Pr 2590

WIEDZA i MYŚL

INTERNETOWY MIESIĘCZNIK TYFLOSPOŁECZNY

Wydawca Stanisław Kotowski

Czasopismo nie jest dofinansowywane ze środków publicznych ani żadnych innych. Wydawane jest bez nakładów finansowych. Osoby piszące artykuły oraz zaangażowane przy redagowaniu, adiustacji i korekcie oraz kolportażu nie otrzymują wynagrodzenia. Fundacja „Klucz” przetwarza „WiM” nieodpłatnie na format MP3 w systemie DAISY, a IVO Software Sp. z o.o. udostępnia bezpłatnie niezbędne do tego oprogramowanie.
Czytelnicy otrzymują „WiM” również bezpłatnie. Wystarczy napisać na adres:
ST.k@onet.pl lub ST.k1@wp.pl
i w każdym miesiącu znaleźć aktualny numer w swojej „Skrzynce odbiorczej”.
Wersję dźwiękową można pobierać pod adresem:
http://wypozycz.bcpzn.pl/wim/ 

Grudzień 2010 
Rok II 
Nr 12(24)/2010 
 
REDAKTOR NACZELNY 
Stanisław Kotowski 

ADRES REDAKCJI - wyłącznie internetowy: 
st.k@onet.pl lub ST.k1@wp.pl 
Telefon komórkowy: 501-239-769 

Na łamach „Wiedzy i Myśli” zamieszczamy różne opinie i poglądy, w tym takie, z którymi się nie zgadzamy.

Spis treści 

1. OD REDAKCJI
2. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA OSÓB NIEWIDOMYCH I SŁABOWIDZĄCYCH
2.1. Cele rehabilitacji w szkołach średnich i wyższych - Stanisław Kotowski
2.2. Wybór kierunku nauki, rodzaju szkoły, studiów i zawodu
2.3. "Profesor od bocianów" pokazuje świat niewidomym
2.4. Idee do dziś żywe - Władysław Gołąb
3. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH - Co z tym podmiotem - Jerzy Ogonowski
4. OKULISTYKA, WYNALAZKI, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE
4.1. Krótkowzroczność staje się cechą ewolucyjną człowieka - Lluguet
4.2. Chip wszczepiony pod siatkówkę przywraca wzrok - Leszek Karlik
4.3. Nawigacja dla Androida dla niewidomych - Maciej Gajewski
4.4. Technologia dla niewidomych
4.5. Baza adresów dla ON
4.6. Syntezator mowy ivona 2
5. ROZMOWA MIESIĄCA - Z Beatą Ingram, nauczycielką języka niemieckiego rozmawia Stanisław Kotowski (1/3)
6. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE
6.1. Prasa e-Kiosku do pobierania przez internet z BC
6.2. Marek Kalbarczyk - Człowiekiem bez barier 2010 - Tomasz Przybyszewski
6.3. Koncert "Baśniowy Świat"
6.4. Przewodnik audio z audiodeskrypcją na ścieżce edukacyjnej "Ostoja Drozdowska"
6.5. VIII Edycja Konferencji reha For the Blind in Poland
6.6. Słowiański rozmach - Weredyk
6.7. Z Ludwikiem Braille'm do muzeum - Alicja Nyziak
6.8. Przyrodnicze filmy z audiodeskrypcją - Barbara Szymańska
6.9. Zyskaliśmy 10 nowych osób dla audiodeskrypcji - Tomasz Strzymiński
7. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH ZAJĘCIACH - Wszystko błyszczy - Jaga Praktyczna
8. ORGANIZACYJNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY
8.1. Kilka słów wstępu dotyczących wspólnych interesów osób niewidomych
8.2. Czy istnieją wspólne interesy osób niewidomych? - Stanisław Kotowski
8.3. Interesy i potrzeby - Maria Marchwicka
8.4. Na co to i komu? - Jurek K.
9. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE
9.1. Co mogą ustawy? - Tomasz Przybyszewski
9.2. Nowy rok - stare limity dorabiania? - Oprac. Magdalena Gajda, na podstawie Dziennika Gazeta Prawna
9.3. Nowa ustawa o sporcie dostrzega paraolimpijczyków - Maciej Kowalczyk
9.4. Senat przyjął bez poprawek nowelizację ustawy o rehabilitacji - PAP
9.5. Ta ostatnia nowela... - Piotr Stanisławski
9.6. Kolejna-nowelizacja-ustawy-o-rehabilitacji-w-2012-r. - Łukasz Guza, oprac.: AB
9.7. Niewidomy pod ścisłą kontrolą - Przemysław Wojtasik
10. Z PRASY I Z INTERNETU
10.1. Adwokatka nie dostała dotacji, bo jest niewidoma - Izabela Żbikowska
10.3. Bezpieczeństwo niepełnosprawnych w sieci - Marcin Maj
10.4. Wykluczenie i rusofobia - Wojciech Kwapisiński Rozmowa z dziennikarzem radiowym, który ma dysfunkcję wzroku.
11. DYSKUTUJEMY - O PZN, o wsi i o mieście
12. Z PRZESZŁOŚCI - W łódzkiej spółdzielni "Przyjaźń" - Jadwiga Stańczak
13. MRUCZĘ I PRYCHAM - Pieniądze nie dają szczęścia?
 
aaa 
1. OD REDAKCJI 
 
 Dzisiaj w Betlejem, dzisiaj w Betlejem wesoła nowina... 
 
Drodzy Czytelnicy i Współpracownicy! 
Do gwiazdki jeszcze sporo czasu, ale jest to grudniowe wydanie naszego miesięcznika. I chociaż ukazuje się on bardzo wcześnie, życzymy Wam, żeby wesoła nowina z Betlejem dotarła o właściwej porze do Waszych domów, do Waszych rodzin, do Waszych serc. 
Życzymy, by blask Gwiazdy Betlejemskiej rozpromienił Wasze twarze na dni świąteczne i dni powszednie. 
Drodzy Czytelnicy i Współpracownicy! Życzymy, by spełniły się Wasze oczekiwania, zamiary i marzenia. 
Wesołych Świąt życzy redakcja "Wiedzy i Myśli". 
 
 *** 
 
Tym razem szczególnie polecamy "Idee do dziś żywe" 
 Władysława Gołąba pozycja 2.4 oraz dwie pozycje - pierwszą część rozmowy Stanisława Kotowskiego z Beatą Ingram, nauczycielką języka niemieckiego, pozycja 5 oraz rozmowę Wojciecha Kwapisińskiego z Michałem Żejmisem, dziennikarzem radiowym z dysfunkcją wzroku - pozycja 10.4. 
 Mamy też nadzieję, że nie są to jedyne publikacje godne Państwa uwagi. Spis treści jest dosyć bogaty. Jest więc z czego wybierać. Wybierajmy zatem i czytajmy! 
 
 *** 
 
Koniec roku to czas prenumeraty czasopism na rok następny. "Wiedza i Myśl" jest dostarczana bezpłatnie. Nie jest więc konieczne jej prenumerowanie na każdy rok oddzielnie. Jest to zbędne i byłoby dla nas zbyt czasochłonne. 
Jeżeli jednak ktoś nie chce już otrzymywać naszego miesięcznika, prosimy, żeby napisał na adres: st.k1@wp.pl lub st.k@onet.pl i powiadomił o swojej decyzji. Jego adres zostanie wykreślony i nie będzie otrzymywał naszego czasopisma. 
Tak samo, jeżeli ktoś zmieni adres e-mail - powinien nas o tym powiadomić, podać nowy adres i poinformować, jaki był adres poprzedni. W naszym rejestrze czytelników nie ma bowiem imion i nazwisk, są tylko adresy. Dlatego trzeba wiedzieć, który adres należy wykreślić, a na jego miejsce wstawić nowy. 
 
 aaa 
2. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA OSÓB NIEWIDOMYCH I SŁABOWIDZĄCYCH 
 
aaa 
2.1. Cele rehabilitacji w szkołach średnich i wyższych 
Stanisław Kotowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Po ukończeniu gimnazjum przed młodzieżą z uszkodzonym wzrokiem staje poważne zadanie, poważny cel - wybór kierunku dalszej nauki. Można zdecydować się na szkolenie zawodowe albo liceum ogólnokształcące. Dodać należy, że zawodu można uczyć się na kursach, w zasadniczych szkołach zawodowych i w technikach. Licea też są uprofilowane i nieuprofilowane. 
Po ukończeniu szkoły średniej młodzież znowu staje przed wyborem - szukać pracy albo podjąć dalszą naukę. A jeżeli tak, w jakiej szkole, jaki kierunek, jaki system wybrać. 
Można podjąć naukę na różnych kursach, w szkołach pomaturalnych lub na wyższych uczelniach. Mogą to być studia stacjonarne, wieczorowe, zaoczne i internetowe. 
Dodam, że w ośrodkach szkolno-wychowawczych dla niewidomych i słabowidzących istnieją szkoły średnie zawodowe i ogólnokształcące. Na tym poziomie jednak, być może, korzystniejsze jest zdobywanie wykształcenia w szkołach ogólnodostępnych. Zagadnienie to wymaga zastanowienia i podjęcia decyzji. Warto wcześniej zapoznać się z publikacjami na ten temat. W prasie dla niewidomych i słabowidzących oraz w Bibliotece Centralnej PZN można znaleźć wiele wartościowych publikacji, których autorzy naświetlają to zagadnienie z różnych punktów widzenia. 
Trudno jest udzielać konkretnych rad dotyczących wyboru szkoły i kierunku studiów. Wybór ten bowiem wymaga uwzględnienia wielu czynników, m.in.: zdolności, zainteresowań, stanu zdrowia, możliwości pracy po zakończeniu nauki w miejscu zamieszkania, możliwości zmiany miejsca zamieszkania, stanu rodzinnego i może jeszcze innych. 
Warto zapoznać się z pozycją 2.2, z której można dowiedzieć się, w jakich kierunkach kształcili się i kształcą niewidomi i słabowidzący w Polsce. Ułatwi to podjęcie decyzji. 
Niezależnie od wyboru rodzaju szkoły i kierunku dalszej nauki, konieczne jest kontynuowanie celów wcześniej realizowanych. Głównym celem dydaktycznym jest opanowanie nauczanych umiejętności i wiedzy przewidzianej programem danej szkoły lub kierunku studiów. Należy przy tym unikać, jak zarazy, korzystania z taryfy ulgowej. Jej ujemne skutki bowiem mogą być odczuwane w dalszym życiu osób, które zdobędą formalne wykształcenie, ale z powodu korzystania z taryfy ulgowej, nie opanują w dostatecznym stopniu wiedzy i umiejętności. Niestety, znam takie przypadki i uważam, że nic gorszego nie może spotkać młodej dziewczyny czy młodego chłopca. Taki ktoś będzie przekonany, że jest człowiekiem wykształconym i z tego tytułu należy mu się dobrze płatna praca. Tymczasem, w prawdzie posiada świadectwo ukończenia szkoły albo dyplom wyższej uczelni, ale jego wiedza jest bardzo skromna, a umiejętności jeszcze skromniejsze. 
W szkołach średnich i na wyższych uczelniach, w dalszym ciągu należy realizować cele opisane w artykule "Cele rehabilitacji w szkole podstawowej i w gimnazjum" opublikowanym w numerze 11(23)/2010 "WiM". Teraz jednak należy robić to bardziej świadomie. Dotąd odpowiadali za to rodzice i nauczyciele, teraz każdy młody człowiek powinien wiedzieć, co jest dla niego korzystne i starać się to osiągnąć. 
Poza brakiem zgody na taryfę ulgową, należy zwrócić uwagę na ewentualne występowanie blindyzmów. Jeżeli ktoś zauważy albo dowie się od kolegów, że wykonuje dziwne ruchy, kręci głową, kołysze się w przód i w tył albo na boki, ciągle pociera oczy, kręci się wokół własnej osi - powinien starać się to wyeliminować. Nie jest to łatwe zadanie i nie każdy potrafi sam się z nim uporać. Być może, potrzebna będzie pomoc psychologa wyspecjalizowanego w pracy z niewidomymi lub innego specjalisty. Warto poszukać takiej pomocy. Nikt nie powinien wyróżniać się spośrów ludzi, wśród których przebywa czymś takim. Będzie to bowiem negatywne wyróżnianie się, czego nikt z nas nie chce. 
Bardzo ważnym zadaniem rehabilitacyjnym jest nauczenie się współżycia z ludźmi widzącymi. Każdy musi opanować umiejętność korzystania z pomocy osób widzących, proszenia o pomoc i dziękowania za nią. Każdy powinien starać się również pomagać innym osobom, jeżeli zaistnieje taka potrzeba, a udzielenie pomocy leży w jego możliwościach. 
Umiejętność współdziałania z ludźmi będzie potrzebna przez całe życie zawodowe, a nawet dłużej. Szkoła średnia i wyższa uczelnia są to doskonałe miejsca, gdzie takiego współżycia i takiej współpracy można się nauczyć. 
Kolejna sprawa to konieczność uniezależnienia się od pomocy rodziców, rodzeństwa i innych bliskich osób. Jest to bardzo ważny, a zarazem trudno osiągalny cel rehabilitacyjny. Cel ten jest trudno osiągnąć, ponieważ jest to jakby działanie wbrew własnej wygodzie, wbrew własnym potrzebom, upodobaniom i przyzwyczajeniom. Jeżeli jednak celu tego młody człowiek nie osiągnie, nie osiągnie też innych ważnych celów. 
Reasumując można powiedzieć, że w szkole średniej i na wyższej uczelni, każda młoda osoba powinna opanować techniki społecznego bytowania, stać się człowiekiem samodzielnym w najwyższym osiągalnym stopniu, niezależnym od innych i przygotować się do pracy zawodowej oraz życia, jakie przystoi człowiekowi dorosłemu. Są to ważne cele, które każdy powinien starać się zrealizować. Bez tego, całe życie będzie człowiekiem niesamodzielnym, niezaradnym, który ciągle liczy na pomoc i opiekę najbliższych. 
Odrębnym zagadnieniem jest znalezienie partnera życia, przygotowanie się do założenia rodziny i stworzenia warunków do prawidłowego jej funkcjonowania. Zagadnieniem tym jednak zajmiemy się w przyszłości. 
 
 *** 
 
W okresie, w którym moi rówieśnicy kończyli szkoły średnie, niektórzy podejmowali studia wyższe, ja nie widziałem przed sobą żadnych perspektyw. Jak już pisałem, kontakty z kolegami zostały zerwane. Nie miałem żadnych obowiązków ani żadnych celów życiowych. 
Rodzice posiadali niewielkie gospodarstwo rolne - 3,25 ha. Mieliśmy konia, dwie krowy, kury i świnie. Stopniowo, z własnej inicjatywy, podejmowałem się dostępnych dla mnie prac. Zajmowałem się karmieniem i pojeniem krów oraz konia, pomagałem przy omłotach, orałem, ale już bronować nie mogłem. Zbyt mało widziałem. Z ojcem woziłem też piach i kamienie na budowę dróg itd. 
Były to prace raczej dorywcze i pozostawało mi mnóstwo czasu, z którym nie wiedziałem, co robić. 
Mój żywot poprawił się w 1954 a może 1955 roku, kiedy to w moim miasteczku została zainstalowana radiofonia przewodowa. Odbiorniki tej to radiofonii nazywaliśmy "toczkami" lub "kołchoźnikami". Jak jednak zwał tak zwał, a mój świat uległ niepomiernemu poszerzeniu. Dostępny był tylko pierwszy program Polskiego Radia, ale było to znacznie więcej niż nic. 
Radia, tj. tego pierwszego programu, słuchałem od piątej rano do jedenastej wieczorem. W tych godzinach radio nadawało audycje. Słuchałem więc wszystkich audycji słownych, bez wyboru, jak leciały. Słuchałem wiadomości, audycji rolniczych, przyrodniczych, historycznych, słuchowisk i wszystkiego, co było mówione. Muzyka mnie nie interesowała. Oczywiście, kiedy była praca w polu, nie mogłem słuchać, ale dni takich było niewiele. 
Z czasem stałem się ekspertem od tematu: "kiedy wybuchnie trzecia światowa". Chłopi ze wsi przychodzili do mnie po wiadomości. 
Pochodzę z terenów, które były, po rozbiorze Polski przez Hitlera i Stalina w 1939 r., włączone do ZSRR. Z terenów tych deportowano dziesiątki tysięcy ludzi na Sybir. Tak to się mówiło, chociaż deportowano Polaków w różne rejony ZSRR. 
Piszę o tym dlatego, że u nas wrogość do "władzy ludowej" była równie uzasadniona jak wielka. Wszyscy więc wiedzieli, ja również, że "toczka" kłamie, że "kołchoźnikowi" wierzyć nie można, ale nic innego nie było. Nie wierzyłem więc i słuchałem. 
O stosunku do ówczesnych środków przekazu świadczy chociażby taki przypadek. Słuchałem kiedyś opowiadania o japońskim marynarzu, który w każdym porcie szukał ładnego drobiazgu dla swojej matki. Przyszedł sąsiad, chwilę posłuchał i powiedział: "komunistyczna propaganda, szkoda czasu". 
Miałem nadmiar czasu i żadnych innych możliwości. Słuchałem więc programów z "kołchoźnika", zastanawiałem się, porównywałem z opiniami ludzi z miasteczka i ze wsi. Teraz mogę powiedzieć, że komunistyczna propaganda bardzo mi się przydała. Przede wszystkim, dzięki tej propagandzie, dowiedziałem się, że niewidomi pracują. Długo nie chciałem w to uwierzyć, ale w końcu postanowiłem sprawdzić. Oczywiście, okazało się, że to prawda. 
Druga, wielka zasługa "toczki" i komunistycznej propagandy, to nagromadzenie sporej, chociaż nieuporządkowanej, wiedzy. Bardzo mi się to przydało w przyszłości. Ale o tym za miesiąc. 
 
 aaa 
2.2. Wybór kierunku nauki, rodzaju szkoły, studiów i zawodu 
 
Źródło: "przewodnik po problematyce osób niewidomych i słabowidzących" Stanisława Kotowskiego 
Data opublikowania grudzień 2008 r. 
 
Jest to trudne zadanie dla wszystkich. Dla osób niepełnosprawnych, niewidomych lub słabowidzących, zadanie to jest jeszcze trudniejsze, ale równie ważne. Nie ma recepty gwarantującej niewidomemu lub słabowidzącemu powodzenie życiowe i zawodowe. Nikt nie ma takich gwarancji. 
Osoba z uszkodzonym wzrokiem ma mniejsze możliwości niż mają jej rówieśnicy, ale nie są one tak małe, jak wielu uważa. Wiedza, w jakich kierunkach niewidomi i słabowidzący zdobywają wykształcenie oraz kwalifikacje zawodowe, a także w jakich zawodach pracują i jakie sukcesy odnieśli niektórzy z nich, ułatwi zainteresowanym i członkom ich rodzin podjęcie decyzji. O zawodach wykonywanych przez niewidomych i słabowidzących możesz przeczytać w podrozdziale 11.1. Możesz też poznać możliwości wybitnych niewidomych. 
Teraz zapoznaj się z kierunkami nauki, które były lub są dostępne dla niewidomych. W "Przewodniku..." nie można precyzyjnie podawać, jakie kierunki są aktualnie dostępne. Kilka miesięcy po jego ukazaniu się bowiem, mogą nastąpić zmiany, jakiś kierunek może być zlikwidowany, uruchomiona nowa szkoła, wznowiony kierunek, który był zawieszony lub zlikwidowany. Dlatego informacje muszą być ogólne. Ich celem jest wskazanie na potencjalne możliwości, a nie na konkretne. 
Dla osób, które nie zamierzają zdobywać wyższych kwalifikacji organizowane są kursy zawodowe z zakresu mechanicznej obróbki metali, montażu sprzętu elektromechanicznego, szczotkarstwa i obsługi central telefonicznych. 
W szkołach dla niewidomych i słabowidzących na poziomie zasadniczej szkoły zawodowej, szkoły średniej i pomaturalnej niewidomi i słabowidzący mogą zdobywać następujące zawody: asystenta operatora dźwięku, cukiernika, dziewiarza, elektromechanika, introligatora, kaletnika, korektora i stroiciela instrumentów muzycznych, koszykarza, kucharza, malarza-tapeciarza, masażysty, mechanika o specjalności obsługa i programowanie obrabiarek numerycznie sterowanych, montera maszyn i urządzeń, muzyka, ogrodnika, operatora maszyn w przemyśle włókienniczym, piekarza, plecionkarza, realizatora dźwięku, rolnika, sprzedawcy, szczotkarza, ślusarza, technika hotelarstwa, technika prac biurowych. 
W liceach ogólnokształcących można uczyć się w klasach o kierunkach: artystycznym, ekonomiczno-administracyjnym, informatycznym, kreowania ubiorów, usługowo-gospodarczym, zarządzania informacją. 
Istnieją możliwości uczenia się również w liceach ogólnokształcących nie profilowanych. Nauka ta nie daje kwalifikacji zawodowych, stanowi natomiast przygotowanie do ich zdobywania na poziomie wyższym. 
Niewidomi i słabowidzący uczęszczają również do szkół zawodowych ogólnodostępnych i zdobywają różne kwalifikacje zawodowe, np. organisty, technika hotelarstwa, handlowca. 
Na wyższych uczelniach studiują między innymi: dziennikarstwo, ekonomię, filologię polską i filologie obce, filozofię, historię, informatykę, matematykę, pedagogikę, politologię, prawo, psychologię, socjologię, teologię. 
Raz jeszcze należy podkreślić, że kierunki kształcenia ulegają zmianom. Dlatego podane można traktować tylko jako ogólną orientację. Tak samo wykaz prac i zawodów wykonywanych w Polsce przez osoby z uszkodzonym wzrokiem może być również wykorzystany jako orientacyjne źródło informacji o możliwościach w tym zakresie. W przypadku konkretnej potrzeby należy upewnić się, jakie są aktualne możliwości. 
Przy wyborze szkoły lub studiów osoby z uszkodzonym wzrokiem, jeszcze w większym stopniu niż osoby bez niepełnosprawności, powinny starać się ocenić, jakie będą miały szanse otrzymania pracy. Ważne są warunki lokalne w miejscu zamieszkania, możliwości zmiany zamieszkania, perspektywiczne potrzeby rynku pracy i wiele innych. Jest to konieczne, gdyż niewidomym trudniej jest otrzymać zatrudnienie i trudniej zmienić miejsce zamieszkania, przeprowadzić się do miejscowości, w której łatwiej o pracę. Dlatego nie powinni kierować się tylko zainteresowaniami, upodobaniami, chęciami. 
Jeżeli niewidomy lub słabowidzący dobrze wybierze kierunek nauki, jeżeli zdobędzie rzetelną wiedzę i wysokie kwalifikacje zawodowe, najlepiej w dwóch lub więcej zawodach, jego szanse będą znaczne. Powinien więc starać się dużo umieć, gdyż nie wiadomo, co kiedy może się przydać, jakie wyłonią się możliwości. 
Brak wzroku lub jego osłabienie można wyrównywać tylko wiedzą, umiejętnościami, wysiłkiem, wytężoną pracą. Bez tego, możliwości każdego człowieka nie mogą być wykorzystane w optymalnym stopniu, a człowieka niepełnosprawnego, w tym niewidomego lub słabowidzącego - prawie wcale. 
Zdobywanie wykształcenia na poziomie pomaturalnym i wyższym jest bardzo ważne, gdyż, jak już wspomniano, niewidomi i słabowidzący o wysokich kwalifikacjach mają większe szanse zawodowe. 
Z doświadczeń jednak wynika, że zdarzają się niewidomi i słabowidzący uczniowie oraz studenci, którzy korzystają w czasie nauki z tak zwanej taryfy ulgowej. W ten sposób, można zdobyć dyplom. Nie da się natomiast zdobyć rzetelnej wiedzy i co nawet ważniejsze - przyzwyczajenia do systematycznej pracy oraz stawiania sobie wysokich wymagań. Zdarza się więc, że niewidomy czy słabowidzący absolwent wyższej uczelni nie jest odpowiednio przygotowany do pracy. Przed tym niebezpieczeństwem należy ostrzegać każdego, kto chciałby na skróty, bez wysiłku osiągnąć wyższe wykształcenie. 
 
aaa 
2.3. "Profesor od bocianów" pokazuje świat niewidomym 
 
Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl 
Data opublikowania: 2010-10-25 
 
Jeszcze kilka miesięcy temu prowadził zajęcia na Politechnice Warszawskiej. Teraz niemal niewidzący dr inż. Janusz Rozum, zwany "profesorem od bocianów", popularyzuje ekologię w Polskim Związku Niewidomych, a wiedzę o osobach niewidomych - wśród osób widzących. 
Dr Rozum zachorował na zwyrodnienie plamki żółtej (AMD) cztery lata temu. Mimo pogarszającego się wzroku aż do 31 marca tego roku prowadził zajęcia ze studentami na Wydziale Elektroniki PW. 
"Byłem jednym z najlepszych znawców fitoplanktonu, czyli popularnie mówiąc glonów. Pracowałem na uczelni 4 lata jako emeryt. Uczyłem elektroników podstaw problemów ekologii i ochrony środowiska, zagrożenia chorobami, tłumaczyłem zjawiska światowe, pole magnetyczne ziemskie, promieniowanie kosmiczne. Dziś czuję, że czas ustąpić pola młodszym. Teraz widzę dobrze tylko pod mikroskopem" - opowiada w rozmowie z PAP naukowiec. "Wieloletni pracownik Wydziału Inżynierii Sanitarnej i Wodnej w Zakładzie Biologii Środowiska. 
Na Wydziale Elektroniki wykładał ekologię. Dał się poznać jako dobry wykładowca, lubiany przez naszych studentów. Zawsze życzliwy i chętny do kontaktu z młodzieżą" - wspomina go dziekan Wydziału. 
Dr Rozum jednak przekonany, że można prowadzić życie zawodowe nawet mimo utraty wzroku. Teraz ekologię stara się popularyzować w środowisku niewidomych. Ze słuchaczami spotyka się raz lub dwa razy w miesiącu w Klubie Horyzont Polskiego Związku Niewidomych. Naukowiec zdaje sobie sprawę, że popularyzacja nauki jest czymś odmiennym od pracy akademickiej. Nie można przekazywać systematycznej nauki, ale jej wybrane fragmenty, które mogą zainteresować ludzi spoza uczelni. 
"Nauczyłem się mówić obrazowo. Bo bardzo trudno jest opowiedzieć o fotosyntezie ludziom, którzy nigdy nie widzieli słońca. Uczę wybranych zagadnień, ciekawostek, tłumaczę, jak funkcjonuje świat, czym jest przyroda. Niewidomi potrzebują takiej wiedzy" - przekonuje dr Rozum. 
 
aaa 
2.4. Idee do dziś żywe 
Władysław Gołąb 
 
W 20 rocznicę śmierci Róży Czackiej 
 
Źródło: "Pochodnia" maj 1981 
 
Nazwisko Czackich dla każdego Polaka wiąże się z osobą Tadeusza Czackiego, założyciela Liceum w Krzemieńcu, wielkiego humanisty, człowieka, który skalą swych zainteresowań przypomina umysły renesansu włoskiego. Naszym Czytelnikom dodatkowo wiąże się ono z osobą prawnuczki Tadeusza, z Różą Czacką twórczynią Dzieła Lasek. 
W dniu 15 maja obchodzić będziemy dwudziestą rocznicę śmierci matki Elżbiety Róży Czackiej. Imieniu jej nie grozi zapomnienie. Pozostawiła po sobie trwałe dzieło zakład, który do dziś tętni życiem i czerpie z jej idei, lub raczej należy powiedzieć żyje jej ideą. Imieniem Róży Czackiej nazwany został Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Laskach. Dzień jej urodzin decyzją ministra oświaty i wychowania został uznany za święto Ośrodka. Róża Czacka była jednak nie tylko organizatorką zakładu, ale i najwyższej klasy tyflologiem. Pierwsza na terenie Polski sprawę wychowania, szkolenia i opieki nad niewidomymi, potraktowała w kategoriach naukowych. Dlatego warto przyjrzeć się bliżej jej niezwykłej osobowości. 
Róża Czacka urodziła się 22 października 1876 roku w Białej Cerkwi na Ukrainie. Odebrała gruntowne wykształcenie domowe. Około 1898 roku utraciła wzrok, lecz jeszcze do śmierci ojca Feliksa w roku 1909 starano się ukryć ten fakt i wożono ją do różnych lekarzy krajowych i zagranicznych. Był to dla Róży bodaj najcięższy okres w życiu. Czasu tego jednak nie zmarnowała. Poznała pismo Braille'a i przygotowywała się do głównego celu swego życia zajęcia się losem polskich niewidomych. 
A oto kronika wydarzeń lat następnych: 
Rok 1910 Róża Czacka zakłada Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi (zarejestrowane w r. 1911) prowadzące placówki opiekuńcze i wychowawcze (dom opieki, ochronkę dla dzieci, warsztaty, a od r. 1911 szkołę dla niewidomych). Rok 1913 zakłada pierwszą w Polsce bibliotekę dla niewidomych. Rok 1915 wyjeżdża do Żytomierza, gdzie spędza lata wojny i podejmuje decyzję założenia zakonu żeńskiego. Rok 1918 powraca do Warszawy i zakłada Zgromadzenie Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża do pracy wśród.niewidomych. Rok 1922 organizuje zakład w Laskach, dokąd przenosi z Warszawy szkołę dla niewidomych. Rok 1925 - podejmuje inicjatywę powszechnej rejestracji niewidomych w Polsce. Rok 1934 uzyskuje! zatwierdzenie polskiego alfabetu Braille'a i polskich skrótów. Rok 1945 - podejmuje odbudowę zakładu w Laskach. Rok 1950 - w związku ze złym stanem zdrowia przekazuje kierownictwo Dzieła swym następcom. 15 maja 1961 roku umiera w Laskach. Uroczystości pogrzebowe ściągają z całej Polski setki niewidomych wychowanków i tysiące przyjaciół. 
Róża Czacka znana później jako Matka Elżbieta podjęła się w roku 1910 dzieła gigantycznego. Sytuacja polskich niewidomych była tragiczna. Poza Towarzystwem Niewidomych Muzyków działającym w Warszawie, ogół ludzi pozbawionych wzroku utrzymywał się z żebractwa lub pomocy krewnych. Środowisko, z jakiego wywodziła się Róża Czacka, skłonne było zrozumieć jej zainteresowania, ale wyłącznie w kategoriach charytatywnych. A tego"właśnie z całego serca nie chciała. Postanowiła szukać nowych wzorów poza granicami kraju. 
"Jako wzór najracjonalniej rozwiązujący sprawę niewidomych i najodpowiedniejszy dla naszych stosunków, wybrałam sciation Walentin Haiiy, którego twórcą był wybitny niewidomy Maurycy de la Sizeranne, świetny organizator i autor wielu cennych dzieł tyflologicznych i gorący katolik pisała Matka Elżbieta w r. 1935. W okresie przygotowawczym nawiązałam z nim kontakt, najpierw przez korespondencję, potem osobiście. Jemu zawdzięczam w pierwszej mierze kierunek fachowy instytucji". 
Kapitalne ujęcie koncepcji Sizeranne'a podał Pierre fey w przedmowie do książki Ijklberta Mahauta poświęconej stowarzyszeniu. 
"Trzeba zadać sobie trud, by doskonale poznać tego komu pragniemy pomóc. Poznać kim jest, a kim chciałby zostać. Poznać jego aspiracje i możliwości. Zadanie to uda nam się wypełnić, jeżeli włożymy w nie całą naszą inteligencję, wolę, pomysłowość, wreszcie całe serce. Stowarzyszenie nie ma na celu rozdawać jałmużny. Główną pomocą jakiej udziela, ma być reedukacja, dynamizowanie do czynu, budzenie inicjatywy, w pierwszym rzędzie uczynienie z egzystencji niewidomego użytecznego życia. Praca, to światło niewidomego". 
Maurycy de la Sizeranne już w roku 1881 sformułował hasło "Niewidomy, człowiekiem użytecznym". Nic tedy dziwnego, że właśnie koncepcje de la Sizeranne zafascynowały Różę Czacką. Z jej to inicjatywy wydana przez Sizeranne'a w roku 1912 książka pt. "Niewidomy o niewidomych" ukazała się w tłumaczeniu polskim już w r. 1914. W przedmowie do tego wydania Zdzisław Dębicki pisze: 
"Niech nam wolno będzie złożyć na tym miejscu gorącą podziękę hr. Róży Czackiej, której głęboka troska o los niewidomych w Polsce zwróciła naszą uwagę ma książkę autora francuskiego i umożliwiła nam jej wydanie przez uzyskanie od p. de la Sizeranne'a pozwolenia na przekład polski". 
Róża Czacka jest jednak realistką. Wie, że gigantycznego zadania, jakie przed nią stoi, nie rozwiąże sama. W tym to celu powołuje Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi. W oparciu o Towarzystwo organizuje środki materialne. Potrzebowała jednak i bezpośrednich współpracowników do codziennej pracy związanej z prowadzonymi placówkami. Dla zapewnienia tych współpracowników - pisze Matka Elżbieta - od roku 1910 myślałam o sprowadzeniu dla opieki nad kobietami i dziećmi niewidomymi, sióstr niewidomych św. Pawła. Gdy jednak zetknęłam się z nimi w 1911 r. w ich zakładzie w Paryżu, zdałam sobie sprawę, że nie odpowiadałyby naszym warunkom i potrzebom. Zaczęłam myśleć o powołaniu do życia specjalnego zgromadzenia, którego cel, reguła i przygotowanie fachowe, byłyby dostosowane do wymagań opieki nad niewidomymi. W związku z tym napisze Alicja Gościmska: "Jest to najlepszy grunt, z którego wyrasta Zgromadzenie Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża". 
Matka Czacka nie była naśladowniczką cudzych wzorów, ona jedynie chciała gruntownie poznać to, co inni przed nią wymyślili. Do 1950 roku nie rozstawała się z literaturą fachową. W roku 1938 biblioteka tyflologiczna Lasek liczyła ponad 700 pozycji i była najobszerniejszym tego typu księgozbiorem w przedwojennej Polsce. Niestety, podczas wojny księgozbiór spłonął. Jego rekonstrukcję podjęła Matka Czacka już w roku 1945 sprowadzając szereg pozycji z Francji i Anglii. 
Róża Czacka za jedno z pierwszoplanowych zadań uznała zburzenie przesądów, jakie narosły u nas wokół sprawy niewidomych. Praca tym trudniejsza, że przesądy te istniały po obydwu stronach, zarówno społeczeństwa ludzi widzących, jak i samych niewidomych. W latach dwudziestych Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi rozsyła po całym kraju setki ulotek, dziesiątki memoriałów popularyzujących sprawę ludzi pozbawionych wzroku. Niewidomi biorą udział w wystawach w Warszawie i Poznaniu. Ich wyroby zdobywają medale. W roku 1931 Róża Czacka pisze o konieczności zespolenia się wszystkich niewidomych na świecie. Jej zdaniem to oni sami najlepiej mogą pomóc sobie nawzajem. Kładzie ogromny nacisk na postawę niewidomych Między innymi pisze: "Nie jest rzeczą obojętną, jakimi jesteście. Musicie być wzorem poprzez wasze zachowanie się, waszą kulturę, was charakter, Jakimi wy będziecie, może to zaważyć na całej sprawie niewidomych w Polsce". Koncepcję tworzenia elity niewidomych, zdolnej oddać wszystkie swe siły na służbę tych, którzy nie widzą. Matka Czacka realizuje konsekwentnie przez całe swoje życie. W roku szkolnym 1919/20 skierowała do seminarium nauczycielskiego pierwszego niewidomego Jana Urbana. Po dwóch latach do tego samego seminarium zostają skierowani dwaj następni wychowankowie: Leon Lech i Wacław Józefowicz. 
Wyżej była mowa o księgozbiorze tyflologicznym. Na tym sprawa się nie zamyka. Matka Czacka zorganizowała ośrodek tyflologiczny, poza zbieraniem prac dotyczących niewidomych, prowadziła własne badania naukowe. W oparciu o ten ośrodek został w roku 1925 przeprowadzony pierwszy w Polsce spis niewidomych. W wyniku tej akcji zarejestrowano ponad 23 tysiące osób dorosłych i dzieci. Rezultaty spisu opracowywane były przez kilka lat. Matka Czacka postulowała, aby w powszechnym spisie ludności z r. 1931 zamieścić pytania, które umożliwiłyby korektę spisu z r. 1925. 
Z ośrodkiem tyflologicznym wiąże się także muzeum tyflologiczne. Wśród wielu eksponatów znalazły się także rzeźby, które przedstawiają czytające ręce. Prezentowały one francuski system czytania pisma Braille'a, a także zupełnie nierealny system amerykański. 
Matka Czacka nigdy siebie nie nazywała naukowcem, a mimo to ileż w jej wypowiedziach myśli odkrywczych. Pisze między innymi: "Nie ma psychologii niewidomego, jest tylko psychologia człowieka, który nie widzi. Jeśli niewidomy nie ma innych kalectw lub obarczeń odziedziczonych i otrzymał właściwe wychowanie i wykształcenie, to jego psychika będzie różnić się od psychiki widzącego tylko brakiem tych wrażeń i wyobrażeń, które otrzymuje się za pośrednictwem wzroku oraz pewnym ograniczeniem sfery aktywnej". 
 Matka Czacka organizuje w Laskach przedszkole dla niewidomych dzieci. Wyrobienie sprawności fizycznych oraz formowanie pierwszych nawyków moralnych uważa za fundament wychowania, który można uzyskać wyłącznie w wieku przedszkolnym. Pod tym względem wyprzedza tyflologów francuskich. 
Ściśle współpracowała z prof. Marią Grzegorzewską. Na początku lat trzydziestych do szkoły w Laskach wprowadzona została metoda ośrodków zainteresowań, do dziś z powodzeniem stosowana w szkolnictwie niewidomych. 
Matka Czacka ogromny nacisk kładła na to, aby gry i zabawy odbywały się na świeżym powietrzu. Już na kilka lat przed wojną dzieci bawiły się piłką z małym dzwoneczkiem w środku. Do potrzeb niewidomych dostosowano wiele innych gier i zabaw popularnych wśród dzieci widzących. 
 Żądała, aby każdy niewidomy opanował dwa rzemiosła, by na przemian były dla niego źródłem zarobku. Ciekawe są uwagi Matki o masażu. Jej zdaniem nauka winna trwać co najmniej trzy lata. Od kandydata na masażystę należy wymagać: wrodzonej inteligencji, średniego wykształcenia, starannego wychowania, ogólnej kultury. 
Poza kształceniem umysłu, Matka zwracała uwagę na właściwe przygotowanie zawodowe. Dbała przy tym o estetykę wyrobów, ich jakość i opłacalność. "Młodzież niewidomą - pisze - należy nauczyć kultury, uczciwości, zalet moralnych oraz odpowiedniego wyglądu zewnętrznego". 
W sprawie, dziś tak modnej, integracji Matka uważała, że dziecko winno ukończyć szkołę podstawową w zakładzie specjalnym, a dalej, o ile zdolności mu na to pozwalają, kształcić się wspólnie z widzącymi. 
 
 aaa 
3. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH 
Co z tym podmiotem 
Jerzy Ogonowski 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
 	Bardzo dobrze pamiętam dwie pierwsze wizyty Jana Pawła II w Polsce, chociaż ze mnie stary komuch i w dodatku niewierzący. Obie wizyty miały dwa, jak sądzę, istotne hasła przewodnie, z których - niestety! - eksponowane jest przede wszystkim tylko jedno, drugie jak gdyby gdzieś przepadło i nawet wstydliwie nikt już o tym nie wspomina. 
Chodzi po pierwsze - o owo wołanie "Niech zstąpi Duch Twój!" i to właśnie jest ciągle eksponowane, nawet czasem zupełnie nie tam, gdzie powinno. Drugie - na pewno nie mniej istotne, ale bardzo niewygodne, to eksponowanie zasady, iż praca jest dla człowieka, a nie człowiek dla pracy, że człowiek nie może być przedmiotem, lecz podmiotem. W ten sposób Jan Paweł II rozwijał twórczo myśl Kanta, zgodnie z którą człowiek jest najwyższą wartością, że jest zawsze celem, nigdy środkiem. Rozwijał także myśl kard. Stefana Wyszyńskiego, z której wynikało, iż praca nie jest przekleństwem rzuconym na człowieka w raju, lecz przekleństwem jest jedynie trud, który się z nią wiąże. 
	Jak sądzę, warto pokusić się o ocenę faktu polegającego na tym, że owa podmiotowość człowieka w ogóle nie jest cytowana ani przypominana. Jest jeszcze gorzej. Coraz częściej okazuje się, że każdy dzień wolny to przekleństwo dla pracodawców, że pracodawca, zatrudniając niepełnosprawnego, musi na tym dobrze zarabiać. Przy okazji "dobrodzieje" za społeczne pieniądze nie wahają się obrażać niepełnosprawnych, twierdząc, jakoby byli oni zawsze mniej wydajni. 
	Otóż znacznie łatwiej mówić o duchach, powoływać się przy tym na słowa wybitnego męża stanu i filozofa, aniżeli przyjąć wprost zasadę podmiotowości osoby ludzkiej. Kiedy słyszałem wyniki jednego z sondaży, zgodnie z którymi 70% (sic!) ludzi traktuje myśl papieską jako swój drogowskaz w życiu, to ogarniał mnie śmiech pusty. Potem pomyślałem, że chyba chodzi o to zawołanie "Niech zstąpi Duch Twój", bo jest ono na tyle szerokie i pojemne, że daje się zinterpretować zgodnie z własnymi potrzebami. Na przykład pracodawca, który zatrudnił w firmie ochroniarskiej 20 emerytowanych policjantów niepełnosprawnych w stopniu lekkim i otrzymał za to niezłą kasę, może uznać, że oto do jego firmy zstąpił duch odnowy. Podobnie może być w wypadku lekarza, który posłał swych pracowników na badania celem uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu lekkim. Oddłużył w ten sposób szpital, zabrał z PFRONu pieniądze, które byłyby przydatne niepełnosprawnym w stopniu znacznym i dostał za to nagrodę za przedsiębiorczość. (Dane o policjantach i lekarzu zaczerpnąłem z informacji uzyskanej na posiedzeniu Wrocławskiej Rady Osób Niepełnosprawnych). 
	Człowiek - osoba ludzka - stał się na naszym, najlepszym z możliwych światów, nie tylko przedmiotem, ale przedmiotem czy narzędziem dość lichego kalibru. Przeciwdziałanie temu ma wszelkie cechy hipokryzji, brak mu natomiast jakiejkolwiek skuteczności czy dbałości o rzeczywiste dobro człowieka. Rzutuje to nie tylko na stosunki człowiek/praca, ale na szereg innych spraw. Oto bowiem ktoś, kto znalazł się przypadkiem w kręgach decydujących o rehabilitacji osób niepełnosprawnych, ustala samowolnie i bez konieczności uzasadniania, co rehabilitacją jest, a co nią nie jest, które działania należy zlikwidować, a które wzmocnić, kiedy, co i komu. Z kolei pracownicy organizacji czy służb, realizujący owe wytyczne, działają tak, aby utrzymać się w pracy. Sprawa skuteczności i przydatności takiego czy innego pojęcia rehabilitacji lub integracji, schodzi na plan dalszy. 
Przynależność do Unii Europejskiej jest często traktowana jako sposób na wyjaśnienie urzędniczej bezradności, pazerności i indolencji, bo trzeba spełnić wymogi unijne i nic na to poradzić nie można. 
	Tak więc papieski postulat podmiotowości człowieka jako osoby ludzkiej, stał się "wołaniem na puszczy". W dodatku jest coraz skuteczniej wyciszany przez pracodawców. Straszą oni bezrobociem osób niepełnosprawnych, żeby tylko niczego nie stracić. Straszą trudnościami ekonomicznymi, jakie rzekomo powstaną, jeśli pracodawca będzie do czegokolwiek przymuszony zgodnie z prawem i zasadami moralnymi cywilizowanego świata. Podmiotowość człowieka, a także cała chrześcijańska nauka Kościoła, w tym myśl polskich filozofów chrześcijańskich, stała się pewnym strojem odświętnym, a po odbyciu uroczystości - jest chowana do szafy i czeka na następne święto. 
Pisał już o tym Witwicki grubo przed drugą wojną światową. A teraz napisał Jerzy Ogonowski, na pewno nie ku pokrzepieniu serc. Warto o tym pomyśleć, przemyśleć i coś może zrobić. Co zrobić, to już pozostawiam młodym, życząc im powodzenia i odwagi. 
 
 aaa 
4. OKULISTYKA, WYNALAZKI, UDOGODNIENIA, SPRZĘT 
I POMOCE REHABILITACYJNE 
 
aaa 
4.1. Krótkowzroczność staje się cechą ewolucyjną człowieka 
Lluguet 
 
Źródło: www.onet.pl za La Vanguardia 
Data opublikowania: 2010-10-08 
 
Krótkowzroczność staje się cechą ewolucyjną człowieka - zauważa Borja Corcóstegui, hiszpański lekarz i pionier sztucznego widzenia. Jednak narzędzia okulistyki są już tak doskonałe, że niebawem będzie można korygować wszystkie wady wzroku, a noszenie okularów stanie się jedynie nakazem mody. 
Borja Corcóstegui: Szukamy ochotników, którzy poddadzą się skomplikowanej operacji. Przyjmujemy jedynie osoby całkowicie niewidome. 
La Vanguardia: Na czym polega ta operacja? 
Wykonujemy odpowiednie połączenia, dzięki którym sygnał z kamery o dużej rozdzielczości przesyłany jest do małego komputera, a ten przetwarza obraz i przesyła go do siatkówki pacjenta. 
Pacjenta, który nie widzi nawet światła? 
Nie widzi zupełnie nic. Jednak mimo całkowitego braku widzenia, obrazy z kamery stymulują siatkówkę, która wysyła informację do mózgu i wtedy... 
I wtedy osoba niewidoma zaczyna widzieć? 
Udało nam się doprowadzić do tego, że pacjent odbiera obrazy z podobną dokładnością co telewizor ze źle nastawioną anteną. 
Wyobrażam sobie, jak to jest, kiedy taki pacjent budzi się po operacji. 
Takie wzruszenie czułem jedynie wtedy, gdy operowałem pacjentów z północnego Mali, w ramach Fundacji Ulls del Món (Oczy Świata). Niektórzy z nich od 30 lat cierpieli na zaćmę. Kiedy otwierali oczy po operacji, od razu można było się zorientować, że widzą. 
Wspaniale. 
Musimy jednak pamiętać, że sztuczne widzenie to bardzo skomplikowany eksperyment, przy którym ciągle natykamy się na bardzo poważne przeszkody. 
Na przykład... 
Połączenie z siatkówką jest bardzo delikatne, cały czas staramy się je udoskonalić. Silikon, którego używamy do przylepienia 32 stymulujących czujników, wciąż nie jest taki, jak być powinien. Ponadto operacje, które przeprowadzamy w Hamburgu, wymagają specjalnych zezwoleń, ponieważ są to zabiegi eksperymentalne, a nie kliniczne. To bardzo długi i powolny proces. 
A gdyby tak obraz z kamery przesłać bezpośrednio do mózgu? 
To jest inna opcja, moim zdaniem jeszcze trudniejsza. W tym przypadku kamera pobiera informację i przekazuje ją do elektrod wszczepionych do płata potylicznego mózgu, odpowiedzialnego za widzenie. 
Wydaje mi się to proste. 
Jak zawsze tam, gdzie mamy do czynienia ze sztucznym widzeniem, schemat zabiegu jest łatwy do opracowania na papierze, ale bardzo trudno jest go zrealizować w praktyce. Chodzi o to, że musimy doprowadzić do tego, by mózg odbierał bezpośrednio obrazy z otoczenia. 
A czy w tej dziedzinie pomocne są najnowsze osiągnięcia technologiczne, takie jak technika 3D, wysoka rozdzielczość, polaryzacja widzenia? 
Bardzo. Wykorzystujemy je wszystkie w naszej pracy. 
Czy ma pan w zanadrzu jeszcze inne łamigłówki? 
Nadal projektuję narzędzia chirurgiczne. Właśnie udoskonaliłem szczypce służące do usuwania katarakty. Pasjonuje mnie mechanika i ergonomia. Poza tym dużo uwagi poświęcam naszemu laboratorium farmakologicznemu. 
Co ma pan nadzieję stworzyć w tym laboratorium? 
Środki, które posłużą do leczenia zwyrodnienia plamki żółtej, będącej częstą przyczyną utraty wzroku. Współpracujemy również z genetykami, starając się dokładnie zbadać mechanizmy dziedziczenia wad wzroku, zwłaszcza krótkowzroczności. 
Dziś w wielu przypadkach krótkowzroczność koryguje się operacyjnie. 
Duża krótkowzroczność jest najczęstszą przyczyną ślepoty. Jednak ogólnie rzecz biorąc rozwój chirurgii refrakcyjnej to nasz wielki sukces. Dojdziemy do tego, że będziemy potrafili korygować wszystkie wady wzroku. 
To znaczy, że pozbędziemy się okularów? 
Nie, ponieważ okulary to coś więcej niż tylko zwykła proteza wzroku: nosimy je ze względu na modę, podkreślamy nimi naszą osobowość. 
Pewien neurolog powiedział kiedyś, że 20 procent kobiet widzi o jeden kolor więcej. 
Mężczyźni gorzej rozróżniają kolory, to prawda. Do tego 8 procent z nas cierpi na różne zaburzenia percepcji kolorów. 
Dla mnie zabójcza jest praca przy komputerze: bardzo męczą mi się wtedy oczy. 
Komputer nie psuje wzroku, ale bardzo go męczy. Chodzi o to, że kiedy koncentruje pan wzrok na monitorze, rzadziej pan mruga i oczy szybciej wysychają. Poza tym pański umysł jest zmęczony ciągłą koncentracją, a mięśnie siedzeniem w jednej pozycji. 
Czy korzystniej jest pracować przy komputerze lub oglądać telewizję przy zapalonym świetle? 
Jest to korzystniejsze jedynie z punktu widzenia elektrowni: zapłaci pan większy rachunek za światło, ale pański wzrok nic na tym nie zyska. 
Często czytamy przy zbyt skąpym świetle? 
Przeciwnie, zwykle stosujemy nadmierne oświetlenie. Wcale nie potrzebujemy tylu żarówek ani halogenów. Higiena wzroku tego nie wymaga, jest to jedynie kwestia upodobań. 
Dzisiaj dzieci spędzają cały dzień z nosem przy monitorze. 
Stajemy się coraz bardziej krótkowzroczni. Nasz wzrok coraz częściej skoncentrowany jest na najbliższym otoczeniu i na przedmiotach, które znajdują się najbliżej nas, dlatego w wyniku procesu bioewolucji mamy tendencję do krótkowzroczności, co widać wyraźnie w bardziej rozwiniętych kulturach. 
To dlatego tak wielu Japończyków nosi okulary? 
Nosi je też wielu Chińczyków i członków innych rozwiniętych kultur, które mają tendencję do powszechnej krótkowzroczności. 
Nasza siatkówka potrzebuje odpoczynku? 
Myślę, że jako pierwszy wykazałem, że schorzenia siatkówki nie wymagają leżenia nieruchomo w łóżku ani ograniczeń w podnoszeniu ciężarów. 
Ja zawsze słyszałem, że jest wręcz przeciwnie. 
Mnie również mówiono, że pacjent z chorobą siatkówki nie może nawet iść do fryzjera. Widziałem w sprzedaży "specjalne" buty dla osób ze schorzeniami siatkówki. 
Pański pradziadek, dziadek, ojciec i brat również byli lub są okulistami. Czy to pomaga czy jedynie powoduje większą presję? 
Są okuliści lepsi ode mnie, którzy nigdy nie mieli w rodzinie żadnego specjalisty z tej dziedziny. 
Dlaczego postanowił pan studiować w Barcelonie? 
W owym czasie Barcelona była najsłynniejszym ośrodkiem okulistyki w Hiszpanii i tak jest do dzisiaj podobnie rzecz się ma w przypadku wielu innych specjalności lekarskich. 
Dlaczego tak się dzieje? 
Ponieważ tutaj udało się uzyskać najlepsze w kraju połączenie świadczeń państwowych i usług prywatnych. W Madrycie, na przykład, przeważa udział państwa. Ogólnie rzecz biorąc hiszpańska służba zdrowia potrzebuje gruntownych reform. Powinna dążyć do modelu opartego na współpłatności, takiego, jaki obowiązuje we Francji. 
 
aaa 
4.2. Chip wszczepiony pod siatkówkę przywraca wzrok 
Leszek Karlik 
 (na podstawie Not Exactly Rocket Science, Science Daily) 
 
 Źródło: http://technologie.gazeta.pl 
 Data opublikowania: 2010-11-03 
 
Trzy osoby, które utraciły wzrok w wyniku degeneracji siatkówki po wszczepieniu elektronicznego implantu po kilku dniach były już w stanie rozpoznawać kształty i obiekty. Jedna z osób była w stanie nawet zidentyfikować i znaleźć obiekty położone na stole (takie jak jabłko czy widelec), samodzielnie chodzić po pokoju, odczytać wskazówki zegara i rozróżniać siedem różnych odcieni szarości. Co więcej, urządzenie nie wymaga od niewidomej osoby noszenia zewnętrznej kamery. 
Wyniki badania pilotażowego przeprowadzonego w Szpitalu Okulistycznym Uniwersytetu Tuebingen przez prof. Eberharda Zrennera (założyciela firmy, która wyprodukowała implant, Retina Implant AG) pokazują, że zamontowanie mikroskopijnego czipu pod siatkówką jest w stanie znacząco poprawić jakość życia osób, które utraciły wzrok w wyniku chorób degenerujących siatkówkę. 
Mający kilka milimetrów układ zawiera półtora tysiąca diod wykrywających światło i przekształcających je w prąd, który to prąd następnie stymuluje te komórki, które zazwyczaj byłyby pobudzane przez receptory świetlne w siatkówce. Im jaśniejsze światło, tym mocniejszy sygnał. 
Zespół prof. Zrennera opracowywał implant od ponad dekady, jednak teraz w końcu przeprowadzili badanie pilotażowe na ludziach. Jedenastu ludzi, wszystkich w pełni niewidomych od co najmniej pięciu lat otrzymało implanty, z tego co najmniej pięciu było w stanie rozpoznawać jasne obiekty w zapewnianym przez chip polu widzenia (około 11 stopni, dużo węższym niż naturalne, ale wystarczającym do umożliwienia podstawowych działań). 
Opublikowane teraz w "Proceedings of the Royal Society B" badanie opisuje ostatnich trzech z nich, z których jeden, pacjent o nazwisku Miikka odzyskał wzrok w stopniu pozwalającym na odczytywanie dużych liter pokazywanych na ekranie. 
 
aaa 
4.3. Nawigacja dla Androida dla niewidomych 
Maciej Gajewski 
 
Źródło: www.chip.pl - Google WalkyTalky / Intersection Explorer 
Data opublikowania: 2010-10-12 
 
Google demonstruje, że smartfony z Androidem mogą uzupełniać brakujące zmysły niektórych osób. Google zaprezentowało dwie nowe aplikacje dla Androida, które mają ułatwić niewidomym poruszanie się po mieście. 
Pierwsza z nich, WalkyTalky, jest dość prosta. Po wprowadzeniu docelowego adresu, lub wybraniu go z listy ulubionych, aplikacja będzie mówiła użytkownikowi na głos jak i w którą stronę iść. To, co ją wyróżnia od standardowych nawigacji, to odczytywanie obecnego położenia, przez co osoba niewidoma będzie zdawała sobie sprawę gdzie właściwie się znajduje. 
Druga z nich, Intersection Explorer, prezentuje interaktywną mapę wycentrowaną na twoim aktualnym położeniu. Przesuwając mapę palcem uruchamiamy komentarz głosowy, który informuje gdzie nasz palec podróżuje, pozwalając się nauczyć na pamięć trasy. 
 
 aaa 
4.4. Technologia dla niewidomych 
 
 Źródło: PAP 
 Data opublikowania: 2010-10-14 
 
Opracowany został program, dzięki któremu osoby niewidome będą mogły korzystać z dowolnego komputera. 
Autorami programu komputerowego są niewidomy absolwent University of Technology (QUT), James Teh, oraz jego partner biznesowy. Dotychczas niewidomy mogli korzystać wyłącznie ze "screen readera", oprogramowania, które przetwarzało dane wyświetlane na ekranie monitora na syntetyczny głos. 
Program, którego nazwa brzmi Nonvisual Desktop Access (NVDA), odczytuje syntetycznym głosem słowa, przez które przejeżdża kursor a następnie przekłada je na alfabet Braille'a. Ponadto wysokie lub niskie dźwięki sygnalizują o położeniu kursora. 
Dotychczas nowe oprogramowanie zostało przetłumaczone na 27 języków. 
Aby móc skorzystać z programu, wystarczy skopiować go na pendrive'a, a następnie zainstalować na komputerze z legalnym oprogramowaniem. Program pobrało już ok. 50 tysięcy użytkowników. 
W przyszłości wynalazcy chcą pracować nad opcją ekranu dotykowego dla niewidomych. 
 
aaa 
4.5. Baza adresów dla ON 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 Data opublikowania: 2010-09-30 
 
Właśnie ruszył łatwy linkownik - portal przydatnych linków dla osób niepełnosprawnych. Pomysłodawcą linkownka jest niepełnosprawny Piotr Wittenberg. 
Dzięki założonej przez niego stronie łatwo znajdziemy witryny internetowe urzędów i instytucji w poszczególnych województwach i miastach. Są one podzielone według klucza geograficznego, aby ułatwić korzystanie z bazy. 
Starałem się zgromadzić w jednym miejscu maksymalnie dużą liczbę linków do stron organizacji, mogących pomóc w zmianie sytuacji zarówno zdrowotnej, społecznej jak i materialnej - wyjaśnia Piotr Wittenberg. Po wejściu na stronę użytkownik może przeglądać linki pod kątem interesującego go województwa, miasta lub kategorii tematycznej. 
Autor strony zaprasza do współpracy. Internauci mogą sami sugerować linki które powinny się pojawić w bazie. Z założenia jest to strona pomocowa, ale jak dalej będzie się rozwijać, zależy także od odwiedzających nas internautów - mówi Piotr Wittenberg. 
Linkownik dostępny jest tutaj: 
http://www.infolinownikdlaon.com.pl/ 
 
aaa 
4.6. Syntezator mowy ivona 2 
 
Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
Data opublikowania: 2010-11-12 
 
Podaję za miesięcznikiem "Magazyn internetowy": 
Firma ivo software prezentuje przełomowy syntezator mowy ivona 2, w którym zastosowano między innymi nowy model językowy zawierający 20.000 reguł języka polskiego, nowy silnik zwiększający szybkość syntezy mowy aż do 10 razy oraz technologię brightvoice. 
Ivona 2 dostępna jest już we wszystkich wersjach oprogramowania dostępnych w serwisie www.ivona.com. 
Syntezator mowy ivona 2 posiada jedyny na świecie, tak zaawansowany i kompletny model językowy, który zawiera dodatkowe 20.000 reguł języka polskiego. Model językowy jest najważniejszym elementem syntezatora mowy, dzięki niemu ivona 2 inteligentnie interpretuje daty, adresy, liczebniki, skróty, akcenty w słowach, sposób intonacji zdań i innych skomplikowanych zjawisk językowych oraz sposób w jaki są przekształcone na postać dźwiękową - mowę. Ivona 2 zyskała także nowy błyskawiczny silnik syntezy mowy, który umożliwia zwiększenie szybkości generowania mowy nawet do 10 razy w porównaniu z dotychczasowymi możliwościami. Nowe rozwiązanie rozszerza możliwości zastosowania syntezatora mowy ivona 2 między innymi w urządzeniach mobilnych. 
Jednocześnie zaprezentowane zostały dwa nowe głosy angielskie, amerykańskie kendra i joey zrealizowane w przełomowej technologii brightvoice. Technologia brightvoice sprawia, że czytane słowa, zdania, a nawet całe artykuły i książki brzmią niezwykle naturalnie i płynnie, jakby były czytane przez prawdziwego lektora. 
Aktualizacje dla wszystkich dotychczasowych rozwiązań biznesowych i dla programów przeznaczonych do użytku domowego (na przykład Pakiety głosów ivona 2 z programem ivona reader) dostępne są do pobrania w serwisie www.ivona.com. 
Na Liście zamieścił Sylwester Piekarski 
 
 aaa 
5. ROZMOWA MIESIĄCA 
Z Beatą Ingram, nauczycielką języka niemieckiego rozmawia Stanisław Kotowski (1/3) 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
 S.K. - Jest Pani nauczycielką języka niemieckiego w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym dla Dzieci Niewidomych i Słabo Widzących w Krakowie. Z pewnością jest to interesująca praca. Zanim jednak porozmawiamy o jej "blaskach i cieniach", proszę powiedzieć kilka zdań o sobie. 
 
B.I. - Mam 35 lat. Kocham dzieci. Szczególną sympatią darzę moich siostrzeńców. Lubię koty, kolor niebieski oraz lato. Nie cierpię protekcjonalnego traktowania innych ludzi i gotowanej marchewki z groszkiem. To, co pewnie zainteresuje szczególnie czytelników "Wiedzy i Myśli" to fakt, iż podobnie, jak wielu z nich mam poważne problemy ze wzrokiem i dotykają mnie cienie i blaski tej sytuacji w całej swojej krasie. Jestem osobą prawie całkowicie niewidomą. Posiadam tylko niewielkie resztki wzroku. Okuliści twierdzą, że prawie nic nie widzę, ale funkcjonalnie potrafię dobrze wykorzystywać te możliwości, które mi pozostały i w znanych miejscach widzę całkiem sporo. Pewnie wspieram się pamięcią, bo jak jestem w nowym terenie, to na wzroku wcale nie mogę polegać. Mam poczucie światła, czasem widzę jakieś kolory, np. czarny czerwony, biały, ale niebieski czy zielony, biały czy żółty - odróżnianie ich, jest dla mnie niemożliwe. 
Początkowo byłam dalekowidzem z oczopląsem, potem doszło zwyrodnienie barwnikowe siatkówki - klasyczne RP. Uczyłam się w szkołach ogólnodostępnych, najpierw jako słabowidząca, a na studiach zaczęłam funkcjonować już jako osoba niewidoma, poruszać się z białą laską, posługiwać się komputerem z syntezą mowy itd. Mam za sobą klasyczny proces stopniowej utraty wzroku ze wszystkimi jego konsekwencjami. 
 
S.K. - No, to jest coś, co nas łączy. Ja również nie lubię marchewki z groszkiem i wzrok traciłem stopniowo. Dodam, że podobnie jak Pani, pozostały mi go nędzne resztki. Ale proszę kontynuować. 
 
B.I. - Kilka lat temu trafiłam na neurotraumatologię do krakowskiego szpitala klinicznego, bo okazało się, że mam naczyniaka na mózgu i jakieś koszmarne zmiany w kręgosłupie. Tego naczyniaka, chyba na szczęście dla mnie, nie da się wyciągnąć, bo nie wiem, jakie niespodzianki mogłabym otrzymać w prezencie, jako dodatek w pakiecie do mojej karty zdrowia po takim zabiegu. A tak, po ponad pięciu latach intensywnego leczenia neurologicznego, wróciłam do normalnego, intensywnego życia i czuję się dobrze. Z moimi dolegliwościami już umiem sobie radzić i nie komplikują mi one zbytnio życia. 
 Patrząc jednak z perspektywy na ten epizod mogę śmiało powiedzieć, że był mi on w życiu potrzebny. Uświadomiłam sobie, jak wiele znaczę dla moich najbliższych, jak wiele wsparcia i zrozumienia mogę oczekiwać od moich rodziców, siostry, jej męża, brata, a nawet malutkiej siostrzenicy - kilkuletniego wówczas dziecka, które zrozumiało znacznie więcej, niż mogło nam się wydawać. Ten trudny dla mnie okres, po którym zbierałam się długo i bardzo wolno, uzmysłowił mi, co tak naprawdę jest dla mnie priorytetem, kto z moich licznych znajomych jest wartościowym człowiekiem, na kim mogę polegać, komu zaufać i wreszcie, że nie stanie się nic złego, jeśli nie dopełnię na czas jakiegoś zobowiązania, nie wykonam jakiegoś zadania, nie zrealizuję założonego planu. Te kilka lat mojego życia dało mi szansę zrozumienia, z jak wielu rzeczy mogę teraz spokojnie zrezygnować, bez żalu, że coś tracę, aby szanować potrzeby rodziny, przyjaciół i własne. Dzięki temu, iż staram się być odpowiedzialna za słowa i czyny, mogę taką hierarchię wartości pogodzić z moją dosyć intensywną pracą. Żyje mi się teraz znacznie wygodniej, staram się brać na siebie zobowiązania, z którymi jestem w stanie sobie poradzić, nie boję się odmówić, jestem równie świadoma własnych ograniczeń, jak i możliwości. 
 
S.K. - Uczęszczała Pani do szkół ogólnodostępnych jako osoba słabowidząca. Jakie to były szkoły? 
 
B.I. - Do szkoły podstawowej - Szkoła Podstawowa nr 4 im. św. Barbary - uczęszczałam w moim rodzinnym mieście, a po jej ukończeniu do Liceum Ogólnokształcącego im. Króla Kazimierza Wielkiego, także w Bochni, do klasy o profilu humanistycznym. 
 
S.K. - Jakie techniki posługiwania się pismem Pani stosowała? 
 
B.I. - Zarówno w szkole podstawowej, jak i w średniej posługiwałam się jeszcze zwykłym drukiem. W młodszych klasach szkoły podstawowej druk był na tyle duży, że dosyć dobrze sobie radziłam z czytaniem. Potem wspierałam się lupą - taką zwykłą, kupioną gdzieś u optyka. Niestety, pomoce dla słabowidzących nie były wówczas tak powszechnie znane i myślę, że wiele na tym straciłam. Lupę przez przypadek "upolowałam" u taty, który wykorzystywał ją właśnie do naprawy jakiegoś zegarka i nagle odkryłam, że patrząc przez nią, widzę o wiele wyraźniej. Byłam ogromnie zależna od pomocy rodziców, siostry, koleżanek w szkole. 
W ósmej klasie szkoły podstawowej wzrok znacznie mi się pogorszył i zaczęłam uczyć się Braille'a, ale ciągle jeszcze chętniej korzystałam ze zwykłego druku. Przez cały okres uczęszczania do liceum i potem jeszcze przez jakiś czas po szkole średniej, leczyłam się w Austrii i tam dobrano mi okulary do czytania z wbudowanymi lupami, co znacznie usprawniło mi pracę z tekstem. Nawet wiążą się z tym jakieś komiczne sytuacje. 
W pierwszej klasie liceum pisałam bardzo wolno i w znacznie ograniczonym zakresie. W drugiej klasie, zaczęłam używać dwie pary okularów - inne do chodzenia, inne do czytania (prawie, jak moja babcia), wówczas okazało się, że mogę pisać dość szybko, starannie i maleńkim druczkiem, linijka pod linijką. 
Taki sposób zapisywania wynikał z mojego lunetowego pola widzenia. Kiedy pisałam drobno, łatwiej mi było to przeczytać. Nauczyciele mówili więc, że ich oszukuję, bo najpierw nie pisałam, a teraz piszę, jakbym nagle wzrok odzyskała. Dla nich, oznaczało to, że nieźle kombinuję, a gdy wytłumaczyłam, że to dzięki okularom, to dyktując notatkę z przyzwyczajenia patrzyli na mnie, czy nadążam zapisywać. Koleżanki i koledzy, którzy pisali wolniej, mieli problem. Kiedy prosili, żeby wolniej dyktować, nauczyciel mówił: "ale Beata zdążyła, to jakim cudem ty nie zdążyłaś..." 
Okulary poprawiły mój komfort pracy na jakiś czas, lecz nie we wszystkim. Pisałam sprawnie, ale z czytaniem miałam duże problemy. Szybko się męczyłam, a w klasie humanistycznej było dużo pracy. Sama czytałam w językach obcych, uczyłam się niemieckiego, rosyjskiego i łaciny, ponieważ w tym nie miał mi kto pomóc. W pozostałych przedmiotach, głównie w czytaniu, wspierali mnie rodzice i siostra. Do matury było tego wszystkiego już tak dużo, że nikt w domu nie był w stanie tego ogarnąć i dodatkowo uczyłam się wspólnie z koleżanką - inaczej byłoby trudno. Korzystałam też z zeszytów z pogrubioną linią, których używałam w liceum. W podstawówce rodzice pogrubiali mi linie ręcznie, a potem szukaliśmy w sklepach zeszytów z grubszymi liniami. Niestety, bez pomocy otoczenia, nie poradziłabym sobie w szkole masowej, na żadnym etapie. 
W klasie maturalnej nastąpił kolejny rzut choroby i od pierwszego roku studiów przechodziłam już stopniowo na pismo Braille'a i pracę z komputerem. Był to dla mnie ogromny wysiłek, bo komputery przenośne były jeszcze nie tak popularne, jak dziś. Wiele rzeczy więc musiałam wykonywać na komputerze stacjonarnym w domu, a z resztą jakoś radziłam sobie nagrywając i ucząc się wspólnie z kolegami. 
 
S.K. - Wspomniała Pani, że na studiach stosowała już bezwzrokowe metody chodzenia, posługiwania się komputerem itp., jakie to były studia? 
 
B.I. - Rozpoczęłam je w Nauczycielskim Kolegium Języków Obcych w Tarnowie, prowadzonym pod opieką naukową i dydaktyczną Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie - specjalność- język niemiecki. W 1997 r. uzyskałam tytuł licencjacki, na kierunku Filologia Germańska, na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie w zakresie nauczania języka niemieckiego, a w 2000 r. ukończyłam studia uzupełniające w Instytucie Filologii Germańskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie - specjalizacja nauczycielska i uzyskałam tytuł magistra. 
Kolejny etap to lata 2000 - 2001, w których byłam słuchaczką na studiach podyplomowych z zakresu tyflopedagogiki na Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie - Wydział Rewalidacji i Resocjalizacji. 
 
S.K. - Nie jest tego mało. Czy chciałaby Pani podzielić się swoimi doświadczeniami ze studiów? Z pewnością nauka obcego języka nie należy do najłatwiejszych, a przy braku wzroku jest to jeszcze trudniejsze zadanie. Co Pani sprawiało najwięcej trudności? 
 
B.I. - Zgadza się. Były trudności, ale podobno, co nas nie zabije, to nas wzmocni i choć sama denerwuję się, kiedy ktoś tak do mnie mówi, to w moim przypadku chyba sprawdziły się te słowa. Studia nie były dla mnie okresem w życiu ani łatwym, ani przyjemnym i choć dziś coraz częściej znajduję pozytywne strony tych lat, choć śmieję się z różnych sytuacji, lepiej rozumiem przyczyny moich kłopotów w tym czasie. Mimo to niezbyt chętnie wracam do tego okresu, chociaż ma to niewiele wspólnego z nauką, zaliczeniami, egzaminami. Z tym radziłam sobie dobrze i mam podobne wspomnienia, jak koleżanki i koledzy z roku. Jedne przedmioty lubiłam bardziej, inne mniej, tak samo jak wykładowców. 
Moje trudności wynikały głównie z przyczyn technicznych, organizacyjnych i psychologicznych. Jak już wspominałam, dostęp do komputera z syntezą mowy miałam znacznie ograniczony. Byłam zdana głównie na nagrania magnetofonowe oraz na życzliwość kolegów i wykładowców, a niestety z tym bywało różnie. Pomoc osobie niepełnosprawnej jest działaniem atrakcyjnym i ciekawym, ale zwykle na niezbyt długi czas. Jeśli jednak staje się to codzienną rutyną, jeśli już nikt tego nie podziwia, nikt nie współczuje, wówczas osoba pomagająca zaczyna się męczyć, widzieć same trudności. Tak było i w moim przypadku. 
Na początku wszyscy chętnie mi pomagali, potem jednak to zadanie spadło głównie na koleżankę, z którą mieszkałam w jednym pokoju. Oczywiście, byli też inni, ale raczej doraźnie i na chwilę. Koleżanka w końcu powiedziała, że nie będzie mi pomagać, ponieważ jestem zdolna i przy niej się nie rozwijam, a poza tym jest zmęczona. Miała prawo, ponieważ filologia to trudne studia. Tu nie ma oddechu. Ciągle zaliczenia, kolokwia, jakieś nowe treści gramatyczne, leksykalne, tzw. praktyczna nauka języka, a do tego literatura, historia, językoznawstwo, dydaktyka itd. To wszystko wymaga ogromnej pracy i systematyczności. Literatury czy historii nie trzeba uczyć się z wykładu na wykład, ale już słownictwo, gramatykę, zadane ćwiczenia, teksty trzeba przygotowywać na bieżąco. Do tego wszystko trzeba przeczytać na głos, powtórzyć jakieś ćwiczenie. Nagrywałam więc wiele tekstów i uczyłam się samodzielnie. Różne przedmioty nagrywali mi też różni ludzie, w tym wykładowcy. Z takimi niedogodnościami trzeba się godzić, ale jak się chce znaleźć same złe strony, to się je z pewnością znajdzie. 
Niekiedy też nie dostrzegałam kierowanych do mnie aluzji i działań. Typowo polskie? No, nie wiem. Jednak obserwując Polaków i zagranicznych znajomych mogę stwierdzić, że mamy mało odwagi powiedzieć komuś wprost, że jego postępowanie nam się nie podoba. Nie potrafimy przyjmować ani komplementów, ani krytyki, a przecież nie oceniamy kogoś, tylko jego postępowanie. Koleżanka wychodziła z pokoju na cały wieczór, nie kończąc np. zaczętego ćwiczenia, po czym wracała w nocy, gasiła światło i szła spać. Ja uparcie na nią czekałam, zamiast pójść do kogokolwiek i poprosić o dokończenie tej pracy. Obawiałam się, że się pogniewa, bo razem zaczęłyśmy... A ona z pewnością chciała mi przekazać, że powinnam poradzić sobie bez niej. Kiedy w końcu zaczęłyśmy rozmawiać na ten temat, to był właśnie środek sesji zimowej na drugim roku, czyli najmniej odpowiedni moment na dokonywanie zmian. 
 
S.K. - Myślę, że porusza Pani niezmiernie ważne zagadnienie, z którym spotyka się wielu niewidomych studentów i nie tylko studentów. Myślę, że dotyczy to wielu niewidomych, wielu słabowidzących i wiele osób z innymi niepełnosprawnościami. 
 
B.I. - Tak, to prawda. Warto jednak pamiętać, że to od nas bardzo dużo zależy. Nie chcę robić z porządnej dziewczyny potwora, ponieważ jestem zdania, że nigdy nie jest tak, aby tylko jedna strona winna była nieporozumień. Myślę, że zgubił mnie brak odwagi. Miałam dużo trudności z dostaniem się na wybrany kierunek studiów i jak nieco od tego odetchnęłam, było mi już wygodnie. Miałam możliwość przygotowania się do zajęć, próbowałam udowodnić wszystkim, że wbrew temu, co mówili poradzę sobie, co potwierdzał pozytywnie zaliczony pierwszy rok studiów i za mną dwie sesje egzaminacyjne. Zapomniałam, że ktoś może być zmęczony mieszkaniem z osobą praktycznie niewidomą i pomaganiem jej. 
Wiele trudnych sytuacji wynikało z mojego braku asertywności. Uważałam wówczas, że tylko ja potrzebuję pomocy, i że tylko ja powinnam się dostosować do innych. Żyłam w bezustannym poczuciu winy, że coś od kogoś potrzebuję... 
Dodatkowo na początku studiów napotkałam na ogromny opór ze strony wielu wykładowców, ale nie wszystkich, podkreślam. Nieliczni we mnie jednak uwierzyli i potraktowali jak studentkę, a nie jak niewidomą, która zabiera miejsce innym przyszłym nauczycielom. Takie i podobne słowa usłyszałam na starcie, otrzymując propozycję statusu wolnego słuchacza, aby w razie niepowodzenia nie zabierać miejsca innym. Oczywiście, z założenia miałam nie dać sobie rady. "Nikt tu Pani nie pomoże, tu wszyscy idą po trupach do celu"..." 
Na filologii jest wiele egzaminów ustnych, ale też trochę pisemnych, testów i zadań, o zdawanie których musiałam prosić w formie ustnej. Był to bowiem dla mnie okres, kiedy traciłam i tak już słaby wzrok. Uczyłam się brajla i obsługi komputera, a te wszystkie nowe techniki pracy były jeszcze za mało przeze mnie opanowane, abym mogła je wykorzystywać podczas egzaminów. Egzamin wymaga skupiania się na treści, a nie na technice pracy. Konieczność wyjaśniania, co bardziej zorientowanym wykładowcom, dlaczego nie piszę brajlem, dlaczego nie robię, jak inni niewidomi, dlaczego? Ta sytuacja była dla mnie ogromnie stresująca i stanowiła duży problem. 
Kolokwia i egzaminy nie były w żaden sposób dostosowane do możliwości osoby niewidomej. Na głos odczytywano np. długie zdania, co uniemożliwiało mi zorientowanie się w transkrypcji fonetycznej, w tym, jaki znak fonetycznego zapisu odpowiada zapisowi graficznemu. A zdań takich było nawet kilkadziesiąt. Trudne też jest uzupełnianie luk w tekście, którego się nie widzi. 
Moje studia przypadły, niestety, na okres, w którym wiele nowoczesnych technologii stosowali już niewidomi, ale nie były one jeszcze szeroko znane. Ucząc się w szkolnictwie ogólnodostępnym, dowiadywałam się o wszystkim z opóźnieniem. Do tego byłam pierwszą osobą z dysfunkcją wzroku na germanistyce na tej uczelni, więc nikt nie miał żadnych doświadczeń. Nawet proponowano mi zmianę kierunku na historię lub prawo, argumentując, że tam już studiowali niewidomi. Uparłam się jednak. Urząd pełnomocnika rektora ds. studentów niepełnosprawnych powstał pod koniec moich studiów, kiedy już nieźle sobie radziłam. Zdecydowanie łatwiej mówi się mi o moich osiągnięciach niż o trudnościach. Nie chciałabym, aby czytający naszą rozmowę pomyślał, że się żalę. Nie, to już nie ten etap w moim życiu, acz miałam i taki. Nie mówię tu też o wszystkich trudnościach, ponieważ musiałoby to być osobne opowiadanie. Trzeba by mówić po kolei, w taki sposób, żeby czytelnicy mogli wyciągnąć wnioski. 
Chcę jednak podkreślić, że podejmując jakieś wyzwanie, zwłaszcza działanie dłuższe, wymagające kontaktu z ludźmi, jak nauka, praca, wakacyjny wyjazd, należy zdawać sobie sprawę nie tylko z własnych ograniczeń, bo tego na ogół niepełnosprawni doskonale są świadomi, ale i chyba przede wszystkim z zakresu konieczności korzystania z pomocy innych osób, z poczucia własnej wartości. 
Nie wszyscy niepełnosprawni umieją jasno zakomunikować innym: "Tak, jestem niepełnosprawny, wiem o tym, potrzebuję pomocy, ale jestem wartościowym człowiekiem, mam swoje potrzeby, swoje indywidualne przyzwyczajenia, swoje zalety i wady. Szanuję indywidualność innych, ale moją też należy uszanować. Ja też mam prawo być zmęczony, niezadowolony, mnie też może boleć głowa, mogę cię nie rozumieć, tobie też moja pomoc może się przydać. Ja też mam przed sobą przyszłość, marzenia, chęci". Niełatwo to zaakceptować. Mnie zajęło to bardzo dużo czasu. 
 
S.K. - Znowu porusza Pani bardzo ważne problemy. Znam je również z własnego doświadczenia. Czy mogłaby Pani powiedzieć, co było dla Pani największym problemem? 

B.I. - Chyba największym moim problemem, który wyeksponował się właśnie podczas studiów, ale pojawiał się już wcześniej i z którym długo potem nie mogłam sobie poradzić, było praktycznie zniszczone poczucie własnej wartości. W którymś momencie zaczęły także i do mnie docierać słowa kierowane do moich rodziców, a potem i do mnie samej, że bez ich pomocy, bez pomocy siostry, bez pomocy koleżanek... I tak można by wymieniać jeszcze długo. A wniosek - nic bym nie osiągnęła, nie dałabym sobie rady, nie skończyłabym szkoły itd. To prawda, ale czy ja nic w tym wszystkim nie znaczę, nic nie zrobiłam? 
Wiele lat i wiele wysiłku zajęło mnie i moim bliskim, potem współpracownikom, znajomym przewartościowanie sobie poglądów, odzyskanie szacunku do siebie, do własnej pracy. Zapewniam, że nie straciłam szacunku i podziwu dla tych, którzy mi pomagali i nadal wytrwale to robią. Są to rodzice, moja siostra, potem jej mąż, przyjaciele, którzy czynią to od zawsze, odkąd pamiętam i od kiedy mają ze mną kontakt. Mimo to doceniam siebie, cieszę się z własnych sukcesów i potrafię się sprzeciwić, jasno wyrazić swoje, czasem odmienne zdanie. Mogę powiedzieć nie, bez obawy, że ktoś się pogniewa i nie pomoże, a jak nie pomoże, to trudno, zrobi to ktoś inny. Teraz jestem szczęśliwsza, czuję się lepiej i znacznie rzadziej się denerwuję. 
 
S.K. - Jak radziła sobie Pani z trudnościami w okresie studiów? 
 
B.I. - Radziłam sobie różnie, jednak w miarę upływu czasu było mi łatwiej. Mam taką cechę osobowości, że zwykle po krótkim okresie paniki, złości, nerwów mobilizuję się i zaczynam myśleć konstruktywnie. Tak było i na studiach. Na początek sporządziłam plan, kto pomaga mi z jakiego przedmiotu. Większość osób mi nie odmówiło. 
Oczywiście, było to dla mnie kolejnym wyzwaniem, ponieważ każdy ma inny sposób pracy, czytania, tłumaczenia, każdy uczy się jak lubi. Ja musiałam się dostosować jednocześnie do kilku osób, nauczyć się pracy z nimi i oni ze mną. Potem było już lepiej. Ciągle dużo uczyłam się z nagrań, ale samodzielnie, więc w swoim tempie. Nie czułam się przy tym winna, że zabieram komuś czas. Coraz lepiej radziłam sobie z brajlem i komputerem. Sama sporządzałam notatki, drukowałam zadania i prace pisemne, skanowałam teksty. Niestety, brak komputera z syntezą mowy na uczelni, i konieczność mieszkania w akademiku z dala od domu, trochę to wszystko spowalniały. Także i coraz więcej wykładowców przekonywało się, że może jednak sobie poradzę i coraz chętniej mi pomagali - nagrywali teksty, ćwiczenia, zostawali dodatkowo na konsultacjach i poświęcali mi czas. 
Poprosiłam też o samodzielny pokój w akademiku, abym mogła korzystać z pomocy, nie przeszkadzając współlokatorom. Nabierałam coraz większej pewności siebie, stawałam się bardziej niezależna, coraz częściej wyjeżdżałam do domu, nie obawiając się, że nie będę mogła przygotować się do zajęć. Odnowiłam też zaniedbane znajomości, zawarłam również nowe, w tym ze studentami z innych kierunków i w końcu poczułam przyjemność studiowania. Śpiewałam w chórze akademickim, spotykałam się ze znajomymi. Po raz pierwszy, tu pewnie się czytelnik uśmiechnie, nie byłam zwolniona z zajęć wychowania fizycznego. Dzięki regularnym wizytom na basenie wraz z moją grupą, uzyskałam normalne zaliczenie i cieszyłam się z niego równie mocno, jak z zaliczenia gramatyki opisowej - zmory germanistów. 
Kolejne problemy, jakie się pojawiały, rozwiązywałam lepiej lub gorzej, ale zdecydowanie było ich mniej. 
Po ukończeniu Nauczycielskiego Kolegium Języków Obcych podjęłam pracę. Jednocześnie zaczęłam zaocznie studiować germanistykę na UJ. Miałam znacznie więcej obowiązków, musiałam dobrze organizować sobie zajęcia. Miałam jednak łatwiejszy start, bo tam już nikt, poza jedną panią z administracji, nie próbował podważać celowości moich studiów. Nieco bardziej wierzyłam już we własne możliwości, szybciej i skuteczniej rozwiązywałam problemy. Jeśli ktoś odmawiał mi pomocy, nie szukałam natychmiast winy w sobie, tylko prosiłam kogoś innego. Znacznie więcej mogłam już uczyć się samodzielnie. 
Na studiach podyplomowych miałam własnego laptopa, więc było mi bez porównania łatwiej, a z pomocy innych osób korzystałam znacznie rzadziej. Oczywiście, też musiałam z niej korzystać, wiele rzeczy robiłyśmy wspólnie z koleżanką z pracy, z którą studiowałam, ale nigdy nie odczułam, że jest to dla niej problem. Raczej dobrze się bawiłyśmy ucząc się razem do egzaminów. 
 
S.K. - To teraz proszę powiedzieć, czy były jakieś zajęcia, z którymi radziła sobie Pani równie dobrze i łatwo jak studenci widzący? 
 
B.I. - Oczywiście! Było wiele takich zajęć. Szczególnie te, które lubiłam, jak metodyka nauczania, psychologia, fonetyka i znienawidzona przez wszystkich gramatyka opisowa. Nie tylko radziłam sobie tu dobrze, ale szczególnie z tych dwóch ostatnich przedmiotów często pomagałam koleżankom z roku, a czasem i z innych lat, nie wykluczając starszych roczników. Działo się to od samego początku studiów, a ja zupełnie nie zdawałam sobie sprawy, że jestem innym potrzebna, że mogę pomagać. Dopiero, kiedy zaczęłam umawiać się z niektórymi osobami na określone godziny, bo brakowało mi czasu, a np. fonetyki trzeba było uczyć się z każdym indywidualnie, uświadomiłam sobie, że to nie tylko ja potrzebuję pomocy. To też przyczyniło się do stopniowej poprawy samooceny i wzrostu poczucia własnej wartości. 
 
S.K. - Czy polecałaby Pani młodym niewidomym i słabowidzącym studia z zakresu filologii obcej? 
 
B.I. - Jak najbardziej! W dzisiejszych czasach, przy możliwościach, jakie dają nowoczesne technologie, przy wsparciu oferowanym przez uczelnie wyższe, nie widzę żadnych przeszkód. Osoba niewidoma może być w szerokim zakresie samodzielna i niezależna. Jestem zdania, że ciągle musi ona korzystać z pomocy widzących studentów. Niestety, studiowanie filologii obcej ma to do siebie, że nie każdy może pomóc. Bez znajomości danego języka taka pomoc będzie mało skuteczna i ograniczona. 
Znam co najmniej kilka osób niewidomych, które studiowały lub studiują obecnie filologię obcą i radzą sobie dobrze. Są jednak warunki. Chcąc studiować filologię, podobnie jak kierunki techniczne, trzeba być dobrze zrehabilitowanym, biegle posługiwać się komputerem i internetem. Trzeba też być otwartym na zmiany i konieczność uczenia się ciągle czegoś nowego. Ważna jest umiejętność pokonywania nowych trudności. Nie ma tu czasu na stagnację. 
Biegła znajomość języka obcego znacznie zwiększa szansę osoby z dysfunkcją wzroku na rynku pracy. Coraz częściej dochodzę do wniosku, że w odróżnieniu od tego, co było jeszcze kilka lat temu, kiedy to sam język dawał możliwość pracy, sytuacja się zmieniła. Sama znajomość języka już często nie wystarcza nawet do pracy w szkole. Pozostaje praca na uczelni i w biurach tłumaczeń lub własna działalność gospodarcza. W szkołach coraz częściej ogranicza się liczbę godzin, jest mniej oddziałów. Firmy też zatrudniają chętniej pracowników, którzy obok znajomości języka potrafią jeszcze coś dodatkowo, choćby biegła obsługa komputera, praca w cal-center, podobnie biura podróży itp. 
Niestety, nastały czasy, kiedy trzeba szukać kierunków dających szersze możliwości (np. znajomość dwóch języków), albo studiować dwa kierunki, bądź studiować dwuetapowo. Najpierw można np. skończyć filologię, a studia magisterskie kontynuować na innym kierunku. Dziś wiele uczelni oferuje takie rozwiązania. Już studiowanie filologii obcej nie jest dla osoby z dysfunkcją wzroku łatwe, a co dopiero takie rozwiązanie. 
Cóż, takie nam czasy nastały. Chociaż mamy coraz mniej przeszkód w samym studiowaniu, chociaż napotykamy na coraz mniej barier, mamy coraz lepszy dostęp do materiałów, wymagania kierowane w stosunku do nas są takie same, jak do widzących studentów, a potem do pracowników. To nie znaczy, że sugeruję, aby je obniżyć czy zmieniać. Chcę powiedzieć, że niewidomemu znacznie więcej potrzeba czasu, żeby zeskanować tekst, a następnie go przeczytać przy pomocy mowy syntetycznej lub brajlowskiego monitora. Wymaga to również większych umiejętności niż w przypadku osoby widzącej. Pod tym względem nic się nie zmieniło. Oczekiwania na rynku pracy są takie same, jak wobec widzących, możliwości mamy lepsze, ale wymagania są większe. 
 
S.K. - Bez wątpienia są to rzeczywiste i trudne problemy, ale przy odpowiednich zdolnościach i uporze można je pokonywać. Proszę jednak odpowiedzieć na to pytanie, czy zalecałaby Pani młodym osobom niewidomym studiowanie filologii obcej. 
 
B.I. - Studiowanie filologii obcej - tak, ale najpierw radziłabym przemyśleć, co chcemy potem robić. Nie można tak, jak bywało dawniej: "skończę studia, to się okaże..." Najpierw trzeba zastanowić się, jakie mamy plany po studiach, a dopiero potem wybierać ich kierunek. Nie chodzi mi dokładnie o zaplanowanie, gdzie chcemy podjąć pracę, ponieważ nie jest to możliwe. Jeśli nawet jakaś firma nam ją obieca, może już nie istnieć zanim ukończymy studia. Trzeba natomiast wiedzieć, w jakiej dziedzinie chcemy pracować i czy jest to możliwe. Niestety, jako niewidomi, oprócz studiowania na wymarzonym kierunku, musimy znacznie częściej niż widzący, myśleć o realnej przyszłości i jakoś próbować łączyć jedno z drugim, aby realizować swoje marzenia i plany. 
 
S.K. - Dziękuję za tak przemyślane informacje, oceny i wnioski. Z pewnością mogą one przydać się młodym osobom z uszkodzonym wzrokiem. 
Dalszy ciąg naszej rozmowy już w nowym roku. 
 
 aaa 
6. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE 
 
aaa 
6.1. Prasa e-Kiosku do pobierania przez internet z BC 
 
Źródło: wypozycz.bcpzn.pl 
 
Dzięki porozumieniu między Stowarzyszeniem De Facto i Biblioteką Centralną, czytelnicy korzystający z Serwisu Wypożyczeń online BC PZN mogą uzyskać dostęp do zasobów e-Kiosku De Facto, bez konieczności przesyłania dokumentów do Stowarzyszenia. 
Biblioteka Centralna od kilkudziesięciu lat gromadzi i udostępnia książki dla niewidomych. Stowarzyszenie De Facto prowadzi unikatową działalność w zakresie pozyskiwania i udostępniania prasy dla osób z dysfunkcją wzroku. Od teraz działania tych dwóch organizacji stają się jeszcze łatwiej dostępne, a czytelnicy korzystający z Serwisu Wypożyczeń online i zgromadzonych w nim zasobów książkowych, zyskują możliwość korzystania z aktualizowanych na bieżąco kilkudziesięciu tytułów prasowych w ramach e-Kiosku De Facto. 
Stowarzyszenie De Facto zaprasza osoby z dysfunkcją wzroku do korzystania z innych produktów i usług Stowarzyszenia, o których informacje są dostępne na stronie www.defacto.org.pl 
Więcej o Bibliotece Centralnej na stronie www.bcpzn.pl 
 
 aaa 
6.2. Marek Kalbarczyk - Człowiekiem bez barier 2010 
Tomasz Przybyszewski 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2010-11-04 
 
 Z ponad 50 zgłoszeń, które nadesłano z całej Polski, jury konkursu "Człowiek bez barier" wybrało pięcioro finalistów. Zwycięzcą został Marek Kalbarczyk - twórca pierwszego polskiego syntezatora mowy, założyciel Fundacji "Szansa dla niewidomych", aktywny działacz społeczny. Jego dziełem jest pierwszy mówiący po polsku syntezator mowy. 
Marek Kalbarczyk stworzył go w 1988 r. we współpracy z Janem Grębeckim. Oprogramowanie otworzyło w Polsce drogę do rozwoju tyfloinformatyki, czyli informatyki dla osób niewidomych, z którą Marek Kalbarczyk związał swoje życie. 
W wyniku choroby genetycznej stracił resztki wzroku w wieku 12 lat. Brak wzroku to, jego zdaniem, tylko utrudnienie. Uważa nawet, że sprzyja ono pracowitości, sumienności i efektywności, czego sam daje przykład na co dzień. 
Jako najlepszy uczeń jednego z warszawskich liceów dostał się bez egzaminów na Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego. Po studiach pracował w Instytucie Meteorologii i Gospodarki Wodnej, gdzie stworzył oprogramowanie przetwarzające dane o stanie wód w kraju. W 1989 r. został współzałożycielem, a w 1991 - prezesem spółki Altix, krajowego lidera dystrybucji sprzętu elektronicznego dla osób z dysfunkcją wzroku. Spośród 57 pracowników firmy 22 to osoby z niepełnosprawnością. 
Altix co roku organizuje dla setek chętnych szkolenia komputerowe. Spółka jest głównym sponsorem przedsięwzięć Fundacji "Szansa dla Niewidomych", założonej przez Marka Kalbarczyka w 1992 r. , dzięki której przekazano już ponad 3 mln zł na rzecz środowiska osób nie-widomych. Ostatnio, dzięki Markowi Kalbarczykowi i jego Fundacji, udało się zebrać około 300 tys. zł na pracownie i specjalistyczny sprzęt dla Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niewidomych i Słabowidzących w Krakowie, który ucierpiał podczas tegorocznej powodzi. 
Dlaczego Marek Kalbarczyk wspiera innych? Jego zdaniem, nie pomaga ten, kto jest złym człowiekiem. Poza tym, zło generuje zło, a dobro - dobro. - Jestem przekonany, że jak zrobię coś złego, to kto inny też zrobi komuś coś złego, i odwrotnie, jak zrobię coś dobrego, to i inni zrobią coś dobrego - wyjaśnia. - Tak jak grupa przestępcza rośnie i rośnie, tak i zło się rozprzestrzenia, rozmnaża. Na szczęście tak samo mnoży się dobro. 
Marek Kalbarczyk po utracie wzroku korzystał z pomocy wielu osób - w domu, szkole, na studiach. Dziś, ile może, tyle robi dla innych. Uważa jednak, że aby pomagać skutecznie, trzeba się. . . kształcić. - Kształcić się trzeba codziennie i przez całe życie, to jest najlepsza recepta na skuteczne pomaganie i działanie - podkreśla. - Człowiek wykształcony ma większe szanse na to, że - jak sobie wszystko przemyśli, poukłada - to mu się uda. Im więcej się umie, tym większe jest prawdopodobieństwo, że się coś naprawdę skutecznie, sensownie zrobi 
. 53-letni Marek Kalbarczyk ma żonę i czterech synów. W latach 1994-1995 prowadził w TVP program "Razem czy osobno". Jest pomysłodawcą cyklicznej konferencji "Reha for the Blind in Poland", a także ogólnopolskiej akcji "Tyflobus - zobacz świat niewidomych". 
Jako autor wielu publikacji dla osób niewidomych dostał medal "W służbie polskiej oświaty". W 2009 r. został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. 
Wśród pozostałych laureatów znajdują się: Emilia Kotarska - pielęgniarka poruszająca się na wózku, która pomaga osobom potrzebującym znajdującym się w podobnej sytuacji 
Jacek Ryng - wolontariusz dobrych słów, twórca stron internetowych Fundacji Arka, Stowarzyszenia Elpis, Oazy Diecezji Opolskiej oraz grupy wolontariuszy "Iskierka Nadziei" choruje na rdzeniowy zanik mięśni, który spowodował niedowład kończyn 
Krzysztof Wostal - Mistrz Polski w warcabach, od 10 lat prowadzi kursy komputerowe dla osób z dysfunkcją wzroku, słuchu oraz głuchoniewidomych, współinicjator Regionalnego Klubu Towarzystwa Pomocy Głuchoniewidomym cierpi na głuchoślepotę 
Sebastian Mankiewicz - swoją niepełnosprawność traktuje jako atut, dzięki któremu w salonie marki Toyota doradza klientom zakup dostosowanego samochodu, aktywnie działa społecznie nie chodzi w wyniku przepukliny oponowo-rdzeniowej. 
Ogłoszenie wyników odbyło się 4 listopada podczas uroczystej gali w Mazowieckim Centrum Kultury i Sztuki. Podczas wydarzenia byli obecni, m.in.: Jarosław Duda - pełnomocnik rządu ds. osób niepełnosprawnych, Marek Plura - poseł na Sejm RP, Wojciech Skiba - prezes PFRON, Karolina Malczyk-Rokicińska - pełnomocnik prezydenta m.st. Warszawy ds. równego traktowania. 
Uroczystość prowadziła Anna Popek. Patronat merytoryczny nad konkursem objęła Pani prof. Irena Lipowicz - rzecznik praw obywatelskich, a instytucjonalny - Pan Jarosław Duda - pełnomocnik rządu ds. osób niepełnosprawnych. 
"Człowiek bez barier" - konkurs magazynu "Integracja" - ma na celu promocję osób z niepełnosprawnością, które odniosły sukces w biznesie, są uznanymi artystami, wybitnymi sportowcami, liderami społeczności lokalnych, cenionymi specjalistami lub znakomitymi organizatorami życia publicznego. Tegoroczna edycja ukierunkowana była na osoby, które udzielają się społecznie i poprzez swoją działalność pomagają innym. 
 
 *** 
 
Redakcja "Wiedzy i Myśli" serdecznie gratuluje wszystkim laureatom tegorocznej edycji konkursu "Człowiek bez barier". To duże wyróżnienie znaleźć się wśród pięciu osób z całego kraju, których dokonania zostały zauważone i docenione. 
Wielkim wyróżnieniem jest zajęcie pierwszego miejsca na tej krótkiej liście. Dlatego szczególnie gorąco gratulujemy Panu Markowi Kalbarczykowi. 
Cieszy nas ogromnie, że wśród pięciu laureatów znalazły się aż dwie osoby z naszego środowiska. Drugą osobą, poza Markiem Kalbarczykiem, jest Krzysztof Wostal. W tym przypadku na podkreślenie zasługuje fakt, że jest on osobą ze złożoną niepełnosprawnością, osobą głuchoniewidomą oraz naszym współpracownikiem. Jest to dodatkowy powód naszego zadowolenia. Panie Krzysztofie! Serdecznie gratulujemy. 
Wszystkim wyróżnionym życzymy dalszych sukcesów w ich działalności, zdrowia i wszelkiego powodzenia. 
 
aaa 
6.3. Koncert "Baśniowy Świat" 
 
Źródło: Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne "Przystań" w Poznaniu 
 
 30 października 2010 roku, Stowarzyszenie Społeczno - Kulturalne "Przystań" zorganizowało XXII koncert organizowany w ramach cyklu "Mimo Wszystko w Przystani". XXII koncert organizowany był pod hasłem "Baśniowy Świat". 
Jedną z artystek, która wystąpiła na scenie tego wieczoru była Katarzyna Nowak, niewidoma, niezwykle utalentowana piosenkarka z Wrocławia. W swoim recitalu wokalistka zaśpiewała ballady i piosenki przy własnym akompaniamencie gitary. 
W trakcie koncertu publiczność mogła zobaczyć również wystawę obrazów Jerzego Łuczaka - malarza, animatora kultury i wielkiego przyjaciela młodych twórców. Pan Jerzy jest kierownikiem Schronu Kultury "Europa" uczestnikiem i organizatorem wielu krajowych i zagranicznych wystaw. Jest bez wątpienia jednym z najwybitniejszych twórców poznańskiego - a może i ogólnopolskiego środowiska plastycznego. 
Ideą Festiwalu Artystycznego "Mimo Wszystko w Przystani" jest integracyjna prezentacja artystyczna osób pełnosprawnych i artystów z niepełnosprawnościami. Projekt realizowany jest we współpracy z Fundacją Anny Dymnej "Mimo Wszystko". 
 
aaa 
6.4. Przewodnik audio z audiodeskrypcją na ścieżce edukacyjnej "Ostoja Drozdowska" 
 
 Źródło: www.audiodeskrypcja.org 
Data opublikowania: 2010-10-25 
 
 Muzeum Przyrody w Drozdowie serdecznie zaprasza na uroczyste otwarcie: Ścieżki edukacyjnej "Ostoja Drozdowska" oraz Wystawy rzeźby osób głuchoniewidomych park muzealny, 29 października 2010r., godz. 13:00 
 
Ostoja Drozdowska 
 
Spacer Ostoją Drozdowską wśród dzikiej scenerii wykrotów, powalonych pni i ponad 100-letnich topoli stwarza wyjątkową okazję do zapoznania się ze środowiskiem łęgów nadrzecznych, od kilkudziesięciu lat niezmienionym przez człowieka. Trasa, urozmaicona atrakcjami edukacyjnymi dla dzieci, daje możliwość aktywnego spędzenia czasu. 
Ścieżka, która ma postać drewnianej szerokiej kładki zawieszonej nad podmokłym terenem, udostępniona jest osobom korzystającym z wózków inwalidzkich i z problemami wzroku. Bezpieczne przejście drewnianej kładki, osobom niewidomym ułatwi i uprzyjemni przewodnik audio z audiodeskrypcją. Z myślą o nich, również tablice informacyjne i gry edukacyjne udostępnione zostały z użyciem techniki reliefowej i pisma brajla. 
 
Wystawa rzeźby osób głuchoniewidomych 
 
Rzeźby w glinie powstały podczas plenerów rzeźbiarskich organizowanych przez Towarzystwo Pomocy Głuchoniewidomym w Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku. Twórcy pracowali pod kierunkiem artystów rzeźbiarzy: Ryszarda Stryjeckiego - pomysłodawcy oraz kustosza plenerów i Mieczysława Syposia - wybitnego niesłyszącego artysty. Rzeźby, prezentowane w wielu miejscach w kraju i za granicą, są wymownym znakiem obecności osób niepełnosprawnych w życiu kulturalnym społeczeństwa. 
 
Zadania zrealizowano przy pomocy finansowej: Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska, Starostwa Powiatowego w Łomży, Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska w Białymstoku oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. · 
 
aaa 
6.5. VIII Edycja Konferencji reha For the Blind in Poland 
 
Źródło: Lista dyskusyjna PZN 
Data opublikowania: 2010-11-10 
 
W tym roku pragniemy serdecznie zaprosić Państwa na Konferencję REHA FOR THE BLIND IN POLAND w poszerzonej formule wypracowanej w bieżącym roku, a zatytułowanej: "Świat dźwięku i dotyku". Jak zwykle, postaramy się dostarczyć gościom niezapomnianych przeżyć. 
Konferencja i towarzysząca jej wystawa odbędą się w dniach 2-3 grudnia 2010 r. w gmachu głównym Biblioteki Narodowej w al. Niepodległości 213. Otwarcie nastąpi w czwartek o godzinie 11.00. 
 
Wśród planowanych atrakcji pragniemy zaproponować: 
1. Wystąpienia gości honorowych. 
2. Rozstrzygnięcie konkursu IDOL 2010, który wyróżnia i nagradza osoby, firmy oraz produkty docenione przez środowisko niewidomych i słabowidzących. 
3. Sesja merytoryczna zatytułowana "Nowoczesna rehabilitacja drogą do aktywizacji inwalidów wzroku", podczas której wygłoszone zostaną referaty przygotowane przez naukowców i rehabilitantów. 
4. Największa międzynarodowa wystawa sprzętu rehabilitacyjnego i oprogramowania dla inwalidów wzroku. 
5. "Gabinet dotyku i dźwięku" - co potrafimy rozpoznać i odczytać bezwzrokowo. 
6. Turniej ping-ponga dla niewidomych. 
7. "Spotkanie z mistrzem" - co potrafią najwybitniejsi niewidomi i niedowidzący. 
8. Pokaz filmu z audiodeskrypcją. 
9. Wystawa książki wydanej z myślą o nas - książki brajlowskie, książki wydane w druku powiększonym i audiobooki. 
10. Porady dotyczące kreowania wizerunku - "Niewidomi chcą atrakcyjnie wyglądać!". 
11. Koncert wybitnych niewidomych twórców. 
 
Wszystkich zainteresowanych uczestnictwem w konferencji zachęcamy do rejestracji poprzez formularz dostępny na stronie: 
www.szansa.waw.pl 
 (LINK) - Dariusz Linde, Fundacja Szansa dla Niewidomych 
Punkt Konsultacyjny: ul. Konwiktorska 9 lok. 12, 
00-216 Warszawa 
Tel. 22 635 10 60 
Kom. 662 138 400 
Email: warszawa@szansa.waw.pl 
www.szansa.waw.pl 
 
aaa 
6.6. Słowiański rozmach 
Weredyk 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Fundacja Szansa dla Niewidomych pod rządami miłościwie panującego Marka Kalbarczyka w dniach 2 i 3 grudnia br. organizuje - z sobie właściwym rozmachem - już VIII edycję międzynarodowej konferencji "Reha for the blind In Poland, pod nieco przewrotnym tytułem "Świat dotyku i dźwięku". 
Przewrotnym, ponieważ niewidomi starali się obłaskawiać świat widziany okiem, powoli krok po kroku i konsekwentnie znaleźć w nim swoje miejsce. Teraz, zaś odwrotnie, niewidomi pokażą jakim interesującym miejscem jest przestrzeń dotyku i dźwięku wyizolowana z wiodącego obszaru wrażeń wzrokowych. 
Pomysłodawcy i zarazem realizatorzy konferencji bogaci o doświadczenia wyniesione z dotychczasowych siedmiu konferencji zakładają, że podobnie jak w latach poprzednich sale wystawowe i spotkania merytoryczne odwiedzi około, a może ponad, 2000 osób. Jest to, jak piszą organizatorzy, "największe wydarzenie tego typu w Europie Środkowej i Wschodniej". Sądzę, że nie tylko, bowiem można je uznać za wydarzenie rangi europejskiej. 
Dobrze, że Szansa nie skoncentrowała się jedynie na standardowych sesjach i towarzyszącej im wystawie sprzętu tyfloinformatycznego, a pokusiła się o zapewnienie różnorodnych imprez towarzyszących: pokazów, wystaw, warsztatów, wydarzeń artystycznych, ze startem do księgi Guinessa włącznie. 
A jest w czym wybierać i przebierać: 
- wystawa - nowoczesne techniki zapisu w systemie Braille'a, 
- zawody ping-ponga nie tylko dla widzących, 
- gabinet - Dotykiem i słuchem, 
- niewidomi także chcą wyglądać atrakcyjnie - warsztaty, 
- konkursy: pisania bezwzrokowego na klawiaturze, sprawnego posługiwania się testerem kolorów, czujnikiem światła oraz konkursy na orientację przestrzenną. 
Zaproszeni wystawcy urządzeń i sprzętu wspomagającego rehabilitację będą mogli rywalizować o laur środowiskowego idola. 
Intrygującą propozycją dla osób, które zechcą wirtualnie wziąć udział w konferencji, jest zapowiedź jej transmisji i to w trzech językach: polskim, rosyjskim i angielskim. 
W tej beczce miodu znalazłem jedynie kropelkę dziegciu, przesycony nadmiarem ważkich słów język programu. Te wszystkie określenia: "wspaniały, niepowtarzalny, jedynie my..." zaczynają w trakcie lektury materiałów nużyć i nieco dystansują do pomysłu, który i bez tego nadmiaru superlatywów reklamowych jest i niepowtarzalny, i imponujący, a także budzi niekłamany podziw odbiorcy. 
 
aaa 
6.7. Z Ludwikiem Braille'm do muzeum 
Alicja Nyziak 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Kolejne zabytki słowem opisane! 
8 listopada br. w siedzibie płockiego Muzeum Mazowieckiego odbyła się konferencja podsumowująca projekt "Z Ludwikiem Braille'm do Muzeum". Śmiało można powiedzieć, że kolejne muzealne drzwi zostały szeroko otwarte dla osób z dysfunkcją wzroku. Podczas spotkania osoby niewidome, przedstawiciele organizacji pozarządowych działających na rzecz osób z dysfunkcją wzroku, otrzymali ciekawe zestawy, w których znalazły się: barwno-dotykowa mapa Starówki Płockiej, barwno-dotykowy obraz fasady Muzeum Mazowieckiego, dotykowy plan sali "Gabinet" oraz dźwiękowy przewodnik po Starówce i części Muzeum Mazowieckiego. 
Jednym z punktów konferencji była możliwość zwiedzenia "Gabinetu Pana", wysłuchanie opisu pomieszczenia, czytanego przez Stefana Knothe - aktora głosowego i narratora, oraz dotykowe obejrzenie zgromadzonych eksponatów. Zainteresowanie było ogromne. Osoby niewidome i słabowidzące z uwagą słuchały opisu i mogły poznać dotykowo np. charakterystyczne cechy secesji. Często bywa tak, że osoby widzące wiedzą lub kojarzą dany styl z jego cechami, ale werbalne przekazanie okazuje się bardzo trudne lub czasami nawet błędne. 
Styl secesyjny, to: "płynne, faliste linie, ornamentacja abstrakcyjna bądź roślinna, inspiracje sztuką japońską, swobodne układy kompozycyjne, asymetria, płaszczyznowość i linearyzm oraz subtelna pastelowa kolorystyka". (źródło - Wikipedia) 
Czy to wystarczy, aby osoba niewidoma zrozumiała, jak wygląda secesyjna lampa lub krzesło? Na pewno nie! Dlatego potrzebne są tego typu działania, aby coraz bardziej przybliżyć osobom niewidomym i słabowidzącym piękno świata z pełnią jego bogactwa. 
Pozostaje mieć nadzieję, że jeśli kiedyś ktoś z Czytelników "Wiedzy i Myśli" zawita do Muzeum Mazowieckiego w Płocku, to będzie miał możliwość zwiedzenia stałej, historycznej ekspozycji, przystosowanej dla osób niewidomych pt. "X wieków Płocka". 
Realizatorem projektu "Z Ludwikiem Braille'm do Muzeum" było Mazowieckie Stowarzyszenie Pracy dla Niepełnosprawnych "De Facto" z Płocka. 
 
aaa 
6.8. Przyrodnicze filmy z audiodeskrypcją 
Barbara Szymańska 
 
 Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
Data opublikowania: 2010-11-15 
 
Z inicjatywy RDLP w Białymstoku, Centrum Informacyjne Lasów Państwowych w Warszawie przygotowało nagranie audiodeskrypcji do trzech, zwieńczonych licznymi nagrodami, filmów przyrodniczych zrealizowanych przez Tomasza i Michała Ogrodowczyków z Leśnego Studia Filmowego w Bedoniu. 
W efekcie powstały filmy szczególne, pierwsze w Polsce dokumentalne filmy przyrodnicze z audiodeskrypcją, pozwalające osobom niewidomym zobaczyć poprzez słowa przyrodę. 
Filmy ze ścieżką dźwiękową audiodeskrypcji, to: Moczary i uroczyska, Rok w puszczy oraz Na skraju lasu. 
Lasy Państwowe wspierają uczestnictwo osób z niepełnosprawnością w życiu społecznym. Na przykład ścieżka edukacyjna Szlak Dębów Królewskich w Nadleśnictwie Białowieża jest przystosowana do poruszania się osób na wózkach inwalidzkich, a ustawione tam tablice opisowe mają informacje napisane pismem brajla. W Nadleśnictwie Sieraków (RDLP w Poznaniu) leśnicy również zbudowali ścieżkę edukacyjną z audiodeskrypcją. Kolejna inicjatywa białostockich leśników, tym razem udostępniania treści wizualnych osobom niewidomym, to objęcie mecenatem powstania audiodeskrypcji do trzech filmów przyrodniczych. 
Napisanie skryptów do filmowych scen i ich profesjonalne nagranie w studio, odbyło się we współpracy Centrum Informacyjnego LP z Fundacją Audiodeskrypcja 
www.audiodeskrypcja.org.pl 
Filmy: Moczary i uroczyska, Rok w Puszczy oraz Na skraju lasu z audiodeskrypcją, na płytach DVD, będzie można kupić w sklepie internetowym Ośrodka Rozwojowo Wdrożeniowego Lasów Państwowych w Bedoniu 
http://www.sklep.bedon.lasy.gov.pl 
Już teraz można je obejrzeć na kanale Lasów Państwowych w portalu YouTube: Rok w puszczy 1/3 
http://www.tinyurl.pl?P9lKVmQ0 
Rok w puszczy 2/3 
http://www.tinyurl.pl?foxW8wkr 
Rok w puszczy 3/3 
http://www.tinyurl.pl?rNXZ6Fdq 
Na skraju lasu 1/2 
http://www.tinyurl.pl?qkgVdWFv 
Na skraju lasu 2/2 
http://www.tinyurl.pl?5ll03XZJ 
Moczary i uroczyska 1/3 
http://www.tinyurl.pl?jjBXdZpl 
Moczary i uroczyska 2/3 
http://www.tinyurl.pl?5S88w3K7 
Moczary i uroczyska 3/3 
http://www.tinyurl.pl?cHsLCwD2 
 
 aaa 
6.9. Zyskaliśmy 10 nowych osób dla audiodeskrypcji
Tomasz Strzymiński 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
 W dniach 15-18 listopada 2010 r. odbyły się w Białymstoku warsztaty tworzenia audiodeskrypcji do produkcji audiowizualnych organizowane przez Fundację Audiodeskrypcja. W szkoleniu wzięło udział 10 osób z całej Polski, które są zainteresowane wprowadzaniem techniki audiodeskrypcji w swoim regionie. 
Z zadowoleniem można powiedzieć, iż Polska wzbogaciła się o 10 kolejnych osób, które mogą udostępniać treści wizualne osobom niewidomym i słabowidzącym. 
 aaa 
7. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH ZAJĘCIACH 
Wszystko błyszczy 
Jaga Praktyczna 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
 Zakładam, że ugotowane i serwowane potrawy gościom smakowały. Teraz trzeba to "pobojowisko" uprzątnąć. Przyznam, że tej czynności raczej nie lubię, dlatego moi goście pomagają mi uprzątać brudne naczynia i karnie odnoszą je do kuchni i ustawiają na stole. Taka praktyka ułatwia mi doprowadzenie mieszkania do ładu, a ponadto mam pewność, że nie zrzucę niedbale postawionego kieliszka, filiżanki czy talerzyka. 
Jeśli mamy w domu zmywarkę do naczyń - ogromnie przydatne urządzenie - to przygotowanie jej do pracy nie nastręcza kłopotów. 
1. Przed wstawieniem talerza do zlewozmywaka, trzeba bezwzględnie oczyścić go z resztek jedzenia. Najlepiej do większej plastikowej torebki. Wkładam talerz do tej torebki, następnie kilkakrotnie złożonym papierowym ręcznikiem usuwam resztki. Zaczynam zgarniać z talerza tuż przy ręce, w której go trzymam. Przechylam talerz tak, aby zgarnięte resztki zsunęły się do torebki. Powtarzam tę czynność z każdym talerzem, stawiając opróżnione talerze na stosie. Nie usuwam resztek jedzenia bezpośrednio do kubła na odpadki, ponieważ woreczek z resztkami jedzenia szczelnie zawiązuję i dopiero ląduje w kuble. Taka praktyka zapobiega wydostawaniu się nieprzyjemnych zapachów. 
 
Korzystanie ze zmywarki 
 
1. Pozostałe na półmiskach potrawy przełóż do specjalnych zamkniętych pojemników - mogą być po lodach - w celu odpowiedniego ich przechowania. Do przenoszenia żywności z półmisków do pojemników używaj tej samej metody, jak przy wyjmowaniu potraw z rondli i przekładaniu ich na półmiski. 
2. Aby zachować porządek przy wkładaniu naczyń do zmywarki, ustaw je na blacie przy zlewozmywaku w kolejności, w jakiej mają być wkładane: szklanki najbliżej zlewozmywaka, za nimi sztućce, filiżanki, spodki, talerze, półmiski oraz rondle. Zachowaj zasadę, że na dolną półkę zmywarki stawiaj rondle, patelnie, garnki, na środkową talerze a na górną szklanki, filiżanki i sztućce. 
3. Nie muszę przypominać, że pomimo kilkakrotnego płukania w trakcie pracy urządzenia, zawsze po wyjęciu naczyń należy je przetrzeć wilgotną szmatką, ponieważ w zakamarkach gromadzi się osad, który z czasem zbryla się i zatyka filtry oraz drogi poboru i odpływu wody. Sprawdzaj także i czyść filtry tak często jak to jest możliwe. 
 
Ręczne mycie naczyń 
 
Zanim przystąpisz do zmywania, nie rób tego bezpośrednio pod bieżącą wodą, ponieważ zapłacisz niebotyczny rachunek za jej zużycie. 
1. Jeśli nie masz dwukomorowego zlewozmywaka, to wlej wodę do szerokiego garnka albo niedużej miski. Dodaj odpowiednią ilość detergentu w płynie lub proszku, tak aby poczuć dłonią, że woda jest wyraźnie zmiękczona, bądź powstał kożuch piany. 
2. Ustaw garnek/miskę obok zlewu, napełnij zlewozmywak do około 1/3 jego objętości gorącą wodą (połóż rękę na dnie zlewozmywaka i napełniaj mniej więcej do poziomu przegubu dłoni). 
3. Zanim zaczniesz zmywać, wlej do rondli wodę z detergentem i pozostaw je do czasu aż będziesz mieć pewność, że resztki jedzenia przywarte do dna dadzą się od niego oddzielić za pomocą szorstkiej ryżowej ściereczki. 
4. Wylej wodę nalaną uprzednio do rondli. Odstaw je na kraniec blatu. 
5. Zacznij mycie od najmniej zabrudzonych naczyń. Zakładam, że resztki jedzenia zostały usunięte. Myj każdą sztukę oddzielnie, trzymając szklankę w jednej ręce, a gąbkę w drugiej. 
6. Zanurz szklankę w wodzie, dobrze zmoczoną detergentem gąbkę wsuń do środka szklanki i pocieraj kolistymi ruchami, upewniając się, że gąbka sięga dna szklanki. Na wewnętrznych ściankach szklanek i filiżanek pozostaje osad po kawie lub herbacie, dlatego ważne jest dokładne mycie. Zewnętrzna strona szklanki powinna być również umyta gąbką, za pomocą ruchów kolistych. 
7. Opłucz szklankę i postaw na suszarce. Powtarzaj te same czynności przy myciu całego szkła. 
8. Umyj filiżanki w podobny sposób jak szklanki. 
9. Wstaw spodki, talerze i półmiski do zlewozmywaka/rondla ze zmiękczoną wodą i pozostaw je na kilka minut, aby się pomoczyły. 
10. Weź krawędź spodka lub talerza pomiędzy kciuk i palec wskazujący jednej ręki, a gąbką trzymaną w drugiej ręce umyj go ruchami kolistymi z obu stron. Upewnij się, czy nie pominąłeś żadnego fragmentu talerza. Wypłucz każdą sztukę w gorącej wodzie i dokładnie sprawdź palcami, czy nie została na niej jakaś grudka jedzenia. Jeśli naczynie jest całkiem czyste, odstaw na suszarkę. Jeśli nie - powtórz czynność mycia. 
11. Sztućce powinno się umieścić w rondlu/zlewozmywaku, poczekać aż odmiękną, a następnie myć każdą sztukę z osobna gąbką. 
12. Aby dobrze umyć sztućce, postępuj według wskazówek: Trzymając sztućce za trzonek pomiędzy kciukiem i palcem wskazującym jednej ręki, obejmij je trzymaną w drugiej ręce gąbką. Pocieraj gąbką wzdłuż sztućca ku jego koniuszkowi. Uważaj, aby w złożoną gąbkę obejmującą ostrze noża wsunięta była jego tępa krawędź. 
13. Wypuść wodę ze zlewozmywaka, wlej wodę z rondla do niego, a następnie dokładnie spłucz zlewozmywak. 
14. Ponownie napełnij go wodą do 1/3 objętości i dodaj detergentu. Postaw rondel w zlewozmywaku, opierając jego boczną ściankę o dno zlewozmywaka. Weź trzonek lub ucho rondla w jedną rękę, w drugą rękę weź gąbkę, ostrą ściereczkę lub druciak i pocieraj całe wnętrze rondla. 
15. Obracaj trzymaną rączką lub uchem tak, abyś mógł wyszorować całe wnętrze. Wyszoruj zewnętrzne ścianki rondla tą samą metodą, zwracając szczególną uwagę na spód naczynia. Dokładne wyczyszczenie spodu zapewnią małe, koliste ruchy. 
Wyjmij rondel ze zlewozmywaka i spłucz porządnie w gorącej wodzie. Zbadaj dokładnie palcami powierzchnię rondla, a szczególnie jego wewnętrzne ściany i dno, aby sprawdzić, czy nie pozostały na nim jakieś resztki jedzenia. 
16. Jeżeli odkryjesz jakieś zabrudzone miejsca, powtórz czynność szorowania. 
Pamiętaj, że naczynia teflonowe powinny być myte zgodnie z instrukcjami producenta. 
Po umyciu wszystkich naczyń i rondli wyszoruj i wypłucz zlewozmywak. Jeżeli zlewozmywak jest z nierdzewnej stali, myj go zgodnie z instrukcjami producenta. 
Teraz trzeba naczynia wytrzeć do sucha. 
17. Weź naczynie, które ma być wytarte, w jedną rękę, a ścierkę do naczyń w drugą. Pocieraj naczynie energicznie ścierką tak, aby nie pominąć żadnej części jego powierzchni. 
18. Przy wycieraniu noży i innych ostrych narzędzi kuchennych, należy zachować daleko idącą ostrożność. 
19. W trakcie wycierania szklanek nie należy wkładać całej dłoni ze ścierką do środka. Wystarczy jedynie wsunąć samą ścierkę do wnętrza. 
20. Odłóż wytarte naczynia i sztućce na ich stałe miejsce. 
Prawda, jakie to proste? 
W następnym odcinku będziemy wspólnie sprzątać 
 
 aaa 
8. ORGANIZACYJNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY 
 
aaa 
8.1. Kilka słów wstępu dotyczących wspólnych interesów osób niewidomych 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Na liście dyskusyjnej PZN toczyła się dyskusja na temat, czy niewidomi stanowią odrębną grupę społeczną, czy mają wspólne interesy. Postanowiłem włączyć się do tej dyskusji i zapowiedziałem wypowiedź na ten temat. Pomyślałem, że zrobię to tak, żeby od razu mieć artykuł do "WiM". Okazało się, że powstał duży artykuł, którego nie chciałem zamieszczać na liście, ze względu na jego wielkość. Napisałem więc, że ukaże się w grudniowym wydaniu "WiM", ale jeżeli ktoś chciałby go wcześniej przeczytać, może wypowiedzieć się na ten temat, może napisać do mnie, a ja go wyślę. 
Osiem osób poprosiło o artykuł, a dwie napisały swoje uwagi. 
Poniżej znajdą Czytelnicy mój artykuł i dwie wypowiedzi Czytelników. 
Stanisław Kotowski 
 
aaa 
8.2. Czy istnieją wspólne interesy osób niewidomych? 
Stanisław Kotowski 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Na liście dyskusyjnej PZN kilka osób wypowiedziało się na temat: Czy istnieją wspólne interesy osób niewidomych? Niektóre z nich twierdziły bardzo stanowczo, że takie interesy nie istnieją, a nawet, że sobie nie życzą, żeby im przypisywać jakieś interesy wspólne dla niewidomych. Zastanówmy się więc, czy rzeczywiście one nie istnieją. 
 
Co to jest interes? Co oznacza, że coś leży w moim interesie? Czy ludzie mają wspólne interesy? A czy niewidomi także je mają? 
 
Myślę, że najprościej można odpowiedzieć na pierwsze z tych pytań, że naszym interesem jest albo w naszym interesie leży to, co przyczynia się do zaspokajania naszych potrzeb, ułatwia zaspokajanie tych potrzeb, albo jest warunkiem ich zaspokajania. Przy takim zdefiniowaniu pojęcia "interes" trzeba najpierw zająć się potrzebami ludzkimi. Kiedy będziemy wiedzieli, jakie są te potrzeby, będziemy wiedzieli, jak je zaspokajać, co nam to ułatwi, co umożliwi, co utrudni a co uniemożliwi. Będziemy wiedzieli, co jest naszym interesem, a co nim nie jest. 
 
Potrzeby ludzi 
 
Człowiek ma wiele potrzeb i to jest prawidłowe. Życie człowieka jest tym bogatsze, im ma więcej różnorodnych potrzeb. 
Potrzeby te można podzielić na podstawowe, czyli fizjologiczne, oraz wyższe - psychiczne, społeczne i wiele innych. 
Do podstawowych zaliczymy m.in.: potrzebę pożywienia, potrzebę bezpieczeństwa, potrzebę odpowiedniej temperatury, potrzebę aktywności. Jeżeli te potrzeby nie są przez dłuższy czas zaspokajane, zanikają wszystkie inne potrzeby. Jeżeli człowiek wegetuje na bardzo niskim poziomie materialnym, z trudem zdobywa pożywienie, z trudem utrzymuje nędzne mieszkanie, z trudem unika zagrożeń życia lub zdrowia, nie rozwijają się u niego potrzeby wyższe. Jego życie psychiczne jest bardzo ubogie. W krańcowych przypadkach, nawet los własnych dzieci staje się obojętny. W krańcowych przypadkach ludzie decydują się na kanibalizm i na zbrodnie. Tak silna jest potrzeba pożywienia. 
Jeżeli natomiast potrzeby podstawowe są zaspokajane w sposób, który nie wymaga używania całych sił żywotnych, powstaje miejsce na inne potrzeby i potrzeby takie powstają, rodzą się i rozwijają. 
Wtedy powstają potrzeby miłości, uznania, współzawodnictwa, wysokiej samooceny, potrzeby kulturalne, religijne itp. 
Nie chodzi mi o przedstawienie systematyki potrzeb czy ich podziału na grupy i rodzaje. Nie piszę traktatu na ten temat. Chcę zwrócić uwagę Czytelników na fakt istnienia potrzeb, na to, że jest źle, jeżeli ktoś ma bardzo mało potrzeb, a bogactwo jego życia psychicznego zależy od ich dużej liczby i różnorodności. 
Wspomniałem już, że potrzeby wyższe powstają dopiero po zaspokojeniu, a raczej po stworzeniu warunków do w miarę łatwego zaspokajania potrzeb podstawowych. Teraz dodam, że tak naprawdę wszystkich potrzeb na stałe zaspokoić nie można. Wygląda to tak, że po powstaniu warunków do łatwego zaspokajania jednych potrzeb, natychmiast powstają następne potrzeby, które "domagają się" zaspokojenia. 
Artykuł ten piszę w związku z dyskusją, jaka wyniknęła na środowiskowej liście dyskusyjnej. Dlatego użyję tu przykładu również z listy dyskusyjnej. Jej uczestnicy może pamiętają inną dyskusję. Dotyczyła ona stworzenia niewidomym warunków do samodzielnego, tajnego oddawania głosów w wyborach. Kampanię tę prowadziło kilka osób, głównie Jacek Zadrożny i Jarosław Gniatkowski. Kiedy ktoś zarzucił im, że są ważniejsze sprawy do załatwienia, wysokie bezrobocie, niskie renty socjalne, sprzęt rehabilitacyjny, szkolenia rehabilitacyjne itp., Jacek Zadrożny odpowiedział, że jest już zrehabilitowany, posiada niezbędny sprzęt rehabilitacyjny, ma pracę, zarabia, ma mieszkanie i rodzinę i teraz dla niego jest ważne, żeby mógł korzystać z praw gwarantowanych przez Konstytucję RP, konkretnie, żeby mógł samodzielnie i tajnie korzystać z czynnego prawa wyborczego. 
No i właśnie tak jest. Gdyby pan Jacek nie miał tego wszystkiego, myślałby jak zdobyć środki utrzymania, żeby z głodu nie umrzeć, a nie myślałby o samodzielnym i tajnym braniu udziału w wyborach. 
Jeżeli Państwo zastanowią się, łatwo uświadomią sobie, jak dla niektórych osób ważne staje się supermodne ubranie, fikuśny kapelusik, kosztowne hobby, posiadanie obrazów wielkich mistrzów, szpanowanie czymś, czego inni nie posiadają, uznanie ludzkie itd. I na tym polega bogactwo życia psychicznego oraz fakt, że potrzeb na stałe zaspokoić nie można. Można natomiast je wytwarzać. Takimi wytworzonymi potrzebami, zresztą bardzo silnymi, są nałogi, uzależnienia, np. od alkoholu czy narkotyków. 
Dodam, że ludzie i ich potrzeby są często trudne do zrozumienia. Wyobraźmy sobie, że masochiści odczuwają tak silną potrzebę cierpienia, że wszystko inne jest dla nich mniej ważne. Są potrzeby, z tych wyższych, które są tak silne, że potrafią stłumić najważniejsze potrzeby, np. pożywienia czy bezpieczeństwa. 
 
A jak to jest z tymi potrzebami u niewidomych? 
 
Znowu nie wdając się zbytnio w szczegóły, można powiedzieć, że potrzeby osób niewidomych są takie same, jak potrzeby osób dobrze widzących, że niczym się nie różnią. I będzie to prawda. U niewidomych również powstają wyższe potrzeby w miarę zaspokajania tych podstawowych i mogą rozwijać się bez końca. Pod tym względem niewidomi nie różnią się od pozostałych ludzi, bo nie mają innych potrzeb. 
Przy takim rozumieniu, niewidomi nie mają wspólnych interesów, no chyba, że wspólne ze wszystkimi ludźmi, a nie tylko niewidomymi. Można by więc powiedzieć, że ci z dyskutantów, którzy twierdzili, że niewidomi nie stanowią odrębnej grupy społecznej i nie mają odrębnych interesów, mieli rację. Czy tak jest? 
 
Potrzeby identyczne, ale sposoby ich zaspokajania odmienne 
 
No właśnie, o tę odmienność tu chodzi. Niestety, niewidomi wiele swoich potrzeb zmuszeni są zaspokajać w sposób odmienny niż czynią to pozostali ludzie. 
Z pewnością osoba niewidoma głód zaspokaja w identyczny sposób, jak czyni to osoba widząca, co najwyżej robi to mniej elegancko. Ale przecież i osoby widzące nie zawsze przestrzegają tu przyjętych zasad kultury jedzenia. Ale czy osoba niewidoma w identyczny sposób może zaspokajać wszystkie swoje potrzeby? 
Oczywiście, żeby unikać zimna, tak samo jak wszyscy ludzie, musi się ciepło ubierać. Są więc potrzeby, które zaspokaja w identyczny lub podobny sposób. Większość potrzeb musi jednak zaspokajać inaczej niż czynią to pozostali ludzie. Żeby bardziej ukonkretnić, podam kilka przykładów. 
- Zaspokajanie potrzeb poznawczych wymaga specjalnych pomocy i specjalnych metod. U ludzi widzących głównym narzędziem poznawczym jest wzrok. A u niewidomych dotyk. Poznanie dotykowe wymaga specjalnych pomocy, modeli, wypukłych rysunków i znacznie więcej czasu. 
- Zaspokajanie potrzeb czytelniczych wymaga książek i prasy specjalnie dostosowanych do możliwości percepcyjnych osób niewidomych - w brajlu, w wersji dźwiękowej lub w zapisie cyfrowym. Dodam, że do czytania książek i prasy w wersji dźwiękowej potrzebne są odtwarzacze, a w zapisie cyfrowym komputery lub odpowiednie odtwarzacze. 
- Do odbioru dzieł sztuki, filmu, teatru, obrazu itp. bardzo przydatna jest audiodeskrypcja, z której ludzie widzący nie muszą korzystać. 
- Zaspokajanie potrzeby aktywności często wymaga specjalnego sprzętu, specjalnej organizacji zajęć, imprez sportowych i turystycznych oraz pomocy osób widzących. 
- Większość ludzi zdobywa środki niezbędne do zaspokajania różnorodnych potrzeb przez wykonywanie pracy zawodowej. Niewidomi i tu potrzebują różnych ułatwień, specjalnego oprzyrządowania, niekiedy specjalnej organizacji pracy i pomocy osób widzących. 
- Rodzice na ogół radzą sobie z wychowaniem dzieci. Czy równie dobrze będą sobie z tym radzili rodzice niewidomi? Czy nie będą przy tym stosowali odmiennych metod i pomocy? Nawet rodzice widzący, jeżeli urodzi się im niewidome dziecko, potrzebują pomocy w poznaniu odmiennych metod postępowania niż z dzieckiem widzącym. 
- Niewidomi potrzebują sprzętu i pomocy rehabilitacyjnych, potrzebują psów przewodników, specjalnych książek i czasopism, potrzebują rehabilitacji i ciągłej samorehabilitacji. Ciągle muszą posługiwać się sprzętem rehabilitacyjnym i stosować odmienne metody w wielu dziedzinach życia. 
To wszystko jest wspólne dla niewidomych. Oczywiście, nie każdy lubi zwiedzać muzea i korzystać z audiodeskrypcji, nie każdy lubi rejsy morskie, nie każdy ma wysokie ambicje zawodowe itd. Każdy jednak musi stosować odmienne metody i używać sprzętu rehabilitacyjnego przy zaspokajaniu swoich potrzeb. Niewidomi mają więc wspólne interesy. 
 
Wspólne interesy niewidomych 
 
Jest wiele wspólnych interesów, które wynikają z odmiennych sposobów zaspokajania potrzeb. 
Wspólnym interesem jest, bez wątpienia, takie stanowienie prawa, żeby ułatwiało niewidomym zaspokajanie ich potrzeb - od tych podstawowych do bardzo wysublimowanych. Interesem niewidomych jest więc istnienie silnej organizacji, stowarzyszenia lub fundacji, która będzie czuwała nad tworzeniem prawa, opiniowała, postulowała, domagała się i, jeżeli zajdzie taka potrzeba, protestowała. 
Interesem nas wszystkich jest, żeby powstawał coraz lepszy sprzęt rehabilitacyjny, żeby był to różnorodny sprzęt, i żeby był dostępny. W naszym interesie leży więc, żeby była jakaś silna, kompetentna organizacja, która podpowiadałaby, konsultowała, oceniała nowo konstruowany sprzęt dla niewidomych, a także, żeby domagała się takiego konstruowania sprzętu produkowanego do powszechnego użytku, żeby niewidomi mogli z niego korzystać. 
Każdemu z nas była potrzebna pomoc rehabilitacyjna w postaci odpowiedniego szkolenia, była, jest lub będzie potrzebna. Czasami będzie to szkolenie od podstaw, np. w przypadku nowo ociemniałych, czasami doszkalanie lub pomoc w opanowaniu umiejętności posługiwania się nowym sprzętem albo opanowania nowej drogi. Tu też potrzebna jest jakaś organizacja, która będzie dbała o to, żebyśmy mogli korzystać ze szkolenia rehabilitacyjnego, jeżeli okaże się, że jest ono nam potrzebne. 
Wszystko to są wspólne interesy i w naszym interesie leży też, żeby istniały organizacje i instytucje, które będą ułatwiały nam zaspokajanie naszych potrzeb. No i organizacje takie oraz instytucje istnieją. Czy jednak należycie pełnią swoją rolę, to już inne zagadnienie. 
Niezależnie od tego, jak oceniamy te organizacje i instytucje, chyba każdy z nas skorzystał kiedyś z ich pomocy. Nie możemy więc mówić, że nie są one nam potrzebne. Nie powinniśmy też mówić, że nie mamy wspólnych interesów. Mamy i to wcale nie mało, a w pojedynkę trudniej je zaspokajać. 
Dodam jeszcze tylko, że odmienne sposoby zaspokajania potrzeb i wspólne interesy powodują, że socjologicznie stanowimy grupę społeczną. Oczywiście, więzi w tej grupie nie są tak silne, jak np. w małej grupie, jaką jest rodzina lub w wielkiej, jaką jest naród. Mimo to więzi takie istnieją i istnieje w sensie socjologicznym grupa osób niewidomych, która ma specyficzne metody zaspokajania swoich potrzeb, czyli wspólne interesy. Z tych samych względów możemy mówić o środowisku osób niewidomych. 
 
aaa 
8.3. Interesy i potrzeby 
Maria Marchwicka 
 
 Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
 Stanisław Kotowski dokonał analizy potrzeb niewidomych - jako specyficznej grupy w zestawieniu z potrzebami ogólnymi i oczywiście doszedł do wniosku (do innego dojść nie mógł), że potrzeby osób niewidomych są takie same, jak potrzeby osób dobrze widzących, że niczym się nie różnią. W związku z tym zostało postawione pytanie, czy niewidomi, traktowani jako kategoria społeczna, mają wspólne, jednoczące ich interesy. 
Przyjmując, że specyfika życia (brak wzroku) warunkuje odmienny sposób ich zaspokajania, należy zapytać, czy przez wszystkich niewidomych. Na pewno następuje to na poziomie potrzeb podstawowych, ale różnicuje się, i to bardzo, na poziomie zaspokajania tzw. potrzeb wyższych, z górnej półki. 
I jeśli, jako oczywiste, przyjmiemy, że przy zaspokajaniu potrzeb poznawczych i edukacyjnych nieodzowne są specjalne pomoce i metody: modele, wypukłe rysunki, dokładne opisy, pomoc techniczna w postaci dźwiękowej i cyfrowej, a także więcej czasu na przekazanie wiedzy o świecie, to jest to nie tylko interes samych niewidomych, ale także państwa, które zagwarantowało im prawo dostępu do oświaty i edukacji. 
Stanisław Kotowski pisze: "Wspólnym interesem jest, bez wątpienia, takie stanowienie prawa, żeby ułatwiało niewidomym zaspokajanie ich potrzeb - od tych podstawowych do bardzo wysublimowanych". 
Nie bardzo potrafię sobie wyobrazić takie prawo w odniesieniu do potrzeb bardzo wysublimowanych. Jeśli niewidomi będą mieli prawne zagwarantowanie realizacji potrzeb podstawowych i potrzeb wyższych ze średniej półki (możliwość zatrudnienia i samodzielnego utrzymania), to pakiet wyższych potrzeb będzie miał postać rybki, którą trzeba będzie samodzielnie złowić. 
"Interesem niewidomych jest więc istnienie silnej organizacji, stowarzyszenia lub fundacji, która będzie czuwała nad tworzeniem prawa, opiniowała, postulowała, domagała się i, jeżeli zajdzie taka potrzeba, protestowała". 
Co do silnej organizacji, historia pokazała słabość takiej koncepcji. PZN jako organizacja nie była lobbystycznie silna. Ponadto wewnątrz niej ścierały się interesy wielu grup i koterii, a wybieralne władze reprezentowały interesy tej najsilniejszej, która niekoniecznie rozumiała potrzeby grup niszowych i nie sprzyjała ich rozwojowi. 
"Interesem nas wszystkich jest, żeby powstawał coraz lepszy sprzęt rehabilitacyjny, żeby był to różnorodny sprzęt, i żeby był dostępny. W naszym interesie leży więc, żeby była silna, kompetentna organizacja, która podpowiadałaby, konsultowała, oceniała nowo konstruowany sprzęt dla niewidomych, a także, żeby domagała się takiego konstruowania sprzętu produkowanego do powszechnego użytku, żeby niewidomi mogli z niego korzystać". 
Nie sądzę, aby organizacja niewidomych sprostała takiemu zadaniu. Wystarczy wyposażony w szerokie kompetencje organ kontrolujący i zatwierdzający sprowadzany i powstający sprzęt rehabilitacyjny, ale także możliwości dostosowania do potrzeb niewidomych sprzętu ogólnodostępnego. Taki organ może działać analogicznie do zasad obrotu lekami, czyli na zasadzie atestów. 
Jestem zwolennikiem wtopienia się niewidomych w otoczenie, bez specjalnego akcentowania swojej odrębności, na zasadzie "my niewidomi". Ponadto wielkie organizacje są biurokratyczne, indolencyjne i zanika w nich idea solidaryzmu i pomocy na rzecz działań sformalizowanych. 
 
aaa 
8.4. Na co to i komu? 
Jurek K. 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Rozważania o ludzkich potrzebach i ich zaspokajaniu może są interesujące, ale po co one komu? Szczególnie zainteresowało mnie twierdzenie autora, że potrzeb człowieka nie da się zaspokoić, bo w miarę zaspokajania jednych, natychmiast powstają następne. 
Interesujące jest również twierdzenie, że im człowiek ma więcej potrzeb, tym jest bogatszy wewnętrznie. 
Tak, to jest interesujące, ale ja wolę konkrety. Takie teoretyczne rozważania nie przemawiają do mnie. Wolę wiedzieć, co ja z tego będę miał, a tu nie widzę dla siebie żadnych korzyści. Zastanawiam się, na co i komu takie artykuły. Myślę, że będę żył bez nich zupełnie dobrze. Co innego praktyczne rady. Te są potrzebne chyba każdemu. 
 
aaa 
9. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE 
 
aaa 
9.1. Co mogą ustawy? 
Tomasz Przybyszewski 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 Data opublikowania: 2010-10-22 
 
W Polsce za duże pieniądze kupuje się miejsca pracy dla osób z niepełnosprawnością, dla urzędów osoby te nie są atrakcyjnymi kandydatami do zatrudnienia, a posługujący się językiem migowym wykluczeni są w wielu sferach życia. Najwyższy czas to zmienić, a służyć temu mają zmiany w prawie. Zaprezentowano je podczas konferencji "Sprawni w pracy. Nowelizacja prawa a zatrudnienie osób niepełnosprawnych", zorganizowanej 21 października w Warszawie przez Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce, Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz Integrację. 
- Chcemy systemu, który będzie dawał więcej możliwości osobom niepełnosprawnym, czy systemu, który będzie służył do "kupowania" miejsc pracy dla tych osób? - zastanawiał się w swoim wystąpieniu poseł Marek Plura, odnosząc się do przygotowywanej w Sejmie nowelizacji Ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. - W Polsce kupujemy miejsca pracy dla osób niepełnosprawnych, a to jest bardzo kosztowne. 
Poseł Plura zauważył, że istnieją takie zakłady pracy, których sposób postępowania trudno nazwać rynkowym, bo składają się z miejsc pracy, które bez wsparcia finansowego ze strony PFRON przestałyby istnieć. Tymczasem podłożem zmian jest przekonanie, że dobry pracownik to ten, który podoła postawionemu przed nim zadaniu, a żeby tak było, to trzeba go do tego dobrze przygotować. 
Zdaniem posła Plury, osoby z lekkim stopniem niepełnosprawności są dziś o wiele bardziej sprawne w pracy niż choćby 20 lat temu - także dzięki systemowi rehabilitacji. Wsparcie dla pracodawców, którzy zatrudniają osoby z tym stopniem, może więc być przeniesione na pracodawców osób ze stopniami umiarkowanym i znacznym, włącznie z co najmniej utrzymaniem dla nich stosowanych obecnie zachęt. To przede wszystkim osobom z umiarkowanym i znacznym stopniem ma służyć zmieniony system rehabilitacji. 
Nowelizacja ustawy o rehabilitacji ma wejść w życie 1 stycznia 2011 r. 
Jarosław Duda, Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych, poinformował, że celem nowelizacji jest zabezpieczenie wszystkich obszarów działań PFRON na rzecz osób z niepełnosprawnością, a więc zarówno potrzeb pracodawców, jak i działań samorządów oraz organizacji pozarządowych. Jeśli pojawi się problem z płynnością finansową w pierwszej połowie 2011 r., rozważana będzie możliwość zaciągnięcia kredytu. Mimo tego niektóre dotacje mogą być nieco spóźnione. Jarosław Duda zapewnił jednak, że nie zabraknie ich szczególnie dla organizacji pozarządowych prowadzących działalność ciągłą. 
 
Żenujące dane 
 
Zaawansowane są również prace nad nowelizacją Ustawy o służbie cywilnej. Poseł Sławomir Piechota, przewodniczący sejmowej Komisji Polityki Społecznej i Rodziny, przedstawił wywołujące zażenowanie dane o zatrudnieniu osób z niepełnosprawnością w instytucjach publicznych. Wynika z nich m. in, że w stołecznym Sądzie Rejonowym nie pracuje ani jedna osoba z niepełnosprawnością. Podobnie jest w sądach w Częstochowie, Gdańsku i we Wrocławiu. Okazuje się jednak, że można stworzyć dostosowane miejsca pracy. W sądzie w Wąbrzeźnie współczynnik zatrudnienia osób z niepełnosprawnością to 12,8 proc. 
Duże dysproporcje są też w Urzędach Wojewódzkich. Podczas gdy w Lubuskiem osoby z niepełnosprawnością stanowią niemal 10 proc. zatrudnionych, to w Mazowieckiem i Śląskiem jest ich poniżej 2 proc. - Stąd nasza inicjatywa ustawy, która ma pomóc tym, którzy mówią, że dzisiaj natrafiają na przeszkodę wynikającą z reguł obowiązujących w służbie cywilnej, a jednocześnie żeby tych, którzy się na ten tekst powołują, pozbawić alibi - mówił poseł Piechota. - A więc umożliwić, ułatwić zatrudnianie. 
Projekt ustawy zakłada, że instytucja, która nie osiąga ustawowych 6 proc. zatrudnienia osób z niepełnosprawnością, może wprowadzić pewnego rodzaju zasadę pierwszeństwa dla kandydata, który ma orzeczenie o niepełnosprawności. Osoba ta musi oczywiście spełniać wszystkie niezbędne kryteria. Te zaś nie mogą być zbyt szerokie muszą być realne dla danego stanowiska. Pojawiły się obawy o faworyzowanie kandydatów z niepełnosprawnością. Poseł Piechota odpowiadał jednak artykułem 69. Konstytucji, który mówi, że "osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczeniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej". 
W projekcie ustawy jest też przewidziany mały bat na oporne instytucje: przy dzieleniu rezerwy budżetowej, przeznaczonej na funkcjonowanie urzędów, Rada Ministrów brałaby pod uwagę wypełnianie kryterium 6-procentowego zatrudnienia osób z niepełnosprawnością. 
 
Na migi w urzędzie 
 
Nowe przepisy prawa wspierać mają także osoby mające trudności w komunikowaniu się. Założenia ustawy o języku migowym zaprezentował Krzysztof Kosiński, zastępca dyrektora Biura Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych. Zakłada ona m.in. możliwość korzystania w instytucjach publicznych z pomocy tłumacza języka migowego. Rzecz w tym, by mógł on wspierać osobę niesłyszącą także tam, gdzie dziś istnieje zakaz wstępu osoby innej niż załatwiająca daną sprawę. Projektodawcy zakładają też możliwość innego sposobu komunikowania się z urzędem niż przez tradycyjne okienko, np. przy pomocy e-maila czy przez SMS. 
Instytucje publiczne będą zobowiązane do zapewnienia dostępu do usług tłumacza języka migowego, którego "zamawiać" będzie się kilka dni przed wizytą w urzędzie. Wsparciem objęte zostaną także możliwość nauki języka migowego oraz dostęp do kultury, choćby przez możliwość wyświetlania polskich napisów w wydawanych na DVD polskich filmach. 
W innej ustawie, o radiofonii i telewizji, pojawi się przepis obligujący nadawców publicznych, by co najmniej 10 proc. nadawanych programów było dostępnych dla osób niesłyszących i niewidomych. Przepisy unijne zakładają osiągnięcie takiego poziomu do 2012 r., a za niestosowanie się do przepisów grożą sankcje. 
 
Trzeba spróbować 
 
Podczas konferencji poruszono także inne niż legislacyjne aspekty zatrudniania. 
Zwiększenie liczby pracowników z niepełnosprawnością deklarowała Anna Serafińska, wicedyrektor Departamentu Prewencji i Rehabilitacji ZUS. W tej instytucji pracuje obecnie 995 osób z niepełnosprawnością. To dość dużo, jednak biorąc pod uwagę ogólną liczbę pracowników - 48 tys. - okazuje się, iż stanowią one ledwie ok. 2 proc. 
Dyrektor Anna Serafińska jest także koordynatorką Zespołu ds. Realizacji Zadań Zakładu na rzecz Osób Niepełnosprawnych. Zespół ten powołany został w tym roku przez prezesa ZUS, by zebrać informacje, co do tej pory zostało w Zakładzie zrobione z myślą o osobach z niepełnosprawnością, i by zaplanować dalsze działania. 
W 400 placówkach ZUS na terenie całego kraju mają być usuwane bariery architektoniczne i doskonalona jakość obsługi osób z niepełnosprawnością. Intensywniej prowadzone będą działania prewencyjne, aby jak najmniej osób poprzez swoją pracę traciło zdrowie. W ramach tych działań w ubiegłym roku ponad 73 tys. osób uczestniczyło w finansowanej przez ZUS 24-dniowej rehabilitacji leczniczej. 
Piotr Pawłowski, prezes Integracji i Elżbieta Mądra, dyrektor generalny Stowarzyszenia, w swoim wystąpieniu przypominali, że prewencja zdrowotna i wypadkowa to także odpowiednie dostosowanie stanowisk pracy osób z niepełnosprawnością. Przede wszystkim istotne jest, by budynki dostosowywać nie tylko dla klientów czy interesantów, ale myśleć o tym, że osoba z niepełnosprawnością może być także pracownikiem. Nie można dostosowania sprowadzać jedynie do potrzeb osób na wózkach, pamiętać też należy, jak istotne są szczegóły. Schody nie mogą nie mieć poręczy, windy powinny być przyjazne także dla osób niewidomych, a dostosowana toaleta to także odpowiednia dla osoby poruszającej się na wózku wysokość zamontowanych luster, umywalki czy kontaktu. Również przy organizowaniu samego stanowiska pracy powinno się uwzględniać stopień sprawności zatrudnionej osoby. 
To wszystko nie jest tak trudne, jak się wydaje - podkreślał Rafał Mrozowski z firmy Mondial Assistance. 
- Jak nie bać się zatrudnienia osoby z niepełnosprawnością? Odpowiedź jest prosta: trzeba spróbować - mówił, nie mogąc się nachwalić Katarzyny Konar, osoby z niepełnosprawnością ruchową zatrudnionej ponad rok temu na stanowisku asystentki ds. rozliczeń z usługodawcami, dzięki współpracy z Centrum Integracja. 
Katarzyna pochodzi z małej miejscowości. W Warszawie szukała zatrudnienia przez cztery miesiące. To jej pierwsza praca na etacie. Zdecydowała się na nią, mimo iż zdawała sobie sprawę z tego, że podejmując pracę utraci rentę. - Nie żałuję tego, to najlepsza decyzja, jaką mogłam podjąć - podkreślała. 
 
aaa 
9.2. Nowy rok - stare limity dorabiania? 
Oprac. Magdalena Gajda, na podstawie Dziennika Gazeta Prawna 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 Data opublikowania: 2010-11-09 
 
Od stycznia przyszłego roku miał wejść w życie pakiet zmienionych ustaw rentowych. Renty z ZUS miały być liczone po nowemu. Miały też wzrosnąć renty rodzinne przyznawane wdowcom i dzieciom po zmarłych. Co najważniejsze, miały też być zniesione limity dochodów dla dorabiających rencistów. 
Nie ma już szans na wprowadzenie tych zmian od nowego roku. Szefowie ministerstw wciąż nie mogą uzgodnić wspólnego stanowiska. 
Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej zaplanowało wprowadzenie zmian w sposobie przyznawania oraz wypłaty rent rodzinnych i z tytułu niezdolności do pracy. Na początku września wysłało do konsultacji międzyresortowych projekt nowelizacji ustawy w tej sprawie. Nowela miała obowiązywać od stycznia 2011 roku. Tymczasem przedłużające się konsultacje powodują, że nie ma już szans, aby dotrzymać tego terminu. Resort pracy nie wyklucza jednak, że nowela wejdzie w życie w trakcie 2011 roku. 
Najważniejszą zmianą zaproponowaną przez resort pracy jest nowy sposób wyliczenia rent dla osób niezdolnych do pracy urodzonych po 1948 roku, które po raz pierwszy będą ubiegać się o takie świadczenie z ZUS. Teraz rentę taką wylicza się jak starą emeryturę, a ministerstwo pracy chce, aby ZUS ustalając nową rentę brał pod uwagę pieniądze zgromadzone na koncie emerytalnym (składki i kapitał początkowy). Ma je dzielić przez statystyczną długość życia dzisiejszych 60-latków (obecnie wynosi ona 247, 5 miesięcy). Jest tu jednak ważne zastrzeżenie. Na podstawie uzyskiwanych zarobków osoby niezdolnej do pracy, ZUS będzie doliczał do jej kapitału emerytalnego to, co wpłaciłaby do ZUS, gdyby pracowała jeszcze 30 lat (chyba że wcześniej ukończy 60 lat). Jeśli więc z renty skorzysta 45-latek, ZUS wyliczy mu ją z kapitału emerytalnego (tak, jakby nigdy nie był członkiem OFE) i z hipotetycznego kapitału obliczonego na podstawie jego dotychczasowych zarobków, jaki zebrałby, gdyby pracował do 60. roku życia (15 dodatkowych lat). 
Taka zmiana oznacza, że dla dużej części ubezpieczonych renty będą niższe. Wprawdzie ma to przynieść oszczędności - z roku na rok coraz większe - dotowanemu z budżetu państwa Funduszowi Ubezpieczeń Społecznych, ale przeciwko obniżeniu świadczeń protestują związki zawodowe. OPZZ i Solidarność przestrzegają przed doprowadzeniem do ubóstwa osób niezdolnych do pracy, bo renta wyliczona w nowy sposób nie zapewni im minimum utrzymania. 
Resort pracy proponuje też wprowadzenie wyższych rent rodzinnych. Obecnie dzieci, wdowcy i wdowy otrzymują po zmarłym 85 proc. należnej mu renty, jeśli uprawniona jest do niej jedna osoba, 90 proc. - jeśli dwie, i 95 proc. - jeśli trzy lub więcej. Resort chce, aby było to odpowiednio 90, 95 i 100 proc. Przeciwko tej propozycji wystąpiło Ministerstwo Finansów, którego zdaniem wprowadzenie takiej reformy zbyt dużo kosztuje. 
Reforma systemu rentowego miała nie tylko zwiększyć oszczędności budżetowe państwa, ale i przyczynić się do większej aktywizacji zawodowej osób pobierających świadczenia rentowe. W Polsce pracuje zaledwie 17 proc. osób z niepełnosprawnością. To najmniej ze wszystkich państw skupionych w Organizacji Wspólnoty Gospodarczej i Rozwoju (OECD). Średnia dla krajów OECD wynosi 42 proc. 
Ministerstwo pracy i polityki społecznej, które złożyło projekt zniesienia limitów dorabiania do rent, przekonuje, że wprowadzenie takiego rozwiązania ograniczyłoby szarą strefę i skłoniłoby więcej osób z niepełnosprawnością do pracy. Propozycji resortu pracy nie akceptuje jednak ani Michał Boni, minister w kancelarii premiera, ani ministerstwo finansów. 
Według szefa polskich finansów, ministra Jacka Rostowskiego, zniesienie limitów spowoduje stratę dla budżetu państwa w wysokości ponad 100 mln zł. 
Zastrzeżenia do tego pomysłu zgłasza też Aleksandra Wiktorow z Rady Gospodarczej przy premierze - była prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Jej zdaniem zniesienie limitów dorabiania dla rencistów i jednoczesne pozostawienie takich limitów emerytom jest nielogiczne. 
Projekt zmian rentowych konsultowany jest od września, a jego przyszłość wciąż jest niepewna. Kiedy zajmie się nim Rada Ministrów, tego nie wiadomo. Jeśli rządowi uda się uzgodnić wspólne stanowisko w sprawie nowelizacji ustaw rentowych i oddać je pod obrady Sejmu - mogą stać się obowiązującym prawem w trakcie roku 2011. 
 
 aaa 
9.3. Nowa ustawa o sporcie dostrzega paraolimpijczyków 
Maciej Kowalczyk 
 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
Data opublikowania: 2010-10-28 
 
Od 16 października obowiązuje nowa, uchwalona przed trzema miesiącami ustawa o sporcie. Jest to pierwszy akt prawny, który wprowadza definicję sportu jako jakiejkolwiek formy aktywności fizycznej, a także dostrzega - obok olimpijczyków - paraolimpijczyków i sportowców niesłyszących. 
Nowa ustawa (...) wprowadza nową definicję sportu, zgodną z przyjętą przez Unię Europejską, czyli obejmuje wszystkie formy aktywności fizycznej. Dotychczas mieliśmy sport kwalifikowany, czyli wyczynowy, a także rekreację, której nie obejmowała działalność związków sportowych - chwali ustawę minister sportu Adam Giersz. 
Ustawa może uchodzić za akt przełomowy także dla sportowców z niepełnosprawnością. Obok olimpijczyków wprowadza się w niej dwa dodatkowe pojęcia: paraolimpijczyk i sportowiec głuchy. Ponadto do Polskiego Komitetu Paraolimpijskiego stosuje się zapisy rozdziału o narodowym ruchu olimpijskim. Oznacza to, że ruch olimpijski otwiera się - tym razem ustawowo - na sport osób niepełnosprawnych. 
Najważniejszy wydaje się art. 36., w którym czytamy: 
1. Reprezentantom Polski: 
1) na igrzyskach olimpijskich, 
2) zakwalifikowanym na igrzyska olimpijskie odbywające się w 1984 r. w Los Angeles, którzy wzięli udział w zawodach "Przyjaźń 84", 
3) zakwalifikowanym na igrzyska paraolimpijskie lub zawody sportowe osób niepełnosprawnych odbywające się przed 1992 r., będące odpowiednikiem igrzysk paraolimpijskich, 
4) zakwalifikowanym na igrzyska głuchych lub zawody sportowe odbywające się przed 2001 r., będące odpowiednikiem igrzysk głuchych 
- przysługuje świadczenie pieniężne ze środków budżetu państwa, zwane dalej "świadczeniem". 
(...) 11. Minister właściwy do spraw kultury fizycznej określi, w drodze rozporządzenia, wykaz zawodów sportowych osób niepełnosprawnych odbywających się przed 1992 r., będących odpowiednikiem igrzysk paraolimpijskich, oraz zawodów sportowych odbywających się przed 2001 r., będących odpowiednikiem igrzysk głuchych, biorąc pod uwagę rangę sportową tych zawodów. 
Ani w tym, ani w żadnym innym artykule nie ma mowy o zróżnicowaniu świadczeń. Z samej ustawy nie wynika więc, że sportowcy sprawni mają być lepiej "opłacani" niż niepełnosprawni. Czy rzeczywiście tak jest? - 
Oczywiście to pierwszy akt prawny, w którym znajdujemy zapis o wyrównaniu sportowców z niepełnosprawnością do sportowców sprawnych. Jedni i drudzy są wyczynowcami. Nie jest to jednak wyrównanie w pełnym tego słowa znaczeniu. Wynika to nie z samego zapisu ustawy o sporcie, ale z przepisów wykonawczych i samej struktury polskiego sportu - twierdzi Longin Komołowski, prezes Polskiego Komitetu Paraolimpijskiego 
- sportem osób niepełnosprawnych zajmuje się w Ministerstwie Sportu i Turystyki Departament Sportu Powszechnego. Finansowanie zaś odbywa się ze środków totalizatora sportowego. Kolejnym krokiem w kierunku wyrównywania szans sportowców niepełnosprawnych ze sportowcami sprawnymi będzie finansowanie obu ścieżek z tych samych środków budżetowych. 
O pełnym zrównaniu pieniężnym nie marzą nawet sami sportowcy niepełnosprawni. Nie o to przecież chodzi. Ważniejsze jest teraz zrozumienie ducha ustawy. Prawo nie może działać tylko "w jedną stronę". Poważniejsze traktowanie sportu osób niepełnosprawnych w samej ustawie rodzi nie tylko nowe obowiązki państwa wobec sportowców paraolimpijskich i niesłyszących, ale przede wszystkim stawia przed tymi sportowcami nowe wyzwania. Mówi do nich: teraz już naprawdę jesteście wyczynowcami. Sportowcy niepełnosprawni wiedzą to od dawna, ale nie wszyscy. Czy zrozumieją to także przedstawiciele władz związkowych sportów osób niepełnosprawnych? 
Odpowiedź na to pytanie powinien przynieść czas. Pierwszym ważnym egzaminem będzie jakość przygotowań do Igrzysk Paraolimpijskich Londyn 2012. To działacze (a nie sportowcy) mają teraz wywierać nacisk na władze, żeby te przygotowania były prowadzone na podobnym poziomie jak w przypadku sportowców "zdrowych"- tak, jak dzieje się to w wielu innych krajach. Jeśli się 
to uda, o wyniki sportowe w Londynie możemy być spokojni. Powodów do obaw mamy naprawdę niewiele. 
 
aaa 
9.4. Senat przyjął bez poprawek nowelizację ustawy o rehabilitacji 
PAP 
 
 Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 Data opublikowania: 2010-11-18 
 
 17 listopada Senat przyjął bez poprawek nowelizację ustawy o zatrudnianiu i rehabilitacji osób niepełnosprawnych. 
Nowelizacja ustawy o zatrudnianiu i rehabilitacji osób niepełnosprawnych przewiduje, że dopłata do zatrudnienia pracowników z niepełnosprawnością ma wynosić: 
- w stopniu znacznym 180 proc. najniższego wynagrodzenia, 
- w stopniu umiarkowanym - 100 proc., 
- w przypadku lekkiego stopnia niepełnosprawności - 40 proc. 
Obecnie pracodawca otrzymuje dopłatę w wysokości odpowiednio 160 proc., 140 proc. i 60 proc. najniższego wynagrodzenia. Ustawa zalicza chorych na epilepsję do znacznego stopnia niepełnosprawności. 
Kwoty dofinansowania zwiększa się o 40 proc. w odniesieniu do osób z chorobami psychicznymi, o zaburzonym rozwoju i chorych na epilepsję. 
Zgodnie z nowelizacją zaostrzone zostaną także wymogi dla zakładów pracy chronionej. Status taki będą mogły otrzymać te zakłady, w których osoby z niepełnosprawnością stanowią co najmniej 50 proc. zatrudnionych pracowników (w tym 20 proc. - w stopniu znacznym). Obecnie przepisy wymagają zatrudnienia w takich placówkach 40 proc. osób niepełnosprawnych, w tym 10 proc. - w stopniu znacznym. 
Nowelizacja przewiduje likwidację zwolnień z podatków od nieruchomości, leśnego, rolnego i od czynności cywilnoprawnych dla zakładów pracy chronionej, a także zmianę redystrybucji podziału zwolnień z zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych (z 90 proc. na zakładowy fundusz rehabilitacyjny i 10 proc. na PFRON do 50 proc. na fundusz zakładowy i 50 proc. na PFRON). 
 
Powyższa informacja zawiera błąd. Do PFRON przekazywane będzie 40 proc., a do zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych 60 proc. 
(przypis redakcji "WiM") 
 
 Przyjęta przez Senat nowelizacja budzi zastrzeżenia OPZZ. 
- Ustawa, której celem są oszczędności na dotacji na zatrudnianie niepełnosprawnych, uderzy zwłaszcza w osoby niepełnosprawne - powiedziała PAP Wiesława Taranowska, wiceprzewodnicząca związku. 
Przypomniała, że nowelizacja ogranicza dofinansowanie do zatrudnienia osób z niepełnosprawnością w stopniu lekkim i średnim. - Tymczasem na rynku pracy zatrudnionych jest 135 tys. osób z lekką niepełnosprawnością i 10 tys. ze znaczną - powiedziała. Dodała, że wiele osób ze znaczną niepełnosprawnością zatrudnionych jest w zakładach pracy chronionej. 
OPZZ odniosło się krytycznie także do likwidacji dopłat dla osób z niepełnosprawnością w stopniu lekkim i umiarkowanym, którzy mają już prawo do emerytury, oraz wydłużenia czasu pracy dla osób z lekkim i umiarkowanym stopniem niepełnosprawności z siedmiu do ośmiu godzin. 
Taranowska zapowiedziała, że OPZZ podpisze przygotowywany przez partnerów społecznych z Komisji Trójstronnej apel do prezydenta o niepodpisywanie ustawy. 
Nowelizację pozytywnie ocenił PKPP Lewiatan. - Popieramy tę ustawę, ponieważ różnicuje ona wsparcie dla osób niepełnosprawnych ze stopniem znacznym i ze stopniem lekkim - powiedział PAP ekspert PKPP Lewiatan Jeremi Mordasiewicz. - Dotychczas to wsparcie nie było specjalnie zróżnicowane - dodał. 
- Osobie niepełnosprawnej w stopniu znacznym trudniej zorganizować pracę niż tej, która jest niepełnosprawna w stopniu lekkim - powiedział Mordasiewicz. Jego zdaniem należy też zrównać dofinansowanie do zatrudnienia niepełnosprawnych w zakładach pracy chronionej i na otwartym rynku pracy. 
Mordasiewicz pozytywnie ocenił także likwidację zwolnienia zakładów pracy chronionej od podatku od nieruchomości. 
 
aaa 
9.5. Ta ostatnia nowela... 
Piotr Stanisławski 
 
Źródło: Integracja 5/2010 
Data opublikowania: 2010-11-17 
 
Senat RP przyjął nowelizację ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Pozostaje już tylko czekać na podpis prezydenta i wejście w życie jubileuszowej, pięćdziesiątej poprawki, aby zmiany, które mają postawić na nogi budżet PFRON, stały się faktem. 
Dwa lata temu nic nie zapowiadało obecnych problemów PFRON. Kiedy do Funduszu zaczęły napływać informacje o zwiększającej się w szybkim tempie liczbie zatrudnianych osób z niepełnosprawnością, w komentarzach dominował entuzjazm i poczucie rodzącego się na naszych oczach sukcesu. Sukces ten szybko jednak obnażył słabe strony rehabilitacji społecznej. Po latach wysiłków, wydanych miliardach złotych, dziesiątkach programów aktywizacji zawodowej oraz kampanii medialnych, wreszcie wiele osób z niepełnosprawnością ruszyło do pracy. Dokładnie 68 tys. osób w ciągu dwóch lat. Takiego przyrostu nowo zatrudnionych obsługiwanych przez System Obsługi Dofinansowań (SOD) nikt się nie spodziewał. Funduszowi, wydającemu coraz więcej pieniędzy na obsługę pracujących osób z niepełnosprawnością (obecnie przybywa ich w tempie 1,5-2 tys. osób miesięcznie!), zaczęło brakować pieniędzy na inne zadania, jakie przez lata realizował. W tym dla samorządów i organizacji pozarządowych. 
Organizacje działające na rzecz osób z niepełnosprawnością znalazły się w dramatycznej sytuacji. Wiele z nich zaczęło zwalniać pracowników, rezygnować z części programów i ograniczać wsparcie dla swoich podopiecznych. 
PFRON ograniczył środki także samorządom. Odbiło się to na osobach niepełnosprawnych: zabrakło pieniędzy na turnusy rehabilitacyjne, na dofinansowanie na zakup sprzętu rehabilitacyjnego (dodatkowo podniesiono wysokość wkładu własnego), a ci, którzy nie rezygnowali z dofinansowania, musieli ustawiać się w długich kolejkach do PCPR i pomocy społecznej. 
O 10 proc. wzrosła wysokość dofinansowania na jedną zatrudnioną osobę, do systemu dopuszczono młodych emerytów, a większość nowych osób, jakie trafiają, ma nie lekki, lecz umiarkowany stopień niepełnosprawności, za czym idą znacznie wyższe kwoty dofinansowania - wymienia przyczyny obecnej sytuacji finansowej PFRON prezes Wojciech Skiba. Poza tym następuje "migracja" pracujących osób z lekkim stopniem do kategorii umiarkowanej. Tylko w ciągu ostatniego roku blisko 6 proc. pracowników z lekkim stopniem "przeniosło się" do stopnia umiarkowanego (stąd m.in. coraz głośniej o potrzebie reformy systemu orzecznictwa). 
W dodatku wiele firm (aż 4 tys. rocznie), aby nie płacić kar za niezatrudnianie wymaganej liczby osób z niepełnosprawnością (6 proc. załogi), przeszło do kategorii firmy zatrudniającej poniżej 25 pracowników. Inni pracodawcy, szukając środków w trudnej sytuacji gospodarczej, zgłosili się do PFRON po dofinansowanie na swych pracowników z niepełnosprawnością, z czego dotąd nie korzystali. 
PFRON zobligowany jest realizować przede wszystkim obsługę SOD i dofinansowanie składek, zatem ta sytuacja uderzyła w samorządy i organizacje pozarządowe, a w konsekwencji... w osoby niepełnosprawne. Finansowanie programów celowych, działań samorządów i organizacji pozarządowych nie jest dla Funduszu obligatoryjne (poza warsztatami terapii zajęciowej i zakładami aktywizacji zawodowej). 
 
Szukanie pieniędzy Z powodu wzrostu zatrudnienia 
 
PFRON zabrakło 1,2 mld zł na realizację innych zadań. Aby znaleźć brakujące środki, rząd zaczął przygotowywać nowelizację Ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Większość organizacji osób z niepełnosprawnością natychmiast zarekomendowało rządowi całkowitą likwidację dofinansowywania pracowników z lekkim stopniem niepełnosprawności. Sprzeciwili się temu pracodawcy zakładów pracy chronionej, u których połowa pracowników ma taki stopień, na których otrzymują z PFRON ponad 1 mld zł. 
Rozpoczęła się medialna batalia. Pracodawcy zaczęli straszyć grupowymi zwolnieniami. 
- Jeśli dofinansowanie do lekkiego i umiarkowanego stopnia zostanie ograniczone, pracodawcy automatycznie zaczną zatrudniać osoby niepełnosprawne na umowę zlecenie, a nie stałą umowę o pracę - mówił Jan Zając, prezes POPON, na specjalnie zwołanej konferencji. - To spowoduje także, że przedsiębiorcy zaczną rezygnować ze statusów zpch. Obawiam się, że część osób niepełnosprawnych, które stracą pracę, już na rynek pracy nie wróci. Zdaniem POPON, finanse PFRON uratować może wyłącznie zwiększenie dotacji z budżetu na rehabilitację społeczną osób z niepełnosprawnością. Odpowiada za nią rząd, a nie pracodawcy. Dlatego zadania Funduszu na rzecz rehabilitacji społecznej powinien przejąć budżet państwa. W przyszłym roku Fundusz otrzyma z budżetu dotację 739 mln zł. To wciąż o 340 mln zł mniej od tego, co zgodnie z zapisami ustawy o rehabilitacji powinien dostać (czyli co najmniej 30 proc. budżetu PFRON). 
Zmiany w przepisach popierają pracodawcy otwartego rynku. 
- Całkowicie popieramy projekt nowelizacji ustawy ograniczający dofinansowanie do zatrudnienia osób z lekkim stopniem niepełnosprawności - mówi Piotr Sarnecki, ekspert PKPP Lewiatan. - Naszym zdaniem należy całkowicie odejść od dofinansowania takich osób, gdyż nie wymagają one wsparcia na rynku pracy. W naszej ocenie, należy jak najszybciej zmienić także polski system orzekania o niepełnosprawności, ponieważ łatwo w nim o uzyskanie lekkiego stopnia niepełnosprawności. 
Biuro Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych także poparło zmiany w dofinansowaniu dla osób z lekkim stopniem, choć nie tak radykalne. 
- Nigdzie na świecie nie wspiera się osób z lekkim stopniem niepełnosprawności tak bardzo jak w Polsce - mówi Jarosław Duda. 
- Zmiany zostały rozłożone w czasie na trzy lata, by pracodawcy mieli czas na dostosowanie się. Zapewnią one stabilność w systemie obsługi dofinansowania pracodawców, a jednocześnie pozwolą PFRON realizować zadania wykonywane przez organizacje pozarządowe i samorządy. 
 
Co się zmieni? 
 
Nowelizacja ustawy ma już w przyszłym roku "pozostawić" w kasie PFRON ok. 800 mln zł, w roku następnym - 1,4 mld zł, a w 2013 roku - 1,7 mld zł. 
Od 2012 roku zmniejszy się wysokość dofinansowania dla pracodawców zatrudniających osoby z lekkim stopniem niepełnosprawności (z 60 do 40 proc. najniższego wynagrodzenia) i umiarkowanym (ze 140 do 100 proc.), a zwiększy dla osób ze znacznym stopniem (z 160 do 180 proc.). 
Przez chwilę rozważano całkowitą likwidację dofinansowania dla osób z lekkim stopniem niepełnosprawności. Tę wersję popierała większość organizacji pozarządowych, a także PKPP Lewiatan. 
- Ustawa powinna wspierać osoby, które najbardziej potrzebują rehabilitacji zawodowej i społecznej, a więc ze znacznym i umiarkowanym stopniem niepełnosprawności - mówi Anna Woźniak-Szymańska, przewodnicząca Koalicji na rzecz Osób z Niepełnosprawnością. - Tymczasem połowa budżetu PFRON przeznaczana jest na osoby z lekkim stopniem, które mają większe szanse, aby znaleźć pracę i nie wymagają tak bardzo rehabilitacji. Dotacje tak naprawdę nie wspierają osób niepełnosprawnych, tylko pracodawców. 
Posłowie, obawiając się masowych zwolnień, nie wybrali takiego wariantu. 
Nowelizacja przewiduje też rezygnację z dofinansowania dla pracowników mających świadczenia emerytalne (zwykle to młodzi emeryci) z lekkim i umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Duże środki PFRON ma także pozyskać dzięki likwidacji zwolnień podatkowych dla pracodawców, a także zmiany w redystrybucji środków Zakładowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (ZFRON). Zmiany te wchodzą w życie już od stycznia 2011 roku, będą więc głównym źródłem "oszczędności" Funduszu. 
Dotychczas zakłady pracy chronionej zatrzymywały w ZFRON 90 proc. środków uzyskiwanych z tytułu ulg i zwolnień, a 10 proc. przekazywały do PFRON. Od przyszłego roku do Funduszu trafiać będzie 40 proc. tych środków. 
Na kontach ZFRON ulokowany jest 1 mld zł, którego pracodawcy nie wydali. Pieniądze te będą musieli wydać zgodnie z przepisami do końca 2011 roku. Po tym czasie to, co zostanie, muszą zwrócić do PFRON. 
- Cieszę się, że kluby PO i PSL zdecydowanie poparły taki kształt zmian w systemie wspierania aktywności osób niepełnosprawnych - mówi Marek Plura, poseł sprawozdawca projektu ustawy, który zgłosił wiele poprawek. - W tej chwili szukamy jeszcze rozwiązań, które zapewnią środki dla organizacji pozarządowych i samorządów już w pierwszym kwartale przyszłego roku. 
W przyszłym roku zmienią się i warunki otrzymania statusu zpch. Dotychczas mógł nim zostać zakład zatrudniający 50 proc. pracowników z niepełnosprawnością, teraz otrzyma tylko ten, który w tej liczbie zatrudni min. 20 proc. pracowników z umiarkowanym i znacznym stopniem niepełnosprawności. 
Od 2012 r. osoby niepełnosprawne będą pracować 8 godz. dziennie (40 godz. tygodniowo). 7-godziny czas pracy uzyskają tylko osoby z umiarkowanym i znacznym stopniem niepełnosprawności, które dostaną zaświadczenie od lekarza specjalisty o celowości stosowania krótszego czasu pracy. Sami muszą jednak wystąpić o to do lekarza. 
- Przy zachowaniu w pełni zasobów finansowych udało nam się w ramach systemu przesunąć pieniądze do tych, dla których w ostatnich dwóch latach zaczęło ich najbardziej brakować - mówi poseł Sławomir Piechota, przewodniczący sejmowej Komisji Polityki Społecznej i Rodziny. - Ta nowelizacja była dużym przedsięwzięciem. 
Obecna nowelizacja ustawy jest pięćdziesiątą. Czy za rok lub dwa okaże się, że potrzebna jest kolejna? 
- Tej ustawy nie należy już nowelizować, powstać powinna całkowicie nowa ustawa zapewniająca nie tylko finansowanie rehabilitacji zawodowej osób z niepełnosprawnością, ale także rehabilitacji społecznej - mówi Piotr Pawłowski, redaktor naczelny Integracji. 

aaa 
9.6. Kolejna-nowelizacja-ustawy-o-rehabilitacji-w-2012-r. 
Łukasz Guza, oprac.: AB 
 
Źródło: www.baza-wiedzy.pl 
Data opublikowania: (2010-11-12), , 
 
Jak czytamy w wywiadzie, którego Dziennikowi Gazecie Prawnej udzielił Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych, minister Jarosław Duda, Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej myśli już o kolejnej nowelizacji ustawy o rehabilitacji, która miałaby zacząć obowiązywać od 2013 roku. 
Dlaczego właśnie wtedy? 
Dopiero wtedy będzie znane nowe rozporządzenie unijne w sprawie pomocy publicznej dla przedsiębiorców. Nie ma więc sensu tworzenie przepisów już teraz, a potem ich zmienianie, co byłoby konieczne - wyjaśnia Jarosław Duda. 
Nowelizacja ma obejmować korektę przepisów uchwalonych przez Sejm 29 października 2010 r. , które nie sprawdzą się w praktyce, ale są też propozycje nowych rozwiązań. 
Obecnie pracodawcy otrzymują 75 proc. kosztów płacy osób niepełnosprawnych. A prawo unijne dopuszcza wsparcia do 75 proc. takich kosztów. W Polsce został wprowadzony najwyższy dopuszczalny pułap pomocy. A mógłby on wynosić np. 60 proc. Wszystkim pracodawcom dofinansowanie będzie też przysługiwać tylko wtedy, jeśli co najmniej 6 proc. pracowników stanowią osoby niepełnosprawne. Obecnie firmy, które zatrudniają mniej niż 25 osób, nie muszą spełniać tego wymogu. Prowadzi to do sytuacji, że firmy dzielą się formalnie na mniejsze po to tylko, aby otrzymywać dofinansowania. 
Jeśli zatrudnienie osób niepełnosprawnych nadal będzie rosło, trzeba się zastanowić, czy jeszcze chcemy obniżyć wysokość dofinansowania dla pracodawców, czy też zrezygnować z niego lub ograniczyć dofinansowanie do zatrudnienia osoby z lekkim stopniem niepełnosprawności. Obniżona może być wysokość dofinansowania dla osób lekko niepełnosprawnych, albo czas otrzymywania takich dopłat przez wszystkich pracodawców zatrudniających osoby niepełnosprawne. 
Polska jest jedynym krajem, który dofinansowuje pracę niepełnosprawnych od momentu zatrudnienia do emerytury. Może powinien być to krótszy okres. Przecież osoba niepełnosprawna zyskuje w pracy umiejętności i doświadczenie i z czasem na pewno wykonuje swoje obowiązki coraz lepiej - stwierdza Jarosław Duda. 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 12 listopada 2010 r. 

 aaa 
9.7. Niewidomy pod ścisłą kontrolą 
Przemysław Wojtasik 
 
 Źródło: HTTP://FORUM.GAZETA.PL i www.rp.pl 
Data opublikowania: 2010-11-22 
 
Osoba, która chce skorzystać z ulgi rehabilitacyjnej, będzie musiała ujawnić dane swojego przewodnika 
Jeśli pomaga jej pies, urząd sprawdzi, czy ma uprawnienia do opieki nad niewidomymi. 
 
Te nowe rygory wprowadza nowelizacja ustawy o PIT (która po poprawkach Senatu wróciła do Sejmu). 
Do tej pory niewidomi, którzy korzystali z pomocy, mieli prawo do limitowanego odliczenia, nie musieli jednak dokumentować. Fiskusa takie rozwiązanie przestało satysfakcjonować. Od nowego roku niewidomym ma przybyć obowiązków. Z nowelizacji wynika, że będą musieli wskazać z imienia i nazwiska osoby, które im pomagają w codziennym życiu i są za to wynagradzane. 
- Ten przepis praktycznie likwiduje ulgę - mówi Małgorzata Pacholec, dyrektor Polskiego Związku Niewidomych. - Przecież nikt nie zatrudnia etatowych przewodników, są to osoby, które na co dzień, często spontanicznie, pomagają niepełnosprawnym. Nie dostają normalnej zapłaty, niewidomy często odwdzięcza się jakimś prezentem albo opłaca opiekunowi koszty przejazdu, bilet na koncert itp. Podanie jego danych fiskusowi oznacza, że przewodnik będzie prawdopodobnie skontrolowany, czy zapłacił podatek. 
 
Urząd skarbowy sprawdzi, czy pies niewidomego ma certyfikat przewodnika 
 
Małgorzata Pacholec dodaje, że już teraz niewidomi mają spore problemy z urzędami. Są często wzywani i żąda się od nich udowodnienia, że faktycznie ponieśli wydatki na przewodnika, chociaż taki obowiązek nie wynika z przepisów. 
 
Pies z uprawnieniami 
 
Przypomnijmy, że wydatki na opłacenie przewodnika mogą odliczyć osoby niewidome I lub II grupy inwalidztwa oraz osoby z niepełnosprawnością narządu ruchu zaliczone do I grupy inwalidztwa. Limit ulgi wynosi 2280 zł rocznie. Dochód mogą również pomniejszyć o wydatki (też do wysokości limitu) na utrzymanie psa przewodnika. Teraz nie trzeba ich dokumentować. Jeśli jednak zmiany wejdą w życie, niepełnosprawni będą musieli przedstawić w urzędzie certyfikat potwierdzający status psa asystującego. 
- Pies musi skończyć specjalne szkolenie, a nabycie uprawnień do pomagania osobie niewidomej potwierdza właśnie certyfikat - mówi Małgorzata Pacholec. - Takich psów jest w Polsce tylko 120. 
 
Kolejna ulga, której na razie nie trzeba dokumentować, to odliczenie kosztów używania samochodu, którym niepełnosprawny dojeżdża na zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne. Po zmianach będzie musiał okazać dokument potwierdzający, że został na nie skierowany i faktycznie się odbyły. To odliczenie też jest limitowane (do 2280 zł rocznie). 
 
Inne odliczenia 
 
Niepełnosprawni mogą też odliczyć inne wydatki na rehabilitację oraz na rzeczy ułatwiające czynności życiowe. 
Najczęściej są to inwestycje w adaptację mieszkania (np. łazienki), sprzęt (np. wózek inwalidzki), lekarstwa. Wydatki powinny się wiązać z rodzajem choroby niepełnosprawnej osoby. Trzeba pamiętać, że zakupy mają służyć jej rehabilitacji albo ułatwiać codzienną egzystencję. 
Ulga przewidziana jest dla osób niepełnosprawnych oraz ich opiekunów. Wydatki na rehabilitację odliczą bowiem także ci, którzy utrzymują osoby niepełnosprawne (współmałżonka, własne i przysposobione, dzieci obce przyjęte na wychowanie, pasierbów, rodziców, rodzeństwo, rodziców współmałżonka, ojczyma, macochę, zięciów i synowe). Dochody osób znajdujących się pod ich opieką nie mogą jednak przekroczyć w ciągu roku 9120 zł. 
 
Opinia 
 
Adam Bartosiewicz współautor komentarza do ustawy o PIT, wspólnik w kancelarii EOL 
 
Nowe przepisy sankcjonują dotychczasową praktykę urzędów skarbowych. Wprawdzie niewidomi nie muszą dokumentować wydatków, ale fiskus może przeprowadzić postępowanie wyjaśniające - na podstawie ogólnych regulacji ordynacji podatkowej. I robił to. Po zmianie będzie miał już wyraźne upoważnienie w ustawie o PIT. Obowiązek ujawnienia danych przewodnika prawdopodobnie ograniczy korzystanie z ulgi, gdyż gratyfikacja za pomoc jest przecież opodatkowana. A urząd skarbowy może sprawdzić, czy opiekun wykazał ją w swoim zeznaniu. Trudniej będzie też odliczyć wydatki na psa. Teraz wystarczy, że pełni funkcję przewodnika i jest na utrzymaniu niewidomego, po zmianach będzie musiał mieć specjalny certyfikat psa asystującego.
 
aaa 
10. Z PRASY I Z INTERNETU 
 
aaa 
10.1. Adwokatka nie dostała dotacji, bo jest niewidoma 
Izabela Żbikowska 
 
 Źródło: www.gazeta.pl 
 Data opublikowania: 2010-11-06 
 
 Magdalena Szyszka ubiegała się o dotację na otworzenie własnej kancelarii adwokackiej. Wniosek został oceniony słabo i dotacji nie przyznano. Bo jest niewidoma 
Pochodząca z Kędzierzyna-Koźla Magda jest niesamowitą osobą. Mimo że nie widzi, skończyła prawo, a potem fantastycznie poradziła sobie z egzaminem na aplikację. Komisja oceniająca ją była zachwycona poziomem jej wiedzy ("Gazeta" opisała o tym w 2005 r.). Później zdobywała wprawę pod okiem doświadczonego adwokata. Niejednokrotnie można ją było zobaczyć, jak z białą laską śmiga po opolskich ulicach, jakby zupełnie nie zwracała uwagi na swą niepełnosprawność. 
- Na wszystko ciężko pracowałam - mówi nam. Po zdaniu egzaminu adwokackiego została w ub.r. wpisana na listę adwokatów. Teraz, by wykonywać zawód, musi mieć własną kancelarię, bo według przepisów adwokat nie może być zatrudniony u innego adwokata. Postanowiła więc starać się o dotację z unijnych środków. 
Zgłosiła się do Wojewódzkiego Urzędu Pracy. Przy wstępnym ocenianiu projektów (czy pomysł w ogóle nadaje się do tego, by dostać dofinansowanie) jej projekt dostał 89,5 punktów na 100 możliwych i była to najwyższa ocena w województwie. Później przeszła wszystkie wymagane szkolenia, wypełniła dokumenty. Od września, dzięki wsparciu rodziców, wynajmuje również lokal. 
- By mi przy ocenie nie zarzucono, że nie jestem przygotowana do rozpoczęcia działalności - zaznacza Magda. 
Ubiegając się o dotację, przygotowała biznesplan, a planowane wydatki były konsultowane z doradcą finansowym. - Który pracował również w ramach tego projektu. Nie zakwestionował żadnej pozycji, nie poradził, bym jakieś wydatki zmniejszyła - opowiada adwokatka. Ale przy kolejnej ocenie dostała zaledwie 62,5 pkt i środków na otwarcie kancelarii jej nie przyznano. Za to wpisano na listę rezerwową. 
- I tym samym zamknięto mi drogę do odwołania się od decyzji oceniających. To kuriozalne - denerwuje się. 
Jacek Suski, dyrektor opolskiego WUP-u, tłumaczy, że nie dla wszystkich starczyło pieniędzy, dlatego ci, którzy znaleźli się na liście rezerwowej, nie mieli szans na odwołanie. - Takie są wytyczne z ministerstwa, nie nasze - mówi. 
Magda punktuje komisję, mimo że nie miała prawa się odwoływać, napisała do WUP-u pismo, w którym nie zostawiła suchej nitki na komisji konkursowej, wytykając jej nawet błędy stylistyczne i ortograficzne. 
- Chciałam przez to pokazać, jak niechlujnie komisja przygotowała ocenę, jaki ma stosunek do osób ocenianych - zaznacza pani adwokat. Oceniający zarzucili jej m.in., że jej projekt nie wprowadza niczego nowego na rynek. Mimo że zaznaczyła, iż atutami jej kancelarii będzie znajomość problemów osób niepełnosprawnych niemal od podszewki oraz to, że będzie świadczyła usługi również przez internet, czego nie robi żaden inny adwokat w Opolu. Odjęto jej również punkty za wykształcenie i doświadczenie. 
Mimo że niepełnosprawna, to ukończyła przodujące we wszelkich krajowych rankingach prawo na Uniwersytecie Warszawskim oraz że odbyła trzy i pół roku aplikacji w kancelarii adwokackiej. Zna również biegle język angielski. 
- To widocznie dla komisji WUP-u za mało. Żałuję, że członkowie komisji nie wskazali mi, jak mogłabym jeszcze podnieść swoje kwalifikacje, bo moim zdaniem w tym zawodzie nie ma już możliwości uzyskania lepszego wykształcenia - przekonuje. 
Najbardziej kuriozalna była jednak ocena planowanych wydatków. W punkcie o wkładzie własnym zarzucono Magdzie, że "przedstawiony wkład własny wskazuje na średnie zaangażowanie w przedsięwzięcie" oraz że "przedstawione oszczędności wskazują na średnie dotychczasowe gospodarowanie pieniędzmi". 
- To oburzające! Do wykonywania tego zawodu przygotowywałam się przez ostatnie 10 lat, mimo mojej niepełnosprawności. Jako wkład własny wnoszę ponad 3,6 tys. zł moich oszczędności, które uzbierałam z mojego jedynego źródła dochodu, czyli renty socjalnej w wysokości 525,88 zł netto miesięcznie. Ciekawa jestem, jakie oszczędności przy takich dochodach poczyniłby szanowny oceniający? Poza tym moim wkładem jest również notatnik brajlowski o wartości aż 15 tys. zł - denerwuje się Magda. 
Oceniający podkreślili również, że wskazana przez nią cena laptopa i głośnomówiącego telefonu komórkowego jest zbyt wysoka i że "pełnosprawny beneficjent nie otrzymałby takich środków", jednakże "ze względu na wadę wzroku podana przez nią cena została uznana". 
- Nie cierpię na żadną wadę wzroku. Ja tego zmysłu po prostu nie posiadam - cedzi Magda. - Wszystko wskazuje na to, że tak małą liczbę punktów otrzymałam właśnie dlatego, że jestem osobą niewidomą i że moje potrzeby są obiektywnie większe niż potrzeby osób sprawnych - przekonuje. Komisja odjęła jej bowiem również aż 9 pkt, oceniając koszty wyposażenia biura. Uznała, że biurko warte 2,6 tys. zł i fotel za 1,6 tys. zł są stanowczo za drogie. Zaproponowali 850 zł za biurko i fotel za 350 zł. 
- Oceniający najprawdopodobniej nie wzięli zupełnie pod uwagę, jaki zawód zamierzam wykonywać i jaka jest jego ranga oraz prestiż - mówi Magda. Podkreśla, że adwokaci nie mogą się nigdzie reklamować, dlatego m.in. właśnie wygląd biura wpływa na decyzję klientów o zatrudnieniu lub nie adwokata. - Ponadto jako osoba niewidoma spędzam przed komputerem jeszcze więcej czasu niż osoby widzące, ponieważ wszystkie ustawy, komentarze, orzecznictwo itd. mam właśnie w komputerze, a podczas długiej pracy i siedzenia na złej jakości fotelu odczuwam bóle kręgosłupa - przekonuje. 
Obawy o jej niepełnosprawność Szef WUP-u Jacek Suski tłumaczy, że oceniany jest zawsze nie tylko sam zgłoszony projekt, ale również wszelka dokumentacja, a oceny wydaje się według skali jednakowej dla wszystkich ocenianych. - Dlatego np. za wykształcenie i doświadczenie pani Magda nie zdobyła maksymalnej liczby punktów, bo przecież nie może porównać swojego doświadczenia z wiedzą adwokata z 20-letnim stażem - argumentuje Suski. Zaznacza również, że najważniejsza dla komisji jest racjonalność wydatków, a ta u Magdy taką się nie wydawała. Jednocześnie przyznaje, że niepełnosprawność Magdy mogła wpłynąć na zaniżanie jej punktacji przez komisję. 
- Wiem, że brali tę kwestię pod uwagę. Długo to rozważali, jak poradzi sobie na rynku i myślę, że mogło to wpłynąć na przyznanie jej mniejszej liczby punktów - przyznaje Suski. Dlaczego więc nie interweniował? - Nie mogę wpływać na decyzje oceniających, którzy wybierani są w niezależnym konkursie. Mogę to zrobić jedynie wtedy, gdy oceny są rażąco odmienne, np. jedna osoba przyznaje 90 punktów a druga tylko 50. Wtedy powołuję trzecią osobę, by oceniła projekt jeszcze raz. W tym jednak przypadku oceny obu były zbieżne - przekonuje Suski. 
 
 *** 
 
Pani adwokat Magdalena Szyszka napisała na liście dyskusyjnej Typhlos: 
 "Widzę, że informacje rozchodzą się lotem błyskawicy. To jest, oczywiście, artykuł o mnie. Są w nim drobne błędy, ale generalnie przedstawia całą sytuację nieźle. 
Zwróćcie proszę uwagę na wypowiedź szefa Wojewódzkiego Urzędu Pracy. 
Dodam tylko, że wczoraj wieczorem, gdy już artykuł poszedł do druku, opublikowano informację, że wszyscy z listy rezerwowej dotacje dostali, w tym ja. Cieszę się, ale usatysfakcjonowana nie jestem, bo nie tak powinno to wyglądać". 
 
10.2. Dyskryminacja niewidomych 
 
Źródło: Sfora.pl 
Data opublikowania: 2010-10-08 
 
Jak informuje brytyjski regulator rynku mediów i teratelekomunikacji, Ofcom, operatorzy sieci komórkowych dyskryminują osoby niewidome i niedowidzące. 
Wbrew zaleceniom co czwarty operator infolinii sieci komórkowej nie był w stanie udzielić informacji o specjalnych usługach przygotowanych przez jego firmę dla osób niepełnosprawnych - tak wynika z anonimowo przeprowadzonych przez urzędników badań. Powyższe wyniki są o tyle szokujące, iż jeszcze przed czteroma laty podobną odpowiedź usłyszała co 10. osoba niewidoma lub niedowidząca. 
 
aaa 
10.3. Bezpieczeństwo niepełnosprawnych w sieci 
Marcin Maj 
 
Źródło: http://di.com.pl i Dziennik Internautów 
 
Osoby niepełnosprawne korzystające z bankowości lub płatności online muszą uważać na te same elementy, co inni użytkownicy. Warto przy tym podkreślić, że o swoje bezpieczeństwo mogą one dbać całkowicie samodzielnie. 
Osoby niepełnosprawne, także niewidome, mogą za pośrednictwem internetu finalizować transakcje, zlecać stałe płatności itd. Wśród osób niewidomych są nawet ludzie prowadzący swoje firmy. 
W kontekście bezpieczeństwa mogą się pojawić ciekawe pytania. Czy osobę niewidomą łatwiej wprowadzić w błąd niż osobę w pełni sprawną? Czy osoba niepełnosprawna potrzebuje pomocy innych, aby zapewnić sobie e-bezpieczeństwo? 
Aby znaleźć odpowiedzi na powyższe pytania, konsultowałem się z niewidomym Pawłem Pluszczykiem z Fundacji Widzialni. Do ciekawej sytuacji doszło, kiedy przesyłałem panu Pluszczykowi wypowiedzi do autoryzacji. Okazało się, że niewidomy dopatrzył się w tekście błędu składniowego, który ja przeoczyłem. W ten sposób na własnej skórze przekonałem się, że osoba niewidoma z czytnikiem tekstu może "widzieć" więcej niż osoba widząca polegająca na zmyśle wzroku. 
 
Wystarczy czytać 
 
Jeśli osoba niewidoma decyduje się na korzystanie z bankowych e-usług, to podstawowa zasada bezpieczeństwa jest dla niej taka sama, jak dla innych klientów - trzeba uważnie czytać umowy i regulaminy, z tym że niewidomy zrobi to za pomocą czytnika ekranowego. - Jeśli cokolwiek budzi nasze wątpliwości, wystarczy kontakt telefoniczny z obsługą klienta czy odpowiednim działem, aby wyjaśnić wątpliwości. 
Tak zwany drobny druk dotyczy nas wszystkich - mówi Paweł Pluszczyk, uśmiechając się i dodaje - w tym wypadku "drobny druk" to pewnego rodzaju metafora odnosząca się do faktu, że powinniśmy się zapoznawać z całą umową czy regulaminem usług, które nas interesują. 
W odniesieniu do bezpieczeństwa konsumenta osoba niewidoma może być narażona na podobne niebezpieczeństwa, jak osoba w pełni sprawna i może się przed nimi w podobny sposób bronić. To nie wyczerpuje jednak wszystkich problemów bezpieczeństwa usług bankowych. Osoby niewidome są przecież użytkownikami komputerów i z tym wiążą się dodatkowe zagrożenia. 
W Polsce w powszechnym użyciu są dwa programy czytające - Jaws oraz Windows Eyes. W sumie pracuje na nich ok. 90 proc. niewidomych użytkowników komputerów. Są to programy dla środowiska Windows, które samo w sobie jest dość podatne na takie zagrożenia, jak trojany, robaki i oprogramowanie szpiegujące. 
 
Jednakowe problemy dla wszystkich 
 
Aby chronić się przed tymi zagrożeniami, użytkownik musi po pierwsze dbać o stan swojego oprogramowania. Trzeba pobierać i instalować aktualizacje wydawane przez Microsoft oraz producentów przeglądarek. 
Zapytany o tę sprawę Paweł Pluszczyk powiedział, że niewidomi mogą w pełni samodzielnie aktualizować swoje systemy operacyjne i inne programy. 
Drugi warunek bezpieczeństwa to dodatkowe zabezpieczenia, takie jak antywirus i firewall. Również nie jest to problem dla niewidomych. 
Jest też trzeci element - czujność użytkownika. Trzeba unikać podejrzanych stron, nie klikać w linki zawarte w podejrzanych e-mailach itd. To również nie sprawia problemu osobom niewidomym. 
Oprogramowanie asystujące dysponuje alertami, które ostrzegają przed takimi niebezpieczeństwami, jak np. niechciane przekierowania. Nie oznacza to jednak, że osoby niewidome lub inne osoby niepełnosprawne nie staną się specyficznym celem cyberprzestępców. 
Wspominaliśmy już, że banki robią błąd, ignorując tysiące niepełnosprawnych klientów. Niestety, internetowi przestępcy mogą nie zrobić tego błędu. Atak wycelowany w niewidomych. W roku 2008 badacz bezpieczeństwa Vanja Svajcer z firmy Sophos zidentyfikował tzw. crack dla popularnego oprogramowania czytającego JAWS 9.0. 
Cracki to niewielkich rozmiarów programy, które zainstalowane obok innych programów umożliwiają przełamanie ich zabezpieczeń i uruchomienie ich bez licencji. Crack, na którego trop trafił Svajcer, nie tylko umożliwiał uruchomienie "pirackiej" wersji JAWS, ale także instalował trojana atakującego JAWS oraz inne popularne czytniki. Szkodnik ten powodował, iż komputer stawał się bezużyteczny dla osoby niewidomej. 
W ocenie Svajcera twórcą trojana był dobry programista, który nie kierował się motywami finansowymi. Nie ma jednak wątpliwości, że celem ataku byli niewidomi. Być może autor trojana chciał "ukarać" ich za korzystanie z nieautoryzowanej kopii oprogramowania, ale to tylko domysły. 
Opisany wyżej atak był bardzo nietypowy, być może jedyny w swoim rodzaju. Specjaliści od bezpieczeństwa przyznają jednak, że teoretycznie możliwe są inne ataki na niepełnosprawnych, np. oszukiwanie oprogramowania czytającego. 
Teoretycznie możliwe jest naprowadzenie czytnika na na przeczytanie tekstu innego niż wyświetlany, co mogłoby posłużyć do finansowych cyberoszustw. Trzeba jednak podkreślić, że to tylko ogólna koncepcja możliwego ataku a nie zagrożenie spotykane w internecie. 
 
Złe kolory, płaskie karty 
 
Warto jeszcze wspomnieć o tym, że ostrożność w sieci powinny zachować osoby z daltonizmem. Niektóre aplikacje (np. przeglądarki) wyświetlają ostrzeżenia w kolorach żółtym, zielonym i czerwonym. Dla większości z nas są to kolory kontrastowe, ale daltoniści mogą ich nie rozróżnić. 
Problem ten dostrzegli m.in. twórcy dodatku do przeglądarki Web of Trust (WOT), który ostrzega przed oszukańczymi witrynami. Stworzyli oni wersję WOT z alternatywną kolorystyką dostosowaną do potrzeb daltonistów. 
Z problemem bezpieczeństwa pośrednio związany jest problem dostosowania usług e-bankowości do potrzeb niepełnosprawnych. Może bowiem dochodzić do sytuacji, w których użytkownik niewidomy zmuszony jest skorzystać z nietypowych rozwiązań. 
Niektóre banki oferują karty kodów jednorazowych do autoryzowania transakcji. Takie karty są płaskie i właściwie dla osób niewidomych są nieprzydatne. Czasem jednak osoby te decydują się na korzystanie z nich, prosząc osobę zaufaną o pomoc w przepisaniu haseł jednorazowych np. do notatnika na komputerze. Może się więc zdarzyć, że hasła do autoryzacji znajdą się w pliku na komputerze. Nie można wykluczyć też naruszenia bezpieczeństwa ze strony osoby zaufanej. 
Problemu takiego da się uniknąć, jeśli bankowy serwis oferuje kody jednorazowe przesyłane SMS-em. Takie wiadomości osoba niewidoma może odczytać samodzielnie za pomocą oprogramowania na telefonie z Symbianem lub Windows Mobile. W ten sposób wracamy do szerszego problemu, jakim jest ogólne dostosowanie usług bankowych do potrzeb osób niepełnosprawnych. 
Jeśli e-usługi będą budowane od podstaw z myślą o potrzebach niepełnosprawnych, również dbanie o bezpieczeństwo będzie dużo łatwiejsze. 
 
aaa 
10.4. Wykluczenie i rusofobia 
Wojciech Kwapisiński 
Rozmowa z dziennikarzem radiowym, który ma dysfunkcję wzroku. 
 
Źródło: http://targipracy.gazeta.pl 
 
Michał Żejmis jest politologiem i dziennikarzem radiowym. Zajmuje się badaniami integracji cudzoziemców i osób niepełnosprawnych, problematyką migracji i rynku pracy. Współpracuje z Instytutem Polityki Społecznej UW. W Bibliotece Narodowej zajmuje się sprawami osób niepełnosprawnych. 
 
Wojciech Kwapisiński - Dlaczego nie prowadzi Pan już audycji radiowej? 
Michał Żejmis - Trzeci sezon cyklu "Czas na rozmowę" jeszcze się nie rozpoczął. W pierwszym sezonie zimą i wiosną 2009 roku prowadziłem wszystkie audycje dotyczące ludzi z niepełno sprawnościami i ich życia w społeczeństwie. Jesienią ubiegłego roku byłem pochłonięty pracą i prowadzonymi badaniami naukowymi. Dlatego uczciwie przyznałem, że rzetelne w moim pojęciu przygotowanie i prowadzenie cotygodniowej audycji nie było wtedy możliwe. Poprosiłem o wsparcie Laurę Jurgę i w drugim sezonie cyklu nieregularnie towarzyszyłem jej na antenie jako współprowadzący. 
W. K. - Czego dokładnie dotyczy prowadzona przez Pana audycja? 
M. Ż. - Staramy się przekazać coś ważnego o mniejszości w pełni sprawnej większości społeczeństwa. Rozmawiając z osobą niedosłyszącą bez obawy, że ją urazimy, możemy zapytać - czy "słyszałeś" o zespole rockowym Nirvana? Tak samo, jak nie trzeba obawiać się pytać niewidomego czy "widział" już najnowszy film z Michaelem Douglasem. Człowiek głuchy lub niewidomy to człowiek, z którym możemy rozmawiać swobodnie na różne tematy, podobnie jak z każdym innym. 
W. K. - Czy nie mamy do czynienia z problemem postrzegania osób niepełnosprawnych przez pryzmat barier dostępu do informacji? Wydaje się, że o barierze informacyjnej mniejszości w pełni sprawna większość jest dobrze poinformowana. 
M. Ż. - Nie zakładajmy z góry, że ograniczenia dostępu do informacji skazują ludzi z niepełnosprawnościami na niewiedzę. Osoby te w pewnym sensie są więźniami dysfunkcji własnego organizmu. Wyjątkowo trafnie zwrócił na to uwagę Kurt Cobain ze wspomnianego zespołu, który na jednym z koncertów występował w szpitalnym pasiaku wjechawszy na scenę na wózku inwalidzkim. 
Uwięzienie oznacza brak możliwości wykonywania różnych czynności i ról społecznych, co może sprzyjać skupieniu uwagi uwięzionego na zdobywaniu wiedzy. Osoba niepełnosprawna to często swoisty hrabia Monte Christo konsekwentnie drążący podkop pod murem celi. Obecnie ma do dyspozycji doskonałe narzędzie - Internet. Zdecydowanie najczęstszą motywacją korzystania z sieci www przez niepełnosprawnych jest samodzielny dostęp do informacji oraz komunikowanie się, a na dalszym planie edukacja lub zadania zawodowe. 
W. K. - A czy Pana zdaniem społeczna większość potrafi rozmawiać z osobami niepełnosprawnymi? 
M. Ż. - Trudno powiedzieć czy większość tej społecznej większości, ponieważ badania socjologiczne tego akurat nie pokazują. Wielu z nas postrzega takie osoby przede wszystkim przez pryzmat ich niepełnosprawności i albo zwraca się z przesadnym nabożeństwem albo unika kontaktu. 
Popełniamy proste błędy, ale dokuczliwe. Na przykład odpowiadając na pytanie człowieka siedzącego na wózku inwalidzkim rozmówcy często zwracają się do towarzyszącej mu osoby, która stoi obok. Zdarza się też, że szczera chęć pomocy obraca się w groteskę. Kilka lat temu wynotowałem z forum internetowego wypowiedź niewidomego internauty, który oczekując na przystanku w Szczecinie zapytał głośno o numer linii nadjeżdżającego tramwaju. Zamiast odpowiedzi poczuł krzepkie ramię, został wniesiony do pojazdu, a następnie usłyszał z ust mężczyzny wycofującego się na chodnik: "Jestem emerytowanym oficerem. Nie mogę przejść obok inwalidy i nie pomóc!" 
W. K. - Dlaczego nie potrafimy komunikować się z osobami niepełnosprawnymi? 
M. Ż. - Dlatego, że niewiele o nich wiemy. Ludzie obawiają się nieznanego. Chociaż około 2/3 Polaków deklaruje, że dostrzega w swoim otoczeniu ludzi niepełnosprawnych, a prawie połowa przyznaje się do niepełnosprawnych znajomych lub przyjaciół, to wciąż pokutuje izolacja inwalidów z okresu PRL wynikająca z socjalistycznego systemu instytucji monopolizujących opiekę nad poszczególnymi grupami. 
W. K. - Czy Pana zdaniem zagadnienia związane z integracją społeczną i zawodową osób niepełnosprawnych, imigrantów i innych grup zagrożonych wykluczeniem są wystarczająco obecne w dyskusji publicznej? 
M. Ż. - W dyskusji publicznej dominują tematy zastępcze, a większość istotnych zagadnień i problemów pozostaje na marginesie głównego nurtu dyskursu. Właśnie dlatego powstał "Czas na rozmowę". W okresie czerwcowej kampanii prezydenckiej zaprosiliśmy wszystkich kandydatów do debaty o problemach społecznych, o marginalizacji różnych grup i sytuacji osób niepełnosprawnych. Tymczasem zbliżają się wybory samorządowe, które z tej perspektywy mają największe znaczenie. Mam nadzieję, że dyskusja nie zostanie sprowadzona do niszowego problemu dostępności kart do głosowania. 
W masowym przekazie dominują media elektroniczne, które decydują o tym, że imigrantów kojarzy się z pracą na czarno lub zabójstwami, chorobą alkoholową, z bezrobotnym złodziejem bijącym żonę, a niepełnosprawność ze wspinaczką na Kilimandżaro. Ten obraz się poprawia, ale chciałbym zwrócić uwagę, że nie dla tych, którzy tego najbardziej potrzebują, czyli osób niepełnosprawnych intelektualnie. Przełamywaniu stereotypów rasowych, seksualnych czy nawet religijnych poświęca się nieproporcjonalnie więcej uwagi, niż niepełnosprawności intelektualnej. A przecież ONI nie mogą sami kreować własnego wizerunku i społecznego odbioru. 
Sobotni mecz polityków i dziennikarzy w szczytnym celu budowy centrum profilaktyki nowotworów, z doskonałą oprawą stał się wydarzeniem weekendu. Szkoda, że telewizje nie poświęciły tyle uwagi 1500 sportowcom z niepełnosprawnością intelektualną, którzy we wrześniu gościli w Warszawie na europejskich igrzyskach olimpiad specjalnych. 
W. K. - Oglądałem wywiad z Panem w Dzień Dobry TVN. Odniosłem być może mylne wrażenie, że ważniejsze od tego co Pan robi jest to, że robi to Pan będąc niewidomym. Czy czuje Pan, że ludzie oceniają pańską pracę i pańskie osiągnięcia abstrahując od niepełnosprawności? 
M. Ż. - Nad tym się nie zastanawiałem, ale to ciekawe. To zagadnienie zajmowało mnie dotychczas w szerszym ujęciu postrzegania różnych rodzajów dysfunkcji przez społeczeństwo. 
W wywiadzie, o którym Pan mówi zostałem przedstawiony jako "niewidomy prezenter" i to się wpisuje w ogólną zasadę "pokazywania misia". Zasada przewiduje, że pokazywany miś musi być niezwykły. W omawianym przypadku miś jest niezwykły, bo pomimo, że nie widzi, to mówi do radiowego mikrofonu. Tyle, że ja pomimo kiepskiego wzroku nie kwalifikuję się jako niewidomy w rozumieniu definicji medycznej. Dlatego mam do Pana prośbę, aby publikując naszą rozmowę przedstawił mnie Pan jako osobę, która ma dysfunkcję wzroku. 
Odgrywałem rolę misia także w telewizji Polsat. Udzieliłem krótkiego wywiadu o sytuacji osób z dysfunkcjami wzroku, po czym w Informacjach zobaczyłem migawkę z własną gębą i usłyszałem z telewizora, że jestem osobą z nadzieją oczekującą na operację. Owszem, z nadzieją oczekuję, że w życiu mnie żadna operacja nie dosięgnie. 
W. K. - Pracuje Pan w Bibliotece Narodowej. Jak BN poszerza możliwości zatrudniania osób niepełnosprawnych? 
M. Ż. - Biblioteka Narodowa jest dużym zakładem pracy zatrudniającym blisko 1000 osób. Pod koniec ubiegłego roku zarejestrowaliśmy wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych na poziomie 7 proc. i obecnie jest stabilny. Stworzyliśmy prosty system doboru pracowników legitymujących się orzeczeniem o niepełnosprawności tworząc bazę danych osób zgłaszających się w poszukiwaniu pracy, z której w razie potrzeby mogą korzystać kierownicy kilkudziesięciu komórek organizacyjnych BN. Proces zatrudniania osób niepełnosprawnych nie jest prosty ze względu na specyficzne potrzeby pracodawcy wynikające ze specjalistycznych kwalifikacji na wielu z dostępnych stanowisk. 
W maju br. Biblioteka Narodowa została uhonorowana nagrodami za zajęcie pierwszego miejsca w województwie mazowieckim oraz trzeciego miejsca w kraju w konkursie Lodołamacze prowadzonym przez Polską Organizację Pracodawców Osób Niepełnosprawnych. BN została uznana za pracodawcę wrażliwego społecznie, otwartego na szczególne potrzeby. W czerwcu i wrześniu przeprowadziliśmy cykl szkoleń, w ramach których dotychczas już ponad 200 pracowników BN poznało predyspozycje zawodowe osób niepełnosprawnych, funkcjonowanie tychże w życiu codziennym i w miejscu pracy oraz podstawowe zasady komunikowania się z osobami o zróżnicowanych niepełnosprawnościach. 
W. K. - Czy sytuacja osób niepełnosprawnych na rynku pracy stale się poprawia? 
M. Ż. - Sytuacja poprawiła się, to znaczy trochę wzrosło zatrudnienie w tej grupie osób na otwartym rynku pracy, a to jest zdecydowanie najważniejszy czynnik integracji zawodowej. Niestety, zaledwie co piąta osoba korzystająca z systemu dofinansowań zatrudnienia podejmuje pracę na otwartym rynku. 
W. K. - Czy problem aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych wynika w większym stopniu z barier prawnych, czy barier psychologicznych panujących w społeczeństwie? Czy te dwa rodzaje barier są ze sobą powiązane? 
M. Ż. - Obowiązujące regulacje prawne zapewniają wsparcie i szczególne warunki zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami. I tworzą tym samym czynniki utrudniające wzrost tego zatrudnienia, ponieważ pracodawcy niechętnie ponoszą dodatkowe koszty. Skomplikowane przepisy i ich nieprzewidywalne częste zmiany, konieczność angażowania pracowników zajmujących się wypełnianiem rozbudowanej dokumentacji nie zachęcają pracodawców do podejmowania starań o dofinansowanie. Brakuje też informacji. Proszę w tym kontekście tym bardziej docenić Bibliotekę Narodową. 
Sytuacja jest podobna, jak ze związkami zawodowymi. W Polsce uzwiązkowienie zakładów pracy maleje przede wszystkim ze względu na złe prawo, które m. in. wymaga od pracodawcy zupełnie nieuzasadnionego finansowania etatowych działaczy związkowych. Szefowie szerokiej rzeszy firm nie dopuszczają choćby myśli o możliwości wpuszczenia do zakładu pracy zarówno związkowców, jak i niepełnosprawnych. W ich oczach jedni i drudzy kojarzą się wyłącznie z kłopotami. 
Związek barier prawnych z psychologicznymi występuje moim zdaniem wyłącznie po stronie pracodawców. Po stronie osób niepełnosprawnych mamy do czynienia wyłącznie z barierami psychologicznymi. 
Człowiek po amputacji dłoni bywa z natury równie leniwy, jak człowiek niezwykle sprawny manualnie. Ale ten pierwszy musi włożyć więcej woli i wysiłku w przełamanie zarówno ograniczeń fizycznych, jak też zwyczajnego lenistwa przed rozpoczęciem pracy. Przed nim stoi nie tylko perspektywa wykonania określonego zadania, ale wcześniej także przygotowania sobie odpowiedniego stanowiska np. przyniesienie i zamontowanie imadła kompensującego rękę podtrzymującą ciężki przedmiot itp. Niewidoma tłumaczka zanim dojedzie z domu do sali konferencyjnej i zostanie zaprowadzona do oszklonej kabiny, sama musi sforsować ruchliwe ulice i chodniki wpadając po drodze na niedbale postawione betonowe śmietniki i gąszcze słupków blokujących nielegalne parkowanie, za których instalację i wymianę miasto płaci tzw. grube miliony. Wpadł Pan kiedyś na jeden z metalowych słupków zamocowanych szeregiem w poprzek chodnika? 
W. K. - Nie wpadłem. A w jakiej mierze problem z pracą i ogólnie aktywizacją osób niepełnosprawnych może Pana zdaniem wynikać z ich problemów psychicznych, np. lęku, frustracji, braku wewnętrznej akceptacji? 
M. Ż. - Żyjemy w społeczeństwie, więc lęki i frustracje nas wszystkich mogą być ze sobą powiązane, ale niepełnosprawność może czynić człowieka bardziej na to podatnym. To bardzo ważne ograniczenie aktywizacji zawodowej, zwłaszcza w przypadku ludzi z nabytą niepełnosprawnością. Doznanie trwałego uszczerbku na zdrowiu naturalnie budzi głębokie poczucie straty czegoś naprawdę wartościowego. W perspektywie młodego, zdrowego człowieka stracone pieniądze można zarobić z nadwyżką. Dziewczynę, która odeszła, może zastąpić bardziej kochająca, urodziwa i mądrzejsza. Amputowaną kończynę lub wydłubane podczas robót budowlanych oko może zastąpić tylko proteza. 
Podaję drastyczne przykłady, które pokazują brak pozytywnej perspektywy. W podobnych sytuacjach ludziom bywa ciężko wyjść do sąsiada, a praca zawodowa staje się abstrakcją. Ale wpływ psychiki na brak aktywności zawodowej zaczyna się na poziomie relacji rodzinnych i zwyczajnych zakupów. Jeśli rodzice będą powtarzać dziecku, że nie nadaje się do pracy, to nawet pełnosprawnemu mogą to wpoić. Jeśli drzwi osiedlowego sklepiku są zbyt wąskie dla wózka inwalidzkiego, a znudzeni bezrobociem okupanci osiedlowych ławek wyśmieją niepełnosprawnego grzecznie proszącego o pomoc w pokonaniu trzech schodów, to jednego umotywuje w złości do dalszych wysiłków, a drugiego wręcz odwrotnie - może uwierzyć, że się do niczego nie nadaje. 
W. K. - Uważa Pan zatem, że brak samoakceptacji osób narażonych na wykluczenie i wykluczonych jest także powiązany z ogólnym stanem świadomości społecznej i brakiem zrozumienia ich problemów? 
M. Ż. - W przypadku niepełnosprawności tak. Nie można tego odnieść do wszystkich osób i grup zagrożonych ekskluzją społeczną. Zrozumienie jest niezwykle potrzebne i prowadzi do niego poznanie. Musimy uważać, żeby nie wtrącać zbyt różnych zagadnień do jednej szuflady z etykietą "wykluczeni". 
Słowa przeżywają okresy popularności. Ale powinniśmy być ostrożni obejmując w tym kontekście zbiorczym określeniem ludzi o bardzo zróżnicowanych indywidualnych problemach. Poza tym ekskluzja ma wiele wymiarów. Człowiek w podeszłym wieku, ze skromną emeryturą, ale w dobrym zdrowiu i z bogactwem pasji intelektualnych może stanowczo zaprotestować przed nazywaniem go "wykluczonym" tylko dlatego, że nie stać go na wykupienie leków dla żony. 
W. K. - Jakie działania realizuje założona przez Pana Fundacja Rozwoju Oprócz Granic? 
M. Ż. - FROG założyliśmy w 2006 roku wspólnie z jej obecną prezes Ksenią Naranovich. Aktualnie społecznie pełnię funkcję przewodniczącego Rady Fundacji. 
Ksenia jest Białorusinką, a ja Polakiem. Z dwóch stron dostrzegaliśmy ten sam parów ciągnący się wzdłuż Bugu. Za cel postawiliśmy zasypywanie parowu, tzn. zbliżenie narodów i społeczeństw regionu Europy Środkowo-wschodniej, wspieranie współpracy i wymianę doświadczeń w zakresie polityki społecznej. Poza tym, chcieliśmy podjąć szersze badania społeczne w krajach regionu. Od trzech lat działania FROG koncentrują się na wspieraniu procesów integracyjnych imigrantów. 
W. K. - Jak Fundacja Rozwoju Oprócz Granic wspiera przybywających do Polski cudzoziemców w odnalezieniu się na rynku pracy? 
M. Ż. - To jest jeden z priorytetów. FROG prowadzi Migranckie Centrum Karier i Pośrednictwa Pracy, którego zespół wyspecjalizowany w sprawach zatrudnienia, migracji oraz relacji międzykulturowych pomaga cudzoziemcom i zatrudniającym ich pracodawcom w przejściu procedury uzyskania zezwolenia na pracę, zalegalizowania stosunku pracy, udziela porad w zakresie prawa pracy. Poza tym, pracodawcy mogą skorzystać z doradztwa personalnego lub z obsługi w zakresie profesjonalnego prowadzenia procesu rekrutacji cudzoziemców. Wymieniam tylko część podejmowanych działań. Teraz wykonanie wielu planowanych przez FROG zadań z pewnością ułatwia uzyskanie w dniu 23 września br. statusu organizacji pożytku publicznego. 
W. K. - Czy trudno jest cudzoziemcom odnaleźć się na polskim rynku pracy? 
M. Ż. - Wkrótce na to pytanie odpowiedzą sami cudzoziemcy. W ramach realizacji projektu Migracja i Integracja w Praktyce finansowanego z Europejskiego Funduszu na rzecz Integracji Obywateli Państw Trzecich oraz z budżetu państwa, FROG organizuje ogólnopolski konkurs "Przygody cudzoziemców na polskim rynku pracy 2010". Zachęcam do składania prac konkursowych, które muszą zostać przygotowane w języku polskim, ale mogą mieć różne formy - eseje, pamiętniki, blogi, filmy, zdjęcia, komiksy. Oprócz samych cudzoziemców swoje prace do konkursu mogą zgłaszać ich pracodawcy i współpracownicy, a także osoby, na rzecz których cudzoziemcy świadczą usługi lub sprawują nad nimi opiekę. 
Bardzo jesteśmy ciekawi wyników tego konkursu, ale ze swojej strony mogę Panu odpowiedzieć, że najbardziej palącym problemem imigranta zatrudnionego w Polsce jest heroiczna walka o legalizację zatrudnienia. Ta kwestia dokucza też wielu polskim pracodawcom, u których cudzoziemcy przybywający najliczniej z krajów byłego ZSRR doskonale się odnajdują. W Polsce nie stoimy w obliczu dramatu "obozów pracy" z tysiącami nielegalnych uciekinierów z Afryki Północnej i Azji, z jakim na przykład borykają się Włochy. Nie dotyczy nas kwestia obozowisk romskich, wobec której jakieś stanowisko były zmuszone zająć najwyższe władze Francji. Za to mamy w Polsce problem biurokracji i niejasnych przepisów. 
W. K. - Czy ta sytuacja może ulec poprawie? 
M. Ż. - Może. Jak już wspomniałem, na likwidacji przeszkód prawnych i biurokratycznych legalizacji pobytu i pracy imigrantów zależy także polskim obywatelom. Na przykład, coraz bardziej popularne staje się zjawisko zatrudniania pomocy domowej, opiekunek oraz niań w gospodarstwach domowych. Wśród zatrudnianych, przeważnie młodych kobiet, nawet kilkadziesiąt tysięcy osób to cudzoziemki. Specyficzny charakter stosunku pracy sprawia, że często pomoc domowa jest przez gospodarzy traktowana z wzajemnością jak członek rodziny. 
Pojawia się problem, jak państwo Kowalscy i mieszkająca u nich Ukrainka mają poradzić sobie z enigmatycznymi procedurami. Jaką formę zatrudnienia mają wybrać? Jak uzyskać pozwolenie na pracę? Jak prawidłowo sformułować umowę? A trzeba sobie jeszcze poradzić ze składkami na ZUS, no i z opodatkowaniem. To jest spirala, która w różnych branżach rozbudowuje sferę nielegalnego zatrudnienia cudzoziemców w Polsce. 
W piątek 22 października o godz. 11.00, przed Sejmem Rzeczypospolitej planowane jest przekazanie posłom kosza jabłek symbolizujących pracę imigrantów z licznych krajów w sadownictwie. Na ręce Marszałka Sejmu zostanie złożony apel o abolicję dla imigrantów o nieuregulowanym statusie. 
W. K. - Poprzednie dwie abolicje nie przyniosły spodziewanych efektów. 
M. Ż. - Były tak skonstruowane, że mogli z nich skorzystać tylko nieliczni. 
We Włoszech, gdzie liczba cudzoziemców zaczęła szybko wzrastać od początku lat 80-tych, w ciągu zaledwie 16 lat przeprowadzono 5 programów regularyzacyjnych. Pierwszy z nich realizowany w latach 1987-88 był krytykowany za zbyt restrykcyjne kryteria, nieodpowiednią politykę informacyjną i właśnie za zbyt mały odsetek imigrantów korzystających z programu. Chodzi o to, żeby wyciągać wnioski. 
W. K. - Czy Pana zdaniem Polacy boją się obcych? Czy tak samo nam obcy jest Anglik lub Hiszpan, jak Czeczen lub Turek? Jak silne są stereotypy? Czy obiegowa opinia o Polakach jako o ksenofobach jest przesadzona, czy też nie? 
M. Ż. - Polacy nie boją się obcych, ale są w stosunku do nich raczej nieufni. Nie jest to wcale szczególna nieufność, ponieważ charakteryzujemy się niskim poziomem wzajemnego zaufania jako całe społeczeństwo. Opierając się na znanych mi sondażach CBOS można by stwierdzić, że poziom sympatii i niechęci Polaków do cudzoziemców kształtuje się w układzie geopolitycznym. Najbardziej lubiani przez nas są przedstawiciele narodów Unii Europejskiej, w tym najwyższy poziom sympatii odczuwamy do mieszkańców krajów Grupy Wyszehradzkiej i do mieszkańców południa Europy. Wyjątek stanowią Austriacy i Niemcy, ale nasz stosunek do nich przestał być niechętny. Mniej lubimy Bułgarów i wyrażamy wyjątkową niechęć do Rumunów. Sympatyzujemy także z Amerykanami i Japończykami i w nieco mniejszym stopniu z narodami krajów tzw. Pribałtiki, czyli Litwinami, Łotyszami i Estończykami. Niestety, Polacy wykazują niewielką sympatię dla historycznych współobywateli I i II RP - Białorusinów i Ukraińców, a także dla stosunkowo licznych przecież u nas przedstawicieli narodów kaukaskich. 
Dziwi mnie, że jesteśmy niechętni spokojnym Wietnamczykom i Chińczykom. Ale naprawdę niechętni jesteśmy narodom muzułmańskim, Cyganom, Turkom i Rosjanom. Tych ostatnich na szczęście stale uczymy się odróżniać od pozostałych narodów strefy postsowieckiej. Cudzoziemcy z krajów byłego ZSRR rzadziej niż 10 lat temu skarżą się na pejoratywne w ustach Polaków określenie "ruski". Ale wschodnich Słowian wciąż nie darzymy sympatią. Polak-ksenofob to nieuprawniony stereotyp, ale Polak-rusofob już niekoniecznie. 
W. K. - Czy rusofobia w Polsce jest Pana zdaniem poważnym problemem? 
M. Ż. - Nie, jeśli wziąć pod uwagę, że nie dochodzi na tym tle do przestępstw i aktów przemocy. W tym znaczeniu nie mamy w ogóle poważnych problemów etnicznych i rasowych charakteryzujących inne państwa europejskie, takie jak Wielka Brytania, Francja, Niemcy, Holandia czy Włochy. Rusofobia tkwi w nas, bo mówiąc w skrócie wojska radzieckie odjechały wagonami ledwie 20 lat temu. Tymi samymi wagonami przyjeżdżają teraz do nas imigranci z krajów byłego ZSRR i doznają szoku kulturowego. Niezależnie czy przybywają z Rosji, Ukrainy, Kazachstanu, Mołdowy czy z którejkolwiek z pozostałych republik, to są w większości otwarci na nas ludzie, bo traktują Polaków podobnie, jak my w sondażach CBOS traktujemy mieszkańców Europy Zachodniej. Ponadto większość czuje się nam bliska kulturowo. Wszak jesteśmy Słowianami. Spotyka ich dystans i drobne przykrości. Mnie też spotkała rusofobia. 
W. K. - W jakim sensie? 
M. Ż. - Oczywiście w niegroźnym. W grudniu 2008 r. uczestniczyłem w konferencji "Uwolnić chodniki" poświęconej mobilności osób niepełnosprawnych, organizowanej w Senacie RP przez Instytut Transportu Samochodowego. Aranżacja sali wymuszała to, że obsługa techniczna zmieniała slajdy prezentacji multimedialnych na znak kolejnych referentów. Wygłaszająca referat, tuż przed moim, przewodnicząca Polskiego Stowarzyszenia Stwardnienia Rozsianego p. Iza Czarnecka prosiła o uruchamianie kolejnych slajdów używając obcojęzycznego sformułowania "go on". Zatem na początku swojego wystąpienia prosząc o zmianę slajdu zacząłem zwracać się w języku rosyjskim "sliedujuszczij pażałsta". Po włączeniu trzeciego lub czwartego slajdu przerwał mi wzburzonym głosem jeden z senatorów i stanowczo zażądał, żebym przestał zwracać się po rosyjsku, bo jesteśmy w polskim parlamencie. W polskim parlamencie po angielsku można, ale po rosyjsku nie wolno. Ta zabawna historia pokazuje podświadomość narodu, w której drzemie fobia przed "ruskimi". Jakie są tego przyczyny, to osobna sprawa. 
W. K. - Czy Polska to kraj przyjazny uchodźcom politycznym? Cudzoziemcy narzekają na warunki życia w ośrodkach, w których są umieszczani po złożeniu wniosku o status uchodźcy. 
M. Ż. - Polska to kraj bezpieczny dla uchodźców politycznych. Trudno jest mi odpowiedzieć na pytanie czy przyjazny, ponieważ czytuję o tym przeciwstawne opinie oparte na bardzo różnych interpretacjach tego, co znaczy w tym kontekście "przyjazny". Ze względu na wciąż ograniczony potencjał ekonomiczny nie jesteśmy w stanie zapewniać cudzoziemcom poszukującym ochrony wysokiego standardu życia. 
Mieszkańcy ośrodków dla cudzoziemców narzekają przede wszystkim na wyżywienie i obsługę medyczną. Miałem okazję przyjrzeć się tej kwestii rozmawiając z mieszkańcami co najmniej 7 ośrodków w całej Polsce, a także z personelem medycznym niektórych z nich. Standard obsługi medycznej ośrodków dla cudzoziemców jest, moim zdaniem, nieco wyższy niż przeciętny w krajowej służbie zdrowia. Państwowy system opieki zdrowotnej to problem sam w sobie. Mieszkańcy ośrodków dla cudzoziemców znajdują się w trudnym położeniu psychologicznym, przyjeżdżają do Polski w złym stanie zdrowia, a personel medyczny ośrodków często nie posiada przygotowania do obsługi pacjentów pochodzących z zupełnie innej kultury. To bardzo ważne, choćby dlatego, że większość osób ubiegających się w Polsce o nadanie statusu uchodźcy to muzułmanie. 
W. K. - Czy wciąż zajmuje się Pan badaniami terenowymi? 
M. Ż. - Staram się stale zgłębiać problematykę, którą się interesuję, jak tylko czas mi na to pozwala. Obecnie zajmują mnie uwarunkowania geopolityczne i społeczne migracji i integracji cudzoziemców. Przywiązuję dużą wagę do empirycznej weryfikacji teorii spraw społecznych. W oparciu o stypendium przyznane przez Wyższą Szkołę Pedagogiczną Towarzystwa Wiedzy Powszechnej w ramach programu "Przedsiębiorcza Uczelnia" realizuję badanie terenowe wśród imigrantów z Kaukazu. 
 
 aaa 
11. DYSKUTUJEMY 
O PZN, o wsi i o mieście 
 
 Źródło: Opracowanie własne "WiM" 
 
 Anna - Związek Niewidomych jest wielką organizacją, chyba żadne ze stowarzyszeń nie ma tylu ośrodków na własność i takiego doświadczenia. Dlaczego więc tak wielka liczba osób wypisuje się ze Związku i nie chce po prostu mieć z tą instytucją do czynienia ? 
Odpowiedź jest prosta - nie znajduje nic dla siebie i nie ma możliwości wykazać się swoją wiedzą oraz pomysłami. Dawno wiadomo, że tam, gdzie nie czuję się potrzebny, jestem zbędny. Żeby grupa czuła się zwarta i silna musi mówić jednym głosem. Powinna być zachęcana do działania, a do tego nie potrzeba pieniążków, czasami wystarczy ukierunkowanie. 
To prawda, w porównaniu z innymi stowarzyszeniami składka w Związku jest niewielka i tak naprawdę na co starcza czterdzieści dwa złote? 
Moim zdaniem przede wszystkim brakuje nam dialogu na temat - co i jak można zrobić, co jest realne itd. 
Nie należy ukrywać faktu, że sponsorów będzie coraz mniej. To inne stowarzyszenia próbują ludzi zachęcać do uczestnictwa w różnych przedsięwzięciach. 
Czytając wypowiedzi w prasie związkowej można odnieść wrażenie, że liczą się jedynie studenci. Jeśli pisze się o kimś innym, to gdzieś w środku artykułu. Dawno nie czytałam wypowiedzi pani dyrektor Związku, która by do czegokolwiek zachęcała. Jej wypowiedź dotycząca dziewczyny, chcącej zagrać w "milionerach" była chyba z kosmosu. 
Co w kole może znaleźć osoba pracująca? Kiedy ona ma tam pójść? Przecież koła z reguły czynne są w godzinach pracy większości ludzi. Poza tym, kiedy ktoś zaczyna mówić co można by zmienić i jakie ma na to pomysły jest skutecznie zagłuszany. 
W ośrodkach pezetenowskich można by również robić różne szkolenia i turnusy dla osób pracujących, wystarczyłoby tu, moim zdaniem, skupić się bardziej na aktywności fizycznej. Wiem, że rehabilitacja podstawowa jest bardzo ważna dla każdej niewidomej i niedowidzącej osoby, gdyż do Związku należą ludzie w różnym wieku i o zróżnicowanych potrzebach. Potrzeby te można zaspokajać właśnie w tych ośrodkach. 
Darek - Pochodzę z małego miasteczka, gdzie do dzisiaj się źle czuję. Jestem szczęśliwy, że osiedliłem się w dużym mieście, w którym niewidomy na ulicy nie jest jakimś niespotykanym wydarzeniem. W ubiegłym roku zmarła mi mama i mam obecnie poczucie, że gdy już nie mam obojga rodziców, to nie mam po co tam jechać. No, jedynie od czasu do czasu na grób rodziców. Po prostu nie lubię środowiska mojego rodzinnego grajdołu. Moje życie dopiero zmieniło się na lepsze, gdy trafiłem do dużego miasta. 
Danuaria - Pochodzę z małej wsi. Wiem, co to znaczy. Udało mi się stamtąd wyrwać tylko dlatego, że uczyłam się i studiowałam w dużym mieście i w praktyce wychowana byłam nie przez rodziców lecz inne osoby. Mieszkam w wielkim mieście, ale nie wiem, czy teraz potrafiłabym zmienić swoje życie i wyprowadzić się gdzieś na drugi koniec Polski. Gdybym całe życie spędziła w rodzinnej wsi, w rodzinnym domu, zapewne znalazłabym się w sytuacji, z której nie potrafiłabym się wyrwać i się usamodzielnić. Do kościoła i do sklepu jest jakieś 2 km i ludzie najczęściej wyprawiają się tam samochodami lub na rowerach, rzadko pieszo, do powiatu jest 15 km, a do najbliższego okręgu PZN jakieś 60 km. Rodzina zapewne by mi wmówiła, że samodzielne wykonanie wielu czynności jest niemożliwe, a w najbliższym mieście czyhają na mnie źli ludzie, którzy nie pomogą. Nie byłoby nikogo, kto mógłby ten pogląd skorygować, bo zapewne żaden działacz PZN ani instruktor by tam nie dojechał. I tak jestem w dobrej sytuacji, bo przystanek PKS jest blisko domu. Co jednak mają powiedzieć ludzie, którzy do najbliższego przystanku PKS mają kilka kilometrów, a wyprawa do najbliższego koła PZN zajmuje pół dnia? 
Nam w miastach łatwo jest mówić "weź się w garść, naucz się chodzić, weź laskę do ręki". Wyobraźcie sobie tylko, jak czują się członkowie rodzin osób niewidomych na wsiach? Jeśli ktoś w danej rodzinie jest chory czy niepełnosprawny, to praktycznie cała rodzina jest napiętnowana. Ludzie w kościele wytykają taką osobę palcami i płaczą, a po powrocie z kościoła rodzina to komentuje przez cały następny tydzień. Odwiedzający krewni z takiego domu szybko uciekają, bo "nie mogą na cudaka patrzeć". 
Wiem co mówię, bo to przerabiałam. Z powodu osoby niewidomej, jej siostra czy brat mają problemy ze znalezieniem partnera. Nikt z nimi nie chce zatańczyć na wiejskiej zabawie. Takie sytuacje przeżywała moja siostra. Sąsiadki mówiły o niej, że skoro ma ślepe rodzeństwo, to zapewne sama jest durna. 
Ludzie podziwiają ładne dziewczyny i samochody, a nad niewidomymi ciężko wzdychają. Wierzcie mi lub nie, na mojej ulicy mieszkam już ponad 7 lat i codziennie wychodzę do sklepu, do pracy, na próby, do kościoła itd. Niby przez tyle lat ludzie mnie widzą na osiedlu, a dziś znów usłyszałam "o biedna". Tak więc bardzo dobrze rozumiem Anię, jej lęk i takie gadanie "weź się w garść", nic tu nie da. Tu są potrzebne konkretne działania, konkretne propozycje pracy i zamieszkania jak najdalej od domu, a także zajęcia usprawniające z kompetentną osobą. 
Staszek - To fakt, że nie mieszkałem na wsi, ale w małym mieście, a potem w dużym mieście. Nie zgadzam się, że nic się nie da zrobić, że sprawa przekreślona. Nie ma sytuacji bez wyjścia, ale przede wszystkim liczy się chęć zmiany swego życia. Ja nigdy nie staram się być zależny od osób trzecich, oczywiście na tyle, na ile jest to możliwe. Nie ma ludzi niezależnych, każdy w jakiś sposób jest zależny, nawet jeżeli jest osobą widzącą. 
Moim zdaniem, jeśli ktoś naprawdę chce zmienić swoją sytuację, to nic go nie powstrzyma. 
Danuaria - Widać, że nigdy nie mieszkał Pan na wsi. Tak z odległości to najłatwiej jest oceniać. Jedyna opcja - uciekać stamtąd do dużego miasta, gdzie nikt nie wie, kto jest Twoim ojcem, kto jest Twoją matką, siostrą czy bratem. 
Na wsi osoba niewidoma to wstyd dla rodziny, ktoś, kogo należy ukryć przed krewnymi i sąsiadami. Wieś mało nadaje się do osiągnięcia samodzielności. To nie Warszawa, gdzie są chodniki, sklepy i przystanki autobusowe, gdzie można wszędzie dojechać. 
Na wieś nie dotrze żaden działacz PZN, ani żaden instruktor czynności życia codziennego. Na wsi niewidomy jest źródełkiem dochodu, niewielkim, ale stałym. Jeśli rodzina nie pozwala na usamodzielnienie niewidomego, nie musi to wynikać z nadopiekuńczości. Często przyczyną jest brak czasu i cierpliwości, by niewidomego czegoś nauczyć. Przyczyną bywa też strach, co powiedzą sąsiedzi, gdy zobaczą go samego na drodze. 
Jedyny ratunek, to ucieczka do miasta i usamodzielnienie się, tylko że teraz dla niewidomych nie ma pracy, taniego mieszkania i żadnych perspektyw. Jeśli ktoś skończy studia, to może jeszcze coś zmienić, ale jeśli ktoś całe życie przebywał na wsi, to nic tu nie pomoże. Jednym słowem sprawa beznadziejna. 
Tomasz - Ale bredzisz. Czego Ty się wstydzisz? Czy na wsi nie wiedzą, że nie widzisz? Wiedzą i to doskonale, ale to tkwi w Twojej głowie. Myślisz tylko o tym, że ktoś Cię obserwuje, przygląda się jak idziesz itd. Co Cię to obchodzi, że ktoś patrzy, niech sobie patrzy. Ludzie się dziwią na początku, po kilku razach się przyzwyczają i nikt nie będzie na Ciebie zwracał uwagi. Gdybym myślał Twoimi kategoriami, to już dawno bym umarł z głodu, bo wstydziłbym się iść do sklepu. Nie czekaj aż Cię sytuacja zmusi, bo wiele rzeczy Cię w życiu ominie. 
Ania - Doskonale rozumiem o czym mówisz. Znam to z własnego doświadczenia. W moim wypadku wina leży wyłącznie po mojej stronie. Chciałabym coś zmienić w życiu, ale moim wrogiem jest strach połączony ze wstydem. Mieszkam w małej wsi i to właśnie mnie paraliżuje. Znam dobrze ludzi i wiem doskonale jak reagowali na takiego rodzaju "atrakcje", więc wiem czego mogę się spodziewać. Oczywiście, nie wszyscy są tacy, ale mentalność wiejska różni się od miejskiej. Nie jestem jednak "niewolnicą domu". ale nie jestem do końca zadowolona z mojej sytuacji. Dlatego czasami, gdy dostaję kopa od bliskich znajomych i przyjaciół, to wiem, że jest jeszcze ciekawsza strona bycia niewidomym. Tylko najtrudniej jest zacząć coś zmieniać. 
Łukasz - Od początku, od kiedy utraciłem wzrok, leży mi na sercu przyszłość tych, którzy nic nie robią. Problem ten dotyczy ludzi młodych. Nawet mój własny przykład, jak szybko rehabilitacja podstawowa stała się bramą na świat, nie pomaga. Żadne tłumaczenia, perswazje, prośby - jak grochem o ścianę. Czy musi wydarzyć się nieszczęście, aby coś do tych ludzi dotarło? I siedzą w domach obsługiwani przez nadgorliwe matki, nieświadome, że inwalidztwo ich dzieci się pogłębia. A dokoła tyle ciekawego się dzieje. Zastanawiam się, na ile osoby z dysfunkcją wzroku są winne, a na ile ich rodziny? 
 Alojzy - Kilka miesięcy temu uczestniczyłem w luźnym spotkaniu z osobami działającymi w różnych organizacjach pozarządowych na terenie mojego powiatu, także z tymi, które zajmują się bezdomnymi. Tam usłyszałem, jak na temat miejsca zamieszkania, a raczej przebywania, mówił jeden z miejscowych bezdomnych. Był on namawiany, żeby na czas zimy zechciał przenieść się do schroniska dla bezdomnych. Na tę propozycję przenosin odpowiedział mniej więcej tak: "Wjycie przeca, że ludziska byle kaj mjyszkają. Jedni mjyszkają w pjyknej "stolycy", drudzy mjyszkają kajś w myńszym, abo i we wjynkszym mieście, kaj to są te wielgachne bloki, a jeszcze inni mjyszkają kajś na wsi za gynstym lasem. Zaś jo ze moim kumplym Zefkym przez lato mjyszkom pod mostym, a jak przyjdzie ostro zima, to idymy tam do tego kanału, kaj jest ciepło, bo tam grzeją te grube ruły od cyntralnego. Te nasze ludziska przeca wszyndzi mjyszkają i niech sie tam mjyszkają, kaj sie im podobo, byleby im yno w życiu dobrze było!" 
 Myślę, że to ostatnie zdanie, przez owego bezdomnego wypowiedziane, doskonale nadaje się do podsumowania dyskusji o tym, gdzie osobom niewidomym łatwiej jest mieszkać - na wsi czy w mieście. Dla mnie jasne jest, że na wsi i w mieście może być pięknie, byle tylko sami niewidomi zechcieli zadbać o jak najlepsze warunki zamieszkania oraz własne zrehabilitowanie. Niektórzy niewidomi starają się do takiego właśnie pozytywnego zaistnienia dążyć. Podejmują nowe wezwania, angażują się w różne społeczne inicjatywy i swoimi doświadczeniami dzielą się z innymi. 
Nie wszyscy jednak tak postępują. Są też tacy, którzy mają tak silne psychiczne bariery, że nie widzą możliwości podjęcia trudu związanego z samorehabilitacją i otwarciem na świat. Nie wiadomo, czy mają szansę dostania szybkiej pomocy dobrze przygotowanego instruktora, a raczej zespołu instruktorów, którzy będą widzieli sens wyciągania nawet pojedynczej niewidomej osoby z rodzinnego grajdołu. Wiem, że owo wyciąganie czasem jest niezwykle trudne i żmudne. Przekonałem się o tym przez wiele lat działalności w różnych stowarzyszeniach. Przekonałem się też o tym, że w naszym społeczeństwie, także w środowisku osób niewidomych, są również tacy obywatele, którzy tylko ciągle narzekają i nawet przysłowiowym palcem nie kiwną, by podjąć próbę poprawy swojego losu. 
O rehabilitacji niewidomych napisano już wiele ciekawych artykułów, wydano wiele publikacji, zredagowano dość sporo radiowych i telewizyjnych audycji. No, i na naszej liście dyskusyjnej też już ten temat wielokrotnie przedyskutowano, pozytywnie i negatywnie. Obecnie rehabilitacją niewidomych zajmuje się coraz więcej fundacji i różnych stowarzyszeń, ale nie wszystkie efekty rehabilitacyjne wydają się pozytywnymi. Przy okazji krytykowano również Polski Związek Niewidomych, który jest największą organizacją skupiającą osoby niewidome i słabowidzące. Wiadomo, że PZN posiada rozbudowaną strukturę, na szczycie której jest tzw. centrala. Na terenie poszczególnych województw są okręgi PZN z osobowością prawną. Zaś na terenie miast i powiatów, czyli tam, gdzie bezpośrednio mieszkają osoby niewidome i słabowidzące, działają koła PZN. W strukturze PZN są jeszcze inne jednostki organizacyjne, w tym również ośrodki rehabilitacyjne. Gdy na to wszystko się z zewnątrz popatrzy, to można przypuszczać, że tak zorganizowane stowarzyszenie bez problemów powinno sprostać większości oczekiwań swoich członków w zakresie ich rehabilitacji, integracji i usprawniania. 
Ktoś zaraz mi odpowie, że wszystko zależy od środków, jakie Związek na te zadania pozyskać może. Ale czy tak po prawdzie wszystko zależne jest tylko i wyłącznie od tych "kochanych pieniążków"? Czy te coraz trudniejsze pieniążki, gdy się je zdobędzie są wyłącznie tą jedyną przysłowiową "otwartą bramą" do... (pozostawiam w domyśle). 
Dlaczego tak o tym właśnie piszę? Postaram się to wyjaśnić. Na tej liście, tak myślę, jest wielu niewidomych, którzy do Polskiego Związku Niewidomych należą, bądź należeli i z różnych osobistych powodów ta ich przynależność ustała. Nie jest tajemnicą, że z końcem 2009 roku minęła połowa obecnej kadencji władz okręgów i kół PZN-u, a z końcem marca 2010 minęła połowa kadencji władz centralnych PZN. Może zatem w połowie kadencji władz Związku warto trochę też i na ten temat podyskutować? Może właśnie ta lista dyskusyjna będzie tym miejscem, gdzie listowicze dokonają niezależnej, własnej oceny owego procesu dostępu do rehabilitacji, integracji i usprawniania niewidomych poprzez PZN. 
Na stronie internetowej Związku, w zakładce Hydepark - lista dyskusyjna czytamy: "Lista powstała w celu ułatwienia porozumiewania się, wymiany informacji, integracji środowiska, poznawania nowych ludzi, a także wypowiadania się na tematy interesujące nasze środowisko". Jak zatem widzicie, nie namawiam do niczego nadzwyczajnego. Wykorzystanie takiego ogólnie dostępnego narzędzia, jakim jest ta lista, być może stanie się nowym elementem pozyskiwania niezależnej informacji o problemach osób niewidomych i słabowidzących. 
Znam opinię niektórych listowiczów na temat tej udziwnionej, obecnej nazwy listy dyskusyjnej PZN. Nieraz nieco się dziwię, że na niej tylko sporadycznie ukazują się głosy tych, którzy mogliby przynajmniej do niektórych wątków dyskusji rzeczowo się odnieść, chociażby dlatego, że fachowcami się zwą. 
Szanowni listowicze! Może jestem człowiekiem naiwnym, ale jestem przekonany, że z naszą listą dyskusyjną nie jest i nie będzie tak, jak w tym znanym parku, gdzie jest miejsce wyłącznie na gadanie (czytaj pisanie). Skoro jednak jest lista, z samej nazwy dyskusyjna, na której od czasu do czasu padają oceny działań i zachowań dotyczących naszego środowiska, również PZN-u, to może warto ją wykorzystać na to, by pokusić się o przedyskutowanie tego wszystkiego, co przez ostatnie lata, w Waszej ocenie, jest godne uwagi, a co ostrego, ale konstruktywnego skrytykowania. 
Na zakończenie tego przydługiego listu chcę jeszcze pokazać, że wśród listowiczów krążyły już opinie, krytyczne też, na różne tematy i pokazuję to w poniżej, przypadkowo zacytowanych fragmentach niektórych wypowiedzi. Zatem mam niewielką, ale jednak pewność, że na zaproponowany przeze mnie temat, listowicze też coś od siebie napiszą. A teraz cytaty, o których wzmiankowałem. 
- Najwięcej zależy od nas samych. No, to łapy opadają i rzeczywiście, jeśli medycznie niewidomi albo prawie niewidomi nie tupną i nie zrobią coś dla siebie zamiast narzekać, to będą upychani po kątach. 
- Słyszałam też narzekania, że z kół nie otrzymują żadnych wiadomości, że nic się w nich nie odbywa, że przydałyby się jakieś spotkania, na których można by się wzajemnie poznać, czegoś dowiedzieć. Mówiłam, że są takie spotkania, tylko często frekwencja zawodzi. 
- Faktycznie, w naszym środowisku jest wiele wykształconych młodych osób. Wierzę w ich energię i siłę działania. 
- Na tej liście, od kilku lat porusza się problem osób medycznie niewidomych, mówi się jawnie o ich dyskryminacji i nie ma żadnych zmian, a nawet żadnych reakcji władzy centralnej. Problemy osób niewidomych są naprawdę duże, ukryte, niezauważalne. Być może, są one zbyt trudne do rozwiązania. Spróbowałam swoich sił w zarządzie koła, na pięć osób byłam jedyną niewidomą. Zgłosiłam chęć zajęcia się informacją - gdzie, co, jakie dokumenty, jakie wysokości dofinansowań itp. Pani prezes zgodziła się, ale w praktyce wyeliminowała mnie całkowicie. 
- Są ludzie młodzi, którzy mogliby wreszcie zacząć działać, są osoby starsze, które mogą wspierać swym doświadczeniem. Jaki zatem problem stworzyć strukturę nowej organizacji? 
- I tu muszę się zgodzić, bo rzeczywiście Związek ma w d.. całkowicie niewidomych. Inaczej tego powiedzieć nie można. Wiem to już od trzech lat i na szkolenia nie jeżdżę. 
- Oczywiście, że zawsze liczy się większość, a PZN od dawna opanowali słabowidzący. Odrębnym zagadnieniem jest kierowanie na ponowne badania. Po pierwsze, lekarze cholernie nie lubią podważać opinii swoich kolegów. Po drugie, a kto chce być donosicielem? Ta funkcja w naszym społeczeństwie, w naszym środowisku również, jest bardzo nisko ceniona. Niestety, konsekwencje wszelkich niekorzystnych zdarzeń zawsze ponoszą osoby najsłabsze, u nas nie jest inaczej. - Kluczowe jest to, że niewidomi w PZN-ie to margines. Jeśli nawet więcej ludzi młodych zaangażuje się w działania PZN-u, całkowicie niewidomi nadal będą tym marginesem. Wiele uprawnień straciliśmy z powodu nadużyć. Zbyt wielu pseudoniewidomych jeździło i jeździ na turnusy z przewodnikiem, którego wyjazd prawie w całości jest finansowany przez PCPR. Zbyt wielu odlicza rozmaite ulgi czy nie płaci w autobusach za przewodnika. Właśnie dlatego, dla dobra całkowicie niewidomych, należałoby dokładnie nas policzyć, zadbać o własne interesy i zróżnicowanie przywilejów. Wiem, że jest jeszcze ta ciekawsza strona bycia niewidomym. Tylko najtrudniej jest zacząć coś zmieniać. 
 Opracowała Kaktus 
 
aaa 
12. Z PRZESZŁOŚCI 
W łódzkiej spółdzielni "Przyjaźń" 
Jadwiga Stańczak 
 
Źródło: "Pochodnia" czerwiec 1953 r. 
 
Przez długie, wąskie, ale czyste podwórze łódzkiej kamienicy przy Południowej 46 dotarłam do drzwi wejściowych zakładu tkacko-dziewiarskiego Spółdzielni Inwalidzkiej "Przyjaźń". 
Na słońcu pod drzwiami wygrzewają się dwie młode, niewidome kobiety, które już skończyły pracę na rannej zmianie i uprzejmie informują mnie, że dziewiarnia pracuje, a prezesa Stanisława Ziembę zastanę na pierwszym piętrze. Na schodach mijam jeszcze jedną młodą niewidomą, która szybko schodzi na dół; jej pewne kroki mówią, że dobrze zna tę drogę. 
Na pierwszym piętrze nawiązuję rozmowę z prezesem Ziembą, który opowiada mi dokładnie o prowadzonej przez siebie Spółdzielni jak o własnej rodzinie. Z jego słów bije troska o pracę, o zespół, o fachowe przeszkolenie, o jakość i wydajność produkcji. Prezes sam jest niewidomy. Z dumą wylicza mi procentowe dane, dotyczące zatrudnienia i usamodzielnienia się niewidomych. 
Spółdzielnia zatrudnia sto siedemdziesiąt osób, w tym pięćdziesiąt procent to osoby niewidome. W Spółdzielni pracuje osiemdziesiąt pięć procent kobiet, z czego siedemdziesiąt pięć procent nie widzi. Niewidomi i widzący pracują zgodnie i wzajemnie pomagają sobie w pracy dziewiarskiej i tkackiej. 
Ale nie od razu było tak jak dziś. W styczniu 1951 roku do oddziału Centrali Spółdzielni Inwalidów przybyły trzydzieści cztery niewidome kobiety, przeszkolone w Pniewie oraz trzech mężczyzn, którzy nauczyli się zawodu dziewiarskiego w Państwowym Zakładzie w Głuchowie pod Poznaniem. 
To był trzon powstającej wówczas Spółdzielni "Przyjaźń". Następnie przybyło dziesięć osób z Zakładu Szkolenia Inwalidów z Wrocławia. Resztę załogi przeszkolono przywarsztatowo. Rzucam pytanie: - A chałupnicy? - Tak, są i chałupnicy - jest czterech dziewiarzy i jedna tkaczka. 
- Dział tkacki skończył pracę - krosna odpoczywają. Dział ten wyrabia szaliki, samodziały i materiały sukienkowe. 
W tkalni Alfred Pawłocki i Bronisław Tomala przekraczają dwieście procent normy, a Genowefa Jarmułowicz i Alina Hencel osiągają ponad sto sześćdziesiąt procent. 
W dziewiarni stukot maszyn. Wchodzimy przez korytarzyk, oddzielony szklaną ścianą od krajalni, szwalni i wykańczalni, gdzie pracują widzący. Cóż produkują inwalidzi w obszernej sali, gdzie miarowo stukoczą maszyny? 
Produkcja inwalidów jest przeznaczona głównie dla dzieci. Wyrabiane są reformy, rajtuzy, śpioszki, swetry dziecięce. Produktem jest przędza odpadowa. Odbiorcą jest świat pracy poprzez Miejski Handel Detaliczny, Powszechną Spółdzielczość Spożywców i Wspólnotę Pracy. Załoga dziewiarni to przeważnie młodzi niewidomi, którzy wyżywają się w pracy zawodowej i wdzięczni są Polsce Ludowej za przygotowanie ich do pracy, a tym samym za usamodzielnienie, pozwalające im zarobić na utrzymanie i bycie pożytecznymi członkami społeczeństwa. 
- Młodzi pracownicy tkalni - mówi prezes - wysoko przekraczają normy, dobrze rozumieją, jakie znaczenie ma wydajność pracy robotnika w naszym ustroju. Wydajność w pracy - to więcej towaru dla ludzi pracy. - W dziewiarni jest jasno i przestronnie. Zatrzymujemy się przy stanowiskach przodowników, witając proletariackim pozdrowieniem: "Cześć pracy!" - Jak praca? - pada pytanie - po prostu! - odpowiada przy pierwszej maszynie dziewiarskiej dwudziestoletnia Jadwiga Czubaj ze Skierniewic, która po przeszkoleniu w Laskach doskonale radzi sobie z maszyną dziewiarską i wyrabia sto pięćdziesiąt procent normy. - Mieszkam w internacie - opowiada o sobie, nie przerywając pracy - my, niewidomi, nie czujemy się w internacie najlepiej, męczy nas ciągły ruch innych ludzi i odbywające się tam kursy; ja niemal na każde święto uciekam do rodziny do Skierniewic. Wolne chwile po pracy poświęcam na naukę wierszy, sama nawet próbuję pisać. Zapraszam przedstawicieli "Pochodni", aby odwiedzili nas w internacie. - 
Helena Wróbel - niewidoma dziewiarka, przodownica pracy, kocha swoją maszynę i zawód, co pozwala jej wysoko przekraczać normy. Pracuje już trzeci rok w zawodzie, z czego jeden rok trwało szkolenie. Na pytanie, jak układa sobie życie po pracy, mówi: 
- Nie mam rodziny, ale z dwiema koleżankami, z których jedna trochę widzi, stworzyłyśmy sobie rodzinę. Mamy pokój z kuchnią, urządziłyśmy sobie mieszkanie, gospodarujemy i jesteśmy zadowolone ze swej samodzielności. Radio umila nam życie. Marzeniem moim jest udział w chórze i sądzę, że niedługo marzenie to się spełni - zorganizujemy chór w Spółdzielni. 
Opowiedziałam dziewiarzom krótko o zeszłorocznym obozie niewidomych "wodniaków" nad jeziorem Mamry, zachęcając młodych do starań o wyjazd na podobny obóz w tym roku. 
Przy dalszej maszynie niewidomy Konstanty Mordaka; po ukończeniu szkoły wrocławskiej i dwuletniej praktyce zarabia jako dziewiarz od ośmiuset do tysiąca złotych miesięcznie. 
Nie można pominąć milczeniem dziewiarza chałupnika - Eugeniusza Zająca, o którym opowiada kierownik Spółdzielni. Zając jeszcze w ubiegłym roku skonstruował przyrząd do spychania igieł dziewiarskich, ułatwiając pracę licznym pracownikom dziewiarni. Jego pomysł został właściwie oceniony, czego dowodem jest Odznaka Racjonalizatora, którą otrzymał w 1952 roku w Dniu Spółdzielczości. 
Rozmowa z niewidomymi dziewiarzami i wypowiedzi prezesa Spółdzielni, który żyje rytmem kierowanej przez siebie placówki, mówią, że praca Spółdzielni jest dobrze zorganizowana, a zarobki nie różnią się od średnich stawek wykwalifikowanych, widzących robotników. Ta praca jest podstawą egzystencji niewidomych. Ale życia nie można wypełnić tylko pracą. 
 Dziewięćdziesiąt pięć procent zna alfabet Braille'a, czytają - ale głównie "Pochodnię", ponieważ brakuje innych książek, o które bardzo proszą, twierdząc, że przy braku książek grozi im wtórny analfabetyzm. Szkoda, że nie korzystają ze zbiorowego czytania lektorki, że nie są powiązani z kołem Związku Młodzieży Polskiej lub Ligą Kobiet któregoś z zakładów przemysłowych w Łodzi. Na pewno wywiązałaby się miła i pożyteczna współpraca. A przecież zespół Spółdzielni jest młody, dobry, chętny, mógłby uczyć się i wzbogacać swoją wiedzę. 
Miejscowe koło ZMP pomaga w organizacji pracy, podejmowaniu i wykonywaniu zobowiązań. Trzy zespoły ZMP w tkalni, dwa w dziewiarni czuwają nad wykonywaniem zobowiązań, podjętych dla uczczenia pamięci wielkiego Stalina. Te zobowiązania przyśpieszyły wykonanie kwartalnego planu produkcji. 
Zobowiązania załogi Spółdzielni wykazują, że członkowie Spółdzielni są prawdziwymi budowniczymi Polski Ludowej. 
 
 aaa 
13. MRUCZĘ I PRYCHAM
Pieniądze nie dają szczęścia? 
 
Źródło: Publikacja własna "WiM" 
 
Ileż to ludzi twierdzi, że pieniądze szczęścia nie dają. Nie znam jednak takich, którzy w życiu kierują się taką mądrością. Bo i jak można coś podobnego twierdzić, jeżeli za pieniądze można nabyć dobro wszelakie, a bez nich ni czorta. No, chyba że twierdzenie to pochodzi z czasów socjalizmu. Wówczas rzeczywiście ludzie mieli pieniądze, ale prawie nic za nie kupić nie mogli, przynajmniej oficjalnie i legalnie. Teraz jest inaczej - jest wszystko, jeno pieniędzy często brakuje. No i wtedy jest nieszczęście. 
I jak tu rozumieć ludzi? To tak, jakby porządny kot twierdził, że myszki go nie interesują. Oczywiście, są i koty tapczanowe, zdegenerowane, które lubią tylko pieszczoty cioci, ale jest to właśnie degeneracja, a nie norma. Ludzie opowiadają takie banialuki, a myślą i postępują zupełnie inaczej. 
Ale dosyć tych ogólnych rozważań. I tak, tych dwunogów zrozumieć się nie da. Wracajmy więc na nasze łowisko, czyli do spraw środowiska niewiadomych i słabowiedzących. A na tym to łowisku, dzisiaj zajmę się jeno czasopismami wydawanymi dla onych niewiadomych i słabowiedzących i na tej to podstawię wykażę, jak ważne są pieniądze. 
Za czasów socjalizmu, tylko Popularne Zrzeszenie Niewiadomych (PZN) wydawało kilkanaście czasopism w brajlu, w druku powiększonym i na taśmie magnetofonowej. Wydawało i słusznie robiło. A państwo - w tym przypadku zachowywało się przyzwoicie. Wiadomo, chociaż nie wszystkim, że dobra prasa dla niewiadomych i słabowiedzących jest najtańszą i bardzo skuteczną formą rehabilitacji. O tym nie wiedzą tylko mądrzy inaczej oraz władze, które wymyśliły, że tę prawdę trzeba co roku udowadniać, uzasadniać, przekonywać i nie mieć pewności, co z tego będzie. Trzeba też przez kilka miesięcy kredytować takie wydawnictwa. Bo przecie nie można w lipcu ogłosić, np. rajdu narciarskiego, który powinien rozpocząć się w lutym, naboru na kurs dla instruktorów, który będzie zorganizowany w lutym, ani złożyć czytelnikom życzeń z okazji święta 1 Maja. A do tego zmusza PFRON, główny dysponent tych to niby nieważnych pieniędzy. 
Druga sprawa, firma ta, potrafi dać mniej pieniędzy niż trzeba lub nie dać zupełnie. Oni tam wiedzą, że pieniądze są ważne, ale jak nie mają to i nie dadzą. No, żeby tak było, to pół biedy. Jednak bywa i tak, że w tym roku coś jest ważne, a za rok już nie i pieniędzy nie ma. A co i kiedy będzie dla onych ważne - a tego to już nikt nie wie. 
I tak to funkcjonuje system zadaniowy, który żadnym systemem nie jest, ale za to jest wypadkową przypadku i widzimisię jakichś tam dysponentów. Toć mogliby pod koniec roku przyznawać pieniądze na rok następny, może nie wszystkie, ale część tak, żeby możliwa była praca w ciągu całego roku. 
A oto do czego prowadzi ten wspaniały system. 
Jedno ze środowiskowych czasopism nie otrzymało nijakich pieniędzy na jego finansowanie i z głodu wpadło w anoreksję. Co się raz ukaże, musi odpocząć, bo nie ma siły i ukazuje się znowu z miesięczną przerwą, czyli ukazuje się co dwa miesiące, chociaż jest miesięcznikiem. 
Drugie ważne, najstarsze i sztandarowe czasopismo też wpadło w anoreksję, ale postanowiło sprawy swoje rozwiązywać inaczej. Jest to miesięcznik i ukazuje się co miesiąc, ale znacznie chudszy. Toć to nie młoda dziewczyna, która chce być szczupła. Czasopismo to odchudziło się z konieczności, z niedożywienia, a nie z chęci osiągnięcia zgrabności. 
Na tym nie koniec. Było to piękne czasopismo, kolorowe, jego aparycja każdego w zachwyt wprowadzała. No i co? A to, że zabrakło mu pieniędzy na kosmetyki, na pomadki, na tusze i tylko kobiety wiedzą, na co jeszcze, żeby ładnie wyglądać. W rezultacie, nie dosyć, że wyszczuplało, to jeszcze zszarzało. 
Napisałem o dwóch czasopismach, bo i niewiele więcej się ich ostało. W ostatnich dwudziestu latach, conajmniej kilka zmarło śmiercią głodową, a wszystko to z powodu braku pieniędzy. Czy więc dają one szczęście, czy nie dają? 
Odpowiedź jest prosta - szczęścia może i nie dają, ale umożliwiają normalne życie, a bez nich - kaput. 
No i na tym można by zakończyć, gdyby nie pewne dziwactwo. Niestety, chociaż nie jestem człowiekiem mądrym inaczej, ale starym, inteligentnym i doświadczonym kocurem, w dziwactwie tym uczestniczę. Mam tu na myśli "Wiedzę i Myśl". 
Powołał ją mój protoplasta przed dwoma laty. Felieton ten ukazuje się w dwudziestym czwartym numerze, czyli zamyka dwuletni okres istnienia. 
"WiM" stale się rozwija, powoli, bo powoli, ale stale zyskuje czytelników i współpracowników. No i nie chudnie. Przeciwnie, tyje. Może nie jest to już otyłość, ale nadwaga czasami bywa. "WiM" ukazuje się regularnie w dużej objętości i coraz większym nakładzie. Prawda, że znajduje się w nim znaczna liczba przedruków, ale publikacji pisanych specjalnie dla naszego miesięcznika jest wcale niemało. 
W listopadowym numerze znajdują się 43 pozycje, z czego 17 to publikacje własne. Można też inaczej - listopadowa "WiM" (bez strony tytułowej i bez spisu treści liczy 120 znormalizowanych stron maszynopisu (1800 znaków ze spacjami to jedna strona), w tym publikacje własne 64 takie strony i przedruki 56 stron. 
Grudniowe wydanie zawiera 40 pozycji, w tym 14 własnych i 26 przedruków. W stronach wygląda to tak - całość 124,5 stron, w tym publikacje własne 52,5 stron i przedruki 72 strony. 
W innych numerach proporcje te mogą być inne, ale nie można powiedzieć, że w "WiM" są same przedruki. 
Dodam, że jedno ze środowiskowych czasopism, o którym pisałem ostatnio liczy 40 znormalizowanych stron, ale ukazuje się co drugi miesiąc, czyli 20 stron na 1 miesiąc, a drugie około 65 stron tekstu. 
Dziwactwo "Wiedzy i Myśli" polega na tym, że nie ma żadnego dofinansowania, żadnych wpływów z prenumeraty, żadnego budżetu i nikomu za nic nie płaci. To w końcu jak to jest? "WiM" nie potrzebuje pieniędzy, to może są one zbędne? A może jednak nie dają szczęścia? 
O nie, tak nie jest. To tylko zakłamane dwunogi mogą twierdzić coś podobnego i to tylko wtedy, kiedy mówią o innych dwunogach, bo im samym pieniądze są niezbędne. 
Jak więc jest z tą "Wiedzą i Myślą"? 
Po ludzku tego zrozumieć się nie da. Po kociemu również nie. Istnieje i działa na żółtych papierach i tyle! I nie ma powodu, żeby jej więcej uwagi poświęcać. Jest to ponadnormatywny, pofyrtany fenomen i niech tak zostanie! Tylko co ja w tym robię? Czego szukam? Jaki jest mój interes? Głupie pytania, na które nie ma odpowiedzi. To chyba prawda, że z jakim kto przestaje, takim się staje. Ja upodobniłem się do mojego protoplasty i na to rady nie ma. Mogę tylko przeprosić za brak zdrowego rozsądku i to czynię. 
I jeszcze jedno - anoreksja może doprowadzić do śmierci z zagłodzenia. No i co się stanie, jeżeli do tego dojdzie, jeżeli zachudzone czasopisma poumierają? To niby ja z moim protoplastą oraz z "Wiedzą i Myślą" mamy trzymać fason, pielęgnować środowiskową tradycję wydawniczą i zaspokajać tak ważne potrzeby rehabilitacyjne? Mam gdzieś taki interes! Przecież obaj nie jesteśmy młodzi, ba, jesteśmy starzy. To niby jak długo jeszcze mamy Wam głowę zawracać naszą publicystyką? 
Ja tego nie chcę. Życzę więc konkurencji, żeby znalazła sposób na finansowanie swoich czasopism, a niewiadomym i słabowiedzącym życzę, żeby nie byli skazani jeno na "WiM", żeby mieli wybór. 
 
 *** 
 
Z ostatniej chwili 
 
Kiedy już mój felieton był gotowy do druku, otrzymaliśmy bardzo smutną informację. Otóż jedno z czasopism, o którym pisałem znalazło się w stanie letargu, może śmierci klinicznej, a może głodowej śpiączki. Podaję fragmenty komunikatu w tej sprawie z ostatniego numeru tego czasopisma. 
"Wygląda na to, że wydawanie naszego miesięcznika zatoczyło koło i zmierza do zamknięcia. (...) "... 2008-2009, kiedy to otrzymywaliśmy dofinansowanie z PFRON-u, wydają się należeć do historii. Niepewne też są widoki na jaśniejszą przyszłość w 2011 roku. W związku z tym po wielu wahaniach i z żalem Zarząd naszej Fundacji postanowił zamknąć ten etap wydawania miesięcznika. Ten etap - gdyż wierzymy, że będzie etap następny. Może dopiero za jakiś czas, może pod trochę inną postacią, ale zarówno Zarząd, jak i Rada Fundacji dołożą wszelkich starań, by w jakiejś formie publicystyczne przedsięwzięcie naszej Fundacji było kontynuowane". 
No właśnie, czy uda się reanimować to zagłodzone czasopismo? Kiedy i w jakiej postaci może się ono odrodzić? Niestety, padają kolejne czasopisma. Już zostało tak niewiele środowiskowych czasopism o charakterze społecznym i rehabilitacyjnym. 
Jak napisałem wyżej, nie chcę zostać bez konkurencji. Przecież "Wiedza i Myśl" to nie "Prawda" ani nie "Trybuna Ludu", które to dzienniki nie miały i nie mogły mieć żadnej konkurencji. Dlatego z całego kociego serca życzę, żeby nadzieje Rady i Zarządu onej Fundacji, która to wydawała zagłodzone czasopismo, ziściły się co rychlej, w całości i przy pełnej kasie pieniędzy na ten cel. Niech dwunogi gadają, że pieniądze szczęścia nie dają, a ja życzę, żeby ich nie zabrakło. 
Żółtopapierowy Stary Kocur