nie znajdziemy dla wielu grup niepełnosprawnych innego miejsca zatrudnienia i rehabilitacji. Szczególnie jeśli chodzi o grupy specjalne, np. osoby z dysfunkcją wzroku, oraz sprzężonymi niepełnosprawnościami. Nie będzie też likwidacji chronionego rynku pracy, bo obowiązkiem rządu jest dbanie o to, aby te grupy miały zapewnione bezpieczne warunki zatrudnienia. A taką gwarancję daje tylko chroniony rynek pracy. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 12 sierpnia 2011 r. 
 
 aaa 
9.7. Pustki na turnusach 
Beata Rędziak 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 Data opublikowania: 2011-08-09 
 
W 2011 r. PFRON przekazał powiatom mniej środków na realizację zadań związanych z rehabilitacją osób niepełnosprawnych. Różnica w stosunku do roku ubiegłego jest znaczna - 80 mln mniej. Powiatowe centra pomocy rodzinie mają niemały problem zmniejszone środki muszą podzielić na dofinansowanie turnusów rehabilitacyjnych, zakup sprzętu rehabilitacyjnego, likwidację barier architektonicznych czy działalność warsztatów terapii zajęciowej. 
Sprawdziliśmy w środku sezonu, jak wygląda sytuacja w ośrodkach rehabilitacyjnych w całym kraju. Ich właściciele mówią jednym głosem - jest źle. 
- Co roku, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, wrzesień, miesiące poza sezonem, były bardzo mocno oblegane z uwagi na niższą cenę turnusu w tym roku biura, z którymi współpracuję od wielu lat, milczą - mówi Teresa Chrząszcz-Kreft, właścicielka Ośrodka Rehabilitacyjno-Wypoczynkowego Salamandra w Jastrzębiej Górze. Widzi znaczną różnicę, jeśli chodzi o przyjazdy osób, które dostały dofinansowanie do turnusu rehabilitacyjnego. 
- W tym roku dofinansowania otrzymują głównie dzieci, dorosłych osób jest bardzo mało - dodaje właścicielka ośrodka. Ogółem ocenia, że w tym roku gości ok. 30 proc. osób, które otrzymały dofinansowanie do turnusów rehabilitacyjnych, w większości jednak przyjeżdżają osoby prywatne, które same płacą za pobyt i rehabilitację, jednak niewiele osób na to stać. 
Oferta ośrodka jest bogata przeznaczona dla osób z różnymi rodzajami schorzeń, które mogą skorzystać z rehabilitacji, rekreacji i wypoczynku nad morzem. Właścicielka ośrodka wspomina o przetargach ogłaszanych przez PCPR, które są szansą na zwiększenie liczby osób na turnusie. Jednak w przetargach, często głównym kryterium jest najniższa cena - co nie zawsze oznacza wysoką jakość świadczonych usług. 
- Konkurencja jest duża, ponieważ ośrodki są w całej Polsce, a szanse na wygranie przetargu ograniczone, mówi Chrząszcz-Kreft. 
Podkreśla też znaczenie takiego pobytu i rehabilitacji dla osób niepełnosprawnych, 30 zabiegów podczas turnusu, a także program, uwzględniający wiele aspektów rehabilitacji, w zależności od schorzeń osób niepełnosprawnych. - To ogromna szansa na podreperowanie zdrowia i kondycji psychofizycznej - podsumowuje organizatorka turnusów w Jastrzębiej Górze. 
podobnym duchu wypowiada się Alicja Król, prowadząca Ośrodek Wypoczynkowo-Rekreacyjny "Krywań" w Murzasichle k. Zakopanego. 
- Zainteresowanie z początkiem roku było bardzo duże, ale później wiele osób dzwoniło, by odwołać przyjazd z powodu braku dofinansowania, komentuje właścicielka ośrodka. Król ocenia, że gości ok. 50 proc. mniej osób, które dostały dopłatę do turnusu niż w roku ubiegłym. 
Pięknie położony ośrodek w otulinie Tatrzańskiego Parku Narodowego, oprócz zabiegów rehabilitacyjnych, zapewnia także wycieczki po nim. 
- To są ludzie, którzy bardzo często dzięki takiemu wyjazdowi mogą zobaczyć góry po raz pierwszy w życiu. - Nawet jeśli nie mamy grupy dwudziestoosobowej i tak oprowadzam ich po najpiękniejszych miejscach - mówi Alicja Król. Prowadzenie ośrodka to pasja całej rodziny, która jest zaangażowana w jego sprawne funkcjonowanie, co wpływa na zmniejszenie kosztów pobytu. Jednak nawet to nie pomaga w tym roku. - Wcześniej mieliśmy grupy 40 - 50 osobowe, teraz z trudem dochodzimy do 20 osób. - Czasem bierzemy udział w przetargach ogłaszanych przez powiatowe centrum pomocy rodzinie, ale np. musimy zapewnić transport osób z odległych miejscowości, co już niestety podwaja cenę pobytu, mówi Król. Terminy poza sezonem są cały czas dostępne. Pani Alicja chwali za to działalność różnego rodzaju fundacji, które dofinansowują pobyt na turnusach niepełnosprawnym dzieciom. 
Justyna Owerkowicz, kierownik Ośrodka Rehabilitacyjno-Wypoczynkowego "Sosenka" w Sochoniach na Podlasiu, również dostrzega różnicę w ilości przyjazdów osób, mających dofinansowanie do turnusu. 
- W mojej ocenie ok. 50 proc. osób mniej dostało dofinansowanie. Wielu ludzi na początku sezonu, w kwietniu dzwoniło i odwoływało lub przekładało przyjazd z powodu braku dofinansowania. Ośrodek przygotowany jest do prowadzenia turnusów dla osób dorosłych. 
- Było wiele telefonów z pytaniem o ofertę dla dzieci, widać z tego, że więcej dzieci w tym roku dostało dofinansowanie do pobytu na turnusie, mówi kierowniczka ośrodka. Podkreśla też, że MOPR w Białymstoku dysponował drugą pulą środków na dofinansowanie wyjazdów rehabilitacyjnych, którą ogłosił w ostatnich dniach. - Wiele osób ma nadzieję, że pieniądze jeszcze dostanie - mówi Owerkowicz. Nie narzeka na niskie obłożenie ośrodka w tej chwili. 
- Najbliższe wolne terminy mamy dopiero w listopadzie, grudniu, jednak zdecydowana większość osób, które korzystają u nas obecnie z rehabilitacji zapłaciły za nią pełną kwotę z własnych środków, podkreśla kierowniczka ośrodka. 
Teresa Falkiewicz z Powiatowego Ośrodka Rehabilitacyjno-Wypoczynkowego "Pałac" w Przełazach w województwie lubuskim ubolewa nad tym, że w tym roku ośrodek pracuje tylko przez połowę roku. 
- Wcześniej pracowaliśmy cały rok na okrągło, teraz tylko ok. 30 proc. osób korzysta z rehabilitacji u nas. Podkreśla także kłopoty w utrzymaniu tak ogromnego kompleksu, jakim jest, mieszczący się w XIX-wiecznym, neorenesansowym pałacu, ośrodek w Przełazach. 
Opinie wszystkich zaangażowanych w prowadzenie turnusów rehabilitacyjnych są bardzo podobne, niezależnie od oferty danego ośrodka czy też jego położenia. Skoro odbiór organizatorów jest właśnie taki, cóż mają powiedzieć najbardziej zainteresowani, a co za tym idzie najbardziej poszkodowani - osoby niepełnosprawne. 
O konieczności i zaletach rehabilitacji, szczególnie w trybie wyjazdowym, nie trzeba zapewniać nikogo. 
 
aaa 
9.8. Samorządy dostaną dodatkowe pieniądze z PFRON 
Michalina Topolewska, oprac.: GR 
 
 Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-08-18 
 
Sprzęt rehabilitacyjny i przedmioty ortopedyczne będą finansowane z dodatkowych pieniędzy, jakie samorządy otrzymały z PFRON - informuje Dziennik Gazeta Prawna. 
Do powiatów trafiły już dodatkowe pieniądze na realizację zadań związanych z rehabilitacją społeczną i zawodową osób niepełnosprawnych. Ich przekazanie umożliwia poprawa sytuacji finansowej PFRON, który po ubiegłorocznej nowelizacji tzw. ustawy rehabilitacyjnej mniej wydaje na dopłaty do pensji niepełnosprawnych pracowników. Pieniądze te mogły więc być przekazane na rehabilitację. - 
Do samorządów trafiło łącznie 87 mln zł dodatkowych pieniędzy. Początkowa kwota ujęta w planie finansowym funduszu na ten cel wynosiła 640 mln zł - mówi Tomasz Leleno, rzecznik PFRON. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 18 sierpnia 2011 r. 
 
aaa 
9.9. Samorządy dostaną dodatkowe środki na aktywizację niepełnosprawnych 
mrz, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-08-19 
 
 Jak informuje Rzeczpospolita 18 sierpnia br. na posiedzeniu Sejmowej Komisji Finansów Publicznych posłowie zaakceptowali przesunięcia środków w budżecie PFRON. Najważniejsza zmiana dotyczy zwiększenia puli środków przeznaczonych dla samorządów. 
Dzięki tym zmianom do samorządów w całej Polsce trafią w tym roku środki na łączną kwotę 778 mln zł. W zeszłym roku było to tylko 711 mln zł. Różnica jest więc znaczna. 
Dzięki przesunięciom nadal prowadzone będą również inne programy skierowane bezpośrednio do osób niepełnosprawnych. Wzrosła też ogólna pula środków na konkursy przeznaczone dla organizacji pozarządowych działających na rzecz niepełnosprawnych. 
Zwiększenie puli środków jest możliwe dzięki oszczędnościom, jakie zapewniła tegoroczna zmiana przepisów. Ograniczenie wypłat dofinansowania dla przedsiębiorców zatrudniających niepełnosprawnych pozwala teraz na wsparcie innych form ich aktywizacji. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 19 lipca 2011 r. 
 
 aaa 
10. Z PRZESZŁOŚCI 
Nasze rozmowy 
 
 Źródło: "Pochodnia" Styczeń 1964 
 
Realizując zapowiedź z poprzedniego numeru "Pochodni" przeprowadzania na łamach czasopisma wywiadów z naszymi aktywistami, rozmawiamy dzisiaj ze znanym działaczem - wiceprzewodniczącym Zarządu Głównego PZN oraz przewodniczącym Zarządu Związku Spółdzielni Niewidomych - Marianem Golwalą. Chociaż poruszone w tej rozmowie problemy dotyczą głównie spółdzielczości niewidomych, to jednak sądzimy, że zainteresują one ze względu na swoją wagę ogół czytelników. Przystąpmy więc do pytań. 
- Panie Prezesie, jakie Pana zdaniem wydarzenia lub procesy zasługują na uwagę spółdzielczości niewidomych w minionym roku? 
- W marcu 1963 roku odbył się Czwarty Zjazd Delegatów Związku Spółdzielni Niewidomych. Zjazd potwierdził konsolidację naszego ruchu oraz dojrzałość polityczną i organizacyjną spółdzielców niewidomych. Główne kierunki działania, przyjęte przez Zjazd, to postęp techniczny i organizacja warunków do pełnej rehabilitacji inwalidów. W ubiegłym roku na podkreślenie zasługuje ogólny proces modernizacji produkcji w naszych spółdzielniach, przykładowo podaję - coraz szersze wprowadzenie produkcji szczotek technicznych, nowe asortymenty, jak kooperacja z przemysłem elektrotechnicznym, opracowanie przez ZSN kompleksowego oprzyrządowania stanowiska szczotkarza niewidomego. 
Faktem o zasadniczyn znaczeniu było wydanie przez CZSP uchwały nr 199 z dnia 31 października 1963 roku w sprawie wyodrębnienia produkcji i usług dla spółdzielni inwalidów oraz zakładów spółdzielni pracy, zatrudniających inwalidów. Uchwała ta pozwoli na stabilizację kierunków produkcji w spółdzielniach niewidomych, zwłaszcza, że w głównej mierze dotyczy ona asortymentów, o których wyłączność ubiegał się nasz Związek. Muszę jeszcze dodać również ważny fakt, jak sprawa zabezpieczenia surowca dla spółdzielni dziewiarskich. Sprawa ta została załatwiona na nasz wniosek dzięki przychylnemu stanowisku władz państwowych i politycznych. 
- Jakie zadania widzi Pan dla spółdzielni niewidomych na rozpoczynający się rok w świetle uchwał Czwartego Plenum KC PZPR? 
- W roku 1964 jako zasadnicze kierunki działania dla naszego Związku widzę dalszy wysiłek w dziedzinie modernizacji i postępu technicznego. Tylko postęp techniczny stwarza warunki do dalszej rehabiliitacji zawodowej niewidomych. Unowocześnienie technologii, poprawa organizacji pracy, właściwe oprzyrządowanie, rozwój eksportu, wzbogacanie asortymentu, to zadania na rok 1964. Wykonanie tych zadań wymaga odpowiedniej kadry technicznej i na to spółdzielnie muszą zwrócić uwagę. 
- Jak ocenia Pan współpracę spółdzielni niewidomych i terenowych ogniw PZN? 
- Współpracę z zarządami okręgów PZN oceniam jako zadowalającą. Jeśli są chwilowe nieporozumienia, to są one skutkiem braku zrozumienia dla wspólnego interesu i właściwego zakresu kompetencji. Ale są to sporadyczne wypadki, od razu rozładowywane. 
- Rozwój czytelnictwa brajlowskiego to jedno z najważniejszych naszych zadań. Jakie kroki w związku z tym powinny poczynić spółdzielnie niewidomych? 
- Związek docenia znaczenie czytelnictwa brajlowskiego. Prowadzimy przy każdej okazji początkową naukę brajla. Propagujemy koła zainteresowań, koła czytelnicze. Nauka brajla i rozwój czytelnictwa jest jednym z zasadniczych kierunków inicjowanej przez nas pracy społeczno - wychowawczej. 
- Czego życzy Pan niewidomym w Nowym Roku? 
- Oczywiście zadowolenia z pracy zawodowej i życia osobistego. Ponadto zrozumienia, że istnieje wspólne dobro i wspólny interes niewidomych, który warunkuje zaspokojenie naszych życiowych aspiracji jako inwalidów niewidomych. 
Rozmawiał Józef Szczurek 
 
 aaa 
11. WPROST ALBO NA OPAK 
 
aaa 
11.1. Ćmieszne, nie śmieszne 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Widziane dotykiem 
Opowiada Józef Szczurek 
 
Jesienią 1950 roku rozpocząłem naukę w ogólnokształcącym liceum dla pracujących w Katowicach. Byłem pierwszym niewidomym w historii tej szkoły. Współuczniowie przyjęli mnie bardzo życzliwie. Już po kilku dniach nawiązały się między nami przyjazne stosunki. Wtedy właśnie doszło do interesującego eksperymentu. 
Wśród około trzydziestu kolegów i koleżanek, była pani Bożena - żona jednego z notabli górniczych. W klasowym otoczeniu nie cieszyła się sympatią, prawdopodobnie dlatego, że obwieszała się kosztowną biżuterią i z poczuciem wyższości odnosiła się do koleżanek. 
Któregoś dnia podczas przerwy jedna z dziewcząt - Dorotka - powiedziała mi, że Bożena jest bardzo zaintrygowana moim niewidzeniem. Słyszała, że niewidomi dotykiem odróżniają kolory. Ciekawiło ją, czy ja także widzę barwy palcami. 
Zasypywała koleżanki pytaniami na ten temat, poradziły jej, że będzie najlepiej, gdy sama zwróci się do mnie z pytaniem w tej sprawie. Uznając ich rację, oświadczyła, że następnego dnia na przerwie podejdzie do mnie i wszystko się wyjaśni. Z jakichś przyczyn było to dla niej okropnie ważne. I wtedy właśnie zrodziła się myśl zakpienia sobie z nielubianej koleżanki. 
Następnego dnia, jeszcze przed lekcją, podbiegła Dorotka i szeptem powiedziała mi, że Bożena ma szarą spódnicę i czerwony sweterek. Ledwie dzwonek oznajmił przerwę, Bożena podeszła, przywitała się ze mną i z widocznym, rzadkim u niej onieśmieleniem, powiedziała, iż przeczytała w gazecie, że niewidomi dotykiem poznają kolory, czy ja także mam tę umiejętność. 
Skromnie przytaknąłem. Bożena: "To powiedz, jaką mam bluzkę". Przesunąłem palcami po rękawie jej sweterka i powiedziałem: czerwony. Otaczała nas grupka wtajemniczonych w spisek dziewcząt. I znów Bożena: "A jaką mam spódnicę?" Szarą - odrzekłem. Podobno aż poczerwieniała z wrażenia. Podziękowała i odeszła. 
Na drugi dzień, przed lekcją, Dorotka, przechodząc obok mnie, szepnęła: "Szaroniebieska spódnica i błękitna bluzka". Na przerwie powtórzyła się wczorajsza scena. Bożena zapytała: "Jakie kolory mam dzisiaj?" Pogładziłem jej rękaw, a potem brzeg spódnicy i powiedziałem: Bluzeczka błękitna, a spódniczka szara z niebieskim. "Bardzo dobrze" - odrzekła i usiadła w swojej ławce. Satysfakcja moich koleżanek, inicjatorek farsy, była pełna aż po brzegi. 
Mnie jednak ogarnął niepokój, czy ta komedia nie potrwa zbyt długo, ale w kilkunastu następnych dniach Bożena nie przyszła do szkoły. Później dowiedzieliśmy się, że wraz z mężem wyjechała na dłużej do Czechosłowacji. Więcej już jej nie widzieliśmy. Przypuszczam, że potem długo i z przekonaniem głosiła teorię, że niewidomi rękami widzą kolory, a przy odrobinie jej wyobraźni wzbogaconej fantazją - może nie tylko kolory. 
 
Nie panimaju 
Opowiada Stanisław Kotowski 
 
Był styczeń, ale pogoda wcale nie była zimowa - z nieba leciały wielkie, mokre, ciężkie płaty śniegu, na ulicach breja po kostki. Późnym wieczorem zakończyły się obrady Prezydium ZG PZN. Jak zwykle, samochody rozwoziły uczestników zebrania - miejscowych do domów, a przyjezdnych na Dankowicką do hoteliku. Do samochodu, którym przyjechał kolega z terenu, (celowo nie podaję jego nazwiska), zabrali się: pani Wiesia, ów kolega, jego kierowca i ja. Wiesia wysiadała pierwsza, bo mieszka na Bemowie. Wytłumaczyła kierowcy, jak dojechać do ulicy Reymonta - dalej ja miałem powiedzieć, gdzie się zatrzymać. 
Powiedziałem: "Proszę jechać prosto, aż przejedziemy przez szyny tramwajowe i jezdnię ulicy Broniewskiego, i zaraz za skrzyżowaniem się zatrzymać. Tam wysiadam, a Wy pojedziecie dalej prosto". I pojechaliśmy. Kierowca powiedział: "Jesteśmy na miejscu". Pożegnałem się i wysiadłem. 
Mieszkałem przy maleńkiej uliczce o pięknej nazwie "Stara Baśń". Wróciłem, więc kilka metrów do ulicy Broniewskiego i skręciłem w lewo. Ulica Starej Baśni to kilka bloków wzdłuż ulicy Broniewskiego. Zacząłem, więc laską szukać zejścia po trzech niskich schodkach na chodnik prowadzący do mojego bloku. Miało to być drugie zejście, a tu ani pierwszego, ani drugiego wymacać nie mogę. Przeszedłem powoli w jedną i drugą stronę dokładnie szukając zejścia. Nie znalazłem. Nie podobało mi się to, bo nie było żywej duszy na ulicy i mokry ziąb. Ale co było robić? Wróciłem do skrzyżowania, przeszedłem przez jezdnię niby ulicy Broniewskiego i sprawdziłem, czy są tory tramwajowe. Nie było. "Ki czort? Gdzie jestem? A przechodnia nawet na lekarstwo nie uświadczy. W końcu jest, idzie. Podchodzę i mówię: "Przepraszam, jaka to ulica?" Usłyszałem: "nie panimaju". To trzeba było mieć szczęście - wysadzili człowieka Bóg wie gdzie, przechodniów nie ma, mokro i zimno, no i w końcu Rosjanin... 
Wszystko jednak ma swój koniec. Trafił się przechodzień, który "paniał". Byłem na skrzyżowaniu Kochanowskiego i Reymonta, czyli wysiadłem jedną przecznicę za blisko. To już byłem w domu, bo znałem tamte okolice. Ale do dzisiaj nie wiem, jak kierowca te tory tramwajowe wypatrzył. 
Żeby jednak było ciekawiej, za kilka miesięcy sytuacja się powtórzyła. Inny kierowca, ale ta sama trasa i znowu wypatrzył tory, których tam nie ma. Tym razem, było lato i ciepło, ale za to nadciągała burza i znowu żywej duszy nie było na ulicy. To się nazywa szczęście... Nie czekałem jednak. Pomyślałem, że to znowu może być Kochanowskiego i poszedłem. Była. Zmokłem jak kura, ale do domu trafiłem. 

 
aaa 
11.2. Mruczę i prycham 
Nie ma mnie 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Tak, tak, nie ma mnie, chociaż jestem, ale nie wiadomo gdzie. Tak, musiałem się ukryć, bo wielkie, olbrzymie stado psów rzuciło się na mnie. 
Psy tapczanowe i podwórzowe, psy wystawowe i łańcuchowe, psy przewodniki i pekińczyki, pudle i kundle - oj, dużo tego, dużo. Gdyby jeden albo dwa, no trzy - pazurami bym nosy przeorał, ale tyle... Siła złego na jednego! 
Ta psia arystokracja i psia hołota rzuciła się na mnie, bo taka była wola ich panów, psia ich w te i we wte. 
Władze związku słabowidzących zwanego związkiem niewidomych poszczuły mnie psami, bo za mało je chwalę, ba, czasami nawet dopuszczam się takiej zbrodni, że je krytykuję. Działacze-gadacze wypuściły na mnie swoje sobaki, bo nie umieją rozróżnić właśnie działaczy od gadaczy. Nabijam się z gadaczy, a im się wydaje, że z działaczy. 
Słabowidzący są na mnie wściekli jeszcze bardziej niż ich szczekacze za to właśnie, że ciągle podkreślam, iż są słabowidzącymi, a nie niewidomymi. A przecie ichnia konstytucja mówi, że PZN zrzesza osoby niewidome i słabowidzące zwane dalej niewidomymi. Biedaki te ciągle uwierzyć nie mogą, że nie są niewidomymi, a tylko są zwani niewidomymi. Tak naprawdę, to oni wiedzą, kim są, ale raz jest im wygodniej być niewidomymi, a innym razem słabowidzącymi. Polega to na tym, że korzystnie jest być osobą słabowidzącą, im bardziej słabowidzącą tym lepiej, a korzystać z tego, że się jest zwanym osobą niewidomą. A ponieważ słabowidzący stanowią olbrzymią większość PZN-u, to i sobak olbrzymią masę na mnie wypuścili. 
Niewidomi też mają do mnie masę pretensji i mają swoje psy przewodniki. A pretensje mają przede wszystkim o to, że ciągle im uświadamiam brak konsekwencji w głoszonych poglądach na własny temat. Ich opinie są zależne od sytuacji, od aktualnych potrzeb, od nastrojów i Bóg wie od czego jeszcze. Raz głoszą, że mogą wszystko, że wszystko potrafią, że dorównują ludziom widzącym, a nawet ich przewyższają. Innym razem twierdzą, że są niepełnosprawni w najwyższym stopniu, że brak wzroku jest największym nieszczęściem, że z tego tytułu potrzebna jest im stała pomoc i opieka. Twierdzą, że są wspaniałymi pracownikami, nawet lepszymi od wszystkich innych, ale powinni więcej wypoczywać, a mniej pracować, no i zarabiać tak, jak wszyscy. Mimo dorównywania ludziom widzącym, a nawet ich przewyższania, powinni być traktowani specjalnie, wielce ulgowo, delikatnie i ze znajomością ich potrzeb. No i przy tym niczym nie różnią się od osób widzących. A ponieważ im to wytykam, no to huzia, niestety, nie na Józia, jeno na mnie. Dałem więc nogę. Może to i niehonorowo, ale za to zdrowo. 
Teraz widzicie, że musiałem dobrze się schować, bo kto by się oparł takiej psiej tłuszczy? Od samego szczekania słuch można stracić, a co dopiero tyle kłów... 
Ale się nie martwcie. Jestem i możecie mnie znaleźć. Ukryłem się pod całkiem niewinnym tytułem. Tak czy siak, szukajcie, a znajdziecie, wy tak, a psy, mam nadzieję, że nie. 
Ukryty Stary Kocur