Pr 2590

WIEDZA i MYŚL

INTERNETOWY MIESIĘCZNIK TYFLOSPOŁECZNY

Wydawca Stanisław Kotowski

Czasopismo nie jest dofinansowywane ze środków publicznych ani żadnych innych. Wydawane jest bez nakładów finansowych. Osoby piszące artykuły oraz zaangażowane przy redagowaniu, adiustacji i korekcie oraz kolportażu nie otrzymują wynagrodzenia. Fundacja „Klucz” przetwarza „WiM” nieodpłatnie na format MP3 w systemie DAISY, a IVO Software Sp. z o.o. udostępnia bezpłatnie niezbędne do tego oprogramowanie.
Czytelnicy otrzymują „WiM” również bezpłatnie. Wystarczy napisać na adres:
ST.k@onet.pl lub ST.k1@wp.pl
i w każdym miesiącu znaleźć aktualny numer w swojej „Skrzynce odbiorczej”.
Wersję dźwiękową można pobierać pod adresem:
http://wypozycz.bcpzn.pl/wim/ 

Sierpień  2011 
Rok III 
Nr 8(32)/2011 
 
REDAKTOR NACZELNY 
Stanisław Kotowski 

ADRES REDAKCJI - wyłącznie internetowy: 
st.k@onet.pl lub ST.k1@wp.pl 
Telefon komórkowy: 501-239-769 

Na łamach „Wiedzy i Myśli” zamieszczamy różne opinie i poglądy, w tym takie, z którymi się nie zgadzamy.

SPIS TREŚCI

1. OD REDAKCJI
2. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA OSÓB NIEWIDOMYCH I SŁABOWIDZĄCYCH
2.1. Ze słownika rehabilitacyjnego (cz. 1) - Niepełnosprawność - Stanisław Kotowski
2.2. Notka o Michale Kaziowie
2.3. List, który budzi w nas wiarę w człowieka
2.4. Przyjacielowi... - Maria Marchwicka
2.5. O Michale Kaziowie - Zofia Krzemkowska
2.6. Plan dnia - Tomasz Wandzel
3. OKULISTYKA, WYNALAZKI, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE
3.1. Opracowano okulary i implanty pomagające osobom niewidomym - PAP
3.2. Wzrok a komputer
3.3. Komputer, antocyjany i oczy
3.4. Psychowieści. Echolokacja u niewidomych (GSz)
3.5. Biała laska - Piotr Witek*
3.6. 10 procent telewizji dla wszystkich - Tomasz Przybyszewski
3.7. "Bankowość po polsku" - Podziel się pomysłem - Piotr Stanisławski
3.8. Ułatwienia dla niepełnosprawnych wyborców - Anna Krajewska
3.9. Uruchomiono system informacji publicznej dla osób z niepełnosprawnościami
4. ROZMOWY MIESIĄCA
4.1. Niewidoma, która odniosła sukces - Życie to wyobraźnia
4.2. Robert Więckowski: Chcę zobaczyć Himalaje - Szymon Hołownia
5. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE
5.1. Nowe czasopisma w e-Kiosku
5.2. XI MAZOWIECKI KONKURS MAŁEJ FORMY LITERACKIEJ
5.3. Niewidomi artyści z Mali na jesiennej gali Ery Jazzu PAP
5.4. Makieta Bazyliki Mariackiej dla niewidomych gotowa - Aleksandra Kozłowska
5.5. "Okiem psa"
5.6. Turystyka dla niewidomych - MM
6. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH ZAJĘCIACH - Saszetki, torebki i walizy - Jaga Praktyczna
7. ORGANIZACYJNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY
7.1. Godny jubileusz - - Anna Woźniak-Szymańska
7.2. Transparent i spoty - Weredyk
7.3. Ura i do przodu! - Kret
7.4. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH - Rehabilitacja, dezinformacja, integracja, adaptacja i ... - Jerzy Ogonowski
8. FAKTY, ARGUMENTY, POGLĄDY, OPINIE I POLEMIKI
8.1. Zaproszenie do dyskusji
8.2. Małe prężne - Stanisław Kotowski
8.3. Czytelnicy o małych i wielkich stowarzyszeniach - Opracowała Kaktus
8.4. Duże niemrawe czy małe prężne? - Maria Marchwicka
8.5. Niewidomi i ślepi - Jerzy Ogonowski
9. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE
9.1. PFRON do 2015 r. będzie najprawdopodobniej funkcjonował w obecnej formule - Tomasz Przybyszewski
9.2. Czy nowelizacja ustawy o rehabilitacji jest zgodna z konstytucją? - Michalina Topolewska, oprac. AJ
9.3. Pracuje coraz mniej niepełnosprawnych emerytów - Michalina Topolewska, oprac. GR
9.4. Sejm za pozytywną dyskryminacją w pracy - Filip Miłuński
9.5. Kluby za zwiększeniem zatrudnienia osób niepełnosprawnych w urzędach - PAP
9.6. PFRON nadal będzie dzielił pieniądze - Michalina Topolewska, oprac.: GR
9.7. Aktywizacja osób niepełnosprawnych nie przynosi wystarczających efektów
9.8. PFRON o raporcie Najwyższej Izby Kontroli dotyczącym zatrudniania osób niepełnosprawnych
9.9. Coraz mniej zakładów pracy chronionej - Michalina Topolewska, oprac.: GR
9.10. Już wiadomo, od kiedy dodatkowy urlop - Marta Gadomska, oprac.: GR
9.11. Poselski projekt nowelizacji art. 22 ustawy o rehabilitacji
10. Z PRZESZŁOŚCI - Turystyczny konkurs dwudziestolecia
11. WPROST ALbo NA OPAK
11.1. Śmieszne, nie śmieszne - Opowiadają Józef Szczurek i Bączek
11.2. Bączkowe komórkowe dumania - Bączek
11.3. Magia ludzkiej wyobraźni - Alicja Nyziak
11.4. Mruczę i prycham - Przedwyborcza rada

 aaa 
1. OD REDAKCJI 
 
 Drodzy Czytelnicy! 
 
Cieszcie się słońcem, przyrodą, wypoczynkiem, pięknymi dniami i wieczorami. Jeżeli jednak zechcecie coś poczytać, nie ma sprawy. "Wiedza i Myśl" jest do Waszej dyspozycji. 
Zwykle na łamach "WiM" nie zamieszczamy publikacji z bieżącej prasy wydawanej przez PZN, z archiwalnych numerów tak, ale z bieżącej nie. Tym razem odstępujemy od tej zasady i przedrukowujemy artykuł Pani Anny Woźniak-Szymańskiej, przewodniczącej Zarządu Głównego PZN. Jest to jubileuszowa publikacja, ale oprócz części historycznej, podziękowań itp., zawiera również elementy oceny obecnego stanu organizacji oraz programu działania. Z artykułem tym powinno zapoznać się jak najwięcej osób niewidomych i słabowidzących. Gorąco do tego zachęcamy. 
Publikację tę znajdą czytelnicy w dziale Organizacyjne, społeczne i świadomościowe problemy pod pozycją 7.1. 
Poza tym szczególnie polecamy dwie rozmowy. W tym miesiącu, zamiast jednej rozmowy miesiąca, mamy dwie bardzo interesujące. Są to: rozmowa z prof. Ewą Nowicką-Rusek i rozmowa z red. Robertem Więckowskim. Znajdą je Państwo pod pozycjami 4.1 i 4.2. 
Z gorącymi pozdrowieniami na cały sierpień 
Redakcja Wiedzy i Myśli 
 
aaa 
2. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA OSÓB NIEWIDOMYCH I SŁABOWIDZĄCYCH 
 
aaa 
2.1. Ze słownika rehabilitacyjnego (cz. 1) 
Niepełnosprawność 
Stanisław Kotowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Rozpoczynam cykl publikacji o tematyce rehabilitacji osób z uszkodzonym wzrokiem. Podstawą rozważań będą hasła ze "Słowniczka terminów używanych w rehabilitacji osób niepełnosprawnych, zamieszczonego w moim "Przewodniku po problematyce osób niewidomych i słabowidzących". 
Nie będzie to naukowe podejście do poruszanych problemów, lecz publicystyczne. Dlatego nie będę sporządzać przeglądu definicji. Będą one raczej pretekstem do przedstawiania moich poglądów na zagadnienia: niepełnosprawności, rehabilitacji, niewidomych, słabowidzących, różnych uwarunkowań, rozwiązań prawnych, praktyki instytucji powołanych do udzielania pomocy osobom niepełnosprawnym, przede wszystkim niewidomym i słabowidzącym itp. 
Hasła będę omawiał w porządku alfabetycznym. Wiele terminów ma jednak podobne znaczenie, dlatego będę je łączył w grupy tematyczne. 
Zamierzałem rozpocząć od adaptacji psychicznej i haseł pokrewnych. Okazało się, że nie jest to takie proste. Od razu trzeba zajmować się adaptacją psychiczną, rehabilitacją psychiczną itd. Musiałem więc nieco zmienić koncepcję i zacząć od haseł zupełnie podstawowych. Kalectwo, inwalidztwo, niepełnosprawność, osoby z niepełnosprawnością - już w tych terminach można się pogubić. Tak samo z określeniami: niewidomy, słabowidzący, ociemniały, nowo ociemniały. z tymi ostatnimi terminami, jak się wydaje, mamy mnóstwo trudności. Trzeba więc zastosować układ logiczny, a nie alfabetyczny, który możliwy będzie dopiero po omówieniu najważniejszych terminów. 
Konieczność łączenia haseł w grupy wynika natomiast z ich podobieństwa znaczeniowego. Poza tym przy omawianiu jednych haseł, konieczne będzie odwoływanie się do innych. Człowiek działa jako całość psychosomatyczna, jako ciało i psychika. Zaburzenia psychiczne wpływają na fizyczne i fizjologiczne funkcje ciała, a nieprawidłowości fizyczne i fizjologiczne oddziaływują na psychikę. 
Jeżeli np. osoba niewidoma lub ociemniała wstydzi się swojej niepełnosprawności, jeżeli z tego powodu unika kontaktów z ludźmi, prowadzi mało aktywny tryb życia, powoduje to skutki fizyczne i fizjologiczne, otyłość, złą przemianę materii, zaburzenia snu itp. 
Z tych względów nie da się omawiać poszczególnych terminów całkowicie niezależnie od innych. Dlatego w rozważaniach często będę odwoływać się do zjawisk, określeń, uwarunkowań itp., które formalnie odnoszą się do innych terminów. Przy omawianiu np. rehabilitacji zawodowej, trzeba będzie wspominać o rehabilitacji psychicznej i społecznej, o rehabilitacji podstawowej i o sprzęcie rehabilitacyjnym. Tak samo przy omawianiu np. rehabilitacji podstawowej, niezbędne będą przykłady z kontaktów społecznych. 
 
Defekt, inwalidztwo, kalectwo, niepełnosprawność 
 
Muszę zacząć od uwagi, że w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych z późniejszymi zmianami nie ma definicji niepełnosprawności. Są definicje osób niepełnosprawnych, a raczej stopni, do których osoby niepełnosprawne są zaliczane, ale czym jest niepełnosprawność, ustawa nie definiuje. 
 W rozdziale pierwszym "Przepisy ogólne" czytamy: 
Art. 1. Ustawa dotyczy osób, których niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem: 
1) o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności określonych w art. 3 lub 
2) o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów lub 
3) o niepełnosprawności, wydanym przed ukończeniem 16 roku życia - zwanych dalej "osobami niepełnosprawnymi". 
 
W punktach 1) i 3) ustawodawca zastosował podejście czysto administracyjne, formalne, odwołujące się do orzeczeń komisji i wiedzy dotyczącej istoty zagadnienia, która nie została określona. Wygląda to tak, jak pokrętna definicja dzieła artystycznego. Otóż według tej definicji, dziełem artystycznym jest to, co zostało wytworzone przez artystę. Można tu dodać definicję artysty, sformułowaną w podobny sposób - artystą jest osoba, która wytwarza dzieła artystyczne. 
Więcej możemy dowiedzieć się z punktu 2) cytowanego artykułu. Z zapisu tego punktu wynika, że osoba niepełnosprawna jest całkowicie lub częściowo niezdolna do pracy. Jest to jednak mocno zawężona definicja. Z pewnością, jeżeli ktoś jest niezdolny do pracy, może być osobą niepełnosprawną. Czy jednak dotyczy to osób w podeszłym wieku? Osoby te przecież nie są zdolne do pracy. Z drugiej strony są osoby niepełnosprawne, które są zdolne do pracy, w tym wymagającej wysokich kwalifikacji i wysoce wydajnej. Moim zdaniem zdolność do pracy nie może być jedynym czynnikiem określającym niepełnosprawność. W dalszych zapisach ustawy znajdujemy drugi taki czynnik - brak zdolności do samodzielnej egzystencji. Czynnik ten jednak nie wszystko wyjaśnia. Jest ściśle powiązany ze zdolnością do pracy, chociaż w rzeczywistości niekoniecznie musi tak być. Zagadnieniem tym zajmę się przy omawianiu definiowania osób niepełnosprawnych i zaliczania ich do stopni niepełnosprawności. 
 
 Chociaż w omawianej ustawie nie ma definicji niepełnosprawności, to jednak w życiu codziennym posługujemy się różnymi określeniami i terminami, a w literaturze fachowej znajdujemy definicje. Pokrótce omówię niektóre z nich. 
 
Defekt - uszkodzenie lub wada narządu albo funkcji organizmu o stałym charakterze. Może być: 
- defekt fizyczny, czyli uszkodzenie lub wada fizyczna narządu, np. narządu ruchu; 
- defekt psychiczny, czyli zaburzenie lub brak funkcji psychicznych, np.: pamięci, inteligencji, mowy; 
- defekt sensoryczny - osłabienie lub brak zdolności odbierania wrażeń zmysłowych, np. słabowzroczność, ślepota, niedosłuch, głuchota. 
 
Termin ten jest jednym z określeń niepełnosprawności. Dlatego nie będę zatrzymywać się nad jego treściową zawartością. 
 
Inwalidztwo - termin odpowiadający pojęciu niepełnosprawności. Obecnie określenie "inwalidztwo" odnosi się do osób, których niepełnosprawność powstała w wyniku uczestnictwa w walce albo w czasie pełnienia służby wojskowej. W odniesieniu do osób cywilnych używa się określenia niepełnosprawność. 
 
Kalectwo - termin przestarzały i odnosi się przede wszystkim do osób z uszkodzonym narządem ruchu, ale nie tylko. Obecnie jego wydźwięk jest ujemny. 
Ogólnie rzecz ujmując oznacza tyle, co niepełnosprawność. 
Podobne znaczenie i ujemne zabarwienie emocjonalne ma termin ułomność. 
W naszym środowisku nie powinniśmy posługiwać się tymi określeniami. Nie chcemy, żeby nas nazywano np. ślepymi. Nie używajmy więc w stosunku do innych tych niemiłych określeń. 
 
Niepełnosprawność - obniżona sprawność organizmu powodująca ograniczenia i utrudnienia w wypełnianiu ról społecznych i wykonywaniu wielu czynności życiowych. Może dotyczyć funkcji fizycznych lub psychicznych albo jednych i drugich. 
 
Definicję tę należałoby uzupełnić przez dodanie słów: "stosownie do wieku". Trudno bowiem uznać za osobę niepełnosprawną noworodka, którego umiejętności i możliwości ograniczają się do kilku odruchów bezwarunkowych. Tak samo osobę stuletnią, która nie może już jeździć rowerem, trudno zaliczać do osób niepełnosprawnych. 
 
Moim zdaniem określenie "niepełnosprawność" jest najbardziej prawidłowe. Jest to słowo polskie i dobrze oddaje istotę rzeczy. Osoba niepełnosprawna albo osoba z niepełnosprawnością nie musi kojarzyć się z nieszczęściem, jak np. kaleka albo z określeniem inwalida. 
Wadą tej definicji jest jej wielka pojemność, która umożliwia obejmowanie tym określeniem osób o różnorodnej, niekiedy minimalnej niepełnosprawności oraz osób długotrwale chorych. Stąd mamy w kraju pięć i pół miliona osób niepełnosprawnych. 
Wielu uważa, że w tej zawrotnej liczbie kryje się nasza siła. Ja uważam, że jest to nasza słabość. 
Mimo wielomiliardowych nakładów na pomoc osobom niepełnosprawnym, pomoc nie jest wystarczająca. Pieniądze przeznaczane są na zbyt wielką liczbę osób, w tym wielu, którym zupełnie pomoc nie jest potrzebna oraz często finansowane są zadania bez większego znaczenia dla osób niepełnosprawnych, np. przesadnie wielka liczba szkoleń w zakresie poszukiwania pracy. 
Wielomilionowa rzesza osób niepełnosprawnych, w tym bardzo dużo osób o minimalnej i niewidocznej niepełnosprawności, nie oddziaływuje pozytywnie na wrażliwość społeczną, przeciwnie - wpływa na jej osłabienie. Myślę, że w miarę docierania do świadomości społecznej zrozumienia, iż nie ma pieniędzy niczyich, są tylko nasze pieniądze, wrażliwość ta będzie poddawana ciężkiej próbie. Ludzie coraz bardziej rozumieją, że państwo dysponuje tylko tymi pieniędzmi, które wypracują jego obywatele, że nie ma własnych pieniędzy. Za tym zrozumieniem, z czasem pójdzie zrozumienie, że jeżeli ktoś nieuprawniony korzysta z pomocy społecznej - z rent, dofinansowań, zapomóg itp. to korzysta z "naszych", a nie z "ich" pieniędzy. Wówczas wielka masa osób niepełnosprawnych stanie się wielką słabością, poważnie utrudniającą uzyskiwanie pomocy, nawet dla osób, rzeczywiście jej potrzebujących. 
Do tych zagadnień będę nawiązywał niejednokrotnie w dalszych rozważaniach. Teraz je tylko zasygnalizowałem. 
Za miesiąc omówię definicje osób niepełnosprawnych i stopni niepełnosprawności. 
 
 aaa 
2.2. Notka o Michale Kaziowie 
 
Źródło: "Biuletyn Informacyjny" czerwiec 2004 r. 
 
Michał Kaziów urodził się 13 września 1925 r., zmarł 6 sierpnia 2001 r. 
 We wczesnej młodości współpracował z partyzantką (Armią Krajową), był kurierem. Po wojnie służył w Straży Ochrony Obiektów we Wrocławiu. 5 października 1945 r., na skutek wybuchu miny, stracił wzrok całkowicie i obie ręce. 
Dzięki pomocy aktorki, Haliny Lubicz podjął trudny proces rehabilitacji, który doprowadził go do wielkich sukcesów. 
Był pisarzem, publicystą, znawcą problematyki radiowej. Ukończył studia polonistyczne i doktoryzował się na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Napisał wiele książek, artykułów, felietonów, audycji radiowych, esejów i prac naukowych. Otrzymał wiele nagród państwowych i regionalnych. W PZN-ie pełnił różne funkcje, m.in. przewodniczącego Głównej Komisji Rewizyjnej, wiceprzewodniczącego ZG PZN i przewodniczącego Głównego Sądu Koleżeńskiego. 
W jego dorobku literackim znajduje się kilka zbiorów opowiadań, autobiograficzna książka "Gdy moim oczom", biografia Jana Silhana - "A jednak w pamięci", biografia Włodzimierza Dolańskiego - 
"Dłoń na dźwiękach" i inne. 
 
aaa 
2.3. List, który budzi w nas wiarę w człowieka 
 
Źródło: "Pochodnia" Kwiecień 1954 r. 
 
Przed ośmioma laty, w październiku 1945 roku, będąc w służbie Ochrony Obiektów Miasta Wrocławia, podczas obchodu terenu natknąłem się na minę, której wybuch spowodował utratę wzroku i obu rąk. 
To tragiczne kalectwo wywołało wstrząs w moim umyśle, lecz może nie przez samo kalectwo, a raczej przez wielkie biadolenie otoczenia. Czułem, że gdy pozwolę sobie na to biadanie, wpadnę w rozstrój nerwowy. Szukałem więc wyjścia, odpychając zupełnie myśl, że jestem kaleką, zdanym na łaskę drugiej osoby. A jednak nurtowała mnie niepokojąca myśl, czy będę w tym stanie przydatny do pracy. Prosiłem więc ojca, by czytał mi gazety, spodziewając się, że znajdę tam coś, co naprowadzi mnie na jakąś myśl. 
Po pewnym czasie kupiono mi radio, które przez szereg miesięcy dawało mi dużo zadowolenia i odwracało uwagę od dręczących myśli, nasuwając inne, które wypełniały pustkę mojego bezbarwnego życia. 
W okresie tym brałem czynny udział w konkursach radiowych na recenzję w dowolnie obranych audycjach Polskiego Radia. Otrzymane nagrody budziły we mnie dobre samopoczucie. Odnosiłem wrażenie, że jestem komuś przydatny. 
W międzyczasie Polskie Radio rozpoczęło kursy Wszechnicy Radiowej, których z wielkim zainteresowaniem słuchałem. Z audycji tych dowiedziałem się, że Polskie Radio dysponuje skryptami dla niewidomych. Pomyślałem sobie, że ukończenie takiego kursu może mnie przygotować społecznie i politycznie do życia pomimo kalectwa. 
Niestety, brak obydwu rąk spowodował nową trudność, wydawałoby się- nie do przebycia. Jednak natarczywe pragnienie opanowania pisma Braille'a nie dawało mi spokoju w dzień, ani w nocy. Pewnego dnia zwróciłem się do poznańskiego oddziału Polskiego Związku Niewidomych o przysłanie mi alfabetu brajlowskiego. Po otrzymaniu go doznałem rozczarowania, przypuszczałem bowiem, że pismo wypukłe jest normalnym pismem widzących. Tymczasem okazało się, że jest to sześciopunkt, który przy zmianach figuracji tworzy poszczególne litery. 
Po dotknięciu wargami punktów stwierdziłem ich niewyczuwalność. Pragnienie czytania było jednak tak wielkie, że postanowiłem za wszelką cenę opanować czytanie punktowe. Starałem się zmusić wargi lub palce u nóg do rozbudzenia w nich zmysłu dotyku. Niemal po całych dniach i nocach siedziałem nad alfabetem, ucząc się kolejno, począwszy od litery "a" do litery "g" przy pomocy ojca mojego, który cierpliwie tłumaczył kolejne litery, ich kształt oraz ilość punktów. 
W tym samym czasie szukałem miejsca, jak język, kikut, nos i dolna warga, czy nie ma tam jakiegoś lepszego wyczucia dotyku. W praktyce jednak okazało się, że nos, kikut i dolna warga nie wchodzą w rachubę. Co do języka- jest wyczuwalny, jednak jego wilgoć mocno przeszkadza, a dłuższe wystawianie go w niewygodnej pozycji powoduje ból i schnięcie. Powróciłem więc do czytania jedynie górną wargą, którą ściągając, wysuwałem do przodu, opierając się piersią o stół, w celu zabezpieczenia się przed drganiem korpusu. Nie chcąc męczyć piersi ani karku przy silnym schylaniu się do książki, leżącej na stole, wystarałem się o prowizoryczny pulpit, na którym stawiam książkę pod kątem 55-60 stopni. Przy posuwaniu się tekstu ku dołowi książki, zmuszony jestem do podniesienia kolanami względnie piersią stołu, starając się utrzymać zawsze tę samą wysokość tekstu. 
W przeciągu trzech miesięcy opanowałem pamięciowo całkowicie figurację i ilość punktów poszczególnych liter, znaków i cyfr, a w tym samym czasie dotyk w górnej wardze doskonale się rozwinął. 
Porwany tym wynikiem, zwróciłem się po raz drugi do oddziału PZN o przysłanie mi kilku słów brajlowskich, by się przekonać, czy będę mógł je odczytać. Po otrzymaniu ich znów powstała nowa trudność, ponieważ bliski dostęp do literatury spowodował, że punkt od jednej litery łączyłem z następną, w wyniku czego powstawała nowa konfiguracja, w której kompletnie się zgubiłem, musiałem więc poza literami poznać też odstęp oraz opanować dokładnie przestrzeń międzypunktową. Przez tę trudność przebrnąłem w niedługim czasie. 
Pierwszym moim zwycięstwem było przeczytanie książki Henryka Sienkiewicza "Latarnik", którą otrzymałem z biblioteki oddziału poznańskiego PZN. Zwycięstwa tego życzę z całego serca wszystkim niewidomym kolegom, również bez rąk, takim jak ja, by również dopiąć mogli swojego celu. 
Oczywiście, w osiągnięciu tego celu pomogła mi kierowniczka kulturalno-oświatowa oddziału poznańskiego - Halina Lubicz-Kirschke, która cierpliwie i ze zrozumieniem udzielała mi wyjaśnień oraz nauczycielka z warszawskich Lasek - Krystyna Kisielińska, która dokładnie wyjaśniała mi zasady pisma punktowego. 
Apeluję tą drogą do wszystkich oddziałów Polskiego Związku Niewidomych, by nie ignorowały, zdawałoby się, nierealnych próśb swoich członków, ale przeciwnie, cierpliwie udzielali im porad i wyjaśnień. 
 
 aaa 
2.4. Przyjacielowi...
Maria Marchwicka
 
Źródło: "Pochodnia" październik 2001 r. 
 
"Gdyby Michał żył w Ameryce, to jego postawa życiowa i osiągnięcia zostałyby przez rodaków rozpropagowane na światową skalę, ale niestety Michał żył u nas" - zauważył we wspominkowej audycji emitowanej przez poznańskie radio Merkury i poświęconej Michałowi Kaziowowi - Zbigniew Niesiołowski. 
Bo też był Michał postacią niezwykłą, choć nie do końca uświadomioną i docenioną przez otoczenie. Okazjonalnie mówiło się o kolejnych stopniach naukowych, dorobku literackim, działalności społecznej i publicystycznej. Ale tak naprawdę niewielu z nas zastanawiało się, z jakimi technicznymi trudnościami zmaga się dzień po dniu ten ociemniały i bezręki człowiek. - Przecież jest pani Halina Lubicz - słyszałam częste usprawiedliwienia ludzi, którzy bywali przytłoczeni "ogromem nieszczęścia", albo zabrakło im zwykłej wyobraźni, by spróbować choćby na moment wejść w sytuację Michała. Odbierając ludzi poprzez pryzmat naszych możliwości i aktualnych potrzeb, nie zawsze potrafimy dostrzec ich samozaparcie i heroizm. Kiedy podczas moich studiów na pierwszym kolokwium prowadzący zaliczenie na wstępie wyraził przypuszczenie, że zapewne jestem tak dobrze przygotowana jak pan Kaziów - poważnie się zdenerwowałam. Czułam się zniewolona z powodu przykrajania mnie i moich umiejętności do wzorcowego niewidomego, za którego Michał uchodził. Ale ten wzorzec w konsekwencji stał się dla mnie wyznacznikiem pracy na studiach. Nie mogłam przecież ja - tylko ociemniała i bez dodatkowych problemów zdrowotnych - mieć słabszych wyników. 
Potem przyszedł czas długoletniej przyjaźni, zapoczątkowanej współpracą w Teatrze Propozycji, którego pomysłodawcą i reżyserem był właśnie Michał. Doświadczenia z aktywności teatralnej po latach włączyłam do pracy terapeutycznej, wykorzystując je w zajęciach terapii ruchem. Michał z całym przekonaniem i na podstawie autopsji lansował wspaniałą tezę, że człowiek pozbawiony dwóch ważnych zmysłów - wzroku i dotyku, a więc zamknięty w wymiarze jedynie trzech zmysłów, to istota nadal odczuwająca wszystkimi pięcioma zmysłami. Utrata jakiegokolwiek z nich nie jest wewnętrzną tragedią, jeśli pielęgnujemy zapamiętane wcześniej spostrzeżenia i wrażenia. Konsekwentnie pobudzana wyobraźnia i intuicja zapobiegają wewnętrznemu marazmowi i stagnacji. Zaczynamy spostrzegać to wszystko, co wcześniej uchodziło naszej uwadze, zdominowanej natłokiem wrażeń wzrokowych. Rozbudzona i pogłębiona wrażliwość - z jednej strony uczy i służy uczuciu pokory wobec świata zewnętrznego i zjawisk w nim zachodzących, z drugiej - pozwala rozbudować, poszerzyć i umocnić nasze osobiste wartości. 
Jakże często uciekamy w lenistwo wyobraźni, zwalniając siebie choćby od próby rekonstrukcji rzeczy i zjawisk dziejących się obok nas. Kształtowaniu i rozwijaniu wyobraźni i wrażliwości służy słuchanie wybranych audycji radiowych. Temu zagadnieniu Michał poświęcił 875 "okienek" pod wspólnym tytułem "Włącz radio". Był pasjonatem i uwielbiał nieprzetarte szlaki poznawcze. Takim odkrytym przez niego szlakiem stała się wypowiedź poetycka poświęcona niewidomym. Aby zrealizować zamysł, Michał musiał zapoznać się z 560 tomami poezji 348 autorów, u których znalazł 75 utworów poświęconych niewidomym. Zapoznał się... znalazł... wykorzystał... To brzmi naturalnie, ale kiedy wyobrazimy sobie skalę technicznych trudności towarzyszących pomysłowi, to naturalność tej informacji staje się mniej oczywista - przecież Michał samodzielnie nie mógł niczego napisać. 
W życiu prywatnym i codziennych kontaktach był niezwykle pogodny i zewnętrznie optymistyczny. Ileż to razy wypłakiwałam na jego ramieniu niepowodzenia i smutki. Ja, która byłam w sytuacji o wiele szczęśliwszej od mego pocieszyciela. 
I kiedy nasi przyjaciele są obok nas bądź gdzieś dalej, to sama świadomość możliwości kontaktu z nimi jest krzepiąca, choćby ten kontakt nie był tak częsty, jakbyśmy sobie tego życzyli. Ich stratę odczuwamy dotkliwie dopiero wtedy, gdy ogarnie nas obezwładniająca świadomość nieuniknionej straty. Tak mało okazaliśmy im zainteresowania, wsparcia, dzielenia się chlebem radości, przyjaźni. Żałujemy tylu straconych okazji wspólnego bycia, a to za sprawą okoliczności, a raczej częściej zwykłego lenistwa. Sądzę, że warto, a przede wszystkim trzeba coś zrobić dla naszego przyjaciela Michała, aby jego mądre życie i wspaniała postawa nie odeszły w zapomnienie i aby jeszcze długo służyły nam, niewidomym. Marzy mi się zebranie wspomnień o Michale, niekoniecznie tych patetycznych, ale także tych z "ludzką twarzą", ukazujących go takim, jakim był w istocie i jak był przez nas postrzegany. Sądzę, że Michał nie życzyłby sobie zakuwania go w brąz cokołu. W jednym z ostatnich udzielonych wywiadów powiedział między innymi: "Kalectwo nie jest istotą człowieka, nawet najbardziej poszkodowanego przez los, ale jedynie złym dodatkiem, który można i trzeba codziennie przezwyciężać" - dodam od siebie - bez zbędnych fanfar i patosu. 
 Chciałabym, aby pod auspicjami "Pochodni", której czytelnikom Michał poświęcił wiele pięknych i mądrych felietonów, powstał tom wspomnień poświęconych temu wspaniałemu człowiekowi i przyjacielowi. W środowisku tak wielu ludzi znało go i dobrze pamięta. I to właśnie oni mogą dostarczyć bezcennego materiału do zbudowania wizerunku Michała. 
 
aaa 
2.5. O Michale Kaziowie 
Zofia Krzemkowska 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
"Wspomnienia, które posiadamy, są naszym bogactwem" 
(Ignacy Jan Paderewski) 
 
W bieżącym roku obchodzimy 10 rocznicę śmierci dr. Michała Kaziowa. Żył w latach 1925 - 2001 (zmarł 6 sierpnia, na serce). 
 
 "Czołowa rola Haliny Lubicz-Kirszke w powypadkowym życiu M. Kaziowa" 
Przeżył ją o 10 lat. Zostali pochowani blisko siebie, na tym samym cmentarzu. Uliczne ronda w Zielonej Górze nazwane są ich imionami - dr. Kaziowa i H. Lubicz. 
W br. obchodzimy też dwie ważne okrągłe rocznice: H. Lubicz - sto piątą urodzin i dwudziestą śmierci. Zmarła w marcu 1991 roku, w szpitalu, w czasie Świąt Wielkanocnych. 
 - W pokoju nr 7 przy ul. Sucharskiego 12 w Zielonej Górze zostawiła stół, a na nim - na pierwszym miejscu, niedokończony maszynopis Michała Kaziowa. Jego prace pisała pod dyktando, była ich recenzentem, krytykiem i propagatorem. A dalej - na tym samym stole: książka z zakładką, okulary, szklanka z niedopitą herbatą, tak jakby zaraz miała tu wrócić, ale już nie wróciła, chyba w naszej pamięci. 
(Fragment zaczerpnięty ze wstępu adiunkta Uniwersytetu Zielonogórskiego dr Małgorzaty Czerwińskiej do książki H.R. Żuchowskiego - "Opowieść o niepowtarzalnym życiu Haliny Lubicz", wydawnictwo Polihymnia Lublin). 
	"List jest to piękny zwyczaj łamania się z kimś słowem. List, ptak radośnie zdyszany lotny, pomazany uśmiechem. Witany jest w radosnym zaciszu, przybywa jak ptak" (K. Makuszyński). Tylko że ten list, który przyszedł do Poznania do Oddziału PZN, nie był radosny, lecz pełen rozpaczy. Pochodził od Michała Kaziowa spod zielonogórskiej wsi z Bogaczowa. Po zakończonym leczeniu, bez oczu i rąk, które stracił pełniąc służbę Straży Ochrony Obiektów we Wrocławiu,. I tu 5 października 1945 r. urodził się po raz drugi. Podczas pełnienia służby w porcie rzecznym trafił na minę zainstalowaną przez ukrywających się w gruzach SS-manów. Wrócił na wieś do rodziców i siostry Marysi jako niewidomy i bez rąk. Był zagubiony, nie wiedział co ze sobą dalej zrobić, jak żyć. 
	W jednej z audycji radiowych powiedział: "Żadnej nadziei już nie miałem. Zrobiłem, co mogłem. Miałem 20 lat. Przez 8 lat szarpałem się z sobą. Głód wiedzy i potrzeba kontaktów z ludźmi sprawiły, że wciąż pisałem listy, a właściwie dyktowałem je ojcu. Miałem ukończoną tylko wiejską szkołę podstawową. 
(Romuald Szura - "Radio w sercu" - "Pochodnia" nr 8/864, sierpień 2009) 
	Wspomniany list trafił do pracownicy kulturalno-oświatowej Poznańskiego Oddziału PZN Haliny Lubicz-Kirszke, która nie odłożyła go ad akta, ale szczerze zajęła się jego sprawą. Do pomocy włączyła rodzinę: matkę Marię i męża Józefa Kirszke. Tak zaczęła się ich współpraca, trwająca 39 lat. 
Przez 10 lat odbyła z Michałem 1000 wyjazdów po terenie Polski. Umożliwiła mu zdanie matury. Uczęszczał do LO im. Marcinkowskiego w Poznaniu, zorganizowała pomoc lektorską. 
Z lekcji wracał taksówką z przypadkowym kierowcą, który kluczem z jego kieszeni otwierał furtkę, wprowadzał go i zabierał należność za przejazd. 
	Matka Haliny przygotowywała posiłki, karmiła go, myła, rozbierała, a rano ubierała. Wykonywała przy nim wszystkie codzienne, niezbędne czynności. 
 
Moje kontakty z M. Kaziowem 
Studiowaliśmy w tym samym okresie, w latach 1958-63, na tym samym Uniwersytecie A. Mickiewicza w Poznaniu. On - filologię polską, ja - historię. Było nas w Poznaniu 12 niewidomych studentów. Studiowali: prawo, matematykę, filologię polską, historię, wokalistykę, ekonomię. Większość mieszkała w domu akademickim. Na stałe mieszkaliśmy poza Poznaniem. Stanowiliśmy zwartą grupę, pomagając sobie wzajemnie, co było szczególnie potrzebne na początku studiów, bo "machina uniwersytecka" może początkujących przerażać. Wówczas pomoc kolegów ze starszych lat, ich widzących przyjaciół jest wręcz nieodzowna, by się w tym wszystkim nie zagubić. Pamiętaliśmy wzajemnie o swoich imieninach, uczestniczyliśmy w spotkaniach towarzyskich u państwa: Bielejewów (niewidomy Włodzimierz - znany pianista, nauczyciel niewidomych dzieci w Laskach). Była dobra kawa, muzyka, konwersacja - zawsze z udziałem Michała. 
Jeździliśmy na wspólne letnie obozy, organizowane przez ZG PZN w: Łebie, Wiśle, Pokrzywnej. Szczególnie utkwił mi w pamięci ten, kończący moje studia w Zdworzu na Mazowszu z udziałem Michała i Haliny. Wreszcie był czas na swobodne rozmowy, prowadzone bez pośpiechu w warunkach letniego wypoczynku. Obozem kierował niewidomy nauczyciel - historyk z Krakowa Czesław Sokołowski. 
Z Michałem były też inne spotkania: odwiedzał nas w akademiku, uczestniczył w imprezach związkowych i spółdzielczych zabawach tanecznych - lubił tańczyć. 
	Pamiętaliśmy też o uczczeniu swoich "magisterek". On pisał pod kierunkiem prof. Szwejkowskiego - "Postać niewidomego w oczach poetów - analiza 75 wierszy o niewidomych", wydane przez Ossolineum - Wrocław 1968 rok. Ja zajmowałam się życiem kulturalnym miasta Poznania w świetle prasy - pod kierunkiem prof. Witolda Jakubczyka. Zebrany materiał przedstawiłam na 113 stronach. 
Znam jego poznańskie mieszkanie przy ul. Gen. Sowińskiego. Dojeżdżałam tramwajem do gospody targowej raz w tygodniu, by spotkać się z Michałem, poczytać mu brajlowską "Pochodnię" i odpowiedzieć pod jego dyktando - na brajlowskie listy. 
	Po studiach nasze drogi się rozeszły. Podjęłam pracę zawodową i definitywnie opuściłam Poznań. Odwiedzał bydgoski Ośrodek Rehabilitacji, by spotkać się z osobami tracącymi wzrok i udzielić im rady, jak dalej żyć. Spotykał się też z pedagogami - byłam wśród nich i ja. Kilkakrotnie gościłam go w swoim mieszkaniu, by spotkać się na gruncie prywatnym. 
	Zmieniły się płaszczyzny naszych kontaktów. On był redaktorem "Niewidomego Masażysty", a ja czytelniczką tego czasopisma. Wymienialiśmy poglądy na temat zamieszczanych materiałów. Ja z kolei redagowałam "Głos Kobiety", a on pisał do niego stały cykl artykułów o nowościach książkowych, szczególnie interesujących niewidome kobiety. 
	Michał był przewodniczącym GSK przy ZG PZN, ja byłam sekretarzem tego sądu. Było więc wiele okazji do rozmów na tematy społeczne: rodzących się konfliktów w środowisku, zastanawiania się nad łagodzeniem, eliminowaniem agresji, źle pojętej rywalizacji w walce o stanowiska związkowe - zawiści. 
	Kiedy wracaliśmy z Warszawy do domów, każde w innym mieście, żegnając się czasami mówił: kto mnie dzisiaj rozbierze? Te słowa długo brzmiały mi w uszach, bo czy można pomóc na odległość? 
	Snując te wspomnienia słucham jego ciepłego, serdecznego głosu nagranego na taśmie magnetofonowej. Została mi po nim taka pamiątka. Pamiętam, że był pogodny, otwarty na problemy innych. 
W II części podręcznika do nauki brajla Lucyny Kremer z 1994 roku zamieszczony jest fragment najpopularniejszej książki autobiograficznej Kaziowa "Gdy moim oczom", wydanej przez wydawnictwo Czytelnik w 1985 roku. Fragment ilustruje mozolne próby uczenia się czytania brajlem z zastosowaniem różnych części twarzy: nosa, brody, czoła aż do zwycięskiego końca - przy zastosowaniu górnej wargi. Zaopatrywał mnie w większą liczbę egzemplarzy swoich książek, bym mogła je popularyzować i sprzedawać. Nabywców nie brakowało. Przygotowywałam specjalne lekcje poświęcone dr. Kaziowowi z zastosowaniem wspomnianego wyżej fragmentu książki. Były one zwykle interesujące, a słuchacze zadawali wiele pytań. 
	Poznałam też jego żonę Stenię - z zawodu pielęgniarkę - bardzo mu oddaną i serdeczną. Spotkaliśmy się w Jachrance na związkowej konferencji. To było nasze ostatnie spotkanie. Wiedziałam, że poważnie choruje na serce, ale nie przypuszczałam, że śmierć nastąpi w wieku 76 lat. 
	"Prawdziwą przyjaźń poznajemy nie po jej sile, lecz po czasie trwania". Miał przyjaciół w całej Polsce i ja się do nich zaliczam. "Ten nie umiera, kto pozostaje w pamięci innych". Chcemy, by pamięć o nim, o jego literackim dorobku została wśród nas i w przyszłych pokoleniach jak najdłużej. W pełni na to zasłużył swoją postawą i pracą. 
	"Umarłych wieczność dotąd trwa, dokąd pamięcią się im płaci" - dopowiada noblistka Wisława Szymborska. 
 
 aaa 
2.6. Plan dnia 
Tomasz Wandzel 
 
Godzina: 03:50 
Dzwonek budzika wwierca się w ciszę domu, spokojny oddech żony i w mój sen. Przez chwilę chęć dalszego snu walczy z koniecznością obudzenia się. Są tacy, co twierdzą, że to nie normalne wstawać o tej porze. Jeżeli tak jest w rzeczywistości, to podobnie jak kilkunastu znanych mi ludzi jestem nie normalny. Opuszczam ciepło pościeli na rzecz szklanki gorącej herbaty i szybkiego śniadania. Jeszcze pośpieszne golenie, sprawdzenie czy wszystko zabrane i wychodzę z domu. 
Godzina: 04:50 
Droga na dworzec to dwadzieścia minut przemierzania śpiącego wciąż miasteczka. Jeszcze kilka miesięcy temu doświadczałem luksusu wstawania o godzinę później, ale odkąd rozpoczęto remonty na liniach kolejowych wszystko się zmieniło. Przy dworcu dopiero spotykam pierwszych ludzi, którzy tak samo jak ja śpieszą na pociąg osobowy z Iławy do Malborka. Czy to lipcowy słoneczny poranek oddychający przyjemnym chłodnym powietrzem, czy grudniowa noc rozjaśniana płatkami śniegu? Kilkanaście osób pojawia się na peronie dworca w Prabutach. Jeszcze przed dwoma laty było ich więcej, ale niektórzy stracili pracę, inni znaleźli ją bliżej Prabut, jeszcze inni przeszli na zasłużoną emeryturę. 
Pani Krysia księgowa pracująca w Malborku rozprawia z panią Ewą pielęgniarką z trójmiejskiej przychodni o przepisach na zalewę do ogórków. Pan Janek kolejarz relacjonuje panu Heniowi także kolejarzowi wczorajszy spór z brygadzistą. 
Godzina: 05:15 
Garstka ludzi wsiada do pociągu. Ciepło panujące w przedziale jest przyjemną odmianą od chłodu i wiatru szalejącego na zewnątrz. Zajmuję miejsce, wyciągam z torby laptopa i piszę. Najdziwniejsze i najciekawsze historie słyszałem właśnie w pociągu. Niejedna z nich nadaje się na książkę spisuję, więc je wszystkie może kiedyś taka książka powstanie. W moim przedziale prawie wszyscy znają się z widzenia. Poruszają, więc tematy ogólne, a to, że kasztan w mieście został przewrócony przez wichurę, a to, że zmarł ten lub tamten. 
Godzina 05:50 
Dojeżdżamy do Malborka, gdzie rozchodzą się nasze drogi. Ja przesiadam się na pociąg do Gdyni. Tu już zupełnie inne tematy. Może to tak już jest, że gdy ludzie nie widzą wokół nikogo znajomego łatwiej opowiadają historię, najczęściej te z cudzego życia. 
- Wie pani ta Elżbieta od Władka to całymi dniami tylko się w telewizor gapi odkąd straciła pracę. Kto teraz przyjmie taką po pięćdziesiątce? Mówi kobieta, która dzisiaj przesadziła z dawkowaniem perfum. 
W drugiej części przedziału troje młodych ludzi z rozmowy wynika, że wyjeżdżają do Anglii. 
- Jak mam szukać czegoś tutaj za głodową stawkę to już wolę harować w Londynie. Mówi chłopak o basowym głosie. Myślę sobie, że jestem szczęściarzem mając pracę. To nic, że każdego dnia pokonuję 100 km z Prabut do Gdańska i tyle samo z powrotem. Mogę za to, choć przez kilka godzin po powrocie cieszyć się obecnością żony i dwójki synów. Za kilka dni minie pięć lat, od kiedy pracuję w trójmieście. Jest to dobra okazja do podsumowania przejechanych kilometrów wychodzi około 250000. 
Godzina: 07:30 
Gdańsk Wrzeszcz, teraz trzeba szybko, aby zdążyć na autobus. Przyśpieszony tupot butów świadczy, że nie ja jeden się śpieszę. Tym razem się udało. Tłok w autobusie to nic nowego zwłaszcza o tej porze, gdy młodzież rusza do szkół. 
- Mówię wczoraj do starego, że g... mnie obchodzi, że robotę stracił ja nowe spodnie muszę mieć i już. Słyszę za plecami rozmowę dwóch nastolatków. Na szczęście zbliżam się do mojego przystanku. Jeszcze tylko skrzyżowanie i już jestem w biurze. 
Godzina 08:00 
Weronika już na mnie czeka. Kolejny dzień szkolenia nowo zatrudnionej osoby. 
- Dzisiaj jeszcze będziesz słuchała jak rozmawiam z klientami a od jutra dzwonisz. 
- Nie wiem czy będę gotowa. Jej głos jest zalękniony. 
- Tylko spokojnie. Na pewno dasz sobie radę. Podstawą w tej pracy jest spokój. 
- Rozumiem, że pan stracił pracę, ale ubezpieczenie samochodu jest ubezpieczeniem obowiązkowym i bardzo proszę, choć stopniowo wyrównywać powstałą zaległość. Następna ofiara kryzysu myślę sobie kończąc rozmowę z kolejnym dłużnikiem. 
- Słyszałam, że ty codziennie dojeżdżasz z Prabut do pracy? Zagaduje mnie Weronika między telefonami. 
- Takie są czasy zwłaszcza teraz, że to człowiek szuka pracy, a nie praca człowieka. Odpowiadam jej sloganem, który nie długo powyciera się od używania. Zastanawiam się, dlaczego to, że ktoś przebija się do pracy z drugiego końca miasta przez dwie godziny nie robi takiego wrażenia jak informacja, że ja przyjeżdżam z Prabut oddalonych o sto kilometrów. Przecież w obu przypadkach czas dojazdu jest zbliżony. 
Godzina 15:00 
Koniec pracy pora wracać do domu. W pociągu wdaję się w rozmowę z całkiem przyjemną staruszką. 
- A nie jest panu ciężko tak dojeżdżać. Chciałbym jej odpowiedzieć, że ciężko to się prowadzi rower pod górę, ale mówię tylko, że przez pięć lat człowiek już się przyzwyczaił. Wysiadam na tym samym peronie, z którego kilkanaście godzin temu wyruszałem do pracy. Idąc do domu zapominam o klientach niepłacących za ubezpieczenia, o ludziach zadających mi dziwne pytania, o starszej pani z pociągu. Myślę o czekających mnie w domu obowiązkach tych bardziej przyjemnych i tych mniej. Czeka mnie prasowanie, muszę wykąpać starszego syna, położyć go spać i koniecznie opowiedzieć bajkę na dobranoc. W wyobraźni już słyszę jego prośbę. Opowiedz mi bajkę o pasiastym tygrysie. 
Godzina 17:30 
Przekraczam próg domu. W powietrzu unosi się zapach czerwonego barszczu, słychać ogień trzaskający w kominku, żonę mówiącą coś do Jasia naszego miesięcznego synka. Czteroletni syn Mateusz biegnie do mnie z radosnym okrzykiem. 
- Tato popatrz, co ci namalowałem! W rączce ściska kartkę papieru. Choć ma już cztery Lata trudno mu zrozumieć, że jego tato jest niewidomy. 
P.s. Niektóre imiona bohaterów zostały zmienione. 
 
aaa 
3. OKULISTYKA, WYNALAZKI, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE 
 
aaa 
3.1. Opracowano okulary i implanty pomagające osobom niewidomym PAP 
 
 www.niepelnosprawni.pl 
 Data opublikowania: 2011-07-12 
 
Naukowcy z Wielkiej Brytanii i Włoch opracowują systemy ułatwiające osobom niewidomym dostrzeganie przeszkód i poruszanie się po mieście, a nawet częściowo przywracające wzrok - poinformowały BBC i magazyn "Technology Review". 
Brytyjscy naukowcy z University of Oxford opracowali specjalne okulary, ułatwiające niewidomym poruszanie się po mieście i omijanie ruchomych przeszkód, np. pieszych, rowerzystów, samochodów i innych pojazdów, oraz przeszkód stałych, takich jak słupki, drzewa i elementy "małej architektury", m. in. szczególnie niewygodne dla osób niewidomych niewielkie betonowe donice. 
W okulary wbudowano dwie mikrokamery, połączone z układem mikroprocesorowym, wmontowanym w boczną część oprawek. Przy każdym obiekcie rozpoznanym przez kamery procesor generuje silne błyski światła z diod LED znajdujących się w górnej części soczewek okularów. Rodzaj błysków zależy od typu obiektu (stały, ruchomy) i odległości od niego. Pozwala to osobie z niepełnosprawnością narządu wzroku rozpoznać rodzaj przeszkody (na podstawie położenia) i łatwiej ją ominąć. 
Z kolei włoscy naukowcy z Istituto Italiano di Tecnologia wyhodowali neurony hipokampa szczurów na podłożu z mikrofotodiod indowo-cynkowych, pokrytych organicznym polimerem przewodzącym światło. W ten sposób powstał implant, który po wszczepieniu w oko szczura umożliwiał mu rozpoznawanie natężenia światła oraz kształtów przedmiotów (także kierunku ruchu). 
Zespół pod kierownictwem prof. Guglielmo Lanzaniego użył obecnie techniki drukowania mikrofotodiod na polimerze, tak, aby odtworzyć rozmieszczenie komórek światłoczułych na ludzkiej siatkówce. Naukowcom zależy na maksymalnej możliwej poprawie ostrości i jakości obrazu otrzymywanego dzięki implantowi. 
Jak przekonują badacze, elektroniczno-bioniczne urządzenie będzie przygotowane do wszczepienia pierwszym testującym je ludziom za około 5 lat. 
 
aaa 
3.2. Wzrok a komputer 
 
Źródło: www.oko.info.pl 
 
 Wzrost popularności komputerów w ciągu ostatniego dziesięciolecia idzie w parze z wydłużaniem się kolejek do okulistów. Co raz więcej osób korzysta z komputerów i co raz więcej skarży się na problemy z akomodacją i pogłębianiem się wady wzroku. Wprawdzie nie wszystkie aspekty wpływu komputera na wzrok są nam znane i naukowcy wciąż badają wszelkie możliwości tego oddziaływania, to wiemy, że istnieje wiele zagrożeń ze strony komputera i wiemy jak przed wieloma z nich się bronić 
Podstawowe przepisy związane z pracą przy komputerze, zawierające min. organizację stanowiska pracy, rozmieszczenie przestrzenne komputerów, itp. zawarte są w polskich normach oraz przepisach SANEPID-u. Znajdujemy tam następujące zalecenia: 
Odległość od monitora osoby pracującej przy komputerze musi być około 70 cm. 
Odległość tyłu monitora od następnej osoby musi być nie mniejsza niż 130 cm. 
Minimalna powierzchnia przypadająca na jedno stanowisko komputerowe określona jest na 6m2. 
Natężenie światła w pomieszczeniu, gdzie znajdują się komputery nie może być mniejsze niż 500 lx, a w przypadku, gdy przy komputerach pracują osoby starsze - nawet powyżej 750 lx. Oznacza to, zgodnie z zasadą 1:3, że natężenie światła mierzone na powierzchni monitora nie może być mniejsze niż 180 lx, a dla osób starszych 250 lx. Ponadto istotną sprawą jest też fakt, że światło to musi być rozproszone (nie punktowe). 
Monitor nie powinien stać na tle okna, a niezależnie od tego zaleca się stosowanie żaluzji okiennych. 
Zaleca się takie usytuowanie monitora, aby jego górny brzeg znajdował się poniżej poziomu oczu. 
 
Warto też pamiętać o kilku dodatkowych wskazówkach, które nie są ściśle przedstawione w w/w dokumentach: 
W pomieszczeniu, w którym znajdują się komputery, powinno znajdować się dużo zieleni, dla neutralizacji wpływu szkodliwego promieniowania i zapewnienia oczom relaksującego widoku zieleni. 
Zaleca się robienie przerw w pracy przy komputerze nie rzadziej niż co dwie godziny. 
Zaleca się częste wietrzenie pomieszczenia, w którym znajdują się komputery. 
 
Zastanówmy się, co wiemy o szkodliwości komputera na organizm, a w szczególności na wzrok człowieka. Na początek możemy ustalić główny obiekt naszych zainteresowań - monitor, ponieważ jak wiadomo ani sam komputer, ani klawiatura, ani mysz, ani żadne inne urządzenie, które z komputerem można powiązać nie ma takiego wpływu na organizm człowieka jak monitor. Tu słowo wyjaśnienia: nie mówimy w tym miejscu o wszelkich zwyrodnieniach postawy, stawów, itp. związanych z pracą przy komputerze - nie to jest tematem tego artykułu. W przypadku takich schorzeń głównym winowajcą jest pośrednio faktycznie klawiatura i mysz... 
Wracając jednak do tematu - chcemy się więc zająć ubocznym działaniem monitora komputerowego. 
Monitory emitują następujące typy promieniowania: 
rentgenowskie - promienie X 
podczerwone - IR 
niskoczęstotliwościowe - VLF, ELF, 
ultrafioletowe - UV. 
 
Pierwsze trzy typy promieniowania emitowane są przez tylną ścianę monitora, na skutek wysokich napięć niezbędnych do zasilania lampy kineskopowej. Obecnie jednak standardem są tzw. monitory niskoradiacyjne (LOW RADIATION), w których promieniowanie to jest w dużym stopniu eliminowane. Tego typu promieniowanie jest szkodliwe praktycznie tylko wtedy, gdy użytkownik znajduje się w bliskiej odległości za tylną ścianą monitora. Emisja promieniowania UV jest natomiast tak niska, że nie może być szkodliwa dla zdrowia. Przykładowo: podczas 1 godziny przebywania na słońcu jesteśmy narażeni na taką samą dawkę promieniowania UV jak podczas 1 roku pracy przy komputerze. 
Monitor wytwarza też pole elektrostatyczne, którego jednak szkodliwość dla naszego zdrowia jest także niewielka. Jakkolwiek, należy zaznaczyć, że największe natężenie tego pola notuje się podczas pierwszego kwadransa pracy monitora. 
Jakkolwiek bezpośredni wpływ poszczególnych typów promieniowania elektromagnetycznego na nasz organizm jest niewielki, to nie możemy zapomnieć o takim jego działaniu jak jonizacja powietrza. Powietrze posiada naturalną jonizację, która jest niszczona przez promieniowanie monitora. Pole elektromagnetyczne powoduje ponadto polaryzację przestrzeni pomiędzy monitorem, a użytkownikiem. W wyniku tego twarz człowieka przyciąga tak samo cząsteczki kurzu jak monitor, wywołując niejednokrotnie reakcje alergiczne i podrażnienie oczu. Stąd właśnie bierze się konieczność wietrzenia pomieszczenia komputerowego, a dodatkowo ograniczyć to zjawisko może też stosowanie monitorowych filtrów antyodblaskowych, które ograniczają pole szkodliwego działania promieniowania elektromagnetycznego. 
 
Praca przy monitorze jest też źródłem kłopotów ze wzrokiem wynikających z samej specyfiki tej pracy. W naturalnych warunkach oko zmienia obiekty zainteresowania skupiając wzrok raz na przedmiotach bliskich, raz na odległych. Praca przy komputerze powoduje, że wzrok użytkownika skupiony jest przez szereg godzin w stałej odległości i rzadko ma możliwość jej zmiany. Prowadzi to do zwiotczenia mięśni gałki ocznej, a co za tym idzie do problemów z akomodacją i pogorszenia wzroku. Jest to powód, dla którego zaleca się robienie krótkich, ale dość częstych przerw w pracy przy komputerze. 
 
Innym, również dość ważnym aspektem pracy przy komputerze, jest sprawa nawilżania rogówki oka. Normalnie rogówka nawilżana jest w wyniku rozprowadzenia wydzieliny łzowej po jej powierzchni w procesie mrugania. Powieka przykrywa całą rogówkę nawilżając tym samym całą jej powierzchnię. Sygnał dla powiek wysyłany jest przez mózg i w jego wyniku następuje mrugnięcie. Podczas pracy przy komputerze użytkownik przenosi wzrok z monitora na klawiaturę i z powrotem wykonując przy tym niewielkie, mimowolne ruchy powiekami (nie ruszamy głową, ale samymi oczami). Wiele spośród takich ruchów jest odczytywanych przez mózg jako mrugnięcie (nazywane jest pseudomrugnięciem), w wyniku czego mózg nie wysyła już kolejnego sygnału do powiek o konieczności mrugnięcia. Efektem tego jest wysuszanie dolnej części oka, najbardziej dotkliwe u osób z zespołem suchego oka, chcących nosić soczewki kontaktowe. Warto więc podczas przerw w pracy mrugać wielokrotnie - może to nam pomóc zapobiec temu stosunkowo nowemu schorzeniu. 
 
Chciałbym także zaznaczyć, że ważnym jest, aby osoby pracujące przed komputerem w okularach zaopatrzyły się w szkła z warstwami antyrefleksyjnymi. Eliminują one bardzo męczące i szkodliwe dla oczu odbicia światła od powierzchni szkieł, zwiększając tym samym komfort widzenia. 
 
Na zakończenie warto zacytować fragmenty Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 1 grudnia 1998r. odnoszące się do ochrony wzroku na stanowiskach pracy wyposażonych w monitory ekranowe: 
 
Paragraf 5.1 - Pracodawca jest obowiązany do przeprowadzenia na stanowiskach pracy, wyposażonych w monitory ekranowe, oceny warunków pracy w aspekcie: 3) obciążenia narządu wzroku oraz układu mięśniowo-szkieletowego pracowników 4) obciążenia pracowników czynnikami fizycznymi, w tym szczególnie nieodpowiednim oświetleniem. 
Paragraf 7 - Pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom: 
1) łączenie przemienne pracy związanej z obsługą monitora ekranowego z innymi rodzajami prac nie obciążającymi narządu wzroku i wykonywanymi w innych pozycjach ciała - przy nieprzekraczaniu godziny nieprzerwanej pracy przy obsłudze monitora ekranowego, lub 
2) co najmniej 5-minutową przerwę, wliczaną do czasu pracy, po każdej godzinie pracy przy obsłudze monitora ekranowego. 
Paragraf 8.2 - Pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom okulary korygujące wzrok, zgodne z zaleceniem lekarza, jeżeli wyniki badań okulistycznych przeprowadzonych w ramach profilaktycznej opieki zdrowotnej, o której mowa w ust.1, wykażą potrzebę ich stosowania podczas pracy przy obsłudze monitora ekranowego. 
 
Podsumowując należy stwierdzić, że nie należy się bać komputera, bo wielu przecenia jego negatywne oddziaływanie na organizm człowieka. Stosując powyższe zalecenia myślę, że nikt nie będzie narzekał na problemy ze zdrowiem wynikłe z pracy przy komputerze. 
 
aaa 
3.3. Komputer, antocyjany i oczy 
 
Źródło: www.oko.info.pl 
 
	Gdy korzystamy z komputera nasze oczy, bez zmiany pozycji głowy, bezwiednie przemieszczają się z klawiatury na ekran i na inne fragmenty otoczenia wykonując dziennie kilkadziesiąt tysięcy ruchów! Te monotonne, nietypowe i niezwykle intensywne ruchy oczu, jak też promieniowanie ekranu mogą zakłócić fizjologiczny mechanizm wydzielania łez, którego ciągłego działania nie zauważamy. Tymczasem łzy zawierają składniki "oliwiące", które poprzez mruganie powiek, tak jak ruchem wycieraczek samochodowych są rozprowadzane na powierzchni oka. Deficyt oleistego "filmu z łez" wywołuje po pewnym czasie zaczerwienienie i pieczenie oczu, a później bolesny stan zapalny zwany zespołem "suchego oka" Stan zapalny zwiększa liczbę toksycznych wolnych rodników, które w nadmiarze uszkadzają oko. Wolne rodniki, zwane też utleniaczami lub oksydantami - to nadreaktywne, krążące w organizmie cząsteczki chemiczne, które, jak "gorące iskry" uszkadzają delikatne struktury komórek oczu. 
Komputer, antocyjany i oczy 
Szczególnie narażone na uszkodzenia są delikatne ścianki naczyń włosowatych odżywiających siatkówkę oka, jak też komórki plamki żółtej oka, dzięki którym dobrze widzimy. 
Zagrożenie to potęguje się, gdy w tym, co jemy brakuje antyoksydantów tj. substancji, które pomagają zneutralizować nadmiar wolnych rodników. Zwłaszcza niebezpieczny jest deficyt antyoksydantów, gdy dotyka nas stan zapalny oka, czy zbyt intensywnie eksploatujemy narząd wzroku (zbyt długa praca przy komputerze, kierownicy samochodu (kierowcy), itp.). Skutkiem deficytu antyoksydantów, może być przedwczesne pogorszenie ostrości widzenia i w dalszej konsekwencji poważne uszkodzenia narządu wzroku. 
Na pytanie - jak przeciwdziałać wspomnianym zagrożeniom nieoczekiwanym sprzymierzeńcem okazała się dobrze znana czarna jagoda, zwana też borówką czernicą (Vaccinum myrtillus). 
Dotychczas w lecznictwie tradycjonalnym jagody stosowane były jako środek przeciwbiegunkowy a napary z liści pomocniczo w cukrzycy. Znacznie rzadziej borówka wykorzystywana była w innych terapiach - np. szkorbutu, (gdyż jest współrekordzistą zasobności w wit. C), czy dzięki substancjom aseptycznym w leczeniu infekcji moczowych i w upławach pochwowych. Z owoców i liści V. myrtillus zostało wyodrębnionych szereg związków, należących do różnych grup chemicznych: garbników, flawonoidów, witamin, cukrów, pektyn, kwasów organicznych, irydoidów i terpenów. W jagodach występują różne związki polifenolowe tj. antocyjany odpowiedzialne za kolor owoców, pochodne kwasów cynamonowego i benzoesowego oraz glikozydy flawonolowe. 
 
Na szczególną uwagę zasługują wyodrębnione z czarnej jagody antocjany. 
To one stanowią ratunek dla oczu. Wykazują wpływ na odporność ścian naczyń włosowatych . Zmniejszają ich przepuszczalność, kruchość i łamliwość oraz przywracają im elastyczność. Posiadają też właściwości przeciwzapalne, w związku z czym są stosowane w krwawieniach i zaburzeniach mikrokrążenia, zwłaszcza w oftalmologii (poprawiają ukrwienie w obrębie tęczówki oka). Chronią również oko przed wolnymi rodnikami biorąc aktywny udział w przemianach oksydo-redukcyjnych zachodzących w organizmie człowieka. Prawdopodobnie zwiększają stopień regeneracji rodopsyny, czyli barwnika odpowiedzialnego za widzenie oraz mają działanie przeciwzakrzepowe. 
 
Do surowców antocyjanowych należą również owoc bzu czarnego i aronii, kwiat bławatka i malwy czarnej. Jednakże uważa się, że antocjany z czarnej jagody są szczególnie cenne. 
Antocjany kojarzone są w celu uzyskania optymalnego efektu leczniczego z beta-karotenem i witaminą E. Wyciąg z Vaccinum myrtillus wpływa na polepszenie widzenia nocnego oraz powoduje szybsze przywrócenie ostrości widzenia. Zalecany jest szczególnie dla osób pracujących przy komputerze, kierowców, ludzi starszych (także z innymi schorzeniami takim jak: cukrzyca, miażdżyca, nadciśnienie, jaskra), osób źle odżywiających się, spędzających wiele godzin przed telewizorem lub na pełnym słońcu, odczuwających zmęczenie wzroku i pogorszenie ostrości widzenia. Niestety nie należy zapominać, że nawet najdoskonalsze preparaty nie pomogą jeżeli nie damy sobie i oczom trochę odpoczynku. 
 
aaa 
3.4. Psychowieści. Echolokacja u niewidomych
(GSz) 
 
Źródło: "Charaktery", lipiec 2011 
 
Niewidomi potrafią dzięki echolokacji określić położenie przedmiotów i odległość między nimi, tak jak delfiny i nietoperze. Fenomen ten badał zespół psychologów kierowany przez Melvyna Goodale'a z University of Western Ontario w kanadyjskim London. W ramach eksperymentu naukowcy obserwowali, w jaki sposób niewidome osoby poruszają się w laboratorium i podczas spaceru w otwartym terenie. 
Okazało się, że badani byli w stanie dokładnie zlokalizować oddalony od nich o 1,5 metra metalowy drążek - ich uwagi nie zmyliły nawet osoby poruszające się między nimi a drążkiem. Z kolei będąc na otwartej przestrzeni, niewidomi potrafili opisać kształt drzewa czy samochodu i dokładnie wiedzieli, jaki obiekt znajduje się przed nimi. 
W eksperymencie ustalono między innymi, że niewidzący mlaskali językiem, by na podstawie odbitego od przedmiotów echa rozpoznać ukształtowanie terenu w najbliższym otoczeniu. To, co docierało do uszu niewidomych, rejestrowały specjalne mikrofony. Dźwięki były nagrywane. Gdy potem w warunkach laboratoryjnych odtwarzano je uczestnikom, bez problemu identyfikowali przedmioty, które wcześniej słyszeli na swojej drodze. 
Podczas odtwarzania dźwięków ze spaceru mierzono aktywność mózgów badanych przy pomocy funkcjonalnego rezonansu magnetycznego (fMRI). Dość oczywistym odkryciem było, że aktywowała się wówczas kora słuchowa. Kiedy jednak naukowcy wyizolowali ze wszystkich dźwięków odgłosy mlaskania, odczyt ze skanera uległ zmianie: 
przy podobnej aktywności kory słuchowej uaktywniła się też kora wzrokowa - obszar, który u zdrowych osób przetwarza bodźce wzrokowe. Badacze nie są pewni, czy tylko aktywność kory wzrokowej odpowiada za zdolność echolokacji u osób niewidomych. Zakładają, że może ona przetwarzać różne bodźce zmysłowe. 
Na podstawie: www.gehirnund-geist.de 
 
 aaa 
3.5. Biała laska
Piotr Witek* 
 
Źródło: Tyfloświat nr 1 (10) 2011 - www.tyfloswiat.pl 
 
Używa jej każdy niewidomy i wiele osób słabowidzących. Jest niezbędną pomocą dla osób z dysfunkcją wzroku przy samodzielnym poruszaniu się poza domem. Znają ją wszyscy, a mimo to regularnie pojawiają się te same pytania. Jaką laskę wybrać? Jak ją dopasować? Która będzie lepsza?	 
 
CO TO TAKIEGO? 
 
	XXI wiek przyniósł nam wiele rozwiązań rodem z filmów science-fiction. Laski wykrywające bariery z kilku metrów, ostrzegające o przeszkodach na wysokości pasa lub głowy czy też informujące o zmianie światła na przejściu dla pieszych. Mimo to podstawowe funkcje białej laski nadal pozostają niezmienne. Przede wszystkim musi chronić niewidomego. Stanowi niejako przedłużenie jego dłoni, którą jest w stanie zbadać najbliższe otoczenie, wykryć przeszkody, ominąć je, odnaleźć dalszą drogę. Dostarcza informacji o podłożu znajdującym się przed osobą niewidomą, pomaga określić jego fakturę. Umożliwia wykrycie nierówności terenu, krawężnika, a nawet ominięcie kałuży. 
	Nie mniej istotną funkcją białej laski jest jej rola informacyjna. Swój biały kolor laska zawdzięcza Anglikowi Jamesowi Biggsowi, ociemniałemu fotografowi z Bristolu. Mimo utraty wzroku w 1921 r. nadal chciał się przechadzać po swoim mieście. W spacerach wspomagała go jego ulubiona, zwykła laska, którą zaczął wyszukiwać drogę przed sobą. Niestety, nader szybko przekonał się, iż jego niepełnosprawność w ogóle nie rzuca się w oczy. Doprowadzało to do wielu nieprzyjemnych konfrontacji. Postanowił temu zaradzić i przemalował swą laskę na biały kolor. Od tej pory laska zaczęła zwracać na siebie uwagę i informować, iż jej właściciel jest osobą z dysfunkcją wzroku. Pomysł okazał się na tyle udany, że w roku 1932 Royal National Institute of Blind People - Królewski Narodowy Instytut dla Niewidomych zaczął rozprowadzać białe laski wśród swoich członków. 
	Dzisiaj osoba z dysfunkcją wzroku, chcąca przejść z białą laską przez ulicę, ma pewność, iż nadjeżdżający kierowca doskonale zdaje sobie sprawę, czym jest ten biały kij w jej ręce. Dzięki temu zachowa niezbędną ostrożność mijając ją albo, co zdarza się nader często, zatrzyma się, by umożliwić jej bezpiecznie przejście na drugą stronę ulicy. 
 
Laska nie jedno ma imię 
 
	Istnieje kilka klasycznych modeli orientacyjnej białej laski: 
- laski tzw. sztywne (nieskładane), 
- wersje składane z dwóch do siedmiu elementów, 
- modele teleskopowe, w których jeden element wsuwa się w drugi. 
	Bardzo podobnie do lasek orientacyjnych skonstruowane są tzw. laski sygnalizacyjne. Od klasycznych egzemplarzy orientacyjnych odróżnia je przede wszystkim grubość. Są to cienkie laski, których zadaniem jest tylko informować, że dana osoba ma problemy ze wzrokiem. Używają ich głównie osoby słabowidzące. 
	Osobną grupę stanowią laski podpórcze, które występują w różnych wariantach i przeznaczone są dla osób z dysfunkcją wzroku posiadających dodatkowo inne niepełnosprawności fizyczne. 
 
Wszystkie modele orientacyjne muszą spełniać kilka podstawowych warunków. 
Przede wszystkim laska powinna być lekka. Należy pamiętać, że cały czas jest trzymana w dłoni i jej użytkowanie nie powinno w nadmierny sposób obciążać ramienia ani stawu nadgarstkowego. Z tego samego powodu musi być odpowiednio wyważona. Optymalnym rozwiązaniem jest środek ciężkości znajdujący się w okolicy rękojeści. 
	Materiały do produkcji i konstrukcja laski powinny być dobrane tak, by podczas użytkowania laska była zarówno sztywna, jak i odpowiednio elastyczna. Sztywność zapewnia prawidłowe przenoszenie sygnałów z trzonu do rękojeści. Elastyczność zapobiega trwałym odkształceniom trzonu po zetknięciu z przeszkodą, a także stanowi dodatkową amortyzację dla stawów nadgarstkowych. 
	Określenie `Biała laska' może być mylące, bowiem powinna ona posiadać również odblaskowe elementy, najlepiej czerwone paski. Czas przydatności takiej laski określa się na minimum rok. W tym okresie nie tylko musi wytrzymać klasyczne obciążenia związane z jej użytkowaniem, kaprysami aury, ale także powinna zachować w miarę estetyczny wygląd. 
 
JAK TO JEST ZROBIONE? 
 
	Trzon białej laski powstaje z różnych tworzyw. Najczęściej wykorzystywane to aluminium, grafit, włókno szklane i drewno. Opinie na temat funkcjonalności poszczególnych materiałów, wśród osób niewidomych są podzielone. 
	Modele aluminiowe są z reguły najtańsze. Łatwo ulegają odkształceniu podczas użytkowania, ale także łatwo można je wyprostować po mocniejszym, kolizyjnym skrzywieniu. Nigdy się nie łamią. 
	Laski grafitowe są najlżejsze spośród wymienionych. Przy dużych przeciążeniach, mimo swojej elastyczności, mogą się złamać. 
	Modele z włókna szklanego są najbardziej sztywne, nieco masywniejsze i zdecydowanie cięższe od wersji grafitowych. Wydają się być także od nich trwalsze. Niestety, podobnie jak modele grafitowe, łamią się przy dużych przeciążeniach. 
	Laski drewniane najczęściej powstają z buczyny. Są sztywne, a przy tym odpowiednio elastyczne. Z reguły się nie łamią, ale raz skrzywione nie dają się wyprostować. Laski drewniane nie występują w wersjach składanych. 
	Równie istotny element stanowi uchwyt laski. Rękojeść wykonuje kilka bardzo ważnych zadań. Przede wszystkim pełni funkcję izolacyjną. Ponieważ zazwyczaj rękojeść trzymana jest gołą ręką, musi izolować od temperatur i prądu. Właśnie dlatego, uchwyty białych lasek są najczęściej gumowe lub drewniane. Ogumowana rękojeść pozwala pewniej dzierżyć laskę w spoconej dłoni. Odpowiednio wyprofilowany uchwyt, ścięty z jednej strony, sprawia, iż rączka laski jest bardzo ergonomiczna. Po wzięciu jej do ręki od razu, odruchowo ujmujemy laskę w prawidłowy sposób. 
	Trzecim elementem laski orientacyjnej jest jej końcówka. Niestety, wiele osób korzystających z białych lasek nie zdaje sobie sprawy z konieczności używania różnych, odpowiednich do danej sytuacji końcówek. Przede wszystkim przy intensywnym użytkowaniu białej laski, jej końcówki będą się niszczyć. Sprawia to, iż regularna ich wymiana jest niezbędna. Łatwy demontaż i zakładanie nowego zakończenia powinien być kolejnym elementem, na który zwrócimy uwagę przy wyborze nowej laski. Modele orientacyjne zazwyczaj posiadają standardową, plastikową końcówkę. Zwykle sprzedawca ma do zaoferowania co najmniej kilka innych, specjalnych końcówek. Tak więc możemy wybierać między cieńszymi i grubszymi plastikowymi zakończeniami, końcówkami ze wzmocnionych tworzyw sztucznych i metalowymi stożkami, obrotowymi kulami o większej średnicy i mniejszymi, rolującymi wałkami, tzw. rollerami. Jeśli ktoś chce się poczuć pewniej, idąc z białą laską wieczorową porą, bez problemu nabędzie końcówkę błyskającą ostrzegawczo czerwonym światłem. 
	Wybór odpowiedniego zakończenia powinien być determinowany przez technikę poruszania się z laską orientacyjną. Osoby korzystające z metody tzw. punktowej, polegającej na przenoszeniu laski łukiem w powietrzu, z jednej na drugą stronę i dotykaniu podłoża tylko punktowo, powinny używać końcówek sztywnych i maksymalnie odpornych na ścieranie. Metoda tzw. stałego kontaktu opiera się w przenośni i dosłownie na zakończeniu laski, będącym cały czas w lekkim kontakcie z podłożem. W takiej sytuacji najlepiej sprawdzają się obrotowe końcówki, dzięki którym korzystanie z laski jest o wiele łatwiejsze, a i same zakończenia mniej się niszczą. 
	Długość laski orientacyjnej musi być dobrana indywidualnie do potrzeb niewidomego użytkownika. Przyjmuje się, iż biała laska trzymana pionowo, powinna sięgać pięć centymetrów powyżej podstawy mostka. Inny wskaźnik określa prawidłową długość laski jako odległość od ziemi do pachy użytkownika. Wartości te przyjmuje się za umowne, ponieważ osoby poruszające się szybko powinny używać dłuższych modeli. 
	Podobnie traktowana jest kwestia korzystania ze sztywnych lub składanych lasek. Przyjmuje się, iż osoby zaczynające naukę chodzenia z laską orientacyjną powinny używać modeli sztywnych. Tak samo niewidomi intensywnie korzystający z laski. 
	Wersje nieskładane są trwalsze i lepiej przenoszą sygnały. Laski składane są praktyczniejsze w sytuacji, gdy osoba z niej korzystająca musi np. wsiąść do taksówki czy usiąść w restauracji. Laskę można wtedy poskładać i schować do chwili, gdy znowu będzie potrzebna. 
 
NA ZAKUPY 
 
	Obecnie w Polsce największą popularnością cieszą się białe laski trzech producentów: Svarovsky, AmbuTech i Advantage. 
 
ZE SŁONECZNEJ KALIFORNII 
 
	Polskim przedstawicielem kalifornijskiego Advantage jest firma Lumen. Między innymi za ich pośrednictwem można nabyć składane i proste grafitowe laski Advantage. 
	Występują one w różnych długościach. Najmniejsze modele przewidziane są dla dzieci, a największe osiągają 152 centymetry. Do dyspozycji mamy zarówno modele sztywne, jak i składane. Laski posiadają wygodny gumowy uchwyt zakończony elastyczną, gumową pętelką, która po założeniu na nadgarstek dodatkowo zabezpiecza przed wytrąceniem laski z dłoni. Są lekkie i dobrze wyważone. Advantage dodatkowo proponuje cienkie, składane wersje sygnalizacyjne, popularne wśród niewidomych pań, ze względu na swoje gabaryty, umożliwiające schowanie ich do damskiej torebki. 
[fot. Advantage, Pierwsza strona instrukcji użytkownika lasek firmy Advantage, podpis: Ulotka instruktażowa do lasek firmy Advantage] 
	Kalifornijska firma oferuje cztery końcówki, które można dokupić osobno, standardową, wzmocnioną o tej samej średnicy, metalową i wzmocniony roller. Dodatkowo można się zaopatrzyć w nylonowy pokrowiec na składaną laskę. 
 
SPOD ZNAKU KLONOWEGO LIŚCIA 
 
	Kanadyjski AmbuTech jest reprezentowany w Polsce przez firmę Altix. Między innymi w oddziałach Altixu można nabyć zarówno aluminiowe, grafitowe, jak i wytwarzane z włókna szklanego laski tego producenta. Dostępne są wersje sztywne i składane. Posiadają wygodną, gumową, karbowaną rękojeść zakończoną pętlą zabezpieczającą przed upuszczeniem laski. Długość sprzedawanych modeli rozpoczyna się od 90, a kończy na 160 centymetrach. 
	Wszystkie wersje posiadają cechy charakterystyczne dla tworzyw, z jakich zostały stworzone. Wersja aluminiowa jest najtańsza, grafitowa najdroższa. Modele z włókna szklanego są najcięższe i poleca się je osobom korzystającym przy poruszaniu się z techniki stałego kontaktu i obrotowych końcówek. 
	AmbuTech przygotował całkiem sporo różnych zakończeń. Do dyspozycji są standardowe lub znacznie cieńsze nylonowe wałki, wzmocnione standardowe końcówki lub metalowe stożki, obrotowe kule lub klasyczne rollery. Dodatkowo, prawie każda z wymienionych końcówek posiada swoją drugą wersję o nazwie Night Walker. Oprócz wspomnianych możliwości, zakończenie Night Walker pobłyskuje ostrzegawczo czerwonym światłem. 
 
OD POŁUDNIOWYCH SĄSIADÓW 
 
	W produkty czeskiej firmy Svarovsky najłatwiej zaopatrzyć się w Polskim Związku Niewidomych. Czesi produkują laski aluminiowe i aluminiowe wzmacniane różnymi kompozytami. W ofercie posiadają modele proste i składane, teleskopowe i sygnalizacyjne. Laski mają neoprenowe, skórzane lub drewniane rękojeści z gumową pętelką zabezpieczającą. Długość produkowanych modeli mieści się w przedziale od 100 do 150 centymetrów. Svarovsky proponuje kilka rodzajów końcówek: standardowe, małe i duże, wyposażone w cienkie wałki plastikowe, grubsze ceramiczne i końcówki obrotowe. Dodatkowo można nabyć materiałowy pokrowiec lub eleganckie, skórzane etui na składaną laskę. 
 
KTO JEST GÓRĄ? 
 
	Niestety, nie można jednoznacznie stwierdzić, iż dany rodzaj białej laski orientacyjnej jest lepszy od innych. Wszystko zależy od preferencji i sposobu korzystania z niej przez niewidomego użytkownika. Jedni wolą sztywne modele, inni uznają tylko składane. Jedne osoby chcą czuć ciężar laski w ręku, innym nie mieści się w głowie noszenie czegoś cięższego niż model grafitowy. Ktoś porusza się metodą punktową, ktoś inny metodą stałego kontaktu. Dla każdej z tych osób laska będzie musiała posiadać różne właściwości. 
	Generalnie zaleca się osobom z dysfunkcją wzroku posiadanie przy sobie dwóch lasek, w tym jednej składanej. Tę ostatnią zawsze powinno się mieć ze sobą na wypadek, gdyby podstawowa laska uległa uszkodzeniu. 
 
	Niezależnie od rodzaju posiadanej laski, należy pamiętać, iż zgodnie z przepisami kodeksu drogowego, osoba z dysfunkcją wzroku, poruszająca się samodzielnie powinna nieść ją w sposób widoczny dla innych uczestników ruchu. 
 
*Piotr Witek urodził się w 1979 roku, wzrok stracił mając piętnaście lat. Z wykształcenia i zamiłowania jest masażystą i terapeutą manualnym. Po utracie wzroku, nie chcąc zaakceptować własnych, fizycznych ograniczeń, nieustannie wyszukuje i promuje w środowisku osób niewidomych nowatorskie rozwiązania technologiczne mogące usprawnić funkcjonowanie w społeczeństwie osób z dysfunkcją wzroku. Obecnie pracuje w Fundacji Instytut Rozwoju Regionalnego. 
 
 aaa 
3.6. 10 procent telewizji dla wszystkich 
Tomasz Przybyszewski 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2011-07-01 
 
10 proc. programów telewizyjnych będzie musiało być dostępnych dla osób niesłyszących i niewidomych. 1 lipca br. weszła w życie nowelizacja Ustawy o radiofonii i telewizji, która wdraża ubiegłoroczną dyrektywę unijną. 
Nadawcy telewizyjni zostali nowelizacją ustawy zobowiązani, by 10 proc. programów było dostępnych dla osób z dysfunkcją wzroku oraz słuchu. Jako udogodnienia wymienione są: audiodeskrypcja dla osób niewidomych, a dla osób niesłyszących napisy oraz tłumaczenie na język migowy. W 2011 r. dostosowane ma być w ten sposób co najmniej 5 proc. programów. 
Ustawa nie daje Krajowej Radzie Radiofonii i Telewizji (KRRiT) możliwości wskazywania programów, które powinny być dostępne. Mówi jedynie, że w skład ustawowych 10 proc. nie wchodzą reklamy i oferty telesprzedaży i że ten procent rozliczany jest kwartalnie. 
Jeśli nadawca nie zastosuje się do nowych przepisów, przewodniczący KRRiT może nałożyć karę. Jej wysokość to nawet połowa rocznej opłaty za użyczanie częstotliwości. 
Jakiego rzędu są to pieniądze? 
Katarzyna Twardowska, rzecznik prasowy KRRiT tłumaczy, że to zależy m.in. od drogi (naziemnie, satelitarnie, kablowo) oraz sposobu (analogowo, cyfrowo) rozpowszechniania. 
- Dla orientacji, RMF za koncesję na 10 lat płaci około 11 mln złotych - zaznacza Katarzyna Twardowska. Jeśli nadawca nie płaci za częstotliwość, kara pieniężna może wynosić do 10 proc. jego rocznego przychodu. 
W ustawie jest niebezpiecznie zmiękczający ją zapis, który umożliwia KRRiT wydanie zgody, w drodze rozporządzenia, na niższy niż 10 proc. udział dostosowanych programów. 
- Jest to rozporządzenie fakultatywne. Z pewnością przed wydaniem tego rozporządzenia KRRiT będzie obserwowała jak nadawcy stosują zapisy ustawy - uspokaja Katarzyna Twardowska. 
KRRiT nie ma danych, jaki dziś procent ramówki nadawany jest z udogodnieniami dla osób z dysfunkcją wzroku lub słuchu. Zapytaliśmy o to największych nadawców: Telewizję Polską, Polsat i TVN. Precyzyjnej odpowiedzi udzieliła tylko TVP. 
- Dla osób z dysfunkcją słuchu do kwietnia br. wyemitowaliśmy 16 proc. programów w TVP1, a w TVP2 - 11 proc., bez uwzględniania czasu reklam i telesprzedaży - podkreśla Joanna Stempień-Rogalińska, kierownik zespołu prasowego TVP. 
- Napisy dla niesłyszących przygotowywane są przede wszystkim do polskich filmów i seriali, takich jak np. "Ojciec Mateusz", "Czas honoru", "Miłość nad rozlewiskiem", "Rodzinka.pl", także do "Sprawa dla reportera", spektakli emitowanych w Teatrze Telewizji, filmów nadawanych w porze największej oglądalności po godz. 20. Codziennie od marca 2007 opracowywane są napisy do głównego wydania "Wiadomości" TVP1. Przygotowujemy napisy także w przypadku wydarzeń o wyjątkowej wadze takich jak np. beatyfikacja Jana Pawła II. Od 1 czerwca, prócz programu Pierwszego i Drugiego, napisy pojawiły się także w TVP Kultura, TVP Seriale i TV Polonia. W TVP INFO serwis informacyjny o godz. 16.30 opatrzony jest tłumaczeniem na język migowy. Podobnie TVP INFO postępuje w przypadku ważniejszych transmisji i np. mszy św. 
Wykaz wszystkich programów z napisami dostępny jest na stronie www.tvp.pl/dostepnosc. Tam też znaleźć można programy z audiodeskrypcją dla osób niewidomych - kilkadziesiąt plików z serialami i filmami fabularnymi produkcji TVP. 
Dlaczego dostępne są tylko w Internecie? 
- Osoby z dysfunkcją wzroku potrzebują do odbioru programów telewizyjnych audiodeskrypcji, którą w telewizji emituje się w postaci dodatkowego strumienia dźwięku - tłumaczy Joanna Stempień-Rogalińska. - W telewizji analogowej nie było to możliwe. Jedną z zalet telewizji cyfrowej jest możliwość nadawania kilku ścieżek dźwiękowych do jednej audycji - wyjaśnia. 
13 czerwca w TVP1 w technologii audiodeskrypcji, z wykorzystaniem systemu telewizji cyfrowej (DVB-T) nadano pierwszy odcinek serialu "Tajemnica twierdzy szyfrów". Stacje komercyjne do nowych przepisów startują z niższego niż TVP pułapu. 
- Obecnie wciąż jeszcze trwają prace, dzięki którym dostosujemy nasze programy do wymogów zapisanych w ostatniej nowelizacji Ustawy o radiofonii i telewizji - tłumaczy Tomasz Matwiejczuk, rzecznik prasowy Telewizji Polsat SA. 
- Podejmujemy wszelkie możliwe starania, tak, aby być gotowym na wprowadzenie udogodnień zgodnie z terminami określonymi przez ustawodawcę - dodaje. 
Tomasz Matwiejczuk zaznaczył, że gdy tylko będzie mógł, niezwłocznie przekaże bardziej szczegółowe informacje. Podkreślił też, że dla Telewizji Polsat najważniejszym programem, powstającym z myślą o osobach z niepełnosprawnością, jest "Integracja", nadawana w każdą sobotę o godz. 15.45 na antenie kanału informacyjnego Polsat News. Program ten jest tłumaczony na język migowy. 
Rzecznik prasowy telewizji TVN nie udzielił odpowiedzi na pytania naszej redakcji. 
 
aaa0 
3.7. "Bankowość po polsku" 
Podziel się pomysłem
Piotr Stanisławski 
 (fragment) 
 
Źródło: Integracja 2/2011 
Data opublikowania: 2011-06-14 
 
W Polsce żyje ok. 200 tys. osób niewidomych, z czego jednak tylko ok. 7 proc. zna alfabet Braille'a. Tłumaczenie bankowych dokumentów na brajla - by mógł zapoznać się z nimi niewidomy klient - nie rozwiązuje więc problemu. Bank Citi Handlowy, który ma już ponad 50 proc. dostępnych placówek, postanowił znaleźć rozwiązanie ułatwiające osobom niewidomym i niedowidzącym zapoznanie się z jego ofertą. 
Bank postanowił wydać w formie dźwiękowej najważniejsze dokumenty niezbędne do założenia konta. Osoby niewidome będą mogły zapoznać się z regulaminem, zasadami funkcjonowania konta, tabelami opłat i prowizji, a także z umową - odsłuchując otrzymaną płytę CD. Po zapoznaniu się z ofertą, będą mogły założyć konto i podpisać umowę. 
Aby osoba niewidoma miała pewność, że umowa, jaką podpisała, zawiera te same warunki, pracownik działu rejestracji umów, do którego one trafiają, zanim wpisze ją do rejestracji, zadzwoni do tej osoby i przeczyta jej dane, które zostały wpisane do umowy. Rozmowa będzie nagrywana. Dopiero po potwierdzeniu zgodności umowy, zostanie ona wpisana do rejestracji. 
Pomyślano także o osobach niedowidzących, dla których postanowiono przygotować wszystkie niezbędne dokumenty w formie pozwalającej na komfortowe ich przeczytanie. 
- Chcemy być najlepszym bankiem dla swoich klientów, a wśród nich są także osoby niepełnosprawne - mówi Sonia Wędrychowicz-Horbatowska, wiceprezes zarządu Banku Citi Handlowy. - Zmieniamy więc architekturę naszych oddziałów i procedury w taki sposób, aby osoba z niepełnosprawnością czuła się w relacji z bankiem komfortowo. To dla nas najważniejsze. Jako jedyny bank na polskim rynku podjęliśmy decyzję, aby wymienić wszystkie swoje bankomaty. W naszej sieci takich bankomatów jest już ponad 110. Również do serwisu internetowego Citibank Online wprowadziliśmy powiększoną czcionkę i kontrast. 
Utrudnienia w korzystaniu z bankowości mają zwykle także osoby niesłyszące. Nie są w stanie skorzystać z popularnych w wielu bankach serwisów telefonicznych. Jeśli posługują się językiem migowym, będą miały też kłopot, bo banki rzadko zatrudniają w oddziałach tłumaczy języka migowego. Trudno się dziwić, klienci niesłyszący to rzadcy klienci. Prof. Bogdan Szczepankowski, największy autorytet w sprawach dotyczących środowiska osób niesłyszących i niedosłyszących w Polsce, widzi rozwiązanie: - Nie trzeba zatrudniać tłumacza w każdym oddziale. Wystarczy, że będzie przychodził raz w tygodniu np. na trzy godziny w wyznaczonych oddziałach, o czym będą wiedziały osoby niesłyszące i niedosłyszące. 
 
aaa0 
3.8. Ułatwienia dla niepełnosprawnych wyborców 
Anna Krajewska 
 
 Źródła: www.potralsamorzadowy.pl, materiały sejmowe 
 Data opublikowania: 2011-07-04 
 
Poselski projekt tej ustawy wpłynął do laski marszałkowskiej w grudniu 2009 roku. Celem nowelizacji jest stworzenie osobom niepełnosprawnym realnej możliwości korzystania z przysługujących im konstytucyjnych praw wyborczych bez pomocy osób trzecich. 
„Niepełnosprawnymi wyborcami” w rozumieniu przepisów nowelizacji są osoby o ograniczonej sprawności fizycznej, psychicznej, umysłowej lub w zakresie zmysłów, która utrudnia im wzięcie udziału w wyborach. 
Do głosowania korespondencyjnego będą uprawnione osoby o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności dla celów takiego głosowania będzie przeznaczona co najmniej jedna komisja na terenie gminy. 
Zamiar skorzystania z możliwości głosowania listownego trzeba będzie zgłosić do 21 dnia przed dniem wyborów. Zgłoszenia będzie można dokonać ustnie, pisemnie, telefaksem lub w formie elektronicznej. 
Powinno ono zawierać nazwisko i imię (imiona), imię ojca, datę urodzenia, numer ewidencyjny PESEL wyborcy niepełnosprawnego, oświadczenie o wpisaniu wyborcy do rejestru wyborców w danej gminie, oznaczenie wyborów, których dotyczy zgłoszenie oraz wskazanie adresu stałego zamieszkania. 
Do zgłoszenia trzeba będzie dołączyć kopię aktualnego orzeczenia właściwego organu orzekającego o ustaleniu stopnia niepełnosprawności. 
W zgłoszeniu wyborca będzie mógł zażądać przesłania mu (wraz z pakietem wyborczym) nakładek do głosowania sporządzonych w alfabecie Braille'a. 
Nie później niż 7 dni przed terminem wyborów, niepełnosprawny wyborca otrzyma przesyłkę zawierającą tzw. pakiet wyborczy, w skład którego wejdzie (między innymi) karta do głosowania, instrukcja głosowania korespondencyjnego, oświadczenie o osobistym i tajnym oddaniu głosu na karcie oraz koperta zwrotna. 
W nowelizacji zawarto jeszcze inne rozwiązania, które mają ułatwić osobom niepełnosprawnym korzystanie z praw wyborczych. 
Wyborca niepełnosprawny o znacznym lub umiarkowanym stopniu będzie mógł udzielić pełnomocnictwa do głosowania w jego imieniu w wyborach. 
Nowelizacja wprowadza również wymóg zamieszczania obwieszczeń wyborczych oraz wyników głosowania w miejscach łatwo dostępnych dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej. 
Na prośbę wyborcy niepełnosprawnego członek obwodowej komisji wyborczej będzie obowiązany ustnie przekazać mu treść obwieszczeń wyborczych w zakresie informacji o komitetach wyborczych biorących udział w wyborach oraz zarejestrowanych kandydatach i listach kandydatów. 
Dzięki nowym przepisom, dostępna będzie bezpłatna informacja dla osób niepełnosprawnych przekazywana telefonicznie bądź w formie materiałów informacyjnych (również elektronicznych), których przesłania na adres domowy będzie mógł zażądać wyborca. 
Ustawa przewiduje również, że docelowo w każdej gminie co najmniej 1/3 lokali obwodowych komisji wyborczych powinna być dostosowana do potrzeb wyborców niepełnosprawnych. 
 
16 czerwca uchwalona przez Sejm ustawa trafiła do Senatu. Komisja Nadzwyczajna do rozpatrzenia niektórych projektów ustaw z zakresu prawa wyborczego (w której toczyły się prace nad projektem) w przyjętym 28 czerwca sprawozdaniu o stanowisku Senatu w sprawie nowelizacji wnosi o odrzucenie przez Sejm wszystkich zaproponowanych przez Senat poprawek. 
 
Tekst przygotowano w ramach projektu "Decydujmy razem". 
 
*** 
 
Dziennik Gazeta Prawna podał, że w dniu 15 lipca br. prezydent RP podpisał nowelizację kodeksu wyborczego. Tak więc ułatwienia te będą już stosowane w październikowych wyborach do Sejmu i Senatu RP. 
(Przypis redakcji "WiM") 
 
aaa 
3.9. Uruchomiono system informacji publicznej dla osób z niepełnosprawnościami 
 
Źródło: inf. prasowa 
Data opublikowania: 2011-07-19 
 
W lipcu 2011 r. w urzędach miast Katowic i Chorzowa zostały pilotażowo uruchomione kioski informacyjne wyposażone w system informacji publicznej infomat-e. Ułatwią one osobom z niepełnosprawnościami załatwianie spraw urzędowych. Unikatowe rozwiązanie zostało opracowane przez katowicki Instytut Technik Innowacyjnych EMAG i będzie testowane co najmniej do końca sierpnia. 
Informat-e to system składający się z autorskiego oprogramowania oraz manipulatora, które umożliwia udostępnianie informacji zarówno osobom w pełni sprawnym, jak i użytkownikom niewidzącym oraz niesłyszącym. Innowacja zapewnia nowatorskie rozwiązania w zakresie translacji języka polskiego na język migowy, animacji wirtualnych postaci i modułu rozpoznawania mowy. Dzięki nim, a także odpowiednio przygotowanym zestawom informacyjnym użytkownicy - w tym także osoby z dysfunkcjami wzroku i słuchu - mogą uzyskiwać informacje m.in. na temat spraw administracyjnych lub urzędowych. 
Użytkownik może komunikować się z urządzeniem za pomocą interaktywnego menu (interfejs komunikacyjny uwzględnia potrzeby osób z niepełnosprawnością) lub wydawać komendy głosem. Dostęp do informacji możliwy jest przez kiosk informacyjny z ekranem dotykowym, przeglądarkę internetową lub komunikator internetowy, system dialogowy eSay, a także telefon komórkowy wyposażony w funkcję Bluetooth. System prezentacji informacji jest zgodny z zaleceniami WCAG (Wytycznymi dotyczącymi ułatwień dostępu do zawartości sieci). Odpowiedzi - w językach naturalnym i miganym (system językowo-migany) - wyświetlane są na ekranie oraz głośno odczytywane przez syntezator mowy. W razie potrzeby infomat-e pozwoli na uzyskanie połączenia telefonicznego z osobą właściwą do załatwienia danej sprawy. 
System dedykowany jest instytucjom pełniącym zadania publiczne oraz organizacjom pragnącym dotrzeć z informacją do szerokiego grona odbiorców. Może być zastosowany m.in. w sklepach, galeriach handlowych, muzeach, bibliotekach, domach kultury, placówkach pocztowych i bankowych, na lotniskach, dworcach, w szkołach wyższych, urzędach i instytucjach administracji publicznej. 
Budowa systemu wspierana była przez Polski Związek Głuchych oraz Polski Związek Niewidomych, których śląskie oddziały uczestniczyły w konsultacjach, konstruowaniu założeń konstrukcyjnych i weryfikacji funkcjonalności projektu, a obecnie uczestniczą w jego testowaniu i walidacji. 
- Efektem projektu jest prototyp testowany właśnie w Chorzowie i Katowicach. Badania funkcjonalne mają sprawdzić działanie systemu w warunkach rzeczywistych - mówi Adam Piasecki, kierownik Centrum Naukowo-Badawczego Instytutu Technik Innowacyjnych EMAG i kierownik projektu. - Zależy nam zwłaszcza na przebadaniu oprogramowania oraz mechanizmów komunikacyjnych. Chcemy też poddać infomat-e ocenie użytkowników, dlatego na kioskach umieszczone zostały ankiety pozwalające na przekazanie opinii. Sugestie i propozycje można przekazać również za pośrednictwem strony www.infomat-e.pl poprzez formularz w zakładce "Kontakt" - dodaje. 
Twórcy systemu podkreślają, że nie istniały dotąd rozwiązania zintegrowane, które mogłyby wspierać osoby z każdym rodzajem niepełnosprawności (a równocześnie dostępne dla użytkowników bez dysfunkcji). Kolejnym atutem systemu jest możliwość integracji oprogramowania i manipulatora z kioskami informacyjnymi innych producentów. 
Projekt badawczo-rozwojowy, którego efektem jest opracowane rozwiązanie, został sfinansowany przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach 9. konkursu na projekty badawczo-rozwojowe. Część prac związana z powstaniem systemu dialogowego eSay - komponentu programowego systemu infomat-e, finansowana była ze środków własnych Instytutu Technik Innowacyjnych EMAG. 
Podmiotami zaangażowanymi w prace były: Instytut Technik Innowacyjnych EMAG, IVONA Software (synteza mowy), PrimeSpeech, Instytut Informatyki Wydziału Automatyki, Elektroniki i Informatyki Politechniki Śląskiej, PROGRES, EMAG Serwis, urzędy miast Katowic i Chorzowa oraz śląskie oddziały Polskiego Związku Głuchych i Polskiego Związku Niewidomych. 
Projektowi infomat-e poświęcone zostanie seminarium "Zwiększenie dostępności informacji publicznej w systemie informacji publicznej dla osób z dysfunkcjami narządów wzroku i słuchu infomat-e", które odbędzie się 21 września 2011 r. w siedzibie Instytutu Technik Innowacyjnych EMAG (Katowice, ul. Leopolda 31). Wezmą w nim udział przedstawiciele środowiska osób niepełnosprawnych, samorządów, firm i instytucji zainteresowanych wdrożeniem systemu informat-e oraz naukowcy. 
Więcej informacji o projekcie na stronie www.infomat-e.pl. 
 
 aaa 
4. ROZMOWY MIESIĄCA 
 
aaa 
4.1. Niewidoma, która odniosła sukces 
Życie to wyobraźnia 
 
Źródło: "Polityka" nr 26 z 2011 r. 
Data opublikowania: 21-26 czerwiec 2011 r. 
 
Ludzie niewidomi często nie kończą studiów. W moim przekonaniu przede wszystkim dlatego, że całą energię zużywają na chodzenie po mieście z laską. To koszmarna strata czasu i sił - mówi prof. Ewa Nowicka-Rusek, antropolog społeczny. 
 "Robimy w życiu wszystko, żeby się uzależnić: zakochujemy się, wychodzimy za mąż, żenimy, mamy dzieci - i to wszystko, żeby nas coś z tym światem wiązało". 
 
Joanna Cieśla: - Uważa pani, że ludzie na Zachodzie stracili ciekawość drugiego człowieka? 
 
Ewa Nowicka-Rusek: - Rzeczywiście, mam wrażenie, że są społeczeństwa bardziej nastawione na poznawanie drugiego człowieka i te mniej zainteresowane innymi. Społeczeństwa zachodnie są mniej zainteresowane innością, obcością, jeśli nie liczyć fachowców - antropologów. 
 
Gdzie my się lokujemy? 
 
Gdzieś pośrodku. Nie jesteśmy bardzo otwarci, ale nie powiedziałabym, że jesteśmy społeczeństwem zamkniętym i ksenofobicznym. Jesteśmy też bardziej tolerancyjni, ale to tolerancja wynikająca nie z akceptacji, a raczej z obojętności. Takie są zindywidualizowane społeczeństwa Zachodu. Jakimś antidotum są próby odbudowy więzi społecznej na poziomie lokalnym, ogólnie jednak więź międzyludzka słabnie. 
 
Czy pani doświadcza tej obojętności? 
 
Spotykam się z różnymi postawami, tak jak wszyscy: z obojętnością, przyjaźnią, wrogością, miłością, sympatią różnych odcieni. Zdarza się w tramwaju, że ktoś próbuje mnie okraść, krzyczę, a nikt nie reaguje. Ludzie przyjmują wobec mnie całe spektrum postaw, także jako wobec osoby niepełnosprawnej, z daleko posuniętą utratą wzroku. Od paternalistycznej, dobrotliwej w założeniu gotowości pomagania, oznaczającej często w sumie lekceważenie, poprzez patrzenie na mnie jedynie przez pryzmat niepełnosprawności, egzotykę sytuacji, kreowanie mnie na bohaterkę, aż do - co jest stosunkowo rzadkie, ale na szczęście istnieje - rzeczowego podejścia do sprawy, zauważania specyfiki moich potrzeb. 
 
Większość odbiera osobę niepełnosprawną jak kogoś całkowicie odmiennego, obcego, a tak przecież nie jest. Ludzie myślą, że budują sobie obraz świata na podstawie tego, co widzą - a to nieprawda, budują go na podstawie tego, co wiedzą. Inaczej nie istniałyby przesądy, stereotypy, uprzedzenia. Proszę pani, życie to wyobraźnia. Seks to jest wyobraźnia, miłość to jest wyobraźnia. Odbiór świata to jest wyobraźnia. 
 
Wybrała pani pracę związaną z nieustannymi podróżami do bardzo odległych miejsc. Dla wielu w pełni sprawnych osób byłoby to wyzwaniem. 
 
Ludzie mają różną sprawność fizyczną i intelektualną. Różne są upodobania: jedni lubią stabilizację, a inni pochodzą z plemienia nomadów - potrzebują ruchu i zmiany. Moja praca właściwie nie jest pracą, ale sposobem życia. Składa się z uczenia studentów i wyjazdów terenowych w różne strony świata w celu przeprowadzenia badania wśród ludzi innej kultury, innego sposobu życia i myślenia. To poznawanie innych światów. 
 
Niektórzy dziwią się, że chce mi się ponosić tak ogromne trudy, odbywając podróże w miejsca, gdzie nie ma wygód, higieny, cywilizacji w naszym rozumieniu tego słowa. Głównie badania prowadziłam i nadal prowadzę na Syberii, na Bałkanach, a ostatnio też w Nepalu. To jest wspaniałe, choć rzeczywiście trudne technicznie miejsce pracy - góry, złe warunki życia. Ale to mi nigdy nie przeszkadzało. Trzeba podczas takich trudnych wyjazdów uważać na to, co się je, jak się je, czego się dotyka, gdzie się załatwia potrzeby naturalne. Trzeba też dbać o minimum wypoczynku, na przykład snu. 
W Nepalu w wysokie góry w zasadzie chodzi się z przewodnikiem i tragarzem. Teraz miałyśmy we trzy - byłam z moimi dwiema doktorantkami - jednego przewodnika kulturowego, przemiłego pana anglistę z uniwersytetu, i jednego wspólnego tragarza, który nosił cięższy plecak. My po malutkim plecaczku. 
 
Dla mnie byłoby cierpieniem siedzenie w domu i to jest zapewne sprawa temperamentu. 
 
A jak prowadzi pani zajęcia ze studentami? 
 
Niektórzy uważają dydaktykę za dopust boży. Młodzi ludzie zawsze wnoszą do życia jakiś ferment, nowy styl i inwencję. Dlatego praca ze studentami nie jest dla mnie uciążliwa ciągle mam poczucie, że to przede wszystkim ja się uczę. Jeśli oni z tego coś skorzystają, to super. Największą wartością w życiu jest to, co się przeżyje, czego się doświadczy, co się zrozumie. Poza tym osoby niepełnosprawne często bardziej niż ich problemy zdrowotne ogranicza otoczenie. 
 
Jak technicznie wygląda ta część pani pracy, która polega na pisaniu, czytaniu, wymianie korespondencji? 
 
Powszechne są w użyciu różne programy komputerowe. Od 21 lat pracuję z kolejnymi formami programów gadających. Są to programy używane przez osoby, które nie są w stanie czytać z ekranu nawet powiększonych liter. Te udoskonalenia pracy bez użycia wzroku są w powszechnym użyciu na świecie i w Polsce. To już nie jest nic nadzwyczajnego, studenci też to robią. 
 
Te setki tomów, które stoją na tych półkach, są zeskanowane? 
 
Nie, wybieram do zeskanowania to, co mi potrzebne do pracy. Podobnie jest z książkami z biblioteki. Na Uniwersytecie Warszawskim istnieje doskonale zorganizowana pomoc w tym zakresie - specjalna komórka, która zajmuje się digitalizacją tekstów. Studentom i pracownikom bardzo pomaga Biuro do spraw Osób Niepełnosprawnych (BON). Niestety, na różnych wydziałach studenci niepełnosprawni spotykają się z barierami architektonicznymi - u nas, na socjologii, nie ma windy. Poza mną nie ma na naszym wydziale osób z uszkodzeniami wzroku. Była jedna studentka, łebska dziewczyna, ale nie jestem pewna, czy zrobiła magisterium. 
 
Co zawiodło? 
 
Ludzie niewidomi często nie kończą studiów. W moim przekonaniu przede wszystkim dlatego, że całą energię życiową zużywają na chodzenie po mieście z laską. To jest koszmarna strata czasu i sił, a poza tym jest to niebezpieczne. Przez ten czas człowiek mógłby coś przeczytać, napisać, czegoś się nauczyć albo po prostu porozmawiać z kolegami, pożartować, poflirtować. A jeśli jest doktorantem, może napisać pół artykułu. Głośna była historia pana Filipa, który w metrze uległ ciężkim obrażeniom. Niestety, zdarza się to częściej, niż słyszymy. Z laską można sobie chodzić po wsi, a nie po hałaśliwym mieście. 
 
Sygnały się plączą? 
 
Plączą, ale też nie wszystko udaje się usłyszeć. Miasto to dżungla! Osoba, która ma trudności z samodzielnym poruszaniem się, powinna mieć kogoś, kto z nią pojedzie, gdzie trzeba. Ja sama nie poruszam się po mieście. Wpadają do mnie regularnie studenci pracujący w BON na UW, razem jeździmy na zajęcia. Jest też bardzo ważny i pomocny program Asystent przy Urzędzie Miasta Warszawy - asystenci na zamówienie, za symboliczną opłatą pomagają w przemieszczaniu się po mieście. Ten program, absolutnie znakomity, istnieje już 5 lat. Po prostu cywilizujemy się, jakość życia wszystkich rośnie, także osób niepełnosprawnych. Poza tym pozostają stosunki towarzyskie. 
 
A pani też chodzi, a nawet wspina się po górach. 
 
Po górach chodzę bardzo często i bardzo intensywnie. Kiedyś wspinałam się troszeczkę. To świetny rodzaj ruchu - rozwijają się mięśnie, o których się w ogóle nie wie, że się je ma. Kiedyś w Sokolikach koledzy zapomnieli o mnie, siedziałam okrakiem na górze półtorej godziny. Zaczęli już zwijać linę, gdy sobie o mnie przypomnieli. I nagle ktoś krzyczy, ojej, niech ktoś skoczy po Ewę! Ludzie, którzy ze mną są dłużej, zapominają o specyfice sytuacji, bo nie jestem dla nich przede wszystkim osobą niewidomą, z uszkodzeniem wzroku, niepełnosprawną, ale koleżanką, przyjaciółką, osobą bliską, posiadającą mnóstwo cech ważniejszych. Dla mnie nie jest ważne, że mój przyjaciel ma określony kolor skóry, budowę twarzy i fakturę włosów - to mój przyjaciel, z którym możemy się godzinami zaśmiewać, opowiadać sobie historyjki, słuchać muzyki. Być z przyjacielem to jest frajda. 
 
A czy nie chciałaby się pani uniezależnić od pomocy innych ludzi? 
 
Uniezależnić się? Robimy w życiu wszystko, żeby się uzależnić: zakochujemy się, wychodzimy za mąż, żenimy, mamy dzieci - i to wszystko, żeby nas coś z tym światem wiązało. Każda miłość i każda przyjaźń uzależnia. Kiedyś rozmawiałyśmy z moją amerykańską przyjaciółką, socjolożką, o tym uzależnieniu od naszych synów: ona lamentowała nad tym faktem, a ja ją uspokajałam. To uzależnienie to sens życia. Gdybyśmy nie byli od siebie zależni, to nie byłoby społeczeństwa - zgraja wiewiórek samotnie zdobywających nasionka. 
 
Z życia trzeba korzystać i oszczędzać wysiłek tam, gdzie on jest bezużyteczny, psu na buty szarpanie się. Z laską nie pojadę na narty, a z przyjaciółmi mogę, choć to wymaga od nich wysiłku, pewnego poświęcenia uwagi. Ale być przyjacielem chyba to właśnie oznacza. 
Esemes przyszedł - może mi pani przeczytać? 
 
"Nieustająco droga Ewo, mam nadzieję, że zobaczymy się na moich imieninach w najbliższą sobotę. Całuję, Joanna". 
Dobrze, oddzwonię. 
 
Mówiła pani, że spotyka się z paternalistycznym traktowaniem. Kiedy przyjechałam, na serwetę rozlała się herbata. Nie wiedziałam, jak taktownie zaproponować pomoc. 
 
Jest takie powiedzenie: jeśli nie wiesz, jak się zachować, zachowaj się przyzwoicie. Zawsze naturalnie. Chodzi o to, żeby ludzi nie upupiać i żeby coś rozumieć, a do tego wystarczy trochę wyobraźni i dobra wola. Mój syn był na obozie z dziewczynkami z Lasek, które przyjechały z opiekunkami. Panie robiły im kanapki - zamiast położyć na talerzu chleb, masło, ser i pozwolić im zrobić je samodzielnie. Niemal wszystkie te dziewczynki miały buty bez sznurowadeł, żeby było łatwiej założyć. Jakby miały problem z rękami, a nie z oczami. 
 
A zmysł dotyku przy utracie wzroku przecież się wyostrza. 
 
To jest akurat mit. Żadne zmysły się nie wyostrzają. Tylko wyobraźnia, praca mózgu. 
Wracając do pytania - wiem, że zręczne zaproponowanie odpowiedniej pomocy jest trudne. Kiedyś syn mnie odprowadzał do tramwaju, a ktoś inny odbierał z przystanku. Jechałam sama. Jakaś starsza pani złapała mnie za rękę i położyła ją na poręczy. Uśmiechnęłam się: dziękuję bardzo, wreszcie ktoś wie, co zrobić. Bo na przykład ustępowanie miejsca bywa nieporęczne. Wiedza, jak się zachować, bierze się po prostu z obycia. 
 
Skąd je brać? 
 
Najlepiej, żeby nabierały go dzieci. Szkoła powinna się składać z ludzi zdrowych, chorych, wymagających szczególnej pomocy w takiej samej proporcji, jak to jest w społeczeństwie. Jeśli w społeczeństwie ludzi z jakimś problemem jest 5 proc., to niech w co drugiej klasie będzie jedna osoba z tym problemem. Żeby dzieci wiedziały, że ktoś taki jest, że to ich kolega. W przedszkolu integracyjnym dzieci bardzo szybko się uczą, że z chłopczykiem, który nie widzi albo ma niesprawne nogi, też można się bawić, tylko trzeba inaczej. Nie mają żadnych oporów. Ale rodzice przychodzą i odsuwają swoje dziecko od tamtego. 
 
Z różnicami rasowymi jest podobnie? 
 
Dzieci do 4-5 roku życia nie zwracają uwagi na kolor skóry, bawią się razem i nawet nie umieją powiedzieć, że John jest czarny, Jessica brązowa, a Ini ma skośne oczy. Oczywiście, widzą te cechy, ale ich nie odnotowują jako ważne, podobnie jak na przykład wysokości i barwy głosu, proporcji kończyn do długości ciała itd. Zamykanie innych w gettach sprawia, że nie wiemy, jak się wobec nich zachowywać. Najłatwiej jest nic nie robić. Tak właśnie rodzi się obojętność. 
 
Ewa Nowicka-Rusek, prof. dr hab. antropologii społecznej w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego oraz w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej. Zajmuje się problematyką etniczną i postawami wobec odmienności rasowej, różnorodnością wyznaniową, a także problematyką migracji i kontaktów międzyetnicznych. Przeprowadziła liczne badania terenowe na Bałkanach, na Syberii, w Mongolii, Nepalu. 
 
aaa 
4.2. Robert Więckowski: Chcę zobaczyć Himalaje 
Szymon Hołownia 
 
Źródło: "Newsweek" 
Data opublikowania: 2011-04-04 z aktualizacja 2011-07-04 
 
Twarzy nie widzę. już nigdy nie będę widział twarzy. Teraz ścigam się z czasem. Co będzie wcześniej? Czy stracę wzrok, czy umrę? Tak czy inaczej, gdzieś czeka na mnie ciemność. 
 
Szymon Hołownia: Boisz się ciemności? 
Robert Więckowski: Nigdy się nie bałem. 
 
Szymon Hołownia: Nawet gdy byłeś dzieckiem? 
Robert Więckowski: Nie. Zawsze lubiłem być w ciemnym pokoju, coś tam sobie "wymarzać". Tak było nawet wtedy, kiedy jeszcze miałem dobry wzrok. Lubię takie intelektualno-wyobraźniowe podróże, do których okazję daje ciemność. Spekulacje - co jest za ścianą, której nie widać w mroku. Wyobraźnia buduje mój świat. 
 
Szymon Hołownia: Może przyjść dzień, w którym wraz z włączeniem światła ta ciemność się nie skończy. 
Robert Więckowski: Mimo to się jej nie boję. Troszkę mi będzie pewnie żal światła, kolorów, to zostanie już tylko w mojej głowie, pamięci, wyobraźni. A ciemności się nie boję, bo miałem czas się do niej przyzwyczaić. Przez te parę lat pogodziłem się z tym, że kiedyś wprowadzi się na dobre i będę musiał z nią żyć. 
 
Szymon Hołownia: Kiedy przedstawiła ci się po raz pierwszy? 
Robert Więckowski: W czwartej klasie podstawówki po raz pierwszy założyłem okulary. Później były mocniejsze, po nich jeszcze mocniejsze. Dziś już ich nie noszę, lekarze są bezradni, nie potrafią dobrać mi szkieł, które pozwoliłyby mi widzieć świat, tak jak ty go widzisz. 
 
Szymon Hołownia: To musiał być straszny moment, gdy powiedziano ci, że nie ma już takiej terapii, takich szkieł, które mogłyby pomóc. 
Robert Więckowski: Nikt mi tego nie powiedział. Nigdy. Po prostu w pewnym momencie odkryłem, że bez okularów czuję się znacznie pewniej na ulicy, znacznie łatwiej jest mi pracować przy komputerze. Okulary zaczęły mi przeszkadzać, miały wyostrzać świat, a czyniły go jeszcze bardziej rozmytym. 
 
Szymon Hołownia: Jak nazywa się ta choroba? 
Robert Więckowski: Zwyrodnienie barwnikowe. W siatkówce ludzkiego oka są komórki barwnikowe, które mają za zadanie przetwarzać światło w prąd przekazywany do mózgu. Na tym - w wielkim uproszczeniu - polega mechanizm widzenia. A ja tych komórek mam po prostu znacznie mniej. Tam, gdzie normalny człowiek ma w oku komórki siatkówki, ja mam dziury. Impuls świetlny, który powinien zostać zamieniony na ładunek elektryczny, trafia na puste przestrzenie i ginie gdzieś w dnie mojego oka. 
 
Szymon Hołownia: Dlaczego? 
Robert Więckowski: Nie wiadomo. Lekarze przypuszczają, że ta choroba może mieć podłoże genetyczne, ale jej przyczyn szukają bezskutecznie od lat. Nie znaleziono też leku na nią. Wiadomo, że uszkodzenia powstają, bo komórki nie są odpowiednio odżywiane, dopływa do nich za mało krwi. Tak jest i nic z tym się nie da zrobić. Te zniszczenia rzecz jasna stopniowo się pogłębiają. Oswoiłem się z tą myślą, nauczyłem się z tym żyć, tak mi się przynajmniej wydaje. Twarzy nie widzę. już nigdy nie będę widział twarzy. Teraz ścigam się z czasem. Co będzie wcześniej? Czy stracę wzrok, czy umrę? Tak czy inaczej, gdzieś czeka na mnie ciemność. 
 
Szymon Hołownia: Mówisz o tym bez emocji. 
Robert Więckowski: Gdy zaczynałem tracić wzrok, była masa sprzecznych emocji. Był płacz, były marzenia, była wiara w to, że to jest tylko chwilowe pogorszenie wzroku i jutro, pojutrze, za tydzień będzie lepiej. Był bunt, ucieczki, strach przed światem, całe morze emocji, przez które trzeba było przejść. 
 
Szymon Hołownia: Jak to zrobić? 
Robert Więckowski: Człowiekowi w takim momencie pomaga nieświadomość. Ja nie miałem pojęcia, co będzie się działo, jakie głębiny, jakie rozpadliny są przede mną. Przez co będę musiał płynąć do brzegu, na którym będę się już czuł w miarę pewnie, na którym się po prostu odnajdę. 
 
Szymon Hołownia: Co jesteś jeszcze w stanie zobaczyć? 
Robert Więckowski: Patrząc na ciebie, widzę światło. 
 
Szymon Hołownia: Nikt jeszcze mi tego nie mówił (śmiech). 
Robert Więckowski: (Śmiech) Widzę światło lampy, która wisi za tobą. Ciebie nie widzę zupełnie. Gdyby to światło było słabsze, prawdopodobnie patrząc ci w twarz, widziałbym cię tylko od pępka w dół. Może od kolan w dół. 
Szymon Hołownia: Kolory? 
Robert Więckowski: Widzę kolory! Kolory to jest zupełnie nieprawdopodobna historia w moim życiu, bo świat dla mnie jest kolorowy. Przy czym nierzadko to są inne kolory niż te, które dostrzegają osoby widzące normalnie. Bardzo często ze znajomymi robimy sobie quizy, co jest w jakim kolorze. Sprawdzają - pół żartem, pół serio - co widzę. "Jaki ma kolor ta trawa?". Wiem, że trawa jest zielona, ale dla mnie ma ona często kolor pomarańczowy. Szczególnie ta nowa, świeża... 
 
Szymon Hołownia: Pomarańczowy? 
Robert Więckowski: Tak. Wiosenna trawa ma kolor pomarańczowy. To jest nieprawdopodobne, ale niejednokrotnie mogę wskazać, która trawa jest świeża, a która rośnie już od kilku miesięcy. Bo ta stara jest już normalnie zielona. Zabawne? Dziwne? Pewnie tak, nie mam pojęcia, dlaczego tak się dzieje. Być może odbieram jakieś dodatkowe, niedostępne zwykłym śmiertelnikom impulsy... 
 
Szymon Hołownia: A gdy jesteś w górach, które tak kochasz, co widzisz? 
Robert Więckowski: Widzę góry, ścieżki, kamienie. Oczywiście nie tak wyraźnie, ale stosunkowo dobrze widzę to, co jest pod nogami. Gorzej to, co jest na przykład na poziomie twarzy, klatki piersiowej. Natomiast widzę dużo światła, bardzo dużo przestrzeni, drzewa, mijających mnie ludzi, chociaż nie wiem, czy mnie mija kobieta, czy mężczyzna, dopóki ta osoba się do mnie nie odezwie. Nie wiem, w jakim jest wieku. Jeżeli idzie większa grupa, nie jestem w stanie powiedzieć, jak duża jest ta grupa, jak długo będę ich mijał. To najbardziej niebezpieczny moment, bo nie jestem w stanie ocenić, jak głęboko muszę zejść. Włączam pełen respekt dla gór i idę kroczek po kroczku. 
 
Szymon Hołownia: Ale wiesz, że kiedyś nie będziesz już mógł sam w te góry pojechać? 
Robert Więckowski: Ktoś mnie w nie zaprowadzi. Na pewno mnie ktoś zaprowadzi. 
 
Szymon Hołownia: Towarzyszką życia człowieka, który zaczyna mieć kłopot ze wzrokiem, staje się biała laska. Pomaga i stygmatyzuje. 
Robert Więckowski: Przyjąłem ten stygmat z całym dobrodziejstwem inwentarza. Do Polskiego Związku Niewidomych przybyłem w momencie, w którym nie miałem już najmniejszych wątpliwości, że chcę czerpać ze wszystkiego, co mi ułatwi życie. To może bardzo trudno zrozumieć, ale tyle nieprawdopodobnie fajnych komentarzy, tyle pomocy otrzymałem od ludzi od czasu, kiedy mnie spotykają na ulicy z białą laską. Wcześniej - fakt - bardzo często traktowali mnie z obcasa. Przeklinali mnie w momencie, kiedy wpadałem na nich, czegoś nie zauważałem, coś przewracałem. Teraz jest inaczej, a ja nie czuję się pod żadnym pozorem mniej męski dlatego, że muszę iść z białą laską. Nic a nic. 
 
Szymon Hołownia: Ustaliliśmy jednak wcześniej, że człowiek, który traci jedno z podstawowych narzędzi komunikacji z otoczeniem, nie od razu mówi sobie: tak musiało być, pogodziłem się. 
Robert Więckowski: Jasne, to trwa latami. Poza tym trzeba by najpierw ustalić, czy ja w ogóle przestałem widzieć w moim własnym, osobistym odczuciu. Wciąż jeszcze sporo widzę w porównaniu z osobami, które mają już medyczne zero, totalną ciemność. Pewnie takim węzłowym momentem był dla mnie rok 1997, kiedy przeczytałem ostatnią w swoim życiu książkę czarnodrukową. Ile lat dochodziłem do pogodzenia się z tym, że to była ta ostatnia? Nie wiem, nie potrafię ci na to pytanie odpowiedzieć. 
 
Szymon Hołownia: Wypytuję tak, bo myślę, że utrata wzroku to jeden z najcięższych wyroków, jakie można w życiu usłyszeć. Ciemność przeraża. 
Robert Więckowski: Wiem, że to może wywoływać strach, ale z tym naprawdę da się żyć. Poza tym - jak powiedział kiedyś ktoś mądry - człowiek dostaje taką niepełnosprawność, z jaką najłatwiej mu się pogodzić. 
 
Szymon Hołownia: Podobno człowiek, który traci wzrok, "odrabia" to sobie w innych zmysłach. 
Robert Więckowski: Taki mechanizm działa. Uruchamia się w sposób całkowicie naturalny. Teraz dużo uważniej słucham, dużo więcej pamiętam. Pamięć sobie zresztą nieźle wyćwiczyłem przez lata nieprzyznawania się do braku wzroku, do niewidzenia. Przez to przechodzi chyba każdy. Znane są tak zwane historie parasolowe, kiedy osoby, które już nie mogą chodzić samodzielnie i nie chcą wziąć do ręki białej laski, kupują sobie coraz dłuższy parasol. Sam historii parasolowej nie przeżyłem, natomiast do tego, że nie widzę, nie przyznawałem się przez całe lata. 
 
Szymon Hołownia: Czego się bałeś? 
Robert Więckowski: Braku akceptacji. Braku zrozumienia. Gdy przestawałem widzieć, byłem jeszcze stosunkowo młodym dziennikarzem. Nie przyznawałem się szefom, bo bałem się stracić pracę, a wtedy nie czułem się jeszcze na tyle pewnie, żeby powiedzieć: "Nie widzę, ale spokojnie mogę być dobrym dziennikarzem, potrzebuję tylko drobnych udogodnień". Teraz umiem już to powiedzieć. Teraz jest OK. 
 
Szymon Hołownia: Podrążę jeszcze temat kompensacji. Czy gdy rozmawiasz z drugim człowiekiem, słyszysz więcej nie tylko w znaczeniu wypowiadanych słów, lecz także wyłapujesz coś więcej z samej jego obecności? Jest coś takiego? Masz jakiś siódmy, ósmy zmysł? 
Robert Więckowski: Wiem, że muszę więcej wyczytać z tembru głosu, podczas gdy ktoś, kto ma dobry wzrok, patrzy na mnie i wszystkie emocje może wyczytać z mojej twarzy. Ale siódmego czy ósmego zmysłu nie mam, muszę po prostu uważniej wczuwać się w ludzkie emocje. 
 
Szymon Hołownia: Masz rodzinę? 
Robert Więckowski: Tak, mam żonę. Jesteśmy małżeństwem od czterech lat. 
 
Szymon Hołownia: Zdążyłeś zobaczyć jej twarz? 
Robert Więckowski: Tak. Wiem, jak wygląda Karolina, do końca życia będę to wiedział. Dla mnie będzie wiecznie młoda. Wiele kobiet może z pewnością jej zazdrościć (śmiech). W tej chwili nie widzę już jej twarzy. Choć coś tam jednak widzę. Kiedy jest się z jakąś osobą blisko, można sobie pozwolić na trochę inne jej oglądanie. Można patrzeć dłużej, bliżej, fragmentami. Karolina się na to godzi i ja ją tak czasem dokładnie, metodycznie obserwuję. 
 
Szymon Hołownia: Zastanawiacie się, co będzie, kiedy może całkowicie stracisz wzrok? 
Robert Więckowski: Obydwoje wiemy, że to może nastąpić. Ale dopóki nie nastąpiło, nie ma po co o tym gadać. Od czasu do czasu zastanawiamy się, w jaki sposób urządzić nasze życie, żeby było wygodniej, żeby żadne z nas, w tym ona, nie czuło się ubezwłasnowolnione. 
 
Szymon Hołownia: Żeby nie pojawiła się relacja pacjent - pielęgniarka zamiast facet - kobieta, tak? 
Robert Więckowski: Tak, zdecydowanie. Tego bardzo nie chcemy. Chcę być do końca samodzielny, samowystarczalny. To jest moje credo. Nie chcę, żeby się ktoś nade mną litował. 
 
Szymon Hołownia: Chcielibyście mieć dzieci? 
Robert Więckowski: Tak. 
 
Szymon Hołownia: Nie boisz się, że przekażesz im swoją chorobę? Jest podejrzenie, że jest genetyczna... 
Robert Więckowski: Rozmawiałem o tym kiedyś w kręgu osób, które chorują na to samo co ja, a tych osób nie jest wcale tak mało, zwyrodnienia tego typu są dziś jedną z głównych przyczyn utraty wzroku. Zastanawialiśmy się: starać się o dzieci, czy nie? Czy to byłoby odpowiedzialne? A może to egoizm? Jedna z koleżanek zadała mi pytanie: "Robert, ale czy ty jesteś nieszczęśliwy? Czy czegoś ci brakuje?". Powiedziałem, że nie, jestem szczęśliwy i chyba wszystko jest w porządku. Mam jakieś braki, ale przecież każdemu czegoś brakuje. "To dlaczego chcesz szansę na takie szczęście odebrać swojemu dziecku?". To mnie przekonało, nie lubię zastanawiać się zbyt długo. 
 
Szymon Hołownia: Będziesz ojcem niestandardowym. 
Robert Więckowski: (Śmiech) Każdy jest w jakiś sposób niestandardowym ojcem. Dziecko będzie musiało na przykład szybko nauczyć się odczytywać numery autobusów, będzie nam wtedy łatwiej podróżować razem. Dopóki się nie nauczy, będę pytał ludzi. Jak się nauczy, będzie mi mówiło. W moim środowisku mam znajomych, którzy mają małe dzieci i one reagują zupełnie naturalnie na to, że tato czy mama nie widzą. Działają w sposób tak cudownie spontaniczny - to dla nich coś, co nie wymaga żadnego zastanowienia, po prostu tak jest. W tej prostocie jest jakieś niesamowite piękno. 
 
Szymon Hołownia: Sprawiasz wrażenie człowieka znacznie bardziej szczęśliwego i poukładanego od wielu zdrowych. Czego ci brakuje? 
Robert Więckowski: Oglądania ludzkich twarzy, czytania książek, bez wątpienia. Jestem polonistą, książka to jest mój świat. Czy mogę w związku z tym wygłosić postulat w imieniu środowiska? 
 
Szymon Hołownia: Proszę. 
Robert Więckowski: Strasznie trudno jest uzyskać od wydawnictw, od autorów pozwolenia na to, żeby zaadaptować książkę do potrzeb osób niewidomych i słabo widzących i żeby ukazała się ona w tym samym czasie, co normalna książka. Od każdego wydawnictwa chętnie kupowałbym książkę za normalne pieniądze, gdyby miała wersję elektroniczną - bo ja albo słucham audiobooków, albo książkę zeskanowaną, którą może przeczytać mi komputer. Dzięki temu odzyskałbym dostęp do źródła, do całego bogactwa, które jest zaklęte w słowie. Tam jest tak cholernie dużo, to mi dawało tak strasznie dużo radości. I to mi zostało odebrane, nie tylko przez chorobę, lecz także przez wydawnictwa, które na produkcję takich książek nie chcą się godzić... 
 
Szymon Hołownia: A co z marzeniami? 
Robert Więckowski: Mam jedno, ale ekstremalne marzenie: chciałbym pojechać na trekking i wspinaczkę w Himalaje. 
 
Szymon Hołownia: Poczuć je? 
Robert Więckowski: Jakie tam - poczuć! Zdążyć je jeszcze zobaczyć! Gdyby tylko kiedyś było mnie na to stać, bardzo chciałbym tam pojechać. Góry to jest mój świat. Jeżeli zaś chodzi o moje widzenie, to - nie zaskoczę cię - chciałbym widzieć dobrze. Chyba każdy, kto nie widzi albo widzi słabo, chciałby widzieć dobrze. To oczywiste, że lepiej jest widzieć, niż nie widzieć. O ile jednak Himalaje są jakoś wciąż w przegródce z marzeniami, które może kiedyś, wielkim wysiłkiem uda się spełnić, o tyle w kwestii wzroku jest to takie spokojne oczekiwanie na cud. 
 
Szymon Hołownia: Na cud? 
Robert Więckowski: Cuda się zdarzają, nieprawdaż? 
 
Szymon Hołownia: Modlisz się o ten cud? 
Robert Więckowski: Od czasu do czasu... Może? Może wspominam? Całe moje życie to trochę czekanie na ten cud, ale takie spokojne, radosne. Maksymalnie radosne. 
 
Szymon Hołownia: To chyba nie może być prawda. Jeżeli czekasz na cud, to bardzo czegoś chcesz. A gdy tego nie dostajesz, musi pojawić się frustracja. 
Robert Więckowski: Tak wielu ludzi czeka na coś dużo bardziej im potrzebnego do życia. Ja się nauczyłem już żyć z niewidzeniem. Czekam więc spokojnie na swoją kolej na cud. Jeżeli zostanie mi on dany, będzie bosko. Jeżeli nie, będzie jak jest, będzie dobrze. 
 
Szymon Hołownia: Ale będziesz miał wtedy do kogoś pretensje? 
Robert Więckowski: Nie. Do kogo? 
 
Szymon Hołownia: Do kogoś, kto ci tę szansę na wzrok zabrał. Dał ci pusty los. Nie z twojej winy. 
Robert Więckowski: Ale kto miałby to być? 
 
Szymon Hołownia: Ludzie różnie to widzą - los, może Bóg? 
Robert Więckowski: Nie mam pretensji do nikogo. Bóg mi coś zabrał? Nigdy tak o tym nie myślałem. 
 
Szymon Hołownia: Miewasz jeszcze momenty, gdy miałbyś ochotę mu wykrzyczeć, że masz już wszystkiego dość? 
Robert Więckowski: Czasem. Przy najprostszych rzeczach tego świata. Kiedy znowu wsiadłem w zły autobus, a bardzo się spieszę, bo ktoś na mnie czeka. A na przystanku nie było ani jednej osoby, którą mógłbym zapytać o to, jaki autobus podjeżdża. 
 
Szymon Hołownia: Ludzie na przystankach często boją się niezręczności, bo może odbierzesz to jako gest litości i zamiast pomocy będzie upokorzenie? 
Robert Więckowski: Sam się bałem podchodzić do ludzi, którzy byli na wózku albo stali z białą laską. Wiem o tym, dokładnie to pamiętam, doskonale cię rozumiem. Tutaj inicjatywa jest po mojej stronie. Trzeba się nauczyć prosić o pomoc. To jest strasznie trudne. Trzeba przełamać się, podejść i zapytać: "Przepraszam, jaki to autobus?", "Czy może pan mi pomóc? Przepraszam, nie widzę". 
Cały czas się tego uczę. Od czasu do czasu decyduję się podjąć ryzyko, nie pytam i później okazuje się, że znów wsiadłem nie do tego autobusu, bo nie stać mnie było na to, żeby poprosić kogoś o pomoc. To bardzo dotyka - przyznanie, że nie jesteś już samowystarczalny, to nie jest wcale takie super bardzo łatwe. 
 
Szymon Hołownia: Co będzie, kiedy wreszcie ten cud się zdarzy? 
Robert Więckowski: (Śmiech) Mam nadzieję, że będę umiał jakoś z nim żyć. Że... Boże, że będę umiał być normalnym facetem. 
 
Szymon Hołownia: A nie jesteś normalnym facetem? 
Robert Więckowski: Mam nadzieję, że jestem. I mam nadzieję, że nadal będę. 
 
Szymon Hołownia: Jesteś. 
Robert Więckowski: OK, dzięki. Naprawdę. Nie wiem. 
 
Robert Więckowski jest dziennikarzem, redaktorem naczelnym miesięcznika "Pochodnia" wydawanego przez Polski Związek Niewidomych 
 
 aaa 
5. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE 
 
aaa 
5.1. Nowe czasopisma w e-Kiosku 
 
Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos i informacja Stowarzyszenia "De Facto" 
 Data opublikowania: 2011-07-03 i 2011-07-20 
 
W kiosku z prasą dla osób niewidomych, prowadzonym przez Stowarzyszenie"De Facto" pojawiły się nowe czasopisma. 
 
"Super Linia" - to poradniczy miesięcznik, którego misją jest propagowanie zdrowego stylu życia. Czasopismo współpracuje z grupą fachowców z różnych dziedzin: dietetykami, trenerami fitness, psychologami, lekarzami, stylistami. 
Publikuje też historie sukcesu pokazujące autentyczne zmagania z nadwagą, w których Czytelniczki dzielą się swoimi sposobami i patentami na szczuplejszą sylwetkę i lepsze zdrowie. 
Choć dużo piszą o utrzymywaniu prawidłowej wagi i odchudzaniu, starają się też dostrzegać realia i fakt, że większość kobiet nosi większy rozmiar niż ikony mody. Dlatego nie lansują chudości. Stałe miejsce mają artykuły dostrzegające i afirmujące kobiety, które ważą dużo więcej niż współczesny wzorzec. 
 
"Żyjmy dłużej" - pełni funkcję "lekarza domowego" radząc, jak najskuteczniej się leczyć i jak zapobiegać chorobom. Opisuje największe osiągnięcia medycyny - szanse dla chorych w Polsce. Jako jedyny tytuł traktujący o zdrowiu - rozwija część popularnonaukową. 
W magazynie pojawiają się wywiady ze specjalistami i wybitnymi postaciami polskiej medycyny. Piszą o badaniach diagnostycznych oraz kosztach leczenia i refundacji. 
Pismo adresowane jest do osób, które chcą pogłębić swoją wiedzę o zdrowym sposobie życia w każdym wieku oraz świadomie wybierać metody leczenia w przypadku problemów zdrowotnych. 
Co dwa miesiące do czasopisma "Żyjmy dłużej" dołączany jest specjalny dodatek o nazwie "Domowe Kuracje", który uzupełnia magazyn o tematykę związaną z alternatywnymi metodami leczenia. 
 
 "Z życia wzięte" - to dwutygodnik z historiami przede wszystkim dla kobiet w wieku 35-65 lat. Każdy numer pisma zawiera 10 historii i porad. Historie mają różną długość i różny "ciężar gatunkowy": od bardzo poważnych do lekkich i zabawnych. W artykułach poruszane są istotne dla współczesnej polskiej kobiety sprawy i problemy. Specjaliści w dodatkowych rubrykach doradzają, jak takie problemy można rozwiązać. 
 
 Dla równowagi, dla mężczyzn wkrótce wydawany będzie "Auto - Świat" - najpopularniejszy w Polsce magazyn dla pasjonatów motoryzacji. 
Czytelnicy znajdą w tygodniku prezentacje najnowszych samochodów, opisy jazd testowych, testy samochodów, porównania wybranych modeli, porady dotyczące eksploatacji auta i odpowiedzi ekspertów na pytania czytelników. 
 
 Osoby zainteresowane prenumeratą powyższych czasopism proszę o przesłanie zamówienia na adres poczty elektronicznej: 
biuro@defacto.org.pl 
 
Administratorka Kiosku 
Monika Lessnau 
 
 aaa 
5.2. XI MAZOWIECKI KONKURS MAŁEJ FORMY LITERACKIEJ 
 
Źródło: Informacja organizatorów 
 
Okręg Mazowiecki Polskiego Związku Niewidomych we współpracy z Klubem Twórczości ŻAR oraz Kwartalnikiem Kulturalnym "Sekrety ŻARu" ogłasza XI EDYCJĘ MAZOWIECKIEGO KONKURSU MAŁEJ FORMY LITERACKIEJ w kategoriach poezji i prozy (opowiadania, eseje, wspomnienia). 
 
 REGULAMIN KONKURSU 
 
1. Konkurs organizowany jest dla osób niepełnosprawnych z różnymi dysfunkcjami. 
2. Utwory muszą być oryginalne, nigdzie nie publikowane, napisane przez uczestników konkursu. 
3. Prace podpisane godłem należy przesyłać w 5 egzemplarzach, w postaci wydruku komputerowego (wymagane jest również przesłanie pracy na nośniku elektronicznym w postaci płyty CD-R). Do pracy powinna być dołączona zamknięta koperta, opatrzona również godłem, zawierająca podpisaną Kartę Zgłoszenia z danymi osobowymi uczestnika, numerem telefonu kontaktowego oraz krótką informacją o sobie. W kopercie tej powinna również znajdować się kopia orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. 
4. Nadsyłane prace nie mogą przekraczać 5 znormalizowanych stron formatu A4 w kategorii prozy lub 5 wierszy w kategorii poezji. 
5. Prace należy nadsyłać w nieprzekraczalnym terminie do 15 sierpnia 2011 roku pod adresem: 
Okręg Mazowiecki PZN, Klub Twórczości "ŻAR", 
ul. Jasna 22, 00-054 Warszawa, z dopiskiem na kopercie "KONKURS LITERACKI". 
Rozstrzygnięcie konkursu nastąpi we wrześniu 2011 r. O uroczystości wręczenia nagród i wyróżnień w październiku 2011 r. wszyscy uczestnicy konkursu zostaną zawiadomieni. 
6. Prace oceniać będzie jury w pięcioosobowym składzie. Przewidziane jest przyznanie w każdej kategorii trzech nagród i dwóch wyróżnień. Nagrodzeni i wyróżnieni otrzymają dyplomy, a prace ich zostaną opublikowane. Forma i wartość nagród rzeczowych uzależniona jest od sytuacji finansowej organizatorów. 
7. Dane osobowe wszystkich uczestników pozyskane dla celów konkursu nie będą udostępniane osobom trzecim. Organizatorzy nie zwracają nadesłanych prac, jednocześnie zastrzegają sobie prawo do zaprezentowania i opublikowania utworów bez honorarium, tylko w ramach promocji na stronach internetowych oraz w innych mediach zgodnie z ustawą z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 904 z późniejszymi zmianami). 
 8. Prace niespełniające wymogów regulaminowych nie będą 
oceniane. 
 
Telefony sekretariatu biura OM PZN: (22) 827-21-30, 
892-40-61 
Sekretarz redakcji "Sekretów Żaru": 728-587-306 
e-mail: sekretyzaru@pzn-mazowsze.org.pl 
 
 KARTA ZGŁOSZENIA 
 
WZÓR 
 
 1. Imię i nazwisko……………………………………………………………………………………… 
2. Adres korespondencyjny…………………………………………………………………………… 
3. Telefon (także nr kierunkowy) 
4. E-mail 
 5. Tytuły nadesłanych utworów (z zaznaczeniem: proza, poezja) 
6. Rodzaj uprawianego gatunku literackiego, informacja o dotychczasowej działalności artystycznej* 
7. Organizacje twórcze………………………………………………………………………………… 
 
 ----------------------------------- 
 * nie obowiązkowo 
 
 Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych zgodnie z ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 roku o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 z późn. zm.) oraz wyrażam zgodę na zaprezentowanie i opublikowanie moich utworów bez honorarium tylko w ramach promocji na stronach internetowych oraz w innych mediach zgodnie z ustawą z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2009 r. Nr 80, poz. 904 z późn. zm.) 
 Oświadczam, że zapoznałem się z regulaminem konkursu i przyjmuję jego warunki. 
 
 Miejscowość, data............2011 r. 
Podpis 
 
UWAGA: Karta zgłoszenia musi być podpisana przez uczestnika konkursu (po zapoznaniu się i akceptacji obowiązującego regulaminu). 
 
 aaa 
5.3. Niewidomi artyści z Mali na jesiennej gali Ery Jazzu 
PAP 
 
Źródło: Serwis internetowy "Wprost" 
 Data opublikowania: 2011-07-07 
 
 Słynna grupa Amadou&Mariam wystąpi w jesiennej edycji Ery Jazzu. Zespół niewidomych artystów z Mali przedstawi się polskiej publiczności na jedynym koncercie w Polsce. 
- Po brawurowym koncercie w 2006 roku na etnicznej scenie festiwalu Opener zespół z Mali ponownie przedstawi się polskiej publiczności, tym razem w ramach jesiennej edycji naszego festiwalu - poinformował PAP Dionizy Piątkowski, szef Ery Jazzu. 
Mariam Doumbia i Amadou Bagayoko to para niewidomych muzyków z Mali, którzy swoją muzyką "oczarowali Francję i podbili cały świat". Kilka lat temu odkrył ich Manu Chao, urodzony w Paryżu kompozytor i wykonawca muzyki folk, sięgającej korzeniami przede wszystkim do latynoskich rytmów. - To właśnie Manu Chao w 2005 roku wyprodukował ich pierwszy album "Dimanche Bamako" - przypomniał Piątkowski. 
Światowi krytycy docenili duet Amadou&Mariam także za ich najnowszy album "Welcome to Mali", który ich zdaniem "perfekcyjnie realizuje ideę globalnej muzyki światowej łączącej dzisiaj i pop, i jazz i muzykę etniczną". 
Zespół Amadou&Mariam to nie tylko "wyjątkowy miks kulturowy, ale klimat właściwy kulturze afrykańskiej wszechobecnej dzisiaj w każdym nagraniu muzyki popularnej" - rekomenduje koncert Dionizy Piątkowski. - Artyści często określają go "malijskim bluesem", w którym najważniejszymi elementami są funk, blues, jazz, soul, afrobeat wraz z elektronicznymi brzmieniami. Ich koncerty to porywające widowiska, które zapełniają wielkie sale koncertowe z rozśpiewaną i roztańczoną publicznością na całym świecie. Sądzę, że podobnie będzie w Warszawie - dodał Piątkowski. 
Jak zapowiada organizator, w pierwszej części koncertu Jazz i Soul Gala wystąpi John Scofield, jeden z najwybitniejszych gitarzystów jazzowych. 
Koncert "Jazz i Soul Gala" odbędzie się 6 października w warszawskiej Sali Kongresowej. 
 
 aaa 
5.4. Makieta Bazyliki Mariackiej dla niewidomych gotowa 
Aleksandra Kozłowska 
 
 Źródło: Gazeta Wyborcza Trójmiasto 
 Data opublikowania: 2011-06-29 
 
- Najfajniej dotyka się tych dachówek. Niesamowite wrażenie, to prawie tak, jakbym była na dachu kościoła - mówi Ewa Redzimska, prezes Polskiego Związku Niewidomych, która dotykiem "zwiedziła" kościół. 
 Od środy na placu przed Bazyliką Mariacką stoi makieta największej gdańskiej świątyni. Odlany z brązu spiżowego w skali 1:100 zabytek mogą dotykiem "zwiedzać" niewidomi. Obok makiety znalazła się tabliczka z wypisaną alfabetem Braille`a historią kościoła. 
- Pierwszy raz mam okazję rzeczywiście poznać Bazylikę. Bo gdy na nią patrzę, widzę zaledwie niewyraźną bryłę. Makieta pozwala "zobaczyć" proporcje budowli, wszystkie niemal detale. Fantastyczna sprawa - komentuje Krystyna Dzióbek, dyrektor Polskiego Związku Niewidomych. 
Makieta Bazyliki Mariackiej dla niewidomych to inicjatywa Klubu Rotary Gdańsk Sopot Gdynia. 
- Cieszę się ogromnie, że w ciągu zaledwie roku udało się ten projekt zrealizować - mówi Tomasz Balcerowski, prezydent Klubu. - Pomysł zrodził się latem, zaraz potem zaczęliśmy szukać darczyńców - potrzebowaliśmy 70 tys. zł, w październiku do pracy przystąpili studenci wykonujący makietę z tektury, która posłużyła potem do odlania docelowej formy z brązu. Studenci działali przez pół roku, potem przez trzy i pół miesiąca makieta powstawała w pracowni odlewniczej. Mogę więc powiedzieć, że to sukces nas wszystkich. 
To fajne uczucie widzieć gotowy efekt wielogodzinnej pracy - mówi skromnie Joanna Westa, studentka IV roku architektury PG, która społecznie razem Karoliną Wocial, Mateuszem Prusakowskim i Tomkiem Rolą budowała makietę z tektury. 
Ponieważ brązowa makieta ostatecznie stanęła przed Bazyliką - a trwały dyskusje, czy może ze względów bezpieczeństwa nie umieścić jej w kruchcie kościoła - istotna stała się kwestia monitoringu. - Podczas odsłonięcia makiety rozmawialiśmy z policją, strażą miejską i ZDiZ - wszyscy obiecali zająć się bezpieczeństwem makiety. Na pewno będzie dobrze oświetlona, mają też być zamontowane kamery - zapowiada Tomasz Balcerowski. 
Bazylika Mariacka to pierwszy z kilkunastu gdańskich zabytków, jakie rotarianie chcieliby przenieść w formę makiet dla osób niewidomych. Na liście propozycji znalazły się m.in. żuraw, Katownia, fontanna Neptuna, pomnik Poległych Stoczniowców i katedra w Oliwie. 
Balcerowski zapowiada, że jesienią Klub zacznie zbierać fundusze na kolejną makietę. - Sama najchętniej widziałabym pomnik Stoczniowców i... halę Olivii, to przecież także zabytek - tyle że modernizmu, który coraz więcej osób zaczyna doceniać - mówi Krystyna Dzióbek. 
 
aaa 
5.5. "Okiem psa" 
 
 Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
Data opublikowania: 2011-07-13 
 
 Fundacja "Pies Przewodnik" serdecznie zaprasza na piknik pt. "Okiem psa", który odbędzie się w Warszawie, na Polu Mokotowskim w pobliżu pubu Merlin, dn. 26 sierpnia (w piątek) w godzinach 16:00-20:00. 
W programie przewidujemy wiele atrakcji, w tym: pokaz pracy psa przewodnika, pokazy umiejętności psów sportowych, kącik dla dzieci (możliwość zabawy z psami i inne niespodzianki). Wystąpią m.in. niewidomi i słabowidzący artyści. Będziemy także sprzedawać akcesoria dla zwierząt. Cały dochód z imprezy przeznaczamy na szkolenie psów przewodników. 
Zapraszamy! 
Z poważaniem Zespół Fundacji "Pies Przewodnik" 
P.S. Gorąco zachęcamy o rozsyłanie tego ogłoszenia rodzinie i znajomym. 
Więcej informacji na: www.piesprzewodnik.org.pl 
Fundacja VisMaior 
ul. Cieszkowskiego 1/3 lok. 75 00-636 Warszawa 
tel/faks 22 408-41-49 
 
aaa 
5.6. Turystyka dla niewidomych 
MM 
 
Źródło: "Newsweek" 
Data opublikowania: 2010-09-10 
 
Za sprawą unijnych pieniędzy polscy samorządowcy dostrzegli problemy niewidomych. Kolejne miasta realizują projekty, dzięki którym niepełnosprawni mogą "oglądać" zabytki przez dotyk. 
Do końca września w Krakowie obok 12 głównych atrakcji turystycznych staną specjalne makiety. Osoby idące tzw. drogą królewską dla niepełnosprawnych będą mogły np. ocenić dotykiem kształt Bazyliki Mariackiej lub sprawdzić, jakie rysy twarzy miał Jan Matejko. Zwiedzanie ułatwią dźwiękowe opisy trasy, które będzie można ściągnąć ze stron internetowych miasta i w trakcie spaceru odsłuchiwać z komórki lub odtwarzacza mp3. 
 Przeszkoleni przewodnicy i opisy w alfabecie Braille'a to z kolei oferta stołecznego zoo i ogrodu dendrologicznego w Bolestraszycach pod Przemyślem. 
- Dla nas to szansa, by cieszyć się wyjściem z domu i obcować z kulturą, tak jak osoby widzące - przyznaje Małgorzata Pacholec, dyrektor Polskiego Związku Niewidomych. 
 
 aaa 
6. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH ZAJĘCIACH 
Saszetki, torebki i walizy 
Jaga Praktyczna 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Stanowią nie tylko nieodzowny element elegancji, ale czegoż w nich nie nosimy - począwszy od wypchanej kosmetyczki, poprzez portfele, notatniki, telefony na latarce i śrubokręcie skończywszy. Trzeba więc poświęcić im nieco uwagi. 
TOREBKI Z JASNEJ ŚWIŃSKIEJ SKÓRY powinno się stale przecierać miękką gumką do ołówka, a co pewien czas - czyścić mieszaniną spirytusu denaturowanego (2 łyżki) i gliceryny (1 łyżka). Po wyschnięciu polerować do połysku miękką szmatką. 
TOREBKI Z CIEMNEJ, BRĄZOWEJ SKÓRY przemywa się szmatką zwilżoną letnią wodą z dodatkiem octu. Lekko przesuszyć i następnie nakładać pianę z ubitego na sztywno białka z dodatkiem kilku kropel terpentyny. Po całkowitym wyschnięciu polerować do połysku wełnianą szmatką. 
TOREBKI ZE SKÓRY WĘŻA, JASZCZURKI CZY KROKODYLA 
Raczej niedostępne na przeciętną kieszeń, dlatego sposób ich konserwacji podaję więc w formie ciekawostki. Są bardzo delikatne i koniecznie trzeba je regularnie natłuszczać dobrą pastą do obuwia i polerować spraną chusteczką do nosa lub bawełnianą miękką szmatką. Co pewien czas należy wetrzeć odrobinę gliceryny lub oleju rycynowego. Lekko przybrudzone torebki można odświeżyć pianą z ubitego białka. Skóry te nie lubią śniegu, deszczu, mocnego słońca i bliskości źródła ciepła. Jeśli wybierzemy się z wizytą w deszczową pogodę lub śnieżycę, weźmy ze sobą plastykowy woreczek, w którym schowamy torebkę, chroniąc ją przed zamoczeniem. 
TOREBKI ZE SKÓRY LAKIEROWANEJ są wrażliwe na gwałtowne zmiany temperatury. Nie należy więc nosić ich w czasie dużych mrozów. Przybrudzoną torebkę przeciera się szmatką lekko zwilżoną wodą i natychmiast obsusza miękką flanelką. Można też odświeżać ją przekrajaną cebulą lub pianą z ubitego białka. Nie używać pasty do obuwia. Suchą skórę natłuszcza się najlepiej oliwą z oliwek z dodatkiem odrobiny świeżej śmietanki lub samą oliwą. Po wyschnięciu wypolerować. Można też przemywać surowym słodkim mlekiem. 
TOREBKI Z GŁADKICH SKÓR KOLOROWYCH: nagrzać flanelową ściereczkę i dobrze ciepłą nacierać powierzchnię torebki. Posypać talkiem, otrzepać, a potem czyścić mieszaniną pszczelego wosku i terpentyny (1 łyżeczka rozgrzanego wosku i 2 łyżeczki terpentyny), rozprowadzając ją miękką szmatką. Po wysuszeniu polerować do połysku. 
TOREBKI Z BIAŁEJ SKÓRY konserwuje się pianą z ubitego białka. Po zakończeniu letniego sezonu, kiedy białą torebkę chowamy na okres zimowy, dobrze jest oczyścić ją bardziej dokładnie: po odkurzeniu przetrzeć całą powierzchnię wywarem z pszennych otrąb (2 garście otrąb zagotować w 1 szklance wody i przecedzić). Po wysuszeniu natrzeć bezbarwną pastą do obuwia, wypolerować, zawinąć w ciemną flanelkę i schować do szafy. 
TOREBKI ŁĄCZONE Z PŁÓTNA I SKÓRY wymagają dwóch różnych sposobów czyszczenia. Skórę konserwuje się wcierając w nią dobrą, bezbarwną pastę i poleruje do połysku. Należy tylko uważać, aby przy pastowaniu nie zatłuścić płótna. Części płócienne odświeża się albo preparatem do czyszczenia obić i dywanów zgodnie z instrukcją podaną na opakowaniu, albo sproszkowanym krochmalem. Krochmal wciera się opuszkami palców w powierzchnię płócienną torebki. Po 20 minutach należy strzepnąć proszek i wyszczotkować torebkę. 
TOREBKI ZE SŁOMKI I RAFII przeciera się lekko zwilżoną wilgotną szmatką, a następnie watą maczaną w soku z cytryny. 
TOREBKI ZE SKAJU czy innego sztucznego tworzywa, czyści się jak odzież ze skaju, lekko wilgotną szmatką, a konserwuje kremem "Nivea". 
A gdy mimo starannego użytkowania na ukochanej skórzanej torebce pojawi się plama, nie załamujmy się, jest na nią rada. 
Z wody deszczowej - splamioną torebkę (z wyjątkiem torebek ze skóry lakierowanej, węża, jaszczurki czy krokodyla) potrzymać chwilę nad naczyniem z wrzącą wodą. Osuszyć miękką szmatką, wetrzeć pastę i wypolerować. 
Z tłuszczu - świeże plamy znikną przez pocieranie szmatką zwilżoną czystą terpentyną. Na stare plamy kładzie się papkę z mielonej kredy i spirytusu denaturowanego lub papkę z magnezji i benzyny ekstrakcyjnej (ostrożnie z ogniem!). Papkę należy przykryć białą szmatką i obciążyć ciężkim przedmiotem. Gdy wyschnie, proszek strzepnąć i ewentualnie zabieg powtórzyć, jeśli plamy nie zniknęły. Na torebkach zamszowych plamy z tłuszczu likwiduje się eterem (ogień!). 
Z atramentu - Pocierać watą zwilżoną sokiem z cytryny, zaraz wcierać pastę do obuwia i polerować. 
Z pleśni, ze smoły i asfaltu - małe plamki można przetrzeć formaliną. Delikatnie zeskrobać, ewentualnie zmiękczyć masłem czy innym tłuszczem. Czyścić terpentyną lub benzyną ekstrakcyjną (ogień!). Pastować i polerować. 
Nie zapominajmy o walizkach, WALIZKI ZE SKÓRY po każdej podróży powinny być oczyszczone wewnątrz, a i zewnątrz wytarte szmatką i nasmarowane pastą do obuwia. Jeśli walizki leżały w zbyt suchym pomieszczeniu, dobrze jest wetrzeć w skórę sporo gliceryny i pozwolić jej wysychać przez kilka dni. Następnie natrzeć pastą i wypolerować. Jeśli walizki leżały w wilgotnym pomieszczeniu i pokazały się na nich ślady pleśni, trzeba oczyścić ostrą szczotką z włosia, przetrzeć terpentyną, zapastować i wypolerować. 
WALIZKI ŁĄCZONE ZE SKÓRY I PŁÓTNA: płótno przetrzeć gąbką lekko zwilżoną wodą z dodatkiem amoniaku (3 łyżki amoniaku na 2 szklanki wody) i wytrzeć do sucha. Części skórzane wypastować. Jasne płótno można czyścić sproszkowanym krochmalem. 
WALIZKI Z TWORZYW SZTUCZNYCH zmywa się szmatką zwilżoną wodą z detergentem, spłukuje i wciera krem "Nivea". 
Do sposobów konserwacji wrócimy po zakończeniu sezonu turystycznego, gdy damy odpocząć naszym zszarganym plecakom. 
 
aaa 
7. ORGANIZACYJNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY 
 
aaa 
7.1. Godny jubileusz - Anna Woźniak-Szymańska 
 
Źródło: Pochodnia - Nr 3 (882), czerwiec 2011 r. 
 
1951 rok. W tym roku uruchomiono pierwszą telewizję kablową, podpisano traktat paryski o utworzeniu Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali, w Genewie została przyjęta konwencja dotycząca statusu uchodźców, urodził się Phil Collins i Kora, została uruchomiona Szybka Kolej Miejska w Trójmieście, na warszawskim Żeraniu powstała Fabryka Samochodów Osobowych. W takiej właśnie czasowej scenerii powstał Polski Związek Niewidomych. 
Na terenie całego kraju, w naszych kołach i okręgach, świętujemy jubileusz powstania Polskiego Związku Niewidomych organizując wystawy, koncerty, dyskusje o Związku i latach minionych. Powody do świętowania mamy zresztą dwa - w obecnym roku przypada również 65 rocznica Zjednoczenia Ruchu Osób Niewidomych w Polsce. Patronat Honorowy nad całorocznymi jubileuszowymi wydarzeniami przyjął Prezydent RP Pan Bronisław Komorowski wraz z Małżonką Panią Anną Komorowską, patronat medialny objęło Polskie Radio, a także TVP INFO. 
Jesteśmy dumni, pochylamy się i myślimy o historii naszej organizacji, o sukcesach i porażkach (o tym, co się udało, a co nam nie wyszło), o działaczach i pracownikach, szczególnie o tych, którzy odeszli z naszego grona, bo to przecież oni tworzyli tę historię. Osobiście cieszę się bardzo, że wytrwaliśmy, że zbudowaliśmy tak silne stowarzyszenie, że konsekwentnie pracujemy na rzecz poprawy jakości życia osób niewidomych i słabowidzących. Określiliśmy naszą misję i wizję, nie brakuje nam determinacji w dążeniach do budowania jak najlepszych standardów usług w zakresie rehabilitacji społeczno-zawodowej i integracji osób z dysfunkcją wzroku. 
Z tej okazji dziękuję bardzo serdecznie wszystkim koleżankom i kolegom, naszym rodzinom za współpracę, współdziałanie w strukturach PZN i naszych placówkach specjalistycznych. Dziękuję również naszym sympatykom i przyjaciołom na terenie całego kraju - przedstawicielom instytucji publicznych oraz indywidualnym darczyńcom. Dzisiaj, po tylu latach należy stwierdzić, że praca każdej osoby była bardzo potrzebna i niezwykle pożyteczna. 
 
Organizacja 
 
Dzisiaj PZN jest największą i najstarszą organizacją w Polsce zrzeszającą osoby niewidome i słabowidzące w różnym wieku. Od lat utrzymuje pozycję lidera i to się nie zmienia. Nasza sieciowa struktura organizacyjna daje nam szansę na docieranie do największej liczby osób potrzebujących pomocy, informacji, czy wsparcia. Nasuwa się tu jednak pytanie, czy jesteśmy w stanie docierać do wszystkich, którzy potrzebują naszego wsparcia, do wszystkich osób, które stały się ociemniałe lub są zagrożone utratą widzenia. 
 
Pozostanę obiektywna: mimo bardzo wielu starań oferta wciąż nie dociera do wszystkich członków Związku, a wiele tysięcy osób, które stały się niepełnosprawne z powodu dysfunkcji narządu wzroku, nie wie o naszym istnieniu. Informacja o naszej ofercie jest im, niestety, nieznana. Ciągle pokutują wśród nich stereotypy, wciąż nie przychodzi im łatwo przyznawanie się do własnej niepełnosprawności. Często udają przed sobą i otoczeniem, bo chcą być uznawani za osoby widzące. Czasem też ich bliskimi powoduje wstyd odsłaniania prawdy o niewidzeniu w rodzinie. W takich sytuacjach przyjście do Związku zwykle nie jest wynikiem przemyśleń, decyduje tu przypadek. A mogłoby być łatwiej, prościej... 
Zrzeszamy około 65 tysięcy osób niewidomych i niedowidzących. Wydaje się, że to dużo, ale liczby szacunkowe wskazują na to, że w Polsce żyje około 500 tysięcy osób z poważnymi schorzeniami narządu wzroku. Czy wszystkie one wiedzą o istnieniu PZN? Zapewne nie... Mimo, że żyjemy w dobie informacji i cyfryzacji, a oferta naszych usług realizowana jest w sposób różnorodny, to nie dociera ona do wszystkich zainteresowanych członków naszego stowarzyszenia. Może jest też tak, że nie dla wszystkich jest ona interesująca. 
Stanowczo jednak należy podkreślić, że w każdym roku przyjmujemy do stowarzyszenia około 3-4 tysięcy nowych osób. To ważna informacja dla działaczy, pracowników i kierownictwa Związku. Jesteśmy potrzebni. Ci, którzy dotarli do nas oczekują wskazania im dalszej ścieżki rehabilitacyjnej. 
Trudno stwierdzić jednoznacznie, czy wszyscy otrzymują pomoc na tak samo wysokim poziomie merytorycznym. Czy odbywają odpowiednią ilość szkoleń w zakresie orientacji przestrzennej i nauki pisma brajla. Obserwując działalność naszych struktur, dostrzegam z całą pewnością poprawę poziomu świadczonych usług, mam jednak pewne wątpliwości. Wydaje się, że zbyt mała ilość profesjonalnej kadry rehabilitacyjnej, tyflopedagogicznej pracuje w naszych kołach, a przecież to do tych drzwi pukają w pierwszej kolejności osoby nowo ociemniałe. 
A może na nasze koła nie należy nakładać zadań związanych stricte z profesjonalną rehabilitacją? Może wystarczy im zadanie integracji środowiska osób niewidomych i słabowidzących tę rolę pełnią z powodzeniem. A w takim razie czy Okręgi PZN nie powinny zabiegać o to, aby stać się profesjonalnymi placówkami rehabilitacji z własną bazą i zespołem merytorycznym zatrudnionym w systemie ciągłym. Może należy zadbać o to, aby środki finansowe na prowadzenie takiej rehabilitacji w oparciu o indywidualne programy dla beneficjenta były zapewnione z budżetu państwa. Nasz Ośrodek Szkoleniowo-Rehabilitacyjny w Bydgoszczy nie jest w stanie szkolić i uczyć funkcjonowania w nowej sytuacji życiowej wszystkich nowo przyjętych osób, lista oczekujących wynosi kilkaset... 
Kolejne pytanie: czy za taki stan faktyczny odpowiada organizacja pozarządowa, którą niewidomi założyli sami i sami nią zarządzają? Czy nie jest to obowiązek państwa wobec obywatela, którego los zaskoczył? 
Od wielu lat zabiegamy o rozwiązania systemowe i stałe finansowanie procesu rehabilitacji osób niewidomych i słabowidzących. Sukcesem jest gromadzenie przez nasze okręgi i Instytut Tyflologiczny w Warszawie coraz większych środków oraz realizacja coraz większej liczby projektów. Zdobywanie ich w konwencji konkursowej nie powinno zastąpić stałych dotacji na rehabilitację nowo ociemniałych osób. Proces rehabilitacji człowieka niewidomego powinien się rozpocząć jak najszybciej po utracie wzroku, powinien być dostosowany do jego potrzeb i prowadzony przez doświadczony personel. Obecnie realizujemy to ważne zadanie dopiero wtedy, kiedy wygramy konkurs... 
 
Przyszłość organizacji 
 
Kontynuując moje refleksje o potrzebie istnienia PZN, chciałabym przekonać czytelników do wizji i roli jaką PZN miałby spełniać w przyszłości. Dorobek tej organizacji w zakresie szerokiej pomocy, wypracowanej metodologii, głębokiej wiedzy o potrzebach człowieka ociemniałego w zakresie rehabilitacji dzieci i osób dorosłych z dysfunkcją wzroku nie może być zniweczony. Należy współpracować z partnerami, z innymi organizacjami i instytucjami, jednak rola PZN powinna być wiodąca. Żaden z podmiotów wspierających osoby niewidome nie ma tak szerokiej reprezentacji jak my. Wiedza, doświadczenie wieloletnich pracowników merytorycznych powinny służyć środowisku i rozwojowi nowoczesnych metod rehabilitacji. Metodologia winna zaś być wzbogacana rozwiązaniami wykorzystywanymi w Europie i na świecie. W Instytucie Tyflologicznym PZN na Konwiktorskiej należy kontynuować realizację programów pilotażowych, innowacyjnych, które stawałyby się wzorcem możliwym do rozpowszechniania na terenie kraju. 
Po stronie lidera, jakim jest PZN, spoczywa obowiązek zadbania o standardy świadczonej w Polsce pomocy. Nasza marka powinna służyć zachęcaniu do współpracy partnerów z III sektora, administracji publicznej, biznesu, świata nauki. 
Uważam za wskazane pełnienie przez PZN roli edukatora poszczególnych grup obywateli: dzieci, młodzieży, decydentów, przedstawicieli służb publicznych, pedagogów szkolnictwa masowego. To również PZN powinien konsultować i zachęcać do współpracy inne podmioty, aby wypracowane standardy wspierania osób niewidomych zostały wpisane w ramy prawne i stały się pomocą zinstytucjonalizowaną finansowaną z budżetu państwa. 
Naszym zadaniem jest dbałość o jak najszerszy dostęp osób niewidomych do nauki, pracy, rehabilitacji, dóbr kultury. 
 
Szanowni Państwo, Drodzy Czytelnicy, Zachęcam do dyskusji na temat przyszłości naszej organizacji. Czekam na listy od Państwa, proszę je kierować na adres magazynu "Pochodnia" 
(pochodnia@pzn.org.pl lub tradycyjną pocztą: Redakcja „Pochodni”, Konwiktorska 9, 00-216 Warszawa). 
Będą one drukowane, a ja postaram się odpowiadać na nie właśnie na łamach magazynu. 
Pozdrawiam! 
 
aaa 
7.2. Transparent i spoty 
Weredyk 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Mamy kolejny, choć nie nowy, projekt mający ułatwić życie niepełnosprawnym, a dotyczy on tworzenia spójnego i skutecznego systemu przeciwdziałania dyskryminacji na wszystkich poziomach administracji rządowej - "Równe traktowanie standardem dobrego rządzenia". 
Program powstał w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. I zdaniem pełnomocniczki rządu ds. równego traktowania Elżbiety Radziszewskiej, "jest to wyjątkowy projekt na skalę Unii Europejskiej", bowiem po raz pierwszy w historii Polski jest to program na rzecz równego traktowania. 
Zdumiało mnie to, bądź co bądź, szczere przyznanie się, że pomimo szczytnych deklaracji nic się w tej materii nie robiło. "Powodów dyskryminacji jest wiele. Chcemy, żeby program, który opracujemy, służył przez wiele lat, żeby był uniwersalny, nie był zideologizowany, nastawiony na działanie polityczne. Trzeba wielkiej pozytywistycznej pracy, by kwestie równego traktowania były zawsze w głównym nurcie postępowania urzędów - powiedziała Radziszewska w trakcie inauguracyjnej konferencji w kancelarii premiera". 
I na jakich działaniach ma opierać się bezpardonowe tropienie przejawów dyskryminacji. 45 koordynatorów, umocowanych w ministerstwach, w BOR, komendach wojewódzkich policji i straży pożarnej, urzędach centralnych i wojewódzkich będą działać na rzecz równego traktowania. Mają oni "wpływać na to, co się dzieje wewnątrz instytucji, ale również w obszarze działania danej instytucji na zewnątrz". Kolejny etap projektu obejmie administrację wojewódzką, powiatową i gminną. Zachodzę w głowę, w jaki sposób borowiki, policjanci i strażacy mają wyłapywać przejawy dyskryminacji wewnątrz własnych jednostek paramilitarnych. 
Wprawdzie prawie 400 urzędników z 85 instytucji centralnych zostanie przeszkolonych, jak rozpoznawać i reagować na dyskryminację, ale poza wyniesioną wiedzą ze szkoleń urzędnicy ci nie otrzymali żadnych innych narzędzi antydyskryminacyjnych. 
Chociaż planowana jest także półtoraroczna kampania uświadamiająca zachowania wynikające ze stereotypów, która ma polegać na spotach filmowych, oraz uruchomionym internetowym portalu "Sieć równości", gdzie będzie można zasięgnąć rady lub zgłosić przypadki dyskryminacji, to nasuwa mi się pytanie - z jakim skutkiem. "Zauważ dyskryminację i reaguj" mają zachęcać spoty reklamowe, ale do kogo mam zgłaszać te fakty? 
Przyznam, że z obawą czekam na wdrożenie programu, aby nie stał się zakamuflowanym sposobem dyskryminacji. Przypomnijmy, w parlamencie znajduje się projekt zakładający "pozytywną dyskryminację" niepełnosprawnych przy zatrudnieniu w administracji rządowej. Projekt ten ani nie poprawi sytuacji niepełnosprawnych na rynku pracy, ani się im nie przysłuży, a jeśli zostanie otrąbione jego wdrożenie, to na zasadzie zatrudniania osób z orzeczoną niepełnosprawnością w stopniu lekkim i to na czas określony. Przecież czy można zwolnić pracownika tylko dlatego, że wyzdrowiał? 
Zapowiadany z fanfarami program "Równe traktowanie standardem dobrego rządzenia". Jest kolejnym transparentem i takim pozostanie. 
 
aaa 
7.3. Ura i do przodu! 
Kret 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Pilnie śledzę środowiskowe listy dyskusyjne, na których ludzie, znajdujący się w podobnej do mojej sytuacji, ujawniają swoje przekonania, postawy i frustracje. Jest tam wiele myśli, które wcale nie dziwią, ani nie zdumiewają. Mamy już ponad 20 lat od zmiany ustroju, ale to za mało, by wyplenić dawny sposób myślenia przechodzący z ojca na syna, z którego wynika, że nam wszystko się należy i to tylko, dlatego, że jesteśmy niewidomi. Należą się nam dotacje z PFRON, różnego rodzaju ulgi, przywileje i wszelakie udogodnienia. Tak było w PRL, do którego wielu nawiązuje mentalnie, bo przecież słyszeli od dziadków i rodziców jak wtedy było dobrze. Ciągle kołacze się w naszych głowach przekonanie, że "każdemu należy się według potrzeb". To nieprawda, że w życiu realnym nie ma darmowych obiadów. Jeżeli ktoś coś dostaje, to ktoś inny musi się na to złożyć. PFRON zasilany jest składkami pracodawców, których obowiązują wskaźniki zatrudnienia osób niepełnosprawnych, a pracodawcy ci nie chcą albo nie mogą wskaźników tych osiągnąć. PFRON zasilają również dotacje z budżetu państwa pochodzące z podatków innych obywateli. Podobnie wygląda sytuacja w budżetach samorządów, których wydatki na osoby niepełnosprawne pochodzą z podatków i opłat obciążających ogół obywateli. Cóż więc za problem - zabrać innym, by dołożyć niewidomym. Środkami budżetowymi dysponują rząd i władze samorządowe, i jak nie chcą dać, to znaczy, że są "wredni albo nieuczciwi". I nie przyjmujemy do wiadomości, że pozostali obywatele złożyli się na te budżety płacąc haracze na rzecz tak nielubianego fiskusa. Cóż nas to obchodzi, może nie za bardzo dołożyliśmy się do wspólnej kasy, ale z racji inwalidztwa nam się przecież wszystko należy. 
I co z tego, że nie wszystkie wydatki pokrywane są z tych opłat i podatków. Znaczna ich część ma swoje źródło w pieniądzach pożyczonych. Pożyczają ci, którzy kupują różne obligacje lub oszczędzają na emerytury. Oczywiście, nie robią tego z dobrego serca, tylko oczekują odpowiednich profitów lub zabezpieczeń. A na to muszą zapracować wszyscy podatnicy. W każdej złotówce wydatku budżetowego jest 20 - 30 groszy pieniędzy pożyczonych. Miło jest, gdy chcą nam pożyczać, i tak powinno być zawsze. I nie warto myśleć co będzie, gdy przestaną. Co z tego, że ćwiczą to aktualnie Grecy, którzy muszą wyrzekać się swojego poziomu życia, bo przez wiele lat żyli po prostu na kredyt. 
My się tego nie boimy. Bo przecież wszyscy mamy równe żołądki, i co z tego, że nie wszyscy w równym stopniu przykładają się do zasilenia kasy niezbędnej do zaspokojenia potrzeb. Jak nie będzie pieniędzy - to się dodrukuje... 
Ura i do przodu! 
 
 aaa 
7.4. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH 
Rehabilitacja, dezinformacja, integracja, adaptacja i ... 
Jerzy Ogonowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
 W latach osiemdziesiątych podczas jednego ze spotkań sekcji zwanej wtedy sekcją zatrudnionych poza środowiskiem inwalidów wzroku, jedna z uczestniczek, pochylając się do mnie, stwierdziła: 
"z jednej strony chcemy być traktowani na równi z innymi, a z drugiej - ciągle czegoś od władz i społeczeństwa żądamy". 
W tym czasie spotkania sekcji były pożyteczne, gdyż poznawaliśmy się nawzajem, zorientowaliśmy się niespodziewanie dla nas samych, ile to niewidomych pracuje w przeróżnych zawodach. Ale właśnie na tych spotkaniach pojawiły się tego rodzaju sprzeczne kierunki, o których mówiła wymieniona osoba. Potem w wąskich gremiach zastanawialiśmy się, kiedy w końcu należy uznać, że niewidomy jest zrehabilitowany, a może jest to proces ciągły. Czy niewidomego od urodzenia należy wyposażyć od razu w grzechotkę z białą laską, a potem z takąż białą laską pochować? Z mieszanymi uczuciami przeczytałem informację o tym, że poszkodowany niewidomy w warszawskim metrze występuje o potężną rentę i jeszcze bardziej potężne zadośćuczynienie. Wcześniej naczytałem się mnóstwo wiadomości, z których raz wynikało, że nie miał ze sobą laski (jeśli nie liczyć towarzyszki), to znów, że laską nie wyczuł terenu, a gdyby były jakieś tam oznakowania, to byłoby inaczej, a właściwie nie wiadomo, czy inaczej. Informacje te nasunęły mi pytania, gdzie kończy się rehabilitacja, a pojawia jakaś inna dziedzina, której może wobec zaistniałego nieszczęścia lepiej po imieniu nie nazywać. 
Przy tej okazji nasuwają mi się nieodparte porównania. Pierwsze - to sprawa owego rzekomo podtrutego psa, a potem proces wytoczony przez poszkodowanego, że nie przekazano mu wszystkich pieniędzy, jakie wpłynęły do fundacji, lecz tylko tyle, ile mu było trzeba, przeznaczając resztę dla innych w podobnej sytuacji. Drugie - to informacja o tym, że niefrasobliwy ojciec, który podtruł syna grzybami, nie tylko mógł przeszczepić dwukrotnie poszkodowanemu dziecku wątrobę, ale z darowanych pieniędzy nawet odremontować dom. 
Błędne i złudne jest przeświadczenie, że rehabilitacja polega przede wszystkim na dokładnym opanowaniu topografii terenu, nauczeniu się sprawnego posługiwania białą laską i nabraniu przekonania, że ze wszystkim sam sobie dam radę, nawet jeśli nikt inny w danym wypadku nie zamierza sobie samodzielnie radzić. I tu znów przychodzi mi na myśl pewne zdarzenie. Niewidomy, siedzący obok mnie i osoby widzącej, nagle oświadczył, że obraża go to, iż ten widzący nalewa mu wodę mineralną. Widzący nie zrozumiał, a niewidomy stwierdził, że sam sobie mógł nalać. Przecież w tym przypadku nalanie wody dotyczyłoby każdego siedzącego obok. Ogólnie jest przyjęte, że jeden drugiemu usługuje i nie ma to nic wspólnego ze ślepotą. Wystąpił tu więc jakiś dziwaczny przypadek przerehabilitowania. 
Sądzę, że rehabilitacja niewidomych, to po pierwsze - proces, który ma swój początek, cel i koniec. Po drugie - chodzi w tym procesie o nabycie pewnych umiejętności radzenia sobie w życiu i stosowanie odpowiednich narzędzi do uzyskania tego celu. Chodzi tu o umiejętności, które będą służyć przez całe życie przy założeniu, że warunki życia, okoliczności mu towarzyszące itp. mają charakter zmienny i nieprzewidywalny. Dlatego konieczne jest także w procesie rehabilitacji nabycie odpowiednich umiejętności organizowania sobie życia, stosownie do swych predyspozycji. 
Znam wielu niewidomych, którzy oglądani z boku, sprawiają wrażenie osób okrutnie wprost samodzielnych. Ich samodzielność jednakże ogranicza się do znanego terenu, znanych czynności itp. Brałem udział kilkakrotnie w "rehabilitacyjnych" zawodach sprawnościowych. Stawiano delikwentów na boisku i włączano urządzenie, co niemiłosiernie denerwująco pikało i trzeba było na ten głos dojść do miejsca pikania. Otóż wygrywali z reguły słabowidze w goglach. I nie było w tym nic dziwnego, bo zanim zawodnik nałożył gogle, to rozejrzał się naokoło, a potem szedł na pikanie, mając w pamięci topografię terenu. Kiedy jednak szedłem z takim zwycięzcą po normalnej drodze i pojawiały się schody, których z racji swej wady wzroku nie dostrzegał, to musiałem mu pomagać, aby nie zleciał na pysk. Zaproponowałem wówczas, że po tych pikawkach powinniśmy pojechać do nieznanego miasta i urządzić zawody bez pikania. Zobaczylibyśmy wtedy, kto lepiej by sobie poradził. 
W "Polityce" nr 26 zamieszczony jest wywiad Joanny Cieśli z Panią prof. Ewą Nowicką-Rusek, niewidomą antropolożką, która stwierdza: "Ludzie niewidomi często nie kończą studiów. W moim przekonaniu przede wszystkim dlatego, że całą energię życiową zużywają na chodzenie po mieście z laską. To jest koszmarna strata czasu i sił, a poza tym jest to niebezpieczne. Przez ten czas człowiek mógłby coś przeczytać, napisać, czegoś się nauczyć albo po prostu porozmawiać z kolegami, pożartować, poflirtować. A jeśli jest doktorantem, może napisać pół artykułu". 
Rozmowę z Ewą Nowicką-Rusek znajdą Czytelnicy pod pozycją 4.1. Zachęcam do zapoznania się z tą publikacją. 
Prof. Nowicka sama się nie porusza, robi to zawsze w czyimś towarzystwie. Ale zupełnie to jej nie przeszkadza w takim zorganizowaniu swego życia, że prowadzi terenowe badania naukowe nie tylko w kraju, ale także w krajach egzotycznych np. w Nepalu. Obawiam się, że prof. Nowicka uciekłaby natychmiast od tych pikawek, nie mówiąc już o jakichś zawodach. Natomiast zwycięzcy pikawek na pewno by nie potrafili prowadzić badań w Nepalu. Tyle tylko, że Pani profesor powinna w sposób równoprawny potraktować także i tych, którzy poświęcają wiele czasu na chodzenie z laską. Bo w innym miejscu prof. Nowicka stwierdza: "Mój syn był na obozie z dziewczynkami z Lasek, które przyjechały z opiekunkami. Panie robiły im kanapki - zamiast położyć na talerzu chleb, masło, ser i pozwolić im zrobić je samodzielnie". A ja bym to wszystko odwrócił. Powiedziałbym, że niekiedy niewidomi zbyt wiele czasu tracą na samodzielne robienie sobie kanapek, podczas gdy ten czas można by poświęcić nie tylko na rozmowy i pisanie czy czytanie, ale na samodzielne wyjście z białą laską do parku, do miasta albo nawet poza miasto. Ciągłe uzależnienie przy poruszaniu się, doprowadziłoby mnie w krótkim czasie do szpitala psychiatrycznego. Natomiast bardzo chętnie powierzam innym robienie mi kanapek, a nawet do tego zachęcam, podobnie z prasowaniem. Moje predyspozycje są jednak takie, że bez dłuższego przebywania z sobą samym nie umiałbym funkcjonować. 
I tak zbliżamy się pomału do pointy. 
Rehabilitacja jest procesem, który kończy się w momencie, gdy jesteśmy w stanie zorganizować sobie i ułożyć życie zgodnie z własnymi predyspozycjami, potrzebami i upodobaniami. Aby to uzyskać, stosujemy narzędzia, które każdemu z nas są do samorealizacji potrzebne. Tylko tyle i aż tyle. 
Nie może to oznaczać zarabiania na niepełnosprawności, chociażby poprzez roszczenia wynikające z niedostosowania świata do niewidomych. Może się bowiem zdarzyć, że ten świat pewnego dnia zastopuje nasze roszczenia i na przykład zakaże niewidomym bez opieki wstępu do takich instytucji, jak metro, a może i gdzie indziej. Będzie przy tym tłumaczyć to, co gorsza, wolą zapewnienia niewidomym bezpieczeństwa. 
Dlatego sztandarowym hasłem przy rehabilitacji musi być pewna wytyczna, którą w swoim czasie wypowiedziała nieżyjąca już niewidoma psycholog, Magdalena Radwańska: "To nie niewidomi są potrzebni społeczeństwu, to społeczeństwo jest potrzebne nam, niewidomym". Wskaźnikiem, że właśnie osiągamy układ dla nas korzystny jest to, o czym mówi w cytowanym artykule prof. Ewa Nowicka, że otoczenie zapomina o naszej ślepocie i traktuje nas na równi ze wszystkimi. 
 
 aaa 
8. FAKTY, ARGUMENTY, POGLĄDY, OPINIE I POLEMIKI 
 
aaa 
8.1. Zaproszenie do dyskusji 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Szanowni Państwo! 
 
W załączeniu przesyłam mój artykuł pod tytułem "Małe prężne". Podejmuję w nim polemikę z osobami, które twierdzą, że tylko małe stowarzyszenia mogą działać prężnie na rzecz swoich członków. Jestem innego zdania. Uważam, że na szeroką skalę, na dużym obszarze, na rzecz dużej liczby osób i w wielu dziedzinach skutecznie działać może tylko wielkie stowarzyszenie, takie jak PZN. Inna rzecz, czy to wielkie stowarzyszenie działa zgodnie z oczekiwaniami jego członków. 
Uprzejmie proszę o zapoznanie się z załączonym artykułem i wyrażenie swojej opinii w tej sprawie. 
W czerwcu br. PZN skończy 60 lat swego istnienia. W okresie tym odniósł wiele sukcesów i poniósł dotkliwe porażki. Bez wątpienia jednak, wkład PZN-u w kształtowanie świadomości tysięcy osób z uszkodzonym wzrokiem był olbrzymi, a jego działalność wywarła wielki wpływ na poziom ich życia. Obecnie, jak się wydaje, przeżywa głęboki kryzys. Czy jednak ocena ta jest trafna? Czy PZN naprawdę działa źle? Czy tak wielkie stowarzyszenie może działać dobrze? Co zrobić, żeby poprawić działalność PZN? A może rzeczywiście tylko małe organizacje mogą działać prężnie? 
Nie wiem, czy osoby znaczące w naszym środowisku zechcą zapoznać się z Państwa opiniami. Myślę jednak, że warto je wyrazić. Z pewnością nikomu one nie zaszkodzą, a pomóc mogą. Być może, władze PZN-u i innych stowarzyszeń zechcą zapoznać się z Państwa opiniami, a wtedy - czas przeznaczony na ich napisanie, nie będzie stracony. 
Forma i wielkość wypowiedzi są dowolne. Wypowiedzi mogą być podpisane pełnym imieniem i nazwiskiem, inicjałami, pseudonimem - to zależy wyłącznie od Państwa. Ze swej strony, gwarantuję pełną dyskrecję. 
Na Państwa wypowiedzi oczekuję do ósmego czerwca br. pod adresem: 
st.k@onet.pl 
Załączony artykuł i Państwa wypowiedzi zostaną opublikowane w lipcowym wydaniu "Wiedzy i Myśli". 
 Z serdecznymi pozdrowieniami 
Stanisław Kotowski 
 
 aaa 
8.2. Małe prężne 
Stanisław Kotowski 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Polski Związek Niewidomych jest zabytkiem z minionej epoki, niereformowalnym molochem, nie spełnia już pozytywnej roli i powinien być zlikwidowany. 
Tylko małe, prężne organizacje mogą pracować efektywnie, mogą dobrze zaspokajać potrzeby niewidomych i słabowidzących. 
 
Jacek Zadrożny w rozmowie opublikowanej w numerze 11(23)/2010 "WiM" powiedział: 
"Ten ruch przeżywa przemianę, która jest konieczna. Odchodzimy powoli od monopolu PZN w kierunku mniejszych, a za to prężniej działających organizacji skupiających się na konkretnych obszarach działalności. O kryzysie możemy mówić w wypadku PZN, który nie potrafi odnaleźć się w tej nowej sytuacji. Traktuje inne organizacje jak wrogów, a przynajmniej jak konkurencję, a przecież współpraca może przynieść korzyści obu stronom. Dopóki władze PZN tego nie dostrzegą - będą powstawały kolejne organizacje, bo ich założyciele będą wychodzić z założenia, że w ramach PZN wielu rzeczy nie da się zrobić. 
Wbrew temu bowiem, co myślą niektórzy ludzie, w działalności pozarządowej nie liczy się masa, lecz aktywność. Mała grupka ludzi skupiona wokół pewnego obszaru działalności może zdziałać więcej, niż licząca kilkadziesiąt tysięcy członków organizacja. To trochę jak z malowaniem mieszkania - jeden człowiek pomaluje je w trzy dni, trzech ludzi w jeden dzień, a trzydzieści nie pomaluje go nawet w miesiąc, bo będą sobie nawzajem przeszkadzać. Jakie może być stanowisko PZN w konkretnej sprawie? Przecież nie da się go uzgodnić z kilkudziesięcioma tysiącami członków". 
Józef Szczurek w artykule "Wierzę w ludzi" opublikowanym w numerze 4(26)/2011 "WiM" napisał: 
"Wydaje mi się, że powinny powstawać niewielkie stowarzyszenia i zespoły fachowców, które specjalizowałyby się w określonych dziedzinach, na przykład - w organizowaniu pomocy socjalnej - głównie w kontaktach z urzędami samorządowymi i państwowymi, w poszukiwaniu pracy zawodowej, w organizowaniu i realizowaniu programów kulturalnych oraz w nauce obsługi komputera, w korzystaniu z możliwości rehabilitacji podstawowej, udzielaniu pomocy prawnej. Jestem przekonany, że małym organizacjom, pozbawionym cech masowości, łatwiej będzie włączyć się aktywnie do realizacji przyjętych programów. Powinno się w większym stopniu angażować do pracy społecznej ludzi widzących, zwłaszcza emerytów, którzy mając dużą teoretyczną i praktyczną wiedzę oraz sporo wolnego czasu, mogliby w istotny sposób przysłużyć się sprawie pomocy niewidomym i słabowidzącym". 
 
Nie można lekceważyć opinii autorów, z których jeden posiada olbrzymią wiedzę tyflologiczną i jest "żywą historią" ruchu niewidomych w Polsce, a drugi - człowiekiem ociemniałym, który przeszedł z powodzeniem długą i wyboistą drogę do samodzielności. Czy jednak autorzy tych wypowiedzi trafnie oceniają możliwości małych stowarzyszeń? 
Ich opinię podziela wielu niewidomych i słabowidzących. Prezentowane są one na listach dyskusyjnych i w prywatnych rozmowach. Tylko oficjalne czynniki, w tym pezetenowska prasa milczą na ten temat, zresztą na inne, trudne tematy również. 
 
Rzetelna ocena możliwości wielkich i małych organizacji wymaga uwzględnienia możliwie wszystkich czynników, a przede wszystkim unikania schematyzmu i posługiwania się utartymi stwierdzeniami. Z pewnością wszystkich czynników, które mają wpływ na funkcjonowanie stowarzyszeń i innych organizacji nie będę mógł uwzględnić w jednym artykule. Postaram się jednak spojrzeć możliwie obiektywnie na to zagadnienie. 
 
Przede wszystkim należy stwierdzić, że duże organizacje wcale nie muszą źle funkcjonować. Mamy w Polsce duże stowarzyszenia, których działalność nie budzi większych zastrzeżeń. Oczywiście, nie mam podstaw do ich oceny - zbyt mało wiem na temat ich działalności. Mogę jednak postawić pytanie, czy PCK, Caritas, ochotnicze straże pożarne, Związek Powiatów Polskich i wiele innych działają źle, beznadziejnie i nie mają przed sobą przyszłości? Myślę, że tak nie jest. 
Z drugiej strony, czy wszystkie małe organizacje są prężne i świetnie działają? Tak również nie jest. 
Znam wielkie organizacje, które źle działają, a Ogólnopolski Sejmik Osób Niepełnosprawnych w ogóle nie działa i nawet rozwiązać się nie potrafił. A była to wielka organizacja - zrzeszała ponad sto stowarzyszeń osób niepełnosprawnych. 
Znam też małe organizacje, którym wystarczyło sił jedynie na zarejestrowanie się i może zorganizowanie czegoś raz czy kilka razy. Tylko w Warszawie powstały co najmniej dwa, może więcej, stowarzyszeń osób całkowicie niewidomych i żadne nie działa. 
 
Spróbujmy odpowiedzieć sobie, czy małe organizacje mogą działać dobrze, prężnie i zaspokajać w zadowalającym stopniu potrzeby swoich członków. Odpowiedź na to pytanie nie jest prosta. 
Myślę, że bardzo dużo zależy od ludzi, którzy angażują się w ich działalność. To jednak nie jest ani odkrywcze, ani niczego nie wyjaśnia. Od ludzi zależy również jakość działalności wielkich stowarzyszeń, np. Polskiego Związku Niewidomych. 
Myślę, że małe organizacje pozarządowe mogą efektywnie działać na małą skalę, na rzecz niewielkiej grupy osób, realizować jedno lub dwa zadania, działać na niewielkim obszarze itd. W takim wymiarze, małe organizacje mogą mieć liczące się osiągnięcia. 
Z pewnością na słowa wielkiego uznania zasługuje tworzenie niewidomym możliwości korzystania ze zwykłych czasopism. "De Facto" udostępnia już ponad 40 tytułów. Pracę tę rozpoczęła mała organizacja - Fundacja Polskich Niewidomych i Słabowidzących "Trakt" i kontynuuje również mała organizacja - Fundacja "De Facto". No i wykonuje wspaniałą pracę. 
Niewielka organizacja Fundacja "Audiodeskrypcja" ma wielkie osiągnięcia w tworzeniu niewidomym łatwiejszych warunków korzystania z dóbr kultury i sztuki. 
Tak samo projekt "Zobaczyć morze" tworzy niewidomym i słabowidzącym warunki do uprawiania żeglugi morskiej, a stowarzyszenie "Razem na szlaku" do uprawiania turystyki pieszej. 
Oczywiście, organizacje te podejmują też inne zadania, ale mają one wąski charakter i ograniczony zakres tematyczny. 
Dodam, że przy zawężeniu zadań, nawet osoby indywidualne, bez tworzenia specjalnej organizacji, a nawet działając jednoosobowo, mogą mieć liczące się osiągnięcia. 
Przykładem może tu być uświadomienie władzom i społeczeństwu potrzeby stworzenia niewidomym warunków do pełnego korzystania z czynnego prawa wyborczego. Wystarczyło zaangażowanie Jarosława Gniatkowskiego i Jacka Zadrożnego oraz poparcia kilku innych osób, żeby problem zaistniał w przestrzeni publicznej. 
Czy jednak mała organizacja, stowarzyszenie lub fundacja może działać w szerokim zakresie na terenie całego kraju, a chociażby tylko na terenie jednego województwa? Oczywiście, że nie. 
Gdyby taka organizacja chciała, np. wydawać prasę, organizować szkolenia rehabilitacyjne oraz imprezy turystyczne i sportowe, działalność socjalną i świetlicową, musiałaby przekształcić się w dużą organizację, a to oznacza, że nie byłaby już organizacją małą. 
Raz jeszcze podkreślam, że mała organizacja może zajmować się jakąś działalnością na niewielką skalę. Może zaopatrywać niewidomych w prasę ogólnodostępną, może wydawać własną prasę, może wydawać książki, opracowywać mapy, podejmować się opracowania jakiegoś rehabilitacyjnego tematu, organizować turystykę górską, nizinną lub morską itp. Nie może jednak robić tego wszystkiego, bo wymaga to zaangażowania wielu osób, administracji, księgowości, lokali, ogniw terenowych itd., a więc przekształcenia w wielką organizację. Dodam, że żadna mała organizacja nie może objąć chociażby minimalną pomocą rocznie kilku tysięcy nowo ociemniałych i wielu tysięcy osób z uszkodzonym wzrokiem, które potrzebują pomocy rehabilitacyjnej. 
I jeszcze jedno, małe organizacje działają, można powiedzieć, punktowo. W takim jednym punkcie - wydawania miesięcznika, organizowania turystyki dla grona znajomych czy mieszkańców jednego miasta, organizowania szkoleń rehabilitacyjnych itp. może mieć wspaniałe wyniki. Niestety, wyniki te dotyczą tylko tego punktu. W sąsiednim mieście już może nie być żadnych imprez turystycznych, żadnych szkoleń rehabilitacyjnych, żadnej pomocy socjalnej. Oczywiście, tak też może być z wielką organizacją, np. z kołami PZN. Tu też jedno koło może pracować wspaniale, a sąsiednie istnieć na papierze. Teoretycznie jednak, praktycznie również, jest to możliwe. W dużej organizacji jest jakiś koordynator, zarząd, który mobilizuje, wspiera, pomaga, dopinguje, ocenia, porównuje. Fakt, że nie zawsze tak jest, ale tak powinno i może być. Przy wielu małych organizacjach, jest całkowita dowolność, bez możliwości jakiejkolwiek koordynacji, zorganizowanej pomocy wzajemnej, wymiany doświadczeń ani niczego podobnego. 
 
 Małymi organizacjami są koła Polskiego Związku Niewidomych. Jeżeli przyjąć, że "małe są prężne", koła PZN powinny działać bardzo prężnie i niektóre działają, ale nie wszystkie. 
Dlaczego więc, chociaż są małe, prężnie nie działają? Przecież im nikt w tym nie przeszkadza. Z pewnością, nie przeszkadzają władze centralne ani okręgowe - może nie pomagają jak należy, ale nie przeszkadzają. Gdyby więc recepta była tak prosta - wielkie be, a małe cacy, to koła PZN powinny być właśnie cacy. Warto więc zastanowić się, dlaczego tak jest, dlaczego chociaż są małe, niektóre z nich mało działają. 
 
Polski Związek Niewidomych już dawno przestał być monopolistą, przestał reprezentować wszystkich niewidomych i słabowidzących. Czy się nam to podoba, czy nie, jest to faktem, a faktom nie można przeczyć. Powstały dziesiątki stowarzyszeń i fundacji, które w swoich statutach mają zapisaną działalność na rzecz niewidomych i słabowidzących. Taka jest prawda i nic nie wskazuje na to, żeby sytuacja ta miała ulec zmianie. 
Fakt, że PZN przestał być monopolistą ruchu niewidomych w Polsce, nie oznacza, iż przestał być potrzebny. Jest to wielkie stowarzyszenie, które posiada terenowe struktury i różne placówki. Posiada więc wielkie, potencjalne możliwości. 
Myślę, że wszystkim nam powinno zależeć na tym, żeby PZN działał dobrze, żeby zaspokajał różnorodne potrzeby swoich członków. Nie oznacza to jednak, że nie powinniśmy widzieć mankamentów, nieprawidłowości i niedociągnięć w jego pracy. Musimy zastanawiać się nad tym, dlaczego tylu rzeczywiście niewidomych opuściło jego szeregi i dlaczego słabowidzący z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności tego nie czynią. Rozważania nasze jednak, powinny iść w kierunku, co należy i można poprawić w PZN, co zrobić, żeby wyeliminować nieprawidłowości, jak doskonalić jego działalność, a nie jak go zwalczać, ograniczać i zlikwidować. Jest to konieczne, gdyż nie ma innej, równie silnej organizacji, która miałaby podobne możliwości, jakie ma PZN, a co najgorsze, nic nie wskazuje na to, żeby organizacja taka miała powstać. 
Należy jeszcze dodać, że nie wolno utożsamiać PZN-u z jego władzami. Adolf Szyszko ciągle powtarzał: "Dłużej klasztora niż przeora". Władze, a raczej ich działalność możemy i powinniśmy oceniać, nawet bardzo krytycznie, jeżeli na to zasługują. Sam Związek jednak, to już inna sprawa. Nie jest on z natury ani dobry, ani zły. Jest taki, jakich ma działaczy, jakie ma kierownictwo i jeżeli Związek nie spełnia naszych oczekiwań, winni są działacze i kierownictwo oraz warunki zewnętrzne, a nie PZN. 
Pamiętać też należy, że te dziesiątki małych organizacji, które działają w naszym środowisku, również posiadają wielki potencjał, którego nie wolno marnować. Myślę, że konieczne jest głębokie zastanowienie się, nad tworzeniem przyjaznych warunków współistnienia i współdziałania wszystkich organizacji działających w naszym środowisku. Myślę, że sytuacja powoli dojrzewa do powołania jakiejś formy federacji lub konfederacji tych organizacji. Nie może jednak być to federacja lub konfederacja zdominowana przez jedno, wielkie stowarzyszenie. Tak być nie może, bo małe organizacje nie pogodzą się z tym i się nie sfederują. Ale to już inne zagadnienie. Zajmę się nim w przyszłości. 
 
aaa 
8.3. Czytelnicy o małych i wielkich stowarzyszeniach 
Opracowała Kaktus 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Rafał Lewandowski - Szanowny Panie Stanisławie! 
Podzielam Pańskie zdanie, że tylko silna i prężna organizacja, działająca na rzecz niewidomych jest w stanie załatwić wiele dla naszego wspólnego dobra. 
Oczywiście, różnego rodzaju małe organizacje trzeba także wspierać i z nimi współpracować, jeśli są prężne i mają coś dobrego do zaoferowania naszemu środowisku. Należy tak współdziałać, aby niewidomym w Polsce żyło się lepiej. 
Uważam także, że Związek czy jest dobry, czy też zły, to zależy tylko i wyłącznie od ludzi, którzy mają w nim coś do powiedzenia. 
Również potrzebne jest zaangażowanie w działalność jego członków. Musimy być zjednoczeni i silni, gdyż tylko wtedy możemy wiele wywalczyć i wypracować dla naszego dobra. 
Uważam, że jedna duża i silna organizacja jest potrzebna, ponieważ łatwiej jest jej wywrzeć wpływ na decydentów i łatwiej jest takiej organizacji się przebić ze swoimi żądaniami. 
Bardzo leży mi na sercu przede wszystkim sprawa osób całkowicie niewidomych, do których również się zaliczam. My całkowicie niewidomi często czujemy się w Związku tłamszeni przez większość członków słabowidzących. Przejawia się to na każdym kroku naszego związkowego życia. Bardzo często całkowicie niewidomi traktowani są marginalnie. 
Jest tak w przypadku wybierania nowych władz okręgów, w załatwianiu spraw codziennego życia, jak również na różnego rodzaju imprezach turystycznych. Na tych ostatnich jesteśmy bardzo niemile widziani przez słabowidzących kolegów i koleżanki. Właśnie pod tym względem powinno się wiele zmienić w naszym Związku. 
Już słyszę, jak słabowidze na mnie będą pomstować i zarzucać mi, że jestem wobec nich zawistny i zazdroszczę im resztek wzroku. Nie, szanowni słabowidzący, nie jestem zawistny, tylko pragnę, żeby ten Związek był dla nas wszystkich i żeby każdy z nas mógł dobrze się w nim czuć. Pragnę też, żeby przede wszystkim niewidomi znajdowali w nim odpowiednie miejsce. 
Osoby całkowicie niewidome wcale nie są istotami gorszymi od tych jeszcze posługujących się wzrokiem. Mają też duży potencjał umiejętności i różnego rodzaju talentów, które należy dostrzegać i promować. Każda jednostka ludzka jest jedyna w swoim rodzaju i niepowtarzalna, dlatego wnosi coś dobrego w ogólną całość. 
Jeśli więc skończymy z taką niezdrową mentalnością, będzie nam łatwiej współdziałać w Związku dla wspólnej korzyści, a efekty na pewno będą z czasem odpowiednie. 
Jeśli każdy będzie się w tym Związku dobrze czuł, to sądzę, że chętniej będzie się angażował w jego działalność. 
 
Kuba J. - Sprawa jest bardzo prosta i dziwię się, że dotychczas nie została załatwiona. Wystarczy dać kołom osobowość prawną i będą hulały jak te "małe prężne". 
Kiedy przed laty była dyskusja nad przyznaniem okręgom osobowości prawnej, bardzo się one tego domagały, a teraz kołom nie chcą jej przyznać. Dlaczego? Według mnie, rozwiązałoby to wiele problemów i działalność kół byłaby o wiele lepsza. 
 
Stal - Jeśli nie będzie chęci działania, pomysłów na zrobienie czegoś, zachęcania do pojawiania się nowych ludzi, ale nie tylko po to, by zagrać w warcaby czy szachy, wypić herbatę czy kieliszek, poplotkować i krytykować, to nigdzie w żadnym przypadku nic się nie osiągnie. Zgodzę się z tym, że jeśli koła miałyby większą autonomię, to w wielu przypadkach działałyby pewnie lepiej. Ale zależałoby to wtedy właśnie od ludzi w zarządach tych kół. 
 
Jacek P. - Zawracanie kijem Wisły! A co da nasza dyskusja? Jest to retoryczne pytanie, bo wiem, że nic. W moim kole jest tylko jedna mądra osoba. Jest nią pan prezes i on wie wszystko najlepiej. Tak było przed wyborami i tak jest po ponownym jego wyborze, i nic, ani nikt, tego nie zmieni. W kole marazm, nic się nie dzieje, a zarząd okręgu ma to w d... 
- Proszę więcej nie przysyłać mi żadnych artykułów do konsultacji. Takie konsultacje to Zarząd Główny i Zarządy Okręgów powinny prowadzić, a nie, za przeproszeniem, Pan Kotowski. A ponieważ Zarządy PZN nic nie konsultują, nie mam zamiaru się wypowiadać. 
 
H.L. - Panie Kotowski, nie wiem, dlaczego Pan broni PZN-u. Wszyscy, którzy chcą, wiedzą, że z tej organizacji już nic nie będzie. A Pan naprawdę tego nie wie? To mnie dziwi, bo myślałem, że Pan jest mądrzejszy. 
 
J.S. - Szanowny Panie Redaktorze Naczelny i... cała reszta funkcji i tytułów z należytym szacunkiem! 
Po zapoznaniu się z treścią Pana artykułu "Małe prężne" mogę tylko jedno: podpisać się obiema rękami i na tym zakończyć dyskusję. 
To przecież nie PZN działa dobrze lub źle. To ludzie wybrani do zarządów kół, okręgów i Zarządu Głównego działają zadowalająco, bądź stwarzają pozory działalności. Oczywiście, im większa organizacja, tym większe możliwości. Tyle tylko, że nie sama wielkość, jak zresztą Pan pisze, jest ważna. 
Nie wiem, jakie stanowisko i z kim udało się panu J. Zadrożnemu uzgodnić. Moje koło liczyło kiedyś ok. 390 członków, a aktywistów było może 12. Nie przeszkadzaliśmy sobie wzajemnie, każdy miał swoją "działkę" i w miarę sił i czasu, jaki mógł poświęcić, tę "działkę uprawiał". Toteż zdanie: "Mała grupka ludzi skupiona wokół pewnego obszaru działalności może zdziałać więcej, niż licząca kilkadziesiąt tysięcy członków organizacja", uważam za pozbawione sensu. Nie widzę też sensu w zdaniach: "Jakie może być stanowisko PZN w konkretnej sprawie? Przecież nie da się go uzgodnić z kilkudziesięcioma tysiącami członków". 
Po rozeznaniu potrzeb grupy (inwalidów wzroku) pewne stanowiska trzeba narzucać, a nie uzgadniać, bo gdzie trzech Polaków, tam pięć zdań. W czasie mojej działalności w kole zdobyliśmy pieniądze, załatwiliśmy autokar i postanowiliśmy zorganizować wycieczkę dla dzieci z okazji Dnia Dziecka do wesołego miasteczka. Gdyby nie fakt, że wycieczka została narzucona rodzicom, a nie uzgodniona z nimi, to nie doszłoby do jej realizacji. Znalazły się bowiem mamuśki, które uważały, że powinnam pieniądze podzielić i dać mamusiom, a one same zorganizują swoim pociechom Dzień Dziecka. Argumentem mateczek było, że ich dzieci do wesołego miasteczka wcale nie chcą jechać. Oczywiście, było to zdanie mamuś, a nie dzieci. Organizacja wycieczki w kole jest "pryszczykiem" w porównaniu z tematami, jakimi powinien zajmować się ZO czy ZG PZN, ale nie problem w uzgadnianiu stanowiska z poszczególnymi członkami, powinien być problemem głównym. 
Z jednym Pana zdaniem, niestety, się nie zgadzam. Pisze Pan: 
"Musimy zastanawiać się nad tym, dlaczego tylu rzeczywiście niewidomych opuściło jego szeregi i dlaczego słabowidzący z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności tego nie czynią". Otóż szeregi PZN-u opuszcza wielu ludzi, niezależnie od stopnia utraty wzroku. Kiedy pytałam moich znajomych, dlaczego wypisują się ze Związku, usłyszałam: "Po co mam należeć, nic z tego nie mam". Szkoda pieniędzy. I wcale nie byli to ludzie niewidomi. Zadzwoniłam właśnie do mojego koła. Zapytałam o to, kto rezygnuje z przynależności i czy zaobserwowali jakąś prawidłowość. Niestety, prawidłowości nie zaobserwowano, a dane na dzień dzisiejszy są takie: 
I gr. mężczyźni - 74 
II gr. Mężczyźni - 55 
I gr. kobiety - 101 
II gr. kobiety - 87 
młodzież - 16 
Ile całkowicie niewidomych - brak rozeznania. 
Nie wiem, po co powstają nowe organizacje, działające na rzecz inwalidów wzroku - może należałoby o to spytać założycieli tychże stowarzyszeń. Czy wiedzieli o istnieniu PZN-u, czy działali w jego ramach, co przeszkadzało im w efektywnej działalności na rzecz innych, dlaczego założyli nową organizację i co przez to osiągnęli? Boję się, że często chodziło tylko o prestiż, a może o pieniądze. Nie wierzę też w federację powstałych organizacji. Skoro są tacy, którzy uważają, że tylko małe potrafią być prężne i to oni pozakładali te małe prężne, to federacja będzie dla nich molochem jeszcze większym niż PZN, i tym bardziej nie będą w stanie uzgodnić wspólnego stanowiska. Pomijam fakt, że każdy przedstawiciel tej małej prężnej będzie ważny jak magi w zupie, a może i ważniejszy. 
 
Wiesław S. - Witam szanowną redakcję! 
Nie sądzę, żeby PZN przeżywał jakiś kryzys. To, że wielu członków odeszło, nie jest problemem. Jest to ich wybór i do tego mają prawo. Warunki są trudne. Mam tu na myśli finansowanie działalności PZN-u. Dotyczy to wszystkich organizacji, a nie tylko naszego Związku. Jeżeli ktoś tego nie rozumie, to niech sobie idzie. Jego strata. Wielu zostało i dobrze czuje się w swoim środowisku. A ci, którzy tylko chcą korzystać, niech korzystają gdzie indziej. 
To nie wina władz PZN-u, że na nic pieniędzy nie ma. Dawniej, kiedy PZN podlegał ministerstwu zdrowia, pieniądze zawsze były. Cóż, te dobre czasy chyba prędko nie wrócą. Nie wróci też chyba PZN, który będzie dawał pralki, lodówki, maszyny do pisania, magnetofony, skierowania wczasowe, leczenie uzdrowiskowe, zegarki, lektoraty i wiele innych. Dawałby i teraz, gdyby miał, ale ministerstwo zdrowia już nie daje pieniędzy, a PFRON... lepiej nie mówić. 
Szkoda słów, bo to i tak nic nie pomoże. Ci, którzy odeszli, nie wrócą i nie ma czego żałować. 
Moje koło organizuje tyle ciekawych imprez, tyle spotkań, a zawsze jest kawa i ciasto. I dobrze, że tak jest. Ja jestem zadowolony, że jestem członkiem i nie mam zamiaru przestać nim być. A że na te spotkania przychodzi mało ludzi - przecież nikt ich wołami przyciągać nie będzie. 
Ciekawy jestem, czy Stary Kocur rzucił legitymację PZN-u? A redaktor "Wiedzy i Myśli"? 
 
aaa 
8.4. Duże niemrawe czy małe prężne? 
Maria Marchwicka 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
W artykule "Małe prężne" red. Kotowski przytacza wypowiedzi dwóch opiniotwórczych osób. "Nie można lekceważyć opinii autorów, z których jeden posiada olbrzymią wiedzę tyflologiczną i jest "żywą historią" ruchu niewidomych w Polsce, a drugi - człowiekiem ociemniałym, który przeszedł z powodzeniem długą i wyboistą drogę do samodzielności". 
Pozwolę sobie zauważyć, że cytowane przez red. Kotowskiego osoby wypowiadały się konkretnie o kondycji i klimacie panującym w PZN i do tej organizacji należy zawęzić rozważania typu duży-mały. Oczywiście, jest wiele prężnie działających organizacji, rozbudowanych i zasobnych w wiele oddziałów, ale czy ten fakt zmienia cokolwiek w odczuciach niewidomych związanych z PZN? 
Rolę PZN upatruję przede wszystkim jako organizacji opiniotwórczej, lobbystycznej i trzymającej "rękę na pulsie" w fazie tworzenia aktów normatywnych, tropiącej biurokrację i nieżyciowe przepisy wykonawcze. Organizacji, która ściśle współpracuje z PFRON na etapie powstawania programów celowych aby w mądry sposób chronić interesy medycznie niewidomych. PZN to także stowarzyszenie pomocowe, w którym opiekę i wsparcie uzyskają przede wszystkim niewidomi, a nie ich namiastka, czyli ludzie o osłabionym wzroku z tytułu, np. krótkowzroczności czy wieku. Medycznie niewidomych lub prawie niewidomych jest w PZN około 6 proc. Właśnie oni powinni mieć przede wszystkim możliwość zakupu sprzętu rehabilitacyjnego na dogodnych warunkach finansowych, możliwość wyjazdu do naszych ośrodków z opłacanym przewodnikiem, chociaż raz na trzy lata. 
Rolą PZN jest wsparcie i pomoc w organizowania i działalności poradni rehabilitacji wzroku, szczególnie dzieci, ścisła współpraca z placówkami oświatowymi w sprawie edukacji i jej technicznego zaplecza. 
Odnoszę wrażenie, że PZN miota się od pomysłu do pomysłu, a raczej od pisma do pisma i to bez większych efektów. Ewidentnym przykładem jest milczenie PZN, kiedy tworzono zapis dotyczący ulgi na przewodników dla osób niewidomych I i II grupy. Wiadomo przecież, że wiele osób z tych grup dobrze posługuje się wzrokiem, a pomiędzy niewidomym i niedowidzącym jest znaczna różnica w samodzielnym poruszaniu się, przy wykonywaniu innych czynności również. Oczywiście, takie stanowisko PZN byłoby "niepolityczne" i budziłoby sprzeciw osób z II grupą. A tak, mamy teraz wszyscy kłopot z przewodnikiem, ale najbardziej dostało się medycznie niewidomym, a przecież to oni powinni być osią tej organizacji. 
Owszem, PZN i jego "centrala" powinny sprawdzać się w zmienionym profilu, natomiast małe organizacje, o których była mowa, są potrzebne, konieczne, a nawet niezbędne, ponieważ kanalizują obszary niezagospodarowanych potrzeb i energii społecznej. I choć ich efekty mieszczą się w kilku zaledwie imprezach czy dokonaniach, to jest dobrze. Robią bowiem wiele rzeczy dobroczynnie i na miarę posiadanych możliwości finansowych i lokalowych, a przede wszystkim napędzane są pasją ludzi w nich działających. 
 
 aaa 
8.5. Niewidomi i ślepi 
Jerzy Ogonowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Istnienie dużych i małych organizacji jest bardzo wygodne dla władz. Kiedy zaraz po przełomie powstawały rozmaite organizacje, przypadło mi w udziale stać na czele kilku z nich. Wówczas rozmawiałem z ministerstwem w sprawie dotacji dla dzieci. Pracownica po drugiej stronie linii telefonicznej rzekła zirytowana: "A po co wam tyle tych stowarzyszeń? Wzięlibyście się razem do kupy, stworzyli jedno i nie byłoby kłopotu. A tak, to skąd wiadomo, komu dać, a komu nie dać". 
Polski Związek Niewidomych jest organizacją o dużym doświadczeniu w zakresie rehabilitacji, ale z doświadczenia tego nie chce korzystać. Nie chce, a może nie może, a może po prostu robi co musi. Bo jeśli nie będzie robił tego, na co może dostać pieniądze, to padnie. Do tego jest tu jakaś liczba ludzi zatrudnionych, którzy przecież nie tylko po to żyją, żeby pomagać niewidomym, ale po to, żeby zarabiać i utrzymać rodzinę. Gdyby np. ktoś uznał, co wcale nie jest takie nieprawdopodobne, że należy łożyć nie na psy, ale na koty przewodniki, a PZN by się z tym nie zgodził, to pewna liczba pracowników straciłaby pracę. A zadanie i tak byłoby wykonane, bo podjęłaby się go inna organizacja. Kilka takich zmian, a przestanie istnieć Zarząd Główny, zarządy okręgów, koła itp. 
	Małe organizacje mogą mieć potężne i niezastąpione znaczenie dla rozwiązywania poszczególnych spraw jednostkowych. Pamiętam, że kiedy prowadziłem przez kilka lat Wrocławskie Stowarzyszenie Przyjaciół Dzieci Niewidomych, w okresie tym udało się załatwić mnóstwo okularów dla dzieci, drogich i często niedostępnych dla przeciętnej kieszeni. Udało się też niemało załatwić dla wrocławskiego ośrodka. Kiedy profil działalności stowarzyszenia uległ zmianie, która mi nie odpowiadała, odszedłem i tyle. Ale ja tam niczego nie robiłem za pieniądze, nie musiałem martwić się o to, że gdy nie będę się zgadzał ze źródłem dochodu, to padnę. Potem, jako prezes Klubu Inteligencji Niewidomej, po naprawieniu błędów poprzednika, mogłem również wiele ciekawych rzeczy zrobić. A ostatnia była apogeum i klęską. 
Uważam, że potrzebne są tak duże, jak i małe organizacje niewidomych. Najpierw w socjalizmie byli niewidomi, którzy byli pełnowartościowymi ludźmi, dziś są niewidomi, a czasem ślepi, którzy są tylko tyle warci, ile może na nich zarobić dodatkowo pracodawca. Pora na syntezę, zgodnie z heglowską zasadą dialektyki, czyli musi powstać coś, co nie będzie ani tym, ani tamtym, będzie czymś nowym. I temu właśnie mogą służyć organizacje: duże, małe, średnie i wszelkie inne. Tylko pod pewnymi warunkami, ale za to sine qua non: nie może być tak, że uczestnictwo w imprezach staje się sposobem na życie i przeżycie. Widywałem takich przelatujących z jednej imprezy na drugą, bo to i oszczędność w kieszeni, i można z kimś się spotkać, pogadać, popić... Nie może być tak, że podejmowane działania, przez małe czy duże organizacje, wynikają z narzuconych zadań, których nikt z fachowcami nie konsultuje. Należy też pamiętać, że każdy władca robi tak, aby różne grupy kłóciły się między sobą, bo wtedy jest w stanie rozgrywać swoją partię szachów na własną korzyść. Obecnie jest pełno organizacji, pełno forów, zestawów organizacji itp. Sytuacja jest dogodna, ale nie dla zainteresowanych. Kiedy jedna organizacja otrzyma dotacje na swe cele, a o te same cele ubiegała się inna, to ta, która wygrała, zamyka dziób. Po co się wychylać, może za rok też się uda. 
Na pewno przydałyby się federacje i konfederacje, ale nie po to, żeby się zwalczać, lecz działać dla wspólnego dobra. Tu jednak rodzi się pytanie, czy to nie kolejna utopia... Jak działać wspólnie w ramach różnych organizacji, jeżeli w jednej, wprawdzie dużej, każdy ruch krytyczny traktowany jest jako zamach, nie bójmy się tego powiedzieć, na zarobki przywódców. Dopóki niewidomi i inni (bo to wszystko dotyczy nie tylko niewidomych czy niepełnosprawnych) nie zrozumieją, że podstawą sukcesu jest nie pozwolić decydentom rozgrywać jednych przeciwko drugim. W przeciwnym przypadku skutek będzie mizerny, niezależnie od tego, czy organizacji będzie dużo dużych, mało dużych, czy wreszcie dużo małych lub mało małych. Zasada rozgrywania jest prosta: albo mówi się - to wy dogadajcie się między sobą, a wtedy pomyślimy (w domyśle - nigdy się nie dogadają), albo - jednym się daje, drugim odmawia, a czasem daje się jednym i drugim, w końcu nie wiadomo, kto kogo powiela i robi się bałagan. Aby temu przeciwdziałać, to federacja czy konfederacja organizacji mogłaby zasiąść nawet bez stołu, na przykład na trawie, i ustalić, że w tej sprawie występują o środki tacy, a w tamtej owacy i tego się trzymać. Gdyby odmówiono którejś z organizacji, to wtedy cała federacja stanęłaby murem za nią. To jednak jest oczywista utopia, raczej - na razie będziemy zajmować się byle czym, a sprawy pracy, godności, równouprawnienia, praw osób niepełnosprawnych będą zapomniane. 
	Problem lepszego czy gorszego działania, dużych czy małych organizacji jest wydumany i służy decydentom, aby ogłupić maluczkich i skierować ich myślenie na boczny tor spraw drugoplanowych. Niedawno słyszałem w radiu, jak przedstawiciel Ministerstwa Rozwoju Regionalnego odkrywał po raz kolejny Amerykę mówiąc, że niepełnosprawni mogą pracować, że trzeba to zauważyć, rozwijać itp. Polski Związek Niewidomych wie o tym bardzo dobrze już od dziesięcioleci. Ale zajęty dostosowywaniem swoich działań do programów opracowywanych przez nieznanych sprawców, coraz bardziej gubi rzeczywisty sens swego istnienia. To nieprawda, że duża organizacja musi z natury źle działać. Są ogólnospołeczne potrzeby, których żadna mała regionalna organizacja nie załatwi. I są takie, których nie warto rozwiązywać na najwyższym szczeblu, bo ten szczebel często zbyt mało wie, jakie są potrzeby Pcimia Dolnego. A jeśli nawet wie, to takich Pcimiów jest wiele i może się pogubić. Tylko duża organizacja może prowadzić kompleksową rehabilitację, może zająć się kompleksowo szkołami specjalnymi oraz problematyką nauczania niewidomych w szkołach ogólnodostępnych, może stworzyć ogólnokrajowy rejestr zawodów wykonywanych przez niewidomych itp. Tylko żeby chcieli chcieć i żeby nie zżarła ich fałszywa ambicja. Ważne jest, żeby krytyka osoby wysoko postawionej nie była traktowana, jak atak na niewidomych, ba, nawet na całą ludzkość! Może więc wypada zakończyć te rozważania fragmentem piosenki, wykonywanej kiedyś przez Krystynę Sienkiewicz: "A ten wierszyk taki, jakiś bardzo długi. Pójdę jeść robaki. Czemu mnie nie lubisz?" 
 
aaa 
9. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE 
 
aaa 
9.1. PFRON do 2015 r. będzie najprawdopodobniej funkcjonował w obecnej formule 
Tomasz Przybyszewski 
 
 Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2011-06-29, 11.00 
 
54 posłów różnych partii, czyli wszyscy obecni na posiedzeniu połączonych sejmowych Komisji Finansów Publicznych oraz Polityki Społecznej i Rodziny, zgodnie zagłosowało 28 czerwca za przyjęciem w pierwszym czytaniu do dalszych prac Ustawy o zmianie ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych. Uwagę od rzeczowej dyskusji odwróciły jednak słowa posła Marka Suskiego (PiS). 
Zgodnie z przyjętą w pierwszym czytaniu nową ustawą, PFRON nie straci osobowości prawnej do 1 stycznia 2015 r. Uchwalona w 2009 r. Ustawa o finansach publicznych zakładała utratę osobowości prawnej PFRON, tak jak i innych funduszy celowych, już 1 stycznia 2012 r. Utrata osobowości prawnej oznaczałaby przekształcenie funduszu w rachunek bankowy, pozostający w dyspozycji ministra pracy i polityki społecznej. 
Zdaniem Sławomira Piechoty (PO), posła sprawozdawcy nowej ustawy, przepisy Ustawy o finansach publicznych uniemożliwiają sprawne przekształcenie PFRON, przejęcie jego obowiązków przez pełnomocnika rządu ds. osób niepełnosprawnych oraz przejęcie pracowników oddziałów funduszu przez samorządy województw. Dodatkowo, realizacja przepisów Ustawy o finansach publicznych nie byłaby możliwa, jako że oddziały nie realizują zadań własnych, a jedynie czynności zlecone przez Zarząd PFRON. Marszałkowie województw przejęliby więc 300 pracowników, ale bez zadań, majątku i środków na finansowanie ich zatrudnienia. Wszystko to groziłoby zakłóceniem ciągłości funkcjonowania funduszu, co odczuliby wszyscy korzystający z jego wsparcia. Dodatkowo, koszty związane z przekształcaniem PFRON zgodnie z wytycznymi Ustawy o finansach publicznych wyniosłyby ok. 66 mln zł. Wątpliwości budzi też likwidacja rady nadzorczej PFRON, czyli społecznego nadzoru nad jego działalnością i dysponowaniem jego pieniędzmi. 
 
Dlaczego tylko do 2015 r.? 
 
Posłowie opozycji w swoich wystąpieniach podkreślali, że generalnie są za pozostawieniem PFRON w obecnym kształcie, mają jednak szereg wątpliwości. 
- W imię obrony interesów osób niepełnosprawnych, tego typu decyzji nie wolno podejmować na kolanie, bowiem tymczasowość PFRON źle służy osobom niepełnosprawnym i rozwiązywaniu problemów - mówiła poseł Anna Bańkowska (Lewica i Demokraci). 
- Uważam, że naprawdę trzeba dobrze przemyśleć w ogóle kwestię wprowadzania daty likwidacji PFRON. Powinien być to bezterminowy system wspierania i rozwiązywania problemów osób niepełnosprawnych - dodała. 
Bardziej dosadny był poseł Henryk Kowalczyk (PiS): - Rząd zepsuł funkcjonowanie PFRON Ustawą o finansach publicznych - oceniał. - Teraz przed wyborami problem przekładamy o trzy lata, a tak naprawdę go nie rozwiązujemy. Myślę, że dojdzie do tego, że za dwa lata znów środowisko będzie oczekiwać kolejnego przedłużenia. 
W odpowiedzi Jarosław Duda, Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych podkreślił, że Ustawa o finansach publicznych dotyczyła wszystkich funduszy celowych, nie tylko PFRON. - Chodziło o pewien proces porządkowania funduszy celowych - tłumaczył. - Wówczas, aby całego tego procesu konsolidacji finansów nie wywracać, zgodziliśmy się na takie rozstrzygnięcie po to, aby przywrócić w tym czy innym momencie ten model, który jest dla środowiska osób z niepełnosprawnością w Polsce dobry. Ten, który funkcjonuje z kontrolą społeczną, czyli z radą nadzorczą i wpływem środowiska na kształtowanie budżetu. I taka obietnica wówczas ze strony Ministerstwa Finansów padła. Dziś ją realizujemy- wyjaśnił pełnomocnik. 
Dodatkowe trzy lata pozwolą też zsynchronizować planowane zmiany z szykowaną na 2014 r. zmianą przepisów unijnych, dotyczących pomocy publicznej dla przedsiębiorców. 
- Pytacie państwo, czemu nie na stałe - odpowiadał poseł Sławomir Piechota, odnosząc się do przesunięcia daty likwidacji osobowości prawnej PFRON z 2012 na 2015 r. - Ja też byłbym za tym, żeby to było rozwiązanie na stałe. Powiem więcej, ze strony ministra finansów na dzisiaj nie mamy twardego stanowiska, że na pewno nie. Ale minister finansów powiedział mniej więcej tak: przyjęliśmy pewną decyzję o uporządkowaniu finansów publicznych i teraz staramy się tę decyzję wdrożyć w życie. Jeżeli kolejni będą się z tej konsolidacji wyłamywać, to ona zostanie w sferze planów i niezrealizowanych zamierzeń. Natomiast trzy lata to jest ten czas, w którym będziemy mogli na spokojnie, precyzyjnie przeanalizować, jak powinien w przyszłości ten system funkcjonować, żeby realizować stawiane przed nim zadania. 
 
W sali zawrzało 
 
Poseł Piechota, Przewodniczący Komisji Polityki Społecznej i Rodziny, podkreślił, że w sprawie ratowania osobowości prawnej PFRON jest cierpliwy i uparty, tak jak choćby w dostosowywaniu Sejmu do potrzeb osób z niepełnosprawnością, co dokonało się dopiero za rządów Platformy Obywatelskiej. Na te słowa odpowiedział poseł Marek Suski (PiS). 
- Słyszymy tutaj, że takim wielkim sukcesem dla niepełnosprawnych było dostosowanie Sejmu - mówił - Pamiętam, zabrano wtedy dziesiątki milionów niepełnosprawnym, zwykłym obywatelom, a w zamian za to wybudowano w Sejmie podjazd dla niepełnosprawnych posłów. Władza zadbała o swoich niepełnosprawnych, a o zwykłych niepełnosprawnych nie zadbała. 
W sali zawrzało. Posłowi przerwało walenie rękami w stoły przez posłów PO. Po krótkiej chwili poseł Suski kontynuował jednak. 
- Wtedy w Sejmie urządzono wielkie widowisko, wielką hecę pt. jak to Sejm dba o niepełnosprawnych - mówił. - Tak to wyglądało w Sejmie za waszych rządów. Zabieraliście pieniądze, a później robiliście widowisko, jacy to jesteście dobrzy dla niepełnosprawnych. 
Poseł Piechota ripostował: - Mam nadzieję, że niepełnosprawni w Polsce zapamiętają pana nazwisko. Bo warto, żeby to zrobili. Ludzi, którzy szydzą z tego, że najważniejszy gmach polskiej demokracji został przystosowany. To naprawdę niepojęte. Pan uważa, że to był tylko kaprys? To był nasz obowiązek. To był pana obowiązek. Szkoda, że wcześniej tego nie zrobiliście. 
Zdaniem posła Piechoty, jeśli Parlament ma dawać przykład reszcie kraju, to musi zacząć od siebie. 
- Ten podjazd na mównicę nie był dla posła Piechoty - kontynuował Przewodniczący Komisji Polityki Społecznej i Rodziny. - Posła Piechoty może nie będzie w następnej kadencji. Ale ten wjazd na mównicę jest symbolem. Że parlament to widzi, że parlament tego nie lekceważy, jak lekceważył przez wiele lat. Nie chcę przypominać nazwiska wicemarszałka Sejmu, który jeszcze całkiem niedawno, na koniec swej kadencji mówił: podjazd? Po co? Mają mikrofony z tyłu. To, że mówią do ludzi do pleców, to zupełnie tamtemu marszałkowi nie przeszkadzało. 
W odpowiedzi poseł Suski podkreślił, że został obrażony przez posła Piechotę. Stwierdzenie to obecni na sali skwitowali okrzykami oburzenia. Dało się słyszeć sienkiewiczowskie "Kończ waść! Wstydu oszczędź!". Poseł Suski, niezrażony, podkreślał, że w jego usta włożone zostały słowa, których nie mówił. 
- Oczywiście, Sejm dostosowano i to bardzo dobrze. Ja nie krytykuję, że to zrobiono - podkreślał. - Tylko zrobiono wtedy wielką fetę, że tu wspaniałe rzeczy robimy dla niepełnosprawnych, a drugą ręką odebrano wiele milionów niepełnosprawnym. To była hipokryzja, panie pośle. A teraz będziemy ogłaszać wielki sukces, że naprawiamy to, co wasz rząd zepsuł. To jest kolejna hipokryzja. I proszę nie mówić, żeby niepełnosprawni zapamiętali nasze nazwiska. Niepełnosprawni powinni zapamiętać, co Platforma im zafundowała. 
Do dyskusji włączył się Minister Jarosław Duda: - Panie pośle Suski, czy jest pan w stanie podać jakąkolwiek kwotę, jaką Platforma Obywatelska przez ostatnie lata zabrała osobom niepełnosprawnym w Polsce? - pytał. - Niech pan ją poda. Niech pan spojrzy na budżety, niech pan popatrzy na to, jak w czasach kryzysu wzrosło zatrudnienie wśród osób niepełnosprawnych, dokładnie o 68 tys. Jak się borykaliśmy z tym, żeby PFRON nie stracił płynności finansowej, ponieważ nie trudna sytuacja budżetowa, tylko ten wzrost zatrudnienia spowodował taką a nie inną sytuację. 
Poseł Suski nie podał żadnej kwoty. 
 
 aaa 
9.2. Czy nowelizacja ustawy o rehabilitacji jest zgodna z konstytucją? Michalina Topolewska, oprac. AJ 
 
 Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-07-04 
 
 NSZZ Solidarność domaga się zbadania, czy czas pracy osób niepełnosprawnych nie jest wydłużany tylko po to, aby zrekompensować firmom obniżenie dofinansowań do ich pensji i utratę ulg podatkowych - czytamy w Dzienniku Gazecie Prawnej. 
Trybunał Konstytucyjny zakończył wstępną procedurę rozpatrywania wniosku NSZZ Solidarność o zbadanie zgodności z ustawą zasadniczą zmian w ustawie o rehabilitacji. 
Zgodnie z uchwalonymi zmianami od 1. 01. 2012 r. wydłuży się czas pracy osób ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności do 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo. Czas pracy będzie skrócony do 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo tylko wtedy, gdy niepełnosprawny uzyska zaświadczenie lekarskie o celowości skróconej normy czasu pracy. 
Zdaniem Solidarności nowe brzmienie art. 15 tzw. ustawy rehabilitacyjnej narusza art. 2 i 69 Konstytucji. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 4 lipca 2011 r. 
 
 aaa 
9.3. Pracuje coraz mniej niepełnosprawnych emerytów 
Michalina Topolewska, oprac. GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy 
Data opublikowania: 2011-06-30 
 
 Jak czytamy w Dzienniku Gazecie Prawnej od 1 marca firmy, które zatrudniają niepełnosprawnych emerytów, otrzymują z PFRON dofinansowanie do ich pensji tylko wtedy, gdy podwładni mają orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. 
Zgodnie ze znowelizowanym art. 26a ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji społecznej i zawodowej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych dopłaty stracili emeryci z umiarkowanym lub lekkim stopniem niepełnosprawności. Zmiana przepisów spowodowała, że niektórzy pracodawcy zrezygnowali z zatrudniania emerytów, którzy nie mają znacznego stopnia niepełnosprawności. 
Dofinansowanie do pensji pozwalało częściowo rekompensować koszty związane z zatrudnieniem niepełnosprawnego pracownika. Bez dopłaty koszty te są zbyt wysokie - twierdzą pracodawcy. Część firm zdecydowała się na zmianę formy zatrudnienia emerytów np. przejście na umowy-zlecenia. Niektórzy pracodawcy nie decydują się na zwolnienia emerytów z lekkim lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, aby nie tracić innych uprawnień. 
Chodzi o tzw. efektu zachęty (czyli wzrostu liczby pracowników niepełnosprawnych i zatrudnionych ogółem w stosunku do 12 miesięcy wstecz). A bez wykazania efektu zachęty dofinansowanie na nowego pracownika nie przysługuje. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 30 czerwca 2011 r. 
 
aaa 
9.4. Sejm za pozytywną dyskryminacją w pracy 
Filip Miłuński 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania dokumentu: 2011-07-01 
 
 Zmiana w ustawie o służbach cywilnych, która nakaże preferować osoby niepełnosprawne przy zatrudnieniu w obszarze służby cywilnej i pracowników samorządowych, przeszła do drugiego czytania w Sejmie. - To wyjście ustawy na ostatnią prostą - twierdzi poseł Sławomir Piechota. - Przy jednym głosie wstrzymującym się przyjęto sprawozdanie podkomisji, więc ustawa, która wesprze zatrudnienie osób niepełnosprawnych w administracji rządowej, jest po pierwszym czytaniu. Trafi teraz do drugiego czytania w Sejmie, co de facto oznacza etap wyjścia na ostatnią prostą. Mogą zostać jeszcze zgłoszone poprawki, ale większe zmiany w projekcie nie powinny się pojawić - wyjaśnił Sławomir Piechota, przewodniczący sejmowej Komisji Polityki Społecznej i Rodziny. 
Nowe przepisy sprawią, że jeżeli do konkursu ofert stanie osoba, która zgłosi chęć skorzystania z uprawnień dla niepełnosprawnych, i znajdzie się ona w gronie pięciu najlepszych kandydatów pod względem merytorycznym, to uzyska pierwszeństwo w zatrudnieniu, o ile zakład pracy nie osiąga 6-proc. wskaźnika zatrudnienia osób z niepełnosprawnością.Dziś wiele urzędów i instytucji państwowych nie osiąga tego zakładanego wskaźnika i płaci gigantyczne kary PFRON. 
- Informacja o tym, czy dany urząd osiąga sześcioprocentowy wskaźnik, powinna znaleźć się w ogłoszeniu o konkursie ofert - wyjaśnia dalej poseł Piechota. - W urzędach państwowych, takich jak Kancelaria Prezydenta czy Sąd Najwyższy, gdzie nie obowiązują procedury naboru konkursowego, nie będą wprowadzane te zmiany, bo wykraczają poza to, co miała zakładać i regulować ustawa - dodaje Piechota. Nowe przepisy będą obowiązywać w obszarze służby cywilnej i pracowników samorządowych. 
- W ubiegłym roku 700 osób niepełnosprawnych przeszło pozytywnie kwalifikację do pracy w służbie cywilnej, ale jedynie około 10 proc. z nich zostało zatrudnionych. Nowe przepisy powinny znacznie poprawić te statystyki - podsumował poseł Piechota. 
 
 *** 
 
Dodać należy, że konstytucjonaliści zgłaszają zastrzeżenia do omawianego projektu ustawy. Ich zdaniem przy zatrudnianiu pracowników nikt nie powinien być uprzywilejowany, nawet osoby niepełnosprawne. 
(Przypis redakcji "WiM") 
 
aaa 
9.5. Kluby za zwiększeniem zatrudnienia osób niepełnosprawnych w urzędach 
PAP 
 
 Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 Data opublikowania: 2011-07-13 
 
Wszystkie kluby parlamentarne poparły w sejmowej debacie projekt nowelizacji ustaw o służbie cywilnej, o pracownikach urzędów państwowych i pracownikach samorządowych, który dotyczy pierwszeństwa dla osób z niepełnosprawnością w zatrudnieniu w urzędach. 
Projekt nowelizacji, przygotowany przez Komisję Polityki Społecznej i Rodziny, wprowadza nowe zasady naboru na stanowiska w służbie cywilnej i w urzędach samorządowych. W myśl nowych przepisów, placówka prowadząca nabór będzie musiała określić szczegółowe wymagania niezbędne na danym stanowisku pracy oraz tzw. wymagania pożądane, pozwalające na optymalne wykonywanie danej pracy. 
W toku naboru ma być wyłonionych nie więcej niż 5 kandydatów, którzy zostaną przedstawieni dyrektorowi danej placówki. Jeżeli pracownicy z niepełnosprawnością będą stanowić mniej niż 6 proc. ogólnej liczby pracowników urzędu, osoba niepełnosprawna, która znajdzie się w pierwszej piątce, uzyska pierwszeństwo w zatrudnieniu. 
W przypadku naboru na wyższe stanowiska, kandydat niepełnosprawny zachowa pierwszeństwo w zatrudnieniu, jeśli znajdzie się w dwójce najlepszych kandydatów. Wyjątkiem będą urzędy, w których obowiązuje ustawa o pracownikach urzędów państwowych. Należą do nich m.in. kancelarie: Sejmu, Senatu, Prezydenta czy Prezesa Rady Ministrów. Tam osoby z niepełnosprawnością spełniające wszystkie wymagania będą miały pierwszeństwo w zatrudnieniu, jeśli w miesiącu poprzedzającym nabór wskaźnik ich zatrudnienia będzie mniejszy niż 6 proc. Szczegółowe zasady naboru ustalą dyrektorzy tych placówek. 
Kolejna postulowana zmiana dotyczy podziału pieniędzy na ewentualne zwiększenie wynagrodzeń w urzędach. Rada Ministrów miałaby podejmować decyzje uwzględniając wskaźniki zatrudnienia osób niepełnosprawnych w tych jednostkach, a minister odpowiedzialny za sytuację osób niepełnosprawnych będzie przedstawiał sprawozdanie w tej sprawie w trakcie prac nad ustawą budżetową. 
Według twórców nowelizacji da to rządowi możliwość wywierania presji na urzędy niezatrudniające wymaganej liczby osób z niepełnosprawnością. 
Projekt poparły wszystkie kluby parlamentarne. Część posłów prezentująca ich stanowiska miała jednak zastrzeżenia do praktycznych działań i funkcjonowania istniejących przepisów. 
Józef Klim z Platformy Obywatelskiej zwrócił uwagę, że objęte tym systemem zostały również - z inicjatywy rządu - kierownicze stanowiska w służbie cywilnej. 
Z kolei poseł SLD Tadeusz Tomaszewski ocenił, że w tej kadencji na wniosek rządu "udało się jedynie podnieść mandaty dla osób zajmujących miejsca parkingowe przeznaczone dla niepełnosprawnych". - Wszystkie inne projekty to projekty poselskie i komisji sejmowych - zauważył. 
Andrzej Śnieżek (PiS) zaznaczył, że projektowane rozwiązania mają na celu "usunięcie istniejącej w praktyce dyskryminacji osób niepełnosprawnych". 
Poseł PSL Piotr Walkowski zwrócił uwagę na wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w centralnych urzędach. - Słabe wyniki mówią nam, że stanowiąc prawo, chyba zbyt mało wymagaliśmy od najbliższych nam instytucji - dodał. 
Zdaniem Zbysława Owczarskiego (PJN) projekt nowelizacji to "krok w dobrym kierunku". - Ale musimy mieć świadomość, że nie zmieni on w stu procentach pewnej mentalności, szczególnie osób decydujących o zatrudnianiu pracowników - stwierdził. 
Szef Służby Cywilnej, Sławomir Brodziński, reprezentujący Radę Ministrów, powiedział, że popiera ten projekt zapewnił, że podległe mu jednostki już pracują nad zwiększeniem zatrudnienia osób z niepełnosprawnością. Postulowane zmiany mają pomóc w zwiększeniu zatrudnienia osób niepełnosprawnych w urzędach. 
W uzasadnieniu do komisyjnego projektu ustawy wskazano, że dotychczas zatrudnienie w niewielu urzędach było bliskie ustawowego progu 6 proc. - na przykład w Kancelarii Sejmu wskaźnik ten wynosi zaledwie ok. 1 proc. Nieco lepiej sytuacja wygląda w jednostkach samorządowych. 
Na mocy dotychczasowych przepisów, pracodawcy zatrudniający ponad 25 pracowników są zobowiązani do comiesięcznych wpłat do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, jeśli wskaźnik zatrudnienia tych osób jest mniejszy niż 6 proc. Przepisy te obejmują również urzędy administracji centralnej i samorządowej. 
 
 aaa 
9.6. PFRON nadal będzie dzielił pieniądze 
Michalina Topolewska, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-07-19 
 
Jak donosi Dziennik Gazeta Prawna w przyszłym roku PFRON nadal będzie mógł realizować programy służące rehabilitacji społecznej osób niepełnosprawnych. Umożliwi to przyjęta przez Sejm nowelizacja ustawy z 27 sierpnia 2009 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych. Wydłuża ona do końca 2014 roku okres vacatio legis, w którym PFRON zachowa osobowość prawną. Teraz ustawą zajmie się Senat. 
Nowelizacja przewiduje, że dopiero od 2015 r., PFRON stanie się funduszem celowym pozbawionym osobowości prawnej. Obowiązki centrali funduszu przejmie pełnomocnik rządu ds. osób niepełnosprawnych i działające przy nim biuro obsługi funduszu. Z kolei pracownicy oddziałów PFRON staną się pracownikami urzędów wojewódzkich. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 18 lipca 2011 r. 

aaa 
9.7. Aktywizacja osób niepełnosprawnych nie przynosi wystarczających efektów 
 
 Źródło: PAP 
Data publikacji: 2011-07-18 
 
W latach 2007-2010 (pierwsze półrocze) na programy aktywizujące niepełnosprawnych prowadzone przez PFRON przeznaczono ok. 300 mln zł, ale miały one wady - wynika z kontroli NIK. 
Jak zaznacza Izba, w skontrolowanych urzędach pracy rejestrowało się coraz więcej niepełnosprawnych osób, ale po odbyciu stażu coraz rzadziej uzyskiwały one zatrudnienie. W latach 2007-2010 (I półrocze) Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) współfinansował pięć dużych programów wspierających aktywizację osób niepełnosprawnych. W ramach tych programów organizacje pozarządowe otrzymały prawie 300 mln zł. NIK ocenia, że środki te zostały wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem. PFRON prowadził akcje promocyjne, rozpowszechniające wiedzę o wdrażanych programach. Niemniej NIK stwierdziła, że wdrażane programy miały wady. Przede wszystkim zabrakło rzetelnej analizy potrzeb, które miałyby być zaspokojone w efekcie realizacji kolejnych zadań. Programy wdrażane były także bez wiedzy o liczbie uczestników i bez symulacji kosztów. 
 Kontrolerzy krytycznie ocenili przypadki zmiany zasad współpracy z organizacjami pozarządowymi w trakcie trwania programu, zmniejszanie przyznanych im kwot czy dokonywanie rozliczeń z opóźnieniem. W niektórych przypadkach opóźnienia w rozliczeniu sięgały nawet trzech lat. Działania takie doprowadziły do wycofania się niektórych organizacji ze współpracy z PFRON. 
Zastrzeżenia Izby budzi także brak oceny efektywności programów. W przypadku programu "Trener Pracy" cel programu został sformułowany w taki sposób, że nie można go było zmierzyć, co praktycznie uniemożliwiło określenie stopnia jego realizacji. NIK zwraca także uwagę, że choć w większości skontrolowanych urzędów pracy liczba zarejestrowanych osób niepełnosprawnych z roku na rok rosła, to jednocześnie malała efektywność instrumentów sprzyjających ich zatrudnianiu. 
Na przykład odsetek stażystów, którzy zostali zatrudnieni po odbyciu dofinansowywanego przez PFRON stażu, spadł z 71,5 proc. w 2007 r. do 36 proc. w roku 2010. NIK zwraca również uwagę na przeszkody utrudniające niepełnosprawnym dostęp do urzędów. Poważne bariery architektoniczne wystąpiły w połowie skontrolowanych przez NIK budynków. Wśród nich były urzędy miast, urzędy gminy i powiatowe urzędy pracy. 
 Nawet jeżeli zostały przystosowane pomieszczenia ogólnodostępne do obsługi klientów, to brakuje takich ułatwień w przypadku pozostałych pomieszczeń. Poważne bariery wystąpiły w 57,1 proc. spośród 28 obiektów poddanych oględzinom w kolejnych 28,6 proc. stwierdzono drobne uchybienia. 
 Dzięki pracom dostosowawczym usunięto tam bariery z głównych pomieszczeń. Jednak pozostałe pomieszczenia i kondygnacje nie zostały do tej pory odpowiednio przystosowane. Z tego powodu wielu urzędów w dalszym ciągu nie można uznać za miejsca przyjazne osobom niepełnosprawnym. 
 
 aaa 
9.8. PFRON o raporcie Najwyższej Izby Kontroli dotyczącym zatrudniania osób niepełnosprawnych 
 
Źródło: Publikacja PFRON-u 
Data opublikowania: 2011-07-19 
 
RON informuje, iż opublikowana na stronie NIK informacja w sprawie realizacji programów wspierających wzrost zatrudnienia osób niepełnosprawnych wprowadza w błąd opinię publiczną. 
Nieprawdą jest, że w ramach kontrolowanych przez Izbę programów, PFRON wydatkował 300 mln zł na wspieranie zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Prawdą natomiast jest, że na ten cel PFRON wydał 55 mln zł, w tym: 
- staże w ramach programu Junior - 8,7 mln zł, 
- Trener Pracy - 23,3 mln zł, 
- Osoby Niepełnosprawne w Służbie Publicznej - 23 mln zł. 
Pozostała kwota, w wysokości 245 mln zł, została wydatkowana w ramach programu Partner na kompleksową i ciągłą rehabilitację osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym i znacznym, w tym również dzieci i młodzieży - prowadzoną przez ponad 300 organizacji pozarządowych. 
Niezrozumiałym jest podawanie przez NIK informacji, które wprowadzają w błąd opinię publiczną, gdyż na aktywizację zawodową PFRON przeznaczył 55 mln zł, czyli tylko 18,5 proc. sumy wskazanej przez NIK w raporcie. Pozostałe 81,5 proc. wydatkowano na rehabilitację społeczną osób z najcięższymi niepełnosprawnościami. 
Z pięciu programów kontrolowanych przez NIK, aktywizację zawodową osób niepełnosprawnych wspierały trzy z nich. Natomiast pozostałe dwa kontrolowane programy dotyczyły rehabilitacji społecznej prowadzonej przez organizacje pozarządowe. Kontrolowane przez NIK wieloletnie programy miały charakter pilotażowy, a ich realizacja rozpoczęła się w 2002 r. 
Nadmienić należy, że NIK podczas wcześniejszych wielokrotnych kontroli nie podważała ich zasadności. Potwierdziła to również ostatnia kontrola NIK dotycząca wykonania planu finansowego za 2010 r., która jest dla Funduszu pozytywna. Od 2008 r. powyższe programy przestały być realizowane m.in. z powodu braku instrumentów pozwalających w pełni oceniać ich efektywność. 
W ich miejsce Fundusz wdrożył system zadań zlecanych, zgodnie z art. 36 ustawy o rehabilitacji (...), w ramach którego dofinansowywane są także projekty służące rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych. System zadań zlecanych jest wyposażony w obowiązkowe zestawy wskaźników ewaluacyjnych pozwalających na bieżąco oceniać efektywność poszczególnych projektów. 
 
 aaa 
9.9. Coraz mniej zakładów pracy chronionej 
Michalina Topolewska, oprac.: GR 
 
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-07-19 
 
Od stycznia o 9 proc. spadła liczba firm działających na chronionym rynku pracy - czytamy w Dzienniku Gazecie Prawnej. W ciągu pierwszych czterech miesięcy tego roku aż 176 firm utraciło lub zrezygnowało ze statusu zakładu pracy chronionej. To 9 proc. wszystkich tego typu przedsiębiorstw. 
Zdaniem pracodawców przyczyniła się do tego nowelizacja ustawy o rehabilitacji, która znacznie ograniczyła korzyści związane z posiadaniem statusu ZPChr, a nie zmniejszyła obciążeń, które firma ponosi z tego tytułu. 
Zdaniem ekspertów liczba zakładów będzie dalej spadać, bo najdotkliwsze dla nich zmiany wejdą w życie za pół roku. Dlatego już teraz niektóre ZPChr rozważają przejście na otwarty rynek pracy. 
To jednak może oznaczać zwolnienia dla części niepełnosprawnych pracowników. Te osoby, które zostaną w firmach, stracą dotychczasowe uprawnienia zarezerwowane dla zatrudnionych w zakładach, czyli m.in. opiekę medyczną w miejscu pracy i świadczenia z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. 
Utratę części przywilejów przez ZPChr wprowadziła nowelizacja ustawy z 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji społecznej i zawodowej osób niepełnosprawnych. Została ona uchwalona ze względu na trudną sytuację finansową PFRON, który w związku ze znacznym wzrostem liczby pracujących niepełnosprawnych musiał ponosić coraz wyższe koszty dopłat do ich pensji. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 18 lipca 2011 r. 
 
 aaa 
9.10. Już wiadomo, od kiedy dodatkowy urlop 
Marta Gadomska, oprac.: GR 
 
Źródło: Rzeczpospolita i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-07-21 
 
 Niepełnosprawny prawo do dziesięciodniowego wypoczynku nabywa po roku, od dnia wydania orzeczenia. Wykorzystać to wolne może jednak dopiero po zawiadomieniu pracodawcy. 
Jak donosi Rzeczpospolita, takie jest stanowisko Biura Pełnomocnika ds. Osób Niepełnosprawnych w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej. Rozwiewa ono wątpliwości związane z ostatnią nowelizacją ustawy z 27 sierpnia 1997 o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. 
W dodanym do ustawy art. 20c ustawodawca przesądził bowiem, że dodatkowe uprawnienia pracownicze, m.in. urlop wypoczynkowy, przysługują od dnia, od którego osoba niepełnosprawna została wliczona do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie to, że wskazany przepis odsyła bezpośrednio do art. 2a i nie zmienia art. 19 ustawy o rehabilitacji. Pierwszy z nich wyjaśnia, że włączenie danego pracownika do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych następuje od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność. Z kolei drugi nadal stanowi, że dodatkowy urlop w wymiarze dziesięciu dni roboczych przysługuje dopiero po przepracowaniu roku, po dniu zaliczenia do jednego ze stopni niepełnosprawności. Rok, z upływem którego niepełnosprawny nabywa prawo do dodatkowego urlopu, liczymy od dnia następującego po dniu, w którym pracownik został zaliczony do jednego ze stopni niepełnosprawności, ale prawo do faktycznego korzystania z tego wypoczynku może nastąpić dopiero, gdy pracodawca o niepełnosprawności zostanie poinformowany. 
 Więcej w Rzeczpospolitej z 21 lipca 2011 r. 
 
aaa 
9.11. Poselski projekt nowelizacji art. 22 ustawy o rehabilitacji 
 
Źródło: Pracodawcy RP i www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: 2011-07-21 
 
Najnowszy projekt poselski ustawy o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Proponowana nowelizacja dotyczy zmian w art. 22 ustawy o rehabilitacji.- zmiany definicji wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych uprawniającego do udzielenia ulgi we wpłatach na PFRON. 
Zgodnie z projektem uprawnionym do udzielenia ulgi byłby pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, qqqktóry osiąga co najmniej 30 proc. wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności,qqq- obniżenia maksymalnej wysokości ulgi we wpłatach na PFRON do wysokości 30 proc. faktury z tytułu zakupu u uprawnionego do udzielenia ulgi pracodawcy. 
 
 aaa 
10. Z PRZESZŁOŚCI 
Turystyczny konkurs dwudziestolecia 
 
Źródło: "Pochodnia" czerwiec 1964 r. 
 
Zbliża się 22 lipca - kulminacyjny punkt obchodów dwudziestolecia PRL. Przygotowania do tych uroczystości już od wielu tygodni są w pełnym toku. Załogi zakładów pracy podejmują liczne zobowiązania, przynoszące naszej gospodarce narodowej oszczędności, obliczane na setki milionów złotych. Miasta i osiedla przybierają coraz bardziej odświętną szatę. Cały naród pragnie godnie uczcić dwudziestolecie naszej ludowej ojczyzny. 
Pragnąc w jak najpełniejszy sposób włączyć do tych uroczystości niewidomych spółdzielców, Zarząd Związku Spółdzielni Niewidomych ogłasza międzyspółdzielniany konkurs dwudziestolecia. W konkursie może uczestniczyć każda spółdzielnia niewidomych lub zespoły inwalidów wzrokowych, pracujących w innych spółdzielniach inwalidzkich. Polega on na zorganizowaniu co najmniej trzech pieszych lub samochodowych wycieczek w okresie trwania konkursu, czyli od 1 maja do 30 września bieżącego roku. Trasa wycieczki pieszej nie może być krótsza niż cztery kilometry. Regulamin konkursu przewiduje zwiedzenie historycznych obiektów dwudziestolecia, na przykład fabryk, hut, kopalń, historycznych pamiątek narodowych, a także miejsc kaźni hitlerowskich, jak Oświęcim, Majdanek i innych. Każdą wycieczkę powinna poprzedzić fachowa prelekcja, dotycząca obiektu, który ma być zwiedzany. 
Konkurs ma dwa zasadnicze cele - po pierwsze: rozruszać niewidomych spółdzielców, zachęcić ich do turystyki, obudzić w nich zamiłowanie do wędrówki, letniej włóczęgi, dającej poczucie siły, zdrowie i radość. Po drugie - kierownictwo ZSN pragnie w ten sposób zdopingować niewidomych spółdzielców do poznawania naszego pięknego kraju, jego wielkich osiągnięć gospodarczych i kulturalnych, jego uświęconych miejsc historycznych oraz szlaków bojów i zwycięstw. Konkursowe wycieczki mają dać miłą, pożyteczną rozrywkę, a jednocześnie poszerzyć horyzonty myślenia niewidomych, związać ich mocniej z ogólnonarodowym dorobkiem we wszystkich dziedzinach. 
Na zwycięskie zespoły czekają nagrody. Zarząd ZSN ufundował także wartościowe nagrody rzeczowe indywidualne dla najbardziej aktywnych uczestników wycieczek. Są więc zarówno bodźce materialne w postaci nagród i dyplomów uznania, jak i perspektywa spędzenia radosnych dni w marszu, w otoczeniu swych najbliższych przyjaciół, poznania ważnych dla kraju i narodu obiektów. Bodźców nie brakuje, sądzimy więc, że konkurs się uda. Zwycięstwa życzymy najciekawszym, najwytrwalszym, najlepszym. A kto zwyciężył, ogłosimy w jednym z październikowych numerów "Pochodni". 
Na zakończenie pragniemy poinformować zainteresowanych, że dokładne wiadomości, dotyczące turystycznego konkursu dwudziestolecia, znajdą się w regulaminie, rozesłanym do wszystkich spółdzielni niewidomych. 
 
 aaa 
11. WPROST ALbo NA OPAK 
 
aaa 
11.1. Śmieszne, nie śmieszne 
Opowiadają Józef Szczurek i Bączek 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
 Józef Szczurek 
 Zgrywusy 
 
 Któregoś czerwcowego dnia 1947 roku, Jurek Kozak i ja jechaliśmy z Lasek na wakacje. On miał rodzinę w Sosnowcu, a ja w Sławkowie oddalonym o kilkanaście kilometrów, często więc wakacyjne podróże odbywaliśmy razem. Nasz pociąg z Warszawy wyruszył wczesnym rankiem. Mieliśmy przed sobą prawie sześć godzin jazdy. 
Żeby się nie nudzić, opowiadaliśmy sobie śmieszne historyjki. Wkrótce wesoły nastrój udzielił się wszystkim pasażerom w przedziale, zaśmiewali się z naszych dowcipów. Tak było przez całą drogę. 
Nie kryliśmy tego, że jesteśmy niewidomymi i wracamy z laskowskiej szkoły do domów. Swobodnie poruszaliśmy się po korytarzu. 
Gdy wjeżdżaliśmy na Dworzec Północny w Sosnowcu, zaczęliśmy zdejmować z półki swoje bagaże. Wtedy jeden z pasażerów, śmiejąc się, głośno powiedział: 
- No chłopaki, ale z Was zgrywusy. Bawiliście nas przez cały czas, ale jedna rzecz Wam się nie udała, chcieliście nas zrobić w konia i udajecie niewidomych. Doskonale wiemy, że jesteście studentami i jedziecie z Warszawy na wakacje. Ten dowcip z Laskami Wam się nie udał. Niewidomi siedzieliby smutni, nie chodziliby sami i ktoś musiałby ich prowadzić do toalety. 
Cały przedział trząsł się ze śmiechu. 
Pociąg stał już na peronie i nie mogliśmy wdawać się w dyskusję. Zaskoczeni obrotem sprawy - szybko wysiedliśmy. Będąc już na zewnątrz, jeszcze słyszeliśmy wesoły rozgwar dochodzący z przedziału. 
Na peronie czekała pani Kozakowa. Jurek podłączył się do ramienia mamy, a ja do jego ręki i ruszyliśmy ku dworcowemu wyjściu. Po drodze, również w wesołym nastroju, zastanawialiśmy się czy pasażerowie, widząc nasz szyk na peronie, uwierzyli, że nie zakpiliśmy z nich, czy uznali, że scena wyjścia z dworca była dalszym ciągiem dowcipnych studentów udających niewidomych. 
 
 Bączek 
 No i z czego oni się tak śmieją 
 
Idąc ulicą z niewidomym kolegą zaśmiewaliśmy się z jakiejś sytuacji. W pewnym momencie usłyszeliśmy oburzony głos jakiejś kobiety. 
- Mój Boże, takie nieszczęście, a oni się jeszcze śmieją. 
 
Mam nadzieję, że tam nie ma byka! 
 
Wędrowałem z przyjacielem okularnikiem, na oko 15 dioptrii na nosie, po sudeckim szlaku. W pewnym momencie kolega zakomunikował. - Mijamy stadko krów, mam nadzieję, że nie ma tam byka. Na wszelki wypadek przyspieszyliśmy kroku. Zmierzchało, gdy wracaliśmy tym samym szlakiem. - To dziwne, ale nikt tych krów nie zabrał na udój - zauważył kolega. Zatrzymał się, po czym wolno ruszył w stronę hali. Po chwili wrócił śmiejąc się serdecznie. - Wiesz, co tam jest? - zapytał - i nie czekając na zachętę, oznajmił radośnie. - To cegły, pryzmy brązowych cegieł. 
 aaa 
11.2. Bączkowe komórkowe dumania 
Bączek 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
 Nasi etatowi krytykanci i maruderzy na wyścigi narzekają a to na to, a to na tamto, a to na pułapki rentowe, ale przede wszystkim, na to, że ciągle Homera nie ma i nie można kupić sobie ulubionej zabawki telefonu komórkowego. Rzecz jasna, że musi on być na tzw. "full wypas", co to oprócz programu komunikacyjnego z kilkoma głosami szepcącymi do ucha, gadu gadu i skype pomieści i porządny internet, radio i przyzwoity aparat fotograficzny. Można też nagrać nawet pliki mp3, a może nawet zwykłe pliki tekstowe. Telefonik ma zgrabnego gingera i GPS, i coś tam jeszcze, czego Bączek nie ogarnie wyobraźnią techniczną. Brakuje w tym sprytnym telefonie jedynie dzbanuszka z aromatyczną kawusią i śmietanką, najlepiej UHT. 
Posiadacze takowego dotykowego cudeńka z góry spoglądają na tych zacofanych, co to mają zwykłą komórę z klawiszami, dzwonkiem i budzikiem... Nie mogą też zrozumieć jak to jest, że ktoś nie potrafi wyszarpać, wykrzyczeć, wytupać i wymusić tego wszystkiego co jest nowinką i słusznie się należy. 
Przecież jestem niewidomy i full muszę mieć. A że bawię się tym potężnym pudłem to już inna sprawa. Czyż nie jest wspaniale jadąc autobusem odbyć telekonferencję przez skype, wrzucić kilka maili na facebook i do "Naszej klasy", napisać kilka SMS-ów z pytaniem "jak mija dzień" i pograć, pograć ile dusza zapragnie i bateria wytrzyma. I niech się taki Bąk nie wyzwierza i nie wydziwia. Jakoś trzeba czas zapełnić, skoro roboty za godziwą forsę państwo nie daje. A co chciałbym robić? A bo ja wiem, skoro i tak do marnie opłacanej pracy nie pójdę. Lepiej pogardłować w sprawie byle jakiego zasiłku, a potem może posłuchać radia... Koniecznie przez komórkę. 
 
aaa 
11.3. Magia ludzkiej wyobraźni 
Alicja Nyziak 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Właśnie mamy sezon urlopów, "rozpaskudzonego" lenistwa i błogiego odpoczynku. Ponieważ ja również czuję się jak rozleniwiona kotka, wygrzewająca futerko na sierpniowym słoneczku, dlatego dziś odrobinę wspomnieniowo "pomruczę". 
Oto historyjka opowiadająca, o tym jak magiczna i bogata bywa ludzka wyobraźnia. A także o tym, że co oczywiste dla jednych, dla innych wcale takie oczywiste nie jest. 
Muszę przyznać, że długo broniłam się przed bliższą znajomością z białą laską. Wiadomo, laska w dłoni - etykietka "ciemniaka" na "plecy", a ja wolałam uchodzić za hm, hm "normalną"! 
Ponieważ jednak niczym mantra obijała się o moje uszy zasada, że niewidomy nawet gdy idzie z przewodnikiem powinien również mieć białą laskę. Postanowiłam sprawdzić funkcjonalność i przydatność "blondyny". 
Tak oto pewnego dnia wybrałam się na zakupy w towarzystwie przewodnika i białego symbolu niewidomego. Początkowo laska zawadzała mi okropnie, ale gdy stanęłyśmy na przystanku autobusowym pozwoliłam lasce odrobinę wysforować się do przodu i ... 
Czekałam na efekty jej działania. 
Przyjechał autobus i o raju, zatrzymał się tak, że drzwi wejściowe były tuż przede mną. Mało tego, kierowca poczekał aż zajęłyśmy miejsce siedzące i dopiero ruszył. 
Składając laskę, aby nie przeszkadzała w czasie jazdy, jakoś przyjaźniej na nią "spojrzałam". 
Gdy dojeżdżałyśmy do punktu docelowego, ruszyłyśmy ku przodowi autobusu, aby opuścić jego pokład. Gdy przechodziłam obok kierowcy, ponownie miałam w dłoni rozłożoną laskę. Pełna zachwytu nad jej "czarownym" wpływem na kierowcę już, już szykowałam się, aby podziękować za bezpieczną jazdę i miło pana pożegnać, gdy usłyszałam pytanie kierowcy: 
- gdzie pani kupiła taką fajną, składaną pompkę do roweru? 
W pierwszej chwili byłam pewna, że te słowa nie są skierowane do mnie. Okazało się jednak, że to ja dzierżę w dłoni obiekt jego zainteresowania. 
Trochę zdumiona wyjaśniłam panu, że temu przedmiotowi daleko do umiejętności pompowania kół. Natomiast dobrze sprawdza się w terenie, gdy niewidomy porusza się samodzielnie. 
Kierowca coś niezrozumiale mruknął, zdaje się, że był przeświadczony, że robię sobie z niego ... 
Tak oto przekonałam się, jak łatwo wyobraźnia może wpuścić człowieka w "maliny"! 
 
aaa 
11.4. Mruczę i prycham 
Przedwyborcza rada 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Napisał do mnie Działaczomir Działaczyński 
 
Drogi Stary Kocurku! 
 
Jesteś stary i ja jestem stary, więc mnie zrozumiesz. Przeczytaj więc i poradź. 
Jak wiesz, od dwudziestego roku życia jestem we władzach PZN-u. Pełniłem różne funkcje, a wszystkie z pożytkiem dla niewiadomych i słabowiedzących. Teraz kończę osiemdziesiąty rok życia i chciałbym jeszcze podziałać na ich rzecz przynajmniej przez jedną kadencję. 
Udało się, w kole wybrali mnie na delegata na zjazd okręgu. Chciałbym być wybrany do prezydium zarządu okręgu i na delegata na krajowy zjazd. Co mam robić, żeby to osiągnąć? 
Wierzę, że dobrze mi poradzisz - jesteś mądry, dużo widziałeś, masz bogate doświadczenia i jesteś mi życzliwy, więc na kogo mam liczyć, jak nie na Ciebie? 
Ze słowami szacunku 
Działaczomir Działaczyński 
 
Drogi Działaczomirze! 
 
Sprawiłeś mi wielką przyjemność zwracając się do mnie o radę. Aż sobie pomruczałem z zadowolenia. Moja przyjemność jest tym większa, że bardzo łatwo mogę spełnić Twoją prośbę. 
Drogi Działaczomirze! Pytasz o radę, ale przecież doskonale wiesz, co masz robić. Gdyby tak nie było, nie wybieraliby Cię do władz aż na piętnaście kadencji. Rób więc nadal to samo, a będziesz wybrany na szesnastą kadencję. 
Może jednak już trochę pamięć Cię zawodzi, dlatego przypomnę, co masz robić i jak masz postępować. 
Rób dokładnie to, co dotąd robiłeś, czyli nic poza braniem udziału w różnych zebraniach. Jest to najpewniejsza metoda, żeby ponownie znaleźć się we władzach. Każdy, kto robi cokolwiek, może popełnić błąd, zrobić coś nie tak, jak należy. A jak nie robi nic... Nie zrobi też nic złego i wybór pewny. Tak działałeś całe życie i tak działaj nadal, a będzie dobrze. 
Pytasz, jak masz postępować, to proste - tak jak dotąd. 
Wypowiadaj się bardzo ogólnie, bez wchodzenia w szczegóły, używaj często słów: "to się nam należy", "niewiadomi i słabowiedzący powinni otrzymywać", "to skandal, że na niepełnoprawnych oszczędzają", "wszystkie niepowodzenia przez wiedzących pracowników" i tym podobnych. Mów zawsze to, co ludzie chcą słyszeć. Chwal działaczy mniejszych od siebie. Nie szczędź pochwał i nie obawiaj się, że przesadzisz. Oni to kupią, chodziażbyś swoje pochwały szył bardzo grubymi nićmi. Krytykuj działaczy większych od siebie, ale tak, żeby tego nie słyszeli, a w oczy - ich również chwal. Przecież wiesz, że to zawsze się sprawdza. 
Broń Boże, nie wymagaj nic od działaczy mniejszych od siebie. Oni bardzo tego nie lubią. Wymagaj tylko od tych z wyższego szczebla, ale tak, żeby oni o tym nie wiedzieli. Mów dużo o interesach osób niewiadomych i słabowiedzących, ale dbaj, jak dotąd, tylko o własne. Zapewniam Cię, że będzie dobrze. 
No i pamiętaj, że masz wielką przewagę nad niektórymi innymi działaczami - widzisz na tyle dobrze, że do każdego możesz podskoczyć, rękę uścisnąć, rzucić miłe słówko, pochwalić, powiedzieć coś szpetnego na przeciwnika. To również się liczy. Takich atutów nie ma działacz całkowicie niewiadomy. 
Tak czyń i tak postępuj, a będziesz wybierany dopóki zechcesz, czego życzę Ci z całego serca. No i prycham na Twoich przeciwników. 
Mądry i życzliwy Stary Kocur