Pr 2590

WIEDZA i MYŚL

INTERNETOWY MIESIĘCZNIK TYFLOSPOŁECZNY

Wydawca Stanisław Kotowski

Czasopismo nie jest dofinansowywane ze środków publicznych ani żadnych innych. Wydawane jest bez nakładów finansowych. Osoby piszące artykuły oraz zaangażowane przy redagowaniu, adiustacji i korekcie oraz kolportażu nie otrzymują wynagrodzenia. Fundacja „Klucz” przetwarza „WiM” nieodpłatnie na format MP3 w systemie DAISY, a IVO Software Sp. z o.o. udostępnia bezpłatnie niezbędne do tego oprogramowanie.
Czytelnicy otrzymują „WiM” również bezpłatnie. Wystarczy napisać na adres:
ST.k@onet.pl lub ST.k1@wp.pl
i w każdym miesiącu znaleźć aktualny numer w swojej „Skrzynce odbiorczej”.
Wersję dźwiękową można pobierać pod adresem:
http://wypozycz.bcpzn.pl/wim/ 

Luty 2011 
Rok III 
Nr 2(26)/2011 
 
REDAKTOR NACZELNY 
Stanisław Kotowski 

ADRES REDAKCJI - wyłącznie internetowy: 
st.k@onet.pl lub ST.k1@wp.pl 
Telefon komórkowy: 501-239-769 

Na łamach „Wiedzy i Myśli” zamieszczamy różne opinie i poglądy, w tym takie, z którymi się nie zgadzamy.

Spis treści

1. OD REDAKCJI
2. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA OSÓB NIEWIDOMYCH I SŁABOWIDZĄCYCH
2.1. Cele rehabilitacji realizowane w zatrudnieniu - Stanisław Kotowski
2.2. Prawnik, działacz społeczny, mąż i ojciec Wyboru dokonała - Bożena Klonek
2.3. Przystanek Poznań - Mariola Hanusek
2.4. Jak on to robi? - Hans Gasser
3. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH - Refleksje niekoniecznie wesołe, ale może i nie całkiem smutne - Jerzy Ogonowski
4. OKULISTYKA, WYNALAZKI, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE
4.1. Leczenie zaćmy, czyli zwycięstwo nowoczesnej medycyny!
4.2. Oprogramowanie Vision Hunt firmy VISCIENTIFIC
4.3. Miranda by Killer
4.4. Odkorkować świat
5. ROZMOWA MIESIĄCA - Z Beatą Ingram, nauczycielką języka niemieckiego rozmawia Stanisław Kotowski (3/3)
6. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE
6.1. Ulgi przy zakupie biletów na przejazdy kolejowe i w komunikacji autobusowej PKS - Magdalena Szyszka
6.2. Poszukujemy felietonisty
6.3. Ciudades Paralelas poszukuje niewidomych muzyków - Natalia Łyczko
6.4. Biuletyn Informacyjny "Pochodni" - BIP, nr 01(01), 20 stycznia 2011
6.5. Porozumienie w sprawie dalszego funkcjonowania i rozwoju Biblioteki Centralnej Polskiego Związku Niewidomych
6.6. Serwis "UE dla niepełnosprawnych" Newsletter nr 01/2011
6.7. Dzienniki w e-Kiosku
6.8. Konkurs Literacki
7. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH ZAJĘCIACH - MYCIE PODŁÓG 
- Jaga Praktyczna 

8. ORGANIZACYJNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY - Alternatywa zatrudnienia 
- Weredyk 
 Alter
9. ZASADY TWORZENIA I ADAPTOWANIA GRAFIKI DLA UCZNIÓW NIEWIDOMYCH
10. FAKTY, ARGUMENTY, POGLĄDY, OPINIE I POLEMIKI
10.1. Do grupy Czytelników
10.2. Nie uszczęśliwiać na siłę - Jerzy Ogonowski
10.3. Poglądy i opinie czytelników - Oprac. Kaktus
10.4. Mój punkt widzenia - Józef Szczurek
10.5. Brakuje rzetelnych informacji - Stanisław Kotowski
10.6. Nie wszystko jest tak jednoznaczne - Maria Marchwicka
10.7. Kilka dodatkowych zdań w dyskusji - Jerzy Ogonowski
11. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE
11.1. Odliczenie wydatków na cele rehabilitacyjne - Anna Welsyng
11.2. Fiskus kontra przewodnicy niepełnosprawnych - Artur M. Brzeziński
11.3. Ulga prorodzinna na niepełnosprawne dziecko - Oprac. Magdalena Gajda na podstawie Dziennika Gazeta Prawna
11.4. Pracodawcy osób niepełnosprawnych stracą, bo rząd chce oszczędzać - Mateusz Rzemek, oprac.: ES
11.5. Co nowego w świadczeniach pielęgnacyjnych? - Magdalena Gajda, na podstawie Dziennika Gazeta Prawna
11.6. Pomoc społeczna będzie udoskonalona? - Agata Kwiatkowska
11.7. Waloryzacja rent i emerytur w marcu 2011 r. - oprac.: AB
11.8. Prezydent Bronisław Komorowski podpisał tzw. ustawę antydyskryminacyjną - ALB PAP
11.9. UE ratyfikuje Konwencję Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych
12. Z PRASY I Z INTERNETU
12.1. "Białą laską po kinowym ekranie" - Magdalena Gajda
12.2. Żyje dzięki życzliwości sąsiadów
13. Z PRZESZŁOŚCI - Listy do redakcji 	
14. MRUCZĘ I PRYCHAM - Jestem opozycyjnym politykiem

aaa 
1. OD REDAKCJI 
 
Szanowni Państwo! 
 
Mamy najkrótszy miesiąc w roku. Brakuje mu, średnio biorąc, dwa i pół dnia. To dobrze, bo nasze renty, emerytury, etatowe płace będą takie same jak w długich miesiącach. "Wiedza i Myśl" też nie jest skrócona z tego powodu. Nic jej nie brakuje. A więc, będzie co czytać. 
 Z pewnością warto przeczytać pozycję 6.1, w której adwokat Magdalena Szyszka zbiorczo przedstawia ulgi komunikacyjne, kolejowe i w komunikacji PKS. Jak Państwo wiedzą, od 1 stycznia br. niewidomym ze znacznym stopniem niepełnosprawności przysługują zwiększone ulgi. Warto je sobie przyswoić i warto mieć w jednym miejscu wykaz wszystkich ulg. 
W pozycji 11.1 można przeczytać artykuł Anny Welsyng o możliwościach odpisów od podstawy opodatkowania przy rozliczaniu się z fiskusem za 2010 r. 
Polecamy rubrykę 8, w której w interesujący sposób, Weredyk charakteryzuje warunki pracy w niektórych formach zatrudnienia. 
Prosimy zapoznać się z pozycją 6.2. W artykule "Poszukujemy felietonisty" zwracamy się do Państwa o podjęcie współpracy z "WiM". 
Życzymy miłej i pożytecznej lektury. 
 Redakcja 
 
 aaa 
2. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA OSÓB NIEWIDOMYCH I SŁABOWIDZĄCYCH 
 
aaa 
2.1. Cele rehabilitacji realizowane w zatrudnieniu 
Stanisław Kotowski 
 
Źródło: Publikacja własna"WiM" 
 
 W pracy zawodowej człowiek realizuje wiele ważnych celów, nie tylko ekonomicznych. Praca zawodowa odgrywa wielką rolę w naszym życiu. Niektórzy twierdzą nawet, że to praca stworzyła człowieka. Jeden z lekarzy psychiatrów porównał życie psychiczne do alpinisty na skale. Aby alpinista czuł się pewnie, musi mieć 3 punkty oparcia: linę zabezpieczającą, na czym nogę postawić i chociażby jeszcze jednym palcem za coś się zaczepić. Według tego lekarza, człowiek aby mógł się czuć bezpiecznie pod względem psychicznym, musi również mieć takie 3 punkty oparcia. Mogą to być: rodzina, praca zawodowa i coś jeszcze mniej ważnego, np. hobby, życie towarzyskie, turystyka, działalność społeczna itp. 
W przypadku osób z uszkodzonym wzrokiem, praca zawodowa spełnia podobną rolę. Ze względu jednak na ograniczenia występujące w życiu niewidomych, jej znaczenie jest może nawet większe, niż w przypadku ludzi pełnosprawnych. Przez wykonywanie pracy zawodowej człowiek zaspokaja wiele różnorodnych potrzeb i osiąga przez to wiele celów, w tym rehabilitacyjnych. 
Zatrudnienie - to przede wszystkim możliwość zapewnienia sobie i rodzinie materialnych warunków życia. Jest to niezmiernie ważny cel w życiu wielu osób, w tym niewidomych i słabowidzących. W ich przypadku jest to ponadto cel rehabilitacyjny, którego znaczenie trudno przecenić. Bez osiągnięcia tego celu, osiąganie innych staje się bardzo trudne. Proszę zwrócić uwagę na fakt, że przez zatrudnienie osiągamy jeden z bardzo ważnych punktów oparcia, o którym mówił przytoczony wyżej psychiatra, i jednocześnie tworzymy warunki do stworzenia drugiego, bardzo ważnego punktu oparcia wymienionego przez lekarza. Mamy pracę, a więc możemy mieć rodzinę, a te dwa punkty oparcia są najważniejsze. Pozostałe są tylko dodatkowym zabezpieczeniem, zahaczeniem jednym palcem. Stąd tak wielkie rehabilitacyjne znaczenie pracy zawodowej. 
Wynagrodzenie za pracę umożliwia zaspokojenie wielu potrzeb: kulturalnych, towarzyskich, estetycznych, altruistycznych i rehabilitacyjnych. Bez dochodów, jakie ludzie czerpią z pracy zawodowej, nie mogliby realizować swoich dążeń i marzeń, nie mogliby żyć pełnią życia. 
W czasie wykonywania pracy zawodowej, niejako mimochodem, dodatkowo, bez specjalnego wysiłku, zaspokajane jest wiele potrzeb np.: potrzeba aktywności, uznania, kontaktów z innymi ludźmi, dominowania i zależności, identyfikacji z grupą społeczną. Zaspokojenie każdej z wymienionych potrzeb, to osiągnięcie jakiegoś celu rehabilitacyjnego. Jak widzimy, rehabilitacja zawodowa i zatrudnienie jest ważnym składnikiem kompleksowej rehabilitacji, gdyż umożliwia osiąganie wielu życiowych celów. 
Dodać należy, że w wyniku zaangażowania w pracy zawodowej, rozszerzeniu ulega zakres zainteresowań, wzbogacają się przeżycia i doznania, człowiek unika zgnuśnienia, nudy itp. 
 Thomas Carrol pisze, że utrata pracy zawodowej, nawet bez utraty wzroku, może być i w wielu przypadkach jest przyczyną tragedii. Jeżeli na trudności i ograniczenia, jakie powoduje utrata wzroku, nałożą się trudności finansowe spowodowane utratą zarobków, bezczynność, utrata więzi z kolegami z zakładu pracy itp., sytuacja może przerastać siły psychiczne ociemniałego. 
Opinia tego wybitnego amerykańskiego tyflologa powinna motywować działaczy naszego środowiska do podejmowania wysiłków, których celem będzie poszerzenie możliwości zatrudnienia niewidomych i słabowidzących, po uprzednim dobrym przygotowaniu ich do pracy. Powinna też motywować osoby niewidome i słabowidzące do poszukiwania możliwości dobrego przygotowania się do pracy zawodowej, szukania zatrudnienia, a następnie dobrego wykonywania obowiązków pracowniczych. 
Doskonale zdaję sobie sprawę, że nie każda praca spełnia wymogi rehabilitacji. Trudno jest np. w pełni zaspokajać potrzeby społeczne przy zatrudnieniu w systemie telepracy. Mimo to chyba każda praca, chociaż mniej zadowalająca, jest lepsza niż jej brak. 
 
 *** 
 
Jak pisałem w numerze 1(25)/2011 "WiM", pracę w białostockiej Spółdzielni Niewidomych otrzymałem po złożeniu obietnicy, że będę się uczył. W poprzednim odcinku skupiłem się na perypetiach i warunkach mojej nauki. Teraz czas opowiedzieć, jak mi się pracowało. Biedny ZUS musiał mi do emerytury zaliczyć ponad 45 lat zatrudnienia. A wszystko zaczęło się w maju 1958 r. w Białymstoku, gdzie wówczas zacząłem pracować na podstawie umowy o pracę. 
Białostocka spółdzielnia oferowała niewidomym pracę w szczotkarstwie, w dziewiarstwie, powroźnictwie i w dziale metalowym. W tym ostatnim wyrabiano wówczas siatki ogrodzeniowe i zamknięcia pałąkowe do butelek. 
Zostałem zatrudniony w dziale metalowym przy wyrobie zamknięć do butelek. Takie jedno zamknięcie wytwarzało pięć osób. Była to brygada. W mojej brygadzie, i to dosłownie mojej, pracowali: 
Mikołaj (Kola) miner, który od niewypału stracił wzrok i rękę, 
Janek - również miner, który w podobnych okolicznościach stracił wzrok i nogę, 
dwie niewidome panie Genia i Stasia, które miały wszystkie kończyny i ja, także ze wszystkimi kończynami. 
Kola wkładał do przyrządu odpowiednio przycięte kawałki drutu i wyginał w pałąki. Janek pałąki wkładał w inny przyrząd i wyginał z nich kolanka - dźwignie, które założone na szyjkę butelki powodowały dociskanie i zwalnianie korka zamykającego jej wylot. 
Ja wykonywałem najtrudniejszą pracę w tym zespole, ale najlepiej płatną. Brałem odpowiednio pocięty drut i fajansowe, szklane lub plastikowe korki. Wkładałem w nie drut i przy pomocy stosownego przyrządu obginałem. Jak już wspomniałem, była to najtrudniejsza praca, bo obie ręce były zajęte trzymaniem drutu i korków, a także siłowym operowaniem trzema uchwytami przyrządu. Poza tym korki miały wady, które utrudniały pracę. Najlepsze były te fajansowe, gdyż rzadko miały pozatykane otwory, w które należało wkładać drut. W plastikowych natomiast często otwór był zalany i trzeba było przebijać go drutem, uderzając mocno w stół warsztatowy. Jeszcze gorzej wyglądała praca z korkami szklanymi. One również często miały zasklepione otwory, które nie zawsze dawały się przebijać, a ponadto szkło niekiedy rozpadało się w rękach, miało ostre krawędzie, co nie ułatwiało pracy. Wszystkie brygady nosiły nazwisko osoby, która zajmowała się tymi korkami - a więc moja była brygadą Kotowskiego. 
Jedna z pań łączyła kolanka z korkami, a druga nakładała uszczelki na korki. 
Gotowe wyroby wkładało się w kosze o wadze do 100 kg. I nieważne, że zamknięcia produkowały osoby niewidome. Kosze takie mężczyźni musieli wstawiać na dwukołową taczkę i wieźć, najpierw do wagi a potem do magazynu. 
To byłoby tyle na temat samej pracy. Dodam tylko, że taka pięcioosobowa brygada mogła wyprodukować ponad 4 tysiące zamknięć w czasie ośmiogodzinnej zmiany. 
Zatrzymałem się dłużej nad tą pracą, gdyż chcę pokazać warunki, w jakich ją wykonywaliśmy. Otóż warsztaty działu metalowego mieściły się w baraku ze sklejki czy innych płyt. Pomieszczenia ogrzewane były piecami kaflowymi. No i wspaniale. W baraku na wiosnę i na jesieni były znośne warunki. Ale w lecie i w zimie - brrru! Aż mnie ciarki przechodzą na wspomnienie. 
W lecie było gorąco jak w piekle, zwłaszcza po południu. Ale za to w zimie - jak na Syberii. Zanim piec rozgrzał jako tako halę warsztatową, można było oszaleć. Uchwyty przyrządów, wiadomo - żelazne, i szklane lub fajansowe korki były namarznięte. Przez pierwsze dwie godziny, może dwie i pół, rąk człowiek nie czuł. Drut i szkło kaleczyły palce, krew mieszała się ze smarem przyrządu... To jednak pestka w porównaniu z myciem rąk po pracy. Myliśmy je proszkiem, takim do prania lub podobnym, zmieszanym z trocinami i w dodatku w zimnej wodzie prosto z wodociągu. Ablucje te odbywały się w toalecie. Może to i dobrze, bo proszek piekł niemiłosiernie pokaleczone ręce, a woda była tak zimna, że palce wykręcało. Trzeba było najpierw załatwić potrzeby fizjologiczne, żeby... No i wyobrażam sobie, jak pięknie domyte były ręce w takich warunkach. 
Obecnie taki warsztat zostałby natychmiast zamknięty. I słusznie. Warunki pracy były naprawdę podłe. Ale proszę sobie wyobrazić, że innej pracy nie było. I co miałbym robić? Czy mógłbym się uczyć i wywiązać się z przyrzeczenia danego p. Józefowi Stroińskiemu? Czy mógłbym założyć rodzinę? Ile jeszcze można postawić takich pytań, na które jest tylko przecząca odpowiedź? 
Moja praca nie była najgorsza w porównaniu z produkcją szczotek z piór. Kiedy podjąłem pracę spółdzielnia już ich nie produkowała. To dopiero była sama rozkosz. Starsi stażem koledzy opowiadali, że samochód przywoził pióra z rzeźni drobiu. Wysypywał je na kupę na podwórzu. Niewidomi musieli przygotować te pióra do robienia z nich szczotek do szorowania drewnianych podłóg. Trzeba było pióra drzeć, tak żeby pozostały tylko stosiny. A tu, deszcz popadał, pióra namokły, a w nich ptasie odchody i kawałki wnętrzności. Smród na całą dzielnicę. No i też ludzie przy tym pracowali, i też uzyskiwali dochody niezbędne do życia. 
Wcześniej napisałem, że chyba każda praca, nawet bardzo kiepska, lepsza jest od żadnej. Teraz podtrzymuję to twierdzenie, a jak Państwo widzą, wiem o czym piszę. 
Na zakończenie białostockich doświadczeń dodam, że ponad dwa lata wytwarzałem zamknięcia pałąkowe i ponad rok szczotki. Wolałem te pierwsze, gdyż praca przy nich wymagała więcej ruchu, więcej siły, szła mi lepiej. 
Jeszcze tylko nadmienię, że prawie trzy lata żywiłem się wielce prawidłowo. Na śniadanie 10 deko końskiej kiełbasy i bułka lub dziesięć deko chałwy - jedno i drugie mogłem kupić po drodze do pracy. Do tego mleko, w zimie z lodem. Można było brać mleko gotowane, ale bardzo gorące, a ja nie miałem czasu pić powoli. Musiałem zrobić tyle co inni, a pracowałem dwie godziny krócej. Był to taki przywilej pracowników, którzy uczęszczali do szkół. Cóż z tego, gdybym nie wykonał swojej części pracy, pozostałe cztery osoby nie miałyby co robić i nie zarobiłyby. W rezultacie, pracowałem dziennie dwie godziny krócej niż inni, za które miałem płacone, miałem lepiej płatną pracę i robiłem tyle samo co pozostali pracownicy w tym dziale. Zarabiałem więc wcale nieźle. Udało mi się nawet zaoszczędzić, jak na tamte czasy, sporo pieniędzy, które wydawałem przez okres studiów, a ostatnie grosze wydałem na przepisanie pracy magisterskiej. 
Obiady, o ile to można nazwać obiadami, mieliśmy w spółdzielczej stołówce. Trochę zupy, trochę ziemniaków, łyżka kapusty lub buraków i raz na tydzień kawałeczek mięsa, ale za to, zawsze w piątek. Kolacja znowu we własnym zakresie - jakaś kaszanka, salceson, ser albo śmietana i bułka. Tylko w niedzielę z kolegą szliśmy do "Luxu", no i był schaboszczak. 
Po skończeniu szkoły masażu pracowałem dwa miesiące i pięć dni jako masażysta. potem podjąłem następny etap rehabilitacyjny, czyli studia. Po studiach zaproponowano mi pracę w charakterze psychologa w Zakładzie Rehabilitacji i Szkolenia Inwalidów Wzroku w Chorzowie. Przed podjęciem tej pracy odbyłem praktykę wakacyjną w Laskach Warszawskich, gdzie praktycznie poznałem pracę na tokarkach uniwersalnych i rewolwerowych, prasach mimośrodowych i balansowych, wiertarkach i gwinciarkach. Po dwóch latach pracy w charakterze psychologa zostałem zastępcą dyrektora do spraw pedagogicznych, a następnie dyrektorem tego zakładu. 
W okresie, w którym kierowałem zakładem wypracowane zostały nowoczesne metody rehabilitacji, programy nauczania wszystkich przedmiotów, dokumentacja pedagogiczna itp. Na podkreślenie zasługuje opracowanie nowoczesnego programu nauki orientacji przestrzennej i jego realizacja. Tego wszystkiego wcześniej nie było, a metodycy Ośrodka Metodycznego MZiOS, któremu chorzowski zakład podlegał, z podziwu wyjść nie mogli, jak było możliwe działanie bez programów i bez dokumentacji. Wprowadziliśmy również system ciągłego naboru, który był niekorzystny dla pracowników, ale umożliwiał przyjmowanie na rehabilitację osób bezpośrednio po utracie wzroku i zakończeniu leczenia szpitalnego. 
Wielkim moim sukcesem było wyciszenie sporów, kłótni, skarg i poprawa reputacji zakładu. Wcześniej matka partia (Komitet Wojewódzki w Katowicach i Komitet Miejski w Chorzowie) oraz Wydział Zdrowia Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach miały same kłopoty z wysłuchiwaniem wzajemnych oskarżeń, awantur i informacji o awanturach toczonych przez widzącego dyrektora z niewidomym wicedyrektorem i odwrotnie. To się skończyło i w Katowicach odetchnęli z ulgą. 
Bardzo sobie chwalę ten okres zatrudnienia i gdyby było kogo szkolić, a także gdyby nie okoliczności, o których za chwilę, pracowałbym tam do emerytury. Praca interesująca i pożyteczna, dobre stosunki międzyludzkie, samodzielność i możliwości realizacji własnych pomysłów. Brakowało jednak niewidomych, a nie mogłem pogodzić się, żeby w zakładzie dla nich przeznaczonym szkolić słabowidzących z trzecią grupą. Wówczas panowały takie warunki, że spółdzielnie poszukiwały niewidomych do pracy i zatrudniały bez szkolenia. Wystarczyło krótkie przywarsztatowe szkolenie i praca akordowa. Wielu spółdzielców nie ceniło rehabilitacji, nie była ona "w cenie". Bywało, że prezes spółdzielni przysyłał agitatorów i zatrudniał naszych uczniów przed ukończeniem kursu. Bywało, że ktoś wylany za pijaństwo lub kradzież natychmiast otrzymywał pracę w spółdzielni, dobrze zarabiał, przyjeżdżał do zakładu jako agitator i śmiał się nam w nos. 
Innym, niekorzystnym zjawiskiem było szkolenie przywarsztatowe. Nawet najlepiej przeszkolony nasz absolwent, taki który od razu mógł zarabiać więcej niż przeciętnie, w niektórych spółdzielniach musiał przejść trzymiesięczne szkolenie przywarsztatowe. Brygadzista czy mistrz musiał na nim dodatkowo zarobić, a pracy nie miał, bo szkolony wszystko umiał. 
No i przez to nie zawsze było kogo szkolić, tj. brakowało tych, którym szkolenie było najbardziej potrzebne, czyli niewidomych. To bardzo mnie martwiło i odbierało chęć do pracy. W tym zakładzie pracowałem 11 lat. 
Następnie zostałem kierownikiem chorzowskiego okręgu PZN. Tu przejąłem okręg w bardzo dobrej kondycji i o bardzo dobrej reputacji. Jak się wydaje, nie popsułem jego opinii. Udało się natomiast doprowadzić, wspólnie z przewodniczącym Zarządu Okręgu Herbertem Bańskim, do rozpoczęcia budowy Domu Pomocy Społecznej w Chorzowie przy ulicy Siemianowickiej. Kiedy po trzech latach pracy w Okręgu opuszczałem Śląsk, położone zostały już pierwsze stropy na tej budowie. 
Kolejna i ostatnia moja praca zawodowa, to biuro ZG PZN w Warszawie, gdzie zostałem służbowo przeniesiony. Tam pracowałem na różnych kierowniczych stanowiskach, do p.o. dyrektora Związku włącznie. Poza tym byłem redaktorem "Biuletynu Informacyjnego", wydawanego przez PZN i "Biuletynu Informacyjnego Trakt" wydawanego przez Fundację Polskich Niewidomych i Słabowidzących "Trakt". Napisałem setki artykułów publicystycznych, popularno-naukowych, ekspertyz i innych opracowań. Wydałem też dwie pozycje książkowe z dziedziny rehabilitacji niewidomych i słabowidzących. Przez jakiś czas prowadziłem wykłady dla studentów pedagogiki specjalnej. 
Jak państwo widzą, od zajmowania się krowami do emerytury przeszedłem urozmaiconą drogę zawodową. Z pozycji tych doświadczeń, raz jeszcze powiem, że każda praca jest lepsza od żadnej pracy. 
 
aaa 
2.2. Prawnik, działacz społeczny, mąż i ojciec
Wyboru dokonała Bożena Klonek 
 
Życie z ideą w tle 
Robert Więckowski 
(fragmenty) 
 
Źródło: "Pochodnia" grudzień 2008 r. 
 
Władysław Gołąb, bo o nim mowa, został wybrany Człowiekiem Roku Polskiego Związku Niewidomych i to jemu przypadła druga w historii statuetka, wręczana zwycięzcy konkursu im. Włodzimierza Kopydłowskiego. 
 
 *** 
 
Formalnie ze środowiskiem ociemniałych Władysław Gołąb związał się w roku 1947, a już rok później kierował kołem uczących się niewidomych. Zaangażował się także w kursy dla analfabetów i został ich kierownikiem. Na kursach uczono brajla, ale także przybliżano na przykład matematykę, historię, geografię, a wszystko po to, by dać podstawy wiedzy zaniedbanym wówczas intelektualnie ludziom. Sam Władysław Gołąb pilnie wtedy też studiował na wydziale prawa, a w grudniu 1955 roku zdał odpowiedni egzamin i został wpisany na listę adwokacką. W 1958 roku opuścił Łódź i przeniósł się do Podkowy Leśnej pod Warszawą, dwa lata wcześniej rozpoczął zaś współpracę z władzami centralnymi PZN. - Od samego początku byłem w Związku radcą prawnym, tłumaczyłem przepisy, analizowałem dokumenty, wytykałem niekorzystne, dyskryminujące dla osób niewidomych rozwiązania prawne - opowiada mecenas. Taka praca trwała prawie pół wieku i zakończyła się w 2006 roku, ale "podróży" po przepisach mecenas nie przerwał. 
 
 *** 
 
Współpraca z władzami PZN, jak wspomina Władysław Gołąb, układała się zazwyczaj dobrze, choć w czasach Polski Ludowej nie było to takie oczywiste. Chodziło o różnice światopoglądowe - mecenas był i wciąż jest blisko związany z Kościołem, a w poprzednim systemie taka postawa nie była mile widziana. - Na szczęście ci, którzy przez lata stawali na czele Związku, mimo że byli partyjnie umocowani, okazywali się w większości po prostu ludźmi - podkreśla prezes TOnO. A bycie człowiekiem, otwartym na innych, potrafiącym pięknie się różnić, to dla niego wielka wartość. - Lubię pracę z ludźmi, bezpośrednie kontakty, rozmowy, nie toleruję jednak obłudy - mówi mecenas. 
Dla wielu osób, szczególnie tych młodszych, Władysław Gołąb znany jest przede wszystkim ze swej działalności na rzecz Zakładu dla Niewidomych w Laskach. - Pierwszy raz pojawiłem się w Laskach w 1951 roku. Przyjechałem tu razem z Edwinem Kowalikiem, który przybył, by dać koncert dla matki Róży Czackiej, wówczas już bardzo schorowanej - wspomina prezes TOnO. Ściślejsza współpraca z tym środowiskiem rozpoczęła się sześć lat później, w 1957 roku, a więc w czasie, gdy Władysław Gołąb związał się już z władzami centralnymi Związku. Od tamtej pory, jak wspomina, niejednokrotnie lobbował na rzecz Lasek, nieprzepadających za tym środowiskiem, decydentów z poprzedniej epoki. W 1969 roku Władysław Gołąb zostaje członkiem Towarzystwa, a cztery lata później wchodzi do zarządu. W roku 1975 zostaje prezesem Zarządu TOnO i tak jest do dzisiaj. - Laski to niezwykłe dzieło, jest tu niepowtarzalny klimat, jakiś "dobry duch", który sprawił, że z miejscem tym związało się tak wielu ludzi, którzy często bezinteresownie poświęcili swoje życie sprawie osób niewidomych - podkreśla mecenas. 
 
Władysław Gołąb - prawnik, adwokat, radca prawny, przewodniczący zarządu Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi 
 Józef Szczurek 
(fragmenty) 
 
Źródło: "POCHODNIA WRZESIEń 1997 
 
Mec. Gołąb urodził się w Sulejowie nad Pilicą /woj. łódzkie/. Jego dom rodzinny cechowała rzetelna, codzienna praca, oparta na twardych zasadach dekalogu i głęboka tradycja patriotyczna. Nic więc dziwnego, że gdy przyszła II wojna światowwa, dom stał się miejscem spotkań tych co chcieli walczyć o wolną Polskę. 
 Wzrok stracił jesienią 1944 roku. Uległ wypadkowi w czasie rozminowywania pola. Aresztowano wówczas rodziców i starszego brata, który także uczestniczył w rozminowywaniu zapory frontowej. 
Po wojnie dostał się do Łodzi, gdzie, już jako niewidomy, ukończył szkołę średnią, a w 1949 roku podjął studia na wydziale prawa w Uniwersytecie Łódzkim. W cztery lata później rozpoczął aplikację adwokacką zakończoną w 1955 egzaminem adwokackim. Jeszcze w czasie aplikacji podjął pracę jako radca prawny, w łódzkich spółdzielniach niewidomych. 
W styczniu 1955 roku Władysław Gołąb zawarł na Jasnej Górze w Częstochowie związek małżeński. Żona - Justyna - od razu stała się nie tylko jego wiernym przyjacielem, ale także sekretarką, lektorką, przewodnikiem i swoistym alter ego. Pozwoliła mu na pełną samorealizację zawodową i społeczną. Państwo Gołąbowie mają troje dzieci i sześcioro wnucząt. "Jak sądzę - mówi pan mecenas - udało nam się wspólnie stworzyć dom bezpieczny dla jego mieszkańców, pełen radosnych przeżyć i głębokiego szczęścia, zarówno z odnoszonych sukcesów, jak i porażek." 
 
 *** 
 
 - We wrześniu 1953 roku podjąłem pracę aplikanta w zespole adwokackim Nr 10 w Łodzi. Dostanie się na aplikację było nielada osiągnięciem. Kiedy składałem egzamin konkursowy, na trzy wolne miejsca startowało 180 kandydatów. Mnie pomogła prof. Maria Grzegorzewska. Rada adwokacka w Łodzi miała wątpliwości, czy niewidomy może pracować jako adwokat. Sprawa oparła się o ministra sprawiedliwości, a ten zwrócił się z prośbą o opinię do Marii Grzegorzewskiej. Pani profesor przeprowadziła ze mną dwugodzinną rozmowę i, jak sądzę, odniosła pozytywne wrażenie. Trzeba było jeszcze zdać egzamin, czyli przez pięć godzin odpowiadać na pytania stawiane przez członków komisji egzaminacyjnej złożonej z łódzkich adwokatów. 
W 1956 roku, z inicjatywy Zarządu Głównego PZN, zostałem włączony do komitetu organizacyjnego Związku Spółdzielni Niewidomych, a po jego powołaniu - w kwietniu 1957 - podjąłem pracę jako radca prawny ZSN. W miesiąc później, funkcję radcy prawnego powierzył mi także Zarząd Główny PZN. W styczniu 1960 dodatkowo przyjąłem stanowisko radcy prawnego w spółdzielni "Nowa Praca Niewidomych " w Warszawie. Na początku lat 70-tych zrezygnowałem z pracy w ZSN, natomiast przez wiele następnych lat obsługiwałem jako radca prawny spółdzielnie CPiL-owskie. Dziś nadal pełnię obsługę prawną w Zarządzie Głównym PZN, w Zakładzie Nagrań i Wydawnictw oraz spółdzielni Nowa Praca Niewidomych. 
Sądzę, że za pracę zawodową można także uznać działalność publicystyczną. Podjąłem ją przed pięćdziesięcioma laty, wygłaszając pogadankę przed mikrofonem łódzkiego radia. W latach 50-tych zacząłem współpracę z "Pochodnią" oraz pisałem materiały informacyjne do "Spraw Niewidomych", a później - do wielu innych czasopism środowiskowych i ogólnopolskich. W 1975 r. zacząłem redagować kwartalnik "Encyklopedia Prawa", który był dodatkiem do "Pochodni", a od półtora roku jest samodzielnym czasopismem. 
Jak udaje się Panu godzić tak rozległą pracę społeczną z obowiązkami zawodowymi? 
Zanim odpowiem na pytanie, zatrzymam się przy genezie mojej działalności społecznej. Nauczycielem był mi Józef Buczkowski - kierownik i założyciel szkoły dla niewidomych w Łodzi, bliski współpracownik dr. Dolańskiego w integracji ruchu niewidomych w Polsce. 
 Do Łodzi przybyłem w marcu 1946 roku. Miałem za sobą szkołę powszechną i żadnego przygotowania do życia bez wzroku. To właśnie Józef Buczkowski dał mi podstawy rehabilitacji. Dzięki niemu nauczyłem się brajla i pisania na maszynie czarnodrukowej. Nauczył mnie jednak czegoś więcej - służby innym ludziom. Mając wtedy jeszcze resztki wzroku, służyłem mu jako przewodnik w licznych jego podróżach. Poznałem dr. Włodzimierza Dolańskiego, Michała Lisowskiego, Pawła Niedurnego, Władysława Winnickiego i wielu innych działaczy. Aby jak najmniej wydawać pieniędzy społecznych, jeździliśmy pociągami osobowymi trzecią klasą, nocowaliśmy w biurach związkowych, przyjmując za łóżko zwykłe biurko. Raz przytrafiło mi się spać na fortepianie. Ta twarda szkoła później bardzo mi się przydała. 
Myślę, że praca zawodowa da się pogodzić ze społeczną tylko wtedy, gdy przygotowanie zawodowe daje się równocześnie wykorzystać w działalności społecznej. Od ukończenia studiów prawniczych przez wszystkie późniejsze lata służyłem pomocą prawną wielu potrzebującym. Nawet, mieszkając w Podkowie Leśnej, udzielałem społecznie porad prawnych, załatwiałem sprawy sąsiadom, szczególnie gdy byli to ludzie biedni, niezaradni. 
Z czasem w pracy zawodowej przyszła mi w sukurs rutyna, co w konsekwencji pozwalało mi na znaczne przyśpieszenie w załatwianiu spraw. Dziś pracą społeczną obejmuję - przede wszystkim Laski, czyli kierowanie działalnością Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi oraz Związek Ociemniałych Żołnierzy RP. Do tych dwóch podstawowych sfer zaangażowania dochodzą różne incydentalne sprawy. Studnią bez dna takich spraw jest Polski Związek Niewidomych. Generalnie odmawiam innych stałych zaangażowań, gdyż jestem przeciwnikiem kolekcjonowania zaszczytów i godności. 
Jest Pan mocno związany z Laskami. Kiedy i jak do tego doszło? 
Po raz pierwszy w Laskach byłem w styczniu 1947 roku. Później wielokrotnie odwiedzałem ośrodek w Laskach razem z Edwinem Kowalikiem. Dzięki niemu poznałem matkę Czacką. W latach 50-tych nawiązałem ścisłą współpracę z Henrykiem Ruszczycem, który traktował mnie jako sprzymierzeńca w rozwiązywaniu wielu spraw zarówno w Związku, jak i różnych resortach. W latach 60-tych angażowała mnie często Zofia Morawska w rozmaitych sprawach prawnych. Laski zachwyciły mnie swoją koncepcją krzyża w życiu człowieka. 
W 1973 r. po śmierci Henryka Ruszczyca i ks. Antoniego Marylskiego, zostałem wybrany do Zarządu Towarzystwa. Przez pierwsze dwa lata pełniłem funkcję wiceprezesa, a od 1975 roku - prezesa Zarządu Towarzystwa. 
 *** 
 
Mec. Władysław Gołąb w dalszym ciągu kieruje pracą Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi. 
Przypis redakcji "WiM". 
 
 *** 
 
 Moim pragnieniem i główną dewizą życiową stała się akceptacja każdego indywidualnego krzyża i przyjęcia go jako daru i zadania, a nie jako nieszczęścia. Problemy Lasek stały się moimi problemami. I mimo, że jest to par excellence praca społeczna, weszły one w mój krwioobieg, oczywiście, obok spraw najbliższej rodziny. 
W Dziele matki Czackiej ciągle fascynuje mnie życie prawdą i służbą. 
 
 *** 
 
Co najbardziej ceni Pan w kontaktach z ludźmi i dlaczego? 
Oczywiście - życie prawdą. Tylko prawda daje człowiekowi poczucie bezpieczeństwa i przyjaźni. Cenię także odpowiedzialność, rzetelność i optymizm. Pamiętajmy, że tylko optymiści budują świat. Pesymizm wnosi ze sobą destrukcję i beznadziejność. Pesymiści zapatrzeni są w ziemię, a zatem nie wiedzą, że nad nimi rozciąga się lazur nieba wnoszący w serce człowieka radość i nadzieję Ecclesiae Populoque. 
Z mecenasem Władysławem Gołąbem rozmawiała Zofia Zańko 
(Fragmenty) 
 
Źródło: Credo październik 1996 
 
 - Chciałabym w imieniu swoim i całej redakcji "Credo" pogratulować Panu przyznanego przez ks. Prymasa i uroczyście wręczonego w katedrze 24 VI br. medalu "Ecclesiae Populoque servitium praestanti" (Wyróżnionemu w służbie dla Kościoła i narodu). Nasze pismo zawdzięcza Pana radom i umiejętności łagodzenia napięć, prawie bezbolesne narodziny... 
 
 *** 
 
- Ważne miejsce w Pana życiu zajmuje praca społeczna. Otwarta postawa na innych, sprawia, że ludzie chętnie szukają u Pana pomocy nie tylko prawnej. Wiele przedsięwzięć w środowisku niewidomych było Pana udziałem. Ta społeczna działalność była doceniana i zauważana - pierwsze odznaczenie, jakie Pan otrzymał to Srebrny Krzyż Zasługi w 1957 roku, a ostatnie - to Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski w 1990 roku. 
Które z zaangażowań społecznych uważa Pan za szczególnie ważne lub które sprawiło Panu największą satysfakcję? 
Od 25 lat moją pasją są Laski. Dziełu Matki Czackiej poświęcam każdą wolną chwilę, a także i wolne myśli. To Dzieło może człowieka porwać. Daje dużo radości, ale i goryczy, bo w Laskach wszystko realizuje się "Przez Krzyż". Laski uczą człowieka rzeczywistej służby. Kto przychodzi do Lasek, aby osiągnąć sukces, urządzić się - musi odejść; kto natomiast wchodząc w Laski zapomina o sobie, zatraca się - znajduje siebie, sens życia i wielką rodzinę. Człowiek, który chce żyć według założeń Matki Czackiej, przyjmuje wszystko co niesie mu codzienne życie, jak dar Boga. Trzeba ten dar przyjąć radosnym sercem chociażby była to śmiertelna choroba. 
Pyta Pani, co daje mi największą satysfakcję? 
Otóż każdy dobrze przeżyty dzień, kiedy mogę powiedzieć, że oddany mi w zarząd "talent ewangeliczny" nie zakopałem, ale uczyniłem z niego stosowny użytek. 
 
- Spotykałam Pana czasami w sytuacjach, gdy kwestował Pan na rzecz Lasek. Czy dzisiaj trudniej być kwestarzem - starać się o środki finansowe, by Zakład mógł spokojnie żyć? 
Kwestowanie nie jest czymś miłym ani łatwym. O wiele przyjemniej jest dawać aniżeli brać. W PRL-u Dzieło Lasek postrzegane było jako instytucja kościelna służąca niewidomym. Dziś, gdy niektóre media atakują Kościół, to te ataki przyjmowane są bardziej bezkrytycznie niż w czasach komunizmu. Dlatego i na Laski trudniej jest kwestować. 
Muszę jednak oddać sprawiedliwość naszemu społeczeństwu, że mimo trudności materialnych, jest ono nadal niezwykle ofiarne. Naprawdę jest wśród nas znacznie więcej ludzi aniżeli złych, tylko ci ostatni są bardziej krzykliwi i łatwiej dostrzegani. Ponadto prosić na taki cel, jak Dzieło Lasek, proszę mi wierzyć, jest znacznie przyjemniejsze aniżeli prosić dla siebie. 
- Jakie znaczenie ma dla Pana przyznany medal Wyróżnionemu w Służbie Kościoła i dla Narodu? 
Odznaczenie Medalem Prymasowskim przyjąłem ze wzruszeniem i pokorą; ze wzruszeniem, gdyż wyróżnienie to zaskoczyło mnie i sprawiło ogromną radość, natomiast z pokorą, bo moją służbę Kościół swym autorytetem włączył w swój głęboki nurt wypływający z Krzyża Chrystusowego. W swej działalności już nie jestem sam i to co czynię jest dobre. 
Z ks. Prymasem, jako zwierzchnikiem Kościoła Polskiego, łączy mnie już od wielu lat serdeczna więź. Najpierw był to Prymas Tysiąclecia, którzy darzył mnie ojcowskim uczuciem. Mogłem zawsze liczyć na Jego radę i wspracie, a były to lata trudne. Ks. Prymas Józef Glemp jest również człowiekiem wielkiego serca - kocha Laski i niewidomych. Zawsze mogę liczyć na Jego życzliwość i otwarte serce. 
- Tak wiele Pana aktywności: zawodowych, społecznych i rodzinnych możliwych było do pogodzenia dzięki, tu razem z nami siedzącej, Pana wspaniałej żonie... 
- Tak, jesteśmy małżeństwem ponad czterdzieści lat, mamy troje dzieci, a dzisiaj już sześcioro wnucząt. 
Żona jest moim przewodnikiem, sekretarką i lektorką - moją prawą ręką, zawsze zaangażowaną w to co robię. Teraz, gdy dzieci mają już swoje rodziny, swoje własne życie, my możemy w większym stopniu poświęcić się pracy społecznej i zawodowej. Żona niewątpliwie sprzyja temu co robię, jest nastawiona życzliwie do spraw i problemów, które się o mnie ocierają. Stara się w ich rozwiązaniu współdziałać ze mną i jest mi prawdziwym przyjacielem. 
 
 Człowiek-instytucja 
 Grażyna Wojtkiewicz 
(Fragmenty) 
 
Źródło: "Pochodnia" czerwiec 2004 r. 
 
 Dla mecenasa Władysława Gołąba dzień 1 marca 2004 roku był niezwykle uroczysty. Tego dnia bowiem z rąk ks. kardynała Franciszka Macharskiego odebrał on prestiżowe odznaczenie - Medal św. Brata Alberta. I choć w życiu Pana mecenasa prestiżowych odznaczeń było wiele, łącznie z tymi najwyższymi, państwowymi, to ceni sobie najbardziej. Jest ono bowiem przyznawane tym, którzy niosą pomoc ludziom niepełnosprawnym. Tak właśnie jak św. brat Albert, który potrafił pochylić się nad każdą ludzką biedą. 
 
 *** 
 
 Łódź to szczęśliwe miasto dla adwokata Gołąba. Tu przeżył wiele znaczących etapów swego życia. Spotkał prawdziwych przyjaciół - Edwina Kowalika, Napoleona Mitraszewskiego, Zdzisława Sileckiego, Adolfa Szyszkę i wielu, wielu innych, którzy w przyszłości odegrali znaczącą rolę w kształtowaniu obecnych zrębów Polskiego Związku Niewidomych. Tu wreszcie znalazł pierwszą miłość, taką na całe życie. Jego wybranką okazała się młoda studentka - Justyna Dwornicka. Była wrażliwa i bardzo religijna, co spodobało się młodemu prawnikowi. Poznał ją poprzez akademickie Koło Pomocy Niewidomym. Jako wolontariuszka czytała niewidomym potrzebne do nauki teksty. Ponieważ mu się spodobała, pomyślał: "Ta, albo żadna", i po czterech tygodniach zabiegów o jej względy oświadczył się i został przyjęty. Są nierozłączną parą na "dobre i na złe" już 49 lat! Wychowali troje dzieci i doczekali się sześcioro wnuków. 
 Pierwszym zawodowym sprawdzianem dla Władysława Gołąba była praca radcy prawnego w łódzkiej spółdzielni niewidomych. Jednak jego niespokojna natura pchała go do wciąż nowych wyzwań. A były to czasy, kiedy kształtowały się struktury ruchu niewidomych w Polsce. Świeżo upieczony prawnik był jak najbardziej potrzebny przy opracowywaniu statutów nowo powstających organizacji i ich założeń programowych. W 1956 roku mecenas Gołąb został włączony do prac komitetu organizacyjnego Związku Spółdzielni Niewidomych, który powstał rok później, na czele z jego pierwszym prezesem Modestem Sękowskim. W tym samym roku reaktywowano Związek Ociemniałych Żołnierzy, którego, jako inwalida wojenny, został członkiem. Wcześniej towarzyszył Józefowi Buczkowskiemu w jego wyjazdach związanych z powołaniem Związku Pracowników Niewidomych RP. I tak pomału wyrastał na działacza społecznego, który współuczestniczył w najważniejszych dla polskich niewidomych wydarzeniach. 
 
 *** 
 
Od siedmiu lat mecenas Gołąb jest również prezesem Związku Ociemniałych Żołnierzy, choć społecznie w pracach tego stowarzyszenia uczestniczy, z niewielkimi przerwami, niemal od początku jego reaktywowania. Odgrywa też ważną rolę na arenie międzynarodowej - od trzech kadencji pełni funkcję wiceprzewodniczącego Kongresu Ociemniałych Inwalidów Wojennych. Jest kawalerem najwyższych państwowych odznaczeń, które, tak się składało, otrzymywał zawsze w okresach przełomów. Srebrny Krzyż Zasługi dostał jako młody student w 1957 roku, po październikowej odwilży. Krzyż Kawalerski - w 1970 roku, po upadku rządu Władysława Gomułki, a Krzyż Oficerski - na trzy dni przed stanem wojennym. 
 
 aaa 
2.3. Przystanek Poznań
Mariola Hanusek 
 
 Źródło: Portal niepełnosprawnych PION 
 Data opublikowania: 2010-12-15 
 
Marcin, dwudziestoczteroletni Poznaniak, od urodzenia cierpi na zwyrodnienie barwnikowe siatkówki, chorobę objawiającą się stale zawężającym się polem widzenia. Schorzenie postępuje, chłopak z roku na rok widzi coraz mniej. Niestety, na tę chwilę dla oczu Marcina nie ma ratunku. 
 
Fascynacja Afryką 
 
Jako mały chłopiec dużo czytał, głównie książki o tematyce afrykańskiej. Ciekawiła go tamtejsza kultura, zwyczaje, religie, tak bardzo odmienne od europejskich. To wtedy Marcin zaczął na poważnie interesować się wielokulturowością, największą fascynację wzbudziły w nim kraje arabskie. Po maturze zdecydował się studiować historię, ze specjalnością z cywilizacji krajów romańskich. Będąc na czwartym roku rozpoczął kolejny kierunek - arabistykę. Stwierdził, że znajomość języka jest niezbędna do poznania historii regionu, w końcu najwięcej o danej kulturze można się dowiedzieć rozmawiając z jej przedstawicielami. Piąty, ostatni rok studiów na historii spędził na stypendium we Francji. Na ten czas wziął roczny urlop dziekański na arabistyce. 
 
Autostopem do Francji 
 
Francja jest ulubionym europejskim krajem Marcina. Pierwszy raz wyjechał do niej razem z klasą w liceum. Kilka lat później, już na studiach, ponownie pojechał do Paryża, tym razem z kolegą, autostopem. To była pierwsza prawdziwa wyprawa typowo podróżnicza. Znany był jedynie cel podróży i z grubsza czas jej trwania, reszta była kwestią przypadku. Nie wiedzieli gdzie będą za godzinę, z kim przejadą następny kawałek trasy, ani gdzie spędzą noc. Z noclegami bywało zresztą różnie. Marcin wspomina chłodną, deszczową noc w Paryżu, którą przespali pod karuzelą. Adres, pod którym mieli załatwiony nocleg okazał się fałszywy, francuskie dworce zamykane są o czwartej rano, wszędzie panoszy się policja, pilnując by nikt nie nocował na terenach niedozwolonych. Bezdomni śpią na chodniku. W deszczu. 
Mimo trudnych momentów, Marcin wspomina tę wyprawę jako ucieleśnienie marzeń o wielkiej przygodzie. Jak sam przyznaje - nie sposób ocenić wrażeń, świadomości, że przemieszczasz się miejsca na miejsce za darmo, że zwiedzasz, poruszasz się w miejscach nieturystycznych i widzisz coś, czego inni pewnie nigdy nie zobaczą. 
Pojawia się też satysfakcja, że poznajesz i pokonujesz samego siebie, mimo ogromnego zmęczenia idziesz dalej. Masz świadomość, że musisz dać z siebie jak najwięcej. Uczysz się też natychmiastowego reagowania, w ułamku sekundy decydujesz, czy wsiadasz do zatrzymanego samochodu, czy nie. 
 
Maroko - Portugalia - Hiszpania 
 
Drugą z kolei dużą wyprawą Marcina była podróż do Hiszpanii. On sam jechał autostopem, dwójka przyjaciół doleciała na miejsce samolotem. Stamtąd wyruszyli na zwiedzanie Maroka i Portugalii. Marcin po raz pierwszy podróżował tak daleko sam. Czasami bałem się podróżując nocą - mówi. W ciemnościach mam ograniczoną widoczność, właściwie w ogóle nie widziałem kierowcy i wsiadałem do samochodu na wariata. Miałem świadomość, że ten, kto zgarnie mnie z drogi, też właściwie mnie nie widzi i zabierając mnie musi być jeszcze większym świrem ode mnie. Innym razem poczuł strach, gdy w Hiszpanii kierowca wysadził go na jakiejś pobocznej drodze. Niesamowity upał, drgające powietrze i żywej duszy na drodze. Marcin zdenerwował się, że żaden samochód już nie pojedzie, a on sam skończy na tym odludziu jak włóczęga. Udało mu się jednak dotrzeć szczęśliwie na miejsce. 
W tej podróży największą satysfakcję sprawiało mu bratanie się z tubylcami. Wspomina starszą Marokankę, która zaprosiła całą trójkę do swojego domu, zostawiła ich samych, idąc po zakupy, a potem zawiozła do hotelu w sąsiednim mieście. Marcin docenia takie przejawy sympatii, ludzką gościnność i otwartość na obcych. Biorąc udział w codziennym życiu tubylców ma doskonałą możliwość poznania ich kultury. 
 
Francja raz jeszcze 
 
Od września zeszłego roku, Marcin trzynaście miesięcy spędził na stypendium we Francji. Dziesięć miesięcy studiował historię w Paryżu, kolejne trzy miesiące odbywał staż badawczy niedaleko Marsylii. Badania przeprowadzał we Francuskiej Akademii Nauk, doskonale wyposażonej w materiały. Miał dostęp do multimediów, książek, czasopism, porównywał brzmienie języków arabskich, tłumaczył, skanował, a nawet konsultował się naukowcami. Uczestniczył w różnego rodzaju seminariach i wykładach, w wolnym czasie zwiedzał Paryż, Marsylię i Lazurowe Wybrzeże. Wśród zabytków samego Paryża duże wrażenie zrobiło na nim Muzeum Anatomii Patologicznej, gdzie miał okazję zobaczyć człowieka bez głowy, z dwiema twarzami czy jednym okiem. 
Najbardziej ceni sobie jednak kontakty, które udało mu się nawiązać, nowy język, którego się nauczył. Wyjeżdżał do Francji z podstawową znajomością tamtejszego języka. Zaraz po przyjeździe pojawiły się problemy z akademikiem. Marcin wędrował z pokoju do pokoju, ze zdenerwowania w ogóle nie przejmował się faktem, że kaleczy francuski. Dziś wie, że dzięki temu udało mu się uniknąć wstydu spowodowanego słabą znajomością języka, z którym borykali się inni studenci. Teraz, do języka angielskiego, arabskiego i hebrajskiego, którymi biegle się posługuje, może dorzucić także francuski. 
 
Przystanek Poznań 
 
Marcin żartuje, że Poznań jest dobrym miejscem na odpoczynek między kolejnymi podróżami. Wszystko jest tu znajome, generalnie wie, czego może się po ludziach spodziewać. Po rocznym pobycie we Francji ubolewa nad tym, że w Poznaniu jest tak mało bieżni i obiektów sportowych. Gdy chce poprawić kondycję i pobiegać, musi jechać na bieżnię w pobliżu Cytadeli. Zdecydowanie wolałby coś bliżej swojego mieszkania, czasem ma wolną tylko godzinę i półgodzinny dojazd na miejsce jest bezsensowny. 
Twierdzi, że poznańska komunikacja miejska nieco kuleje. Łatwo jest się przemieścić z północnej części miasta na południową, gorzej jest już na przykład dojechać z Jeżyc na Rataje. Osobie słabo widzącej nie jest też łatwo poruszać się po mieście. Gdy przechodzi przez ulicę, raczej rozgląda się na boki czy coś nie nadjeżdża, niż szuka świateł sygnalizacyjnych po przeciwnej stronie pasów. Nie zwraca też za bardzo uwagi na sygnalizację dźwiękową. Czasem słyszy dźwięk, a samochody i tak przejeżdżają. Najprościej jest mu przejść, gdy widzi innych przechodzących. 
W tramwajach zawsze pyta, czy to już ten przystanek. Szybciej jest zapytać, niż szukać informacji na piśmie. We Francji w ogóle nie zawracał sobie głowy żmudnym czytaniem tablic informacyjnych, wolał zapytać o drogę dziesięciu przechodniów. Twierdzi, że poruszanie się po mieście bardzo ułatwiłoby mu podświetlanie tablic z nazwami ulic i numerami domów. Mając ograniczone pole widoczności, musi, kawałek po kawałku, przeszukać wzrokiem cały budynek w poszukiwaniu takiej tablicy. Podobnie jest ze słupkami przeciwko parkowaniu, czy zbyt niskimi stropami budynków, które nie są oznakowane i o które bardzo łatwo uderzyć. Szczytem marzeń byłyby jeszcze podświetlane chodniki i schody, Marcin uniknąłby wtedy przypadkowych potknięć. To już jednak chyba nierealne. 
 
Brak wolnego czasu 
 
Jako wyróżniający się student, Marcin nie ma zbyt dużo wolnego czasu. Codziennie bywa na uczelni, nawet gdy nie ma zajęć jedzie do laboratorium. Po powrocie siada do nauki w domu, dopracowuje pracę magisterską z historii, pisze prace zaliczeniowe, czy doszkala język oglądając telewizję arabską. W nielicznych wolnych chwilach czyta książki szpiegowskie. Z natłoku zajęć przestał udzielać się w Zrzeszeniu Studentów Niepełnosprawnych UAM Ad Astra, do którego należał na pierwszym i drugim roku studiów. Żartuje, że brakuje mu letnich turnusów dla niepełnosprawnych, gdzie przez dwa tygodnie wylegiwał się na plaży i niczym się nie martwił. Marzy mu się taki dłuższy wypoczynek, w styczniu planuje wyjechać na studencki obóz narciarski. 
 
A co dalej? 
 
Na pewno skończy studia i nadal będzie jeździł po świecie. W dalszym ciągu ma zamiar zgłębiać kulturę krajów arabskich. W międzyczasie trzeba będzie poszukać jakiejś pracy. Marcin myśli o zostaniu tłumaczem. Do tego nie potrzeba dobrego wzroku. 
 
 aaa 
2.4. Jak on to robi? 
Hans Gasser 
 
 Źródło: www.onet.pl 
Data opublikowania: 2010-12-03 
 
 Niewidomy alpinista Andy Holzer wspina się po trasach o siódmym stopniu trudności i jest w trakcie zdobywania Korony Ziemi. Jak twierdzi, kluczem do sukcesu jest siła woli. 
Wczesne opady śniegu w połowie października "wykorzystaliśmy z zimną krwią" - mówi Andy Holzer w czasie wędrówki z grupą 30 alpinistów po alpejskich pastwiskach Rodenecker Alm w Tyrolu Południowym w paśmie Dolomitów. Wędrówka odbywała się w ramach Międzynarodowego Szczytu Górskiego (International Mountain Summit), w czasie którego entuzjaści górskich wędrówek mają niecodzienną okazję nawiązać bliższy kontakt z legendami alpinizmu. Na brunatnych pastwiskach leżały łachy śniegu, znad zwietrzałych drewnianych płotów i dachów alpejskich chat widać było ośnieżone szczyty Dolomitów. 
To świat Holzera, w końcu mieszka w Tyrolu Wschodnim i od dziecka zarówno latem jak i zimą przebywał w górach. Choć prawdę mówiąc nigdy ich nie widział, w każdym razie nie swoimi oczami, gdyż Holzer jest od urodzenia niewidomy. Gdy mówi, że już w październiku po pierwszych opadach śniegu jeździł kilka razy na nartach, bo w niektórych miejscach leży metrowa warstwa śniegu, to trudno mu na początku uwierzyć. Dostać się na szczyt wzdłuż koleiny jest jeszcze prawdopodobne, ale zjechać, i to po często kamienistym terenie? - W naszym zgranym zespole wystarczy mi na zjazd ze szczytu do doliny siedem, osiem komend jadącego przede mną partnera - mówi czterdziestoczterolatek. - Im lepiej się znamy, tym mniej do siebie mówimy. "20 stopni w prawo, przeszkoda na godzinie drugiej za 30 metrów" - tak brzmią komendy. Lub po prostu: "800 metrów stromo, szerokie zbocze bez przeszkód. Tu możemy poszaleć". Andy opowiada z satysfakcją historię, kiedy zjeżdżając z kolegą ze szczytu Groer Geiger pozostawili w tyle grupę tyrolskich narciarzy alpejskich. - Pożegnali się z nami na szczycie. Jednak zbocze było w większości pokryte zlodowaciałym śniegiem, było niesamowicie, i gdy po raz pierwszy hamowaliśmy, mój przyjaciel stwierdził, że Tyrolczycy są 400 metrów za nami. Mieli jakieś problemy. 
Początkowy sceptycyzm szybko znika, a gdy tylko Holzer zacznie opowiadać o swoich alpinistycznych wyczynach, wierzy się w każde słowo. Jest wysokim, silnym mężczyzną z kucykiem, oprócz tego jest bardzo komunikatywny. W grupie alpinistów po leśnych ścieżkach Rodenecker Alm Holzer porusza się jakby widział, bez kijków. Jednocześnie z anielską cierpliwością odpowiada na wszystkie pytania, które sprowadzają się do zasadniczej kwestii: "Jak ty to robisz?" 
Holzer jest jednym z dwóch alpinistów, którzy mimo ślepoty pokonują drogi wspinaczkowe o trudności VII stopnia. Oprócz wielu innych szczytów zdobył ostatnio północną ścianę Cima Grande wykorzystując tzw. Comici-Route, co nawet dla widzących jest dość ambitnym przedsięwzięciem. Wraz z Amerykaninem Erikiem Weihenmayerem, tworząc pierwszy niewidomy zespół wspinaczkowy, zdobył szczyt Roter Turm (2700 m n.p.m.) w Dolomitach Lienzkich. Amerykanin zaraził go pomysłem, żeby zdobyć Koronę Ziemi - najwyższe szczyty siedmiu kontynentów. Pięć już zdobył, w tym mierzący prawie 7000 metrów szczyt Aconcagua. Teraz wyrusza z własną ekspedycją na Antarktydę, gdzie chce zdobyć najwyższy szczyt kontynentu - mierzący ponad 4800 m n.p.m. Mount Vinson. Potem zabraknie mu tylko Everestu, który planuje na 2011 rok. 
Mówi, że oczami niewidomego jest jego dziesięć palców. Już jako dziecko podczas górskich wędrówek z rodzicami czuł się najlepiej, kiedy po drodze pokonywali łatwe trasy wspinaczkowe. - Normalna wędrówka górska jest dla mnie co najmniej tak trudna jak wspinaczka po trasie o trudności IV stopnia. Dlatego idąc często się zataczam jakbym był pijany - mówi. Jednak podczas wędrówki po alpejskich pastwiskach niczego takiego nie widać. Jeśli się potknie o rynnę na leśnej ścieżce, od razu łapie równowagę i idzie dalej, tak że nikt tego nie dostrzega. 
Podczas wspinaczki używa zmysłu dotyku, który ma nadzwyczaj dobrze rozwinięty. - Jest to mój najbardziej niezawodny zmysł. Mogę wymacać każdą, nawet milimetrową listwę skalną i wiem, że tam, gdzie przed chwilą byłem palcami, mogę postawić nogę. Kiedy jako młody chłopak wyraził życzenie, żeby nauczyć się profesjonalnej wspinaczki, większość uważała, że postradał zmysły. Jednak wkrótce w osobie znajomego rodziców, Hansie Brucknerze znalazł idealnego nauczyciela. - Jest nonkonformistą, jeśli wszyscy mówią, że nie da rady, to on na to: "Zobaczymy!". Do dziś po każdej ekspedycji Hans zagląda do niego z butelką wina i chce dowiedzieć się szczegółów. 
Holzer wspina się w zespole z widzącym partnerem. Trasy, które pokonywał często, utrwalił sobie w pamięci tak dobrze, że jest w stanie pokonać je również jako osoba prowadząca w zespole. Dlatego musi mieć - co rozumie się samo przez się - więcej siły i wytrzymałości niż widzący partner. "Wspinam się praktycznie przy użyciu jednej ręki, ponieważ drugiej używam do sprawdzania drogi. Zawsze musisz mieć jakąś rezerwę" - dodaje. Dlatego też rzadko kiedy zdarza mu się zawisnąć na linie asekuracyjnej. 
Jednak pewnego razu, na pilastrze w Tofanach, zlekceważył ostrzeżenie wspinającego się przed nim partnera. Na trzecim ekspresie partner ostrzegł go, żeby nie wychylał się za bardzo w lewo. Nie posłuchał i spadł. Bez kontaktu głosowego i wzrokowego ze swoim partnerem dyndał na linie pod nawisem skalnym trzy metry od ściany. - Nie wiedziałem, gdzie jest ściana, ale wiedziałem, że jedyną osobą, która mi pomoże, jestem ja sam. Zaczął kołysać się w różnych kierunkach, trwało to półtorej godziny, zanim znalazł podparcie. Holzer twierdzi, że w takich sytuacjach pomaga mu jego wiara. "Panie Boże, pomóż mi!" - tego rodzaju modlitwy w obliczu niebezpieczeństwa wysyła do nieba. - I to zawsze pomaga! Kiedy czasem podczas prezentacji mówi o Bogu, niektórzy uczestniczy pośpiesznie opuszczają salę. Uchodzi to za banał. Jednak dla niego jest to ważne. Tak ważne, że "niektórzy nazywają mnie nawet nowoczesnym księdzem". 
Na początku tego roku zrezygnował z posady masażysty w szpitalu w Lienz i żyje obecnie ze wspinaczki i odczytów, w których opowiada o swoich ekspedycjach. Od momentu kiedy napisał książkę, wzrosło zainteresowanie tematem. Holzer tworzy zespół z żoną Sabine, którą poznał przez radiostację, swoje hobby. Jest żonaty od 20 lat. Kiedy przyjeżdża z ekspedycji, żona montuje filmy i porządkuje z nim klatki, które jego partnerzy nakręcili podczas wspinaczki. - Najczęściej mam własny scenariusz w głowie. Jeśli słyszę na filmie kliknięcie klamry plecaka lub odgłosy nadchodzących jaków, wiem dokładnie, gdzie jesteśmy i możemy z Sabine złożyć materiał. Czasem podczas wspinaczki upomina swojego fotografującego partnera, żeby nie robił zdjęć pod słońce: - Trzeba to sobie wyobrazić, ja - niewidomy! W końcu Holzer czuje promienie słońca na twarzy i dokładnie wie, gdzie ono się w danym momencie znajduje. 
Holzer jest dowcipnym facetem, który potrafi żartować również z siebie. Kiedy jego żona podczas wędrówki mówi mu, że właśnie widać Peitlerkofel, to mówi do swojej publiczności: "Po lewej stronie widać już Peitlerkofel, a może po prawej…?". Jeśli jest po prawej, Holzer wybucha śmiechem. Widok i tak jest przereklamowany. Holzer uważa, że z powodu widoków w góry idą tylko niedzielni alpiniści. - Dla profesjonalistów widok to raczej produkt uboczny". 
 W schronisku Rastnerhasz Holzer zjada gulasz, a potem od żony połówkę kotleta. - Muszę najeść się na wyrost, żeby wytrzymać na Antarktydzie - mówi. Poza tym Holzer lubi sobie podjeść. - Jestem przekonany, że ponad 50 proc. wysiłku podczas wspinaczki pochodzi z głowy. Siła woli to jego ulubiony temat. Dlatego tak lubi wygłaszać swoje odczyty przed personelem zarządzającym wielkich przedsiębiorstw. - Tutaj mogę najwięcej przekazać. Natomiast podnoszenie na duchu osób niewidomych nie należy do jego głównych specjalności. Oni często czują się przytłoczeni. - Ja swoją energią jestem w stanie przytłoczyć nawet widzących - dodaje. 
 
 aaa 
3. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH Refleksje niekoniecznie wesołe, ale może i nie całkiem smutne Jerzy Ogonowski 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
	Przeczytałem wspomnienia redaktora naczelnego WIM i zadumałem się, jak na starego piernika przystało. Przypomniało mi się także i moje dzieciństwo, tak różne od dzieciństwa Kotowskiego, bo mnie nie tylko rodzice, ale i sąsiedzi otaczali opieką, na podwórku byłem hersztem, a ze swojej ślepoty zdałem sobie naprawdę sprawę dopiero wtedy, gdy znalazłem się w zakładzie dla niewidomych. Ale z tej szkoły specjalnej pamiętam do dziś, jak przywożone były dzieci zaniedbane, wyciągane z różnych zakamarków wioskowych, jak zaczynały sobie uzmysławiać swą wartość i możliwości... Były też i takie, chociaż rzadko, których po krótkim czasie rodzice zabierali z powrotem. Do dziś nie wiem, w ramach (mówiąc po współczesnemu) jakiej procedury odbywało się wyszukiwanie tych dzieci, ale było. 
Drugim źródłem samodzielności niewidomych była właśnie spółdzielczość, o której pisze redaktor. Jeszcze w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych było tak, że na kursie dla nowo ociemniałych pojawiał się prezes najbliższej spółdzielni niewidomych i zachęcał absolwentów szkolenia do podjęcia pracy (sic). Wszystko to z kolei odbywało się w aurze ideologii, że niewidomy to człowiek, któremu przysługują te same prawa, co każdemu innemu, że jego praca ma tę samą wartość, a co więcej, ma też wartość dodatkową, bo rehabilitacyjną. 
Natomiast dziś wiodącą ideologią przy zatrudnianiu niewidomych i niepełnosprawnych okazuje się fakt, że pracodawca otrzymuje za to określone pieniądze, które - podobno - są dla niego niezbędne ze względu na koszty, jakie musi ponieść, zatrudniając taką osobę. A że pracodawca zazwyczaj jest nie w ciemię bity, więc we własnym interesie głosi ową ideologię. Tłumaczy, że taki niepełnosprawny pracownik jest dużo mniej wydajny i jeśli tych dotacji nie będzie, to on zaraz zwolni wszystkich niepełnosprawnych i będzie dla nich nieszczęście. I kiedy słyszałem te wypowiedzi różnych pracodawców, to pomyślałem, że jednak w mojej młodości nie wolno było mnie obrażać w ten sposób. Nie wolno, bo niewidomi w wielu dziedzinach pracowali nie gorzej, jak osoby widzące. 
 - Pod gabinetem niewidomego masażysty ustawiały się kolejki pacjentów, którzy szli do niego, nie dlatego, że był niewidomy, lecz dlatego, że dobrze masował. 
- Do niewidomego tłumacza przychodzi klient i mówi, że jeśli nie może od razu mu tego przetłumaczyć, to on jakoś poczeka. Przecież tu obowiązują zasady rynkowe i nieważny jest brak wzroku, tylko jakość tłumaczenia. 
- Stanisławowi Bukowieckiemu też nie powierzano utworzenia Generalnej Prokuratorii i kierowania nią przez 20 lat dlatego, że był ociemniałym prawnikiem, tylko dlatego, że był bardzo dobrym prawnikiem. 
 Uwzględniając powyższe przykłady, każdy pracodawca winien się zastanowić, że gdy uogólnia swe tezy, to chyba nie tylko obraża niepełnosprawnych, ale może sam nie do końca jest przy zdrowych zmysłach. 
	W zadumę wprawił mnie też wywiad z Panią Beatą Ingram, w którym bohaterka przekazała bardzo interesujące i jakże prawdziwe myśli. I podobnie, niemal jak u Marcela Prousta, otworzył się cały ciąg wspomnień i skojarzeń. Pamiętam, jakie zdumienie wywołała we mnie następująca sprawa: moja żona - pracując jako nauczycielka w szkole specjalnej i pisząc pracę magisterską - poprosiła pozostałych pedagogów o wypełnienie kwestionariusza związanego z pisaną pracą. I na pytanie: jakie cechy winien mieć niewidomy, aby mógł uczyć się w szkole ogólnodostępnej, otrzymała od jednego z wychowawców ośrodka dla niewidomych odpowiedź - "powinien widzieć". 
Odwołując się do myśli Marii Grzegorzewskiej - niewidomy nauczyciel pełni w szkole specjalnej dodatkową rolę, ponieważ jest żywym przykładem tego, jakie możliwości życiowe ma niewidomy. Ale tę myśl da się też zinterpretować jak gdyby na opak, bo taki nauczyciel jest również świadkiem tego, jakie nieprawidłowości popełniają widzący nauczyciele. Dlatego, jak sądzę, mamy ostatnio do czynienia z rugowaniem niewidomych nauczycieli ze szkół dla niewidomych, bo nie można już tłumaczyć się przed władzami oświatowymi, że czegoś nie da się z niewidomymi przerobić. 
	Kiedy przez jedną kadencję byłem członkiem Zarządu Okręgu PZN, powierzono mi kontakty ze szkołą i władzami oświatowymi. Udało mi się nawiązać stosowne kontakty i jako przedstawiciel PZN, byłem członkiem komisji konkursowej na dyrektora ośrodka. Kolejne zarządy okręgu już nie były zainteresowane taką współpracą, podobnie zresztą jak ośrodek szkolno-wychowawczy. Sprawa jest niełatwa, bo ośrodki wykazują zdumiewającą niechęć do współpracy z PZN i zatrudnianiem niewidomych. Z kolei taka współpraca jest możliwa pod warunkiem, że dany zarząd okręgu będzie cieszył się określonym szacunkiem u oświatowych władz. Potrzebne są też pewne uregulowania prawne w charakterze wsparcia. Kiedy podejmowałem współpracę z władzami oświatowymi, skorzystałem z zarządzenia ówczesnej minister oświaty Anny Radziwiłł. Stanowiło ono, iż Polski Związek Niewidomych jest organizacją społeczną w pełni uprawnioną do współdecydowania o obsadzaniu stanowisk dyrektorów w szkolnictwie dla niewidomych. 
	Oczywiście, jakże często, mamy też do czynienia z bardzo roszczeniowymi postawami ze strony niewidomych. Obawiam się, że postawy te nasiliły się w okresie rozwoju polskiego siermiężnego kapitalizmu, bo różni nawiedzeni często namawiali niepełnosprawnych do żądania, integracji rozumianej jako dialog ślepego z kulawym itp. 
Jeśli jednak dyrekcje i ciała pedagogiczne, przynajmniej w teorii, potrafią rozmawiać z niewidomymi, to przecież tym bardziej powinny potrafić rozmawiać i przekonywać niewidomych dorosłych z wyższym wykształceniem. Pani Ingram twierdzi, że być może sekcja nauczycieli byłaby przy PZN przydatna. Być może, ale jak na razie - PZN sekcji stopniowo się pozbywa, robi to, na co PFRON da pieniądze, a niewidomi nie są ważni. Na pewno konieczna jest szeroka dyskusja o roli i sensowności tworzenia sekcji, komisji, podkomisji itp. W społeczeństwie zaistniały niewątpliwie ważne zmiany i trzeba by to jakoś omówić, jakoś się w tym znaleźć. Warto posłuchać starych wapniaków, co wcale nie musi oznaczać, że należy dokładnie postępować tak, jak oni. Pytanie tylko, czy będzie z kim rozmawiać, z kim się spotykać... 
	Zaobserwowałem niepokojące zjawisko, że młodzi zaczynają chwalić sobie fakt, iż nie zostali posłani przez rodziców do szkoły specjalnej. A mimo integracyjnej nauki, wielu z nich wykazuje potężne braki w wykształceniu i w zachowaniu, np. blindyzmy w postaci kiwania się, kręcenia głową, tarcia oczu itp. Najzabawniejsze jest jednak to, że właśnie oni często idą pracować do Związku, mimo że szkoły specjalne mają za nic. Gdyby ta nauka w szkołach ogólnodostępnych dawała oczekiwane rezultaty, to tacy ludzie pracowaliby w urzędach samorządowych, państwowych i w innych instytucjach. Tymczasem okazuje się, że ukończone przez nich szkoły predysponują jedynie do pracy w PZN. Ot i konsekwencja. 
	I na zakończenie chciałbym pokazać najbardziej dyskryminacyjny aspekt życia niewidomych w Polsce, gdzie indziej nie spotykany. Otóż ostatnio często słyszymy, że dla ułatwienia życia niewidomych i słabowidzących umieszcza się na lekach, produktach żywnościowych, w windach itp. "napisy w języku Braille'a". W "języku" tym ukazują się również książki dla polskich niewidomych oraz podręczniki szkolne. No i jak ci biedni niewidomi mają korzystać z tych dobrodziejstw, skoro nie znają języka francuskiego. Ludwik Braille, jak wiadomo, był Francuzem, więc posługiwał się swym ojczystym językiem, ale za jaką karę wszyscy niewidomi w Polsce mają uczyć się francuskiego? 
 
 aaa 
4. OKULISTYKA, WYNALAZKI, UDOGODNIENIA, SPRZĘT 
I POMOCE REHABILITACYJNE 
 
aaa 
4.1. Leczenie zaćmy, czyli zwycięstwo nowoczesnej medycyny! 
 
 Źródło: www.leczeniezacmy.pl 
 
Miniaturyzacja przyniosła niesamowity postęp w możliwościach leczenia zaćmy. Choć wciąż wielu pacjentów czeka z operacją „aż zaćma dojrzeje” - to dla tysięcy zoperowanych nowoczesnymi technikami osób świat stał się wyraźniejszy niż przed operacją. 
 
O miniaturyzacji, nowoczesnych soczewkach wewnątrzgałkowych oraz szansie, jaka niesie mikrochirurgia rozmawiamy z Profesorem Jerzym Szaflikiem, Konsultantem Krajowym w dziedzinie okulistyki. 
 
- Panie Profesorze, jaki sens ma miniaturyzacja - przecież usunięcie zaćmy oraz wszczepienie sztucznej soczewki nie sprawiało chyba większych problemów? 
Ten niebywały postęp daje bardzo wysoki standard operacji oraz dobre efekty pooperacyjne. Do niedawna pacjent musiał spędzić w szpitalu kilka dni - jeśli przyjąć przygotowanie do zabiegu, operację oraz czas rekonwalescencji. Obecnie większość operacji zaćmy jest wykonywana w trybie ambulatoryjnym - to znaczy, że pacjent nie wymaga hospitalizacji. To wszystko jest możliwe właśnie dzięki ogromnemu postępowi w technice operacyjnej. Poczynając od mikroskopu operacyjnego a kończąc na narzędziach służących bezpośrednio operacji. Dla przykładu: średnica rogówki to zaledwie 12 mm, jeśli w mikroskopie widzimy obraz powiększony 10 razy, to znaczy - widzimy pole operacyjne o wymiarach 12 cm - mamy możliwość precyzyjnego wykonania operacji przy zminimalizowanym ryzyku powikłań. Ponadto: większość operacji wykonujemy z tzw. mikrocięcia - rzędu 2-3 mm (kiedyś było to 14 mm), przez taką minimalną szczelinę usuwamy zmętniałą soczewkę. Pomagają nam tutaj nowoczesne narzędzia: fakoemulsyfikator, wiskoelastyki, mikronarzędzia. 
W miejsce usuniętej soczewki, oczywiście poprzez to samo mikrocięcie - wstawiamy zwiniętą soczewkę, która do pełnych kształtów przechodzi już wewnątrz oka. Już 2-3 godzinach po operacji pacjent wraca do domu a do kliniki przychodzi już tylko na kontrole. 
Mikrocięcie powoduje, że nie musimy już zszywać rany pooperacyjnej a dzięki temu praktycznie do zera zredukowano ryzyko astygmatyzmu pooperacyjnego. 
- Astygmatyzm to wada wzroku, z którą okuliści spotykają się dość często. Jakie dziś mamy możliwości jego leczenia? 
Osiągnięciem ostatnich lat są soczewki toryczne wyprofilowane tak, że poza wymianą zmętniałej soczewki na sztuczną, dają pacjentowi również korekcję astygmatyzmu. Najłatwiej, gdy możemy zastąpić zmętniałą w wyniku zaćmy soczewkę sztuczną właśnie soczewką toryczną. W przypadku astygmatyzmu wtórnego - czyli takiego, który powstał po operacji zaćmy (najczęściej w przypadku zastosowana była technika szerokiego cięcia), po przeszczepie rogówki czy urazie oka można korygować astygmatyzm za pomocą lasera excimerowego. Tego typu korekcję wykonuje jednak niewiele ośrodków. 
- Wróćmy do soczewek wewnątrzgałkowych: jakie jeszcze możliwości dają takie soczewki? 
Mamy całą gamę nowoczesnych soczewek wewnątrzgałkowych, które pozwalają nie tylko na korekcję wady wzroku, ale również na ochronę siatkówki przed szkodliwym promieniowaniem w szczególności chodzi tu o okolice plamki. Takie soczewki mają więc filtry UV i filtry światła niebieskiego a także właściwości które dają pacjentowi możliwość precyzyjnego widzenia. Istnieją także soczewki pseudoakomodacyjne, które umożliwiają dobre widzenie bliży i dali bez konieczności zakładania okularów. No i wspomniane soczewki toryczne korygujące astygmatyzm. 
- Jaka jest skuteczność operacji zaćmy? 
Wiele zależy od kwalifikacji pacjenta, jeśli jest ona prawidłowa - czyli wyliczenie soczewki jest adekwatne do potrzeb pacjenta, a potem operacja jest przeprowadzona zgodnie ze standardami, to ryzyko jest tak naprawdę minimalne. Jeśli chodzi o wszczepioną soczewkę - to ma ona służyć pacjentowi do końca życia. Nie trzeba jej wymieniać tak, jak jest to w przypadku okularów. Trzeba pamiętać, że u pacjenta po operacji znacznie poprawia się jakość życia w stosunku do stanu przed operacją. 
 
aaa 
4.2. Oprogramowanie Vision Hunt firmy VISCIENTIFIC 
 
 Źródło: http://medison.info.pl 
 
Cypryjska firma VISCIENTIFIC, wywodząca się ze środowisk naukowych i specjalnego Inkubatora Przedsiębiorczości w stolicy Cypru Nikozji, opracowała bardzo przydatne oprogramowanie do telefonów komórkowych, opartych na systemie operacyjnym Symbian. 
Oprogramowanie Vision Hunt współdziała w pełni z programem odczytu ekranu do telefonów komórkowych Talks. Występuje w trzech wersjach: 
1. 	Vision Hunt Color - program, umożliwiający rozpoznawanie kolorów 
2. 	Vision Hunt Euro - program, umożliwiający rozpoznawanie nominałów banknotów Euro (wkrótce również polskich złotych i dolarów amerykańskich) 
3. 	Vision Hunt Full - pełny pakiet oprogramowania, obejmujący oba powyższe pakiety. 
Wszystkie trzy pakiety dodatkowo nieodpłatnie oferują jeszcze dwa moduły - &#183 moduł do wykrywania działających źródeł światła, pozwalający osobom całkowicie niewidomym stwierdzić, gdzie w mieszkaniu są nie pogaszone lampy czy nie wyłączony a ściszony telewizor oraz &#183	moduł, umożliwiający stwierdzenie natężenia oświetlenia w otoczeniu, wspomagający rozpoznawanie kolorów a także umożliwiający, na przykład, osobie całkowicie niewidomej stwierdzenie bez wychodzenia na zewnątrz, czy za oknem jest bardzo jasno, dość jasno, stosunkowo ciemno czy całkiem ciemno, co z kolei przy pewnej wprawie pozwala orientować się czy dzień jest pogodny, czy pochmurny, czy właśnie spadł śnieg, itp. 
Vision Hunt Color i Vision Hunt Euro kosztują po 260 zł brutto, 
pełny pakiet, zawierający oba te moduły, kosztuje 360 zł brutto. 
Licencja oprogramowania przypisywana jest do numeru IMEI telefonu, na którym jest używana, dlatego przy zamówieniach prosimy o podawanie tego numeru. 
Obecnie oprogramowanie obsługuje wyłącznie telefony firmy Nokia. 
 
 aaa 
4.3. Miranda by Killer 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Osoby korzystające z przeglądarki Miranda, zapewne ucieszy bardzo funkcjonalny i w dodatku całkiem za darmo prezencik. Kolega podpisujący się na liście środowiskowej nickiem Killer-of-god prezentując program między innymi pisze: 
"To taki mój mały projekcik. Może komuś się przyda. 
Jest to Miranda w pełni dostosowana do naszych potrzeb i zawierająca minimalną ilość bajerów. Oferuje obsługę sieci gadu-gadu, obsługę skype (chatowanie, odbieranie rozmów itd.), powiadamianie o pisaniu (gdy ktoś z naszej listy kontaktów zaczyna pisać do nas wiadomość, Miranda sygnalizuje to dźwiękiem i pokazuje się dymek w trayu informujący, kto pisze wiadomość). 
 Każdą rozmowę program zapisuje do pliku nazywającego się tak jak nasz rozmówca. Czyni to w katalogu d:\rozmowy, (domyślnie, ale można to zmienić w opcjach). Samo archiwum rozmów zapisywane jest w plikach tekstowych. 
Programik pozwala także na odczytywanie przy pomocy mowy syntetycznej zmian statusu naszych znajomych wraz z opisami (niezbędny zainstalowany e-speak, lub samodzielna konfiguracja). Całość waży mało, działa stabilnie i lekko". 
Tyle zachęcająco brzmiącego opisu. Program znajduje się pod linkiem: 
http://tyflonet.com/killer/miranda%20by%20killer.7z 
 
Załóżmy, że program jest na dysku i co dalej? 
 
Archiwum spakowane jest programem 7zip. Należy więc ten program mieć zainstalowany w systemie, lub spróbować rozpakować go przy pomocy winrara. Po rozpakowaniu archiwum powstanie katalog o nazwie: "test". Należy wejść do niego, znaleźć i uruchomić plik "miranda32.exe". Teraz widzimy pustą listę kontaktów. Aby ustawić sobie gg, lewym altem i strzałką w górę przechodzimy zakładki opcji. I tabujemy. Powinniśmy trafić na pozycję, którą "gadacze" czytają jako e-mail, a potem hasło. 
Jeśli tak jest, to na polu hasło, kombinacja shift tab i w polu które jest, wpisujemy nasz numerek gg. W polu hasło, wpisujemy hasło i wciskamy enter. Jeśli nie widać tych pól, to za pomocą klawiszy shift i tab należy zlokalizować drzewko z różnymi opcjami typu czcionki, wtyczki, lista kontaktów etc. Naciskamy klawisz "g" (jak Grzegorz), aż usłyszymy komunikat gadu-gadu lub gg. Teraz wciskamy tab, i już jak wyżej. Teraz, gdy wszystko ustawiliśmy, po wciśnięciu enter znowu przechodzimy do głównego okna z pustą listą kontaktów. Lewy alt, strzałka w prawo do menu status. Strzałka dół, (powie gadu-gadu). Rozwijamy, klikamy enter na dostępny. W oknie, które się pojawi, szybko wciskamy tab. Jest to okno, w którym wpisujemy nasz opis. Jeśli w ciągu 5 sekund nie wpiszemy opisu, po prostu okno się zamknie i połączymy się bez opisu. 
 Teraz należy upewnić się, czy gg działa. W tym celu przechodzimy na pulpit, i w obszarze powiadomień, szufladzie systemu, (skrót do wejścia tam to klawisz windows+b), odszukujemy gadu-gadu. Powinno mieć status "dostępny". Jeśli tak nie jest, to znaczy, że nie działa. Jeśli jest dostępny i chcemy przywrócić sobie kontakty z serwera, to w menu Mirandy odszukujemy gadu-gadu i wybieramy stosowną opcję. 
Jeśli mamy włączony Skype, może się zdarzyć, że otrzymamy komunikat iż zdalny program chce go użyć. Należy mu na to pozwolić. 
Redakcja WiM serdecznie dziękuje autorowi za udostępnienie programu i za jego wyczerpujący opis. 
 
 *** 
 
Informujemy, że na prośbę redakcji "WiM" Killer przekazał informację i link do pobrania programu. Dziękujemy w imieniu przyszłych użytkowników. 
 
 aaa 
4.4. Odkorkować świat 
 Fragment 
 
Źródło: miesięcznik "Focus" grudzień 2010 r. 
 
Kapsuły Ultra Personal Pod firmy Advanced Transport Systems wożą pasażerów między terminalem pasażerskim a parkingami, zużywając znacznie mniej energii niż zwykłe samochody! W dodatku nie trzeba na nie czekać (średnio przyjeżdżają co kilkanaście sekund), są również bardzo ciche. 
Ideał do miasta? Tak, ale trzeba pamiętać o milionach dolarów czy funtów, które trzeba będzie wydać na infrastrukturę. Prościej jest pójść drogą wskazaną przez wizjonerów i inżynierów, którzy chcą nas, mieszczuchów, przesadzić na elektryczne wozidełka. Jeśli producenci dostarczą niezbyt szybkich (a więc stosunkowo bezpiecznych) i ekologicznych (z napędem elektrycznym) środków transportu, to wybierzemy je zamiast samochodów. 
Przykłady? Prototyp P.U.M.A. czy kapsuła komunikacyjna EN-V, obydwie zbudowane przy współpracy koncernu General Motors i firmy Segway. P.U.M.A. wygląda nieco archaicznie, ale to tylko pozory. Dzięki GPS i systemom wzajemnego komunikowania z innymi pojazdami wehikuł z GM może jeździć bez udziału kierowcy. 
Czy to sposób na korki? Tak, bo przecież maszyny nie będą ulegać emocjom i łamać przepisów, wymuszać pierwszeństwa, zmniejszy się więc liczba wypadków, a ruch stanie się bezkolizyjny. Nawet jeśli powstanie korek, człowiek go nie odczuje, bo nie będzie musiał kierować pojazdem, ale utnie sobie drzemkę lub przeczyta gazetę. 
Specjaliści Google pochwalili się ostatnio, że mają całą flotę autonomicznych samochodów i że testowali je na ulicach San Francisco. Sześć samochodów poruszających się bez kierowcy przejechało (również w korkach) aż 225 tysięcy kilometrów - bez żadnego wypadku. 
 
 *** 
 
No, coś dla nas. Wyobraźmy sobie niewidomego za "kierownicą", w ciemnych okularach i brajlowską książką na kolanach. Ale nie wykluczone, że rzeczywistość nie będzie liczyła się z naszą wyobraźnią. Już tak bywało niejednokrotnie. Jeżeli będzie tak i w tym przypadku, będzie wspaniale. 
(przypis redakcji "WiM") 
 
 aaa 
5. ROZMOWA MIESIĄCA Z Beatą Ingram, nauczycielką języka niemieckiego rozmawia Stanisław Kotowski (3/3) 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
S.K. - W poprzednich odcinkach omówiliśmy Pani pracę zawodową oraz przygotowanie do pracy, czyli zdobywanie wykształcenia. Jednak nie samą pracą żyje człowiek. Pani pewnie nie ma zbyt wiele czasu wolnego, ale co lubi Pani robić w czasie wolnym od obowiązków zawodowych? 
 
B.I. - Bardzo odpowiada mi wypoczynek nad morzem, takie totalne leniuchowanie, leżenie na plaży, lub spacery obowiązkowo ze słuchawką w uchu, czyli z książką w ręce. Muzyki wówczas nie słucham, ponieważ wystarczy mi szum morza. Przyjemność sprawia mi też odwiedzanie ciekawych miejsc, lubię kino i teatr. 
Lubię angażować się w imprezy artystyczne, tworzyć ich scenariusze, przygotowywać je, nie przerażają mnie też występy publiczne, amatorsko śpiewam i potrafię zaprezentować jakiś tekst poetycki na przyzwoitym poziomie. Nie są to może występy na miarę nagrody w prestiżowych konkursach wokalnych czy poetyckich, bądź aktorskich, ale całkiem nieźle moje umiejętności przydają mi się w pracy w szkole i w Stowarzyszeniu. Przyjemność sprawia mi zdobywanie nowych umiejętności. 
 
S.K. - Jak widać, wyższe wykształcenie Pani nie wystarcza. Ciągle je Pani uzupełnia. Proszę opowiedzieć o tym nieco więcej, może podać jakiś przykład. 
 
B.I. -Ostatnio skończyłam szkolenie w PZN - asystent technologiczny osoby niewidomej i słabowidzącej. Zdobytą wiedzę zamierzam wykorzystywać w pracy i codziennej działalności. 
 
S.K. - Czy Związek wykorzystuje Pani kwalifikacje, szczególnie te zdobyte w czasie ostatniego szkolenia? 
 
B.I. - Z tym bywa różnie. Jeśli chodzi o szkolenie Asystent technologiczny, to wykorzystuję te umiejętności często w pracy w organizacjach i firmach, szczególnie tam, gdzie potrzebne jest potwierdzenie moich umiejętności zaświadczeniem. PZN jednak do tej pory nie zwrócił się do mnie z jakąkolwiek propozycją. Być może Związek posiada wykwalifikowanych specjalistów w tej dziedzinie i nie ma takiej potrzeby. Myślę, że Zarząd Główny zwróci się do mnie, kiedy będzie potrzeba. Znacznie gorzej jest na poziomie koła i okręgu. Tu raczej rzadko ktoś zwraca się do mnie o cokolwiek. 
 
S.K. - Może potrzebna jest inicjatywa z Pani strony? Może np. w kołach wolą korzystać z usług osób, które często tam bywają? 
 
B.I. - Kilkakrotnie występowałam z inicjatywą, ale nie spotkało się to z odzewem. Dlatego po kilku nieudanych próbach współpracy z lokalnym PZN-em zaangażowałam się w działanie innej organizacji, gdzie w pełni wykorzystuję posiadane umiejętności, dzielę się doświadczeniem i co dla mnie ważne - sama mogę się rozwijać. 
Oczywiście, były sytuacje, kiedy Koło PZN u w Bochni zwracało się do mnie. Wtedy starałam się zawsze pomóc najlepiej, jak potrafiłam. 
 
S.K. - Co jeszcze chciałaby Pani powiedzieć naszym Czytelnikom? Wiem, że jest Pani autorką wielu referatów i publikacji. Może zechce Pani powiedzieć na ten temat kilka zdań? 
 
B.I. - Rzeczywiście, często prezentuję swoje opracowania. Początkowo, kiedy otrzymywałam tego typu propozycje, ogromnie się stresowałam i wydawało mi się, że przecież nie powiem nic ważnego, że z pewnością wszyscy to już wiedzą. Okazało się, że moje publikacje są wartościowe i mogą wielu ludziom na coś się przydać. Spotykałam się z życzliwą krytyką, ale coraz częściej z pozytywnym odzewem, nie wyłączając recenzji naukowych, Wówczas zaczęłam coraz chętniej występować i publikować własne teksty. 
 
S.K. - Jaką tematykę porusza Pani w publikacjach, opracowaniach i wykładach? 
 
B.I. - Jestem autorką referatów podejmujących zagadnienie niepełnosprawności, metod i technik nauczania osób niepełnosprawnych, zwłaszcza z dysfunkcjami wzroku. Publikuję je i wygłaszam w kraju i za granicą, m.in. na konferencjach poświęconych kształceniu niewidomych w różnym wieku w St. Petersburgu i w Wiedniu. Oto przykłady kilku referatów: 
- "Edukacja jako kompensacja niepełnosprawności i klucz do integracji", wygłoszony podczas Konferencji "Przeszłość dla Przyszłości - pomoc człowiekowi" w Bochni w latach 1357-2007", 
- "O tyfloglottodydaktyce w praktyce", opublikowany w materiałach pokonferencyjnych "Nowe spojrzenie na motywację w dydaktyce języków obcych", wydanych nakładem Wyższej Szkoły Filologicznej we Wrocławiu, 
- artykuły i opracowania związane ze Specjalnym Ośrodkiem Szkolno-Wychowawczym w Krakowie. 
Publikuję też na stronie internetowej Stowarzyszenia na Rzecz Osób Niepełnosprawnych oraz Przewlekle Chorych ULKA. 
 
S.K. - No, wcale nie mały dorobek i bardzo interesująca problematyka Pani publikacji. Gratuluję. Co jeszcze o sobie chciałaby Pani powiedzieć naszym Czytelnikom? 
 
B.I. - Jak już mówiłam, byłam uczennicą szkoły ogólnodostępnej. W trakcie nauki i studiów było wiele wspaniałych chwil i doświadczeń, ale były też takie, o których chciałabym zapomnieć. Nie żałuję, że rodzice wybrali dla mnie taką formę kształcenia. Myślę, że przez to jestem odporniejsza na stres, ale zawsze pozostaję wrażliwa i nieodporna na niesprawiedliwe oceny innych ludzi. Przez lata musiałam udowadniać, że mimo dysfunkcji wzroku potrafię coś zrobić, czegoś się nauczyć, można mi powierzyć jakieś zajęcie i poradzę sobie, trafię w konkretne miejsce, nie wykonam tego zadania gorzej od osoby widzącej. 
 
S.K. - Tak, jest to problem rehabilitacyjny, ciągle udowadnianie sobie i innym, ciągłe wysiłki, których celem jest dorównanie innym osobom, ciągłe porównania. Jak Pani sobie z tym radzi? 
 
B.I. - Stale powtarzam uczniom i niepełnosprawnym znajomym, że aby być tak samo dobrą, jak osoby w pełni sprawne, aby otrzymać ten sam stopień, aby osiągnąć podobne efekty, musiałam i ciągle muszę wiedzieć, umieć i chcieć znacznie więcej. 
Dzięki temu nie muszę wstydzić się wyników swojej pracy. Nie jestem ani wybitna, ani wyjątkowa, robię to samo, co wielu innych ludzi, a z pewnością jest wielu, także i niepełnosprawnych, którym udało się osiągnąć znacznie więcej. Chcę jednak powiedzieć, że dla mnie najważniejsze jest, że w końcu sama wierzę w to, że mogę, że potrafię, że jestem w dużym zakresie niezależna. 
 
S.K. - Jak się wydaje, przykłada Pani dużą wagę do kontaktów z ludźmi, do ich stosunku do Pani i do innych ludzi. 
 
B.I. - Tak, dla mnie jest bardzo ważne, że są ludzie, którzy we mnie wierzą, którzy bezustannie mnie motywują, którzy tolerują moje okresy zniechęcenia i złości na wszystko. Ważni są dla mnie rodzice, którzy są ze mnie dumni i którzy ciągle jeszcze się o mnie boją. Wiele dla mnie znaczą osoby, które traktują mnie po partnersku, wkładając jednocześnie ogrom energii i pracy w to, abym zdobywała kolejne umiejętności, abym była coraz lepiej zrehabilitowana, nie oczekując niczego w zamian i nie dając mi odczuć, że jestem im coś dłużna. Wiele codziennych czynności, na które inni często nie zwracają uwagi, buduje we mnie przekonanie, iż mimo braku wzroku, funkcjonuję jak inni. 
 
S.K. - Mówi Pani o ludziach, jak się wydaje, głównie o znajomych, przyjaciołach, w ogóle o osobach obcych. Wspomniała Pani również o trosce rodziców o Panią. Może zechce Pani powiedzieć coś więcej o swojej rodzinie? 
 
B.I. - Moi najbliżsi odegrali i odgrywają wielką rolę w moim życiu. Bez ich miłości, troski, uznania i dumy z moich osiągnięć pewnie byłabym innym człowiekiem. Jest brat, z którym można pożartować i pogadać o rajdach samochodowych i poudawać, że rozumiem o czym mi opowiada. A co najważniejsze, są siostrzeńcy - kochane dzieciaki, bez których wesołego śmiechu - bez gry w piłkę z trzylatkiem, bez wieczornych dyskusji z piątoklasistką na temat systemów totalitarnych, albo losów sióstr Borejkównych - bohaterek naszych wspólnych, ulubionych książek, moje życie byłoby smutne i monotonne. 
Kontakty z rodziną, chociaż bardzo bliskie i cenne, nie ograniczają moich stosunków towarzyskich. Są przyjaciele, z którymi można poplotkować o niczym i o trudnych sprawach przez telefon i przez komunikatory, znajomi, z którymi można się spotkać, wyjść do kina i wymienić poglądy na zagadnienia wielkiej wagi. 
To dzięki istnieniu tych wszystkich ludzi, dzięki ich życzliwości, dobroci, szacunku i miłości, jaką mnie obdarzają, moje życie, choć pełne perypetii i trudnych okoliczności, ma sens, sprawia mi radość i daje satysfakcję. 
 
S.K. - Z Pani wypowiedzi zrozumiałem, że nie wszyscy byli dla Pani życzliwi, że byli i tacy, którzy starali się pomniejszyć Pani wartość. Jeżeli dobrze zrozumiałem, proszę powiedzieć, kto pracował nad obniżeniem Pani poczucia własnej wartości? 
 
B.I. - Nie chcę nikogo wymieniać z nazwiska ani z funkcji. Taka sytuacja to proces, na który złożyło się wieloletnie, systematyczne działanie pewnych osób od tzw. niektórych dobrych wujków, którzy radzili moim rodzicom, aby nie przemęczali dziecka: "przecież maturę już ma, to co jej więcej trzeba", poprzez "światłych" nauczycieli - "nadaje się do szkoły, czy nie nadaje", na pracownikach wyższej uczelni kończąc - "Jak ona sobie z tym poradzi - widzący sobie nie radzą". Długo potem wydawało mi się, że to, co robię i potrafię, to jest i tak nic nadzwyczajnego i że na pewno mi się nie uda. Ale miałam nadzieję, że w końcu będzie inaczej. Głośno nie miałam nigdy odwagi powiedzieć, że ja coś potrafię równie dobrze jak inni i to zrobię. Dopiero kilka okoliczności, zasługa przyjaciół, wieloletnia ich praca, nie wyłączając mojej rodziny pozwoliło mi w końcu uwierzyć w siebie. 
 
S.K. - Tak, ludzie potrafią wiele pomóc i wiele zaszkodzić. Na szczęście, ci wszyscy "życzliwi" Pani nie zaszkodzili. Co umożliwiło Pani uniknąć zadowolenia z minimum, rezygnacji z ambitnych celów, uniknięcia utrwalenia negatywnego obrazu własnej osoby? 
 
B.I. - Na szczęście znaleźli się ludzie, którzy od początku wierzyli i szanowali mój wybór argumentując, że skoro podjęłam decyzję, to jest ona moją własną, a czy sobie poradzę, czy nie, to się okaże. To jest także ta grupa ludzi, która szanowała moją indywidualność, która nie mówiła o mnie w trzeciej osobie, która rozmawiała i nadal rozmawia ze mną, a nie z moimi rodzicami, czy też z kimś, kto pełni akurat rolę mojego przewodnika. To dzięki tej grupie wspaniałych ludzi dziś już nie boję się odważnie powiedzieć, że ja to potrafię, że jestem w tym dobra, że chcę i umiem zrobić to dobrze. 
Często jeszcze mam wątpliwości, ale cieszę się, że to, co udało mi się osiągnąć i wypracować, potrafię docenić i cieszyć się tym. Cieszy mnie też, że jest spora grupa osób, która odważnie podejmuje życzliwą krytykę nie mnie, ale moich działań i postępowania. Nie ocenia mnie przez pryzmat mojej niepełnosprawności, ale docenia mnie za to, jakim jestem człowiekiem, co potrafię i co robię. To oni są współtwórcami mojej osobowości, w której nie ma użalania się nad sobą, poczucia niższości, braku wiary we własne możliwości. Jest natomiast optymizm, poczucie własnej wartości, wrażliwość na sprawy osób, z którymi się spotykam, wytrwałość, pracowitość, ciągłe dążenie do realizacji nowych zadań. 
 
S.K. - Dziękuję za interesującą rozmowę. Ma Pani bogate życie i, jak się okazuje, lubi Pani dzielić się swoimi doświadczeniami. Jestem przekonany, że Czytelnicy po przeczytaniu naszej rozmowy będą mieli materiał do przemyślenia. Jestem przekonany, że jeżeli zastanowią się nad poszczególnymi Pani stwierdzeniami i nad ogólną wymową naszych rozważań, wyciągną dla siebie pożyteczne wnioski. Raz jeszcze dziękuję za interesujące informacje i przemyślenia. 
Stanisław Kotowski 
 
aaa 
6. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE 
 
aaa 
6.1. Ulgi przy zakupie biletów na przejazdy kolejowe i w komunikacji autobusowej PKS 
Magdalena Szyszka 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
UWAGA! Ulgi na przejazdy pociągami PKP obowiązują wyłącznie w drugiej klasie. 
Chcąc skorzystać z przejazdów w klasie pierwszej należy pokryć różnicę między ceną pełnego biletu pierwszej a drugiej klasy. Ulga nie obowiązuje na tzw. miejscówki i miejsca sypialne - należy je kupić dla siebie i przewodnika. 
Niewidomi uznani za niezdolnych do samodzielnej egzystencji, czyli wg ustawy zarówno osoby uznane za niezdolne do pracy oraz niezdolne do samodzielnej egzystencji w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jak i wszyscy z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, a także inwalidzi dawnej I grupy, jeżeli orzeczenie nie utraciło mocy, mają prawo do: 
a) 93 proc. ulgi przy zakupie biletu na pociągi osobowe i zwykłe autobusy PKS - płacą 7 proc. ceny biletu, 
b) 51 proc. ulgi w przejazdach pozostałymi pociągami i autobusami PKS - płacą 49 proc. ceny biletu. 
Niewidomi z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności mają prawo do 37 proc. ulgi w przejazdach autobusami PKS i pociągami - płacą 63 proc. ceny biletu. 
UWAGA! Od dnia 1 stycznia 2011 r. ulgi przysługują także osobom niewidomym ze znacznym stopniem niepełnosprawności, przy zakupie imiennych biletów miesięcznych, a nie jak wcześniej jedynie jednorazowych. 
Niewidomi korzystają z 95 proc. zniżki przy zakupie biletu dla swego przewodnika lub psa przewodnika przy przejazdach autobusami PKS i pociągami. Płacą więc 5 proc. ceny biletu. 
UWAGA! Zniżka ta nie przysługuje przy zakupie biletów miesięcznych. Przewodnik osoby niewidomej musi mieć ukończone 13 lat. 
Niepełnosprawne dzieci i młodzież do 24 roku życia oraz niepełnosprawni studenci do 26 roku życia korzystają z 78 proc. ulgi przy zakupie biletów na wszystkie pociągi PKP i autobusy PKS, na podstawie biletów jednorazowych lub miesięcznych imiennych. Płacą 22 proc. ceny biletu. Ulga ta obowiązuje przy przejazdach: z i do przedszkola, szkoły, szkoły wyższej, placówki opiekuńczo-wychowawczej, placówki oświatowo-wychowawczej, specjalnego ośrodka wychowawczego, ośrodka umożliwiającego dzieciom i młodzieży spełnianie obowiązku szkolnego i obowiązku nauki, ośrodka rehabilitacyjno-wychowawczego, domu pomocy społecznej, ośrodka wsparcia, zakładu opieki zdrowotnej, poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, a także na turnus rehabilitacyjny. 
Ulga 78 proc. przysługuje również opiekunowi odwożącemu dziecko do wyżej wymienionych placówek oraz w drodze powrotnej na podstawie biletów jednorazowych. 
Dziecko do 4 lat, które nie zajmuje oddzielnego miejsca, może być przewożone bezpłatnie, ale w przypadku PKS, w kasie należy pobrać bezpłatny bilet. 
Cywilne niewidome ofiary działań wojennych uznane za osoby niezdolne do samodzielnej egzystencji korzystają z ulgi 78 proc. przy przejazdach pociągami osobowymi, pospiesznymi a także autobusami zwykłymi, przyspieszonymi oraz pospiesznymi na podstawie biletów jednorazowych. 
Podstawa prawna: Ustawa z dnia 20 czerwca 1992 r. o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego (Dz. U. nr 54, poz. 254 z późniejszymi zmianami, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2011 r. - Dz.U.2010.238.1578 
 
Ulgi w zakupie biletów przy przejazdach poza granicami kraju 
 
W przejazdach poza granicami Polski można korzystać z bezpłatnego biletu dla przewodnika. W tym celu należy zaopatrzyć się w specjalną wkładkę do legitymacji PZN, która powinna być dostępna w siedzibach okręgów. Na bilecie dla przewodnika należy wpisać numer legitymacji, imię i nazwisko osoby niewidomej, a także słowo "przewodnik" w odpowiednim języku. Bilet należy kupić w Polsce w obie strony. Osobie niewidomej nie przysługuje ulga. PKP jest stroną wielostronnej umowy międzynarodowej. Z tego uprawnienia można korzystać tylko na terenie krajów, które są sygnatariuszami tej umowy. Są to: 
Towarzystwo Żeglugowe ADN 
Bułgarskie Koleje Państwowe BDZ 
Koleje Alp Berneńskich 
Koleje Pasażerskie Wielkiej Brytanii GBPR 
Koleje Czeskie CD 
Szwajcarskie Koleje Związkowe CFF/SBB1 
Narodowe Towarzystwo Kolei Luksemburskich CFL 
Narodowe Towarzystwo Kolei Rumuńskich CFR 
Koleje Greckie CH 
Towarzystwo Transportowe Republiki Irlandii CIE 
Koleje Niemieckie DB 
Duńskie Koleje Państwowe DSB 
Włoskie Koleje Państwowe FS 
Towarzystwo Żeglugowe HML 
Koleje Chorwackie HZ 
Koleje Jugosłowiańskie JZ 
Węgierskie Koleje Państwowe MAV 
Koleje Irlandii Północnej NIR 
Koleje Holenderskie NS 
Koleje Austriackie OeBB2 
Polskie Koleje Państwowe PKP 
Koleje Hiszpańskie RENFE 
Towarzystwo Żeglugowe Sealink SNAT 
Towarzystwo Żeglugowe Sealink Stena Lines 
Narodowe Towarzystwo Kolei Belgijskich SNCB 
Narodowe Towarzystwo Kolei Francuskich SNCF 
Towarzystwo Żeglugowe Stena Line Hook Van Holand - Harwich STL 
Koleje Słoweńskie SZ 
Koleje Słowackie ZSR 
Tak więc, przy przejazdach na zachód, południe i północ Europy (komunikacja CIV) - przewodnicy niewidomych podróżują bezpłatnie. Natomiast przy przejazdach na wschód Europy osobom niewidomym i ich przewodnikom nie przysługują żadne ulgi. 
 
 aaa 
6.2. Poszukujemy felietonisty 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Pani Alina Z. napisała: 
"Z zainteresowaniem czytam Wiedzę i Myśl", oczywiście, z pominięciem zagadnień prawnych i komputerowych. Cieszę się, że bez żadnych problemów, bez opłat i co ważne bez chodzenia na pocztę, żeby wpłacić te kilka złotych. To duże ułatwienie, bo dzieci pracują ponad miarę i na nic czasu nie mają, a wnuczęta jeszcze za małe. 
Wspomniałam już, że z zainteresowaniem czytam ten miesięcznik, ale czytałabym jeszcze z większą przyjemnością, gdyby było w nim więcej artykułów mniej poważnych, trochę humoru czy coś takiego. "Wiedza i Myśl" jest za bardzo poważna, za dużo w niej ważnych i poważnych problemów i wcale rozrywki. Może redakcja chciałaby się zastanowić nad tym problemem i coś zmienić. 
Proszę się nie gniewać. Piszę to, co myślę, a myślę, że jest to dobry miesięcznik. Jeżeli będzie jeszcze trochę bardziej wesoły, będzie wspaniale". 
 
Zatelefonował do mnie pan Krzysztof K. i poprosił, jak się wyraził, o trochę lżejszych tekstów, bo "WiM" jest bardzo poważna. 
Na co odpowiedziałem przekornie, że są felietony Starego Kocura. No i dowiedziałem się, co chciałem wiedzieć, niczym ten, kto pod drzwiami podsłuchuje. 
Pan Krzysztof stwierdził: "Stary Kocur owszem, ale czasami połapać się nie mogę, o co mu chodzi. Pisze tak pokrętnie, że nie zawsze wiem: chwali czy gani, pisze poważnie czy żartuje, kpi czy o drogę pyta. Niby to jest wesołe, ale muszę dobrze się skupiać, bo czasem jestem skołowany, a nie lubię nie nadążać". 
No cóż! Mogłem tylko stwierdzić, że ma szczęście. Gdyby rozmawiał nie przez telefon, Stary Kocur pewnie by go podrapał, bo chociaż stary, pazury ma jeszcze wcale ostre. 
 
A tak całkiem poważnie, chociaż ma być mniej poważnie. W środowisku naszym jest niewiele osób, które chcą i potrafią pisać felietony. Jest to trudna forma dziennikarska. Znacznie łatwiej pisać bardzo serio, poważnie o poważnych sprawach. Dlatego mamy mało felietonów i pani Alina oraz pan Krzysztof chcieliby mniej poważnych tekstów. Dodam, że ja również chciałbym więcej publikacji, które wywołują uśmiech czytelników. Cóż? Publikuję ich tyle, ile otrzymuję od współpracowników i ile sam potrafię napisać. 
 
Szanowni Państwo! Drodzy Czytelnicy! 
 
A może zechcieliby Państwo spróbować swojego pióra? Może ktoś z Państwa ukrywa zdolności, a może nie wie, że je ma. To też może wzbogacić "WiM". Państwa w prawdzie nie wzbogaci, bo ślubowałem, że nikomu zarobić nie dam, nawet własnej żonie, ale "WiM" mogą Państwo wzbogacić. 
 
Felieton może traktować nawet o bardzo poważnych sprawach, ale zawsze dowcipnie, lekko, z przymrużeniem oka, a nawet przekornie, pokrętnie tak, jak robi to Stary Kocur. 
Gorąco zachęcam do podjęcia próby. Z pewnością, każdy kto się odważy, będzie zadowolony i zadowoleni będą Czytelnicy naszego miesięcznika. A może ktoś ma już doświadczenie, może publikuje w jakichś czasopismach, może pisze do szuflady... Zapraszam na łamy "Wiedzy i Myśli". 
Zastanówmy się, a może dałoby się wprowadzić rubrykę humor? To jednak Państwo musieliby dostarczać opisy humorystycznych zdarzeń z życia niewidomych i humory krążące w naszym środowisku. Co Państwo na to? 
 
Oczywiście, felietony i humor muszą dotyczyć niewidomych i słabowidzących oraz naszego środowiska. Jak już wspomniałem, ślubowałem, że nikomu za nic płacić nie będę. Dodam, że przyrzekłem również, iż na łamach "WiM" nie będzie innych tekstów jak tylko te dotyczące osób z uszkodzonym wzrokiem oraz osób niepełnosprawnych, jeżeli dotyczą również niewidomych i słabowidzących. W e-Kiosku są już 42 tytuły czasopism. Na tematy ogólne każdy może czytać do woli i jeszcze nie przeczyta nawet jednej czwartej tego, co tam zamieszczono. Dlatego "WiM" trzyma się wyłącznie problematyki środowiskowej. 
 
Proszę więc o nadsyłanie humoru środowiskowego, opisów zabawnych sytuacji i zgłaszanie się ochotników, którzy zechcą spróbować swoich sił jako felietoniści. 
Stanisław Kotowski 
 
 aaa 
6.3. Ciudades Paralelas poszukuje niewidomych muzyków 
Natalia Łyczko 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2011-01-20 
 
Na przełomie maja i czerwca br. w Warszawie zagości międzynarodowy projekt Ciudades Paralelas. 
Koordynatorzy jego polskiej wersji poszukują muzyków, którzy utracili wzrok, w celu nawiązania współpracy przy realizacji przedsięwzięcia. 
Projekt Ciudades Paralelas angażuje grupę artystów do tworzenia artystycznych interwencji w przestrzeni publicznej, m.in. w szkołach, bibliotekach, na przystankach autobusowych, stacjach benzynowych, w parkach i supermarketach. 
Założeniem twórców festiwalu, Stefana Kaegiego i Loli Arias, jest nakłonienie ludzi, by spojrzeli na powszechnie dostępne miejsca z nowej perspektywy. 
Ciudades Paralelas odbywa się w czterech miastach na świecie do tej pory widzowie mogli go zobaczyć w Berlinie - we wrześniu 2010 roku, oraz w Buenos Aires - w grudniu 2010 roku. Na przełomie maja i czerwca tego roku dotrze do Warszawy. Projekt zorganizują Nowy Teatr i Instytut Goethego. Realizację artystycznych zamysłów polskich organizatorów ma wspomóc kandydat wybrany w castingu. W tym celu poszukiwany jest niewidomy muzyk: amator lub profesjonalista, kobieta lub mężczyzna, w wieku powyżej 18 lat. 
Od umiejętności muzycznych ważniejsze będą ciekawa osobowość oraz otwartość i gotowość do rozmowy z innymi na temat swojego życia. 
Wybranej osobie zaoferowana zostanie praca nad nowatorskim projektem w maju br. 
Koordynatorem przedsięwzięcia jest Marta Banaszkiewicz. 
Zgłoszenia od zainteresowanych osób przyjmowane są 
telefonicznie, pod numerem 601-261-144. 
mailowo pod adresem: martabanaszkiewicz1@gmail.com 
Więcej informacji na temat projektu można znaleźć 
na stronie Ciudades Paralelas. 
 
aaa 
6.4. Biuletyn Informacyjny "Pochodni" 
BIP, nr 01(01), 20 stycznia 2011 
 
 Źródło: Biuletyn informacyjny "Pochodni" 
Data opublikowania: 2011-01-20 

 Redakcja: Ewa Fraszka-Groszkowska Marta Michnowska Robert Więckowski Barbara Zarzecka 
Adres redakcji: ul. Konwiktorska 9, 00-216 Warszawa 
tel.: (22) 423-04-90, (22) 831-22-71 wew. 253 
e-mail: pochodnia@pzn.org.pl 
strona internetowa: www.pochodnia.pzn.org.pl 
 
 Oddajemy w Państwa ręce pierwszy numer biuletynu informacyjnego "Pochodni". Będzie on ukazywał się co dwa tygodnie i, zgodnie z założeniami, ma on stać się dostarczycielem przede wszystkim informacji związanych z działalnością Polskiego Związku Niewidomych. 
Chcielibyśmy, by każdy z Państwa mógł, dzięki biuletynowi, obserwować na bieżąco to, co dzieje się w naszych okręgach i kołach, jakie inicjatywy podejmowane są przez władze centralne PZN, czym żyją stworzone w naszym środowisku sekcje i rady. 
Nie będziemy się przy tym ograniczali wyłącznie do środowiska PZN, chcemy też informować o wszystkim, co może być interesujące dla osób z dysfunkcją wzroku. Będziemy więc zbierali równie skrupulatnie, jak w przypadku PZN, wiadomości od innych organizacji działających na rzecz osób niepełnosprawnych, szczególnie niewidomych i niedowidzących oraz wszystkie inne, ważne społecznie doniesienia. 
Liczymy na to, że dzięki biuletynowi uda się znacząco poprawić system przepływu informacji w naszym środowisku, a Państwo - odbiorcy BIP-u staną się po prostu dobrze poinformowanymi osobami. 
Założenia te uda się w pełni zrealizować dzięki Państwa pomocy, na którą - tego nie ukrywamy - bardzo liczymy. Każdego z Państwa bardzo prosimy o przesyłanie na nasz adres mailowy pochodnia@pzn.org.pl informacji o tym, co dzieje się w Państwa kołach, okręgach, w Państwa otoczeniu. Interesujące jest wszystko, mamy nadzieję, że z takich małych puzzli uda nam się wspólnie stworzyć pełny obraz życia osób niewidomych i niedowidzących w Polsce. Liczymy też na to, że wiadomości zamieszczane w biuletynie będą dla Państwa inspirujące, staną się katalizatorem nowych pomysłów i działań. 
Prosimy też o swoistą nadgorliwość, jakkolwiek śmiesznie to by nie brzmiało, ale zdecydowanie lepiej będzie, gdy kilkakrotnie trafi do nas informacja o tym samym wydarzeniu, niż gdy zostanie ona pominięta.Prosimy też o nadsyłanie wszelkich uwag dotyczących biuletynu oraz naszych czasopism. Są one zawsze bardzo cenne i pomagają w tworzeniu jak najlepszej oferty wydawniczej Związku. 
 
 *** 
 
Z zadowoleniem witamy tę inicjatywę. Jesteśmy przekonani, że może ona przyczynić się do poszerzenia wiedzy niewidomych i słabowidzących na tematy naszego środowiska. Czy tak będzie, zależy od redakcji. 
"Biuletynowi" życzymy spełniania oczekiwań czytelników, a wszystkich zachęcamy do jego zaprenumerowania. Każdy może otrzymywać "Biuletyn" bezpłatnie za pośrednictwem poczty elektronicznej. Jest to bardzo wygodne. Korzystajmy więc z tej możliwości. 
 Redakcja Wiedzy i Myśli 
 
aaa 
6.5. Porozumienie w sprawie dalszego funkcjonowania i rozwoju Biblioteki Centralnej Polskiego Związku Niewidomych 
 
Źródło: www.pzn.org.pl 
 
 W dniu 22 grudnia 2010 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdan Zdrojewski, Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych Jarosław Duda, Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych Wojciech Skiba oraz Prezes Zarządu Głównego Polskiego Związku Niewidomych Anna Woźniak-Szymańska podpisali Porozumienie o współpracy na rzecz rozwoju Biblioteki Centralnej Polskiego Związku Niewidomych. 
Dokument ten zapewnia finansowanie Biblioteki na lata 2011-2012. Ponadto powołany zespół merytoryczny do końca września 2011 wypracuje koncepcję stałego finansowania działalności Biblioteki oraz jej rozwoju na kolejne lata. 
 
 *** 
 
Jest to wielki sukces. Biblioteka pełni niezmiernie ważną rolę w życiu tysięcy niewidomych i słabowidzących, zaspokaja ich potrzeby czytelnicze. Zapewnienie finansowania jej działalności w obecnych czasach nie było łatwym zadaniem. Zresztą nie było takim zadaniem od czasu, kiedy bibliotekę przestało finansować Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej, czyli od pierwszej połowy lat dziewięćdziesiątych ubiegłego stulecia. 
Gratulujemy władzom PZN i życzymy, żeby powołany zespół wypracował dobre podstawy finansowania działalności biblioteki w dłuższej perspektywie czasowej. 
Redakcja Wiedzy i Myśli 
 
aaa 
6.6. Serwis "UE dla niepełnosprawnych" 
Newsletter nr 01/2011 
 
 Źródło: e-Kiosk 
Data opublikowania: 2011-01-10 
 
 W kwietniu 2011 r. minie 7 lat odkąd Polska przystąpiła do Unii Europejskiej. Wydarzenie to miało i nadal ma ogromny wpływ na życie społeczne i gospodarcze w naszym kraju. A w jaki sposób wpłynęło na życie osób niepełnosprawnych? Na to i wiele innych pytań postaramy się odpowiedzieć Państwu w nowym serwisie "UE dla niepełnosprawnych". 
Serwis powstał po to by przybliżyć osobom zainteresowanym podstawowe informacje dotyczące Unii Europejskiej. Opracujemy dla Państwa pięć pakietów informacyjnych w których przedstawimy informacje dotyczące samej Unii, jej struktur, mechanizmów związanych z procesem decyzyjnym oraz udzielimy odpowiedzi na pytanie "czy, a jeśli tak, to jak prawodawstwo unijne zapewnia osobom niepełnosprawnym równy dostęp do praw obywatelskich, informacji publicznych i obiektów użyteczności publicznej?". 
Postaramy się sprawdzić jaki wpływ na życie osób niepełnosprawnych ma członkostwo w UE. Postaramy się również opisać prawodawstwo unijne oraz rozwiązania praktyczne dotyczące pozyskiwania sprzętu rehabilitacyjnego czy też możliwości usuwania indywidualnych barier komunikacyjnych. Serwis ten powstał również po to, by samodzielny dostęp do informacji o Traktacie Lizbońskim i prawodawstwie UE umożliwił osobom niewidomym włączenie się w nurt życia publicznego. By umożliwił nawiązanie dialogu z organami władzy oraz umożliwił osobom niewidomym udział w kształtowaniu polityki w dziedzinie integracji społecznej. By umożliwił włączenie się w działania w celu ograniczenia zakresu ubóstwa i wykluczenia społecznego. 
 
 W jaki sposób mogą Państwo korzystać z tych informacji? 
 
Przygotowane pakiety wysyłać będziemy do wszystkich zainteresowanych w plikach cyfrowych lub w plikach audio, w formie mailowej lub na płytach CD. Pakiety informacji o Unii Europejskiej będą także dostępne on-line na stronie www.ekiosk.defacto.org.pl w dziale: miesięczniki. 
Wszyscy Państwo, Czytelnicy Kiosku z prasą dla osób niewidomych zaczną automatycznie otrzymywać pakiety informacyjne. Jeżeli ktoś z Państwa nie jest zainteresowany otrzymywaniem powyższych materiałów prosimy o przesłanie rezygnacji na adres: 
uedlaniepelnosprawnych@defacto.org.pl. 
 
 Opracowanie pakietów informacyjnych jest nie lada wyzwaniem dla całego zespołu serwisu "UE dla niepełnosprawnych" mamy jednak nadzieję, że z Państwa pomocą uda się nam przygotować komplet informacji przydatnych wszystkim osobom niepełnosprawnym. Dlatego też namawiam Państwa do dzielenia się z redakcją serwisu swoimi przemyśleniami, wątpliwościami i pytaniami dotyczącymi UE. Wszystkie uwagi dotyczące pracy serwisu proszę przesyłać na adres uedlaniepelnosprawnych@defacto.org.pl. 
 
 Pozdrawiam Państwa serdecznie 
 	Administrator serwisu UE dla niepełnosprawnych 
 
 aaa 
6.7. Dzienniki w e-Kiosku 
 
Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
 Data opublikowania: 2011-01-17 
 
Drodzy czytelnicy! 
 
Z przyjemnością informujemy, iż od 1 stycznia 2011 roku prowadzimy testową publikację dzienników w e-Kiosku. Dostępne są następujące tytuły: 
Dziennik Bałtycki 
Dziennik Polski 
Dziennik Zachodni 
Echo Dnia 
Express Ilustrowany 
Gazeta Krakowska 
Gazeta Pomorska 
Gazeta Wrocławska 
Głos Wielkopolski 
Kurier Lubelski 
Kurier Poranny 
Polska The Times 
Polska Warszawa 
 
Publikacja przebiega na tyle sprawnie, że możemy zaprosić wszystkich czytelników do codziennej lektury najnowszych informacji. 
Jesteśmy otwarci na Państwa uwagi i sugestie. 
 Zespół obsługi e-Kiosku 
 
 aaa 
6.8. Konkurs Literacki 
 
Źródło: www.fundacja-arka.org 
 
Fundacja Arka Bydgoszcz ogłasza VII Konkurs Literacki pod hasłem 
"PRZEŁOM - się" 
 
Przeżyłeś coś, co zmieniło Twoje podejście do życia? Odważyłeś się na krok w niedostępny dla Ciebie świat? Zmierzyłeś się z sytuacją, która nie miała Cię dotknąć? A może najważniejsze dla Ciebie jest kochać i być kochanym? Żyć bez ograniczeń, które otoczenie stawia niepełnosprawnym? Mówić o tematach tabu? 
Napisz o tym w dowolnej formie 
 
Jest to siódma edycja konkursu w naszym cyklu "Odkrywamy Świat Osób Niepełnosprawnych". Zainaugurowaliśmy go w Międzynarodowym Roku Osób Niepełnosprawnych konkursem "Świat i ja - moje dobre i złe dni". 
Poprzednie edycje to: "Uśmiech dobry na wszystko" cz. I i II oraz "Spotkanie z Mistrzem". "Spotkanie z Pasją " "Moja rehabilitacja to..." "Przenikanie światów". Wszystkie zakończyły się wydaniem publikacji pokonkursowych, dzięki którym mogliśmy społeczeństwu przybliżyć różnorodność potencjału tkwiącego w środowisku osób niepełnosprawnych. Możliwość obcowania z uczestnikami naszych projektów i wyniesione stąd doświadczenie zachęciły nas do ogłoszenia obecnego konkursu. 
 
 aaa 
7. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH ZAJĘCIACH 
MYCIE PODŁÓG 
Jaga Praktyczna 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Aura nie rozpieszcza naszych podłóg. Nadmiar soli i piasku tworzy lepką breję przywierającą do podeszew butów, którą przynosimy do mieszkania. Konieczne jest częste mycie - przynajmniej holu, korytarza czy przedpokoju. Jak często powinniśmy to robić? Nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Przy niepewnej pogodzie robimy to nawet codziennie. Kłopot mogą jedynie sprawiać materiały, z których wykonano bądź pokryto podłogi naszych lokali. W przedpokoju szczególnie niebezpieczne są dla posadzki drobiny piasku i brud wnoszony na podeszwach butów. Od płytek w takim miejscu wymaga się więc dużej wytrzymałości na ścieranie. Wybierać należy płytki nieszkliwione lub szkliwione o odporności na ścieranie 4-5 w skali PEI. Równie ważne jest to, aby płytki nie były zbyt śliskie - najlepiej, gdy śliskość mierzona w skali 1-13 wynosi 8. A więc najlepszym rozwiązaniem są tzw. płytki podłogowe estetyczne (przypominające klepkę) i łatwe w utrzymaniu czystości. Natomiast zmorę każdego mieszkania stanowi wykładzina, na której łatwo utrwalają się ślady brudu i trudno ją utrzymać w należytej czystości. Nie polecam także chodników, dywaników i innych mat, z których trudno usunąć błoto i piasek. 
W handlu mamy wybór środków myjących przeznaczonych do różnego rodzaju podłóg. Ja myję płytki podłogowe ciepłą wodą z odrobiną środka czyszczącego, który zmiękcza wodę i zarazem czyści powierzchnię. 
 
WYPOSAŻENIE: Rękawiczki gumowe, plastikowe wiadro, gąbka lub ścierka, a najlepiej płaski mop. 
 
TECHNIKA: 
1. Zamieć podłogę z kurzu i śmieci. 
2. Wystaw ruchome meble lub ruchome przedmioty (buty, stojaki, taborety) do sąsiedniego pomieszczenia, aby uzyskać wolną przestrzeń. 
3. Rozpuść w wodzie w wiaderku detergent odpowiedni do danego typu podłogi. Ja rozpuszczam odrobinę CIF-u lub Wacusia. 
4. Umieść wiadro w miejscu dogodnym do rozpoczęcia pracy, tak abyś mógł się cofać do tyłu ku drzwiom mytego pomieszczenia. 
5. Podziel powierzchnię podłogi na sektory, posługując się w tym celu naturalnymi punktami granicznymi, takimi jak elementy mebli, ościeżnice. (Osoby próbujące po raz pierwszy samodzielnie wykonać tę pracę, mogą zastosować taśmę do wytyczenia umownych granic pomiędzy sektorami). 
6. Zanurz mop w wiaderku tak, aby nasączyć jego całą powierzchnię. 
7. Podnieś mop w taki sposób, aby jego płaska powierzchnia była ustawiona pionowo. Drugą ręką wyciśnij z niego nadmiar wody. 
8. Zacznij zmywanie podłogi od przedmiotu czy mebla wytyczającego naturalną granicę sektora. Pracuj niewielkimi posunięciami przyrządu ku sobie. 
9. Kolejne partie podłogi, obejmowane ruchami ręki z mopem, muszą zachodzić jedne na drugie. 
10. Po ukończeniu zmywania jednego sektora, przesuń się mniej więcej o szerokość własnego ciała, przybliż do siebie wiadro, następnie sprawdź, czy na powierzchni mopa znajduje się piasek i inne śmieci. Jeśli tak, powtórz czynności 7, 8 i kontynuuj mycie. 
11. Gdy dojdziesz do końca podłogi, sprawdź czy nie zagarnąłeś przy okazji drobnych śmieci. Jeśli tak, zbierz je za pośrednictwem kawałka ręczniczka papierowego. 
12. Na ogół przy płytkach podłogowych montuje się cokoliki (rząd pojedynczych płytek wzdłuż ścian). Po zakończeniu mycia podłogi, wytrzyj wilgotną szmateczką ich górne krawędzie. Sprawdź ręką, czy dokładnie to zrobiłeś. 
W taki sam sposób możesz umyć płytki w łazience i kuchni. Parkiet w pokojach radzę przecierać w podobny sposób, ale tylko lekko wilgotnym mopem. Do wody dodajemy odrobinę płynu do mycia parkietu. 
 
MYCIE POWIERZCHNI ŚCIENNYCH (kafelki, drewno, plastik, tapety zmywalne) 
Nie ma reguły, jak często mamy to robić. Najczęściej zmywamy kafelki ścienne nad stołem, zlewozmywakiem i nad kuchenką. 
 
WYPOSAŻENIE: 
Rękawice gumowe, gąbka, wiaderko plastikowe, woda, odpowiedni detergent np. Ludwik, papierowe ręczniki. 
 
TECHNIKA: 
1. Zdejmij wszystkie przedmioty wiszące na ścianie z kafelkami (obrazki, ozdoby itp.). 
2. Rozmieszaj detergent z wodą zgodnie z instrukcjami producenta. 
3. Postaw wiaderko w pobliżu centralnego miejsca, na przykład przy prawej lub lewej nodze lub na powierzchni, nad którą są myte kafle. 
4. Podziel całą powierzchnię, która ma być umyta, na sektory za pomocą naturalnych oznaczników, takich jak narożnik, okna, drzwi, haczyki do obrazków itp. 
5. Opierając jedną rękę o wiadro, weź gąbkę w drugą rękę i zanurz ją w roztworze. Gdy ręka z gąbką znajdzie się na poziomie górnej krawędzi wiadra, podsuń drugą rękę pod gąbkę, tak aby obie dłonie zwarły się na niej. 
6. Wyciśnij gąbkę, tak aby była mokra, ale nie ociekająca. 
6. Zbadaj ręką górną krawędź ściany wyłożonej kafelkami. 
7. Zacznij od granicy sektora i stosując krótkie, koliste ruchy gąbką, posuwaj się w bok, uważając, aby nie sięgnąć ręką za daleko i nie stracić równowagi. 
8. Myjąc ścianę, oprzyj na niej drugą rękę dla równowagi i orientacji. Przesuń rękę operującą gąbką w dół na szerokość dłoni i kontynuuj czyszczenie jak uprzednio, uważając, aby każdy kolejny poziomy pas zachodził z lekka na pas już wyczyszczony znajdujący się ponad nim. 
9. Kiedy sektor jest już wymyty, przesuń się mniej więcej o szerokość ciała, a następnie kontynuuj całą czynność tak jak uprzednio. 
 
MYCIE POWIERZCHNI SZKLANYCH 
Najbardziej nie lubię myć okien i luster. Jeśli to możliwe, zlecam tę czynność raz na kwartał osobie dobrze widzącej. Ale zdarza się, że trzeba to zrobić częściej i samodzielnie. No to do dzieła. 
 
WYPOSAŻENIE: 
 Najtańszy środek do mycia okien, czyli roztwór wody i octu, bądź preparat do mycia szyb w sprayu, szmatka, papierowy ręcznik oraz woda w misce z odrobiną detergentu do mycia ram i parapetu. 
 
TECHNIKA: 
Zakładam, że zestawiłeś na stół rośliny doniczkowe i inne okienne ozdoby, oraz firanki zostały zdjęte lub odsunięte ku ścianom. 
1. Sprawdź palcami ramy okienne oddzielające szyby, posłużą one jako punkty orientacyjne. 
2. Wilgotną, ale nie ociekającą ściereczką, oszczędnymi ruchami umyj ramę okna nie zapominając o powierzchniach profilowanych, czyli wszystkich załamaniach, wgłębieniach, zawiaskach i uchwytach. 
3. Teraz połóż jedną rękę w rogu szyby, którą zamierzasz umyć. 
4. W drugiej ręce trzymaj pionowo pojemnik z płynem do mycia, upewniwszy się uprzednio, że jego wylot jest skierowany na szybę. Naciskaj lekko głowicę wiele razy, przesuwając pojemnik wzdłuż górnego pasa szyby, tak aby płyn mógł ściekać po szybie w dół. 
5. Odstaw pojemnik z płynem w bezpieczne miejsce i weź złożony kilkakrotnie papierowy ręcznik. 
6. Zaczynając od punktu orientacyjnego, przesuwaj ręcznik w linii poziomej, stosując drobne koliste ruchy. 
7. Przesuń drugą rękę w dół o szerokość dłoni i używając jej jako punktu orientacyjnego, powtarzaj całą czynność mycia i osuszania. 
W podobny sposób możesz oczyścić lustra. 
Uf, zmęczyłam się, a Ty? 
Zanim udamy się do łazienki, zróbmy małą przerwę na złapanie oddechu... 
 
aaa 
8. ORGANIZACYJNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY 
Alternatywa zatrudnienia 
Weredyk 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
W związku ze zmianami w ustawie o rehabilitacji społecznej i zatrudnieniu dotyczącymi zniesienia przywileju dla niepełnosprawnych - siedmiogodzinnej pracy, na środowiskowych listach mailingowych zawrzało. Padły gorzkie słowa o dyskryminacji, wyzysku niepełnosprawnych i indolencji rządu, a także o braku zrozumienia dla ich ciężkiej doli, mizernych dochodów i braku godziwej pracy. 
W dyskusjach naszych, w ocenach, wyciąganych wnioskach, w wygłaszanych poglądach nie uwzględniamy faktu, że wszystko ulega ciągłym zmianom, że nic nie jest dane na stałe. I tak, to co było dla nas bardzo dobre i dostępne z czasem przestaje spełniać nasze oczekiwania a zaczyna przerastać nasze możliwości. Tak jest z wieloma pracami. Prace proste, powtarzalne były stosunkowo łatwo dostępne dla niewidomych np. wyrób szczotek. Prace takie jednak łatwo zmechanizować, zastosować maszyny, wydajne automaty i już nie ma pracy dla nich. Podobnie może być z bardziej skomplikowaną pracą, np. przy obsłudze centralki telefonicznej. Tu też wkracza postęp techniczny, łączenie tonowe, telefony komórkowe i zapotrzebowanie na telefonistów się zmniejsza. Pracę tę łączy się z innymi, np. recepcjonisty lub wykonywaniem jakichś prac biurowych. I znowu tracimy możliwości zatrudnienia. 
Z drugiej strony - postęp techniczny i technologiczny stwarza niebywałe wręcz możliwości. Mam na myśli zastosowanie techniki komputerowej i dostęp do internetu. Znamy i doceniamy te ułatwienia. Nie będę ich omawiać. Gwoli sprawiedliwości muszę stwierdzić, że takiego postępu w rehabilitacji, w tym rehabilitacji zawodowej niewidomych nie było od początku świata. 
W zacietrzewieniu zapominamy też, albo nie chcemy dostrzec, że jesteśmy częścią społeczeństwa, a społeczeństwo pracuje nie tylko ustawowe osiem godzin. Tak dzieje się w wielu zakładach pracy, a przede wszystkim we wszechogarniających rynek pracobiorcy korporacjach i korporacjopochodnych firmach. O możliwościach i barierach takiej pracy mogłem się przekonać poszukując zatrudnienia na otwartym rynku pracy. Przekonałem się, że filozofia "piramidy" propagowana przez Amway i inne obnośne firmy zachwalające cudowne produkty, których nie ma w powszechnej sprzedaży, ma się całkiem nieźle w korporacyjnych cuglach. Importowane do naszego kraju z Zachodu korporacje wraz z kapitalizmem, wyrosły na największą polską szkołę biznesu. I życia także. 
Poniżej przedstawiam warunki pracy korporacyjnej. Jest to nieco obszerny tekst, ale proszę o cierpliwość, o uważne przeczytanie i spróbowanie wyobrażenia sobie niewidomego pracownika zatrudnionego w takich warunkach. Czy może on rywalizować z pracownikami widzącymi? Czy może równie łatwo zmieniać pracę? Czy ma szansę dostosować się do zespołu, do braku pomocy ze strony współpracowników, do sztywnego algorytmu czynności, i niemniej sztywnych procedur organizacyjnych. 
Przywykliśmy myśleć, że korporacje to białe kołnierzyki w eleganckim biurze pracujące na własne życzenie i za niezłe pieniądze. Tymczasem przez korporacje przewinęło się już ponad 5 milionów Polaków, a więc co trzeci spośród wszystkich pracujących. I będzie ich więcej, bo koncerny puchną. Te, które 10 lat temu zatrudniały około tysiąca osób, dziś mają zwykle około 3 tysięcy pracowników. Wielkich firm, zatrudniających więcej niż tysiąc osób, jest już w Polsce ponad 3 tysiące. Są to oddziały światowych korporacji, ale i polskie niegdyś firmy po fuzjach - wchłonięte i pożarte. Styl pracy jest wszędzie taki sam - korporacyjny. Nowych pracowników firmy zatrudniają już tylko na rok lub dwa: do konkretnego projektu. Mnie zaproponowano miesięczny okres próbny, który ewentualnie będzie przedłużony do końca wdrażania projektu. W taki sposób w ciągu ostatnich trzech lat powstało 50 tysięcy nowych miejsc pracy. Lecz nie w biurach w centrach miast, jak sądziłem, ale w ogromnych blaszakach, zwanych przez nas - pracowników, kurnikami. Taka hala po horyzont i biurka w boksach. 
Paradoks, korporacjom pomógł kryzys, bo one zawsze płacą pensję, a prywatni pracodawcy - nie. Owe 50 tysięcy nowych miejsc pracy korporacje nazywają centrami outsourcingowymi. To taki światowy trend nazewniczy. Centra mogą obsługiwać swoją korporację, ale także inne firmy. W ofertach pracy pisze się zawsze: szanse rozwoju w międzynarodowym zespole, praca nad ciekawym projektem. W anonsie zwykle też ładnie się to nazywa - branża BPO (obsługa procesów biznesowych) czy SSC (skonsolidowane centra usług). Wymagana operatywność, umiejętność pracy w zespole, dyspozycyjność praktyka zawodowa (najlepiej za granicą) oraz dobra znajomość języka angielskiego. W praktyce okazuje się, że nazwa zależy od tego, czy pracownicy będą sprzedawać przez telefon i tą samą drogą wyjaśniać reklamacje (BPO), czy przepisywać dziesiątki danych z formularzy do formularzy, żeby przygotować listy płac dla pracowników koncernu z kilkudziesięciu krajów (SSC). 
Mój dzień pracy realizatora pewnego projektu (podpisałem zobowiązanie o nieujawnianiu szczegółów) wyglądał następująco. Kilkadziesiąt osób siedzi przy telefonach, w jednoosobowych boksach, przy biurkach, które zajmuje się w kolejności wchodzenia na salę. Komputery owszem są, ale niepodpięte do Internetu. Aby rozpocząć pracę, uruchamia się je specjalnym, przypisanym do pracownika kodem. Kod jest potrzebny, by komputer mógł na bieżąco śledzić długość rozmów, co będzie stanowić podstawę do oceny zatrudnionego. Od frontu boksy wyposażono w weneckie lustro, aby team-leader (kierownik zespołu), siedzący na podwyższeniu, widział ludzi, ale oni jego już nie. Team-leader ma też obowiązek podsłuchiwać. Połączony z telefonem komputer pozwala wybrać do podsłuchu dowolną rozmowę z sali. Ponadto pracownicy są nagrywani. Za plecami team-leadera wiszą dwa duże telebimy. Na jednym z nich są nazwiska osób, które sprzedały danego dnia najwięcej, a na drugim - najmniej. Pracownik, którego nazwisko wyświetlą na drugim telebimie, w celu polepszenia efektów sprzedaży zawsze może zejść z marży, nawet do zera. Niestety, oznacza to niższą pensję, ponieważ zniżki ją obciążają. Ponadto nieszczęśników, często wyświetlanych na karnym telebimie, nie zatrzymają do nowego projektu. 
O oczko wyżej, bo nad team-leaderem, w szklanym akwarium umieszczonym pod sufitem, siedzi project-leaderka, czyli kierowniczka projektu. Ona już bywa zapraszana na zebrania z dyrektorami. Wymienia również plansze z hasłami, które wiszą w naszym kurniku. Są to wyświechtane frazesy o wspólnocie, zdobywaniu, celach, pracy zespołowej i nawoływania, aby dać z siebie wszystko. Takie same hasła wiszą również w eleganckich biurach korporacji. 
Planuje się, że do 2011 roku w kurnikach ma powstać kolejnych 20 tysięcy miejsc pracy. Koncerny chwalą się, że to ich gigantyczna inwestycja w polski kapitał ludzki, ponieważ pracownicy centrów będą wysyłani na różnorodne szkolenia. Rzeczywistość jest nieco inna. Koncerny masowo stosują metodę sita: wyłowić spośród starających się o pracę tych, co aktualnie pasują do zadania, użyć i wymienić. Takie jest prawo wolnego rynku. Nie ma mowy o analizie potencjału czy planowaniu pracownikowi ścieżek rozwoju. Szkolenia owszem są: z technik sprzedaży czy typologii klienta. 
Profesor Mariusz Jędrzejko, socjolog, który badał pracowników polskich korporacji, pisze, że jest to eksploatacja o szczególnym natężeniu. Rolę krótkiej smyczy pełni pensja. Średnio 2,2 tysiąca złotych na rękę. To zwykle o jedną trzecią więcej, niż daje lokalny biznes. Wynagrodzenie jest skrojone z rozmysłem. Pracownik zaciągnął kredyt na mieszkanie, ma dziecko, które urodziło się, gdy już zaczął pracować w korporacji, i obciążoną kartę kredytową, gdyż dziecku trzeba zapewnić opiekunkę. I nie stać go już na szukanie innej pracy. Bo gdyby te 2,2 tysiąca na rękę wypadło z domowego budżetu, choćby na dwa miesiące, rodzina by się nie podniosła. 
Poziom wyżej w strukturze korporacji, czyli w eleganckich biurowcach, również obowiązuje praca metodą projektu, który tym tylko różni się od stałej umowy, że wiadomo, iż się skończy i może nie będzie nowego, oraz że nadgodziny nie będą naliczane. Praca metodą projektu zabezpiecza pracodawcę przed płaceniem odpraw. Także w biurach pobory są skrojone na miarę - pozwalają wziąć kredyt na mieszkanie. Poza tym nie ma specjalnych różnic w środowisku pracy. Openspejsy, czyli hale zastawione biurkami, dreskody, czyli instruktaż, co, jakiej długości i w jakim kolorze wolno założyć. Tutaj pracownicy używają intranetu. To wewnętrzna sieć, w którą działy HR (zajmujący się dobrostanem psychicznym pracowników) wrzucają podnoszące morale informacje, kalendarz urodzin pracowników, a także informacje typu karnety na siłownię, menu barku. Dołem na intranecie zawsze lecą hasełka zagrzewające do walki i budowania wspólnoty. Po kilku dniach pracy uroda haseł powszednieje, a nawet zaczyna być denerwująca. Trzy tysiące ludzi usadzonych w biurze - tyle liczy standardowy oddział korporacji - jest precyzyjnie podzielonych na działy. Na przykład dział AI, ściąga informacje z różnych działów: ile czego sprzedał jeden dział, ile kupił inny. Do wyłapywania ewentualnych problemów służą ankiety, sporządzane w programie komputerowym. W większości nikt tych ankiet nie wypełnia, bo trzeba podać zaszeregowanie, wiek i płeć, a wówczas widać, komu się w firmie nie podoba. Pracownicy zarządzający uważają, że niezadowolonych należy z firmy usuwać, bo rozbijają zespół. W związku z tym osobiste kontakty pracowników różnych działów skutecznie się eliminuje. Działy porozumiewają się ze sobą za pomocą intranetu. 
Praca jest bardziej niż sformalizowania na zasadzie nie wychylania się. Żeby rozwiązać problem, należy odnaleźć właściwy dział w intranecie, następnie wysłać maila. Odpowiedź nie nadchodzi najczęściej tego samego dnia, zwykle jest też nie na temat, bo na przykład problem nie został dobrze przez adresata zrozumiany. Mailem pisze się też o tym, że położyło się dokumenty na biurku przełożonego. Żeby zewnętrzny audytor, w razie konieczności, mógł prześledzić obieg dokumentów w firmie. Wychodzenie poza ramy własnego działu i przekraczanie procedur absolutnie jest nie do przyjęcia. Dbają o to działy odpowiedzialne za Optymalizację Procesów. (BOP) Zgodnie z filozofią, że nawet pół godziny oszczędzone na jednym pracowniku, z perspektywy kilkudziesięciu tysięcy zatrudnionych, oznacza grube miliony. Każdy dział bardzo dba o swoje terytorium, podobnie jak i poszczególni ludzie. 
Dowiedziałem się, że złudne jest także kompetencyjne bezpieczeństwo. Oto przykład. Pracownika Roku 2009 w korporacji nowych technologii telekomunikacyjnych zwolniono w trzy miesiące po tym, jak go odznaczono. Po rozpoznaniu sprawy przez zarząd na podstawie notatki, z której wynikało, że udostępnił swój login do komputera nieuprawnionej osobie. Przy błahej okazji ktoś sporządził notatkę, że nieuprawniona osoba, która weszła w posiadanie loginu Pracownika Roku, podobno (nie na pewno) ukradła dane. Razem z Pracownikiem Roku, na podstawie tej samej notatki na kartce formatu A4, poleciała jego szefowa oraz dyrektor całego pionu. 
Równie ważnym co znienawidzonym jest dział pilnujący, komu kończy się projekt, kogo i kiedy trzeba wylogować i zwolnić. Po zakończeniu projektu zwykle ogłasza się nowy konkurs na dane stanowisko. Osoba, która dotąd je zajmowała, teoretycznie też może wystartować. Korporacje pracują jednak głównie metodą zarządzania wynikiem. A metoda ta zakłada, że pracownicy zbyt zasiedziali generują mniejszy przychód dla firmy. I tak pewnego ranka część pracowników nie może się już zalogować, co oznacza, że sprawdzeni przez ochronę muszą niezwłocznie opuścić pomieszczenie. 
Średni personel kierowniczy pracuje do czterdziestki. Oczko wyżej - zwykle do czterdziestki piątki. Cytowany prof. M. Jędrzejko mówił, że znał przypadek, gdy dyrektor departamentu została zwolniona w dzień po podpisaniu kontraktu swojego życia - na ogromne pieniądze. Powiedzieli jej, że po takim wyczynie już nic lepszego nie osiągnie. Akurat kończyła 45 lat. 
Pracownikom dawnym i nowym śruba się docisnęła, gdy wyjechali ekspaci, przysłani do Polski przez oddziały-matki - obcokrajowcy, którzy na początku lat 90. mieli rozkręcić biznes i nauczyć tej sztuki miejscowych. Wraz z wyjazdem ekspatów straciliśmy wpływ na politykę zachodnich przedsiębiorstw, na stawianie celów. Z czasem firmy-matki doszły do wniosku, że już znakomicie znają specyfikę polskiego rynku. I tak, ile sprzedać, co wyprodukować - to wszystko wyznacza dziś firma-matka nie licząc się z realiami rynku. A gdy cel jest postawiony na wyrost, nie można go zmienić, można tylko przykręcić śrubę sobie i pracownikom. I się przykręca dając zadania wymagające ślęczenia w kurniku\biurze do późnych godzin nocnych. 
Prof. M. Jędrzejko, pisał w 2008 roku, że już jednej czwartej menedżerów średniego i wyższego szczebla praca zabierała więcej niż 12 godzin dziennie, a kolejne 33 procent poświęcało jej po 10-12 godzin. Co szósty nie mieszkał na co dzień z mężem czy żoną, pracował w innym mieście. Co dziesiąty widywał się z bliskimi nie częściej niż raz w miesiącu. Badani przez socjologa wymienili też 11 nazw środków wspomagających wydolność organizmu, których używają stale. 40 procent przyznało, że częściej niż raz w tygodniu sięga po alkohol. 
Ci, którzy przeszli przez korporację, mówią, że niezależnie od szczebla, zawsze odciska ona jakieś piętno. Tylko w 2009 roku powstały co najmniej trzy gabinety psychoterapeutyczne, specjalizujące się w pracy z ofiarami korporacji. Ci, co odchodzą są zestresowani. Badania nad stresem w pracy pokazują też, że najgorzej działa na człowieka poczucie braku wpływu i tempo. Większość pracowników polskich korporacji deklaruje w badaniach, że nie ma wpływu nawet na kolejność, w jakiej wykona poszczególne czynności. Otrzymałem dokładną "rozpiskę" co i w jakiej kolejności mam wykonywać. I że zmiana algorytmu jest nietolerowana. Dano mi także do zrozumienia, że jeśli mam się utrzymać do końca projektu, mam z siebie nie tylko dać wszystko, ale pracy poświecić co najmniej 10 godzin. Wręcz źle widziane jest opuszczenie boksu przed godziną 18-tą. 
Z raportu Praca 2010 wynika, że w Polsce aż jedna trzecia pracujących na pełnym etacie żyje poniżej minimum socjalnego. Więc nie ma specjalnej alternatywy dla korporacyjnych 2,2 tysiąca złotych. Mniejsze polskie firmy, w których na wielu stanowiskach pracują ludzie z korporacyjnym doświadczeniem, ogarnął teraz szał poszukiwania optymalizacji procesów. Skąd my to znamy? A jakie są teraz modne projekty? Aktualnie branie mają lingwiści, specjaliści od małych języków, jak słoweński czy macedoński. Oczywiście, na dwa lata, nie dłużej. A potem? A potem trzeba albo przewartościować oczekiwania, albo poddać się nieuniknionemu. Nie ma już ucieczki od korporacji. 
A jak się w tych meandrach mają znaleźć niewidomi? Obawiam się, że moja prośba o wyobrażenie sobie niewidomego pracownika w korporacji okazała się trudna do spełnienia. A jeżeli trudno nam to sobie wyobrazić, czy możemy oczekiwać, że korporacyjny pracodawca potrafi to sobie wyobrazić i skusi się na pefronowskie dopłaty? Z moich skromnych doświadczeń wynika, że niewidomi mogliby się jedynie sprawdzić jako pracownicy BPO (centra telefonicznej sprzedaży) telefonicznie oferując usługi i produkty. Ale i tu o wszelkich ulgach i ośmiogodzinnym dniu pracy trzeba zapomnieć... 
 
aaa 
9. ZASADY TWORZENIA I ADAPTOWANIA GRAFIKI 
DLA UCZNIÓW NIEWIDOMYCH 
 
 Źródło: Strony internetowe ośrodków szkolno-wychowawczych dla niewidomych i słabowidzących 
 
Ustalone przez tyflopedagogów obecnych dnia 27 listopada 2010 r. na Konferencji "Dotykam świat - tyflografika" w Bydgoszczy na podstawie projektu s. Elżbiety Więckowskiej z korektami wprowadzonymi w dniu 7 stycznia 2011 r. na Ogólnopolskich Warsztatach Nauczycieli Specjalnych Ośrodków Szkolno - Wychowawczych dla Dzieci Niewidomych i Słabo Widzących w Łodzi. 
 
Zatwierdzone przez Zespół Dyrektorów SOSW: 
 -	mgr Beatę Kotowską dyrektor SOSW nr 8 dla Dzieci Słabowidzących im. dr Zofii Galewskiej w Warszawie 
-	mgr Iwonę Majewską dyrektor SOSW dla Dzieci i Młodzieży Słabowidzącej im. prof. Zofii Sękowskiej w Lublinie 
-	mgr Barbarę Plantę dyrektor SOSW dla Dzieci Niewidomych i Słabowidzących w Krakowie 
-	mgr Małgorzatę Szczepanek dyrektor SOSW nr 1 dla Dzieci i Młodzieży Słabo Widzącej i Niewidomej im. L. Braille'a w Bydgoszczy 
-	mgr Annę Tomaszewską dyrektor SOSW nr 6 dla Dzieci Słabo Widzących i Niewidomych im. mjr. Hieronima Baranowskiego w Łodzi 
-	mgr Marię Tomaszewską dyrektor SOSW dla Dzieci Niewidomych im. Synów Pułku w Owińskach 
-	mgr Violettę Trzcinę dyrektor SOSW dla Dzieci Słabowidzących i Niewidomych im. Zofii Książek-Bregułowej w Dąbrowie Górniczej 
-	mgr Jolantę Wojciechowską dyrektor Zespołu Szkół Zawodowych Specjalnych nr 2 w Łodzi 
-	mgr Norberta Barszczewskiego dyrektora SOSW dla Dzieci Niewidomych i Słabo Widzących im. Ks. Prymasa Stefana Kardynała Wyszyńskiego w Radomiu 
-	mgr Norberta Gallę dyrektora SOSW dla Młodzieży Niewidomej i Słabowidzącej w Chorzowie 
-	mgr Piotra Grocholskiego dyrektora OSW dla Dzieci Niewidomych im. Róży Czackiej w Laskach 
-	mgr Roberta Warchalewskiego dyrektora SOSW dla Dzieci Niewidomych im. Marii Grzegorzewskiej we Wrocławiu 

W tworzeniu i adaptowaniu grafiki dla niewidomych trzeba uwzględnić ograniczenia lub bariery, jakie sprawia lub stawia brak wzroku i w pełni wykorzystać możliwości dotyku. 
 
1.	 Zasady ogólne 
 
* Wybrany rysunek powinien być: opracowany, przeredagowany - poddany adaptacji. 
* Rysunek ma wartość dla niewidomego, jeśli informuje o pojęciach, obiektach lub relacjach przestrzennych. 
* Rysunek powinien być merytorycznie potrzebny. 
* Rysunek powinien być czytelny. 
* Rysunek powinien być atrakcyjny. 
* Rysunek powinien być trwały. 
* Rysunek powinien być zorientowany. 
 
2.	 Zasady adaptacji ilustracji i grafiki 
 
Adaptacja treści grafiki to proces przeredagowania prezentacji płaskiej do postaci odpowiedniej dla niewidomego i polega, zależnie od potrzeby na: 
 * zmianie konwencji - sposobu przedstawienia, 
* zmianie skali - z zasady na powiększeniu obrazu czytelnego dla widzących, 
* zmianie poziomu generalizacji - uszczegółowienia, czyli na rezygnacji z mniej istotnych treści, 
* podziale treści ilustracji na kilka prezentacji tego samego obiektu wykonanych w tej samej, lub w innej niż oryginał konwencji, 
* zmianie linii, znaków i kolorów oryginalnego rysunku na zróżnicowane sygnatury, linie, faktury powierzchniowe, 
* jeśli rysunek jest zbyt skomplikowany, by go adaptować, to należy rysunek zastąpić wiernym opisem. 
 
Etapy redagowania - adaptowania tyflografiki 
 
 Typowa kolejność działań przy redagowaniu bądź adaptowaniu tyflografiki powinna być następująca: 
 * ustalenie istoty przekazu graficznego i tytułu, 
* ustalenie poziomu generalizacji - wyłonienie informacji niezbędnych, 
* ustalenie skali i rozmiaru prezentacji oraz orientacji arkusza, a następnie narysowanie projektu reprezentacji w ołówku, lub w komputerze, 
* zróżnicowanie sygnatur, linii i faktur odpowiadających różnym treściom, 
* opracowanie legendy i ewentualnie zastosowanych skrótów, 
* dokonanie korekty z pomocą tyflologa, 
* dokonanie przetworzenia grafiki, 
* dokonanie korekty przetworzonej wersji z pomocą grupy osób niewidomych, dla których jest przeznaczony. 
 
3.	Podstawowe zasady tworzenia grafiki dotykowej 
 
Wartości liczbowe omawiane w tym opracowaniu odnoszą się do uwypuklonej grafiki, którą niewidoma osoba ogląda dotykiem. 
 * Jeśli dwa, lub więcej punktów, kresek lub innych kształtów ma tworzyć jeden znak graficzny, to ich odległości powinny wynosić 2,4 mm. 
* Znaki graficzne (punkty, linie, faktury) reprezentujące różne treści powinny być oddalone od siebie nie mniej niż 5 mm. Tam, gdzie blisko siebie umieszczamy znaki wyraźnie kontrastowe (np. napis brajlem przy linii ciągłej) odległość nie może być mniejsza niż 3 mm. 
* Gęste rozmieszczenie jednakowych, drobnych detali wypukłych może stanowić fakturę dotykową zastępującą kolor, czyli wyróżniającą określony obszar rysunku. Faktura wyróżniająca obszar winna składać się ze znaków tak małych i ułożonych tak gęsto, że dotyk nie czyta znaków, lecz zauważa "inność" obszaru. 
* Brzeg faktury jest wystarczająco czytelną granicą obszaru. Natomiast brzeg obszaru będący znakiem graficznym (brzeg morza, granica państwa) należy narysować odpowiednią linią, a fakturę umieścić w odległości umożliwiającej czytanie linii min. 2,4 mm. 
* Jeśli umieszczamy znak, lub podpis na powierzchni wyróżnionej fakturą, to musimy usunąć fakturę na odległość 3-5 mm od znaku. 
* Obszary pokryte różniącymi się dotykowo fakturami, zbudowanymi z drobnych znaków, należy rozgraniczyć linią bez faktury o szerokości 2,4 mm. 
* Prosty rysunek, o ile to możliwe, nie powinien przekraczać wielkości dłoni czytającego. 
* Plany, mapy o dużych formatach, o ile to możliwe, nie powinny być większe od rozpiętości ramion czytającego w pozycji siedzącej przy stole. 
* Należy zachować tę samą fakturę i oznaczenia dla tych samych elementów w danym opracowaniu. 
* Wklęsłości elementów rysunku powinny być zbudowane tak, by palec czytającego dotykał dna wklęsłości. 
* Znaki, linie i faktury zastosowane na jednym rysunku muszą się różnić, co najmniej dwiema cechami. 
* W celu zorientowania arkusza stosujemy mały, jednoznacznie czytelny trójkąt lub ścięty róg umieszczony przy marginesie w prawym dalszym (górnym) rogu arkusza położonego prawidłowo do czytania i równolegle do brzegu stołu. 
 
4. Zasady stosowania linii 

Ułatwieniem dla czytającego jest zróżnicowanie dotykowe linii o różnej treści. Rodzaje linii dobieramy w zależności od stopnia skomplikowania rysunku, umiejętności odbiorcy i stosowanej technologii. 
Korzystne może być zastosowanie linii specjalnie skonstruowanych: 
 * Brzeg obszaru, którego nie chcemy wyróżniać fakturą, zaznaczamy np. poprzez obwodzenie obszaru linią gładką z zewnątrz, a w odległości ok. 2 mm linią punktową w wewnątrz, co dotykiem czyta się jako linia niesymetryczna. 
* Linię kierunkową buduje się z niesymetrycznych elementów np. niewielkich połówek stożków ustawionych wierzchołkami w jedną stronę. 
* Strzałki określające kierunek powinny posiadać grot w postaci pustego trójkąta lub utworzony przez dwa ramiona trójkąta, z wierzchołkiem odsuniętym od końca linii o 3 mm. 
 
5. Zasady tworzenia grafiki 
Grafika dostępna dla niewidomego: 
 
 * Rysunek geometryczny przedstawiający figury płaskie, oraz rysunek konstrukcyjny na płaszczyźnie. 
* Rysunek ilustracyjny w konwencji rzutu prostokątnego (widok) wykonany bez zbędnych szczegółów. 
* Rzut przedmiotu na jedną, dwie i trzy płaszczyzny. 
* Scena - rysunek kilku przedmiotów zredagowany tak, że przedmioty nie zasłaniają jeden drugiego. 
* Rysunek przedmiotu w przekroju. 
* Plan izby, budynku, terenu, miasta. 
* Mapa w dowolnej skali i odpowiednim poziomie generalizacji. 
* Wykres zależności funkcyjnej. 
* Rysunek wektorowy, schemat elektryczny, schemat komunikacyjny, itp. 
 
Należy unikać stosowania w grafice perspektywy i rysunków obiektów w rzucie ukośnym. 
 
6. Zasady stosowania oprawy słownej 
 
Oprawa słowna jest istotnym składnikiem tyflografiki. 
 * Wszelkie tytuły, napisy, opisy oraz skróty winny być wykonywane zaakceptowanym dla szkół alfabetem brajla, czcionką odpowiadającą parametrowi Marburg Medium. 
* Tytuł powinien być umieszczony "w pierwszym wierszu", czyli przy dalszym - górnym brzegu arkusza centralnie lub od lewego marginesu. Powinien zawierać podstawową informację - nazwę własną prezentowanej rzeczy (pojęcia) i zastosowany sposób prezentowania oraz skalę. 
* Objaśnienie - tekst objaśniający lub ukierunkowujący percepcję rysunku umieszczamy pod tytułem nad rysunkiem. 
* Legenda (objaśnienie zastosowanych znaków) - powinna poprzedzać rysunek. 
* Rysunek - umieszczamy po lewej stronie kartki, a linie prowadzące i nazwy elementów rysunku, jeśli to możliwe, po prawej. 
* Linie łączące podpisy z elementami rysunku kończymy w odległości 5 mm od danego detalu. Odległość ta może być mniejsza, jeśli wymaga tego specyfika rysunku. Linie te nie mogą się krzyżować. 
* Opis części rysunku - może być wykonany skrótem pod warunkiem, że skrót stanowi element systemu zdefiniowanego w tekście towarzyszącym rysunkowi lub legendzie. Objaśnienie skrótów powinno być łatwo dostępne w czasie czytania rysunku. 
 
7. Zasady redagowania rysunków i ilustracji dotykowych 
 
 7.1	Rysunki przedmiotów 
 * Przedmioty powinny być przedstawione przez pełne sylwetki płasko-wypukłe lub wypukłe, o fakturze dotykowej różnej od tła ew. od innych przedmiotów. Tylko niewielkie - do 4 cm rysunki ludzi, zwierząt, przedmiotów mogą być narysowane pustym konturem liniowym. 
* Przedmioty o prostej budowie należy przedstawiać w rzucie prostokątnym wybierając najbardziej charakterystyczne ujęcie. 
* Kształt przedmiotu powinien wiernie odpowiadać rzeczywistości i posiadać prosty, jasny, dobrze dotykowo rozpoznawalny obrys. 
* Detale przedstawione na rysunku powinny być oddalone od siebie powyżej 1 cm. 
* Tło rysunku powinno mieć fakturę kontrastową. 
* Rysunek kilku przedmiotów redagować należy tak, by przedmioty nie zasłaniały jeden drugiego i by były narysowane w najbardziej czytelnym ujęciu pokazującym charakterystyczny kształt przedmiotu. 
 
7.2	Przy mapach i planach należy stosować ogólnie przyjęte zasady i legendę. 
 
7.3	Zasady tworzenia rysunków z wybranych przedmiotów np. z fizyki, biologii, chemii wymagają uszczegółowienia. 
 
 aaa 
10. FAKTY, ARGUMENTY, POGLĄDY, OPINIE I POLEMIKI 
 
aaa 
10.1. Do grupy Czytelników 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Jak mogli Państwo przeczytać w styczniowym wydaniu "Wiedzy i Myśli", w miesięczniku tym wprowadziłem nowy dział "FAKTY, ARGUMENTY, POGLĄDY, OPINIE I POLEMIKI". W dziale tym zamierzam prezentować za każdym razem inny temat i prosić Państwo o opinie, uwagi, wnioski, oceny. 
W styczniowym wydaniu "WiM" zaprezentowany został temat dotyczący listy dyskusyjnej PZN oraz wypowiedzi na ten temat ośmiorga czytelników. Publikacje związane z tym tematem, wcześniej rozesłane były do części prenumeratorów "WiM". 
Obecnie przesyłam Państwu kolejny, niezmiernie ważny temat, który żywotnie dotyczy naszego środowiska i nas wszystkich. Państwo są drugą grupą czytelników, do których zwracam się z taką prośbą, a temat do zastanowienia się i przedyskutowania opracował Jerzy Ogonowski. 
Główną tezę autora można sprowadzić do twierdzenia, że w ostatnim dwudziestoleciu nastąpiły niekorzystne zmiany w sytuacji osób niewidomych i słabowidzących, zwłaszcza w dziedzinie rehabilitacji zawodowej i zatrudnieniu, a winę za taki stan rzeczy ponosi całe środowisko, działacze oraz zwykli niewidomi i słabowidzący. Zdaniem autora w środowisku naszym zaniknęło poczucie własnej godności i wartości, a wielkie stowarzyszenia nie są zdolne do rozwiązywania omawianych problemów i nie są nimi zainteresowane. 
Jak Państwo oceniają tę sytuację? Czy autor artykułu dokonał trafnej analizy zaistniałego stanu rzeczy? Z czym Państwo się zgadzają, a z czym nie? Jaka jest Państwa ocena istniejącej sytuacji? 
Uwagi, opinie, oceny, wnioski i polemiki proszę nadsyłać w terminie do 10 stycznia na adres: 
ST.k1@wp.pl lub 
ST.k@onet.pl. 
Państwa wypowiedzi mogą być podpisane imieniem i nazwiskiem, inicjałami, pseudonimem albo mogą być zupełnie bez podpisu. To zależy wyłącznie od każdej osoby, która zechce zabrać głos na tematy poruszone przez Jerzego Ogonowskiego. 
 Ze słowami szacunku 
Stanisław Kotowski 
 
aaa 
10.2. Nie uszczęśliwiać na siłę 
Jerzy Ogonowski 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Pamiętam, jak pod koniec lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku na zebraniach sekcji PZN - Niewidomych Zatrudnionych poza Środowiskiem Inwalidów omawialiśmy konieczność zmian podejścia do problematyki osób z uszkodzonym wzrokiem w związku z przewidywanymi poważnymi przemianami społeczno-gospodarczymi. Nikt jeszcze wtedy nie przewidywał upadku socjalizmu. Pamiętam śmieszny i jednocześnie smutny incydent, kiedy to ówczesny przewodniczący naszej sekcji przygotował obszerny referat na temat przewidywanych przemian, zakończony konkretnymi wnioskami dla spółdzielczości niewidomych, która powinna była wyprzedzić nieco rzeczywistość i zacząć się reorganizować. Referat miał być wygłoszony na spotkaniu działaczy. Zanim jednak dopuszczono przewodniczącego do głosu, jeden z ważniejszych aktywistów wstał i skierował do obecnych przedstawicieli władz jak najserdeczniejsze podziękowanie. Dziękował za to, że nadal postępują tak samo, za co niewidomi są im niezmiernie wdzięczni i oczekują, że będzie tak nadal. I oto długi referat zakończony konkretnymi wnioskami pod adresem władz musiał być skrócony do nikomu niepotrzebnego minimum. A co się potem stało ze spółdzielniami, każdy wie. 
Opisane zdarzenie stanęło w mojej pamięci jak żywe, kiedy to NSZZ Solidarność przy PZN złożyła protest wobec postulatów sekcji, przekształconej w sekcję pracujących na otwartym rynku pracy. Oprotestowane postulaty odnosiły się do likwidacji przywilejów dla pracujących niewidomych, które przywilejami nie są, ponieważ utrudniają znalezienie pracy. Dwadzieścia lat szybkiego zjeżdżania po równi pochyłej i wielki spadek zatrudnienia niewidomych, a wcześniej upadek wielkiej liczby spółdzielń, niczego i nikogo nie nauczyły. 
	Na własnym terenie obserwuję, jak jednoczą się tzw. "wózkowicze" i osoby z innymi schorzeniami, jak wybierają do władz prawników i ekonomistów. Niewidomi natomiast wybierają w swych gremiach dawnych "wypróbowanych" działaczy o kompetencjach - powiedzmy - niezbyt wysokich i powierzają im rozwiązywanie problemów gospodarczych. Obserwuję, jak działacze starego typu przepadają we wszystkich ogólniejszych wyborach i krytykują ze złością owych "wózkowiczów". W nie tak odległych czasach sławny niewidomy poseł, z ramienia PSL, a także poseł reprezentujący KPN - też niewidomy i w dodatku dużo od tamtego młodszy, gdy wystąpili w Sejmie, była pełna żenada. Poseł z KPN nawet nie potrafił powiedzieć "Panie Marszałku, Wysoka Izbo", lecz po prostu po wejściu na mównicę się przywitał. 
Przypadło mi w udziale likwidować spółdzielnię niewidomych w Legnicy. Włosy dęba stawały, kiedy jako przewodniczący rady zaglądałem do ksiąg i innych dokumentów. A jeszcze większe zdumienie wywoływał fakt, że poprzednia rada zupełnie nie dostrzegała nieprawidłowości. Powołanego przez siebie prezesa traktowała w sposób bałwochwalczy, chociaż członkowie tej rady górowali nad nim i wykształceniem, i inteligencją. 
	Gdybym chciał opisywać dwudziestolecie niepodległej Polski, to zajęłoby mi to bardzo wiele miejsca i czasu. Ale z trudem znalazłbym jakieś znaczące sukcesy niewidomych na niwie społecznego życia. Oczywiście, indywidualne sukcesy bywają. Raczej jednak przeważają te sztandarowo-rozrywkowo-ludyczne. Mam tu na myśli podróże statkiem po morzu, turystykę po niezbyt wysokich górach albo po równinach, uczestnictwo w imprezach dla niewidomych organizowanych przez zachodzące gwiazdy "artystów", którzy nigdy nie wzejdą, opracowania na kilkaset stron dotyczące pracy niewidomych, których nikt nie czyta, i z których żadna praca dla niewidomych nie wynika. 
Kiedy czyta się nawet o jakichś sukcesach, to zawsze chodzi nie tyle o to, ile może zarobić niewidomy czy w ogóle niepełnosprawny, lecz jaką ma korzyść pracodawca. Mnożą się studenci wielofakultetowi, którzy w ten sposób zajmują sobie czas, a przy tym mają jakieś stypendium i świadczenia, więc - mówiąc z rosyjska - póki co, jakoś żyją. Dawni działacze, czasem nawet bardzo modelowi, prawie jak wzorzec miar i wag w Sevres pod Paryżem, przerzucili się na działalność sportowo-rekreacyjną i gdzieś pogubili wszystkie swoje idee. Pracujący naprawdę na otwartym rynku pracy, bez dotacji i przyklękania przed pracodawcą, to już "ostatni Mohikanie", a w dodatku, zamiast walczyć o dostęp do normalnego społecznego życia, niewidomi działacze głoszą, że praca to nie wszystko, że i bez niej można dobrze żyć. 
	Niewidomi bardzo chętnie godzą się na "robienie małpy" w rodzaju ciemnych restauracji, jazdy samochodem z przewodnikiem, różnego rodzaju imprezy, które mają rzekomo wykazać, że niewidomi wiele potrafią. A tak naprawdę chodzi tylko o to, aby dać im namiastkę pełnowartościowego życia bez uczestnictwa w tym życiu w sposób realny. Biorąc pod uwagę ustrojową możliwość dobijania się o swoje, trzeba chyba uznać, że to sami niewidomi chętnie godzą się na zajęcie takiej właśnie pozycji społecznej, jaka tu została zaledwie zasygnalizowana. 
	Co zatem z tego wynika? A to, że trzeba między bajki włożyć dawne idee o niepełnosprawnym ze względu na wzrok, który jest pełnowartościowym człowiekiem, który może pracować w pełni wydajnie, zajmować poważne stanowiska itp. Między bajki włożyć, bowiem sami niewidomi nie dążą do integracji społecznej. Ludzie gotowi podjąć trud wejścia w normalny tryb życia, kapitalistyczną konkurencję, walkę o swoją pozycję, to tylko jednostki, które można policzyć na palcach. 
Z przytoczonej polityki wynika jeszcze i taki wniosek, że masowe organizacje niewidomych muszą zająć się, stosownie do potrzeb swoich członków, rozrywką, zabawą, różnego rodzaju pokazowymi imprezami wyciskającymi łzy z oczu publiczności, z których jakiś większy lub mniejszy biznesmen sypnie trochę grosza na kolejną imprezę z ciastkami i zbliżającą się do daty granicznej przydatności do spożycia kawą. Natomiast osobami wyjątkowymi, pragnącymi i potrafiącymi wejść twardo w życie i "złapać kapitalistycznego byka za rogi" muszą zająć się organizacje małe, prężne, których działalność będzie sprowadzać się do takich spraw, jak poszukiwanie pracy na otwartym rynku, szkolenia w tym zakresie prowadzone przez osoby doświadczone i kompetentne itd. Wielkie organizacje, typu PZN, nie są zainteresowane podejmowaniem tego niezwykle trudnego zagadnienia, bo przytłaczająca większość członków zupełnie nie przejawia zainteresowania prawdziwą pracą na otwartym rynku. Zresztą pracownicy stowarzyszeń zainteresowani są przede wszystkim własnym zatrudnieniem, a dopiero przy okazji - działaniem na rzecz niewidomych. Sprzyja temu sposób finansowania działalności, którą da się podciągnąć pod rehabilitacyjną. 
	Już w 1989 roku pojawili się ludzie "pomagający osobom niepełnosprawnym". Namawiali, aby żądać, dokonywać zmian systemowych, domagać się... No i padło na podatny grunt. Niewidomi zaczęli się domagać, czasem rzeczy niekoniecznie możliwych i niekoniecznie sensownych. Kiedy byłem młody, to rehabilitujący mnie ludzie wyjaśniali, że jestem tyle samo wart, co każdy inny człowiek. Moim zadaniem było przekonanie pracodawcy, że potrafię to samo, co widzący. Dziś jest tak, że niewidomy ma żądać, mieć pełnomocnika czy to na studiach, czy gdziekolwiek indziej, a w interesie pracodawcy leży, aby on podkreślał na każdym kroku, że niepełnosprawny jest znacznie mniej wydajny i jeśli zabiorą temu pracodawcy dotacje z PFRON, to on zaraz zwolni 170 tys. pracowników niepełnosprawnych i dopiero zobaczycie! Tak więc poniżanie i obrażanie niepełnosprawnych staje się źródłem dochodu miłosiernego pracodawcy, który swego miłosierdzia bynajmniej nie świadczy bezpłatnie. 
Mam nadzieję, że grupka niepełnosprawnych ze względu na wzrok, mocnych psychicznie, ambitnych i mających realne poczucie godności i swego człowieczeństwa, skrzyknie się w końcu i zacznie pracować nad tym, by chociaż jakaś część niewidomych stała się w pełni równoprawna społecznie. Jaka to będzie część? Ilu się tym zajmie? Czy będą w stanie przełamać stereotypy otoczenia, a także stereotypy samych niewidomych? No i czego ci niewidomi tak naprawdę chcą? Czy niewidomi są w stanie uszanować samych siebie? Może spróbowalibyśmy na te i inne pytania choć częściowo odpowiedzieć… 
 
aaa 
10.3. Poglądy i opinie czytelników 
Oprac. Kaktus 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
B. Bukowska - Nudzą mnie takie rozważania, a i tak nic z nich nie wynika. Z PZN wystąpiłam, bo nie widzę potrzeby płacenia składek, za które organizacja ta nic nie daje. Każdy musi sobie radzić sam, a po pomoc udaję się do PCPR i czasami ją otrzymuję. Po co mi PZN? Po co mi takie roztrząsania? Bez sensu. 
 
Nowy - Jestem "nowy" w środowisku. Jestem osobą słabowidzącą. Przez ponad 30 lat pracowałem zawodowo, z wadą wzroku borykam się od lat. W pracy koledzy wiedzieli, że kiepsko widzę, to mnie trochę wspomagali. Jednak musiałem zrezygnować z pracy zawodowej, bo rozpoczął się wyścig szczurów. 
Ponieważ całe życie byłem aktywny, szukałem grupy wsparcia w członkach PZN. Bardzo się zdziwiłem brakiem ofert dla takich jak ja. Totalny marazm. Wynika to też z tego, że w kołach bywają tylko ludzie nieprodukcyjni. Im wystarczą wycieczki i zabawy. Zatrudniona kadra coś tam robi, ale bez realnego planu. Myślę, że dobrze wygląda praca tyflopedagogów z małymi dziećmi. 
Ciekawy jestem, jak te sprawy wyglądają w Unii Europejskiej. Może tam należy szukać wzorców, może "przewietrzyć" zarządy PZN. Coś koniecznie należy zrobić, bo opinia o nas jest kiepska. Jesteśmy środowiskiem roszczeniowym, a to jest karygodny, niewybaczalny błąd i wiadomo kto za to odpowiada. 
 
Bartosz K. - Pan Ogonowski przedstawił w sposób przekonujący swój punkt widzenia na dwadzieścia lat transformacji ustrojowej w naszym środowisku. Myślę, że można przyjąć jego tezy. Czy jednak wyczerpał problem? Wydaje się, że nie. 
Jak doszło do utraty poczucia własnej godności i wartości? A może poczucie to nigdy nie było zbyt mocno rozwinięte? Jak się wydaje, zawsze motorem napędowym krajów i środowisk byli ludzie silni, wizjonerzy, którzy wiedzieli, czego chcą i jak to osiągnąć. Czy teraz mamy takich ludzi? Coś mi się nie widzi, żeby było ich wielu? A jeżeli tak, co się stało, że kiedyś byli, a teraz ich zabrakło? 
 Nie umiem odpowiadać na te pytania, ale uważam, że są one ważne. Zwykli ludzie nie zmienią świata. Zwykli ludzie nie lubią zmian. Zwykli ludzie boją się zmian. A jeżeli zwykli ludzie świata nie zmienią, a niezwykłych nam brakuje, to chyba przyjdzie nam przesiąść się na wózki inwalidzkie i przystąpić do wózkowiczów. Oni, jak twierdzi pan Ogonowski, lepiej sobie radzą. To chyba mało przyjemna perspektywa. Cóż, jeżeli innej nie ma... 
 
Cyprian Bolda - Podobnie jak w całym społeczeństwie, tak i w naszym środowisku są osoby mające i nie mające poczucia własnej wartości. Te pierwsze w sposób ciągły podnoszą swoją wiedzę, kwalifikacje. Wychodząc poza własną niepełnosprawność, są aktywne zawodowo i społecznie, integrują się za pomocą internetu. Na różne sposoby dążą do realizacji swoich marzeń i pasji. Ale powszechnie wiadomo, że nie jest łatwo osiągać cele. Przede wszystkim z powodu barier finansowych. 
No cóż, żegnając komunę, powitaliśmy kapitalizm i unijne dyrektywy. 

 Hanna Pasterny - Moim zdaniem Jerzy Ogonowski, niestety, ma sporo racji. Wielu niewidomym i niedowidzącym nie chce się pracować, są przyzwyczajeni, że wszystko im się należy i wszystko ktoś za nich załatwi. Wybierając uczelnię sprawdzają, czy jest na niej pełnomocnik ds. niepełnosprawnych studentów. Zamiast na bieżąco rozwiązywać problemy z wykładowcą, niejeden niewidomy student woli biec na skargę do pełnomocnika. Jeśli nawet na zajęcia przyjdzie tylko kilka razy w semestrze, otrzymuje specjalne stypendium. Studiuje więc w nieskończoność, oby jak najdłużej, bo po co zaprzątać sobie głowę pracą. Jeśli nie ukończy danego kierunku studiów, jest bezkarny i nie musi zwracać zainwestowanych w niego pieniędzy. 
Najwyższy czas to zmienić, gdyż obecny system sprzyja bierności i roszczeniowej postawie. Rozmawiałam na ten temat z kilkoma posłami. 
 Kolejnym problemem jest nadmiar wyjazdów organizowanych przez różne stowarzyszenia. Niedowidzący młody człowiek powiedział mi wprost, że w ogóle nie myśli o pracy, ponieważ dzięki wyjazdom z CROSS-u po pół roku nie ma go w domu, poza tym jest turnus rehabilitacyjny, PZN-owskie szkolenia i wypady z innymi organizacjami. Gdy byłam na kursie wizażu Fundacji Instytut Rozwoju Regionalnego, parę osób nie dotrwało do końca i pojechały na weekend organizowany w Jachrance przez "Szansę dla Niewidomych". Chętnych na wizaż było dużo, z powodu ich wyjazdu miejsca nie zostały w pełni wykorzystane. Uważam więc, że tacy wieczni beneficjenci powinni z tego tytułu zapłacić karę. Może dzięki temu nauczyliby się odpowiedzialności i szacunku do nie swoich pieniędzy. 
Byłoby również dobrze, gdyby organizacje działające na rzecz niewidomych stworzyły wspólną bazę danych, w której zamieszczano by informacje, kto w jakim szkoleniu brał udział. Dopóki taka baza nie powstanie, przynajmniej "CROSS" powinien baczniej się przyjrzeć swoim członkom i ograniczyć możliwość brania udziału w wyjazdach wciąż przez te same osoby. 
Wielu niedowidzących dziwi się, że pracuję, w dodatku w innym mieście. Oni nie mogą, bo na orzeczeniu wyraźnie jest napisane, że są całkowicie niezdolni do pracy. To świetna wymówka i usprawiedliwienie lenistwa. Taką postawę znacznie częściej obserwuję u niedowidzących niż u niewidomych. Podoba mi się system brytyjski, w którym odrzucenie przez niepełnosprawnego oferty pracy wiąże się ze zmniejszeniem renty, a trzecia odmowa z całkowitym jej odebraniem. 
Oczywiste jest, że nie wszyscy niepełnosprawni mogą pracować, ale zdecydowana większość tak. 
 
 *** 

Powyżej przedstawiliśmy pięć krótszych wypowiedzi. Następne trzy prezentujemy w postaci odrębnych artykułów. Są one na tyle obszerne, że przedstawienie w jednej publikacji utrudniłoby orientacje w całości dyskusji. 
 Ostatnią pozycją w tej rubryce jest odniesienie się Jerzego Ogonowskiego do niektórych twierdzeń dyskutantów. 
 
aaa 
10.4. Mój punkt widzenia 
Józef Szczurek 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Na wstępie chciałbym wyrazić przekonanie, iż dobrze się stało, że red. Stanisław Kotowski wprowadził na łamy swego czasopisma nowy dział o charakterze twórczym i polemicznym. Sądzę, że mogą wyłonić się z niego myśli i prądy, które ułatwią ludziom niewidomym i słabowidzącym w naszym kraju znalezienie na nowo dróg wiodących do normalnego i w miarę szczęśliwego życia. A jeśli nie nastąpi to od razu - dziś, jutro, to na pewno za lat pięć czy dziesięć. Tak się prawie zawsze dzieje w procesie rozwoju społeczeństw. Chciałbym więc wnieść kilka uwag do przedstawionego do dyskusji materiału Jerzego Ogonowskiego, które wydają mi się istotne. 
Prawdą jest często podkreślany fakt, że pod koniec lat 80. niewidomi spółdzielcy w przeważającej liczbie, byli bardzo zadufani w sobie, strajkowali, mnożyli żądania, tkwili w przekonaniu, że ówczesne ich pozycje ekonomiczne i społeczne są elementem trwałym, nienaruszalnym. Widocznie zapomnieli, że nic i nigdy nikomu nie jest dane raz na zawsze. Taka postawa, jak się wkrótce okazało, bardzo im zaszkodziła. Nie należy jednak przeceniać zjawisk, nawet tych społecznie szkodliwych, ale dokonujących się na niewielką skalę i nie mających większego znaczenia w makroskopowej przestrzeni ekonomicznej. Nie powinniśmy zapominać co stało się na styku lat 80. i 90. Najczęściej, kiedy mówimy o tamtym czasie, nazywamy go dość iluzorycznie przełomem społeczno-politycznym, nie dostrzegając w dostatecznym stopniu olbrzymich zmian w sferze ogólnonarodowej gospodarki, a przecież te właśnie przeobrażenia wycisnęły najsilniejsze piętno na całym naszym życiu. 
W latach 90. w wyniku niekontrolowanych procesów, z gospodarczej mapy naszego kraju znikł prawie cały przemysł wytwórczy. Zagranicznym koncernom zostały sprzedane wielkie zakłady produkujące sprzęt komunikacyjny, maszyny rolnicze, urządzenia elektryczne i elektroniczne, a takie gałęzie wytwórczości jak: górnictwo, hutnictwo, kolejnictwo, zostały mocno okrojone. Przedsiębiorstwa te, wraz z zakładami kooperującymi, zatrudniały setki tysięcy ludzi. Nie zamierzam wchodzić w rozważania, w jakim stopniu decyzje te były słuszne, chciałbym natomiast skonstatować, że wszyscy ci ludzie utracili dotychczasowe miejsca pracy. 
Bezrobocie nagle wzrosło do rozmiarów nigdy przedtem niespotykanych. Najbardziej ucierpiały obszary Polski wschodniej, północnej i Górny Śląsk. Ludzie, którzy utracili dotychczasowe miejsca pracy, potężną falą ruszyli na poszukiwanie nowych form zatrudnienia, jednak możliwości bardzo się skurczyły. 
Sytuacja poprawiła się znacząco dopiero wtedy, gdy Polska wstąpiła do Unii Europejskiej. Dzięki miliardowym funduszom unijnym można było uruchomić nowe kierunki gospodarcze, głównie budownictwo infrastrukturalne, a także zwiększyć produkcję rolną na eksport. Ponadto, według szacunków, około półtora miliona młodych Polaków wyemigrowało do innych krajów europejskich w poszukiwaniu pracy. W wyniku takiego rozwoju wydarzeń, bezrobocie w skali krajowej spadło do 11 proc., ale i tak nadal jest bardzo wysokie. Wytwarza to wiele trudnych okoliczności, również dla osób w pełni sprawnych. 
Problem zatrudnienia niewidomych i niedowidzących, przedstawiony na tak ujętym tle gospodarczym, przybiera zupełnie inne rozmiary i kształty. Ich szanse w zwielokrotnionej konkurencji z ludźmi pełnosprawnymi są mocno ograniczone. I to jest jedna z największych barier na drodze do pełnej emancypacji. 
Nie zamierzam tu szukać jakichkolwiek usprawiedliwień czy stwarzać atmosferę beznadziei. Chcę natomiast podkreślić, że nie wszystko zależy od nas, od naszych chęci, zamiarów, mądrości lub ignorancji. Nie żyjemy bowiem na wyspie odizolowanej od ogólnych procesów, które bardzo dotkliwie rzutują na miejsce i możliwości inwalidów. Nie chcę też przez to powiedzieć, że nie mają oni wpływu na swoje losy. Przeciwnie, gdy jest trudno - od naszej postawy, wiedzy, zaangażowania społecznego, intelektualnego i psychicznego, od racjonalnej koncepcji i skuteczności działania - zależy dużo. Wszystkie te elementy - dokonujące się w przestrzeni makro i mikroskopowej - należy brać pod uwagę, gdy przystępujemy do oceny ostatnich dwudziestu lat oraz podjęcia próby tworzenia nowych, korzystniejszych rozwiązań dla inwalidów niesprawnych wzrokowo. 
 
Co to dziś znaczy określenie niewidomi? 
 
W latach 50. czy 60. wiedziałem jaka jest treść tego słowa. Wtedy słabowidzący stanowili w środowisku inwalidów z tytułu utraty wzroku znaczną mniejszość. Całkowicie niewidomi stawali się organizatorami działań gospodarczych, oświatowych i społecznych. 
W latach następnych do PZN szeroką falą napływali ludzie zwabieni rozmaitymi ulgami dla niewidomych, jak na przykład likwidacja podatku od wynagrodzeń, łatwiejszy dostęp do reglamentowanych dóbr konsumpcyjnych, zasiłkami lektorskimi, zniżkami komunikacyjnymi, możliwościami wyjazdu na wczasy. Liczba niewidomych w Związku nieustannie malała, lawinowo natomiast zwiększała się ilość członków, mających różne defekty wzrokowe, ale dalekich od pojęcia ślepoty. Jak wykazują ostatnie statystyki- całkowicie niewidomych w tej grupie społeczności jest niespełna siedem procent. Jaki może być ich wpływ na ogólny bieg wydarzeń? Czy więc można mówić o tym środowisku: niewidomi? 
Z wielu źródeł od lat słyszę, że na wszelkich turnusach, niby rehabilitacyjnych, nazywanych: "dla niewidomych", gdy na czterdzieści osób niedowidzących, znajdzie się jeden całkowicie niewidomy, to już budzi zdziwienie. Stąd moje pytanie, co dziś oznacza określenie: niewidomi, odnoszące się chociażby do członków PZN. Uważam, że nie należy, mając na myśli społeczność ludzi niepełnosprawnych wzrokowo, używać słowa niewidomi, gdyż jest to fałszowanie rzeczywistości, przynoszące szkodę tej małej garstce ludzi prawdziwie niewidomych, tak w aspekcie historycznym, jak i bieżącym. 
 
Kategoryczne nie 
 
W artykule, który jest nam dany, jako podstawa do dyskusji, znajduje się zdanie budzące mój sprzeciw. Otóż autor - Jerzy Ogonowski - mówiąc o rozmaitych niepokojących, współczesnych problemach inwalidów wzroku, o ich niedojrzałości społecznej, dając upust swym rozczarowaniom, pisze: 
"	Co zatem z tego wynika? A to, że trzeba między bajki włożyć dawne idee o niepełnosprawnym ze względu na wzrok, który jest pełnowartościowym człowiekiem, który może pracować w pełni wydajnie, zajmować poważne stanowiska itp. Między bajki włożyć, bowiem sami niewidomi nie dążą do integracji społecznej. Ludzie gotowi podjąć trud wejścia w normalny tryb życia, kapitalistyczną konkurencję, walkę o swoją pozycję, to tylko jednostki, które można policzyć na palcach". 
Wygląda tak, jakby autor za dzisiejsze niepowodzenia chciał ukarać pionierów spraw niewidomych sprzed lat. Chciałbym więc przypomnieć, że to oni - niewidomi, odważni, oddani sprawie, rozważni, przy pomocy swych widzących przyjaciół, wydobyli niewidomych z trwającego od wieków niebytu społecznego, ekonomicznego i kulturalnego. Wytworzyli dla nich warsztaty pracy, otworzyli drzwi do szkół i uczelni, domów kultury, teatrów i bibliotek. 
Autentyczni niewidomi pracowali nie tylko w spółdzielniach, ale także w służbie zdrowia /ponad 800 osób/, w oświacie, na wyższych uczelniach, gdzie zdobywali najwyższe stopnie naukowe, w przemyśle wytwórczym, na przykład w Warszawie w zakładach Kasprzaka, Waryńskiego, u Cegielskiego w Poznaniu i innych przedsiębiorstwach. Dzięki specjalnym oprzyrządowaniom, wypracowanym pod nadzorem Henryka Ruszczyca, obsługiwali skomplikowane maszyny. Począwszy od lat 40. do końca minionego wieku, ponad 40 tysięcy niewidomych wypracowało sobie emerytury. 
Dzięki tym osiągnięciom mogli żyć normalnie, nie na "ludyczne niby", zapewnić swoim rodzinom byt materialny, wykształcenie dzieciom i nam - dostęp do kultury i normalnego życia. 
To są wartości niezaprzeczalne. Wtedy niewidomi sprawdzali się w pracy, nauce, w działaniu każdego dnia, jako ludzie pełnowartościowi i dziś nie można ich za to karać. A że ci, co po nich przyszli, nie podjęli pałeczki, to już nie jest wina tych, co z oddaniem i przekonaniem o swej wartości działali i pracowali lat temu 60, 50 czy później. Wszystkie nasze zdobycze ostatnich kilkudziesięciu lat są efektem ich działania i choć nastąpiło chwilowe załamanie, to wierzę, że te osiągnięcia w następnym okresie przyniosą oczekiwane rezultaty. 
Chciałbym jeszcze przedstawić swój pogląd, jaki obecnie powinien być program działania, aby uzdrowić sytuację w środowisku ludzi niepełnosprawnych wzrokowo. Byłaby to jednak wypowiedź zbyt obszerna, postaram się więc uczynić to, jeśli redaktor Stanisław Kotowski pozwoli, w którymś z następnych numerów czasopisma. 
 
 aaa 
 10.5. Brakuje rzetelnych informacji 
Stanisław Kotowski 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Omawiamy niezmiernie ważne zagadnienia, wiążące się bardzo ściśle z poziomem naszej środowiskowej świadomości, poczuciem godności własnej, społecznymi i psychicznymi uwarunkowaniami naszych postaw i poglądów. A przecież od tego zależy los każdego z nas oraz przyszłość ruchu niewidomych i słabowidzących. 
Z pewnością niektóre twierdzenia Jerzego Ogonowskiego można podważać. Tu i ówdzie można wygłaszać inne poglądy. Nie zmieni to faktu, że ruch niewidomych i słabowidzących w Polsce przeżywa kryzys. 
Rzecz w tym, że nie znamy głębi tego kryzysu. Być może, jest on mniejszy, niż nam się wydaje, ale może być też większy. Nikt w Polsce nie wie dokładnie, jak sprawy się mają. 
Najlepszym, najpełniejszym źródłem informacji o osobach z uszkodzonym wzrokiem są statystyki Polskiego Związku Niewidomych. Tak, jest to najlepsze źródło informacji. Nie znaczy to jednak, że jest to dobre źródło. To tak, jak w tym powiedzeniu - nie trzeba być dobrym, wystarczy być najlepszym. 
Statystyki PZN-u nigdy nie były pełne, zbyt dokładne, całkowicie wiarygodne, ale nigdzie lepszych nie znajdziemy. Nawet liczby polskich niewidomych nikt nie zna. Oczywiście, formalnie niewidomych czy uznawanych za niewidomych, prawnie niewidomych, z grubsza wiadomo ilu jest. Całkowicie niewidomych, a to co innego. Statystyki PZN-u podają, że na koniec 2009 r. osób całkowicie niewidomych było tylko 3556, ale z pewnością nie jest to dokładna liczba. Niektóre źródła podają, że w Polsce jest sto tysięcy niewidomych, w prasie można przeczytać, że dwieście tysięcy - rozbieżność zaiste wielka. 
Jak już wspomniałem, statystyk PZN-u nigdy nie można było uznać za dokładne i w pełni wiarygodne, a teraz jest jeszcze gorzej. Kiedy jeszcze pracowałem w biurze ZG PZN, twierdziłem, że okręgów PZN nie wolno pytać dwa razy o to samo, bo za każdym razem otrzymamy inną informację, inne wartości liczbowe, i to nawet w jednym sprawozdaniu. Obecnie znacznie większa liczba osób z uszkodzonym wzrokiem nie należy do PZN, a więc Związek nie ma o nich informacji. A i z tych, którzy należą do PZN, nie wszyscy ujawniają, że np. podjęli pracę. 
Jerzy Ogonowski pisze o wielofakultetowych studentach. Czy wielu jest takich? Nie wiadomo. Może rzeczywiście jest to liczna grupa, może są to jednostki. Nie wiemy. 
Jerzy Ogonowski pisze o nielicznych, którzy chcą pracować na otwartym rynku w warunkach normalnej konkurencji. Czy naprawdę jest ich tak mało? A no, nie wiemy. Może tak, a może nie. 
Czy naprawdę jest bardzo wielu, którzy jeżdżą ze szkolenia na szkolenie, z imprezy na imprezę? Nie wiemy. 
Niestety, o cokolwiek byśmy zapytali, nie otrzymamy dokładnych informacji, zawsze szacunkowe, zawsze intuicyjne, zawsze powstałe na podstawie jednostkowych uogólnień. Ja mam podobne odczucia jak Jerzy Ogonowski, ale właśnie odczucia, a nie rzetelną wiedzę, a odpowiednie przykłady znamy. 
Ciekawy jestem, ilu członków PZN-u potrafiłoby wymienić wszystkich, aż sześcioro, członków Prezydium ZG PZN. Myślę, że nawet jeden na dziesięciu by tego nie potrafił. Myślę, że spora liczba członków nie wie, kto to jest Anna Woźniak-Szymańska. A gdybym zapytał, jaką rolę pełnią poszczególni członkowie, pozytywną czy negatywną, są aktywni czy bierni, czy mają własne poglądy na różne sprawy i potrafią ich bronić, czy tylko zgadzają się z panią prezes i panią dyrektor - a tego to nawet delegaci na krajowe zjazdy oraz członkowie Zarządu Głównego nie wiedzą. Głosują, decydują, wybierają, ale nie wiedzą. Bo i skąd mają wiedzieć? Czy ktoś z Państwa przeczytał kiedykolwiek w "Pochodni", że o coś toczyła się ostra walka na posiedzeniu Prezydium ZG albo na plenarnym zebraniu tego gremium i jakie kto zajmował stanowisko? To, co wiedzą delegaci i członkowie ZG PZN pochodzi albo z przekazu szefostwa, albo z plotek. Obydwa źródła trudno uznać za wiarygodne. Władza zawsze przedstawia swoje dokonania w korzystniejszym świetle, a plotka z reguły jest mało wiarygodna. Na domiar złego, nawet jeżeli jest najbardziej nonsensowna i nieprawdziwa, nie ma jak się przed nią bronić. 
A więc wiemy, że wiemy bardzo mało i tylko w przybliżeniu. Obawiam się, że jest spora część "wybitnych" działaczy, którzy nawet tego nie wiedzą. W tej sytuacji trudno jest wyciągać wiarygodne wnioski, podejmować trafne decyzje, oceniać wielkości potrzeb itd. Trudno też mówić o środowiskowej świadomości, o poczuciu środowiskowej dumy. Nie możemy też oceniać, jak jest z indywidualnym poczuciem własnej wartości. 
Nie jest to krytyka wniosków wyciągniętych przez Jerzego Ogonowskiego. Ja również w wielu publikacjach dokonuję ocen i wyciągam wnioski z luźnych, jednostkowych przykładów, spostrzeżeń i szczątkowych informacji. W tych warunkach jest to nieuniknione. I to wystarcza do artykułu, do felietonu czy innej publikacji, albo do zwrócenia uwagi na jakiś problem. Nie wystarcza natomiast do prawidłowego działania. Żadna armia wojny, a nawet większej bitwy, nie wygra bez wywiadu, bez wiedzy o przeciwniku, o warunkach, w jakich przyjdzie walczyć itp. Wywiad, czyli informacje są niezbędne dowódcom, którzy podejmują decyzje i sztabom, które opracowują plany bitew i kampanii. Oczywiście, można dokonywać rozpoznania bojem, ale to kosztuje dużo krwi i jest niebezpieczne. 
Problemy poruszone w artykule Jerzego Ogonowskiego i przez osoby wypowiadające się, oraz wiele innych zagadnień, powinny stać się przedmiotem pogłębionych analiz. Analizy takie należy zlecać fachowcom, bo działacze tego robić nie mogą. Śmiem jednak wątpić, że się tak stanie. A moje wątpliwości wynikają z pesymistycznych wniosków i ocen dotyczących naszego środowiska. Władze działają bez społecznej kontroli, bez wolnej prasy, bez zorganizowanej opozycji, bez nacisku członków, a nawet bez zainteresowania członków ich poczynaniami. Leszek Kołakowski stwierdził, że nawet anioła postawić przy korycie, to wcześniej czy później ryj mu wyrośnie. 
 W tej sytuacji, obawiam się, że nieprędko znajdzie się ta wymarzona przez Jerzego Ogonowskiego grupa, która podejmie walkę o godność i poczucie własnej wartości niewidomych. Tego się obawiam, a jestem pewien, że to nie ja ani nie moi rówieśnicy dokonają przełomu, wytyczą nowe kierunki i wyprowadzą środowisko na czyste wody. Mimo tych obaw i tej pewności, uważam, że należy robić swoje, robić to co można i, mimo wszystko, wierzyć, że instynkt samozachowawczy niewidomych i słabowidzących nie zanikł całkowicie. Zgodnie z tą wiarą będę robił, to co mogę i dokąd będę mógł, tj. będę wydawał "WiM". Kto wie, może to przyda się komuś, jeżeli nie teraz, to chociaż w przyszłości. 
 
 aaa 
10.6. Nie wszystko jest tak jednoznaczne 
Maria Marchwicka 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Jerzy Ogonowski, stawiając kilka tez, pisze: "Może spróbowalibyśmy na te i inne pytania choć w części odpowiedzieć". Nie sądzę, abym w tak krótkiej odpowiedzi mogła znaleźć choć minireceptę. Ale też nie ze wszystkimi twierdzeniami autora się zgadzam. 
 
Cytat: "Niewidomi natomiast wybierają w swych gremiach dawnych "wypróbowanych" działaczy o kompetencjach - powiedzmy - niezbyt wysokich i powierzają im rozwiązywanie problemów gospodarczych". 
 
Skoro takowych wybierają, zapewne tego typu przedstawiciele im odpowiadają i cokolwiek się napisze na ten temat, sytuacja nie ulegnie zmianie - w pełni demokratyczne vox populi. 
 
Cytat: "Raczej jednak przeważają te sztandarowo-rozrywkowo-ludyczne (imprezy). Mam tu na myśli podróże statkiem po morzu, turystykę po niezbyt wysokich górach albo po równinach, uczestnictwo w imprezach dla niewidomych organizowanych przez zachodzące gwiazdy "artystów", którzy nigdy nie wzejdą". 
 
 Nie widzę sensu krytyki tych ludycznych imprez. Są one wplecione w działalność różnorodnych stowarzyszeń i dobrze, że są, choć akurat ckliwych programów p. Anny Dymnej czy innych pań nie popieram, a nawet zwalczam je. Uważam, że nie są to programy dla niepełnosprawnych, ale poprzez niepełnosprawnych powrót zapomnianej wielkości. Natomiast to co robi CROSS, FIRR oraz podobne stowarzyszenia czy fundacje, jest pożyteczne jako jedna z form edukacji, bądź spędzania wolnego czasu. W końcu oferują coś więcej niż tradycyjny, w dodatku przestarzały program kulturalno-oświatowy w ośrodkach PZN. Nie widzę niczego nagannego w "podróżach statkiem po morzu, turystyce po niezbyt wysokich górach albo po równinach". 
Cytat: " opracowania na kilkaset stron dotyczące pracy niewidomych, których nikt nie czyta, i z których żadna praca dla niewidomych nie wynika". 
 
Teoretyczne opracowania są konieczne, jeśli stanowią przesłanki do opracowania programów zatrudnienia. Jeśli jednak do znudzenia w każdym z nich "odkrywczo" pisze się, że niewidomy na wstępną rozmowę winien ubrać się starannie, to już przesada. Niezrozumiałe jest też, jeśli jako przykład listu motywacyjnego daje się wzór listu do zakładu kosmetycznego - nota bene żywcem wklejony z kolorowego poradnika dla pań. Przy okazji, mam 9 prawie jednobrzmiących poradników pisanych przez osoby, które nie wiedzą o czym piszą. 
 
Cytat: "Kiedy czyta się nawet o jakichś sukcesach, to zawsze chodzi nie tyle o to, ile może zarobić niewidomy czy w ogóle niepełnosprawny, lecz jaką ma korzyść pracodawca". 
 
Jeśli zachęty kierowane są do pracodawców, to muszą być akcentowane te korzyści. Niewidomemu wystarczy odpowiedni wiek i koniecznie niskie dochody, aby być beneficjentem "Homera", choć program ten w zamyśle miał wspierać pracujących, a nie sprawnych wiekowo i niesprawnych materialnie. Nie ma więc mowy o czynnej rehabilitacji także społecznej. Założono, że po 60 roku życia niewidomy traci sprawność intelektualną, choć posiada ją jeszcze rok przed tą magiczną liczbą lat. Tyle że sami niewidomi w większości pozostający poza zatrudnieniem optują za takimi rozwiązaniami. 
 
"Mnożą się studenci wielofakultetowi, którzy w ten sposób zajmują sobie czas, a przy tym mają jakieś stypendium i świadczenia, więc - mówiąc z rosyjska - póki co, jakoś żyją". 
 
Ale co to za życie, jeśli po tych fakultetach nadal piszą "ktury, żadko, puty, żekomo chałas etc. A tak serio, nie liczba odbytych fakultetów świadczy o kompetencjach, ale jakie korzyści zawodowe z nich wynikają. Zawsze to lepsze (nie leprze, jak piszą wielofakultatowcy) niż nie robienie niczego. 
 
Cytat: "Niewidomi bardzo chętnie godzą się na "robienie małpy" w rodzaju ciemnych restauracji, jazdy samochodem z przewodnikiem, różnego rodzaju imprezy, które mają rzekomo wykazać, że niewidomi wiele potrafią. A tak naprawdę chodzi tylko o to, aby dać im namiastkę pełnowartościowego życia bez uczestnictwa w tym życiu w sposób realny". 
 
Sądzę, że Jerzy upraszcza zagadnienie. Nie wszyscy niewidomi tak postępują, a tylko niektórzy niewidomi chcą z pilotem jeździć samochodem, latać szybowcem (autorka tekstu) czy nawigować samodzielnie jachtem. Jest to normalne zjawisko, niezależne od stopnia widzenia lub jego braku. Czy miewanie takich "dzikich" pomysłów służy udowadnianiu, że niewidomy potrafi? Oczywiście, że nie - jakieś poszukiwanie odrobiny adrenaliny i tyle. 
 
Cytat: "Co zatem z tego wynika? A to, że trzeba między bajki włożyć dawne idee o niepełnosprawnym ze względu na wzrok, który jest pełnowartościowym człowiekiem, który może pracować w pełni wydajnie, zajmować poważne stanowiska itp.". 
 
Dlaczego ma być to bajka. Zmienił się rynek pracy i trzeba szukać na nim nisz zatrudnieniowych. Coraz mniej jest stanowisk państwowych i samorządowych, coraz więcej korporacyjnych i prywatnych, a tam reguły przetrwania i pracy są zupełnie inne. 
 
Cytat: "Między bajki włożyć, bowiem sami niewidomi nie dążą do integracji społecznej. Ludzie gotowi podjąć trud wejścia w normalny tryb życia, kapitalistyczną konkurencję, walkę o swoją pozycję, to tylko jednostki, które można policzyć na palcach". 
 
Zawsze tak było, że nie wszyscy chcieli podjąć nawet trud pracy w dawnym ustroju. 
 
Cytat: "Z przytoczonej polityki wynika jeszcze i taki wniosek, że masowe organizacje niewidomych muszą zająć się, stosownie do potrzeb swoich członków, rozrywką, zabawą, różnego rodzaju pokazowymi imprezami wyciskającymi łzy z oczu publiczności, z których jakiś większy lub mniejszy biznesmen sypnie trochę grosza na kolejną imprezę z ciastkami i zbliżającą się do daty granicznej przydatności do spożycia kawą". 
 
I znowu uproszczenie. Owszem, filantropia i prace charytatywne są wpisane w kapitalistyczną rzeczywistość i dobrze, że agendy PZN zabiegają o nie. Gros członków PZN to ludzie w wieku emerytalnym i w ich odczuciu te imprezy są elementem jednoczącym i integrującym. 
 
Cytat: "Wielkie organizacje, typu PZN, nie są zainteresowane podejmowaniem tego niezwykle trudnego zagadnienia (zatrudnienia), bo przytłaczająca większość członków zupełnie nie przejawia zainteresowania prawdziwą pracą na otwartym rynku". Skoro sami niewidomi nie są zainteresowani, to niby dlaczego ma być zainteresowany tą sprawą PZN? 
 
Cytat: "Dziś jest tak, że niewidomy ma żądać, mieć pełnomocnika czy to na studiach, czy gdziekolwiek indziej, a w interesie pracodawcy leży, aby on podkreślał na każdym kroku, że niepełnosprawny jest znacznie mniej wydajny i jeśli zabiorą temu pracodawcy dotacje z PFRON, to on zaraz zwolni 170 tys. pracowników niepełnosprawnych i dopiero zobaczycie!". 
 
No cóż, ustanowienie pełnomocników, organizowanie centrów pomocy niepełnosprawnym w założeniu miało ułatwić im start. Niestety, przy okazji niepełnosprawni wyzbyli się odporności na przeciwieństwa i zamiast starać się pokonać przeszkodę, koncentrują się na narzekaniu i oczekiwaniu na ulgi rzeczowe i finansowe. Co do pracodawców. Skoro sam niepełnosprawny oczekuje ulg i specjalnego traktowania w ramach zatrudnienia, to dlaczego pracodawca ma postępować inaczej? Wszak filantropem nie jest. Rzeczą niepełnosprawnego jest pilnowanie swoich interesów, a nie - jak to ma wielokrotnie miejsce - pobieranie jałmużny za "nicnierobienie" i podpisywanie listy z pełnym wynagrodzeniem. 
 
Cytat: "Tak więc poniżanie i obrażanie niepełnosprawnych staje się źródłem dochodu miłosiernego pracodawcy, który swego miłosierdzia bynajmniej nie świadczy bezpłatnie". 
 
Skoro niepełnosprawny na to pozwala i oczekuje, że państwo coś zrobi, że państwo jest winne, że państwo powinno mu dać... 
 
Cytat: "Czy niewidomi są w stanie uszanować samych siebie?". 
 
Jerzy, dobre pytanie. 
 aaa 
10.7. Kilka dodatkowych zdań w dyskusji 
Jerzy Ogonowski 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
W następnych wydaniach "WiM" będę prezentował swoje poglądy na tematy ważne dla środowiska. Teraz chcę powiedzieć kilka słów na zakończenie tej dyskusji. 
Przede wszystkim jest tak, że kiedy piszę artykuł przeznaczony do dyskusji, to zawsze świadomie pewnych rzeczy nie dopowiadam, żeby sprowokować. Dlatego chcę z całym naciskiem podkreślić, że w żadnym wypadku nie kwestionuję zasług twórców PZN na początku PRL. Oni właśnie, jak już gdzieś napisałem, naprawdę szanowali niewidomych, chociaż mieli swoje wady, swoje braki i swoje ideologiczne odchylenia. Ale pozostaje otwarte pytanie, czy ich ofiarna praca nie była rzucaniem pereł przed wieprze? 
Do dziś nie mogę ochłonąć ze zdziwienia, kiedy okazało się, że na pierwsze wezwanie Jacka Kuronia, iż zwracanie się z prośbą o pomoc nie jest niczym zdrożnym, wywołało automatycznie falę żebractwa, jawnego lub ukrytego, do którego hurmem rzucili się niewidomi działacze i wyjadacze, i cała ta ideologia godności oraz imponderabiliów poszła w gwizdek. To prawda, jeśli niewidomi tak wybierają, to znaczy, że takie rozwiązania wolą. I to tylko potwierdza fakt, iż co należy między bajki włożyć, to należy. 
A z drugiej strony, jeśli ktoś ma żal, że za groszowe składki nie otrzymuje worów złota, no to znów mamy przykład poważnego zachwiania proporcji. Bo właśnie rzecz nie w tym, że ktoś po pracy, po normalnych równoprawnych kontaktach społecznych, zajmuje się choćby najbardziej szalonym hobby. Rzecz w tym, że poza hobby niczym pożytecznym się nie zajmuje. To, co jest w normalnych warunkach wypoczynkiem, "ładowaniem akumulatorów", staje się celem samym w sobie, samym dla siebie. 
Podobnym zachwianiem proporcji są kobylaste teoretyczne opracowania o zatrudnieniu niewidomych. Wyczytałem u Martona, że nie ma nic bardziej praktycznego, niż dobra teoria. I to prawda, ale pod warunkiem, że ktoś z tej teorii zechce skorzystać i ma po temu stosowne warunki. A tymczasem najpierw słyszę ostry sprzeciw wobec wydatkowania przez PFRON dużych środków na badania naukowe o niepełnosprawnych. Potem słyszę podsumowania naukowców, z których wynika, iż konieczna jest w wielu wypadkach kontynuacja wcześniejszych działań, bo są skuteczne i słuszne i tak wynika z badań. A rezultat - dowiaduję się na posiedzeniu Wrocławskiej Rady Osób Niepełnosprawnych, że: 
- sprawnie działający program asystenta nie będzie kontynuowany, 
- program "Komputer dla Homera" będzie przełożony na rok przyszły, 
- wiele innych działań nie będzie, bo nie wykazują innowacyjności, 
- trzeba dać pieniądze firmom ochroniarskim zatrudniającym osoby niepełnosprawne w stopniu lekkim, czyli z pryszczem chronicznym na lewej łopatce. 
 Po co więc były te badania? A podobno i badania, i innowacyjność - to dyrektywy unijne. W socjalizmie wiele rzeczy zwalano na nakazy wychodzące ze Związku Radzieckiego, chociaż akurat tam ich nie było, a teraz podobną rolę ma pełnić Unia. 
Właśnie w moich wypowiedziach usiłuję od dwudziestu lat ogarnąć całe te przemiany w środowisku niewidomych na tle społecznych przeobrażeń, jak na starego komucha błądzącego po bezdrożach i drogach przystało. 
Niedawno, kiedy w jakimś małym gronie poddawałem krytyce bizantyńskie formy procedur pefronowskich, powiedziano mi: "ale to wszędzie tak jest". Może, ale rzecz w tym, żeby tak nie było. Musimy po pierwsze wiedzieć, czy o tych procedurach decydują fachowcy, czy może jakiś polityk, który przeczytał w brukowcu sensacyjny artykuł o niepełnosprawnych. I nie musimy się godzić na poniżanie i obrażanie. Tacy jak ja, mogą już tylko funkcjonować jako starszyzna, a o tym, jak będzie, zadecydują młodzi. Ale jednocześnie nasze - starszyzny - uwagi nie są do pogardzenia, bo historia mater est magistra. 
Jeśli dokonywanie przez taką czy inną organizację określonego wyboru jest prawem demokracji, to takim samym prawem tej samej demokracji jest tworzenie innych organizacji i podejmowanie przez nią określonych zadań. Ale żeby ta demokracja mogła działać względnie prawidłowo, to ja muszę wiedzieć, kto podejmuje decyzje odnośnie procedur, żeby potem w razie potrzeby móc decydentowi wykazać jego dyletantyzm, ignorancję i niekompetencje. Jeśli zamiast tego wykazywania, niewidomi podporządkowują się nieznanym decydentom, żeby zachować jakieś drobne ochłapy, które pozostawia im pracodawca, to możemy mówić o wszystkim, ale na pewno nie o godności, równym traktowaniu itp. 
Jeśli nawet przytłaczająca większość chce takiego traktowania, jakie teraz mamy, to takie wypowiedzi jak moja, niech będą dokumentem, że nie wszyscy się na to godzili. 
 
aaa 
11. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE 
 
aaa 
11.1. Odliczenie wydatków na cele rehabilitacyjne 
Anna Welsyng 
 Radca prawny i doradca podatkowy 
 
 Źródło: http: //pit.wieszjak.pl 
Data opublikowania: 2008-12-08 
 Ostatnia aktualizacja: 2011-01-09 
 
Odliczenie od dochodu wydatków ponoszonych na cele rehabilitacyjne oraz wydatków związanych z ułatwieniem wykonywania czynności życiowych (ulga rehabilitacyjna) przysługuje: 
1) osobom niepełnosprawnym oraz 
2) osobom utrzymującym osoby niepełnosprawne - czyli ich opiekunom. 
 
Ulga rehabilitacyjna w PIT 
Odliczenie przez osobę niepełnosprawną 
 
Warunkiem odliczenia wydatków jest posiadanie przez osobę, której dotyczy wydatek: orzeczenia o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności, określonych w odrębnych przepisach, lub decyzji przyznającej rentę z tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy, rentę szkoleniową albo rentę socjalną, albo orzeczenia o niepełnosprawności osoby, która nie ukończyła 16 roku życia, wydanego na podstawie odrębnych przepisów. 
Jeśli przepisy regulujące ulgę rehabilitacyjną posługują się pojęciem zaliczenia danej osoby do: 
1) I grupy inwalidztwa - należy przez to rozumieć odpowiednio osoby, w stosunku do których, na podstawie odrębnych przepisów, orzeczono: 
a) całkowitą niezdolność do pracy oraz niezdolność do samodzielnej egzystencji albo 
b) znaczny stopień niepełnosprawności 
2) II grupy inwalidztwa - należy przez to rozumieć odpowiednio osoby, w stosunku do których, na podstawie odrębnych przepisów, orzeczono: 
a) całkowitą niezdolność do pracy albo 
b) umiarkowany stopień niepełnosprawności. 
Odliczenie wydatków z tytułu korzystania z ulgi rehabilitacyjnej może być dokonane również w przypadku, gdy osoba, której dotyczy wydatek, posiada orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez właściwy organ na podstawie odrębnych przepisów obowiązujących do dnia 31 sierpnia 1997 r. 
Brak orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez właściwy organ w trybie odrębnych przepisów uniemożliwia skorzystanie z ulgi. 
 
Odliczenie przez opiekuna osoby niepełnosprawnej 
 
Do osób niepełnosprawnych, które mogą pozostawać na utrzymaniu podatnika zaliczono: współmałżonka, dzieci własne i przysposobione, dzieci obce przyjęte na wychowanie, pasierbów, rodziców, rodziców współmałżonka, rodzeństwo, ojczyma, macochę, zięciów, synowe. Warunkiem jest, by w roku podatkowym dochody tych osób niepełnosprawnych nie przekraczały kwoty 9120 zł. 
 
W katalogu wydatków objętych ulgą wymieniono m.in. wydatki poniesione na: 
- adaptację i wyposażenie mieszkań oraz budynków mieszkalnych stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności, 
- przystosowanie pojazdów mechanicznych do potrzeb wynikających z niepełnosprawności, 
- odpłatność za pobyt na turnusie rehabilitacyjnym, 
- odpłatność za pobyt na leczeniu w zakładzie lecznictwa uzdrowiskowego, za pobyt w zakładzie rehabilitacji leczniczej, zakładach opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych oraz odpłatność za zabiegi rehabilitacyjne, 
- opłacenie przewodników osób niewidomych I lub II grupy inwalidztwa oraz osób z niepełnosprawnością narządu ruchu zaliczonych do I grupy inwalidztwa, w kwocie nie przekraczającej w roku podatkowym 2280 zł, 
- utrzymanie przez osoby niewidome psa przewodnika - w wysokości nie przekraczającej w roku podatkowym kwoty 2280 zł, 
- opiekę pielęgniarską w domu nad osobą niepełnosprawną w okresie przewlekłej choroby uniemożliwiającej poruszanie się oraz usługi opiekuńcze świadczone dla osób niepełnosprawnych zaliczonych do I grupy inwalidztwa, 
- opłacenie tłumacza języka migowego, 
- kolonie i obozy dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej oraz dzieci osób niepełnosprawnych, które nie ukończyły 25 roku życia, 
- leki - w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy faktycznie poniesionymi wydatkami w danym miesiącu a kwotą 100 zł, jeśli lekarz specjalista stwierdzi, że osoba niepełnosprawna powinna stosować określone leki (stale lub czasowo), 
- odpłatny, konieczny przewóz na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne: 
a) osoby niepełnosprawnej - karetką transportu sanitarnego, 
b) osoby niepełnosprawnej, zaliczonej do I lub II grupy inwalidztwa, oraz dzieci niepełnosprawnych do lat 16 - również innymi środkami transportu niż karetką transportu sanitarnego (np. taksówką) 
używanie samochodu osobowego, stanowiącego własność (współwłasność) osoby niepełnosprawnej zaliczonej do I lub II grupy inwalidztwa lub podatnika mającego na utrzymaniu osobę niepełnosprawną zaliczoną do I lub II grupy inwalidztwa albo dzieci niepełnosprawne, które nie ukończyły 16 roku życia, dla potrzeb związanych z koniecznym przewozem na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne - w wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 2280 zł. 
 
Jak się okazuje, w praktyce mamy kłopoty z prawidłową kwalifikacją wydatków, które mieszczą się w ustawowym katalogu, a tym samym mogą podlegać odliczeniu w ramach tej ulgi. Z przepisów wynika, że w ramach ulgi rehabilitacyjnej możemy odliczyć od dochodu wyłącznie wydatki na zakup sprzętu, urządzeń indywidualnego przeznaczenia, niezbędnego w rehabilitacji oraz ułatwiającego wykonywanie czynności życiowych stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności. Natomiast właściwym do stwierdzenia, czy konkretne urządzenie (sprzęt) jest nam niezbędne w rehabilitacji jest lekarz specjalista. 
Odliczeniu nie podlegają natomiast wydatki na zakup sprzętu gospodarstwa domowego, nawet jeśli faktycznie ułatwia on wykonywanie nam czynności życiowych. Wyłączenie możliwości dokonania takiego odliczenia zostało bowiem zapisane wprost w ustawie. 
Odliczenie od dochodu przysługuje, jeżeli wydatki te nie zostały sfinansowane (dofinansowane) ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych lub ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia, zakładowego funduszu świadczeń socjalnych albo nie zostały nam zwrócone w jakiejkolwiek formie. 
Jeśli wydatki te były częściowo sfinansowane (dofinansowane) z tych funduszy (środków), to odliczeniu podlega różnica pomiędzy poniesionymi wydatkami a kwotą sfinansowaną (dofinansowaną) z tych funduszy (środków) lub zwróconą w jakiejkolwiek formie. 
Wydatki objęte ulgą rehabilitacyjną muszą być odpowiednio udokumentowane. Oznacza to, że korzystając z odliczenia powinniśmy posiadać dowód ich poniesienia. 
 
Wyjątki od obowiązku udokumentowania wydatków 
 
wydatki na utrzymanie psa przewodnika, używanie samochodu osobowego na konieczne przejazdy osób niepełnosprawnych na opłacenie przewodnika dla osoby niewidomej lub z niepełnosprawnością narządu ruchu 
Podlegają one odliczeniu w granicach limitu kwotowego wynoszącego 2280 zł rocznie. 
Pamiętajmy, że brak obowiązku dokumentowania wydatków podlegających odliczeniu nie oznacza, że możemy odliczyć kwotę, której faktycznie nie wydaliśmy. 
W przypadku gdy zarówno podatnik, jak i jego małżonek są osobami niepełnosprawnymi, każdemu z nich odrębnie przysługuje odliczenie w granicach limitu 2280 zł wydatków na używanie samochodu osobowego na konieczne przejazdy na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne. Ustawodawca nie zastrzegł tu, że limit ten jest łączny dla obojga małżonków. 
Podwójny limit odliczenia nie przysługuje natomiast rodzicom będącym współwłaścicielami samochodu osobowego, którym dowożą niepełnosprawne dziecko na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne. 
 
Nowości 2011 
 
Od 1 stycznia 2011 r. zmodyfikowano zasady odliczania w ramach ulgi rehabilitacyjnej wydatków ponoszonych przez osoby niewidome i niedowidzące zaliczone do I lub II grupy inwalidztwa oraz osoby z niepełnosprawnością narządu ruchu zaliczone do I grupy inwalidztwa na utrzymanie towarzyszącego im psa. 
W rozliczeniu za 2010 r. wolno odliczyć wydatki ponoszone na każdego psa, który mógł pełnić rolę przewodnika takiej osoby. Od 2011 r. pies taki musi spełniać kryteria tzw. psa asystującego. Kryteria te określa ustawa o rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych. Oznacza to, że od 2011 r. odliczeniu będą podlegać wydatki na psa, który został specjalnie przeszkolony, a jego kwalifikacje zostały potwierdzone specjalnym certyfikatem przez uprawnioną instytucję. Limit odliczenia z tytułu wydatków ponoszonych w związku z posiadaniem psa asystującego nie uległ zmianie - nadal nie będzie można odliczyć więcej niż 2280 zł za rok podatkowy. 
Wprowadzenie tego typu obostrzeń zostało powiązane z wprowadzeniem określonych wymogów dokumentacyjnych. W przypadku korzystania z odliczenia na psa asystującego nie chodzi oczywiście o udokumentowanie wysokości poniesionych wydatków (bo te nadal nie muszą być dokumentowane), ale o potwierdzenie: y faktu posiadania psa przez osobę niepełnosprawną oraz 
y kwalifikacji psa specjalnym certyfikatem. W razie kontroli organ podatkowy będzie mógł bowiem zażądać certyfikatu wydanego przez uprawnioną instytucję szkolącą potwierdzającego status psa asystującego. 
Trzeba podkreślić, że zaostrzenie wymogów dokumentacyjnych dotyczy nie tylko psa towarzyszącego osobom niewidomym bądź z dysfunkcją narządu ruchu. Obejmuje również pozostałe przypadki, w których ustawodawca zrezygnował z wymogu dokumentowania wysokości wydatków ponoszonych przez korzystających z ulgi rehabilitacyjnej. 
Na żądanie organów podatkowych lub organów kontroli skarbowej od 2011 r. podatnik jest obowiązany przedstawić dowody niezbędne do ustalenia prawa do odliczenia, w szczególności: 
* wskazać z imienia i nazwiska osoby, które opłacono w związku z pełnieniem przez nie funkcji przewodnika 
* okazać dokument potwierdzający zlecenie i odbycie niezbędnych zabiegów leczniczo-rehabilitacyjnych. 
Odliczenie od dochodu przysługuje, jeżeli wydatki te nie zostały sfinansowane (dofinansowane) ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych lub ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia, zakładowego funduszu świadczeń socjalnych albo nie zostały nam zwrócone w jakiejkolwiek formie. 
Jeśli wydatki te były częściowo sfinansowane (dofinansowane) z tych funduszy (środków), to odliczeniu podlega różnica pomiędzy poniesionymi wydatkami a kwotą sfinansowaną (dofinansowaną) z tych funduszy (środków) lub zwróconą w jakiejkolwiek formie. W 2011 r. powyższa zasada nie uległa zmianie. 
Skorzystanie z odliczeń w ramach ulgi rehabilitacyjnej nadal jest możliwe, o ile wydatki podlegające odliczeniu nie zostaną podatnikowi zwrócone. 
Poprzedni katalog funduszy, z których taki zwrot pozbawiał podatnika prawa do odliczenia uległ jednak od 2011 r. poszerzeniu o zakładowy fundusz aktywności. 
Nie zmieniono natomiast przepisu dotyczącego odliczeń w razie otrzymania częściowego zwrotu z któregoś z wymienionych w przepisie funduszy. W takim przypadku wciąż odliczeniu podlega jednie różnica pomiędzy kwotą wydatku a kwotą otrzymanego zwrotu. 
Trzeba pamiętać, że odliczenia wydatków na cele rehabilitacyjne można dokonać jedynie wówczas, gdy spełnione są wszystkie warunki określone w przepisach przez ustawodawcę. 
Podstawa prawna Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm. 
 
 aaa 
11.2. Fiskus kontra przewodnicy niepełnosprawnych 
Artur M. Brzeziński 
 
Źródło: www.pit.pl 
Data opublikowania: 2007-04-26 
Data modyfikacji: 2010-12-29 
 
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych zezwala: osobom niewidomym zaliczonym do I i II grupy inwalidztwa, oraz osobom z niepełnosprawnością narządu ruchu zaliczonym do I grupy inwalidztwa, na odliczenie kwoty 2280 zł wydatkowanej na opłacenie ich przewodników. 
Podatnik dla dokonania odliczenia istotnie nie jest zobowiązany do posiadania jakichkolwiek dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków. Niemniej jednak odliczyć można jedynie wydatki faktycznie poniesione. 
Przewodnikami są najczęściej osoby z najbliższej rodziny, którzy nie wymagają żadnego wynagrodzenia. Jeżeli jednak przewodnik takie wynagrodzenie otrzymuje - w pieniądzu czy w naturze (np. w postaci prezentu czy bezpłatnego mieszkania), to taki przewodnik zobowiązany jest do rozliczenia się z fiskusem z otrzymanego wynagrodzenia. 
Jeżeli przewodnikiem będzie osoba prowadząca działalność gospodarczą - w zakresie pomocy osobom niepełnosprawnym - z rozliczeniem nie będzie żadnego problemu. Jeżeli jednak będzie to osoba nie prowadząca takiej działalności, wówczas wynagrodzenie otrzymane od osoby niepełnosprawnej będzie dla niej tzw. przychodem z innych źródeł. Przychodu takiego nie należy rozliczać w ciągu roku podatkowego, należy jednak wykazać go w rocznym rozliczeniu PIT, a w konsekwencji zapłacić od niego podatek dochodowy. 
Warto dodać, że przewodnik ma prawo do wykazania w zeznaniu rocznym poniesionych przez niego kosztów uzyskania przychodu (np. kosztów dojazdu do niepełnosprawnego), co obniży dochód do opodatkowania. Obowiązany jest jednak posiadać dowody poniesienia takich kosztów (pokwitowania, rachunki, faktury). 
Czy jednak fiskus może sprawdzić opodatkowanie dochodów przewodnika, skoro niepełnosprawny dla odliczenia nie ma obowiązku posiadać jakiegokolwiek pokwitowania od przewodnika, jakiegokolwiek dowodu poniesienia odliczanego przez niego wydatku? 
Tak, ponieważ odliczeniu podlegają kwoty faktycznie przekazane przewodnikowi. Organ kontroli ma prawo zadać niepełnosprawnemu pytanie: "Komu zapłacił Pan wynagrodzenie jako przewodnikowi? " Jeżeli niepełnosprawny odmówi odpowiedzi na takie pytanie, wówczas organ może uznać, że niepełnosprawny nie poniósł wydatku, zatem nie może nic odliczyć. Jeżeli poda imię i nazwisko - organ zapewne sprawdzi, czy ów przewodnik zapłacił podatek. A do przedawnienia zobowiązań podatkowych trzeba czekać pięć pełnych lat kalendarzowych, po złożeniu zeznania podatkowego za dany rok! Nie można liczyć na to, że fiskus się nie zorientuje. 
Niepełnosprawni pytają często, czy kwoty wydatkowane na przejazdy taksówkami, opodatkowane u taksówkarzy, mogą być wynagrodzeniem dla przewodników. Przecież często kierowcy taksówek odprowadzają ich pod wskazany adres czy załatwiają z nimi drobne sprawy. Odpowiedź brzmi: raczej nie. Większość taksówkarzy korzysta z zasad opodatkowania, które uniemożliwiając stosowanie ich do działalności w zakresie przewodnictwa dla osób niepełnosprawnych. Niepełnosprawny płaci za przejazd taksówką, czyli za usługę transportu, a taksówkarz pełni ponadto rolę przewodnika bezpłatnie, z dobroci serca. Nie należy oczekiwać, że taksówkarz przyzna, iż uzyskuje przychód ze świadczenia innych usług, niż taksówkowe. 
Warto zatem rozważyć skorygowanie zeznań podatkowych przewodników, którzy nie rozliczyli się z fiskusem oraz niepełnosprawnych, którzy odliczyli kwoty faktycznie nigdy nie wypłacone. 
 
aaa 
11.3. ulga prorodzinna na niepełnosprawne dziecko 
Oprac. Magdalena Gajda na podstawie Dziennika Gazeta Prawna 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2011-01-17 
 
Specjaliści Dziennika Gazeta Prawna przypominają, że podatnicy, którzy wychowują dzieci z niepełnosprawnością, mogą w rozliczeniu rocznym PIT za 2010 rok odliczyć od podatku dochodowego ulgę prorodzinną. W przypadku dzieci, które nie ukończyły 18 lat, ulgę można odliczyć zawsze, bez spełniania żadnych specjalnych wymogów. 
Jeśli chodzi o dorosłe dzieci z niepełnosprawnością - musi być spełniony jeden warunek. Przepisy dotyczące stosowania ulgi prorodzinnej zostały uregulowane w art. 27f ustawy o PIT (Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.). 
W przypadku małoletnich (przed ukończeniem 18 lat) dzieci z niepełnosprawnością, ulgę prorodzinną odlicza się na tych samych zasadach, co dla dzieci zdrowych. Ulgę taką mogą odliczyć ci podatnicy, którzy sprawują wobec dziecka władzę rodzicielską albo pełnią funkcję rodzica zastępczego lub opiekuna prawnego. 
Na dorosłe dzieci z niepełnosprawnością (bez względu na wiek lub fakt, czy się uczą, czy nie) również można odliczyć ulgę prorodzinną, ale pod warunkiem, że w tym roku podatkowym, z którego się rozliczamy, dziecko takie otrzymywało jedno ze świadczeń: rentę socjalną, zasiłek pielęgnacyjny lub dodatek pielęgnacyjny.Warto też pamiętać, że jeśli dorosłe dziecko z niepełnosprawnością otrzymywało jedno z ww. świadczeń nie przez cały rok, ale np. przez 9 miesięcy, to rodzice (opiekunowie) nie będą mogli odliczyć ulgi prorodzinnej za całe 12 miesięcy, ale tylko za 9. 
Wysokość ulgi prorodzinnej wynosi 92,67 zł 
 
 aaa 
11.4. Pracodawcy osób niepełnosprawnych stracą, bo rząd chce oszczędzać Mateusz Rzemek, oprac.: ES 
 
Źródło: Rzeczpospolita 
Data opublikowania: 2010-12-27 
 
Od nowego roku zaczną maleć profity z zatrudniania 
niepełnosprawnych. Pracodawcy zapowiadają zwolnienia. 
Jak donosi Rzeczpospolita, nowelizacja ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych uchwalona 29 października przewiduje, że od 1 stycznia 2011 r. na dwa lata zostanie zamrożony wskaźnik dofinansowań do pensji niepełnosprawnych na poziomie minimalnego wynagrodzenia z 2009 r., czyli 1276 zł. Już na starcie reformy, która ma przynieść ponad 1 mld zł oszczędności dla budżetu PFRON, o 3proc. zostanie ograniczona wysokość pomocy wypłacanej pracodawcom osób niepełnosprawnych. 
Od początku roku większość zakładów pracy chronionej straci możliwość udzielania współpracującym spółkom ulgi we wpłatach do PFRON. Do końca 2010 r. do uzyskania wspomnianej ulgi wystarczyło, by zpch zatrudniał minimum 25 osób, z czego tylko 10proc. to osoby niepełnosprawne w stopniu umiarkowanym lub znacznym. Od 2011 r. ulgi będzie mógł udzielać tylko zakład lub inny przedsiębiorca osiągający wskaźnik zatrudnienia minimum 30proc. osób zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności lub niewidomych, psychicznie chorych upośledzonych umysłowo, z całościowymi zaburzeniami rozwojowymi. Po zmianach zmniejszy się także kwota odpisów na zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych. 
Z kolejnymi miesiącami będą wchodziły kolejne cięcia wydatków. Już od 1 marca 2011 r. przedsiębiorcy stracą dofinansowania do wynagrodzeń pracowników z ustalonym prawem do emerytury i orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu lekkim i umiarkowanym. Od 1 czerwca 2011 r. znacznemu zmniejszeniu ulegnie wysokość refundacji składek na ZUS dla niepełnosprawnych w stopniu lekkim i umiarkowanym prowadzących działalność gospodarczą. Ci pierwsi dostaną tylko 30proc., ci drudzy - 60proc. dotychczasowej refundacji. 
Z kolei od 1 stycznia 2012 r. dotacja dla przedsiębiorstw zatrudniających pracowników z umiarkowanym i lekkim stopniem niepełnosprawności będzie malała co pół roku, tak by od 1 stycznia 2013 r. wynosiła odpowiednio - 100proc. (zamiast obecnych 140proc. ) w wypadku tych z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności i 40proc. minimalnego wynagrodzenia (zamiast obecnych 60proc. ) dla pracowników z lekkim stopniem niepełnosprawności. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 27 grudnia 2010 r. 
 
 aaa 
11.5. Co nowego w świadczeniach pielęgnacyjnych? 
Magdalena Gajda, na podstawie Dziennika Gazeta Prawna 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 Data opublikowania: 2010-12-22 
 
Senat, wbrew stanowisku rządu, chce, aby świadczenie pielęgnacyjne przysługiwało również opiekunowi tej osoby z niepełnosprawnością, która pozostaje w związku małżeńskim. Z kolei w obronie niespokrewnionych rodziców zastępczych, którzy nie mają prawa do tego rodzaju świadczenia, stanął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. 
 
Opiekunowie osób z niepełnosprawnością pozostający w związkach małżeńskich 
 
Na ostatnim posiedzeniu Senat RP podjął uchwałę o skierowaniu do Sejmu projektu nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych. Powołując się na odpowiedni wyrok Trybunału Konstytucyjnego, w przesłanym projekcie senatorowie proponują, aby o świadczenie pielęgnacyjne mogli także ubiegać się małżonek osoby z niepełnosprawnością oraz dziecko, które ma dwoje niepełnosprawnych rodziców pozostających w związku małżeńskim. 
Przypomnijmy, że rząd już rozszerzył krąg uprawnionych do świadczenia (po wyrokach Trybunału Konstytucyjnego z 2007 r. ), ale nie zmienił przepisu dotyczącego pozostawania w małżeństwie. 
Zdaniem senator Grażyny Anny Sztark (PO), ta sytuacja wymaga uregulowania ustawowego, bo rejonowe sądy administracyjne, do których odwołują się osoby, którym gminy odmówiły świadczenia pielęgnacyjnego, powołują się na decyzje Trybunału i przyznają świadczenie. 
Nowe przepisy proponowane przez Senat mają obowiązywać od 2012 r., ale ich wprowadzeniu sprzeciwia się Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej. 
Zdaniem resortu już zniesienie kryterium dochodowego przy udzielaniu świadczenia pielęgnacyjnego przyczyniło się do tego, że znacznie wzrosła liczba osób otrzymujących tego rodzaju wsparcie. Kolejne rozszerzenie kręgu opiekunów obejmie 66 tys. osób, a budżet państwa zapłaci za to dodatkowo 0, 5 mld zł. 
 
Rodzice zastępczy spokrewnieni i niespokrewnieni 
 
Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami świadczenie pielęgnacyjne przysługuje opiekunowi osoby z niepełnosprawnością, jeśli ciąży na nim obowiązek alimentacyjny oraz gdy rezygnuje on z pracy, aby taką opiekę sprawować. Prawo dopuszcza przyznanie świadczenia, jeśli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, ale tylko z nią spokrewnionej. Okazuje się więc, że o świadczenie pielęgnacyjne nie mogą ubiegać się ci rodzice zastępczy, którzy nie są spokrewnieni z dzieckiem z niepełnosprawnością. 
Przepis ten zaskarżył do sądu opiekun dziecka z niepełnosprawnością, który jest dla nie go rodzicem zastępczym niespokrewnionym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, do którego wpłynęła sprawa, przyznał mu rację i uchylił zaskarżoną decyzję gminy. Zdaniem sądu zróżnicowanie sytuacji rodzin zastępczych spokrewnionych i niespokrewnionych w zakresie przyznania im (bądź nie) świadczenia pielęgnacyjnego to dyskryminacja tych ostatnich. Do świadczenia powinna mieć prawo każda rodzina zastępcza, w której umieszczono dziecko wymagające stałej opieki ze względu na niepełnosprawność. Poznański sąd dodał również, że rezygnacja przez jednego z rodziców zastępczych z pracy i zajęcie się stałą opieką nad dzieckiem bez uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego spowoduje utratę stałego źródła utrzymania, które jest jedną z obligatoryjnych przesłanek ustanowienia rodziny zastępczej. 
 
aaa 
11.6. Pomoc społeczna będzie udoskonalona? 
Agata Kwiatkowska 
 (Fragmenty) 
 
Źródło: www.orange.pl 
Data opublikowania: 04. 01. 2011 r 
 
Określenie, ile rodzin pod opieką może mieć pracownik socjalny, możliwość tworzenia rodzinnych domów opieki nad niepełnosprawnymi - to główne zmiany zawarte w projekcie ustawy o pomocy społecznej. Poparły je wszystkie kluby parlamentarne. 
 
Projekt nowelizacji ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wprowadza możliwość tworzenia rodzinnych domów pomocy społecznej dla osób niepełnosprawnych. 
Osoba lub rodzina opiekująca się niepełnosprawnym członkiem rodziny będzie mogła zająć się także innymi osobami niepełnosprawnymi i otrzymywać na ten cel środki z samorządu. 
Zdaniem wnioskodawców to rozwiązanie korzystne dla wszystkich stron niepełnosprawnym umożliwia pobyt w warunkach zbliżonych do rodzinnych, osobom opiekującym się nimi umożliwia prowadzenie działalności gospodarczej, a samorządom przynosi oszczędności. 
 
 *** 
 
 Projekt poparły wszystkie kluby parlamentarne. Ponieważ do projektu zgłoszono poprawki, projekt skierowano ponownie do komisji polityki społecznej i rodziny. 
 
aaa 
11.7. Waloryzacja rent i emerytur w marcu 2011 r. 
oprac.: AB 
 
Źródło: TVP Info 
Data opublikowania: 2011-01-18 
 
Od marca emeryci i renciści otrzymają wyższe świadczenia, niż przewidywał rząd - pisze "Dziennik Gazeta Prawna". Z wyliczeń tej gazety wynika, że wzrosną one o 3,3 procent, a nie o 2,7, jak zakładano. Budżet musi znaleźć dodatkowo miliard złotych. 
Przeciętna emerytura wypłacana przez ZUS wzrośnie o 57 złotych, a nie o 47. Budżet zapłaci dodatkowo prawie miliard złotych. 
 
 aaa 
11.8. Prezydent Bronisław Komorowski podpisał tzw. ustawę antydyskryminacyjną. 
ALB PAP 
 
Źródło: www.neww.org.pl 
 
Wprowadza ona do polskiego prawa przepisy dyrektyw Unii Europejskiej, których niepełne wdrożenie zarzucała Polsce Komisja Europejska. Ustawa wyznacza ogólne ramy walki z dyskryminacją, a także definiuje sytuacje, w których różnicowanie grup obywateli jest dopuszczalne. 
Prace nad tym aktem prawnym toczyły się od kilku lat. W tym czasie przeciwko Polsce zostało wszczętych pięć postępowań o niewdrożenie do polskiego systemu prawnego wspólnotowego prawa antydyskryminacyjnego. Dwie z nich trafiły do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. 
Projekt został skierowany do Sejmu przez pełnomocnika rządu ds. równego traktowania Elżbietę Radziszewską. Ustawa została przyjęta przez Sejm na początku grudnia. Posłowie przyjęli wówczas poprawki Senatu, zobowiązując Rzecznika Praw Obywatelskich, by czuwał nad wdrażaniem zasady równego traktowania, oraz wprowadzając zamknięty katalog obszarów dyskryminacji w ustawach dotyczących ubezpieczeń społecznych. 
Nowe przepisy mają ułatwić ofiarom dyskryminacji dochodzenie swoich praw, wprowadzając w tego typu postępowaniach zasadę tzw. odwróconego dowodu. Stanowi ona, że pokrzywdzony powinien uprawdopodobnić fakt naruszenia zasady równego traktowania, a oskarżony musi udowodnić swoją niewinność (np. w przypadku molestowania seksualnego). 
Zgodnie z zaleceniami UE, ustawa wyznacza organ, który będzie zajmować się monitorowaniem oraz promowaniem zasady równego traktowania. W Polsce będzie nim Rzecznik Praw Obywatelskich, a nie, jak w wielu innych krajach, osobny urząd. Według krytyków tego rozwiązania, może ono okazać się sprzeczne z zagwarantowaną w konstytucji niezawisłością urzędu RPO, a także okazać się trudne w realizacji bez rozbudowania tej instytucji. 
Posłowie przyjęli też poprawki Senatu doprecyzowujące kompetencje RPO oraz określające, że katalog obszarów dyskryminacji zawartych w zmienianych ustawach - o ubezpieczeniach społecznych i o emeryturach kapitałowych - ma charakter zamknięty. 
 
Ustawa budzi wątpliwości konstytucyjne. Jeszcze podczas prac w komisjach niektórzy posłowie zapowiadali zaskarżenie jej do Trybunału Konstytucyjnego. Także w ocenie licznych organizacji pozarządowych niektóre z zapisów ustawy mogą być sprzeczne z konstytucją. Chodzi o zamknięty katalog przesłanek antydyskryminacyjnych, na podstawie których dyskryminacja jest zakazana oraz wyłączeń, czyli obszarów, w których zasada równego traktowania nie musi być stosowana - jak w przypadku ubezpieczeń. W ocenie organizacji zrzeszonych w Koalicji na Rzecz Równych Szans ustawa zawiera także błędy merytoryczne, m.in. definicje dyskryminacji są rozbieżne z już obowiązującymi w polskim systemie prawnym przepisami równościowymi, np. w kodeksie pracy, co może prowadzić do rozbieżności w interpretacji prawa przez sądy. Zastrzeżenia dotyczą także zamkniętego, a - ich zdaniem - zbyt ograniczonego katalogu przesłanek, na podstawie których dyskryminacja jest zakazana. 
W ustawie wskazano, że są to: płeć, rasa, pochodzenie etniczne, narodowość, religia lub wyznanie, światopogląd, niepełnosprawność, wiek i orientacja seksualna. Nie uwzględniono zaś m.in. tożsamości płciowej (osób transpłciowych), stanu cywilnego, poglądów politycznych, stanu zdrowia czy przynależności związkowej. 
 
aaa 
11.9. UE ratyfikuje Konwencję Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych 
 
Źródło: europa.eu ce=IP/... - 
 
IP/11/4Bruksela, dnia 5 stycznia 2011 r.UE ratyfikuje Konwencję Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych W drodze formalnej ratyfikacji Unia Europejska stała się stroną pierwszego w historii traktatu dotyczącego praw człowieka, a mianowicie Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych<. 
Konwencja ma stworzyć warunki do tego, aby osoby niepełnosprawne korzystały z przysługujących im praw na równi ze wszystkimi innymi obywatelami. Jest to pierwszy kompleksowy traktat w dziedzinie praw człowieka, który został ratyfikowany przez Unię Europejską jako całość. Został on także podpisany przez wszystkie 27 państw członkowskich oraz ratyfikowany przez 16 z nic. UE stała się 97. stroną tego traktatu. 
Konwencja ustanawia normy minimalne dotyczące ochrony i zabezpieczenia wszelkich praw obywatelskich, politycznych, socjalnych i ekonomicznych przysługujących osobom niepełnosprawnym. Odzwierciedla ona szersze, określone w strategii Komisji Europejskiej w zakresie niepełnosprawności (IP/10/1505) zobowiązanie UE do zbudowania do 2020 r. Europy bez barier dla około 80 milionów osób niepełnosprawnych żyjących w UE. 
"To dobra wiadomość na początek roku oraz kamień milowy w historii praw człowieka, jako że po raz pierwszy UE stała się stroną międzynarodowego traktatu dotyczącego praw człowieka. Chciałabym podziękować prezydencji belgijskiej za doskonałą współpracę, która umożliwiła szybkie i udane zamknięcie procesu ratyfikacji, " powiedziała wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej Viviane Reding, komisarz UE ds. sprawiedliwości. "Konwencja ONZ promuje i chroni prawa człowieka oraz podstawowe swobody osób niepełnosprawnych. 
W listopadzie ubiegłego roku Komisja przedstawiła strategię UE w zakresie niepełnosprawności na następne dziesięciolecie, obejmującą konkretne środki oraz szczegółowy harmonogram wdrożenia konwencji ONZ. 
Wzywam państwa członkowskie, które nie ratyfikowały jeszcze konwencji, do szybkiej ratyfikacji tego aktu. Naszą wspólną odpowiedzialnością jest zapewnienie, aby osoby niepełnosprawne nie musiały pokonywać dodatkowych barier w życiu codziennym. 
"UE podpisała Konwencję Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych w dniu otwarcia do podpisu, tj. 30 marca 2007 r. (IP/07/446). Konwencja została dotychczas podpisana przez wszystkie 27 państw członkowskich oraz przez dalszych 120 państw na świecie. W wyniku zakończenia procedury ratyfikacji UE jako całość jest pierwszą organizacją międzynarodową, która stała się formalną stroną konwencji (podobnie jak 16 państw członkowskich UE). 
Konwencja zobowiązuje strony do stworzenia warunków do tego, aby osoby niepełnosprawne mogły w pełni korzystać z przysługujących im praw, na równi ze wszystkimi innymi obywatelami (MEMO/10/198). Dla UE oznacza to, że musi ona, w granicach swoich obowiązków, zapewnić zgodność całego prawodawstwa, wszelkich strategii i programów na szczeblu UE z postanowieniami konwencji dotyczącymi praw osób niepełnosprawnych. 
Państwa, które ratyfikowały konwencję, takie jak na przykład państwa członkowskie UE, powinny podjąć działania w następujących obszarach: dostęp do edukacji, zatrudnienie, transport, infrastruktura i budynki udostępniane ludności, przyznawanie prawa głosu, poprawa uczestnictwa w życiu politycznym oraz zapewnienie osobom niepełnosprawnym pełnej zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnych. 
Strony, które ratyfikowały konwencję, muszą okresowo powiadamiać Komitet ONZ ds. Praw Osób Niepełnosprawnych o środkach podjętych w celu wdrożenia konwencji. Składający się z niezależnych ekspertów Komitet wskazuje na wszelkie niedociągnięcia we wdrażaniu konwencji oraz wydaje odpowiednie zalecenia. 
Europejska strategia w sprawie niepełnosprawności na lata 2010-2020 koncentruje się na wzmocnieniu pozycji osób niepełnosprawnych, by mogły one korzystać z przysługujących im praw na równi z innymi, oraz na usunięciu barier utrudniających im życie codzienne. Strategia ma także wspierać praktyczne wdrożenie postanowień konwencji na szczeblu unijnym i krajowym. Stanowi ona uzupełnienie i wsparcie działań prowadzonych przez państwa członkowskie, na których spoczywa główna odpowiedzialność za polityki w zakresie niepełnosprawności. 
Kontekst 
Jeden na sześciu mieszkańców Unii Europejskiej - czyli ok. 80 mln osób - posiada średni lub ciężki stopień niepełnosprawności. Ponad jedna trzecia osób w wieku przekraczającym 75 lat ma niepełnosprawność ograniczającą je w jakimś zakresie. Liczby te mają jeszcze wzrosnąć wraz ze stopniowym starzeniem się ludności UE. Większość z tych osób zbyt często nie ma możliwości pełnego uczestnictwa w społeczeństwie i gospodarce ze względu na bariery fizyczne lub inne, jak również dyskryminacj. 
 
aaa 
12. Z PRASY I Z INTERNETU 
 
 aaa 
12.1. "Białą laską po kinowym ekranie" 
Magdalena Gajda 

Źródło: www.niepelnosprawni 
Data opublikowania: 2011-01-20 
 
Ukazała się już pierwsza polska publikacja, wyjaśniająca, na czym polega audiodeskrypcja, jak ją tworzyć i jak odbierać. 
Autorami książki pt. "Białą laską po kinowym ekranie" są Izabela Kunstler, Tomasz Raczek oraz Robert Więckowski. 
Wydanie publikacji zainaugurowano konferencją, która odbyła się 18 stycznia w Warszawie, w Tyflogalerii Polskiego Związku Niewidomych. 
Audiodeskrypcja to dodatkowy opis tego, co dzieje się na ekranie kinowym czy telewizyjnym lub na scenie teatralnej. Pomaga on osobom niewidomym i słabowidzącym w odbiorze filmu, programu lub sztuki. 
- W praktyce tworzenie audiodeskrypcji to plecenie misternej pajęczyny słów, z którymi trzeba się zmieścić między dialogami i ścieżką dźwiękową filmu tak, aby nie zniszczyć go jako dzieła sztuki, a jednocześnie wzbogacić o nowe, przydatne w odbiorze treści. To bardzo trudne napisać dobrą audiodeskrypcję, która nie tylko przekazuje fabułę, ale także emocje i intencje wszystkich twórców filmu: scenarzysty, reżysera, scenografa itd. - tłumaczy Izabela Kunstler, teatrolog, wykładowca warszawskiej Wyższej Szkoły Psychologii Społecznej, muzyk i dziennikarka, która zajmuje się audiodeskrypcją od czterech lat. 
Izabela Kunstler jest również jednym z trzech autorów książki "Białą laską po kinowym ekranie", najnowszej publikacji Wydawnictw Polskiego Związku Niewidomych. " 
Książka składa się z trzech części. Oprócz tej z informacjami, jak tworzyć audiodeskrypcję, znajdują się jeszcze dwie. Autorem drugiej jest Robert Więckowski - historyk literatury i dziennikarz, redaktor naczelny miesięcznika "Pochodnia", wydawanego przez Polski Związek Niewidomych, który w swoim eseju opisał, w jaki sposób on - jako osoba niewidoma - odbiera audiodeskrypcję i w czym mu ona pomaga. 
Autorem trzeciej - opisującej, czym są film i kino oraz co mają do zaoferowania osobom niewidomym i słabowidzącym, jest Tomasz Raczek - znany krytyk teatralny i publicysta, wydawca, autor programów telewizyjnych i radiowych dotyczących kina i sztuki filmowej. 
- Mój felieton zamieszczony w książce nosi tytuł "Krótka historia filmu dla niewidzących". Podjąłem się napisania go po pewnym doświadczeniu, które przeprowadziłem w domu - mówi Tomasz Raczek. - Zamknąłem oczy i "obejrzałem" film bez obrazu. Uświadomiłem sobie wtedy, że większość osób widzących odbiera programy w telewizji tak, jak niewidomi - nie oglądają, ale słuchają tego, co mówią bohaterowie, lektorzy. Czasem jedynie "rzucają okiem" na ekran. 
Zdaniem Tomasza Raczka jesteśmy obecnie świadkami kolejnej rewolucji w dziedzinie produkcji filmowej. Pierwszą z nich było w ogóle powstanie filmu, ale niemego, który był niedostępny dla niewidomych i słabowidzących, a kolejnymi - wprowadzenie filmu dźwiękowego, kolorowego, z dźwiękiem przestrzennym (dolby surround), a na koniec - 3D (trójwymiarowego). - Z moich obserwacji wynika, że film zmierza do tego, aby można go było odbierać wszystkimi zmysłami. Jest już np. w Warszawie kino 5D, gdzie podczas wyświetlania filmu uruchamiane są u widza kolejne zmysły - ruch i węch. 
Osoby niewidome i słabowidzące mają więc szansę stać się równorzędnymi odbiorcami nowoczesnego filmu - mówi Tomasz Raczek. 
Raczek zwraca też uwagę na dwie zalety audiodeskrypcji - może być ona traktowana jako sztuka kreatywna i mieć wartość literacką, ale też uczy osoby widzące większej "uważności" - zwracania uwagi na szczegóły, detale, które podczas oglądania filmu lub sztuki umykają. Według Tomasza Raczka i osób widzących, które miały szanse porównać filmy z audiodeskrypcją i bez niej - te pierwsze są pełniejsze i dają widzowi więcej satysfakcji. 
 
W Polsce istnieje jeszcze niewiele filmów z audiodeskrypcją. Najbardziej znane to: 
"Katyń", "Popiełuszko", "Wino truskawkowe", "Chopin - pragnienie miłości", "Jutro idziemy do kina" oraz seriale "Ranczo" (dwie serie), "Tajemnica Twierdzy Szyfrów", "Boża podszewka" i "Londyńczycy". 
W przygotowaniu jest audiodeskrypcja do takich hitów jak: "Madagaskar 2", "Rewers", "U Pana Boga za piecem" i "U Pana Boga w ogródku". 
Jeszcze gorzej przedstawia się kwestia audiodeskrypcji sztuk teatralnych. Dla porównania, we Francji działa ok. 80 teatrów, które przystosowują swoje spektakle do potrzeb widzów niewidomych i słabowidzących, a w Polsce - zaledwie kilkanaście. 
Dlatego też przedstawiciele środowisk osób niewidomych (ale też niesłyszących) dążą do tego, aby w nowej ustawie medialnej znalazł się zapis, który nakłada na nadawców i dostawców treści audiowizualnych obowiązek wprowadzenia w przynajmniej 10 proc. ich programu (z wyłączeniem reklam i telesprzedaży) takich udogodnień, jak audiodeskrypcja, napisy dla niesłyszących oraz tłumaczenie na język migowy. 
- Najlepszym rozwiązaniem byłoby, oczywiście, gdyby audiodeskrypcja była przygotowywana już na etapie produkcji samego filmu lub sztuki, a nie dopiero "dokładana", kiedy ich realizacja zakończy się - tłumaczy Elżbieta Oleksiak z Polskiego Związku Niewidomych (PZN). 
Książka "Białą laską po kinowym ekranie" została wydana w nakładzie 600 egzemplarzy w drukach czarno-białym, powiększonym i w alfabecie Braille'a. 
Publikacja trafi nieodpłatnie do oddziałów PZN na terenie całego kraju, ośrodków szkolno -wychowawczych dla dzieci i młodzieży niewidomej i słabowidzącej, placówek integracyjnych współpracujących z PZN oraz do bibliotek uczelni wyższych. 
 
 aaa 
12.2. Żyje dzięki życzliwości sąsiadów 
 
Źródło: http://uwaga.onet.pl 
Data opublikowania: 2010-01-17 
 
Wybite szyby, brak prądu, ogrzewania i wody, skandaliczne warunki bytowe. Koleje losu doprowadziły Krzysztofa do ruiny. Żyje tylko dlatego, że jedzenie przynoszą mu znajomi. 
Mimo że prawie całkowicie utracił wzrok, opieka społeczna zapomniała o jego sytuacji. Czy jest szansa, aby mu pomóc? 
Warunki w mieszkaniu pana Krzysztofa są straszne. Jest brudno, zimno, sypie się dach, w oknach nie ma szyb. Mężczyzna żyje bez prądu, wody i ogrzewania. Sąsiedzi przychodzą sprawdzać czy nie zamarzł. 
- Żyje na krawędzi ubóstwa. Nie ma żadnych środków do życia. Często tam wpadałam i sprawdzałam czy żyje. Zanosiłam pieczywo, ziemniaki - mówi Elżbieta Wieczorkiewicz, mieszkanka Bartnik. 
Rok temu zmarła żona pana Krzysztofa. Mężczyzna przestał sobie radzić. Pogorszył się również jego stan zdrowia. Prawie całkowicie utracił wzrok. W miarę możliwości pomagają mu mieszkańcy wsi. Przynoszą jedzenie, czasem opał. 
- To jest cud, że on żyje. Nie ma światła, nie ma co jeść, nie ma czym palić, a jeszcze oślepł. Aż głupio nie przyjechać i nie zainteresować się tym człowiekiem. Jak przychodzi zima, to dostarczam mu opał. Kupuję mu podstawowe rzeczy - dodaje Emil Bobrowski, mieszkaniec Bartnik. 
Niektórzy mieszkańcy wsi uważają, że pan Krzysztof sam jest winny sytuacji, w której się znalazł. 
- To jest zwykłe lenistwo tego człowieka. Raz zaprosiłem go, żeby pozamiatał przed sklepem. Daliśmy mu chleb, kiełbasę, ale więcej nie przyszedł - mówi Sylwester Bogusiewicz, sąsiad. 
Rok temu mężczyznę odwiedziła pracownica opieki społecznej. Jednak pomoc była doraźna. 
- W zeszłym roku. byli u mnie pracownicy i dali mi węgiel. Dostałem też zasiłek na styczeń, luty i marzec - mówi pan Krzysztof. 
Niedawno pan Krzysztof ponownie poprosił ośrodek pomocy społecznej o pomoc. Mężczyzna znów dostanie jednorazowy talon na jedzenie, tym razem jako alkoholik. Nie zaproponowano mu pomocy w dotarciu do lekarzy. A to dzięki lekarzom, już prawie niewidomy mężczyzna, miałby prawo do comiesięcznej renty oraz usług opiekuńczo- pielęgnacyjnych. 
- Pan Krzysztof twierdzi, że syn mu w tym pomoże - stwierdziła Magdalena Pietrzak-Karmusik, pracownica socjalna. Pan Krzysztof ma syna. Mieszkają 100 kilometrów od siebie. Syn odwiedza ojca raz na dwa miesiące. Już pół roku temu miał pomóc ojcu w załatwieniu formalności związanych z orzeczeniem stopnia niepełnosprawności. 
- Ludzie tracą wzrok w różnym czasie swojego życia. Jest to sytuacja dramatyczna, kryzysowa, trudna, w której człowiek sam sobie nie radzi. Ośrodek pomocy społecznej ma obowiązek pomóc osobie bezradnej w dotarciu do lekarza i do innych instytucji - mówi Małgorzata Pacholec, Polski Związek Niewidomych. 
 
aaa 
13. Z PRZESZŁOŚCI 
	Listy do redakcji 
 
Źródło: "Pochodnia" grudzień 1964 r. 
 
 "Pochodnia" jest czasopismem bardzo ciekawym i pożytecznym, proszę jednak o skreślenie mnie z listy prenumeratorów, gdyż pracuję zawodowo i społecznie i nie wystarcza mi czasu na czytanie". 
 Wł. Kamiński 
 Tarnowskie Góry 
 
 Takich listów, jak zacytowany powyżej, nie otrzymujemy wielu, mimo to wybraliśmy go, gdyż jest on przykładem zjawiska, występującego w naszym środowisku. Wielu kolegów, najczęściej działaczy w różnych dziedzinach, nie czyta czasopism brajlowskich, ponieważ nie ma czasu. Nie trzeba chyba udowadniać, jak postawa taka jest błędna i szkodliwa. "Pochodnia" jest organem PZN. Tu znajdują się najaktualniejsze informacje, dotyczące różnych zagadnień, związanych z niewidomymi. Tu ścierają się poglądy, sugerujące takie lub inne rozwiązania konkretnych problemów. "Pochodnia" ma pomagać w ich rozwiązywaniu, ma konsolidować nasze środowiska, upowszechniać dobre doświadczenia jednych ogniw, a przestrzegać przed błędami, popełnianymi przez inne. Powinno więc na przeczytaniu "Pochodni" zależeć najbardziej działaczom Związku i spółdzielczości niewidomych, a tymczasem większość członków władz w naszym środowisku w całym kraju albo nie umie, albo nie ma czasu na czytanie. Wygląda to na niewesołą farsę. Oczywiście "Pochodnia" i inne czasopisma brajlowskie mają swych gorących wyznawców, czerpiących z ich stronic wiedzę, rozrywkę i impulsy do dalszej pracy, ale wśród oddanych czytelników najczęściej brakuje tych, którzy odpowiedzialni są za rozwiązywanie różnorakich problemów inwalidów wzrokowych. 
We wrześniu ubiegłego roku plenum Zarządu Głównego PZN, rozpatrując zagadnienia brajlowskiego czytelnictwa, zobowiązało specjalną uchwałą członków władz okręgów i innych ogniw Związku do systematycznego czytania "Pochodni" oraz do podnoszenia kwalifikacji przy pomocy innych czasopism i książek. Niestety uchwała ta jak dotychczas nie odegrała poważniejszej roli, nie spowodowała widocznych zmian na lepsze. 
Mamy dużo interesujących i wartościowych czasopism brajlowskich; ich poziom, według opinii znawców, jest wysoki. Mamy bardzo wartościowe książki, tak wydrukowane brajlem, jak i nagrane na taśmie magnetofonowej, ale wykorzystanie ich jest ciągle jeszcze niedostateczne. "Pochodnia" cieszy się dużą popularnością za granicą, na przykład w Związku Radzieckim, Czechosłowacji, Wielkiej Brytanii i wielu innych krajach. Ostatnio w czasie pobytu delegacji Jugosłowiańskiego Związku Niewidomych w Polsce jej przewodniczący - dr Frane Tonkovic wielokrotnie, oficjalnie i prywatnie mówił, że dzięki "Pochodni" nauczył się zupełnie samodzielnie języka polskiego, że czasopismo to jest bardzo ciekawe i wartościowe. Za granicą jest jedynym źródłem informacji o niewidomych w Polsce i nie tylko o niewidomych. Cieszą takie stwierdzenia, ale byłoby jeszcze lepiej, gdyby zachęciły do czytania także niewidomych w kraju. 
 
A oto fragment jeszcze innego listu, którego autorką jest koleżanka Maria M. z Poznania: 
"Czytanie "Pochodni" i "Głosu Kobiety" daje mi bardzo dużo, często jednak nie miałam dość czasu, by sięgnąć po numer i wtedy postanowiłam sobie, że muszę codziennie przeznaczyć pół godziny na czytanie czasopism i książek, bez względu na to, ile miałabym innych zajęć. Zaczęłam wtedy wykorzystywać, organizować czas, i o dziwo, okazało się że mogę czytać bez uszczerbku dla innych spraw codziennie znacznie więcej niż pół godziny. Teraz stało się to już nałogiem, z którego jestem bardzo rada. Nie muszę chyba mówić, jak bardzo przez to nabrałam wprawy w czytaniu". 
Byłoby dobrze, gdyby śladami autorki powyższego listu poszli i inni, cierpiący na brak czasu. Koleżanka Maria M. poruszyła tu niezwykle ważny problem - organizację czasu. Do tej sprawy postaramy się jeszcze wrócić w jednym z następnych numerów czasopisma. 
 
Pragniemy przytoczyć jeszcze jeden list naszej czytelniczki z ZSRR - Heleny R.: 
"Dziękuję za przysyłanie mi "Pochodni" i byłabym wdzięczna za przysyłanie mi jej również w roku następnym. Na czasopismo to oczekuję zawsze tak, jak na kogoś bardzo bliskiego. Ja jeszcze studiuję. Między innymi uczę się również języka polskiego i "Pochodnia" jest mi pod tym względem bardzo pomocna. " 
Oczywiście, droga Koleżanko, "Pochodnię" będziemy Wam dalej wysyłać, tak zresztą, jak i innym naszym przyjaciołom za granicą. Za miły list dziękujemy. 
 
Zbliża się okres świąteczny - czas wypoczynku i rozrywki. Sądzimy, że powinno się w nim znaleźć nieco miejsca na brajlowskie czasopismo. A więc - 
 Wesołych Świąt, drodzy Czytelnicy! 
 
aaa 
14. MRUCZĘ I PRYCHAM 
Jestem opozycyjnym politykiem 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Tak, tak, jestem wytrawnym, opozycyjnym politykiem. Co dziwi Was, że tak z założenia jestem w opozycji? Zapewniam, że nie ma czemu się dziwić. Pomyślcie jeno. 
Opozycyjni politycy, niezależnie od, mówiąc czysto po polsku, opcji, z jakiej się wywodzą, wszystko doskonale wiedzą i zawsze mają rację. Inaczej jest z politykami, którzy akurat władzę sprawują. Zaraz po wyborach i przejęciu rządów tracą całą mądrość, jaką posiadali będąc w opozycji. Zaczynają robić same głupstwa i nie stać ich na cokolwiek dobrego. Oczywiście, mądrość odzyskają natychmiast po przegranych wyborach i przejściu do opozycji. To nie interes być politykiem przy władzy. Nie może on liczyć na jakiekolwiek uznanie, natomiast krytykę zawsze ma jak w banku. Co by nie zrobił, zawsze źle, zawsze należało zrobić inaczej, zawsze zrobił za późno albo za wcześnie, nigdy w porę. A jak już by się niby wszystko zgadzało, nie byłoby co mu zarzucić, zawsze może liczyć na oskarżenie, że opozycji skradł pomysł i żadna jego zasługa. 
Co innego polityk opozycyjny. Ten może krytykować do woli i zawsze ma rację. Nawet jak ci rządzący zrealizują jego pomysł, zawsze może mówić, że on by to zrobił lepiej, taniej, szybciej. A nikt sprawdzić nie potrafi, czy tak by było. Oczywiście, nie musi też wiedzieć, jak rozwiązać trudny problem. Zawsze może mówić, że od tego są ci rządzący. Kiedy przedstawią projekt, on się wypowie, czytaj skrytykuje. 
I żeby nie było żadnych wątpliwości - dotyczy to wielu, bardzo wielu polityków. Zachowują się oni inaczej kiedy rządzą, a inaczej kiedy są w opozycji. Jedni robią to w większym stopniu, inni w mniejszym, jedni zawsze, inni czasami, ale... 
Co, chcielibyście wiedzieć, którzy politycy tak postępują? Przecież Wy to wiecie doskonale. Dobrze i bardzo dobrze postępują ci politycy, których popieracie, z którymi sympatyzujecie, na których głosujecie. Źle albo bardzo źle postępują politycy, których nie lubicie, z którymi się nie zgadzacie, którzy głoszą inne prawdy niż te, które się Wam podobają. 
No, myślę, że po tych wyjaśnieniach już wiecie, dlaczego wolę być politykiem opozycyjnym. A ponieważ jestem kotem, a nie człowiekiem, jestem mądry i wiem, że do zdobycia władzy nie należy dążyć, bo to się źle kończy. 
A jak to wszystko ma się do niewiadomych i do słabowiedzących? 
Ano, ma się i to wcale wyraźnie. Jak wiecie, myszki łowiłem na wszystkich poziomach w gmachu niewiadomych i słabowiedzących. Nawet w latach 1998-2003 przyczyniałem się do ratowania tego gmachu przed upadkiem. Powiem Wam w zaufaniu, że to cud, iż wtedy wszystko się nie zawaliło. Ale jak się należało, jak często bywa u dwunogów, zdrowo mi za to futro przetrzepano. I dobrze mi tak, skorom głupi. A piszę o tym, żebyście wiedzieli, że wiem, o czym piszę. 
 Kierowanie stowarzyszeniem jest niczym innym jak uprawianiem polityki. Może to być polityka społeczna, gospodarcza, kulturalna, rehabilitacyjna, zagraniczna czy jaka tam chcecie, ale zawsze jest to polityka. A wiadomo, że politykę uprawiają politycy. No i jesteśmy w domu. 
 Politycy, jak Wam dowiodłem w sposób niedopuszczający żadnych wątpliwości, są mądrzy tylko wtedy, kiedy są w opozycji. Politycy rządzący nigdy mądrzy nie są, zawsze popełniają mnóstwo błędów, ale co tam mnóstwo, same błędy i często, bardzo często są podli. Nie jest tu ważne, czy politycy ci są osobami wiedzącymi, niewiadomymi czy słabowiedzącymi. Są politykami, i wszystkie powyższe ustalenia do nich również się stosują. 
Tak więc w środowisku niewiadomych i słabowiedzących rządzący politycy są równie źli jak ci krajowi. Ba, jest jeszcze gorzej. W środowisku niewiadomych i słabowiedzących są sami rządzący politycy. Nie ma polityków opozycyjnych, nie ma więc mądrych polityków. No, może z wyjątkiem mojego protoplasty. Jak wiecie, był on politykiem rządzącym i popełniał same głupstwa. Ale jak stracił władzę, odzyskał rozum i stał się tak mądry, że jest mądrzejszy od samego siebie. Cóż, nie licząc mnie, ale ja jestem kotem, jest jedynym politykiem opozycyjnym, tj. oficjalnie opozycyjnym. Takich co to po kątach marudzą, narzekają i krytykują jest mnóstwo, ale oficjalnie te same osoby władze popierają, chwalą, podziwiają i głosują zawsze po ich myśli. 
A "źle się dzieje w państwie duńskim", źle. Liczni niewiadomi opuszczają swoje stowarzyszenie. Uważają, że nic ono im nie daje, że bez niego sobie poradzą, chociaż tak być nie musi. Zostają w nim słabowiedzący, którzy i bez tego stowarzyszenia by sobie poradzili. 
Ale teraz mianowałem się politykiem opozycyjnym i jest mi bardzo dobrze. Od razu nabrałem takiej mądrości, że aż mnie samego strach obleciał. Teraz dopiero wiem, co i jak. A jeżeli nawet czegoś nie wiem, Wy nie wiecie, czego ja nie wiem i mogę udawać diablo mądrego. 
Pewnie chcecie wiedzieć, dlaczego jestem w opozycji? A no, według moich przeciwników, dlatego że srodze mi futro przetrzepali. Ale to nie jest tak, to nie jest najważniejsze. Mieli możliwości tak zrobić, więc zrobili. Taka jest natura dwunogów. No i dobrze. Teraz dopiero żyję spokojnie, jak to koty lubią. 
A naprawdę przyczyna mojej opozycyjności tkwi w moim sercu i umyśle. Ciągle nie mogę pogodzić się z tym, że niewiadomym źle się dzieje w Popularnym Zrzeszeniu Niewiadomych. W tym to PZN-nie dobrze się czują chyba tylko słabowiedzący. PZN stopniowo się degraduje, marginalizuje i staje się mało potrzebny osobom niewiadomym. 
System finansowania działalności stowarzyszenia jest taki, że są pieniądze na to, co nie jest konieczne, a nie ma ich na to, co jest konieczne. Mało tego, nigdy nie wiadomo, na co będą, kiedy będą, czy będą i ile ich będzie. Do luftu z taką robotą! 
Być może, na podobne trudności i mankamenty nie ma rady. Możliwe, że w nowych warunkach ustrojowych stowarzyszenie takie nie ma sensu istnienia i nie może zaspokajać potrzeb ani oczekiwań swoich niewiadomych członków. Cóż? Siła wyższa i to bym pewnie przebolał. Ale może jest jakiś ratunek, jakieś wyjście, jakaś możliwość przezwyciężenia kryzysu. Może jest, ale nikt jej nie szuka. I to mnie boli, piecze, drażni, wścieka. 
Może jednak i władze niewiadomych i słabowiedzącyh poszukują lekarstwa na kryzys Popularnego Zrzeszenia Niewiadomych. Może poszukują, ale ja o tym nic nie wiem. Czytam uważnie świetliste czasopismo PZN, ale z jego łam bije sam optymizm. Nie widać tam żadnego kryzysu, żadnego niepokoju czy dyskusji z czytelnikami. Przeciwnie, znajduję samozadowolenie władców, sukcesy i niezrozumiałe pomysły. A kryzys, nawet jeżeli jest, kto inny za niego odpowiada, a nie osoby sprawujące władzę. Śledziłem też uważnie listę dyskusyjną o pięknej nazwie "Hydepark Niewiadomych". Ale daremny trud, próżne żale. Nikt z władców nie poniżał się do występowania w "Hydeparku". Aż wreszcie Hyde Park został zlikwidowany, bo po co temu londyńskiemu robić konkurencję. Dimitrij Miedwiediew, Janusz Palikot i Barack Obama rozmawiają z internautami, bo przecież to bardzo dobre i bardzo tanie narzędzie kontaktów z obywatelami albo członkami. A politycy niewiadomych i słabowiedzących ani o tym myślą, mają gdzieś członków stowarzyszenia, którym kierują. 
Tak oto, nawet przy moich chęciach, guzik dowiedzieć się można. A co tu mówić o możliwościach mniej dociekliwych niewiadomych? 
Ich politycy, o ile są rzeczywiście ich, spotykają się, niby dyskutują, czytaj słuchają swoich władców, rozliczają diety i niczym nie różnią się jedni od drugich. Zawsze, albo prawie zawsze, są jednomyślni. Są jak ten posąg z jednej bryły albo jako te gwiazdy piękne, dalekie i zimne - świecą gwiazdy, świecą, świecą a nie grzeją. A czy kto jest w stanie zrozumieć posąg? A może bryłę da się pokochać? No i niewiadomi, jako że zimnego światła nie widzą, ciepła nie odczuwają i bryły ani posągu pokochać nie potrafią, biorą nogi za pas i stowarzyszenie opuszczają. 
A czy ja mam jakiś pomysł na zmianę tej sytuacji? Oczywiście, że nie muszę mieć. Ja jestem w opozycji. Niech no tylko władcy coś zaproponują, z pewnością to skrytykuję i będę miał rację. Jestem przecież wytrawnym politykiem opozycyjnym. Ale nie ma też potrzeby, żebym coś proponował. Jestem opozycyjnym politykiem i jest mi dobrze. Nadal będę krytykował, bo takie moje opozycyjne prawo, a rozwiązywanie problemów pozostawiam tym rządzącym politykom, chociaż wiem, że nie są do tego zdolni i chyba nawet nie chcą. A jeżeli okaże się, że się pomyliłem, zacznę mówić coś wręcz odwrotnego i znowu będę miał rację. Takie moje zbójeckie prawo, czyli opozycyjne. 
Na koniec, tak poważnie, bez krętactwa, całkowicie szczerze powiem Wam w najgłębszej tajemnicy, tylko mnie nie zdradźcie, że pojęcia nie mam, co można zrobić w tej sytuacji. Jak zaradzić, żeby niewiadomi nie opuszczali szeregów PZN-u, żeby się w nim dobrze czuli. Wstyd mi, ale nie wiem. Wiem natomiast, że trzeba szukać jakiegoś wyjścia, żeby PZN uchronić przed losem, jaki spotkał spółdzielczość niewiadomych. Bez tego, kaput, a ja tego nie chcę. 
Dobrze, że jestem politykiem opozycyjnym. Gdybym był u władzy, spać bym nie mógł ze zgryzoty i całkiem bym z niej wyłysiał. Osiwieć też by można, ale już dawno to zrobiłem, a dwa razy - nie da rady. 
Opozycyjny Stary Kocur