WIEDZA i MYŚL

INTERNETOWY MIESIĘCZNIK TYFLOSPOŁECZNY

Wydawca Stanisław Kotowski

Czasopismo nie jest dofinansowywane ze środków publicznych ani żadnych innych.  Wydawane jest bez nakładów finansowych. Osoby piszące artykuły oraz zaangażowane przy redagowaniu, adiustacji i korekcie oraz kolportażu nie otrzymują wynagrodzenia.  
Czytelnicy miesięcznik również otrzymują bezpłatnie. Wystarczy napisać na adres:
ST.k@neostrada.pl
i w każdym miesiącu znaleźć aktualny numer w swojej „Skrzynce odbiorczej”, 
 
Czerwiec 2010 
Rok II 
Nr 6(18)/2010 
 
REDAKTOR NACZELNY 
Stanisław Kotowski 

ADRES REDAKCJI - wyłącznie internetowy: st.k@neostrada.pl 
Telefon komórkowy: 501-239-769 

Na łamach „Wiedzy i Myśli” zamieszczamy różne opinie i poglądy, w tym takie, z którymi się nie zgadzamy.

Spis treści

1. OD REDAKCJI
2. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA OSÓB NIEWIDOMYCH I SŁABOWIDZĄCYCH
2.1. Przezwyciężyć skrępowanie - Ewa Borecka
2.2. Dbajmy o wygląd - Ryszard Dziewa
2.3. Radio Szafir
3. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH - Oset na kraterze - Jerzy Ogonowski
4. OKULISTYKA, WYNALAZKI, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE
4.1. Nowy ultracienki chip - możliwość zastosowania w implantach siatkówki oka
4.2. Nauczyli komputer słuchać, teraz uczą go mówić - Magdalena Warchala
4.3. Uniwersytet przyjazny niewidomym
4.4. Euro 2012: trybuny dla wszystkich - Tomasz Przybyszewski
4.5. "Poczuj sztukę" - interaktywna wystawa dla dzieci niepełnosprawnych
4.6. Encyklopedia Geografii
5. ROZMOWA Z REDAKTOREM JÓZEFEM SZCZURKIEM - Rozmawia Stanisław Kotowski - (Odcinek 2)
6. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE
6.1. Zgłoś pełnomocnika do 10 czerwca
6.2. Komunikat redakcji "WiM"
6.3. "Zielone Słońce" pod wodą - Agnieszka Nawrocka
6.4. Konkurs literacki "Cudowne lata"
6.5. Tęczowe wieczory i soboty
6.6. Konkurs na recenzję książki mówionej
6.7. Najlepsze Społeczne Inicjatywy Roku 2009 nagrodzone - Joanna Klimowicz
7. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH ZAJĘCIACH - Kuchnia - pomocnicy - Jaga Praktyczna
8. ORGANIZACYJNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY
8.1. Z przewodnikiem czy bez? - Weredyk
8.2. Działania na plus - Alicja Nyziak
8.3. Rehabilitować, ale kogo i jak? - Stanisław Kotowski
8.4. "Nic o nas - bez nas" - Władysław Gołąb
8.5. Konkurs dla widzących inaczej - Oset
9. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE
9.1. Projekt resortu pracy do poprawki - Magdalena Gajda
9.2. Sukces czy porażka? - Piotr Stanisławski
9.3. W jakim kierunku zmierza system rehabilitacji zawodowej - Łukasz Guza, oprac.: ZS
9.4. Największe w historii badanie Polaków z niepełnosprawnością - Piotr Stanisławski
9.5. Pierwsze efekty wykreślenia art. 80 KC - Giordino
9.6. Fiskus skontroluje ulgę rehabilitacyjną
10. "ŻAL, ŻE ODESZŁAś" - (pośmiertne wspomnienie o drodze życiowej śp. Anny Kaźmierczak) - Zofia Krzemkowska
11. Z PRASY I Z INTERNETU
11.1. Prezydent Gdańska udawał niewidomego, nie było lekko. - ak
11.2. Wywiad z instruktorem orientacji przestrzennej Justyną Kranc
11.3. Niewidomi odbierają cudze emocje - Anna Błońska
11.4. Mit o wyostrzonym zmyśle powonienia niewidomych obalony
11.5. Zobaczyć świat brajlem
11.6. Nepełnosprawni z psami przewodnikami będą mieli łatwiej
12. DYSKUTUJEMY Jak przekonywać - o potrzebie samodzielnego poruszania się po drogach publicznych
13. Z PRZESZŁOŚCI - Niewidomi polscy we własnym domu - Dr Rudolf Tyl
14. MRUCZĘ I PRYCHAM - Rozmowa z wiceprzewodniczącym zarządu okręgu Panem Funkcjomirem Działaczyńskim Rozmawia Stary Kocur

aaa 
1. OD REDAKCJI 
 
I znowu mamy miesiąc bogaty w miłe i ważne wydarzenia oraz rocznice. 
Zaczyna go Międzynarodowy Dzień Dziecka. Z okazji tej, redakcja "WiM" składa niewidomym i słabowidzącym dzieciom najserdeczniejsze życzenia. Niechaj Wam, drogie Dzieci, nigdy nie zabraknie tego, co dla Was jest ważne. 
Młodszym dzieciakom życzymy mnóstwa ładnych zabawek i interesujących książeczek. 
Starszym dzieciom życzymy sukcesów w szkole, dobrych koleżanek i kolegów oraz przyjaźni, które przetrwają dziesiątki lat i bardzo udanych wakacji. 
Tym, którzy kończą szkołę podstawową, życzymy pierwszorzędnych ocen na świadectwach i dostania się do dobrego gimnazjum. 
Wszystkim dzieciom życzymy miłości rodziców i rodzeństwa oraz pięknego dzieciństwa. 
W czerwcu rozpoczyna się lato, a więc urlopy, wycieczki, majówki, rajdy, turnusy. Wszystkim, którzy będą wypoczywać, życzymy miłych kontaktów z przyrodą, dobrego wypoczynku, interesujących znajomości i nowych przyjaźni. 
 
 *** 
 
W dniach 16 i 17 czerwca 1951 r. odbył się w Warszawie I Krajowy Zjazd Polskiego Związku Niewidomych. Przed 59 laty powstał więc PZN, który przez kilkadziesiąt lat istnienia wpływał na losy tysięcy osób niewidomych oraz słabowidzących i nadal jest bardzo potrzebny. 
PZN powstał z woli Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej z dwóch istniejących wówczas stowarzyszeń - Związku Pracowników Niewidomych RP i Związku Ociemniałych Żołnierzy RP. Pomijając polityczne uwarunkowania trzeba stwierdzić, że powstało nowe, silne stowarzyszenie niewidomych, a później głównie słabowidzących, które odegrało wielką rolę w ruchu osób z uszkodzonym wzrokiem. 
Polskiemu Związkowi Niewidomych życzymy, by nadal był silną, wiodącą organizacją i mógł zaspokajać ważne potrzeby swoich członków. 
W czerwcowym wydaniu "WiM" polecamy: 
- drugi odcinek rozmowy z redaktorem Józefem Szczurkiem pozycja 5. 
- Komunikat redakcji "WiM" - pozycja 6.2. 
- "Zielone Słońce" pod wodą Agnieszki Nawrockiej - pozycja 6.3. 
- "Sukces czy porażka?" Piotra Stanisławskiego - pozycja 9.2. 
- "W jakim kierunku zmierza system rehabilitacji zawodowej" Łukasza Guzy, w oprac. ZS - pozycja 9.3. 
 Szczególną uwagę zwracamy na informację dotyczącą Konkursu literackiego "Cudowne lata" pozycja 6.4. 
Konkurs adresowany jest do niewidomej i słabowidzącej młodzieży w wieku od 14 do 18 lat. Termin zgłoszenia upływa w dniu 1 czerwca. Osoby zainteresowane powinny więc szybko przeczytać i podjąć decyzję o udziale. 
 Przepraszamy, że tak późno podajemy tę informację. Otrzymaliśmy ją jednak dopiero w dniu 21 maja br. 
 
 Redakcja miesięcznika "Wiedza i Myśl" 
 
aaa 
2. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA OSÓB NIEWIDOMYCH I SŁABOWIDZĄCYCH 
 
aaa 
2.1. Przezwyciężyć skrępowanie 
Ewa Borecka 
 
Coraz częściej uzmysławiam sobie, jak ważną rolę w moim życiu pełnią ludzie. Chyba nikt nie jest w stanie funkcjonować całkowicie niezależnie od nich. Tym bardziej nie może tak żyć osoba niewidoma. Przy najwyższym nawet stopniu samodzielności nie obejdzie się bez pomocy innych osób. Oczywiście pomoc tą można znacznie ograniczyć, lecz nadal jest ona niezbędna. 
Temat ten pojawił się już w poprzednich odcinkach cyklu. Jest to jednak tak ważna kwestia, że warto napisać o tym jeszcze raz. 
Już przed całkowitą utratą wzroku musiałam w pewnym stopniu liczyć na pomoc koleżanek i kolegów w szkole i na studiach. Słabo widzący też nie jest niezależny. Jednak wtedy kontakty towarzyskie, będące najczęściej źródłem dobrowolnych pomocników, nie wymagały takiego wysiłku. Niemało samozaparcia wymaga bywanie na towarzyskich imprezach, gdzie nie ma się wzrokowej kontroli, gdzie w hałasie łatwo pomylić starego znajomego z osobą spotkaną pierwszy raz. 
Obserwacja niewidomych potwierdza niemal w 100% tezę, że ci, którzy coś osiągnęli, radzą sobie dobrze w życiu, są z niego zadowoleni to ci, którzy potrafią "dobrze żyć z ludźmi". Umiejętność ta nie przychodzi tak całkiem sama. Niewątpliwie są osoby, które mają wrodzony dar i bardzo łatwo nawiązują kontakt z otoczeniem, zjednują sobie ludzi. Jednakże zjednać jest czymś innym niż utrzymywać kontakty, stworzyć więź, pogłębić ją. 
Wracając do nawiązywania kontaktów - najpierw trzeba mieć gdzie je nawiązywać. Jeśli będziemy siedzieć w domu, unikać wszelkich spotkań towarzyskich, nawet rodzinnych, to trudno będzie poznać nowe osoby. Wiem, jak niełatwo jest czasem zdobyć się na udział w przyjęciu, wybranie się z grupą do kawiarni czy pubu, gdzie będzie wiele osób, nowych głosów, stresowych sytuacji itp. Jednak prawdziwe jest stare powiedzenie (już przeze mnie przytaczane), że trening czyni mistrza. Może jest banalne, ale bez wątpienia prawdziwe w odniesieniu do niemal każdej dziedziny życia. Im częściej poddamy się ćwiczeniu, tym łatwiej nam będzie znaleźć się w trudnych sytuacjach. Po jakimś czasie już nie będzie tyle kosztowało kolejne pomylenie głosu. Zamiast przeżywać, że nie mamy zielonego pojęcia, kto kryje się za radosnym "poznajesz?", zwyczajnie stwierdzimy, że coś nie bardzo. Po zidentyfikowaniu osobnika można dodać, np. "Nigdy nie mogę Cię poznać. Głos Ci młodnieje z tygodnia na tydzień!". 
Ludzie, których spotykamy, też potrzebują czasu na "oswojenie się z nami". Są często bardzo zestresowani, skrępowani swoją niewiedzą. Chcieliby się właściwie zachować wobec nas, "nie dać plamy", a najczęściej nie mają pojęcia jak powinni postępować. Pokażmy im, że wystarczy, jeżeli będą naturalni, nie będą się obchodzić z nami jak z jajkiem. Uśmiechnijmy się, zażartujmy, pokażmy, że możemy być miłym kompanem, a lody szybciej stopnieją. Nie przeżywajmy nadmiernie przewróconej lampki czerwonego wina. Naprawdę, nie tylko niewidomym to się zdarza. Mam widzących znajomych, którym takie wpadki przytrafiają się częściej niż mnie. Kiedy nie wiemy, co jest na stole, zapytajmy np. "Czego ja jeszcze nie próbowałam?". Gwarantuję, że usłyszymy ochoczo wypowiedzianą listę oferowanych smakowitości, a potem już bez proszenia dostaniemy wybraną potrawę. 
Nie bądźmy podejrzliwie nastawieni do otoczenia. Większość ludzi jest życzliwie usposobiona, ma dobre chęci, trzeba je tylko wyzwolić w nich. Nie mówię, że nie trafiają się "czarne owce", ale takie przypadki trzeba wkalkulować w koszty normalnego życia. Oswajajmy się z sytuacjami towarzyskimi. Im częściej będziemy przebywali wśród ludzi, tym lepiej będziemy czuli się z nimi. Rozwój kontaktów działa jak swego rodzaju łańcuszek. Wśród większej grupy ludzi rośnie szansa na napotkanie osób, z którymi trafimy na wspólne tematy, wspólne zainteresowania i pasje. Z takich znajomości mogą powstać wspaniałe przyjaźnie, a przynajmniej sympatyczne kontakty. 
Im większe jest grono zaprzyjaźnionych osób, tym życie jest ciekawsze i łatwiejsze. 
 
Źródło: "Biuletyn Informacyjny" marzec 2003 r. 
 
 aaa 
2.2. Dbajmy o wygląd 
Ryszard Dziewa 

Stwierdzenie, że "nie szata zdobi człowieka..." jest tylko częściową prawdą. Ośmielam się twierdzić, że do wyjątków można zaliczyć ludzi, którzy nie przykładają żadnej wagi do swojej prezencji. 
Na ogół kobiety i mężczyźni chcą ładnie wyglądać, a tym samym sobie i innym się podobać. W przypadku niewidomych wygląd zewnętrzny odgrywa szczególne znaczenie. Daje nam większe poczucie pewności siebie i świadczy o zrehabilitowaniu. Przede wszystkim estetyczny wygląd robi na ludziach widzących dobre wrażenie zyskując nam większą sympatię i życzliwość. 
Specjaliści udowodnili, że np. właściwie ubrany kandydat do pracy robi dobre wrażenie na pracodawcy, co ułatwia rozpoczęcie i przebieg rozmowy kwalifikacyjnej. Może to nawet pozytywnie wpłynąć na jego decyzję, chociaż nie zastąpi kwalifikacji i kompetencji zawodowych. O tym muszą wiedzieć osoby niewidome poszukujące pracy, aby już na początku dobrze wystartować. 
Mówiąc o wyglądzie zewnętrznym, trzeba szczególnie zwrócić uwagę na ubiór, fryzurę, higienę osobistą i sposób zachowania. Wybierając się do urzędu, na rozmowę kwalifikacyjną dotyczącą zatrudnienia, na oficjalne spotkanie, imieniny czy inne uroczystości, pamiętajmy o wyglądzie zewnętrznym. A oto kilka ogólnych zaleceń w tym względzie. 
1. Staraj się ubierać w sposób konwencjonalny, bez przesady, ale tak jak byś zawsze spotykał ludzi, którzy zasługują na twój szacunek. Nie przejmuj się, że będziesz wyglądał zbyt elegancko. Z pewnością zostanie to zapisane na plus. 
2. Nie wkładaj bluzeczek, koszul lub krawatów w kolorach krzykliwych i o wyszukanych wzorach, które rzucają się w oczy. Części Twojego ubioru powinny harmonizować kolorystycznie ze sobą. Na wszelki wypadek, jeżeli nie jesteś pewny, czy dobrze dobrałeś np. krawat do garnituru, zapytaj żonę lub koleżankę widzącą, jak wyglądasz. Kobiety mają na ogół dobry gust. 
3. Twój ubiór musi być nienagannie czysty, wyprasowany, a buty dobrze wyczyszczone. 
4. Nie przesadzaj z dodatkami np. z biżuterią, zwłaszcza sztuczną. 
5. Pamiętaj także o fryzurze. Włosy powinny być zawsze czyste i dobrze uczesane. 
6. Twoje ciało powinno być czyste. Nie przesadzaj jednak z perfumami i dezodorantami. 
7. Zdecydowanie musisz unikać stereotypowych, zbędnych ruchów występujących często u osób niewidomych, tzw. blindyzmów - zbyt sztywne chodzenie, kręcenie się na krześle, siedzenie z głową zbytnio pochyloną i zgarbionymi plecami, kiwanie się, uderzanie palcami o blat stołu, potrząsanie ramionami. Takie niekontrolowane zachowanie robi niekorzystne wrażenie na osobach widzących, zwłaszcza tych, którzy spotykają się z nami przypadkowo. 
Oczywiście, nie wszystkie wskazówki stosujemy w każdej sytuacji - garnitur i krawat nie pasują na rajd, a dres do kościoła czy do filharmonii. Ale nasze ciało i ubiór powinny być zawsze czyste i pachnące. 
Na koniec ważna uwaga dla mężczyzn - golenie powinno być codzienną czynnością każdego mężczyzny, nawet tego, który zapuścił brodę i wąsy. Nie wystarczy posiadać piękny zarost, ale trzeba go codziennie pielęgnować. Zaniedbana broda i wąsy stwarzają podobne wrażenie jak niestrzyżony trawnik. 
Serdecznie zapraszam do podzielenia się uwagami na temat zamieszczanych przeze mnie odcinków. Oczekuję również na pytania dotyczące zagadnień interesujących naszych Czytelników. 
 
Źródło "Biuletyn Informacyjny" lipiec 2000 r. 
 
 *** 
 
Autor powyższego artykułu pominął ważny szczegół, który powinien dopełniać wygląd osoby niewidomej i słabowidzącej - ciemne okulary. Oczywiście, dotyczy to tylko tych osób, które mają w jakiś sposób zeszpecone oczy. Jeżeli oczy są "czyste", okulary nie są konieczne. 
W wielu przypadkach, wygląd oczu osoby z uszkodzonym wzrokiem wywiera niekorzystne wrażenie na osobach widzących, które się z nią kontaktują albo tylko ją obserwują. Niestety, wielu niewidomych nie uznaje takiej konieczności albo nie pamięta o nakładaniu okularów. Niekiedy oczy wyglądają tak źle, że psują wizerunek niewidomego i to nie tylko ten zewnętrzny. 
Nieco inaczej wygląda sprawa osób słabowidzących, zwłaszcza o bardzo dużym ubytku możliwości widzenia. Osoby te również powinny nosić ciemne okulary, jeżeli ich oczy są zeszpecone, ale dla nich jest to trudniejsze. Dysponują bardzo nikłymi możliwościami widzenia, które dodatkowo zmniejszają ciemne okulary. Niemniej, bardzo często warto w mniejszym stopniu posługiwać się wzrokiem, ale za to wyglądać bardziej estetycznie i swoim widokiem nie odstraszać ludzi widzących. 
(Przypis redakcji "WiM") 
 
aaa 
2.3. Radio Szafir 
 
W dniu dzisiejszym na antenie Radia IN znany nam ze swoich dokonań muzycznych Leszek Kopeć zareklamował własne radyjko internetowe, noszące nazwę "radio szafir", w którym można słuchać muzyki różnej i różnistej. 
link do strumienia audio: 
http://streamcast.pl:8074/listen.pls 
więcej na stronie: 
www.leszekkopec.com 
w zakładce informacje bieżące. 
Pozdrawiam. 
Jacek 
 
 Data opublikowania: 23 kwietnia 2010 r. 
Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
 
 *** 
 
 Leszek Kopeć jest osobą znaną w niektórych kręgach naszego środowiska. Z pewnością jednak nie wszyscy Czytelnicy znają jego działalność. Poczytajmy więc, co sam pisze o sobie. 
 
 *** 
"Nazywam się Leszek Kopeć. Urodziłem się 2 października, roku 1960 we Wrocławiu, w szpitalu przy placu 1 Maja (tak się wtedy ten plac nazywał), ale to nie ma znaczenia, najważniejsze jest, że się tam urodziłem... 
Co ciekawe ponoć zaraz po urodzeniu strasznie się darłem (tak zeznała moja mama, która niewątpliwie jest zamieszana w aferę mojego urodzenia). Podobno urodziłem się w niedzielę... i mama tuż przed urodzeniem mnie słuchała koncertu życzeń. Co złośliwi twierdzą, że przez to słuchanie we mnie zrodziła się tendencja do śpiewania i w ogóle jakby do muzyki. 
Tak się złożyło, że będąc dzieckiem straciłem zupełnie wzrok. Ale dzięki moim rodzicom - którym dziękuję za to, że traktowali mnie jak normalne dziecko, czyli nie jak dziecko, które jest niepełnosprawne - chodziłem normalnie po podwórku, jeździłem na rowerze w późniejszych czasach, w co rzadko komu uwierzyć, a jednak. 
Miałem wielu przyjaciół i kolegów. I wszystko to dzięki temu, że moi rodzice nie odizolowali mnie od innych dzieci. To przydało mi się w życiu w przyszłości. 
W szkole podstawowej byłem dzieckiem nie bardzo skorym do nauki. O ile dobrze sobie przypominam będąc w klasie 2 szkoły podstawowej moja pani wychowawczyni napisała, iż : "Leszka ręce i paluszki nie są zbyt sprawne, ale jest to bardziej objaw lenistwa niż jakiegoś niedorozwoju..." 
Nie wiedziała co mówi, gdyż w 5 klasie szkoły podstawowej moje paluszki i wszystko inne uaktywniło się na maxa. No i to już nie byłem JA. byłem wtedy jeszcze drobnym chłopcem i koledzy przezywali mnie "szczurek". 
Pokończyłem masę różnych, dziwnych szkół... 
Pierwszy mój zdobyty zawód to był ślusarz obróbki ręcznej warsztatowej w Szkole Zasadniczej, przy ul. Kasztanowej 3a. 
Skończyłem tez Technikum Radiowo Telewizyjne ucząc się elektroniki jako jedna z pierwszych osób niewidomych (to było na Wiśniowej we Wrocławiu - tam był tzw. zakład Doskonalenia Zawodowego kiedyś i on po dzień dzisiejszy jest). 
Moje losy bardzo różnie się układały. Jako młody chłopak trafiłem do pracy do spółdzielni Produkcyjnej, w której pracowałem na takich stanowiskach, jak : elektromonter, wiertacz, gwinciarz. Ale to były zawody, które jakoś do mnie nie trafiły. Ciało moje wykonywało, to, co miało wykonywać natomiast dusza bardzo cierpiała. 
Później postanowiłem zostać masażystą. pojechałem w tym celu do Krakowa... Nooo, i tam się dopiero wszystko pogmatwało.... 
W Krakowie pokazało się, że... zacząłem studiować na pewnej uczelni. mogę zdradzić, że był to UJ, ale nie skończyłem tej uczelni, albo powiedzmy, że skończyłem, ale nie przyznaje się do tego oficjalnie. Ale mogę się przyznać dla tych, którzy będą studiowali tę stronę, iż to była szacowna uczelnia i wiele się tam nauczyłem, natomiast nie zależało mi za bardzo na papierku. 
Mam słabość oczywiście do pięknych kobiet, jak każdy facet, ale tak na prawdę moją rodzinę najbliższa tworzą poza oczywiście rodzicami i innymi bliskimi mi osobami - Ja i 2 psy - to jest nieodłączna rodzina. 
Największa miłością w moim życiu na pewno jest śpiewanie i granie, ale do tych miłości życiowych należy zaliczyć tez prace z dziećmi i (złośliwcy mówią) praca w radiu i... praca w radiu. 
Cóż jeszcze mógłbym o sobie powiedzieć ?... 
Mogę powiedzieć, że jestem kimś, kto jest jedną wielką życiową improwizacją. Na pewno chciałbym być człowiekiem poukładanym w jakiś sposób. Nie jestem. Jestem człowiekiem który jest ciągle rozbiegany, który chodzi gdzieś z głową w obłokach i któremu ciężko jest się przystosować do dzisiejszego świata. Myślę, że ja powinienem urodzić się 100 lat wcześniej i wtedy w tamtym świecie znalazłbym sobie chyba łatwiej miejsce niż w dzisiejszym świecie, który jest dla mnie bardzo trudny. Ja nie umiem się pogodzić z niektórymi rzeczami, które dominują w naszym życiu. Nie umiem się pogodzić z tym, że ludzie przestają się szanować. Jestem w ogóle buntownikiem i pewnie taki już umrę (chociaż żyć chce oczywiście długie, długie lata, no bo życie jest piękne i jest jedno, dlatego trzeba je wykorzystać na max - jak mawiają). 
Gdybym miał cokolwiek w swoim życiu zmienić nie zmieniłbym niczego. Łatwo policzyć ile mam lat. A wiec nie jestem najmłodszy, nie jestem najstarszy natomiast chciałbym po sobie pozostawić jak najwięcej śladów, dobrych śladów i do tego będę dążył. No i oczywiście przyjąć zasadę medyczną - przede wszystkim nie szkodzić, chociaż to bardzo trudna zasada i musze z przykrością stwierdzić, że w dzisiejszych czasach trudna do realizacji, ale jeśli coś jest trudne nie oznacza, że jest niemożliwe. 
A wiec do zobaczenia gdzieś tam ze mną, do spotkania albo poprzez moje piosenki, albo gdzieś na jakimś koncercie albo w audycji radiowej. 
Przesłanie, które znajduje się na tej stronie i ta piosenka "Chce biec do ludzi" - nie wiem jak to się stało, że stała się ona moim przesłaniem. Przesłaniem, które chce by do końca mojego życia nie wygasło. 
http://www.leszekkopec.com/index.html 
Chcę też na tej stronie zamieścić podziękowania dla moich przyjaciół Beaty i Klaudiusza za to, że dzięki ich zapałowi i pracy mogła zaistnieć moja strona internetowa. 
 
 Źródło: http://www.leszekkopec.com/index.html 
 aaa 
3. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH 
Oset na kraterze 
Jerzy Ogonowski 
 
	W jednym z numerów "Newsweeka" znalazłem artykuł, w którym autor ukazywał, jak to sprytni i łatwo przystosowujący się do warunków życia ludzie, potrafią z dotacji udzielanych przez opiekę społeczną żyć lepiej i dostatniej niż osoby regularnie pracujące, ale za psi grosz. Nie wiem, czy autorowi przyświecało podważenie zasadności istnienia opieki społecznej, czy też chciał ukazać wadliwość funkcjonującego systemu. Bo gdyby to drugie, to artykuł winien być jeszcze zakończony jakąś pointą, jakimś przesłaniem, co i jak robić. Kiedy Oset poddaje krytyce moje kwietniowe refleksje, to sprawia wrażenie, jak gdyby przypisywał mi oto taką intencję, że chciałbym wszystkich niewidomych obdarowywać całym istniejącym w sklepie arsenałem sprzętu gospodarstwa domowego. Otóż nic podobnego, natomiast - i tu nie dopuszczam żadnych kontrargumentów - chciałbym, aby niewidomy miał taki sam start, jak każdy, a jeśli nie taki sam, to chociaż nieco złagodzony poprzez jakieś dotacje. I nie warto się znów tak bardzo martwić dolą podatników, bo idiotyczny billboard podczas wyborów kosztuje znacznie więcej niż wyposażenie osoby niepełnosprawnej na starcie do godnego aktywnego życia. Rzecz bowiem nie w tym, że coś komuś przysługuje z racji losowej, ale kto, o co i w jaki sposób ma się o to ubiegać. 
Kiedy następowało wycofywanie zniżek kolejowych na pierwszą klasę, w radiowych programach pojawiały się różne głosy usłużnych pismaków, że widzieli takiego niewidomego, który jechał na zniżkę i gazety czytał, to znów, że był niewidomy, a potem nagle wyskoczył z pociągu i wskoczył do drugiego. Tymczasem są to argumenty, nie przeciwko zniżkom, lecz przeciwko nieprawidłowościom w orzecznictwie, które leżą po stronie lekarzy orzeczników, bądź wynikają z jakiejś korupcji. 
Można też wprowadzić pewne środki skuteczniejszej kontroli wykorzystania sprzętu. Idealnych rozwiązań nie uda się stworzyć, ale jednak pewne sposoby niewątpliwie można wymyślić. 
	Skontrolowanie, czy przydzielony komputer spełnia swoje zadanie, jest w końcu łatwiejsze niżby się zdawało. Chodzi tylko o to, czy celem jest stwierdzenie prawidłowości przydziału, czy też wola "zgnębienia" kogoś przez jednostkę przydzielającą. 
	Oto przykład z mego własnego życia. Pierwsza moja dotacja w ramach programu "Komputer dla Homera" polegała na tym, że 50 proc. kosztu miałem pokryć w niewielkich ratach przez kilka lat. W okresie tym znalazłem się w szpitalu i przebyłem operację serca. Rodzina w tym czasie raty spłacała, ale tak ja, jak i rodzina, pomyliliśmy się i raty były wpłacane regularnie, lecz nie dziesiątego a dwudziestego. Kiedy wystąpiłem o umorzenie reszty (taka była zasada pierwszej edycji programu), okazało się, że nie dotrzymywałem terminów, a więc w pierwszym podejściu odmówiono mi umorzenia. W piśmie zażądano całej masy papierów, dowodów wpłaty z banku, uzasadnienia opóźnień itd. Kiedy zapytałem, ile zalegam, okazało się, że nie tyle zalegam, co mam nadpłaty. Kiedy przedstawiłem obok bankowych dowodów wypis ze szpitala, stwierdzono, że jest to niewystarczające. Potem jeszcze musiałem napisać kilka głupich pism i oświadczeń, napisałem też kilka paskudnych i obraźliwych pism pod adresem wrocławskich urzędników. Ostatecznie uzyskałem nie tylko umorzenie przewidziane programem, ale także zwrot nadpłaty. Znałem też osobę, która nadgorliwie szybciej spłaciła należność i też musiała się tłumaczyć, dlaczego. 
	A wydawałoby się, że jeżeli PFRON uzyskuje nadpłatę lub szybszy zwrot poniesionych kosztów, powinien być z tego zadowolony. O różnych mechanizmach uruchamianych przez niepełnosprawnych umysłowo urzędników pisywałem już niejednokrotnie. Tu przedstawiam sprawę, bynajmniej niekarykaturalnie, bo wszystko jest, co do każdego epizodu, najszczerszą prawdą, chodzi jednak o ukazanie takich mechanizmów. 
Ważniejsze jest jednak znalezienie źródeł ich powstania. Bo także i obecnie, a może przede wszystkim obecnie, mamy do czynienia z degeneracją niektórych pojęć. Ot, choćby "konkurs ofert". Nawet najbardziej prostej umysłowości konkurs kojarzy się z tym, co kto lepszego zaproponuje lub zrobi. Tymczasem w ujęciu PFRON, konkurs to polowanie na czarownice. Nie chodzi bowiem o to, czy dana organizacja zaproponowała działalność, na którą oczekują niepełnosprawni, ale o to, czy w wypełnianiu procedur dana jednostka się nie potknie, nie popełni jakiegoś mechanicznego błędu itp., albo - nie daj Boże - przyniesie wypełnione papiery nie o godzinie piętnastej, lecz szesnastej, bo akurat był korek. W najlepszym wypadku, jeśli to był korek, trzeba będzie przynieść stosowne zaświadczenie od korkującego, ale i tak pozostanie to podstawą do odrzucenia oferty. I nie dziwi mnie, że sprawy pilnuje urzędnik, który tylko tę procedurę umie i w dodatku jest nadzorowany przez drugiego urzędnika, który ma tę wyższość, że nie musi nic umieć. Umieć nie musi, ale za to dysponuje sankcjami służbowymi. 
Najgorsze jest jednak to, że oprócz nielicznych petentów, najczęściej tych przegranych, nikt nie dopomina się swego, nie przeciwstawia się owym upokorzeniom i poniżaniu, a niekiedy nawet taki stan rzeczy akceptuje. Musi zatem istnieć jakiś mechanizm, który skutecznie opiera się racjonalnym i moralnym przesłankom działania. Musi też istnieć mechanizm, który sprzyja przydzielaniu sprzętu rehabilitacyjnego osobom, które potem dany sprzęt sprzedają na Allegro, bo brak jest efektywnej kontroli. 
Pisałem już o przypadku, gdy przeprowadzono kontrolę u osoby, co do której każdy wiedział, gdzie pracuje, jaki wykonuje zawód, a w dodatku można to było bez kłopotu sprawdzić na uczelni. Ot, ktoś podobno doniósł, że nie tak to jest, jak mówią. W moim przypadku np. można praktycznie każdego dnia przyjść, tak jak przychodzą różni klienci, chętnie pokażę, jak pracuję. Takie wyrywkowe kontrole pozwoliłyby łatwo ustalić, gdzie jest dany sprzęt, kto go użytkuje itp. Ale uwaga! Jeśli kontrolę będzie przeprowadzać urzędnik posiadający stosowne wytyczne, to może zakwestionować prawidłowość użytkowania komputera przez niewidomego profesora. Może bowiem trafić na sytuację, że niewidomy profesor egzaminuje doktoranta w zakresie matematyki i akurat to właśnie ten doktorant siedzi przy komputerze i dowodzi jakiegoś twierdzenia. Profesor będzie musiał się tłumaczyć, dlaczego to nie on pisał, a ktoś inny, młody, czy to nie czasem jego wnuk?… I to wcale nie przesada. Wpadła kiedyś, w godzinach pracy, do mego biura pani z PCPR i od progu, widząc kilku ustawionych w kolejce klientów, zapytała, czy korzystałem z usuwania barier. Odpowiedzialem, że nie, bo te bariery jakoś z poręczami i ogrodzeniami mi się pokojarzyły, a w tym samym czasie musiałem wyjaśniać sprawy techniczne i językowe kilku osobom. A kiedy sytuacja się uspokoiła, uświadomiłem sobie, że zapewne chodziło o kilka czynności remontowych przeprowadzonych za, z trudem uzyskaną, dopłatę z PCPR. Zatelefonowałem zatem do odpowiedniej jednostki i złożyłem stosowne sprostowanie. Niewiele pomogło, byłem dwukrotnie wzywany na policję, aby złożyć wyjaśnienie, dlaczego najpierw zaprzeczyłem, a potem prostowałem (chodziło o jakieś nadużycia), a raz nawet policjant był u mnie i spisywał protokół. 
	Jeśli niewidomy pracuje, zarabia jak przeciętny obywatel, to można się zastanawiać, czy dowolny sprzęt gospodarstwa domowego będzie dla niego środkiem rehabilitacyjnym, bo ewentualnie koszty zakupu takiego sprzętu może ponieść. Nie należy jednak zapominać, że każdy niepełnosprawny ponosi inne koszty, których przeciętny obywatel ponosić nie musi. Jest więc taka dotacja czy pomoc, zwłaszcza na starcie w godne życie, swego rodzaju kompensatą niezawinionych wydatków własnych. Jeśli jednak żyje z renty socjalnej, to jego sytuacja jest znacznie trudniejsza, kiedy musi prać w rękach, zamiatać, a nie odkurzać. Jeśli na dodatek ma jakiś niedowład... No i tak dalej. 
	Inaczej mówiąc, przydział sprzętu, dotacji itp. wymaga bardzo szczegółowej indywidualizacji. Istota sprzętu rehabilitacyjnego nie na tym polega, że on jest, czy też nie jest powszechnie używany, lecz na tym, na ile kompensuje niedogodność związaną z niepełnosprawnością. 
	Obecnie już nie tylko bez komputera trudno znaleźć pracę, ale coraz trudniej bez posiadania i posługiwania się samochodem. A niewidomy, który, jak wiadomo, samochodu prowadzić nie będzie, nie można go w razie czego posłać po jakieś zaopatrzenie, zlecić sprzątanie podwórza itp., nie jest przydatny do niczego. Jeżeli jednak niewidomy jest na tyle informatycznie sprawny, to może, przewidującemu rozwój przedsiębiorstwa, właścicielowi opłaci się zaryzykować. Powyższe refleksje, polemikę z Ostami, Pokrzywami i Bratkami można prowadzić w nieskończoność. Wracam więc do mojej idee fixe: niewidomy winien żyć godnie. A godne życie to takie, kiedy niezawiniona niedogodność czy przypadłość fizyczna nie uniemożliwia normalnego funkcjonowania w społeczeństwie. A uzyskaniu takiego godnego życia służyć mają wszystkie środki kompensujące niepełnosprawność. Gdyby na przykład okazało się, że wiadro na śmieci w stopniu istotnym przeciwdziała izolacji i wykluczeniu społecznemu niewidomego, to należy je uznać za sprzęt rehabilitacyjny i na starcie życiowym zaopatrzeć weń wszystkich niewidomych. Bez znaczenia jest tu fakt, że wiadro stanowi przedmiot powszechnego użytku. 
	Artykuł ten, ta polemika z Ostem, wyrażane tu i wcześniej poglądy, niech będą moim wkładem w obecny Rok Przeciwdziałania Nędzy i Wykluczeniu Społecznemu. 

 aaa 
4. OKULISTYKA, WYNALAZKI, UDOGODNIENIA, SPRZĘT 
I POMOCE REHABILITACYJNE 
 
aaa 
4.1. Nowy ultracienki chip - możliwość zastosowania w implantach siatkówki oka 
 
 Dr inż. Joachim Burghartz, dyrektor Instytutu Mikroelektroniki w Stuttgarcie i wykładowca na tamtejszym Uniwersytecie otrzymał nagrodę państwową za wkład w opracowanie technologii produkcji supercienkiego chipu krzemowego. Chipy mogą znaleźć zastosowanie w dziedzinie mikroelektroniki, techniki mikrosystemów i technologii medycznych. Mogą także być wykorzystane do produkcji implantu siatkówki oka. 
Burghartz wraz ze swoim zespołem opracował nowoczesną metodę wytwarzania układów krzemowych, które są do 50 razy cieńsze od dotychczasowych. - "Cienkie chipy są jeszcze bardziej płaskie, bardzo elastyczne i nie kruszą się, mogą być laminowane tworzywem sztucznym" - oświadczył Burghartz. Doskonale nadają się do implantów siatkówki. Obecnie są testowane klinicznie na Uniwersytecie w Tybindze. 
Należy idealnie przystosować je do oka, powinny mieć dostosowany kształt, być odpowiednio uwypuklone - i nie mogą mieć ostrych krawędzi oraz narożników. 
Dla osób dotkniętych chorobami siatkówki jest to kolejna w ostatnich miesiącach, bardzo optymistyczna informacja. Wszystko wskazuje na to, że w całkiem niedługim już czasie bardzo wysokiej jakości implanty stworzą w dużej mierze możliwość odzyskania widzenia. 
(Źródło: "Ophthalmologische Nachrichten online") 
 
Data opublikowania 2010-05-16 
Źródło: RETINA FORUM Ok(n)o wiedzy genetycznej 
www.retina-forum.pl 
 
aaa 
4.2. Nauczyli komputer słuchać, teraz uczą go mówić 
Magdalena Warchala 
 
Uczniowie z Jastrzębia-Zdroju spędzają przed monitorem długie godziny, aby w przyszłości... móc się go pozbyć. Program, który piszą, pozwoli im surfować po sieci podczas robienia kanapek i sprzątania pokoju, ułatwi też życie niepełnosprawnym. 
Jakub Król, Jakub Syty i Mateusz Ucher uczą się w technikum informatycznym w Zespole Szkół nr 6 im. króla Jana III Sobieskiego w Jastrzębiu-Zdroju. Pewnego dnia uświadomili sobie, że komputer kradnie im zbyt wiele czasu i nie chodzi wcale o czytanie serwisów plotkarskich czy pogaduszki przez komunikatory. Zdaniem chłopców zbyt czasochłonne bywa nawet wyszukiwanie prostych informacji, potrzebnych natychmiast. 
- Zaspałem do szkoły i muszę sprawdzić, kiedy mam najbliższy autobus. Trzeba wtedy usiąść przed komputerem, włączyć internet i sprawdzić rozkład. A gdyby komputer rozumiał, co do niego mówię, i potrafił odpowiedzieć na głos, zdążyłbym jeszcze zrobić sobie kanapkę na drogę - mówi Jakub Król. 
Koledzy postanowili zmienić fantazję w rzeczywistość. Pomysłem zarazili Martę Karpińską, uczennicę Gimnazjum nr 9 z Jastrzębia, Damiana Millera z Zawiercia, który właśnie dostał się na studia w Liverpoolu oraz Piotra Kosanowskiego z Sandomierza. Poznali się za pośrednictwem internetu. 
Po kilku miesiącach wspólnej pracy napisali program - Twój Komputerowy Asystent, który rozumie polecenia głosowe i potrafi na nie reagować, np. otworzyć określoną stronę w internecie, znaleźć potrzebny plik, wydrukować dokument, a nawet zamówić bilet na koncert czy kupić książkę w e-księgarni. Pierwszą wersję młodzi informatycy opublikowali na swojej stronie komputerowyasystent.pl w listopadzie, ale od tej pory nieustannie ulepszają swoje dzieło: zmienili szatę graficzną, wprowadzili czytelniejsze polecenia, poprawili wydajność. 
- Największym wyzwaniem jest jednak to, by komputer "nauczyć" mówić - wyjawia Jakub Król. Uczniom pomaga Krzysztof Szklanny, asystent w Katedrze Multimediów w Polsko-Japońskiej Wyższej Szkole Technik Komputerowych, którego również poznali w internecie i urzekli zapałem. Sam na stworzenie dwóch syntezatorów mowy poświęcił kilka lat, ale jeden z nich zgodził się za darmo udostępnić młodym pasjonatom, pozwalając im zmodyfikować go na potrzeby projektu. 
- Myślę, że uda nam się to do końca roku, ale pewnie już za 2-3 miesiące udostępnimy testową wersję mówiącą Komputerowego Asystenta - ma nadzieję Jakub Syty. 
Młodzi programiści oferują swój program zupełnie za darmo, bo chcą, żeby służył jak największej grupie ludzi. - Przyda się nie tylko zabieganym, którzy marzą, żeby się rozdwoić i np. sprzątając, czytać e-maile, ale też osobom starszym, których przeraża myszka i klawiatura oraz niepełnosprawnym: niewidomym, sparaliżowanym - mówi Jakub Król. 
 
 Data opublikowania: 2010-04-29 
Źródło: http://katowice.gazeta.pl 
 
 aaa 
4.3. Uniwersytet przyjazny niewidomym 
 
Nowa pracownia informatyczna została udostępniona niepełnosprawnym studentom w minioną środę, to jedyna taka placówka na Dolnym Śląsku. Na wyposażenie pracowni składają się m.in. monitory brajlowskie, elektroniczne brajlowskie notatniki, programy, które zamieniają komunikaty na ekranie w mowę syntetyczną, a także specjalna drukarka do druku wypukłego. 
Urządzenia te pozwolą na samodzielne korzystanie z komputerów studentom niewidomym i niedowidzącym, którym do tej pory w pracy pomagali przyjaciele - mówiła Joanna Pająk z biura prasowego uczelni. 
Pracownia komputerowa mieści się w czytelni multimedialnej budynku Zintegrowanego Centrum Studenckiego, a jej powstanie jest związane z realizowanym przez politechnikę programem "Uczelni bez barier". Pierwsza osoba niewidoma rozpoczęła studia na wrocławskiej uczelni w roku akademickim 2009/2010. Pracownia została w całości sfinansowana przez Fundację LC Hart, a jej koszt wynosił ponad 100 tys. złotych. 

Data opublikowania: 2010-04-30 
Źródło: PAP 
 
aaa 
4.4. Euro 2012: trybuny dla wszystkich 
Tomasz Przybyszewski 
 (Fragmenty) 
 
Kibic z niepełnosprawnością powinien na stadionie siedzieć w miejscu z dobrą widocznością, osłoniętym od deszczu, z rodziną lub ze znajomymi, wśród fanów swojej drużyny - mówiła na spotkaniu w siedzibie Integracji Joyce Cook, dyrektor zarządzająca CAFE (Centre for Access to Football in Europe). Ta współpracująca z UEFA organizacja działa na rzecz udostępniania stadionów piłkarskich w Europie dla osób z niepełnosprawnością. 
Na spotkaniu 12 maja obecni byli także przedstawiciele Integracji, Fundacji Audiodeskrypcja oraz spółki PL.2012, z ramienia państwa nadzorującej przygotowania do piłkarskich Mistrzostw Europy. Zdaniem Joyce Cook to ostatnia chwila na ustalanie szczegółów dotyczących dostosowywania stadionów i infrastruktury. Gdy stadiony zostaną już zbudowane, będzie na to za późno, a ewentualne zmiany pochłoną wówczas duże pieniądze. 
Zdaniem Joyce Cook drobne zmiany są zaś potrzebne. Oczywiście, stadiony na Euro 2012 są przygotowane zgodnie z wytycznymi UEFA, także dotyczącymi kibiców z niepełnosprawnością, jednak jak wynika z praktyki część z nich jest niewystarczająca. Choćby wymaganie UEFA, by na tej wielkości stadionach było po 100 miejsc dla samych osób na wózkach. Joyce Cook wskazuje, że to jednak zbyt mało. Jej zdaniem na stadionie z 40 tysiącami miejsc, dla osób na wózkach powinno być przeznaczonych co najmniej 210 z nich. 
 *** 
 Z kolei miejsca dla osób niewidomych nie mogą znajdować się np. za filarem. Były w Wielkiej Brytanii próby takiego rozwiązywania sprawy, gdy stwierdzono, że przecież ci ludzie i tak nie widzą. Tymczasem nie można zapominać, że tylko część osób z dysfunkcją wzroku nie widzi zupełnie. Warto też stosować najnowsze rozwiązania techniczne, które dziś pozwalają osobie, która korzysta z komentarza w ramach audiodeskrypcji, siedzieć praktycznie w każdym miejscu na stadionie, jedynie z małą słuchawką w uchu. Słyszany z niej komentator nie może zaś skupiać się jedynie na samym meczu, powinien także przekazywać, co się dzieje wokół, powiedzieć np. że przez trybuny przechodzi fala meksykańska albo że jest na nich rozwijana flaga. Opis samego meczu musi być zaś zupełnie inny niż komentarz słyszany w radiu czy telewizji. 
- Chodzi o to, żeby przedstawić to, co robią piłkarze na boisku w taki sposób, aby osoba niewidząca mogła sobie to wyobrazić - mówił Tomasz Strzymiński, prezes Fundacji Audiodeskrypcja. - Nie można, z czym często się spotykamy, określić np. strzału piłkarskiego jako "ładny strzał". Bo osobie niewidzącej to określenie zwyczajnie nic nie mówi. To jest bardziej interpretacja, jakaś emocja przekazywana przez samego komentatora, niż informacja, przez którą osoba niewidząca może zrozumieć, co się tak naprawdę stało. 
 
 Data opublikowania : 2010-05-13 
 Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 
 aaa 
4.5. "Poczuj sztukę" - interaktywna wystawa dla dzieci niepełnosprawnych 
 
Interaktywna wystawa dla dzieci niepełnosprawnych, szczególnie niewidomych - "Poczuj sztukę", powstanie w Muzeum Regionalnym w Stalowej Woli (Podkarpackie). Będzie to pierwsza tego typu wystawa w kraju. Jak powiedziała dyrektorka placówki Lucyna Mizera, celem wystawy jest odkrywanie świata sztuki za pomocą innych zmysłów niż wzrok i słuch. Otwarcie wystawy zaplanowano na grudzień br. 
Wystawa będzie adresowana szczególnie do niepełnosprawnych dzieci w wieku od 5 do 12 lat, które za pomocą interaktywnych eksponatów zapoznają się z historią i kulturą regionu nadsańskiego. - Przestrzeń wystawy zostanie zaprojektowana tak, aby jej odbiór przez osoby niepełnosprawne był jak najpełniejszy. Poszczególne zagadnienia przedstawione w formie zabaw będą pełniły funkcję edukacyjno-poznawczą, rehabilitacyjną, integracyjną i rekreacyjną - powiedziała Mizera. 
W skład wystawy wejdą m.in. interaktywne pokazy i gry doświadczalne, które umożliwią zrozumienie funkcjonowania kultur ludowych i grup etnicznych. Ponadto zwiedzający poprzez samodzielne przeprowadzone doświadczenia będą poznawać prawa nauki. "Podróż przez świat ornamentyki i etnografii będzie jednocześnie wędrówką przez technikę i naukę" - dodała dyrektorka. 
Zwiedzanie interaktywnej wystawy rozpoczynać się będzie od uczestnictwa w specjalnie utworzonej w tym celu grze internetowej, gdzie dzieci mogą zdobywać pierwsze punkty. Później, aby kontynuować grę i uzyskać kolejne punkty, dzieci będą musiały odwiedzić wystawę w muzeum, gdzie na ośmiu stanowiskach wykonają jakieś zadanie, np. zagrają w grę, wykonają doświadczenie. Swoje sukcesy w wykonaniu zadania zwiedzający będą mogli uwiecznić na fotografiach, które trafią na stronę internetową. 
Dyrektorka zaznaczyła, że zadania będą dostosowane do możliwości dzieci z uwzględnieniem ich niepełnosprawności. Np. dzieci z dysfunkcją wzroku nie będą musiały rozpoczynać zabawy w internecie. 
Ekspozycja składać się będzie z części stałej i mobilnej, dzięki czemu możliwe będzie wypożyczanie jej innym placówkom. Dopełnieniem wystawy "Poczuj sztukę" będzie witryna internetowa, a także warsztaty dla dzieci oraz kolorowa książeczka, dostosowana do odbioru przez osoby niepełnosprawne. Dzięki tym eksponatom uczestnicy utrwalą sobie doświadczenia wykonywane podczas wystawy. 
Dodatkowo stała wystawa w stalowowolskim muzeum "Z dziejów regionu nadsańskiego" wzbogaci się o trzy kioski multimedialne z panelami dotykowymi z oprogramowaniem, umożliwiające dzieciom zapoznawanie się przez zabawę z historią i kulturą regionu. Działania te powstaną w ramach łączących się ze sobą projektów edukacyjnych "Poczuj sztukę" i "Interaktywna przestrzeń". Muzeum otrzymało na nie dofinansowanie z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w kwocie 308,5 tys. zł. 
Interaktywna wystawa "Poczuj sztukę" jest kolejnym krokiem muzeum w przełamywaniu barier i zwiększaniu dostępności placówki dla gości niepełnosprawnych. Od 2007 roku realizuje pierwszy w Polsce nowatorski program edukacyjny "Dostępne Muzeum". W jego ramach działa także "Galeria przez Dotyk", skierowana głównie do osób niewidzących i niedowidzących, której zwiedzanie polega na dotykaniu eksponatów. Opisy do nich są w formie dźwiękowej oraz napisane pismem Braille'a. Dla tych zwiedzających stworzono też kompleksowy system informacji, wykonany wielkim drukiem lub w brajlu. 
Dla poruszających się na wózkach inwalidzkich powstały specjalne ścieżki. Osoby niesłyszące i niedosłyszące mają w muzeum zapewnioną obsługę w języku migowym. Na stronie internetowej zamieszczono filmy z ekspozycji stałych, przetłumaczone na język migowy. 
Dla gości muzeum niepełnosprawnych intelektualnie prowadzone są zajęcia zespołowe, lekcje muzealne i warsztaty artystyczne. 
Ponadto w placówce zlikwidowano wszelkie bariery architektoniczne, zainstalowano platformę samobieżną, w salach ekspozycyjnych i edukacyjnych zlikwidowano progi. 
 
 Data opublikowania: 2010-05-02 
Źródło: http://wiadomosci.onet.pl 
 
 aaa 
4.6. Encyklopedia Geografii 
 
Program "Encyklopedia Geografii" jest całkowicie przystosowany dla osób niewidomych. 
W naszej encyklopedii znajdziesz wiele ciekawych informacji. 
Zawiera ona ponad 4000 haseł z zakresu geografii całego świata. 
Znajdziesz w nich między innymi informacje dotyczące położenia, ludności, warunków naturalnych czy produktów eksportowych różnych państw i miast całego świata. 
 W dziale "Wiem więcej" znajdziesz informacje o datach i osobach związanych z wielkimi odkryciami geograficznymi. 
Dział "Astronomia" zawiera ciekawe informacje na temat planet, gwiazd, komet i innych obiektów znajdujących się we wszechświecie. 
W dziale "Multimedia" będziesz mógł obejrzeć kilka filmów o ciekawych miejscach na świecie oraz posłuchać prezentacji dźwiękowej o wielkich odkryciach geograficznych. 
Po zdobyciu wiedzy możesz spróbować swoich sił rozwiązując przygotowany specjalnie quiz, w którym będziesz mógł odpowiedzieć na kilka pytań. 
 Programu "Encyklopedia Geografii" możesz używać korzystając z dowolnego oprogramowania typu Screenreader takiego jak Hal, Supernova, Jaws czy Window Eyes. 
Jeżeli jesteś osobą całkowicie niewidomą, możesz korzystać z encyklopedii posługując się wyłącznie klawiaturą. 
 Program został wyposażony w szereg łatwych do zapamiętania skrótów klawiszowych, co znacznie ułatwia jego obsługę. Dzięki nim będziesz mógł szybciej odnaleźć potrzebne informacje. 
W każdej chwili możesz także skorzystać z pomocy dostępnej w programie poprzez naciśnięcie klawisza F1. 
Jeśli posługujesz się wzrokiem, przy korzystaniu z encyklopedii możesz, oczywiście, również używać myszki. 
 Aby uatrakcyjnić korzystanie z encyklopedii, do programu dołączyliśmy specjalnie przygotowaną książkę brajlowską. Zawiera ona rysunki przedstawiające mapki i flagi państw, o których jest mowa w encyklopedii. W książce znajdziesz także wykaz wszystkich oznaczeń używanych w mapkach. 
Osoby zainteresowane DARMOWĄ wersją demonstracyjną "Encyklopedii" proszone są o napisanie na adres: 
ryszard.dziewa@phuimpuls.pl 
Wersja pełna programu na płycie kosztuje 50 zł., natomiast RAZEM z trzytomową książką brajlowską 250 zł. 
 
 aaa 
5. ROZMOWA Z REDAKTOREM JÓZEFEM SZCZURKIEM 
Rozmawia Stanisław Kotowski 
(Odcinek 2) 
 
 S.K. - W pierwszej części wywiadu mówiliśmy głównie o Twojej nauce w szkole podstawowej, w liceum i na uniwersytecie. Dzisiaj mieliśmy przejść do Twojej pracy na stanowisku redaktora naczelnego "Pochodni". Musimy jednak ten temat nieco odłożyć. Trzeba skończyć problematykę zdobywania wykształcenia oraz pomówić nieco szerzej o zatrudnieniu niewidomych w ogóle. Czy zgadzasz się na tę zmianę? 
 
J.S. - Oczywiście, nie powinniśmy pozostawiać tematów nieskończonych i niedomówień. 
 
S.K. - Uczęszczałeś do różnego rodzaju szkół. Wprawdzie było to dosyć dawno, ale na pewno masz wyrobiony pogląd, jaki typ szkół jest dla niewidomych korzystniejszy. Są zwolennicy nauczania specjalnego oraz zwolennicy integracji. Z pewnością oba systemy mają wady i zalety. W którym, Twoim zdaniem, niewidomi uczniowie mają dogodniejsze warunki uczenia się, a w którym występuje więcej ograniczeń? 
 
J.S. - Najlepiej byłoby, aby dzieci niewidome i słabowidzące w czasie nauki mogły mieszkać w swych rodzinach i uczęszczać do szkoły razem z dziećmi widzącymi, przy czym szkoła ta powinna im zapewnić dobre i efektywne warunki nauki. Pedagodzy powinni mieć kwalifikacje niezbędne do pracy z uczniami niepełnosprawnymi. To byłaby sytuacja optymalna. Dopóki jednak taki system w naszej oświacie nie zostanie stworzony - a na to w najbliższych latach się nie zanosi - dzieci niewidome i słabowidzące na poziomie szkoły podstawowej powinny uczyć się w szkołach specjalnych. Te placówki bowiem, opierając się na teoretycznie i praktycznie sprawdzonych metodach, zapewniają właściwe wykształcenie, bezstresową naukę oraz zdobycie umiejętności rehabilitacyjnych niezbędnych w codziennym życiu. Zdobyte umiejętności, opanowanie bezwzrokowych metod oraz technik alternatywnych, np. posługiwania się komputerem przy pomocy mowy syntetycznej lub programów powiększających oraz umiejętności korzystania z map tyflologicznych, rysunków, planów itd. stanowi podstawę dalszej nauki. 
Kolejne szczeble wiedzy niewidomi i słabowidzący uczniowie powinni zdobywać razem ze swymi widzącymi rówieśnikami. Takie rozwiązanie najbardziej sprzyja rozwojowi intelektualnemu i społecznemu młodzieży niepełnosprawnej. W średnich szkołach specjalnych powinni się znaleźć jedynie uczniowie, którzy oprócz niepełnosprawności wzrokowej mają dodatkowe schorzenia, uniemożliwiające lub w dużej mierze utrudniające im pobieranie nauki razem z młodzieżą widzącą. 
 
S.K. - Nie sądzisz, że powyższa propozycja powoduje konflikt między wymogami - że tak powiem - ogólnorozwojowymi i dydaktycznymi? Małe dzieci powinny wychowywać się w rodzinach, gdzie mają najlepsze warunki do wszechstronnego rozwoju, a przede wszystkim rozwoju uczuciowości i kształtowania więzi rodzinnych. Według Twojej propozycji młodsze dzieci powinny uczęszczać do szkół specjalnych, co wiąże się z pobytem w internacie, a starsze dzieci i młodzież powinny się uczyć w szkołach ogólnodostępnych. Czy dostrzegasz sprzeczność potrzeb ogólnorozwojowych z rehabilitacyjnymi i dydaktycznymi? Jeżeli tak, czy mimo to uważasz, że takie rozwiązanie jest korzystniejsze? 
 
J.S. Tak, nadal jestem o tym przekonany. Dziecko uczęszczające do szkoły ogólnodostępnej ma bliższe więzi rodzinne, ale nie oznacza to, że otrzymuje lepsze warunki do rozwoju, przeciwnie - w większości dziedzin życia warunki te są niekorzystne. 
W szkole specjalnej uczeń nie jest traktowany ulgowo. Uczestniczy w spacerach, zabawach i grach ruchowych na świeżym powietrzu, w obowiązkowym wychowaniu fizycznym i zajęciach na basenie pływackim, rytmice, ma do wyboru różne koła zainteresowań, uczy się tańca, śpiewu, a gdy ma odpowiednie uzdolnienia - również muzyki. Szeroki wachlarz zajęć umożliwia ogólny rozwój intelektualny, osobowościowy i fizyczny. 
Tego wszystkiego oraz specjalnych metod i technik najczęściej nie ma w domu rodzinnym. Odwrotnie, niewidomego dziecka nie dopuszcza się do żadnych czynności, wyręcza się go we wszelkich obowiązkach w gospodarstwie domowym w obawie, aby nie wyrządziło sobie krzywdy. Niewidome dziecko przeważnie nie bierze udziału w żadnych zajęciach umożliwiających rozwój fizyczny. Wszystko to sprawia, że wyrasta na człowieka niesamodzielnego, nieumiejącego sobie radzić w sytuacjach nieprzewidzianych, niezadowolonego z siebie i otoczenia. W szkole specjalnej dziecko poznaje sposoby uczenia się oparte na metodach pozawzrokowych, dzięki czemu może dalej zdobywać wiedzę razem z widzącymi. 
Rozważając to zagadnienie, należy także wziąć pod uwagę fakt, że istnieją obiektywne okoliczności sprzyjające częstym kontaktom ucznia przebywającego w internacie z domem rodzinnym. Szkoły specjalne znajdują się w większości dużych miast, a więc uczeń nie musi w drodze do domu pokonywać wielkich odległości. Może przyjeżdżać do rodziny nie tylko na ferie letnie i zimowe, ale już na większe święta związane z dłuższą przerwą w nauce, a nawet na poszczególne weekendy. To także umożliwia utrzymanie bliskich więzi rodzinnych. 
Mam też nadzieję, że dyrekcje szkół starają się zatrudniać jako wychowawców internatowych ludzi z odpowiednimi kwalifikacjami, o dużej kulturze osobistej i wrażliwości, odnoszących się do dzieci z serdecznością, troską i opiekuńczością. Teraz jest to możliwe bardziej niż kiedykolwiek przedtem, gdyż trudności ze znalezieniem satysfakcjonującej pracy sprzyjają skompletowaniu dobrej kadry pedagogicznej. 
Poza wszystkim należy zauważyć, że w codziennym życiu nie jesteśmy skazani na przymus wyboru: dom czy internat. Istnieje tu sporo różnych rozwiązań. Nierzadko zdarza się, że rodzice mają dobre kontakty z miejscową szkołą - z dyrekcją oraz nauczycielami - i wszelkie poczynania uzgadniają na bieżąco. Mogą także zapewnić swemu dziecku niezbędną pomoc w nauce i wtedy rozłąka nie jest potrzebna. Częste jest też dowożenie dzieci do szkoły specjalnej bez korzystania z internatu. 
 
S.K. - No i ostatnie pytanie z tej serii: jak oceniasz powoływanie w Polsce szkół średnich dla niewidomych i słabowidzących, a szczególnie szkół ogólnokształcących? Pamiętam, że kiedyś, chyba w 1996 roku, na posiedzeniu prezydium ZG PZN wyraziłem opinię, że jest to niewłaściwe postępowanie. Ówczesny przewodniczący ZG PZN nie mógł uwierzyć, że można kwestionować tworzenie warunków do zdobywania wykształcenia przez niewidomych, nawet kosztem obniżenia jego jakości. Nie muszę dodawać, że prezydium ZG PZN poparło stanowisko prezesa, a nie moje, bo zawsze popierało to, co pan przewodniczący uważał za słuszne. 
 
J.S. - Tak się złożyło, że nie miałem okazji rozmawiać na te tematy z pedagogami z ośrodków szkolno-wychowawczych dla niewidomych, być może więc w moich zapatrywaniach na tę sprawę nie udaje mi się uwzględnić wszystkich aspektów zagadnienia. Opierając się jednak na własnych doświadczeniach i racjonalnym myśleniu, jestem przekonany - jak już zresztą wcześniej zaznaczyłem - że średnie ogólnokształcące szkoły specjalne powinny być zarezerwowane dla niewidomych i słabowidzących uczniów mających dodatkowe schorzenia uniemożliwiające im naukę w ogólnodostępnych placówkach szkolnych, aby i oni, mimo dodatkowych niepełnosprawności, mieli szanse zdobycia wykształcenia. Natomiast przyjmowanie do takich szkół niewidomych, którzy są w stanie uczyć się razem z widzącymi w ogólnodostępnych liceach, nie ma uzasadnienia, gdyż odbiera im się możliwość integracji społecznej mającej decydujący wpływ na ich dalsze losy. 
Nie do zaakceptowania jest też przyjmowanie uczniów pełnosprawnych do szkół średnich dla niewidomych. Jest to jakieś pokrętne, nieprzekonujące pojmowanie integracji. Nie ma dobrej odpowiedzi na pytanie, dlaczego pieniądze - przecież ograniczone - przeznaczone na oświatę uczniów niewidomych i słabowidzących mają być wydawane na kształcenie młodzieży pełnosprawnej. Nasuwa się tylko jedna odpowiedź: że przy podejmowaniu takiej decyzji brano pod uwagę wyłącznie interesy nauczycieli, którzy dążą do sztucznego powiększania zespołów uczniowskich, gdyż to gwarantuje im stałość pracy. Myślę, że tego rodzaju praktyki nie będą miały długiego żywota i nasze szkolnictwo się z nich wycofa. 
 
S.K. - Gdy mówimy o możliwościach zdobywania wykształcenia, poruszmy też temat pracy zawodowej niewidomych. Wspomniałeś już, że otrzymałeś pracę zgodną z wyuczonym zawodem, jako masażysta. Powiedz o niej coś więcej - czy byłeś z niej zadowolony, czy coś sprawiało Ci trudności? 
 
J.S. - W sierpniu 1949 roku podjąłem pracę w charakterze masażysty w przychodni lekarskiej w Bytomiu. Moje zawodowe obowiązki zostały podzielone na dwie części. Przed południem odwiedzałem pacjentów leżących i wykonywałem masaż w ich mieszkaniach. Z przychodni otrzymywałem adresy chorych miejsca te były rozrzucone po całym mieście. Dotarcie do nich nie było łatwe, gdyż dawniej w szkole dla niewidomych nie uczono zasad samodzielnego poruszania się po mieście. Nie miałem białej laski, dopiero po kilku miesiącach kupiłem zwykłą laskę i pomalowałem ją białą farbą. Zanim jednak doszedłem do tego, musiałem pokonać wiele trudności i zmierzyć się z wieloma niebezpieczeństwami. W godzinach popołudniowych przyjmowałem pacjentów w dziale fizykoterapeutycznym przychodni. 
Po roku przeniosłem się do szpitala w Katowicach. Tu nie miałem już pracy terenowej i wszystkie zabiegi wykonywałem przed południem, mogłem więc rozpocząć naukę w liceum dla pracujących. Po pięciu latach pracy w lecznictwie zrezygnowałem z niej i rozpocząłem studia na Uniwersytecie Warszawskim. 
Pacjenci bardzo przeżywali moje odejście. Byłem zatrudniony na oddziale neurologicznym dla kobiet i dzieci. Spośród ponad trzydziestoosobowego zespołu pracowniczego ja każdego dnia przebywałem z nimi najdłużej. Chorzy mieli do mnie zaufanie. Powierzali mi tajemnice, mówili o swych przeżyciach przykrych i radosnych, o których nie śmieliby rozmawiać z pielęgniarkami, a tym bardziej z lekarzami. Chcąc im pomóc, często omawiałem ich problemy z ordynatorem oddziału. Sporo czasu poświęcałem na rozmowy i przebywanie z dziećmi. Gdy niekiedy nie mogłem spełnić ich oczekiwań, były bardzo smutne i rozżalone. W tej sytuacji mnie także nie było łatwo rozstać się z nimi, ale nowa droga wzywała bez możliwości sprzeciwu. 
Uważam, że masaż leczniczy jest dobrym zawodem dla niewidomych. Praca nie należy do lekkich, ale daje dużo zadowolenia. Świadomość, że pomaga się chorym, nie tylko w sferze fizycznej, ale i psychicznej, jest dużo warta. Poza tym pracuje się z ludźmi, co również ma znaczenie nie tylko zawodowe, ale również rehabilitacyjne i ogólnorozwojowe. 
 
S.K. - Jak wiemy, mimo wielkich nakładów na wspomaganie zatrudnienia osób niepełnosprawnych, refundacji znacznej części ich wynagrodzeń, obowiązkowych kwot zatrudnienia i innych regulacji prawnych, odsetek pracujących niewidomych nie wzrasta przeciwnie, jest coraz mniejszy. Jakie, Twoim zdaniem, są tego przyczyny? Czy widzisz możliwości przezwyciężenia kryzysu w zatrudnieniu polskich niewidomych? Co należy robić, żeby je zwiększyć, zwłaszcza w przypadku całkowicie niewidomych? 
 
J.S. - Zatrudnienie niewidomych należy niewątpliwie do najtrudniejszych zadań w problematyce niepełnosprawności. Po przełomie politycznym powstała sytuacja, w której nie ma żadnej instytucji czy organizacji w praktyce pomagającej niewidomym w znalezieniu pracy. Od lat organizuje się mnóstwo rozmaitych kursów uczących, jak się przygotować do rozmów kwalifikacyjnych z szefem przedsiębiorstwa, w którym chcielibyśmy pracować, ale efekty tych szkoleń są znikome. Przynoszą one jedynie korzyści materialne organizatorom takich szkoleń. W swych staraniach o pracę niewidomy zostaje całkowicie osamotniony. 
Podaję kilka warunków, których spełnienie - w moim przekonaniu - ułatwiałoby znalezienie satysfakcjonującej pracy. 
1. Dobre przygotowanie do wykonywania obowiązków zawodowych i wyższy od przeciętnego poziom wykształcenia ogólnego, gdyż sprzyja to nawiązywaniu bliskich więzi z otoczeniem. 
2. Inicjatywność, wiara w siebie i w ludzką życzliwość oraz odwaga w podejmowaniu decyzji. 
3. Dobre zrehabilitowanie, samodzielność w poruszaniu się i wykonywaniu codziennych czynności, aby skutkami swojej niepełnosprawności nie obciążać współpracowników. 
4. Unikanie konfliktów, nieobrażanie się o byle co, poczucie humoru oraz pogodne postrzeganie świata, tak by swym optymizmem i życzliwością dzielić się z innymi. Przy takim nastawieniu stosunki między ludźmi stają się milsze, a w cieple wszystkie problemy są łatwiejsze do rozwiązania. 
W większości krajów zachodnich, na przykład w Wielkiej Brytanii, Francji, Szwajcarii, Hiszpanii, od dziesiątków lat istnieją organizacje niewidomych, które praktycznie i wszechstronnie pomagają w znalezieniu pracy. Gdyby u nas powstało takie stowarzyszenie, wzrosłyby szanse pozytywnych zmian na rynku zatrudnienia. Mogłoby ono utworzyć stronę internetową poświęconą w całości zatrudnieniu niewidomych. Na stronie powinny być eksponowane informacje i reportaże związane z pracą, pozytywne przykłady i doświadczenia, rozmowy z kierownikami i właścicielami przedsiębiorstw oraz przedstawicielami władz mającymi wpływ na sytuację ludzi niepełnosprawnych. Zdajemy sobie sprawę z ciągle rosnącej roli Internetu w naszym życiu, ale dotychczas tej szansy nie wykorzystujemy. Dopóki będą panowały stagnacja (trwająca już wiele lat) oraz atmosfera niemożności na rynku pracy dla niewidomych i słabowidzących, oczekiwania na pozytywne zmiany będą daremne. 
 
S.K. - Poruszyłeś wiele ważnych problemów. Nie wspomniałeś jednak o uwarunkowaniach prawnych, o zwiększonych obowiązkach pracodawców zatrudniających niepełnosprawnych pracowników i o uprawnieniach tych pracowników, których inni nie mają. Czy, Twoim zdaniem, nie wpływa to ograniczająco na możliwości zawodowe niewidomych? 
 
J.S. - Masz na myśli ustawowo skrócony o godzinę dziennie czas pracy osób niepełnosprawnych i zwiększoną długość ich urlopu? W moim odczuciu jest to przepis krzywdzący i dyskryminujący niewidomych i słabowidzących pod względem społecznym, ekonomicznym i po prostu ludzkim. Nie tylko utrudnia im otrzymanie pracy zarobkowej, ale sprawia, że muszą czuć się inni, niejako napiętnowani. 
Trudno mi sobie nawet wyobrazić, jak czułbym się wobec współpracowników i zwierzchników, gdybym w majestacie prawa opuszczał miejsce pracy wcześniej niż moi widzący koledzy. To negatywne wyróżnienie ze względu na kalectwo sprawiałoby mi przykrość. Moja przynależność do zespołu pracowniczego zostałaby bowiem narażona na szwank, nawet gdyby o tym głośno nie mówiono. Nie mogę pojąć, dlaczego ten przepis jest przez wielu uznawany za przywilej. Nie wiem, kto i dlaczego go wymyślił i wprowadził w życie, wiem natomiast, że jest to jeszcze jedna forma dyskryminacji niewidomych. 
 
S.K. - Czytałeś może w majowym wydaniu "Wiedzy i Myśli" o badaniach wydajności pracy niewidomych pracowników w województwie warmińsko-mazurskim? Prezes elbląskiej spółdzielni niewidomych Jerzy Wilk stwierdził nawet, że wynosi ona 30 procent wydajności pracowników pełnosprawnych. Jak oceniasz tego rodzaju wypowiedzi? Jasne jest, że wydajność niewidomych musi być niższa już tylko z tytułu skróconego czasu pracy o co najmniej 20 procent. Czy jednak jest aż tak niska? A jeżeli tak, czy można wymagać, żeby pracodawcy zatrudniali niewydajnych pracowników? 
 
J.S. - Opinie głoszone przez Jerzego Wilka i jemu podobnych bardzo mi się nie podobają. Odnoszę wrażenie, że brzydko od nich zalatuje tendencyjnym zafałszowaniem. Przez ponad 50 lat niewidomi pracowali z powodzeniem w różnych instytucjach, byli wysoko cenieni i nie słyszało się o znikomej wydajności, aż tu nagle - tylko 30 proc. w porównaniu z osobami widzącymi. Nie mam do tej opinii za grosz zaufania. 
Czytałem w majowej "Wiedzy i Myśli" Twój artykuł zatytułowany "Wydajność pracy niewidomych i słabowidzących" i pod każdym względem mi odpowiadał. Podpisuję się pod nim z pełnym przekonaniem. Uważam, że zawarte w nim twierdzenia, myśli i żądania są słuszne, społecznie i ekonomicznie uzasadnione. Dobrze byłoby, gdyby głos na ten temat zabrali jeszcze inni działacze gospodarczy związani z naszym środowiskiem. Sprawy tej w wydaniu Jerzego Wilka nie powinno się zostawić bez echa, bo może to przynieść niepowetowaną szkodę niewidomym i słabowidzącym. 
 
S.K. - Na zakończenie tematów związanych z przygotowaniem do życia i pracy zawodowej proponuję zastanowić się nad pewną zaskakującą praktyką i jej uzasadnieniem. Mam tu na myśli diametralnie odmienne traktowanie niepełnosprawnych dzieci i młodzieży niż niepełnosprawnych osób dorosłych. Jak wiadomo, niepełnosprawni pracownicy korzystają z taryfy ulgowej w zatrudnieniu, pracują krócej niż inni i łatwiej mogą korzystać z różnego rodzaju zwolnień. Tymczasem dzieci i młodzież takich możliwości nie mają. Od niepełnosprawnych uczniów, w tym niewidomych, wymaga się - a przynajmniej należy wymagać - tyle samo, co od pozostałych uczniów. Nie powinni oni być z niczego zwalniani, nic nie powinno być krótsze. Bezwzrokowe metody uczenia się np. są bardziej czasochłonne, ale niewidomi uczniowie mają do opanowania ten sam materiał. Jest jeszcze gorzej - muszą uczęszczać na dodatkowe zajęcia o charakterze rehabilitacyjnym. Czy nie uważasz, że coś tu jest nie tak? 
 
J.S. - Dobrze, że niewidomi uczniowie mają takie same obowiązki jak dzieci widzące. Tutaj na szczęście, jak dotąd, nic nie zostało zepsute i nie są potrzebne zmiany. Można i należy się zastanowić, jak likwidować anomalie występujące w odniesieniu do dorosłych niewidomych. 
Uważam że wszyscy niewidomi i słabowidzący, niezależnie od wieku, powinni mieć takie same prawa i obowiązki jak pełnosprawni obywatele, trzeba natomiast szukać sposobów udzielania im pomocy, aby te obowiązki mogli z powodzeniem wykonywać. W Niemczech na przykład już od dziesiątków lat wszyscy niewidomi - niezależnie od tego, czy pracują zawodowo, czy nie - otrzymują rentę wyrównawczą, aby mogli pokrywać dodatkowe koszty wynikające z braku wzroku. Nie są natomiast zwalniani z żadnych obowiązków dotyczących innych obywateli. Takie rozwiązanie jest najlepsze. Może i u nas kiedyś do tego dojdzie. Starania idące w tym kierunku były wielokrotnie podejmowane, ale bez pożądanych rezultatów. 
 
S.K. - Dziękuję za przedstawienie poglądów w tak ważnych sprawach, za wiele interesujących informacji, wniosków i ocen. Daje to pewność, że dalsze części naszej rozmowy będą równie ciekawe. Do spotkania zatem w lipcowym wydaniu "Wiedzy i Myśl". 
 Stanisław Kotowski 
 	 
 aaa 
6. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE 
 
aaa 
6.1. Zgłoś pełnomocnika do 10 czerwca 
 
 Osoby z niepełnosprawnością, które chcą oddać głos w najbliższych wyborach prezydenckich, mogą to zrobić poprzez swojego pełnomocnika. Wniosek o sporządzenie aktu pełnomocnictwa do głosowania powinien trafić do gminy najpóźniej 10 czerwca. Tak przewiduje projekt rozporządzenia przygotowany przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji. 
Zgodnie z decyzją Marszałka Sejmu RP Bronisława Komorowskiego, najbliższe wybory na stanowisko Prezydenta RP odbędą się 20 czerwca. Nowością będzie zastosowanie w nich po raz pierwszy formuły pełnomocnika wyborczego. Jego rolą jest ułatwienie udziału w wyborach osobom, które ukończyły 75 lat oraz osobom z niepełnosprawnością. Instytucja pełnomocnika ma na razie zastosowanie w wyborach prezydenckich, samorządowych i wyborach do Parlamentu Europejskiego. Na podobne zmiany czeka ordynacja do polskiego parlamentu. Resort spraw wewnętrznych przygotował już projekt rozporządzenia dotyczący procedur związanych ze sporządzeniem aktów pełnomocnictwa i prowadzeniem rejestru takich dokumentów. Nie został on jeszcze opublikowany w Dzienniku Ustaw, ale MSWiA, po katastrofie pod Smoleńskiem, w której zginął Prezydent RP Lech Kaczyński, przyspieszyło proces konsultacji i projekt rozporządzenia został w trybie pilnym pozytywnie zaopiniowany m.in. przez Komisję Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego. 
Projekt rozporządzenia 
Procedura zgłoszenia pełnomocnika wyborczego. Najpóźniej do 10 czerwca wypełniony i podpisany przez wyborcę wniosek o ustanowienie pełnomocnika musi trafić do urzędu gminy. Tam dostępne będą odpowiednie formularze. Jeśli wyborca nie może złożyć podpisu, rozporządzenie MSWiA dopuszcza umieszczenie na dokumencie tuszowego odcisku palca lub pozostawienie pustej rubryki. Następnie, jeśli wniosek spełnia wymagania formalne, samorząd uzgadnia z wyborcą lub samodzielnie wyznacza termin sporządzenia właściwego aktu pełnomocnictwa do głosowania w obecności wójta lub pracownika urzędu gminy. Na koniec taki dokument doręczany jest pełnomocnikowi. 
Gminy będą miały obowiązek prowadzenia wykazu aktów pełnomocnictwa do głosowania - w formie tradycyjnej księgi lub elektronicznego rejestru. Przed głosowaniem przewodniczący obwodowych komisji wyborczych otrzymają listy wyborców, którzy udzielili pełnomocnictwa. 
 
 Data opublikowania: 2010-04-26 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 
 *** 
 
Podajemy za "Rzeczpospolitą" z 4 maja br. dodatkowe informacje dotyczące głosowania za pośrednictwem pełnomocnika. 
 
"Pełnomocnikiem do głosowania nie może zostać dowolnie wskazana przez wyborcę osoba. Funkcję zastępcy może pełnić jedynie osoba wpisana do rejestru wyborców w tej samej gminie co udzielający pełnomocnictwa lub posiadająca zaświadczenie o prawie do głosowania. Ustawodawca postanowił również, że pełnomocnictwo można przyjąć tylko i wyłącznie od jednej osoby". 
"Jak wyjaśnia Państwowa Komisja Wyborcza udzielenie pełnomocnictwa do głosowania nie pozbawia wyborcy prawa do osobistego udziału w wyborach. Wyborca, który pełnomocnictwa udzielił, może nadal pójść do urny wyborczej osobiście. Musi jednak oddać swój głos, zanim zrobi to jego pełnomocnik." 
 
aaa 
6.2. Komunikat redakcji "WiM" 
 
Drodzy Czytelnicy! 
Mam sygnały, że nie do wszystkich Państwa docierają moje listy, do których załączam kolejne numery "Wiedzy i Myśli". Jest mi bardzo przykro z tego powodu, ale nie wiem, dlaczego się tak dzieje. Być może dlatego, że przez ostatni rok zmuszony byłem korzystać z mobilnego internetu. To wkrótce ulegnie zmianie i będę korzystał ze stałych łączy. Może to wpłynie na poprawę i "WiM" będzie docierała do Państwa bez problemów. 
Zawsze jednak mogą być jakieś niespodzianki. Dlatego, jeżeli na początku miesiąca nie otrzyma ktoś z Państwa mojego miesięcznika, uprzejmie proszę pisać do mnie na adres podawany na stronie tytułowej. Natychmiast "WiM" wyślę ponownie. 
Jak dotąd, udaje mi się wysyłać pod koniec miesiąca moje czasopismo datowane na miesiąc następny. Jeżeli nie nastąpi nic niespodziewanego, nadal zamierzam "WiM" wysyłać około 25 dnia miesiąca poprzedniego na miesiąc następny. Dlatego jeżeli "Wim" nie wpadnie do "Skrzynki odbiorczej" na początku miesiąca,proszę pisać do mnie bez dalszego oczekiwania. Chętnie uzupełnię brakujące numery i dostarczę wcześniej wydane. Uprzejmie informuję, że "WiM" wydaję od stycznia 2009 r. 
Przy okazji ponownie informuję wszystkie stowarzyszenia, fundacje i instytucje działające na rzecz niewidomych i słabowidzących, że mogą korzystać z łam "Wiedzy i Myśli" do przekazywania informacji o swojej działalności, komunikaty o organizowanych imprezach, wydawanych książkach itp. "WiM" wysyłam na ponad 900 adresów. Jest to więc spora liczba odbiorców. Dlatego instytucje i organizacje, które nie dysponują własnymi czasopismami, mogą korzystać z "WiM". Oczywiście, nie pobieram odpłatności za tego rodzaju pomoc. 
Jeżeli informacja wpłynie na mój adres do 21 dnia miesiąca poprzedniego, zostanie opublikowana w miesięczniku "WiM", datowanym na miesiąc następny, np. jeżeli informacja wpłynie do dnia 21 czerwca, zostanie opublikowana w numerze lipcowym. 
Z serdecznymi pozdrowieniami i słowami szacunku 
Stanisław Kotowski 
 
aaa 
6.3. "Zielone Słońce" pod wodą 
Agnieszka Nawrocka 
 
Powódź, która dotknęła w ostatnich dniach Kraków zalała również magazyn sprzętu harcerzy ze Szczepu "Zielone Słońce", działającego przy Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym dla Dzieci Niewidomych i Słabowidzących w Krakowie. 
Pomimo wysiłku i prób ratunku nasza baza sprzętowa znalazła się pod wodą. Sprzęt biwakowy oraz ciężki sprzęt obozowy zatonął na cztery dni w ściekach, które wydostały się z kanalizacji. W wyniku tego nasi harcerze zostali bez sprzętu umożliwiającego wyjazdy na biwaki, zloty i obozy, a tym samym pozbawieni możliwości rewalidacji i rehabilitacji w warunkach polowych. 
Sprzęt gromadzony latami (50 lat działalności środowiska) został zniszczony prawie w całości. W związku z tym kadra Szczepu zwraca się do wszystkich, którzy zechcieliby nam pomóc o przekazywanie dla naszych harcerzy sprzętu biwakowego oraz mundurów harcerskich. Może w niejednym domu takie rzeczy zalegają, a nam są niezbędne do działania. 
Obecnie najbardziej są nam potrzebne: śpiwory, materace, karimaty, namioty, plecaki, stoliki, ławeczki, krzesła turystyczne itp. 
Jest również możliwość przekazywania środków pieniężnych z przeznaczeniem na odbudowanie naszego magazynu i zakup nowych mundurów. 
Przed nami Akcja Letnia. Planowaliśmy obóz nad morzem dla harcerzy niewidomych i słabowidzących naszego Szczepu. Bez Waszej pomocy będzie nam ciężko. Wasza pomoc pozwoli nam kontynuować pracę rehabilitacyjną i wychowawczą metodą harcerską w środowisku dzieci niepełnosprawnych Nieprzetartego Szlaku. 
Kontakt: 
Komendant Szczepu "Zielone Słońce" - Agnieszka Nawrocka 
tel. 509-260-979 
e-mail: agnieszka.nawrocka@zhp.net.pl 
Numer konta: ZHP Hufiec Kraków-Podgórze Szczep "Zielone Słońce" 
64 1240 4432 1111 0000 4729 6440 
Z dopiskiem: "Magazyn Szczepu" 
Czuwaj! 
Kadra Szczepu "Zielone Słońce" 
 
Data publikacji: 21 maja 2010 
Źródło: Lista dyskusyjna PZN - zamieścił Krzysztow Wostal 
 
aaa 
6.4. Konkurs literacki "Cudowne lata" 
 
Konkurs literacki pod nazwą "Cudowne lata" adresowany jest do niewidomej i niedowidzącej młodzieży w wieku od 14 do 18 lat. 
Nadesłane prace oceniać będzie jury, w którym zasiądą oligopedagog, dziennikarz i filolog. Wybiorą 16 finalistów, którzy brać będą udział w cotygodniowych warsztatach w Centrum Spotkań Europejskich "Światowid": teatralnych, muzycznych oraz zajęciach z emisji głosu. 
Pod okiem specjalistów wyróżnione osoby stworzą słuchowisko radiowe w oparciu o popularną powieść młodzieżową. W czasie nagrania radiowego nastolatki udzielą swoich głosów powieściowym bohaterom. 
 
Regulamin konkursu literackiego: 
 
1.. konkurs adresowany jest do niedowidzącej i niewidzącej młodzieży szkolnej w wieku 14 - 18 lat z całej Polski 
2.. prace nadsyłane na konkurs muszą być pracami własnymi 
3.. przedmiotem konkursu jest stworzenie opowiadania lub wiersza, pt. CUDOWNE LATA. Praca konkursowa powinna być opisem najciekawszego, najbardziej szczęśliwego wydarzenia lub okresu w życiu 
4.. prace nie powinny przekraczać trzech stron znormalizowanego maszynopisu 
5.. każdy uczestnik może w danej kategorii konkursowej (wiersz, opowiadanie) zgłosić tylko jedną pracę. Każda praca musi zostać podpisana (imię, nazwisko autora, wiek, szkoła, klasa, nr telefonu, imię i nazwisko opiekuna/nauczyciela) 
 
Prace należy przesłać listownie lub mailowo w terminie do 1 czerwca 2010 roku. 
Centrum Spotkań Europejskich "Światowid"Plac Jagiellończyka 182-300 Elbląg 
e-mail: dominika.smiech@swiatowid.elblag.pl 
 
Projekt zrealizowano dzięki dofinansowaniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego i Samorządu Województwa Warmińsko - Mazurskiego. 
 
Źródło: razemztoba.pl 
 
aaa 
6.5. Tęczowe wieczory i soboty 
 
 Fundacja "Tęczowy Dom" wspólnie z Polskim Związkiem Niewidomych zaprasza do udziału w akcji "Domowa pomoc pedagogiczno-psychologiczna rodzinom osób niewidomych z dodatkowymi niepełnosprawnościami". TĘCZOWE WIECZORY I SOBOTY - Projekt skierowany jest do rodzin opiekujących się niewidomym dzieckiem lub dorosłą osobą niewidomą z dodatkowymi niepełnosprawnościami. 
Zapotrzebowanie na tę pomoc należy składać w Fundacji "Tęczowy Dom" pod numerem telefonu 22 826 31 50 u pana Andrzeja Mazura. 
Pomocy udziela psycholog i pedagog z doświadczeniem w Stowarzyszeniu "Tęcza". Pomoc jest bezpłatna. 
 
Data opublikowania 27 kwietnia 2010 r. 
Źródło: Lista dyskusyjna PZN 
 
aaa 
6.6. Konkurs na recenzję książki mówionej 
 
Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna "Biblioteka pod Atlantami" w Wałbrzychu w ramach realizacji projektu pt. "Zasłuchaj się w książce - nie tylko polskiej", dofinansowanego przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, zaprasza do udziału w Ogólnopolskim Konkursie na Recenzję Książki Mówionej. 
Konkurs przeznaczony jest dla osób niewidomych i słabowidzących. Recenzja musi dotyczyć utworu z literatury polskiej lub światowej.. Recenzje mogą być w formie nagrania: na płycie CD, w formacie MP3 lub taśmie magnetofonowej lub pisemnej: Braille (prosimy nie stosować skrótów brajlowskich), czarnodruku, pismo odręczne. 
Prace należy przesłać do organizatora w terminie do 15.09.2010 r. na adres: 
Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna "Biblioteka pod Atlantami", Rynek 9, 58-300 Wałbrzych. Gala wręczenia nagród odbędzie się w Bibliotece pod Atlantami (Rynek 9) 15.10.2010 r. 
Pełny tekst regulaminu konkursu dostępny jest:- w siedzibie Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej "Bibliotece pod Atlantami" w Wałbrzychu, ul. Rynek 9, 58-300 Wałbrzych, - na stronie internetowej biblioteki www.atlanty.pl, - na stronie internetowej Biblioteki Centralnej PZN. 
Ewentualne pytania prosimy kierować do kierownika Oddziału dla Niewidomych Biblioteki pod Atlantami - Beaty Kościelnej 
- tel. kontaktowy 74 664 99 21, 
mail: niewidomi@atlanty.pl 
Z poważaniem Renata Nowicka p.o. zastępcy dyrektora "Biblioteki pod Atlantami" 
Tel. 74 6649921 w. 106 
 
 Data opublikowania: 2010-05-05 
Źródło: Bibliotekarz@wypozycz.biblioteka-pzn.org.pl 
 
 aaa 
6.7. Najlepsze Społeczne Inicjatywy Roku 2009 nagrodzone 
Joanna Klimowicz 
 
Podajemy tylko ogólne informacje oraz publikujemy fragment dotyczący Fundacji Audiodeskrypcja. 
 
W środę w Podlaskim Urzędzie Wojewódzkim została rozstrzygnięta pierwsza edycja, zorganizowanego przez wojewodę konkursu, do którego zgłoszono 35 projektów z 32 organizacji pozarządowych. 
Kapituła oceniała je w czterech kategoriach, biorąc pod uwagę m.in. innowacyjność pomysłów oraz ich znaczenie dla społeczności lokalnej: 
1) kategoria inicjatyw edukacyjnych 
i sportowych, 
 2) kategoria działalności na rzecz kultury i dziedzictwa narodowego, 
3) kategoria polityki społecznej, 
 4) kategoria działanie na rzecz ochrony środowiska. 
 *** 
 W kategorii działalności na rzecz kultury i dziedzictwa narodowego nie miała sobie równych Fundacja Audiodeskrypcja, która w 2009 roku prowadziła warsztaty z audiodeskrypcji dzieł plastycznych i wyszkoliła wolontariuszy tak, że nie mieli problemów z audiodeskryptowaniem wystawy Marka Kijewskiego. 
Odbierając nagrodę-statuetkę, założyciele fundacji Barbara Szymańska i Tomasz Strzymiński poprosili też na scenę dwie osoby, bez których by im się nie udało: Magdalenę Godlewską z Galerii Arsenał i Joannę Dolecką z Wyższej Szkoły Administracji Publicznej. 
 - Dziękujemy za otwarcie na nasze potrzeby - mówiła Szymańska. 
 
Data opublikowania: 2010-05-19, 
 Źródło: Gazeta Wyborcza Białystok 
 
aaa 
7. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH ZAJĘCIACH 
Kuchnia - pomocnicy 
Jaga Praktyczna 
 
Pamiętam kuchnię mojej babci. Na fajerkach bulgotały żeliwne saganki, a z boku rozpychał się przepastny piec chlebowy. W komórce stały w ordynku dzieże i maselnice, i kijanki oraz różnej wielkości drewniane faski i beczułki, a na półkach gliniane garnki, dzbany i misy. Sam proces pieczenia czy gotowania to było wielkie misterium ubijania, trzepania, ugniatania i mieszania. A teraz kuchnia to małe laboratorium wyposażone w kilka wielofunkcyjnych pomocników skutecznie pomagających, ba, nawet wyręczających nas w pracy. 
 
ROBOT KUCHENNY 
 
Jest ich w handlu sporo od prostych blenderów na dwie prędkości obrotów do bardzo skomplikowanych ze zróżnicowanymi funkcjami. Osobiście używam dość prostych ZELMER-owskich robotów, nie wymagających skomplikowanego montażu i mycia. 
 
Kogel mogel wykonany z pomocą ręcznego robota 
 
Potrzebny będzie cukier najlepiej w pojemniczku z tworzywa sztucznego i dwa, trzy jajka w takim samym pojemniczku, miseczka, naczynie z pokrywą z wyciętym otworem i łyżka do oddzielania białka. 
Naczynie-pojemnik z wyciętą w środku pokrywą można znaleźć w sieci handlowej. Jest to praktyczny pojemnik, ponieważ pokrywa ogranicza rozpryskiwanie się miksowanych składników. Urządzenie do oddzielania białek składa się z dwóch łyżek uruchomianych na zasadzie dźwigni. Po jej opuszczeniu górna łyżka unosi się, a przez powstałą szczelinę białko skapuje do pojemnika - na łyżce zostaje czyste żółtko. 
Trzymając ją nad wąskim i wysokim naczyniem oddziel żółtka i wrzuć je do naczynia. Sprawdź, czy jego pokrywa trzyma się stabilnie. W prawej ręce trzymaj korpus robota, lewą ręką osadź elementy robocze potrzebne do ubicia żółtek. W tym wypadku łopatki-ubijaczki. 
Teraz do żółtek dodaj cukier według uznania. Włóż wtyczkę przewodu przyłączeniowego do gniazdka wtykowego sieci. Włóż elementy robocze do naczynia i uruchom robot przełącznikiem. Ze składników powinna powstać puszysta i sztywna masa. 
Po zakończeniu pracy należy wyłączyć silnik przełącznikiem, wyjąć elementy z naczynia, wyjąć wtyczkę przewodu, a następnie odłączyć elementy robocze. 
Podobnie postępuje się miksując i rozdrabniając składniki do potraw. 
W żadnym wypadku nie należy dotykać rękami elementów roboczych w ruchu. Szczególnie niebezpieczne są wysokoobrotowe noże nasadki miksującej. Jeśli się coś zapcha czy zawinie wokół ruchomych elementów, należy przed sprawdzeniem bezwzględnie wyłączyć urządzenie. 
Analogicznie przed wyjęciem elementów roboczych z naczynia należy zawsze wyłączyć silnik robota. Przestrzeganie tego zakazu pozwoli uniknąć wypadku przy pracy. 
"Pozostałe po koglu białko możesz także ubić i spożytkować je dodając do naleśników bądź jajek przygotowanych do smażenia. Jako kosmetyk może posłużyć w charakterze ściągającej i wygładającej maseczki. Wystarczy tylko starannie rozsmarować je na twarzy omijając powieki i wargi". 
a) Stopień ubicia piany zależy od ilości wbitego w nią powietrza. 
b) Piana stanie się zupełnie sztywna, jeżeli po uzyskaniu bryłek będziemy jeszcze trochę ją ubijać. 
c) Odpowiednio ubite białko zwiększa swoją objętość 7 do 8 razy. 
d) Dla osiągnięcia szybciej lepszego rezultatu, jajka powinno się jakiś czas przed ubijaniem trzymać w temperaturze pokojowej. 
e) Jeśli do białka wpadnie choćby kropla żółtka, białko nie będzie sztywno ubite. 
A przy okazji: 
a) wielkość i kolor jajka nie wpływa na jego jakość, ale wpływa na cenę i zastosowanie 
b) świeże jajko ma szorstką i kruchą skorupkę, mniej świeże jajko ma skorupkę bardzo gładką, niemalże "wypolerowaną" 
c) jeżeli po otwarciu jajka białko i żółtko zlewają się razem i mają nieprzyjemny zapach, należy jajko wyrzucić 
d) naprawdę świeże jajko można rozpoznać po jego gęstym białku i wyraźnie uformowanym żółtku, lub jeżeli po włożeniu go do miseczki z wodą opada na dno naczynia 
e) jajka powinny być przechowywane w lodówce, zwężonym końcem do dołu. 
A jeśli nie uda nam się zdobyć łyżki do żółtek, możemy także bez kłopotu poradzić sobie ze śliską materią białka. 
Potrzebna jest mała miseczka o gładkich krawędziach i jajko. 
Weź jajko pomiędzy kciuk i palce jednej ręki. Rozbij je, uderzając je ostrzem stołowego noża mniej więcej pośrodku. Uderzenie powinno być wystarczająco silne, aby rozbiło skorupkę, lecz nie powinno rozbić żółtka (inną metodą stosowaną przez bardziej doświadczonych kucharzy, a nie zalecaną uczącym się, jest seria energicznych uderzeń jajkiem o gładką krawędź miseczki). 
Obróć jajko w taki sposób, aby miejsce rozbicia znalazło się u góry przed sobą i umieść kciuki po obu stronach rozbitego miejsca. Rozdziel skorupkę jajka na dwie części wzdłuż pęknięcia, unosząc dwie strzaskane połówki skorupki ku górze, tak aby białko z żółtkiem spłynęło do miseczki. Wyrzuć skorupkę. Sprawdź koniuszkiem palców, czy na dnie miseczki nie ma odłamków skorupek. 
Jeżeli do jakiejś potrawy masz użyć więcej niż jedno jajko, musisz wbijać do miseczki każde jajko oddzielnie. Dopiero po upewnieniu się, że jajko jest świeże, możesz je zmieszać z innymi jajkami. 
 
Oddzielanie tradycyjne 
 
Bierzesz dwa małe pojemniki - jeden na białka i jeden na żółtka. 
Weź jajko w jedną rękę. Uderzaj bokiem jajka o krawędź miseczki, dotąd aż w miejscu uderzenia nie wyczujesz miękkiej, kruchej wklęsłości. Przenieś jajko nad jeden z małych pojemników i ustaw je pionowo. Koniuszkami palców i kciukiem jednej ręki unieś górną połówkę, tak jakbyś unosił pokrywkę. Oddziel górną połowę skorupki, tak aby białko spływało do pojemnika, a żółtko pozostawało w dolnej połówce trzymanej w drugiej ręce. 
Ten sposób wymaga pewnej wprawy, dlatego wolę oddzielarkę. 
 
ODSĄCZARKA 
 
Bardzo przydatny pomocnik. Możemy odsączać warzywa i miękkie owoce na sitku, ale kręcąc korbką odsączarki zrobimy to szybciej i dokładniej. Jest to naczynie, w którym na walcu zamontowana jest miseczka z otworami. Do walca wpasowywana jest pokrywa z korbką. 
 
Trudno omówić wszystkie drobiazgi wspomagające pracę, ponieważ ich opis będzie precyzyjny. Poza tym każdy użytkownik kuchni ma inne oczekiwania. Dlatego polecam buszowanie po stoiskach z 1000 i 1 drobiazgów. Osobiście lubię je oglądać a mniej kupować, poza tymi niezbędnymi, ponieważ ich nadmiar powoduje chaos i zagubienie. 
 
aaa 
8. ORGANIZACYJNE, SPOŁECZNE I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY 
 
aaa 
8.1. Z przewodnikiem czy bez? 
Weredyk 
 
Z radością odnotowuję wędrówki niewidomych pomiędzy organizacjami działającymi na ich rzecz i organizującymi różnorakie formy szkolenia i wypoczynku. Dla niektórych stało się to swego rodzaju hobby i sposobem na zagospodarowanie nadmiaru wolnego czasu. Oczywiście, gros uczestników tego rodzaju spotkań planuje je świadomie i z pożytkiem poznawczym czy edukacyjnym. 
I wszystko byłoby dobrze, gdyby nie jeden nieco uciążliwy szczegół, a jest nim nierozwiązana do końca sprawa przewodników. Niektórzy organizatorzy nie przewidują ich obecności, inni - owszem, dopuszczają, ale za pełną, niebagatelną przecież, odpłatnością. 
W środowisku osób z uszkodzonym wzrokiem niewidomi medycznie stanowią znikomy procent populacji, tym bardziej więc - jako „zanikający gatunek” - powinni być przedmiotem troski. Pragnę uprzedzić głosy zwolenników nowoczesnych technologii, że nie wszyscy są szczęśliwymi posiadaczami tego typu urządzeń i proszę o powstrzymanie się z poradami w rodzaju: jest GPS oraz podobne nawigatory. 
Uprzedzam także głosy zwolenników bezwzględnej samodzielności i haseł typu "niewidomy zdobywca Kilimandżaro". Nie wszyscy posiadacze białej laski są w równym stopniu odważni i samodzielni w nieznanym terenie. 
Wyobraźmy sobie uzbrojonego w białą laskę i "komórkowca", czyli telefon komórkowy, niewidomego wyruszającego na szkolenie czy zlot. Nasz bohater wysiada z pociągu w nowym otoczeniu. Teraz powinien pokonać meandry labiryntu dworcowego, znaleźć taksówkę i dojechać do miejsca przeznaczenia, a następnie ekspresowo nauczyć się topografii miejsca, bezkolizyjnego poruszania się w stołówce i korzystania z darów bożych stawianych często na półmiskach lub szwedzkim stole, trafiać na zajęcia oraz być aktywnym rekreacyjnie. A jeśli w dodatku wyobrazimy sobie, że na takie spotkanie należy dojechać z przesiadkami, to komplet stresujących sytuacji będzie dopełniony. 
Rozumiem, że każdy organizator dąży do maksymalnego zysku programowego przy minimalnych wydatkach. Tylko czy kosztem najsłabszego ogniwa przedsięwzięcia? Czy niewidomi muszą ponosić konsekwencje obrania takiej strategii? 
Od lat obserwuję podążanie niewidomych ku rezerwatom stagnacji. Na wszelkiego rodzaju spotkaniach są coraz mniej liczni, stając się rodzynkami, i bywają niezauważani przez osoby, wprawdzie ze znacznym stopniem niepełnosprawności z tytułu uszkodzonego wzroku, ale jednocześnie nieźle się tym wzrokiem posługujące. Te mobilne osoby bez kłopotów załatwiają sobie wszystkie sprawy programowe oraz bytowe i są wdzięcznymi odbiorcami oferowanych treści, niewymagającymi dodatkowej pomocy. 
Dobrze się dzieje, jeśli chcą służyć niewidomym pomocą, której świadczyć nie mają obowiązku - wszak nie każdy nosi w plecaku społecznikowskie serce i społeczną wrażliwość wolontariusza. Gdy akurat takich osób zabraknie, niewidomy w końcu jakąś pomoc otrzyma, ale nie obejdzie się bez lęków, stresów i negatywnych emocji. 
Jakie są drogi wyjścia z impasu: 
- niewidomy poprzez kontakty prywatne znajdzie osobę niedowidzącą, która także jest uprawniona do określonego szkolenia, natomiast organizator uwzględni ten fakt w składzie grupy. 
- organizator zapewni określoną liczbę wolontariuszy działających w roli asystentów osoby niewidomej i poinformuje o tym udogodnieniu w ofercie przedsięwzięcia. 
- organizator zezwoli na uczestnictwo niewidomego z przewodnikiem. Ten wariant uważam za najmniej atrakcyjny, ponieważ pewna pula miejsc zostanie oddana na rzecz ludzi niezainteresowanych i zmniejszy liczbę potencjalnych beneficjentów. 
Natomiast niezastosowanie któregokolwiek z tych wariantów będzie nadal powodowało rozgoryczenie samych zainteresowanych oraz ich wykluczenie z adresowanych przede wszystkim do nich form pomocy. 	 
 
aaa 
8.2. Działania na plus 
Alicja Nyziak 
 
Z radością, niczym rodzynek z ciasta, "wyłuskałam" artykuł pani Katarzyny Kaczorowskiej pt. "Tak wiele się dzieje" ("Pochodnia", kwiecień 2010 r.). Przeczytałam i już oczami wyobraźni ujrzałam podobne działania w innych kołach PZN na terenie całego kraju. Wiem, wiem, powinnam ściągnąć wodze fantazji, bo przecież nie samą pracą człowiek żyje oraz nie samym żmudnym i stresującym wysiłkiem pokonywania barier związanych z niewidzeniem lub takim widzeniem, że przydrożnemu drzewu mówimy dzień dobry, a filar przepraszamy, bo niechcący go potrąciliśmy. 
Tak więc wyluzowanie jest obowiązkowe w postaci biesiad, wycieczek, spotkań integracyjnych, zabaw tanecznych. Jak do tej pory większość jednostek terenowych PZN właśnie na takie cele pozyskiwało środki finansowe z PCPR-ów. 
Sęk, i to spory, w tym, że powiedzenie - nie tylko chlebem człowiek żyje, zdecydowanie przesłoniło właściwy kierunek działania w wielu jednostkach terenowych PZN. Natomiast zapomniano o podstawie codziennego życia, czyli przysłowiowym chlebie, w tym wypadku o orientacji przestrzennej w miejscu zamieszkania, umiejętności bezpiecznego i praktycznego radzenia sobie w czynnościach życia codziennego oraz dla chętnych o nauce pisma punktowego. 
Biorąc pod uwagę, że początkiem i często zakończeniem rehabilitacji podstawowej dla członków kół jest dwutygodniowe szkolenie w jednym ze związkowych ośrodków szkoleniowo-rehabilitacyjnych, może warto zastanowić się nad zmianą priorytetów w działalności kół PZN. Koło w Grudziądzu jest "namacalnym" dowodem, że można, a wręcz należy skoncentrować swoje działania na kwestiach ważkich w życiu codziennym osób niewidomych i słabowidzących. 
Zwłaszcza, że powiaty z roku na rok otrzymują coraz mniej środków finansowych na te cele. Trudno się temu dziwić, gdyż bardzo często składając kilkanaście wniosków o dofinansowanie, zarząd koła nie przedkłada ani jednego dotyczącego rehabilitacji (koncentruję swoją uwagę na jednostkach terenowych PZN, ale prawda jest taka, że podobnie postępują inne organizacje społeczne). 
Przeważnie te same osoby korzystają z grupowych wyjazdów na turnusy rehabilitacyjne, wycieczki, biesiady itp. Nic więc dziwnego, że te działania otrzymują coraz mniejsze finansowe wsparcie. 
Gdy piszę ten artykuł (tj. maj 2010 r.) PCPR-y nie wiedzą jeszcze, jakimi środkami finansowymi będą dysponowały. Wiedzą jedno, że będzie ich mniej! Dlatego już teraz w niektórych powiatach dokonano "selekcji" dofinansowań. 
Przykłady: 
- Całkowite zawieszenie w bieżącym roku programu "Znoszenie barier w komunikowaniu się". 
- Możliwość dofinansowania jedynie sprzętu lektorskiego. 
- Przyznawanie dofinansowań jedynie osobom z dysfunkcją ruchu, bo niewidomi mają program celowy "Komputer dla Homera". To uzasadnienie bardzo mnie zaskoczyło. 
Dlatego może jednak warto pójść w ślady koła w Grudziądzu, aby pewnego dnia nie obudzić się z ręką w... na dnie, którego będzie napisane - A kuku! 
 
aaa 
8.3. Rehabilitować, ale kogo i jak? 
Stanisław Kotowski 
 
Podstawowym zadaniem Polskiego Związku Niewidomych jest rehabilitacja niewidomych i słabowidzących. Zadanie to znajduje się chyba we wszystkich statutach organizacji działających na rzecz osób z uszkodzonym wzrokiem. Dodać należy, że w przypadku PZN-u, zadanie to jest realizowane już prawie 60 lat. Czy jednak dopracowaliśmy się właściwych metod działania? Teoretycznie z pewnością tak, ale czy również praktycznie? 
Według mojej oceny, nigdy nie było z tym bardzo dobrze - często było dobrze, a jeszcze częściej słabo. Oczywiście, były pierwszorzędne szkolenia i turnusy, ale nie należały one do reguły. Niektóre okręgi potrafiły to robić dobrze i centralnie też najczęściej robiono to na bardzo dobrym poziomie. Większość kursów - szkoleń jednak nie spełniało wysokich standardów. 
Ta nie najlepsza sytuacja została zupełnie zepsuta po ustawowej zamianie szkoleń czy kursów rehabilitacyjnych na turnusy rehabilitacyjne. Wtedy okazało się, że wystarczą: fizykoterapia, balneologia, gimnastyka, wycieczki, ognisko i wieczorki taneczne, żeby impreza spełniała wymogi turnusu rehabilitacyjnego, i żeby jego organizator mógł otrzymać dofinansowanie. 
Rzecz jasna, wielu osobom, mnie również, potrzebne jest leczenie fizjoterapeutyczne i klimatyczne, tylko że nic wspólnego nie ma ono z rehabilitacją niewidomych. Tu też trzeba się zastrzec, że są w PZN i w innych organizacjach osoby, które chcą i potrafią organizować turnusy rzeczywiście rehabilitacyjne. Obawiam się jednak, że stanowią one drobną część wszystkich turnusów organizowanych dla niewidomych i słabowidzących. Większość organizatorów się nie wysila, bo nie musi, a i nie wszyscy posiadają odpowiednie kwalifikacje. Mało tego, osoby korzystające, najczęściej, w pełni akceptują takie postępowanie. Rozumieją one potrzebę leczenia, a rehabilitacja jest dla nich mglistym pojęciem. Nie odczuwają potrzeby rehabilitacji i nie domagają się prawdziwych szkoleń rehabilitacyjnych. I wszyscy są zadowoleni. Niewidomi i słabowidzący cieszą się, bo korzystają z zabiegów fizykoterapeutycznych, z kąpieli i świeżego powietrza, no i przebywają wśród ludzi. Organizatorzy też są zadowoleni, bo turnus im się udał i nie musieli wysilać się na trudny program. 
Problemem jest też ustalenie potrzeb rehabilitacyjnych. W każdym roku kilka tysięcy niby nowo ociemniałych trafia do PZN-u i do innych organizacji. U wielu też orzekany jest znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności, ale nie trafiają oni do żadnego stowarzyszenia. Czy wszystkie te osoby potrzebują szkolenia rehabilitacyjnego? 
Odpowiedź na to pytanie nastręcza pewne trudności. 
Z tych tysięcy osób, tylko znikoma część to osoby niewidome. Zdecydowaną większość stanowią osoby słabowidzące. Nie oznacza to, że im nie potrzebne jest szkolenie rehabilitacyjne, ale z pewnością nie takie, jakie jest potrzebne osobom niewidomym. Czy dopracowaliśmy się metod prowadzenia masowych szkoleń osób słabowidzących? Szczerze w to wątpię. 
Rozważając wielkość zapotrzebowania na szkolenia rehabilitacyjne, należy stwierdzić, że jest ono niewielkie. Tak, zapotrzebowanie jest niewielkie, ale potrzeby są znacznie większe. Potrzeby, te obiektywne są duże, a subiektywne znikome. I jest to wielki problem natury organizacyjnej. Fakt ten bowiem uniemożliwia ścisłą ocenę wielkości grupy osób, dla których konieczne są szkolenia rehabilitacyjne. 
Kolejnym zagadnieniem jest, jakie to powinny być szkolenia, jakie prowadzone zajęcia i jakie stosowane metody. Obawiam się, że np. uczenie brajla na "zapas", bo się może kiedyś przydać, nie jest najlepszym wyjściem. Tak samo uczenie słabowidzących samodzielnego poruszania się po drogach publicznych w taki sposób i takimi metodami, jak uczy się niewidomych, też na niewiele się zda. 
Obawiam się, że nie jest doceniane zaufanie osób słabowidzących do pozostałych im możliwości widzenia. Wiem, również z własnego doświadczenia, że nawet minimalne możliwości widzenia są bardzo cenne, przydatne i wykorzystywane. Osoba, nawet bardzo słabowidząca, woli bardziej wierzyć tym nędznym resztkom wzroku niż pozostałym zmysłom. Jeżeli faktu tego nie uwzględni się w programie i metodologii szkolenia rehabilitacyjnego, z pewnością nie przyniesie ono porządanych rezultatów. 
Dodać należy, że są też osoby, które nie uznają swojej niepełnosprawności, nie chcą mieć nic wspólnego z niewidomymi ani z żadnym stowarzyszeniem niewidomych i słabowidzących. One też potrzebują pomocy rehabilitacyjnej, ale nie chcą z niej korzystać, a i nie jest łatwo dotrzeć do nich. Najczęściej więc pozostają poza wszelkimi możliwościami oddziaływania rehabilitacyjnego. 
Zasygnalizowałem niektóre problemy szkoleń rehabilitacyjnych. Myślę, że problematyka ta wymaga nowego podejścia, próby oszacowania wielkości obiektywnych potrzeb osób niewidomych i słabowidzących, a przede wszystkim nowo ociemniałych. Konieczne jest też dostosowanie programów i metod szkolenia do różnych potrzeb, a przede wszystkim zróżnicowania szkoleń ze względu na stan wzroku szkolonych osób. Za punkt wyjścia rozważań tego problemu należy przyjąć, że tak zwane turnusy rehabilitacyjne najczęściej mają bardzo mało wspólnego z rehabilitacją niewidomych, a w wielu przypadkach zupełnie nic. Trzeba też przyjąć, że mimo bardzo słabego odczuwania potrzeb rzeczywiście rehabilitacyjnych przez większość tak zwanych nowo ociemniałych, potrzeby takie istnieją i wcale nie są małe. 
 
aaa 
8.4. "Nic o nas - bez nas" 
Władysław Gołąb 
 
 "Wspaniały rozwój sprawy niewidomych za granicą - pisze w "Przyjacielu Niewidomych" dr Włodzimierz Dolański w roku 1948 - należy przypisać nie temu, że kraje te są zamożne, lecz temu, że sprawą tą kierowali sami niewidomi, którzy przeszedłszy przez twardą szkołę życia, z doświadczenia wiedzieli, jak należy innych niewidomych prowadzić, jak ich kształcić i jakiej pomocy w kształceniu im udzielić, by zrobić z nich ludzi pożytecznych. 
Wielki filantrop - Maurycy de la Sizeranne, niewidomy (1857 - 1925), patrząc na imponujący rozwój swojego dzieła "Association Valentin Hauy" w Paryżu, powiedział do swoich współpracowników: "Gdyby nasze dzieło - rozrósłszy się - wymknęło się z rąk niewidomych, tym samym skazane byłoby na zagładę". A jak jest u nas? Niewidomi nie mieli najmniejszego wpływu na przebieg wychowywania i kształcenia dzieci niewidomych. Co więcej - byli tendencyjnie niedopuszczani do tych spraw. Wszystko spoczywało w rękach widzących, których w wielu wypadkach jedyną kwalifikacją było ich przekonanie, iż są do tego celu powołani. Jakie są tego skutki, świadczą ulice naszych miast, miasteczek i wsi, gdzie byłych wychowanków zakładów spotyka się żebrzących. Dlatego nakazem chwili stało się hasło: "Nic o nas bez nas!". 
Przed dziesięciu laty, 11 marca 1973 roku, zmarł w Warszawie Włodzimierz Dolański, jeden z najwybitniejszych działaczy społecznych, organizator ruchu niewidomych, wybitny myśliciel, tyflolog, pedagog i pianista. Wokół postaci dr. Dolańskiego narosła legenda, a jego barwne życie mogłoby być tematem fascynującej powieści, dającej żywy przykład, jak to hart ducha, ogromna pracowitość i prawość zwyciężają wszystkie moce ciemności. 
Dr Włodzimierz Dolański urodził się w Jassach w Rumunii 11 września 1886 roku w rodzinie polskiego emigranta. W dziesiątym roku życia traci wzrok i prawą rękę. Mając lat szesnaście, trafia do Zakładu Ciemnych we Lwowie. Tu uczy się gry na fortepianie. W roku 1909 królowa Rumunii Carmen Silva przyznaje mu stypendium na dalszą naukę gry na fortepianie. Już w rok później Dolański daje swój pierwszy recital w Bukareszcie. Od tej chwili wydawać by się mogło, że szczęśliwa gwiazda poprowadzi go na szczyt sławy. Wszędzie przyjmowany jest entuzjastycznie, recenzje krytyków muzycznych niezwykle pochlebne. Tymczasem drobny przypadek, uderzenie palcem o klucz fortepianu, a następnie niefortunnie przeprowadzone operacje i sforsowanie ręki w czasie ćwiczenia, przekreślają karierę pianistyczną. Lekarz grozi, że podjęcie dalszej działalności wirtuozowskiej niechybnie doprowadzi do konieczności amputowania lewej ręki. Czym była ta diagnoza dla 34 - letniego artysty, można dziś snuć jedynie przypuszczenia. 
Ale Włodzimierz Dolański nie załamuje się. Kończy szkołę średnią i podejmuje studia na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. W roku 1924 kontynuuje studia psychologiczne na Sorbonie w Paryżu. Po powrocie do kraju podejmuje dalsze studia na Uniwersytecie Warszawskim, zakończone w roku 1931 obroną pracy doktorskiej na temat "Czy istnieje zmysł przeszkód". 
Dr Włodzimierz Dolański był nie tylko artystą i naukowcem, ale przede wszystkim wielkim społecznikiem. Jeszcze podczas pobytu we Lwowie zorganizował Towarzystwo Opieki nad Niewidomymi Dziećmi i Młodzieżą, działające aż do drugiej wojny światowej. We Francji w roku 1926 za pracę społeczną otrzymał od rządu Złoty Medal. W roku 1931 wziął udział w kongresie niewidomych w Nowym Jorku. Wtedy to złożył wniosek o powołanie międzynarodowej organizacji niewidomych. Od roku 1932 aż do okresu powojennego pracował jako nauczyciel w zakładzie w Laskach. 
Dopiero po drugiej wojnie światowej idee dr. Dolańskiego znalazły swoje urzeczywistnienie. Dzięki jego inicjatywie w roku 1946 powstał pierwszy ogólnopolski związek zrzeszający niewidomych. Wtedy to wybrano go na prezesa Zarządu Głównego. W roku 1950, przez intrygi ludzi nieżyczliwych, został odsunięty od władzy, uznany za wroga Polski Ludowej, a nawet usunięty z szeregów Związku. W roku 1956 został zrehabilitowany. Do końca swego pracowitego życia działał społecznie i naukowo. 
Dr. Włodzimierza Dolańskiego poznałem w roku 1946, kiedy miał już sześćdziesiąt lat. Zafascynował mnie jego urok osobisty. Był wrodzonym optymistą i pewnie ta cecha pozwoliła mu pokonywać liczne przeciwności. Wierzył ludziom i nikogo nie zwalczał. Uparty był jedynie w głoszeniu hasła "Nic o nas - bez nas". Domagał się powołania krajowych i międzynarodowych organizacji niewidomych. Myśl tę głosił nie tylko na kongresie w Nowym Jorku, ale także i podczas wyjazdów powojennych. W dowód uznania tych zasług w roku 1959 Światowa Rada Pomocy Niewidomym obdarzyła go, jako jedynego Polaka, członkostwem honorowym. 
Ideę powołania ogólnopolskiego związku niewidomych popularyzował dr Włodzimierz Dolański jeszcze w latach międzywojennych, ale dopiero w roku 1946 znalazł sojuszników w osobach: Józefa Buczkowskiego, Sabiny Kalińskiej, Pawła Niedurnego, Władysława Winnickiego i innych. Ostatecznie idea ta zwyciężyła na zjeździe w Chorzowie w październiku 1946 roku, na którym powołano Związek Pracowników Niewidomych RP. 
Do nazwy organizacji włączono słowo "Pracowników". W ten sposób organizatorzy chcieli podkreślić, że nobilitacja niewidomych przychodzi przez pracę, dzięki której niewidomy mógł utrzymać siebie i rodzinę. 
Przez blisko cztery lata dr Włodzimierz Dolański pełnił funkcję przewodniczącego Zarządu Głównego Związku Pracowników Niewidomych RP. Był wierny wytyczonym celom. Wspierał tworzenie i rozwój warsztatów pracy przy oddziałach Związku, popierał Henryka Ruszczyca w jego wysiłkach tworzenia warsztatów pracy w przedsiębiorstwach ludzi widzących, propagował sprawy niewidomych w radiu i prasie, rozpoczął wydawanie w czarnym druku czasopisma "Przyjaciel Niewidomych", uruchomił drukarnię brajlowską we Wrzeszczu, podjął wydawanie czasopisma "Pochodnia" oraz nawiązał ścisłą współpracę z ministerstwem oświaty, ministerstwem pracy i opieki społecznej, a także z Państwowym Instytutem Pedagogiki Specjalnej. Szczególne znaczenie dla sprawy niewidomych miała działalność zagraniczna dr. Dolańskiego. Gdy w roku 1940 przy ONZ powstała komisja przekształcona później w Światową Radę Pomocy Niewidomym, zapewnił w niej miejsce dla przedstawiciela Związku Radzieckiego, niebiorącego udziału w pracach organizacyjnych. Wprawdzie późniejsi jego przeciwnicy nazwali tę działalność "szpiegowską", ale nikt na serio tego zarzutu nie traktował. 
Działalność dr. Dolańskiego została brutalnie przerwana w marcu 1950 roku. Jego następca mgr Leon Wrzosek miał inną wizję Związku. Mimo to idea dr. Dolańskiego przetrwała wstrząsy tamtych lat. Hasło "Nic o nas - bez nas" do dziś nie przestało inspirować działaczy związkowych. Jego pokłosiem jest cała działalność Polskiego Związku Niewidomych, organizacji zrzeszającej dziś ponad 60 tysięcy osób. Z jej też ducha wywiódł się ruch spółdzielczy (uwieńczony dziś powołaniem Centralnego Związku Spółdzielni Niewidomych), dający roczną produkcję w wartościach przechodzących w miliardy złotych. Organizacjami tymi kierują sami niewidomi, uchwalają programy i określają konkretne plany działania. 
Nie wszystkie postulaty wysuwane w latach czterdziestych przez ówczesnego przewodniczącego Zarządu Głównego Związku Pracowników Niewidomych RP, dr. Włodzimierza Dolańskiego zostały spełnione. Rozmawiałem na te tematy z dr. Dolańskim na kilka lat przed jego śmiercią. Mówił, że trzeba wierzyć ludziom, być cierpliwym, że nie można zniechęcać się niepowodzeniami. 
Na zakończenie chciałbym jeszcze powiedzieć kilka zdań o działalności naukowej i popularyzatorskiej dr. Dolańskiego. Od lat dwudziestych działalność naukową traktował bardzo poważnie. Z niezwykłą uwagą śledził, co dzieje się w naukach pokrewnych tyflologii. Gdy było trzeba, zabierał głos na łamach prasy specjalistycznej. Jego pracę "Czy istnieje zmysł przeszkód u niewidomych" - PWN wydało w roku 1954. Doskonałe są jego szkice o głuchoniewidomej Helenie Keller, o niewidomym francuskim kompozytorze i organiście - Ludwiku Vierne, pedagogu i wielkim społeczniku amerykańskim - Robercie Beniaminie Irwinie i wybitnym matematyku - Lwie Pontriagowie. Napisał także krótki rys historyczny o Królewskim Narodowym Instytucie dla Niewidomych w Londynie oraz Państwowym Instytucie Pedagogiki Specjalnej. Niezwykle cenne są jego opracowania dotyczące różnych systemów pisma dla niewidomych: Ludwika Braille'a, Williama Moona i innych. Gdy w latach sześćdziesiątych doszło do dyskusji o rehabilitacji niewidomych, dr Dolański wyłożył swój pogląd na ten temat w artykule opublikowanym w "Szkole Specjalnej". Do świetnych artykułów popularyzatorskich zaliczyć należy szkic zamieszczony w "Problemach" w roku 1955 pt. "Niewidomi Muzycy". Dał w nim nie tylko przegląd niewidomych muzyków na przestrzeni historii, poczynając od starożytności, a kończąc na czasach współczesnych, ale sprostował błędy tak powszechne u ludzi widzących, np. o rzekomych specjalnych predyspozycjach niewidomych do muzyki. 
Zawsze zadziwiała mnie jego sprawność umysłowa, umiejętność logicznego kojarzenia faktów, gromadzenia przesłanek i wyciągania wniosków. Przy tym dr Dolański był do końca człowiekiem młodym, skorym do korygowania własnych poglądów, formowania na nowo uprzednio wyrobionych opinii. Tak zazwyczaj reagują ludzie w sile wieku, a nie ludzie starsi, osadzeni na cokole niepodważalnego autorytetu. 
Do działalności naukowej dr. Dolańskiego zaliczyć należy także podjęcie w latach czterdziestych wykładów Państwowym Instytucie Pedagogiki Specjalnej oraz wejście w roku 1956 w skład (na prawach członka zwyczajnego) Komisji Kompensacji Zmysłów Polskiej Akademii Nauk. 
Za działalność naukową i społeczną w roku 1957 dr Włodzimierz Dolański został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. 
Grób dr. Dolańskiego znajduje się na cmentarzu zakładowym w Laskach. Z zakładem tym był związany nie tylko pracą zawodową, jako nauczyciel, ale i sercem. Tam zbudował dla siebie willę, tam chętnie przebywał, tam też go po raz pierwszy spotkałem. Materialnym dowodem pamięci środowiska niewidomych jest nadanie jego imienia Centralnej Bibliotece PZN w Warszawie. 
 
Źródło: "Pochodnia" Kwiecień 1983 
 
 aaa 
8.5. Konkurs dla widzących inaczej 
Oset 
 (pozycja 6.3.) 
 
Internet to wspaniały wynalazek. Nie ruszając się z mojej przydrożnej grzędy wiem co dzieje się w Suchej-Beskidzkiej, Braniewie czy w Elblągu. A w Elblągu mamy Konkurs literacki pod nazwą "Cudowne lata" adresowany do niewidomej i niedowidzącej młodzieży w wieku od 14 do 18 lat mieszkającej na obszarze całego kraju. Inicjatorem konkursu jest Centrum Spotkań Europejskich "Światowid" wsparte finansowo przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a także Samorząd Województwa Warmińsko-Mazurskiego. 
Zatrzepotałem kolcami w zachwycie. Dzieciaki opowiedzą wierszem lub prozą o jakimś radosnym wydarzeniu, a nauczyciele parafujący prace będą mieli okazję poznać nieujawnione talenty literackie uczniów. Zdumiał mnie i zaskoczył jedynie skład szacownego jury, w którym zasiądą: oligopedagog, dziennikarz i filolog. Jeśli rozumiem obecność dziennikarza i filologa (mam nadzieję, że absolwenta filologii polskiej), to inkryminowany oligopedagog nijak mi nie pasuje. Adresatami konkursu są dzieci niewidome, bądź z wadami wzroku i specjalistą w tym zakresie jest tyflopedagog. 
Oligopedagog specjalizuje się w nauczaniu i wychowaniu dzieci niepełnosprawnych intelektualnie. Zatem obie specjalizacje różnią się w sposób istotny i podmiotem i metodami pracy. Nie wierzę, aby Centrum Spotkań Europejskich "Światowid" - a brzmi to dostojnie i wskazuje na liczne możliwości - nie potrafiło zapewnić udziału w jury właściwego specjalisty. Nasuwa się podejrzenie, że jest to jedna z inicjatyw z cyklu "odfajkujmy" nie jest ważne jak, ale odfajkujmy. Chyba, że pomysłodawcy i organizatorzy przedsięwzięcia nie rozróżniając kategorii niepełnosprawności, nie rozróżniają także kierunków i specjalizacji pedagogiki specjalnej. Nie chcę wszak podejrzewać aranżerów konkursu o ignorancję prowadzącą do przekonania, że jeśli nie widzi lub niedowidzi, to jest także inaczej mądry. 
 
 aaa 
9. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE 
 
aaa 
9.1. Projekt resortu pracy do poprawki 
Magdalena Gajda 
 
 Na posiedzeniu, które odbyło się w dniu 27 kwietnia, Rada Ministrów omawiała m.in. założenia do projektu nowelizacji Ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Nowe rozwiązania nie zostały przyjęte. Rząd odesłał projekt do Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej ze wskazaniem jego doprecyzowania. 
Propozycje nowelizacji ustawy rehabilitacyjnej dotyczą rynku zatrudnienia dla osób z niepełnosprawnością. Resort pracy proponuje, aby pracodawca zatrudniający osobę z niepełnosprawnością, która już pracuje w innej firmie na cały etat, nie mógł ubiegać się o dofinansowanie do jej wynagrodzenia. Takie rozwiązanie ma ukrócić praktykę fikcyjnego zatrudniania jednej osoby przez kilka firm po to, aby otrzymać dopłaty z PFRON. Pojawiła się jednak wątpliwość, czy takie działanie nie zwiększy ryzyka związanego z przyjęciem pracownika z niepełnosprawnością do pracy. Pracodawca nie zawsze wie, czy osoba ta nie jest już pracownikiem w niepełnym wymiarze czasu pracy u innego przedsiębiorcy. 
Nowelizacja zakłada również uregulowanie kwestii opieki medycznej w zakładach pracy chronionej - zgodnie z nowymi przepisami, pracownicy zpch byliby objęci stałą opieką lekarza lub pielęgniarki w miejscu pracy. 
W projekcie znalazł się też nowy zapis dotyczący kwestii dodatkowego urlopu wypoczynkowego (10 dni) dla osób z niepełnosprawnością, zatrudnionych w niepełnym wymiarze godzin. Do tej pory przepisy nie precyzowały, ile dokładnie dni urlopu przysługuje tym pracownikom. Resort pracy proponuje, aby urlop ten był w tym przypadku udzielany w liczbie dni proporcjonalnej do wymiaru czasu ich pracy. 
Istotne jest również uregulowanie w ustawie rehabilitacyjnej kwestii, od którego momentu należy wliczać pracownika z niepełnosprawnością do stanu zatrudnienia. Zgodnie z nowymi propozycjami - od dnia następującego po tym, w którym pracownik złożył orzeczenie o niepełnosprawności. 
Kolejnym problemem jest wliczanie do stanu zatrudnienia pracowników, których orzeczenia straciły ważność. Projektodawcy proponują, aby w takiej sytuacji pracownik był wliczony do stanu zatrudnienia na okres uzyskania nowego dokumentu, o ile złożył już wniosek o jego wydanie przed upływem terminu ważności poprzedniego. 
Rada Ministrów nie zdecydowała się na przyjęcie założeń do projektu nowelizacji Ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Poleciła projektodawcy doprecyzowanie niektórych kwestii, m.in. pojęcia organizacji pozarządowych, które mogą korzystać ze środków PFRON. Projekt ma trafić pod ponowne obrady rządu w ciągu miesiąca. 
 
Data opublikowania: 2010-04-28 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 
aaa 
9.2. Sukces czy porażka? 
Piotr Stanisławski 
 
Liderzy małych i dużych organizacji z coraz większym niepokojem zadają sobie pytania, czy otrzymają środki na podstawowe zadania, jakie realizują. Jest już pewne, że w tym roku na zadania zlecone samorządy dostaną jeszcze mniej pieniędzy niż przed rokiem. W kasie PFRON jest ich mniej do podziału także dla organizacji pozarządowych. Oznacza to nie tylko niezrealizowanie części zadań, lecz także zwolnienia pracowników. Dla wielu organizacji to zupełnie nowa sytuacja. Dotyczy to też zatrudnienia nowych osób. Coraz częściej mogą zaoferować im pracę tylko na rok. Na czas trwania projektu. 
Obecna trudna sytuacja sprawia, że wiele osób zaczyna otwarcie mówić o potrzebie zmiany systemu, który w założeniu ma służyć rehabilitacji zawodowej osób z niepełnosprawnością. 
Niedawno rozmawiali o tym członkowie powstałej w ubiegłym roku Koalicji na Rzecz Osób z Niepełnosprawnością. Na spotkanie zaprosili ministra Jarosława Dudę, Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych, posłów: Sławomira Piechotę i Marka Plurę, oraz członków Zarządu PFRON. 
- Dziś martwimy się o budżet PFRON, który się kurczy, i o to, w jakiej sytuacji znalazły się organizacje pozarządowe, którym PFRON powierzał wykonanie zadań zleconych na wsparcie osób z różnymi dysfunkcjami - powiedziała Anna Woźniak-Szymańska, szefowa koalicji. - Uważamy jednak, że środki PFRON mogą być lepiej wykorzystywane. Duża ich część przeznaczana jest na programy, z których korzystają osoby z lekkim stopniem niepełnosprawności, które nie w pełni potrzebują usług rehabilitacyjnych. 
 
Dlaczego ubywa pieniędzy? 
 
Jest kilka przyczyn zmniejszenia środków dla samorządów i organizacji pozarządowych. Jak wiadomo, główne wpływy funduszu pochodzą z wpłat (kar) od przedsiębiorców, którzy nie zatrudniają odpowiedniej liczby osób z niepełnosprawnością. Tych wpłat jest coraz mniej. 
Drugim źródłem wpływów PFRON są dotacje państwowe. Niestety, systematycznie pomniejszane. - W tym roku dotacje zostały obcięte o 6 proc. - powiedział Andrzej Sochaj, wiceprezes PFRON. 
Głównym jednak winowajcą uszczuplenia puli, z której finansowano zadania zlecone, jest wzrost zatrudnienia osób z niepełnosprawnością. To największy paradoks systemu ich wspierania, opartego na środkach PFRON: im więcej osób z niepełnosprawnością nie pracuje, tym więcej pozostaje pieniędzy na zadania związane z rehabilitacją społeczną. I odwrotnie: im więcej podejmuje pracę, tym tych środków na inne cele jest mniej. W ubiegłym roku zatrudnienie tej grupy wzrosło o ok. 44 tys. etatów! Osoby na nich pracujące od razu "zasiliły" System Obsługi Dofinansowań (SOD) i tym samym pomniejszyły pulę na pozostałe programy. Złośliwie można by powiedzieć, że pracujący niepełnosprawni zabrali środki... pozostałym niepełnosprawnym. 
I ten wzrost zatrudnienia się utrzymuje. Co miesiąc fundusz dopisuje do SOD kolejne osoby. Jedni cieszą się z takiej sytuacji (od lat mówiono o potrzebie zwiększenia zatrudnienia tej grupy osób), inni zaczynają się bać skutków tego zjawiska. Jeśli wzrost zatrudnienia utrzyma się na obecnym poziomie (2-3 tys. osób miesięcznie), to w krótkim czasie fundusz nie będzie miał z czego finansować innych zadań. Priorytetem bowiem jest tworzenie i utrzymanie miejsc pracy. 
Ponadto kryzys gospodarczy sprawił, że część pracodawców "zachęca" pracowników mających jakieś dolegliwości do uzyskiwania orzeczeń o lekkim stopniu niepełnosprawności. Dzięki temu pracodawcy otrzymują pieniądze, a wskaźnik zatrudnienia osób z niepełnosprawnością rośnie. 
 
Lekki zabiera znacznemu 
 
Zarząd koalicji przedstawił posłom, pełnomocnikowi oraz przedstawicielom PFRON stanowisko w sprawie SOD oraz zarekomendował jego zmianę. Koalicjanci złożyli formalny wniosek, aby fundusz ograniczył dofinansowanie do wynagrodzeń osób z lekkim stopniem niepełnosprawności (obecnie PFRON przeznacza na to 1 mld 300 mln zł!). To pierwsza od lat tak odważna decyzja pochodząca ze środowiska. Jest to jednocześnie oficjalne wskazanie na potrzebę dopasowania systemu rehabilitacji zawodowej do nowej sytuacji. Ponad 40 proc. wszystkich pieniędzy przeznaczanych na tworzenie i utrzymanie miejsc pracy wydatkowane jest na osoby z lekkim stopniem niepełnosprawności. Łącznie z pieniędzy SOD korzysta 244 tys. zatrudnionych osób, z czego aż 131 tys. to osoby z lekkim stopniem niepełnosprawności. W całym kraju z dofinansowań korzysta tylko 10 tys. osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności! 
Nawet gdyby przyjąć proporcjonalny podział środków na każdy stopień niepełnosprawności, to dla każdej grupy powinno wyznaczyć się po ok. 33 proc. Ale to nie byłoby sprawiedliwe. Otrzymanie orzeczenia o lekkim stopniu niepełnosprawności jest dziś łatwiejsze niż kiedykolwiek. Wiedzą o tym i najzagorzalsi przeciwnicy zmian obecnego systemu orzecznictwa. Lawinowo zwiększa się grupa otrzymująca takie orzeczenie, a spośród trzech grup to ona potrzebuje najmniejszego wparcia. System SOD w największym stopniu właśnie ją wyróżnia. 
- Czy te ogromne pieniądze przekazywane pracodawcom na dofinansowanie dla osób z lekkim stopniem niepełnosprawności naprawdę służą rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych? - pytała Anna Woźniak-Szymańska. - To jest zasadnicze pytanie, które jako koalicja stawiamy państwu: dla kogo ma być w Polsce rehabilitacja zawodowa? Jeśli PFRON wydaje tak ogromne pieniądze na dofinansowanie dla osób z lekkim stopniem, to nic dziwnego, że nie ma ich na aktywizację osób ze znacznym i umiarkowanym stopniem. 
Grażyna Wiącek, prezes Mazowieckiego Stowarzyszenia na Rzecz Dzieci i Młodzieży z Mózgowym Porażeniem Dziecięcym, ma niepełnosprawnego syna, dla którego w powiecie, gdzie mieszka, nie może znaleźć pracy. 
- Są oczywiście zakłady pracy chronionej, ale w nich pracują głównie osoby z lekkim stopniem niepełnosprawności - wyjaśnia. - Firmy ochroniarskie zatrudniają także tylko takie osoby. To jest paranoja, aby były pieniądze dla osób z niewielkimi dolegliwościami, a nie było ich dla osób z poważnymi niepełnosprawnościami. 
 
Kto naprawdę jest zagrożony wykluczeniem społecznym i zawodowym? 
 
Wszyscy wiemy, jak silne jest lobby pracodawców zakładów chronionych. Trzeba jednak system zmienić, aby wspierał ludzi najbardziej wykluczonych. Uważam, że osoby z lekkim stopniem lepiej dadzą sobie radę, a pracodawcy powinni otrzymać dofinansowanie tylko dla osób z umiarkowanym i znacznym stopniem. 
Niektórzy dodają, że podobne ograniczenie dla osób z lekkim stopniem niepełnosprawności powinno objąć także inne formy wsparcia, w tym dofinansowania do turnusów. Środków na nie jest mało, a mimo to otrzymują je osoby z lekką niepełnosprawnością. 
- Choć mam trzecią grupę, sumienie nie pozwala mi ubiegać się o pieniądze na turnus, kiedy widzę, jacy ludzie nie mogą pojechać, bo dla nich zabrakło środków - dodaje pani Grażyna. 
Jarosław Duda, Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych, przyznaje, że Polska jest jedynym krajem na świecie, który w tak dużym zakresie dofinansowuje osoby z lekkim stopniem niepełnosprawności. Dlatego pracownicy z umiarkowanym i znacznym stopniem przestają być dla pracodawców interesujący. 
- Musimy to przewartościować - mówi Jarosław Duda. - Priorytetem w systemie muszą stać się osoby z umiarkowanym i znacznym stopniem niepełnosprawności. To one przede wszystkim mają być wspierane. Z drugiej strony, nie możemy zaskakiwać pracodawców i w połowie roku zmniejszać im dofinansowania dla osób z dawną trzecią grupą. Zmiany muszą być wprowadzane z odpowiednim wyprzedzeniem, aby mogli oni dokonać zmian w planach finansowych. 
 
W 2011 będzie gorzej 
 
Według wszelkich przewidywań rok 2011 będzie jeszcze trudniejszy dla osób z niepełnosprawnością i organizacji pozarządowych, niż obecny. Wiedzą o tym w funduszu i wie pełnomocnik Jarosław Duda. Na nic mogą zdać się starania lobby pracowniczego, aby jak najdłużej nie ruszać SOD. Fundusz może nie mieć wyjścia i będzie musiał już w przyszłym roku ograniczyć dofinansowanie z SOD do wynagrodzeń dla osób z lekkim stopniem niepełnosprawności. 
PFRON nie zebrał jeszcze danych, ale istnieje duże prawdopodobieństwo, że w tej liczbie osób z niepełnosprawnością, które w ubiegłym roku podjęły pracę (44 tys. etatów) i weszły w system SOD, ponad 3/4 stanowią osoby z lekkim stopniem. Entuzjazm, jaki pojawił się niedawno z powodu skoku "zatrudnienia niepełnosprawnych o kilka punktów procentowych", ma gorzki smak. Dokonał się on dzięki tym, którzy w najmniejszym stopniu wymagają rehabilitacji. 
Pracodawcy (m.in. POPON, KIGR i Krajowy Związek Spółdzielczości) mają jednak mocny argument na podsuwany rządowi pomysł, aby z SOD wykluczyć osoby z lekkim stopniem niepełnosprawności. Jeśli tak się stanie, to zaczną się duże zwolnienia i zamykanie zakładów. Ponad 100 tys. osób może znaleźć się na bruku. 
Z takim argumentem musi się liczyć każdy rząd. Straszak grupowych zwolnień działa na wyobraźnię o wiele bardziej niż informacja, że 2 mln osób ze znacznie większą niepełnosprawnością siedzi w domu, bo nie dotarło do nich żadne wsparcie związane z aktywizacją zawodową. 
Niektórzy twierdzą, że trudna sytuacja finansowa wymusi na pracodawcach zgodę na znaczne ograniczenie dofinansowania dla pracowników z lekkim stopniem niepełnosprawności. PFRON nie będzie miał innego wyjścia, jeśli będzie chciał realizować ustawowe działania. Inni powątpiewają w taki scenariusz. Trudno liczyć na to, że pracodawcy zrezygnują z dotychczasowych "przywilejów". Tym bardziej, że mają silne lobby. 
Organizacje pozarządowe odwrotnie: nie mają determinacji, aby połączyć siły w obronie interesów środowiska. Koalicja stawia dopiero pierwsze kroki. Bez silnego poparcia organizacji w całym kraju, jej starania, aby wpływać na decyzje rządu, mogą przynieść niewielki skutek. 
Pełnomocnik Jarosław Duda uważa, że potrzebna jest dyskusja z pracodawcami o zmianie priorytetów w finansowaniu pracy osób z niepełnosprawnością, a także nowa Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Jednak i on, jeśli nie będzie stało za nim silne środowisko i wspierało go zdecydowanym głosem, w rozmowach z ministrami niewiele zdziała. 
Jarosław Duda zapewnił, że będzie rekomendował posłom napisanie nowej ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych, by weszła w życie z początkiem 2012 r. 
- Można postawić pytanie, czy ten system wytrzyma do 2012 r. - mówi Piotr Pawłowski. - Być może koalicja powinna przedstawić własny projekt ustawy, która będzie z jednej strony gwarantowała środki na zatrudnienie, a z drugiej umożliwiała PFRON finansowanie działań prowadzonych poprzez samorządy i organizacje. 
 Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) realizuje zadania ustawowe, w tym: dopłaty do wynagrodzeń osób z niepełnosprawnością (SOD) i refundację składek ubezpieczeniowych, przystosowanie i wyposażanie nowych miejsc pracy, tworzenie i wyposażanie warsztatów terapii zajęciowej, zakładów aktywizacji zawodowej i poradnictwa zawodowego. Przekazuje także środki na realizację zadań zleconych samorządom i organizacjom pozarządowym. 	 
 
 Data opublikowania: 2010-05-04 
 Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 
aaa 
9.3. W jakim kierunku zmierza system rehabilitacji zawodowej 
Łukasz Guza, oprac.: ZS 
 
Jan Zając, prezes Polskiej Organizacji Pracodawców Osób Niepełnosprawnych, twierdzi w wywiadzie dla Dziennika Gazety Prawnej, że propozycja rządu dotycząca możliwości obniżenia dofinansowania do pensji osób z lekkim stopniem niepełnosprawności nie jest dobrym rozwiązaniem. Prezes POPON uważa, że działalność firm zatrudniających niepełnosprawnych w momencie obniżenia dofinansowania może być zagrożona. W tym przypadku chodzi zwłaszcza o przedsiębiorstwa usługowe oraz te, których produkcja jest mało zautomatyzowana. Oszczędności rzędu 10 -15 proc. dofinansowania dla osób z lekkim stopniem niepełnosprawności nie będą bardzo duże, a wiele firm może gwałtownie zareagować na tę zmianę. W przypadku niektórych firm, które specjalizują się w takiej działalności, taka zmiana może oznaczać duże redukcje zatrudnienia wśród wszystkich pracowników, a nie tylko niepełnosprawnych. A to z kolei wpływa na kontrahentów. 
Odnosząc się do skrócenia okresu pobierania dofinansowania do np. kilku lat, prezes wyjaśnia, że praca każdej osoby niepełnosprawnej mogłaby być dofinansowana np. przez pięć lat bez względu na liczbę firm, w których przez ten czas pracuje. Ale czy po pięciu latach pracownik taki bez żadnej pomocy znajdzie sobie nową pracę, rywalizując z pełnosprawnymi pracownikami. 
Zdaniem prezesa, okres wypłaty dofinansowania można oczywiście różnicować w zależności od stopnia niepełnosprawności, ale to też może stwarzać kłopoty. Z praktyki orzeczniczej wynika, że np. młode osoby po amputacji otrzymują lekki stopień niepełnosprawności, a dopiero po kilku latach - umiarkowany. Monitorowanie przez PFRON sytuacji takich pracowników po okresie wypłaty dofinansowania może okazać się droższe niż samo wypłacenie dofinansowania pensji przez cały okres zatrudnienia osoby niepełnosprawnej. 
Prezes Zając proponuje autorski sposób na oszczędności w systemie pomocy na zatrudnienie niepełnosprawnych: "Firmy powinny się samodzielnie dogadywać w tej sprawie. Jeśli np. pracodawca nie chce zatrudniać niepełnosprawnych, nie powinien dokonywać wpłat na PFRON, lecz dogadywać się z drugą firmą i jej płacić za zatrudnienie tych osób. Wysokość takich wpłat nie byłaby - tak jak obecnie - wskazana w ustawie. Obie firmy negocjowałyby. W takiej sytuacji niepotrzebna byłaby administracja związana z dofinansowaniami." 
Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej z 5 maja 2010 r. 
 
 Data opublikowania: 2010-05-05 
Źródło: www.baza-wiedzy.pl 
 
 aaa 
9.4. Największe w historii badanie Polaków z niepełnosprawnością Piotr Stanisławski 
 
Z analiz ekspertów Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej, które zaprezentowano na dwudniowej konferencji w SWPS w Warszawie wynika m.in., że tylko 24 proc. osób z niepełnosprawnością jest aktywnych zawodowo (na wsi ok. 19 proc.), dla prawie połowy emerytura jest jedynym źródłem utrzymania, a blisko 47 proc. nigdy nie korzysta z komputerów i internetu. 
W maju 2010 roku zakończyły się największe w historii ogólnopolskie badania sytuacji, potrzeb i możliwości osób z niepełnosprawnością w Polsce, które przeprowadzono na grupie 100 tys. osób. Badania trwały półtora roku, a przeprowadziło je 1200 ankieterów. Badania pokazują, że im wyższe wykształcenie osób, tym większy odsetek pracujących. 
Z dyplomem magisterskim pracuje 47 proc., licencjackim 45 proc., z wykształceniem policealnym 41 proc., średnim technicznym 35 proc., zasadniczym zawodowym 26 proc., a wśród osób bez wykształcenia pracuje tylko 16 proc. 
Ponadto osoby pracujące wykazywały większe poczucie własnej wartości i akceptacji niż osoby bierne zawodowo. 
Zespół badawczy starał się znaleźć odpowiedź, co stoi za tak niską aktywnością zawodową Polaków z niepełnosprawnościami. 
Blisko 65 proc. badanych osób odpowiedziała, że choroba i stan zdrowia całkowicie uniemożliwiają im podjęcie pracy. 46 proc. stwierdziła, że z powodu orzeczenia nie mogą pracować, 33 proc. obawia się utraty renty. 
Okazuje się, że podstawowym czynnikiem ułatwiającym osobom niepełnosprawnym wejście na rynek pracy jest ilość i jakość kontaktów społecznych jakie te osoby już mają i jakich oczekują po podjęciu zatrudnienia. Badania pokazały także, iż wykorzystywanie komputera przez osoby z niepełnosprawnością jest efektywne tylko wtedy, gdy mają one mocne oparcie w relacjach z innymi ludźmi. Komputer i internet nie zastępują realnych kontaktów społecznych, są tylko narzędziami ułatwiającymi nawiązywanie ich. 
 
Efekty badań będą w najbliższym czasie wykorzystane przez instytucje zajmujące się tworzeniem polityki na rzecz osób z niepełnosprawnością. Dzięki poznaniu mechanizmów stojących za aktywnością lub biernością osób z ograniczeniami sprawności powstaną szczegółowe rekomendacje, które mają przyczynić się do przeciwdziałania marginalizacji tych osób oraz zwiększenia ich aktywności. - 
Nasze badanie pod wieloma względami było pionierskie - powiedziała prof. dr hab. Anna Izabela Brzezińska, Koordynator Zespołu Badawczego SWPS. - Dzięki półtorarocznej pracy wysokiej klasy specjalistów - w tym psychologów i socjologów, pozyskaliśmy unikalne informacje na temat osób niepełnosprawnych, które nie zostały do tej pory ujęte w żadnych innych polskich badaniach socjologicznych i psychologicznych. Wyniki te posłużą wszystkim organizacjom pomocowym w definiowaniu polityki wobec niepełnosprawnych. 
Według badaczy podstawowe działania mające na celu zmniejszenie prawdopodobieństwa wykluczenia społecznego osób z ograniczeniami sprawności w okresie dorosłości powinny być realizowane w okresie dzieciństwa i dorastania. Wyznaczyli oni główne rekomendacje (wnioski są jednak wciąż opracowywane), wśród nich są m.in. : 
1. Jak najwcześniej przygotowywać osoby z niepełnosprawnością do aktywnego życia - już w okresie dzieciństwa i dorastania - kiedy kształtują się poczucie własnej tożsamości i systemu przekonań o sobie i świecie. 
2. W pracy z osobą z niepełnosprawnością i przygotowaniu jej do społecznego uczestnictwa, uwzględniać jej kondycję psychiczną oraz gotowość do zmian. I pod tym kątem przygotowywać różne programy. 
3. Tworzyć programy wspólne a nie specjalne dla osób niepełnosprawnych. Powinny one być jak najczęściej uczestnikami programów aktywizacyjnych razem z osobami sprawnymi. 
4. Wzmacniać i na bieżąco modyfikować kontakty społeczne osób niepełnosprawnych, ponieważ w nich ludzie w sposób naturalny zaspokajają swoje potrzeby. 
- W okresie edukacji pomiędzy osobami sprawnymi i tymi z ograniczeniami sprawności występuje więcej podobieństw niż różnic - mówi dr Jacek Pluta, Kierownik Projektu ze strony PFRON. - W przypadku osób w wieku 18-24 lata nacisk instytucji działających na rzecz osób z ograniczeniami sprawności powinien być położony nie na aktywizację zawodową, ale właśnie na "aktywizację edukacyjną". 
Wyniki badań będą sukcesywnie umieszczane na stronie 
www.aktywizacja2.swps.pl, a także webir.swps.edu.pl 
 
Data opublikowania: 2010-05-14 
 Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 
 aaa 
9.5. Pierwsze efekty wykreślenia art. 80 KC 
Giordino 
 
 Chcę podzielić się dobrą dla mnie wiadomością. Wczoraj przekonałem się, co zmieniło się po wykreśleniu z kodeksu cywilnego nieszczęsnego artykułu 80. 
Od prawie roku usiłowałem bezskutecznie zlikwidować założoną w banku PKO książeczkę mieszkaniową. Jednak wymagano ode mnie notarialnie poświadczonego podpisu tłumacząc, że likwidacja taka jest czynnością nieodwracalną i oni bez potwierdzenia notarialnego nie mogą zlikwidować. Twierdzili, że gdyby od nich jako banku zależało, to by problemów nie stwarzali, ale ja rezygnuję z premii gwarantowanej, która wypłacana jest przez państwo, a nie przez bank. 
Likwidacja ta nie była dla mnie pilna, więc nie mając specjalnie czasu na toczenie z nimi bojów - odpuściłem. Było to we wrześniu ubiegłego roku. 
Po tym jak dowiedziałem się, że art. 80 został usunięty, postanowiłem ponownie spróbować sprawę załatwić. Udałem się więc wczoraj do banku z książeczką i oczywiście wszystko poszło gładko. Pani przeczytała mi oświadczenie, mówiące o tym, że świadomie rezygnuję z premii gwarantowanej, że wiem iż likwidacja książeczki jest nieodwracalna. Podpisałem, oddałem i podobno w przyszłym tygodniu pieniądze będą na moim koncie. 
Wnioskuję więc, że powinno się wreszcie coś zmienić po wykreśleniu art. 80 KC. Oby dotyczyło to większej liczby banków i instytucji. 
 
 Data opublikowania 2010-05-14 
Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
 
aaa 
9.6. Fiskus skontroluje ulgę rehabilitacyjną 
 
Jak donosi Rzeczpospolita, urząd skarbowy może wezwać osobę, korzystającą z ulgi rehabilitacyjnej i sprawdzić orzeczenie o niepełnosprawności oraz inne dowody potwierdzające prawo do odpisu. Tak wynika z odpowiedzi Ministerstwa Finansów na interpelację poselską nr 14 796 z 21 kwietnia 2010 r. 
Pytanie dotyczyło niepełnosprawnego zaliczonego do I grupy inwalidztwa, który w rozliczeniu za 2008 r. odliczył kwotę z tytułu wykorzystywania auta w celu dojazdów na zabiegi lecznicze. Urząd skarbowy w toku kontroli zażądał od niego dokumentów, które były podstawą skorzystania z ulgi. Jednak ustawa o PIT nie stawia wymagania, by dokumentować prawo do odpisu fakturą lub innym dokumentem. 
Według resortu finansów uprawnienia kontrolne fiskusa potwierdza art. 275 par. 1 ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli ze złożonej deklaracji wynika, że podatnik skorzystał z przysługujących mu ulg, organ podatkowy może zwrócić się do niego o okazanie dokumentów, których posiadania wymaga przepis prawa. 
Więcej w Rzeczpospolitej z 26 kwietnia 2010 r. 
 
Źródło: www. baza-wiedzy.pl 
 
 aaa 
10. "ŻAL, ŻE ODESZŁAś" 
(pośmiertne wspomnienie o drodze życiowej śp. Anny Kaźmierczak) 
Zofia Krzemkowska 
 
Nic nie przeminie, jeżeli pozostaną wspomnienia. 
Życie to czas, w którym szukamy Boga. 
Śmierć to czas, w którym Go znajdujemy. 
Wieczność to czas, w którym go posiadamy. 
(ks. Franciszek Salezy) 
 
	20 kwietnia 2010 r. zmarła śp. Anna Kaźmierczak. Przed kilkunastu laty zaczęła chorować na serce. Choroba postępowała. Anna była pod kontrolą kardiologów, ale właśnie to schorzenie stało się powodem jej śmierci, która nas zaskoczyła. Nie żaliła się, nie skarżyła, znosiła swe cierpienie godnie, z poddaniem się Woli Bożej. 
	Jeszcze tydzień przed jej śmiercią rozmawiałyśmy telefonicznie. Dzieliła się wrażeniami ze Świąt Wielkanocnych, podczas których już nie czuła się najlepiej. Spędziła je z braćmi i dalszą rodziną w Wylazłowie. Jej pełen energii głos, zainteresowanie sprawami środowiska nie wskazywały na to, że jest to nasza ostatnia rozmowa. 
	Dwa lata temu wycofała się, nie brała - jak dotychczas - aktywnego udziału we wspólnotowym życiu bydgoskiego środowiska. Zastanawialiśmy się nad przyczynami tego stanu. 
	We wrześniu ubiegłego roku osobiście uczestniczyła w jubileuszu setnej rocznicy urodzin Józefa Buczkowskiego - twórcy Bydgoskiego Ośrodka Rehabilitacji Niewidomych. 
W lutym br. zwiedzała z nami warsztaty terapii zajęciowej dla niewidomych. Liczne, dociekliwe pytania stawiane przez nią świadczyły, że jest zainteresowana tematem. 
	Została pochowana 24 kwietna br. na cmentarzu w Dłutowie, należącym do jej rodzinnej parafii w woj. mazowieckim. 
	Jaka była jej droga życiowa? Co pozostanie w naszej pamięci z tego, co chciała nam przekazać? 
	Przeżyła 72 lata. Jej dzieciństwo przypadło na okres okupacji nie było łatwe. Życie traktowała jako "dar i zadanie". Chętnie podejmowała nowe wyzwania dotyczące różnych typów szkół, w których się uczyła, a przecież były też okresy dłuższej choroby. 
	W Laskach Warszawskich ukończyła zasadniczą szkołę zawodową w branży dziewiarskiej, ale w tym zawodzie nie pracowała. Ceniła swoich nauczycieli, wychowawczynie, laskowskie siostry, które napotkała na swojej drodze. Wiele im zawdzięczała. W Szymanowie, u sióstr niepokalanek, ukończyła liceum ogólnokształcące. Należała do bydgoskiego koła absolwentek tej szkoły. Przygotowywała programy artystyczne na spotkanie członkiń. Wszędzie była przodującą, inteligentną uczennicą. Często reprezentowała szkołę wobec gości. No i studia psychologiczne - specjalizacja "klinicysta" (w tym kierunku odbyła praktykę). Studiowała na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. To stanowiło kolejne wyzwanie. Zgoła innym było poszukiwanie pracy zawodowej. Intensywne starania okazały się owocne. Otrzymała satysfakcjonujące ją zatrudnienie w dziale rehabilitacji w Spółdzielni dla Niewidomych w Bytomiu Odrzańskim. Mogła wykorzystać przygotowanie psychologiczne, pracować dla ludzi i wśród ludzi. Mogła też realizować swoją pasję wokalną w żeńskim zespole śpiewaczym istniejącym przy spółdzielni w Bytomiu Odrzańskim. 
	Pokazała, co potrafi. Zwierzchnicy to dostrzegli, włączając ją w działalność społeczną w komisjach Rady Centralnego Związku Spółdzielni Niewidomych na rzecz kobiet i młodzieży. Te środowiska dobrze znała. Jej działalność wymagała częstych wyjazdów. Z tym też się uporała. Jej mama Bogumiła pracowała jako nauczycielka języka polskiego w LO w Nowej Soli, mogła więc na bieżąco służyć pomocą córce. Anna skompletowała zespół pracowniczy, miała w Bytomiu Odrzańskim przyjaciół i przez lata utrzymywała z nimi kontakty, będąc zapraszana na festiwal muzyczno-wokalny i nawet zasiadając w nim w jury. 
Była humanistką. Mama, a potem szkoła zaszczepiły jej zainteresowanie dobrą literaturą. Preferowała słuchanie Programu II Polskiego Radia. Śpiewem i recytacjami wzbogacała nasze wspólnotowe spotkania. 
	Nawiązała kontakt z Krajowym Centrum Kultury Niewidomych w Kielcach, gdzie była ceniona i często występowała. W wydawnictwach Centrum publikowano jej prace, m.in. opowiadanie o św. Franciszku z Asyżu. Uczestniczyła - w okresie aktywności - w kieleckich wigiliach, recytując na nich. 
	Napisała książkę o swoim życiu. Opublikowała pracę konkursową "Brajl w moim życiu". Swoje prace i przemyślenia publikowała w "Pochodni", gdy redaktorem naczelnym był Józef Szczurek, z którym do końca utrzymywała kontakty e-mailowe. 
	W "Głosie Kobiety" w cyklu artykułów omawiała zagadnienia psychologiczne interesujące czytelniczki. Szczególne zainteresowanie wzbudził jej głos w dyskusji o samotności kobiet. Znała ten problem z własnego życia. Udzielała konkretnych porad. Za pracę "Moi rodzice" nadesłaną na konkurs tej redakcji otrzymała czołową lokatę i zamieściła ją we wspomnianej wyżej książce. Jako czołowa korespondentka uczestniczyła z ramienia "Głosu Kobiety" w naradzie w Ustroniu Zawodziu. 
	Jak pisała, tak i mówiła. Poprawnym, pięknym, obrazowym językiem, zrozumiałym dla słuchaczy, np. w Prądocinie na temat "Potrzeby kształtowania i rozwoju zainteresowań" (ta praca została opublikowana w "OKU"). Wygłaszała też świadectwa o Matce Elżbiecie Czackiej - założycielce dzieła Lasek - w powiązaniu z własną drogą życiową. W parafii św. Antoniego z Padwy na Czyżkówku w Bydgoszczy, podczas ogólnopolskich Pielgrzymek Niewidomych w Częstochowie, Gnieźnie, Kościerzynie, prowadziła poszczególne stacje Drogi Krzyżowej, w tym kilkakrotnie V - "Cyrenejczyk". Była człowiekiem głębokiej wiary, zaszczepionej przez rodziców. Jej ojciec Wincenty był więziony w obozie koncentracyjnym w Dachau. Swą wiarę Anna pogłębiła w katolickich szkołach w Laskach i Szymanowie oraz na KUL-u. Chętnie studiowała naukowe wydawnictwa religijne. W ostatnich tygodniach zastanawiała się nad "Starym Testamentem", wydanym w brajlu. W tym piśmie najchętniej sama czytała, sprowadzając interesujące ją pozycje z Biblioteki Centralnej ZG PZN z Warszawy. 
	Dewizą jej życia były słowa "Panie, naucz nas modlić się". Rozpoczynała i kończyła dzień rozmową z Bogiem, któremu bez reszty zawierzyła całą siebie. Udzielała się w Bydgoskim Duszpasterstwie Niewidomych, redagując i wygłaszając "Modlitwę powszechną". 
	Była zaprzyjaźniona z księżmi: kan. Benonem Kaczmarkiem, którego odwiedzała w Gnieźnie w Domu Księży Emerytów, diecezjalnym duszpasterzem niewidomych ks. Piotrem Buczkowskim, ks. Wojciechem Szukalskim - rektorem Diecezjalnego Seminarium Duchownego, śp. ks. Januszem Grajkiem. 
	Włączyła się w ofiarę jubileuszową dla księży jubilatów, jakby przeczuwając, że na ich jubileusz już nie zdąży. 
	Ks. Piotr Buczkowski mówił: "Cenię panią Annę, bo od niej można się wiele nauczyć. Ma wiedzę i potrafi ją przekazać innym, młodym niedowidzącym. Dlatego zaprosiłem ją na rekolekcje wielkopostne dla młodzieży do Ośrodka im. Louisa Braille'a w Bydgoszczy, bo "Słowa uczą, a przykłady pociągają". Gdy o Bogu mówi niewidoma, jest to autentyczne". 
	Krystyna Włodarska z miejscowości Pietrzyk niedaleko Wylazłowa wspomina: "Spotkałyśmy się w Laskach na wczasach dla absolwentek tego zakładu. Ja wprawdzie tam się nie uczyłam, ale uczestniczyłam we wczasach. Prowadziłyśmy długie Polek rozmowy, a każda z nas miała inne, własne doświadczenia, którymi się wymieniałyśmy. Szkoda, że już nie będzie można tego kontynuować". 
	Ostatni etap pracy zawodowej śp. Anny Kaźmierczak przypada na Bydgoszcz - od 1982 roku. Przeniosła się tu z Bytomia Odrzańskiego wraz z bratem Sylwestrem, nauczycielem fizyki w bydgoskim LO. Zamieszkali na bydgoskiej starówce. To w tym domu, w obecności brata, Anna zmarła. Wiele mu zawdzięcza. Zawsze był przy niej, był jej przewodnikiem na imprezach kulturalnych, w których chciała uczestniczyć, lektorem, osobą od rozwiązywania problemów technicznych. Sylwester ma samochód, nie było więc trudności z dotarciem do Wylazłowa na święta czy wakacje. A tam czekał drugi brat - Mirosław, z którym Ania długo i chętnie rozmawiała, rodzinny dom i pieski, które radośnie witały jej powrót. 
	W latach 1981-1990 Bydgoski Ośrodek Rehabilitacji i Szkolenia ze względu na wielość form nauczania nosił nazwę Krajowe Centrum Kształcenia Niewidomych. Dyrektorem tej placówki był Jan Remplewicz, a funkcję wicedyrektora ds. pedagogicznych przez 5 lat sprawowała Anna Kaźmierczak. Pracowałam w tym ośrodku jako nauczycielka. Podlegałam Annie. Wykładała ona słuchaczom naukę o spółdzielczości, którą znała z autopsji, z Bytomia Odrzańskiego, oraz przygotowanie do życia w rodzinie. Tutaj nawiązywała do własnego domu w Wylazłowie, w którym miała oparcie przez całe życie. 
	Zapamiętam hospitowane przez nią moje zajęcia, rady pedagogiczne, które prowadziła, wspólne komisje egzaminacyjne. 
	Odwiedzałyśmy się z różnych okazji w swoich domach. Witała nas niska, szczupła pani, rada gościom. Chciała przekazać wrażenia z pobytu na Litwie, na wycieczce organizowanej przez Biuro Turystyczne "Frater". Mówiła o zakwaterowaniu turystów w polskich rodzinach mieszkających na Litwie oraz o poznanych na wycieczce osobach - nauczycielach. Smakowaliśmy przywieziony stamtąd litewski chleb, niektórzy oglądali wykonane na Litwie zdjęcia. 
	W miarę upływu lat powstawały nowe, trudniejsze wyzwania dotyczące przeżywania starości, oswajania się z postępującą chorobą, osamotnienia, rzadszego opuszczania domu, stałej zależności od innych, korzystania z ich pomocy. Trzeba się było z tym uporać. 
	Żal, że nie można niczego powtórzyć, cofnąć czasu, bo odeszłaś, że nie będzie już brajlowskich listów, rozmów, odwiedzin, a tyle zostało niewypowiedzianych słów. 
	Żegnamy Cię Aniu! Pozostaniesz w naszej pamięci jako dobry człowiek, życzliwy innym, który nie umiera dopóty, dopóki pozostaje w ludzkiej pamięci. 
	"Śpieszmy się kochać ludzi, tak szybko odchodzą" 
(ks. Jan Twardowski) 
 
 aaa 
11. Z PRASY I Z INTERNETU 
 
aaa 
11.1. Prezydent Gdańska udawał niewidomego, nie było lekko. 
ak 
 
Wiceprezydent Gdańska Wiesław Bielawski przebrany za niewidomego. 
 
Niewidomy pan Wiesio próbował zarejestrować się jako bezrobotny, kupić bilet na autobus, założyć konto w banku. Wszystkie próby zakończyły się fiaskiem 
Kłopoty zaczęły się w Powiatowym Urzędzie Pracy w Gdańsku. Pan Wiesio, czyli wiceprezydent Wiesław Bielawski, który w środę wcielił się w osobę niewidomą, chciał zarejestrować się jako bezrobotny. W Centrum Aktywizacji Bezrobotnych okazało się, że jako niewidzący nie może złożyć podpisu na wymaganych dokumentach, musi przyjść z nim osoba do tego upoważniona. 
- Nie mogę się podpisać, mimo że jestem pełnoletni i sprawny umysłowo? - 
pytał rozczarowany Bielawski. - Nie macie tu żadnych ułatwień dla osób niewidomych, druków w Brajlu, sprzętu głośnomówiącego? 
Wasi prezydenci nie myślą o takich sprawach? Ich proszę o to zapytać i przyjść z osobą towarzyszącą - odpowiedział urzędnik gdańskiego PUP. 
- Urzędnicy nie znają przepisów - uważa Ewa Redzimska z Polskiego Związku Niewidomych na Pomorzu. - Osoba niewidoma może sama wypełnić dokumenty, wystarczy że ma tzw. ramkę, która pomaga złożyć podpis tak żeby nie wychodzić poza linie. Nie spotkałam się z taką niekompetencją. 
Jaka pomoc osobom niepełnosprawnym wyszła najlepiej urzędnikom z PUP? Sprowadzenie osoby niewidomej ze schodów. 
Prezydentowi Bielawskiemu nie udało się też założyć konta w banku. Pracownik banku nie umiał odpowiedzieć, czy osoba niewidoma może zrobić to osobiście, nie pomogło też łączenie się z centralą banku. Ustalono tylko, że bank wyśle prezydentowi odpowiedź pocztą, ale czy Brajlem, pismem dla niewidomych? Tego też nie udało się uściślić. 
W tym samym czasie na wózku inwalidzkim poruszał się wiceprezydent Maciej Lisicki, któremu towarzyszyły osoby chore na stwardnienie rozsiane. Szpital, sąd i bank odwiedziła trzecia grupa - osoby niesłyszące z tłumaczem języka migowego. 
Wczorajsze wyjście w miasto decydentów i osób niepełnosprawnych to część projektu gdańskiego Urzędu Miasta z okazji Europejskiego Dnia Walki z Dyskryminacją Osób Niepełnosprawnych, który przypada właśnie w środę, 5 maja. Przedsięwzięcie to nie tylko ciekawy happenig, spacer po urzędach ma przynieść konkretne zmiany w Gdańsku od przeszkolenia urzędników, po stworzenie miejsc dla osób niepełnosprawnych przy pomorskim NFZ. 
 
Data opublikowania: 2010-05-05 
Źródło: Gazeta Wyborcza Trójmiasto 
 
 aaa 
11.2. Wywiad z instruktorem orientacji przestrzennej Justyną Kranc 
 
 W tym roku zachęciłem studentów do zrobienia pomocy dydaktycznych dla uczniów ze szkoły dla dzieci niewidomych w Bydgoszczy. Zobaczymy jak ten eksperyment wypali. Tematy przyjęte przez studentów to flagi i obrysy państw, plan urządzonego pokoju, łazienki, kuchni, proste schematy ulic i podziały prostych figur geometrycznych na matematykę, czy znaczki marek samochodowych. Niestety, zabrakło żaglówki. Ale może to następnym razem. 
Pozdrawiam Marek Wysocki 
 
Przekonali się, jak ciężko mają niepełnosprawni 
Rozmawiała Emilia Iwanci 
 
W Bydgoszczy studenci testowali wczoraj, jakie przeszkody muszą pokonywać niepełnosprawni w Śródmieściu. - Nawet to, co miało pomóc niewidomym, jest zrobione nie tak jak trzeba - opowiada nauczycielka Justyna Kranc. 
"Bydgoszcz bez barier" - pod takim hasłem rozpoczęły się warsztaty dla studentów wzornictwa przemysłowego z Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego. Już po raz trzeci przyszli projektanci zainspirowani przez wykładowcę Marka Wysockiego, wyruszyli w miasto na wózkach inwalidzkich, z zasłoniętymi oczami i białymi laskami po to, by przekonać się na własnej skórze, na jakie trudności napotykają niepełnosprawni. - Dzięki temu jest szansa, że w przyszłości projektując przestrzeń miejską, będą bardziej wrażliwi na ich potrzeby - wyjaśnia Wysocki. 
- Akcja ma też inny cel: wskazać urzędnikom i drogowcom miny, jakie czyhają na niewidomych czy poruszających się na wózkach. Dzisiaj studenci spotkają się z urzędnikami, by podzielić się swoimi spostrzeżeniami. 
 
Rozmowa z Justyną Kranc 
 
Emilia Iwanciw: Już trzeci raz studenci będą dokumentować bariery, jakie napotykają niepełnosprawni. 
Justyna Kranc: Mam obawy, że trzeci raz nie przełoży się to na żadne konkretne działanie ze strony ratusza, drogowców czy lokalnych firm. To ćwiczenie dla studentów jest świetne. Na pewno wielu z nich dzięki temu będzie w przyszłości dbać o to, by pomysły na zaaranżowanie przestrzeni nie utrudniały życia niewidomym czy niepełnosprawnym ruchowo. Szkoda jednak, że ich dzisiejsze spostrzeżenia nie przełożą się na życie tu i teraz. 
 
Poprzednie akcje nie przyniosły efektu? 
 
- Najczęściej jest tak, że zainteresowanie danym problemem trwa tak długo jak sama akcja. Jutro studenci opowiedzą o barierach, jakie dziś napotkali, usłyszą opowieści, jak to mówię, "z mchu i paproci" ze strony różnych ludzi odpowiedzialnych za taki stan rzeczy. A potem nastąpi cisza. Dokumentacja studentów już przed dwoma laty miała pomóc w tworzeniu mapy miejsc przyjaznych niepełnosprawnym. 
- Właśnie. Minęły dwa lata i taka mapa jak dotąd nie powstała. Bydgoszcz jest pod względem całej miejskiej infrastruktury słabo przystosowana do potrzeb niepełnosprawnych. Ja pracuję akurat z niewidomymi i słabowidzącymi. Uczę ich m.in. poruszania się po mieście. Jestem bardzo wyczulona na potrzeby tej właśnie grupy. I co rusz napotykam bariery. Nawet to, co miało im pomóc, jest zrobione nie tak jak trzeba. 
 
Na przykład co? 
 
- Pasy o innej fakturze umieszczone przy przejściach dla pieszych. Za to akurat odpowiadają drogowcy. Pasy są zbyt blisko ulicy. Przecież człowiek, jak każde hamujące urządzenie, potrzebuje miejsca na hamowanie. Tego nikt nie wziął pod uwagę. Z tego, co mi wiadomo, nikt też nie konsultował tego z żadnym niewidomym. Teraz jest więc tak, że niepełnosprawny zamiast zatrzymać się tuż przed zebrą i czekać na zielone, rozpędzony wchodzi na ulicę, po której pędzą samochody. Tak jest przy większości przejść dla pieszych, np. przy ul. Focha. A przy gazowni na Jagiellońskiej te pasy nie mają nawet szerokości buta. 
 
To niebezpieczne. 
 
- A to nie jedyny mankament. Zielone światło trwa zbyt krótko. I to nawet przy ul. Markwarta, czyli pod samym ośrodkiem dla niewidomych! Proszę sobie wyobrazić jak to jest, kiedy nic pani nie widzi i nagle w połowie przechodzenia na drugą stronę ruchliwej ulicy, słyszy pani dźwięk oznajmiający koniec zielonego. I nie wie pani, czy coś jedzie, czy nie, bo pani nie widzi. 
 
Ze strachu pewnie bym pobiegła, ile sił w nogach. 
 
- To by pani wpadła na ścianę, murek, słup, a w najlepszym wypadku zderzyła się z przechodniem z naprzeciwka. Dla słabowidzących z kolei kłopot stanowią budki telefoniczne otoczone przeźroczystym plastikiem. Uderzają w nie głowami, bo ich po prostu nie widzą. A wystarczyłoby otoczyć je pomarańczowymi naklejkami i problem by zniknął. Niestety, w Bydgoszczy widziałam tylko jedną taką oklejoną budkę, w okolicy dworca PKP. Problemem są też trudne do zlokalizowania przyciski otwierające drzwi, a także elektroniczne wyświetlacze w autobusach i tramwajach. 
 
Numery rozmazują się z daleka? 
 
- Niestety, tak. Niedowidzący nie są w stanie ich dojrzeć. Pod tym względem łatwiej zobaczyć numer na starych autobusach, czarny na białym tle. Ale jak wiadomo, takich będzie coraz mniej. Niedowidzącym i niewidomym utrudniają też życie ścieżki rowerowe. One mogłyby być w jakiś sposób oddzielone od chodnika, np. poziomem, a przyciski przy światłach powinny być umieszczone w jednym ciągu komunikacyjnym. Żeby nie trzeba było wędrować slalomem, by nacisnąć guzik. 
 
W sklepach i galeriach handlowych jest łatwiej się poruszać niż na ulicy? 
 
- Niestety, nie. Niewidomi w ogóle nie chodzą do galerii handlowych, bo tam czyha mnóstwo niebezpieczeństw. W galeriach powinny być wytypowane osoby z personelu, które pomagałyby niewidomym w robieniu zakupów. A z tego, co mi wiadomo w żadnej galerii w Bydgoszczy taka praktyka nie jest stosowana. Co gorsza, niektóre windy nie mają sygnałów głosowych, informujących o tym, na którym jest się piętrze, tak jest np. w Drukarni. Jeśli chodzi o sklepy - wiele z nich nie ma żółtych naklejek na stopniach, co słabowidzących naraża na upadek. 
 
Czy jest coś pozytywnego, coś, co w ostatnim czasie ułatwiło życie niewidomym? 
 
- Klekotki drewniane przy niektórych przejściach dla pieszych. One w odróżnieniu od niektórych dźwiękowych sygnałów i "gadaczek" są naprawdę dobrym rozwiązaniem. Szkoda jednak, że nie ma ich przy każdym przejściu. 
 
Data opublikowania: 2010-05-11 
Źródło: Gazeta Wyborcza, Bydgoszcz 
http://bydgoszcz.gazeta.pl 
 
aaa 
11.3. Niewidomi odbierają cudze emocje 
Anna Błońska 
 
Shafiqur Rman z Umea University zaprezentował w swojej pracy doktorskiej oprogramowanie i urządzenie, które pozwalają niewidomym odbierać cudze emocje w czasie rzeczywistym. Szwedzi nazywają to alfabetem Braille'a dla uczuć. 
Niewidomi próbują kompensować sobie brak informacji wzrokowych innymi zmysłami, np. słuchem. Ale trudno zrozumieć złożone emocje wyłącznie na podstawie samego głosu - podkreśla Shafiqur Rman. Jego grupa badawcza opracowała więc nową technologię, na którą składają się kamera internetowa, urządzenie wielkości monety i wyświetlacz dotykowy. Informacje wzrokowe z kamery tłumaczy się na prezentowane na skórze zaawansowane wzorce drgań. Wibracje są aktywowane sekwencyjnie, by przekazać dynamiczne dane na temat emocji przejawianej przez daną osobę i jej intensywności. 
Na początku niewidomy musi się jednak nauczyć układów odpowiadających poszczególnym emocjom. Prosi się go więc o zajęcie miejsca naprzeciw kamery i wyrażanie różnych uczuć. W tej fazie wyświetlacz dotykowy jest montowany z tyłu krzesła. Podczas późniejszych kontaktów z innymi ludźmi drgania wygodniej przekazywać np. na skórę przedramienia. 
Studium zostało sfinansowane przez Szwedzki Komitet Badań Naukowych. Naukowcy założyli firmę Videoakt AB i to ona opatentowała wynalazek. Ur Rman podkreśla, że dotykową informację zwrotną można także wykorzystać do usprawnienia komunikacji osób widzących. Z powodzeniem zademonstrowaliśmy, że technologię da się wdrożyć w telefonach komórkowych do przekazywania na żywo meczów piłkarskich czy ludzkich emocji. 
 
Źródło: kopalniawiedzy.pl 
 
 aaa 
11.4. Mit o wyostrzonym zmyśle powonienia niewidomych obalony 
 
Studium Mathilde Beaulieu-Lefebvre z Uniwersytetu Montrealskiego obaliło mit o wyostrzonym zmyśle powonienia osób niewidomych. 
 
Okazuje się, że niemożność posługiwania się wzrokiem sprawia, iż ludzie po prostu zwracają większą uwagę na to, jak postrzegają zapachy. Jeśli wejdziesz do pomieszczenia, gdzie zaparza się kawę, szybko spojrzysz na ekspres. Wchodząc do tego samego pokoju, osoba niewidoma uzyska informację jedynie w postaci zapachu kawy. Z tego powodu woń stanie się bardzo ważna dla jej przestrzennej reprezentacji (otoczenia). 
W 3-etapowym badaniu wzięło udział 25 ludzi, w tym 11 niewidomych od urodzenia. Wszyscy wypełniali kwestionariusz i byli angażowani w 2 eksperymenty. W pierwszym za pomocą olfaktometru mieli rozróżnić 16 zapachów perfum, w drugim, leżąc w specjalnym urządzeniu do obrazowania tomodesytometrze, mieli zidentyfikować trzy wonie: róży, wanilii oraz butanolu. 
Prof. Maurice Ptito, opiekun naukowy Beaulieu-Lefebvre, uznaje teorię o dokładniejszym zmyśle powonienia niewidomych za jeden z tzw. miejskich mitów. Przyznaje jednak, że ociemniali przewyższają widzących pod względem nakładów poznawczych, przeznaczanych do rozpoznania zapachu. 
Dzięki obrazowaniu funkcjonalnemu, Kanadyjczycy ustalili, że ludzie niewidomi intensywniej używają wtórnej kory węchowej (haka i kory śródwęchowej), poza tym posługują się korą potyliczną, która w zwykłych okolicznościach realizuje funkcje związane z widzeniem. W przypadku tej ostatniej Ptito mówi o swego rodzaju recyklingu, gdzie część mózgu jest reorganizowana i wykorzystywana w inny niż pierwotnie pomyślano sposób. 
Beaulieu-Lefebvre już planuje programy adaptacyjne dla ociemniałych. Wspomina m.in. o centrach handlowych, gdzie każdy dział czy sklep ma swój unikatowy zapach. Specjalnie opracowana metoda pozwoliłaby niewidomym orientować się w takich miejscach. 
 
Data opublikowania: 2010-04-27 
Źródło: kopalniawiedzy.pl 
 
 aaa 
11.5. Zobaczyć świat brajlem 
 
Międzynarodowa organizacja Orbis na przełomie stycznia i lutego tego roku prowadziła akcję, której przesłaniem było zwrócenie uwagi społeczeństwa na problemy osób niewidomych. Jej zadaniem było również pokazanie mieszkańcom Hong Kongu jak bardzo osoby mające poważne problemy ze wzrokiem są wykluczone z życia publicznego i jak bardzo niedowidzący pozbawieni są, zdawałoby się powszechnego, dostępu do informacji. 
Częścią tej kampanii było wywieszenie, na przystankach autobusowych, plakatów przedstawiających portrety ludzi i wydarzeń ze świata polityki i sportu, m.in. kształt rysów twarzy prezydenta Obamy, najszybszego sprintera świata - Jamajczyka Usaina Bolta oraz sportowców niosących płomień olimpijski. Kreacje nie zostały jednak wykonane za pomocą zdjęć lecz uwypukleń papieru naśladujących swoją formą alfabet Braille'a. Zgodnie z hasłem akcji "Help them see whats happening" ("Pozwólmy im zobaczyć co się dzieje"), autorzy przekazu nawoływali do wsparcia organizacji. 
Organizacja Orbis została utworzona w 1982 roku. Od momentu powstania pomogła zmienić życie 10 milionom ludzi zamieszkałym w 87 krajach. Oddział w Hong Kongu realizuje specjalne programy leczenia w Bangladeszu, Chinach, Etiopii, Indiach oraz Wietnamie. Dysponuje specjalistycznymi samolotami, dzięki którym organizuje latające szpitale pomagając i edukując ludzi, którzy nie mają dostępu do specjalistycznej opieki lekarskiej. 
Niniejsza kreacja uzyskała nagrodę (Brąz) w kategoriach "Best Traditional Ambience" i "Poster Campaign" na Festiwalu The Kam Fan Awards. 
 
Data opublikowania: 2010-04-15 
Źródło: kampaniespoleczne.pl 
 
aaa 
11.6. Nepełnosprawni z psami przewodnikami będą mieli łatwiej 
 
Od czerwca ubiegłego roku osoby niepełnosprawne mają prawo wchodzić ze swoimi psami towarzyszącymi do urzędów, sklepów, restauracji i wszystkich miejsc, w których potrzebują asysty i pomocy swojego psa. Niewidomi i słabowidzący jednak oceniają, że w praktyce to prawo jest nadal trudno wyegzekwować, bo społeczeństwo ma zbyt małą wiedzę na temat obowiązujących przepisów. Brakuje też świadomości, jak ważna jest rola psa towarzyszącego lub przewodnika w codziennym życiu osoby niepełnosprawnej. 
Izabela Budzyńska niedawno rozpoczęła przygotowanie młodego psa do roli przewodnika dla niewidomego. Trenerka i opiekunka psa tłumaczy, że to nie jest zwykły czworonóg. Pies musi mieć bardzo spokojny i zrównoważony charakter. Nie może być agresywny, i nie powinien bać się nagłych zdarzeń ani odgłosów. Musi umieć się skoncentrować na poleceniach trenera, a potem swojego pana. 
W wieku kilku miesięcy pies przechodzi socjalizację, gdzie musi nauczyć się reagować na polecenia i wypracować podstawowe zachowania potrzebne we współpracy z osobą niepełnosprawną. Potem przechodzi dalsze specjalistyczne szkolenie. 
Izabela Budzyńska podkreśla, że pies przewodnik lub asystent osoby niepełnosprawnej nie powinien być zaczepiany, głaskany, ani karmiony przez jakiekolwiek obce osoby. Zdekoncentrowanie takiego psa w czasie jego pracy może być niebezpieczne dla osoby, której pies pomaga. 
W Polsce działa kilka fundacji i stowarzyszeń, które przygotowują psy do roli przewodników lub asystentów pomagających niepełnosprawnym. Pies może aktywnie pracować dla osoby niepełnosprawnej około 8 - 10 lat. 
 
Data opublikowania: 2010-05-07 
Źródło: http://www.polskieradio.pl 
 
aaa 
12. DYSKUTUJEMY 
Jak przekonywać o potrzebie samodzielnego poruszania się po drogach publicznych 
 
 Na Liście dyskusyjnej PZN padło takie pytanie. Na ten temat wypowiedziało się wiele osób. Przedstawiam wybrane wypowiedzi. Warto zastanowić się nad nimi i przemyśleć zaprezentowane poglądy, rady i doświadczenia dyskutantów. Samodzielność w dyskutowanym zakresie jest bowiem podstawą samodzielności w innych dziedzinach, jest więc bardzo ważna z punktu widzenia całościowej rehabilitacji niewidomych. 
 
 Darek - Ważne jest, żeby mieć solidną podstawę do samodzielnego poruszania się, tzn. szkolenie z orientacji przestrzennej. Wzięcie białej laski w rękę, to nie wszystko, trzeba jej jeszcze umiejętnie używać. Ze wszystkim da się oswoić i przyzwyczaić, ale pierwszy krok, zawsze zależy od Ciebie. W naszej sytuacji, jak nigdzie, sprawdza się dewiza, "że chcieć, to móc". 
Jolanta - Kiedy otworzono ogromny aqua park, niezbyt daleko od mojego domu, sądziłam, że sobie w takim ogromnym obiekcie nie dam rady, ale miłość do pływania zwyciężyła. Obsługa na basenach na początku pomogła, a teraz czuję się tam, jak u siebie w domu. 
Dorota - Nie powiem, że nie korzystam z pomocy, ale doraźnie i jeśli jej nie znajdę, to nie lamentuję, tylko staram się wykorzystać spryt i inne dostępne sposoby, aby osiągnąć cel. 
Jacek - W studium stroicieli instrumentów muzycznych w Krakowie miałem przyjemność odnowić kontakt z Michałem z Gdańska, który do internatu przyjeżdżał z tatusiem. Na jednym ze zjazdów pomiędzy mną a panem Wiesiem wywiązała się dyskusja na temat samodzielnych wyjazdów osób niewidomych. Podczas tej dyskusji pan Wiesio z Gdańska pyta: "jak Ty to robisz, że sam jedziesz do Krakowa ze swojej wioski, która leży 40 km na zachód od Poznania?". Odpowiedziałem coś w rodzaju: "wsiadam do autobusu do Opalenicy, gdzie jest najbliższy dworzec kolejowy. Dojechawszy na ten dworzec, kupuję bilet i po odnalezieniu peronu, wsiadam do pociągu. Nasłuchując komunikatów z megafonów na mijanych przystankach, dojeżdżam do Poznania, gdzie oczekuję na pociąg bezpośredni do Krakowa. Wsiadam w ten pociąg i zwyczajnie jadę. Czasem dopytuję o drogę na Tyniecką, a raczej o linię autobusową, która by mnie tam dowiozła, wsiadam i jadę". 
Pan Wiesio do Michała: "no, widzisz Michał?". 
Koleś słysząc tę dyskusję odpowiada "tatuuuuuusiuuuu!!! Nieeeeeee!". Michałowi, jako koledze ze studium i jeszcze z podstawówki, życzę jak najszybszego pokonania wszelkich oporów związanych z samodzielnym poruszaniem się. Takie trudności też kiedyś miałem, ale je pokonałem i dlaczego Michał miałby ich nie pokonać? 
Pytanie do listowiczów: jak wy odpowiedzielibyście na pytanie przytoczone powyżej, a brzmiało ono: "jak Ty to robisz, że sam jedziesz z miejsca zamieszkania do celu podróży?". 
Mirek - Chodzi mi o to, aby przemówić do tych, którym się zdaje, że zawsze koło nich będą inni i wszystko załatwią. Ręce opadają, gdy słyszę "po co się narażać". To narażanie odnosi się do samodzielnego poruszania się, a przecież to podstawa umożliwiająca jakiekolwiek działanie. Co się stanie z takimi osobami, gdy zabraknie nadopiekuńczej i nieodpowiedzialnej mamy. Może to kogoś urazić, ale mnie to nie obchodzi. Zdaje sobie sprawę, że rehabilitację nowo ociemniałych należy rozpocząć od rodziny. Jednak równocześnie musi wyjść chęć od samego "bohatera". I to jest właśnie najgorsze, że nijak nie można przemówić mu do rozumu, bo wstyd, bo się boję itd. 
Zbyszek - Mądry ten pan Wiesiu. Ja znam przypadki odwrotne, gdzie dziecko chce jeździć samo, a na to rodzic mówi: "nie". Nie daj Boże dziecku zdarzy się wpadka, zobaczą to sąsiedzi i wtedy jest tylko wyśmiewanie pseudosamodzielności - "no, jak Ty po tym mieście chodzisz, skoro ten i ten widział Cię jak błądziłeś?". 
Tomek - Podajecie wszyscy konkretne sytuacje i rozwiązanie danego problemu. Mnie jednak chodzi o namacalny i ten konkretny impuls, który Was czy też Waszych znajomych ruszył z miejsca. Jak pisałem, jest strach, blokada psychiczna i nie można ruszyć podstawowej rehabilitacji. I tu jest główny problem. Znam też przypadek, gdzie dziewczyna po zakładzie w Laskach dzięki nadgorliwej babuni jest w lesie. 
Filip - Od początku, kiedy utraciłem wzrok, leży mi na sercu przyszłość młodych osób, które nic nie robią, żeby się usamodzielnić. Nawet mój własny przykład, jak szybko rehabilitacja podstawowa stała się bramą na świat, nie robi na niektórych wrażenia. Wszystkie tłumaczenia, perswazje, prośby jak grochem o ścianę. Czy musi wydarzyć się nieszczęście, aby coś do tych ludzi dotarło. Siedzą w domach obsługiwani przez nadgorliwe matki nieświadome, że pogłębiają inwalidztwo swoich dzieci. A dookoła tyle ciekawych rzeczy się dzieje. 
Zastanawiam się, na ile osoby z dysfunkcją wzroku są winne, a na ile rodzina? Z całą pewnością ktoś z Was sam borykał się z takim problemem. 
Ala - Kiedyś wciąż pytałam siebie: - dlaczego to ja, dlaczego mnie to spotkało i dlaczego nie mogę widzieć blasków, barw i kolorów, dlaczego muszę siedzieć w "tym więzieniu" (tak nazywałam mój własny dom)? I wiecie, że budząc się rano, nigdy nie uzyskałam mądrej odpowiedzi. Po jakimś czasie przypomniałam sobie słowa Jana Pawła II: "Byłeś młodszy, opasywałeś się sam i chodziłeś, gdzie chciałeś. Ale gdy się zestarzejesz, wyciągniesz ręce swoje, a inny cię opasze i poprowadzi, tam gdzie ty nie będziesz tego chciał". Może nie dosłownie zacytowałam - Jana Pawła II, ale sens, o który mi chodzi jest w nich zawarty. Doszłam do wniosku, że przede wszystkim moje dalsze życie i jakie ono będzie, tylko i wyłącznie zależy ode mnie samej! Nie potrafiłam i za nic nie mogłam wyobrazić sobie siebie, aby mnie obsługiwano, wyręczano i niańczono jak dziecko, by mnie traktowano jako biedną niewidomą, która na co dzień potrzebuje opieki i pomocy. 
Doszłam do wniosku, że to ja całkiem wystarczająco sama się nad sobą wówczas rozczulałam i rozpaczałam, płacząc dosłownie co dzień nad utratą wzroku! Taka była niestety prawda! Miałam dwa wyjścia, albo się poddam i inni będą mnie - "opasywać" i "prowadzić", albo ja sama biorę się za siebie. Wybrałam drugie wyjście z tej matni. W tym najgorszym czasie wzięłam się za swoje zrehabilitowanie. Na początku: - samoobsługa, gotowanie, pieczenie, pranie, sprzątanie i w końcu ta nieszczęsna i moim zdaniem najtrudniejsza - orientacja przestrzenna. Tu także mnóstwo pracy i własnych nerwów włożyłam i dziś radzę sobie całkiem dobrze. 
Czy jestem z siebie zadowolona? Jeszcze powinnam być bardziej samodzielna, mieć więcej witalnych sił i być mocniejsza! Moim zdaniem, udało mi się zminimalizować korzystanie z pomocy innych osób, ale wiadomo, że i ludzie widzący są wzajemnie sobie potrzebni. Więc i ja także czasem pomocy potrzebuję. I powiem Wam, że stale te słowa Jana Pawła II słyszę i one pomagają mi przezwyciężać: lęk, strach, wstyd z powodu mojego niewidzenia, który jednak jest we mnie i czasem się on, niestety, pojawia w nieoczekiwanych momentach. Jednak warto podjąć walkę ze sobą i mimo całkowitej utraty wzroku, można wiele nawet samemu osiągnąć i cieszyć się z życia. 
 *** 
 Dla ścisłości musimy sprostować. Pani Ala powoływała się na słowa Jana Pawła II, gdy tymczasem pochodzą one z Ewangelii według św. Jana, rozdział 21, wers 18. Podajemy brzmienie tego wersu: "Zaprawdę, zaprawdę, powiadam ci: Gdy byłeś młodszy, opasywałeś się sam i chodziłeś, gdzie chciałeś. Ale gdy się zestarzejesz, wyciągniesz ręce swoje, a inny cię opasze i poprowadzi, dokąd nie chcesz". 
(przypis redakcji) 
 *** 
 Stanisław - Chcę przekazać Państwu kilka uwag natury ogólnej. Faktycznie z rodzinami jest niejednokrotnie większy problem rehabilitacyjny niż z niewidomymi, a raczej z ociemniałymi. Obawiam się, że jeżeli osoba niewidoma - mam tu na myśli rzeczywiście osobę niewidomą, a nie słabowidzącą - żyła w "niesamodzielności" przez np. 30 lat, to trudno będzie znaleźć na nią jakiś sposób. Przyzwyczajenie jest drugą naturą człowieka. Osoba ta przyzwyczaiła się do niesamodzielności, do zależności, do braku perspektyw życiowych. Zmienić coś takiego jest niezmiernie trudno. No, chyba że osoba ta nie pogodziła się z losem i buntuje się przeciwko swojej bezradności. Wówczas są duże szanse na wyrwanie jej z marazmu. Trzeba jednak pokazać jakąś perspektywę i możliwości. 
Podam dwa drastyczne przykłady panów około czterdziestoletnich. Jeden pan z okolic Częstochowy - osoba całkowicie niewidoma. Całe życie był trzymany w oborze z krową, do której tulił się, żeby było mu ciepło. Do jedzenia dostawał byle co, nic nie umiał i niczego nie chciał. Znalazła go opieka społeczna i skierowała do chorzowskiego zakładu rehabilitacji, którym wówczas kierowałem. Facet płakał, nie chciał jeść, tęsknił do krowy i do spokoju. Jeżeli wmusiliśmy w niego obiad, który wcale nie był wykwintny ani obfity, chorował. Nie pamiętał, kiedy i czy kiedykolwiek jadł mięso. U nas chudł i nie przestawał płakać. Lekarze zdecydowali, że nic mu nie da się pomóc, że musi wrócić do swojej krowy. 
Drugi pan z Wybrzeża - sierota, wychowywany przez całą wieś, osoba całkowicie niewidoma. Rąbał drzewo, pracował łopatą i widłami i żył bez sensownych perspektyw. Został przywieziony do Chorzowa. Ręce spracowane, twarde. Brajla uczył się namiętnie, aż papier namakał jego potem. Poznał wszystkie litery i czytał mniej więcej tak "l a s k a" - dobrze, a razem jak to jest? "Mleko" - padła odpowiedź. Przy tokarce szło mu znacznie lepiej. Na przerwę nie chciał wychodzić, na obiad trudno było go wygnać. Pot się z niego lał, a on chciał zrobić tak dobrze jak inni i tyle, ile inni robili. Kurs ukończył, dostał pracę w spółdzielni niewidomych i zaczął żyć jak człowiek. 
To były krańcowe przypadki. Kiedyś walczyłem z dwoma młodymi ludźmi w Krakowie. Byłem wówczas przewodniczącym okręgowej sekcji uczących się. Staszek dojeżdżał do szkoły średniej w centrum Krakowa z Nowej Huty. Zawsze dowoziła go siostra lub ktoś inny z rodziny. No i zabierali go po lekcjach. Dwie męskie rozmowy i Staszek przepędził siostrę. Początkowo jeździła za nim bez jego wiedzy, potem zaprzestała. Rysiek też był dowożony na uczelnię przez ojca, nie pamiętam skąd. Ojciec czekał i zabierał go po zajęciach. Męskie rozmowy z nim i jego ojcem do niczego nie doprowadziły. Rezultat - Staszek potrafił sam pojechać do Stanów Zjednoczonych na szkolenie, jeździ po całej Polsce i nie wyobraża sobie, że może być inaczej. Rysia prowadza nadal, już nie ojciec, ale żona. Może teraz ktoś inny, straciłem z nim kontakt i nie wiem. 
W sumie diabli wiedzą, jak i z czym do kogo da się trafić. Samodzielne poruszanie się po drogach publicznych to przede wszystkim: a) lęk. b) strach. c) wstyd. Rozróżniam lęk i strach, bo to są różne stany. Lęk jest sprawą psychiczną i nie musi mieć realnych podstaw. Potrzebna jest pomoc psychologa lub psychiatry. Strach jest spowodowany realnymi zagrożeniami, a takich jest niemało. I żeby długo się nie rozpisywać - strach można przezwyciężyć przez zmniejszenie zagrożenia, czyli przez opanowanie odpowiednich technik posługiwania się długą, białą laską, nauczenie się korzystania z sygnałów płynących z otoczenia itd. A wstyd, można przezwyciężyć tylko w jeden sposób - wstydzić się, zacisnąć zęby, brać lachę do ręki i chodzić. Oczywiście, nie raz około Wielkiej Nocy wychodzić na ulicę, ale codziennie i możliwie na długo. Zapewniam wszystkich, a wiem to m.in. z własnego doświadczenia, że po pół roku takich ćwiczeń, każdy będzie się wstydził wyjść bez laski na ulicę. 
Ja, nawet kiedy czekam na bezpiecznym chodniku na żonę, która robi zakupy. wypuszczam laskę. Zawsze może przytrafić się coś niespodziewanego - jakiś człowieczek trzyletni albo młodszy wplącze się pod nogi, samochód wjedzie na chodnik, bo do bagażnika zabiera towar, śmieciara jedzie po śmieci itp. Wtedy laska wszystko wyjaśnia, a bez niej niewidomy zachowuje się niezrozumiale dla otoczenia. 
Wrócę jeszcze na chwilę do ociemniałych. Tu nie ma uwarunkowań z dzieciństwa i wczesnej młodości, nie ma tych złych, ale nie ma i tych dobrych. Wszystko trzeba zaczynać od początku. Nie piszę podręcznika a w jednym liście nie da się zamieścić wszystkiego, co by należało, żeby problem należycie naświetlić. Tu jednak, moim zdaniem, najważniejsze jest wykazanie potrzeby samodzielności. Jeżeli ktoś powie, że nie będzie się uczył, bo i tak nie ma gdzie ani po co sam chodzić, a my nie potrafimy pokazać mu, że jest inaczej, będzie miał rację, oczywiście we własnym mniemaniu. No i bardzo ważny jest przykład dobrze zrehabilitowanego niewidomego, którego nie może zastąpić widzący instruktor. Oczywiście, niewidomy nie powinien uczyć orientacji przestrzennej, bo to niebezpieczne, ale doskonale pokaże możliwości. 
Przepraszam, za długi list, ale gra jest warta świeczki. Wspólnie poszukujemy sposobów przełamania trudności i może chociaż częściowo nam się to uda. 
Opracowała Kaktus 
 
aaa 
13. Z PRZESZŁOŚCI 
Niewidomi polscy we własnym domu 
Dr Rudolf Tyl 
 
W chwili, kiedy piszę te słowa, nasi niewidomi przyjaciele w Polskiej Republice Ludowej czynią ostatnie przygotowania do otwarcia własnego domu w Warszawie. Pomimo, że Warszawa tak niezmiernie ucierpiała w czasie drugiej wojny światowej, rząd Polski Ludowej nie zapomniał o potrzebach inwalidów i wybudował Polskiemu Związkowi Niewidomych nowy, piękny gmach. Delegacja nasza mogła podczas pobytu w Polsce zwiedzić tę nową budowlę. Znajduje się ona na skraju Śródmieścia, technicznie jest dobrze rozwiązana, łączy ją z miastem dogodna komunikacja, toteż niewątpliwie stanie się ona prawdziwym ogniskiem domowym polskich niewidomych. 
Jest to dwupiętrowy budynek z dużym głównym hallem, wykładanym sztucznym marmurem i szeroką klatką schodową. Na drugim piętrze znajduje się wielka sala koncertowa, w której odbywać się będą imprezy artystyczne i towarzyskie, na pierwszym zaś piętrze jest sala konferencyjna. W budynku znajdzie pomieszczenie nie tylko centralny sekretariat - Zarząd Główny - lecz także drukarnia i centralna biblioteka. Poszczególne części budowli dostosowane są do potrzeb tych działów, jakie zostaną w nich umieszczone. Tak na przykład pomieszczenie drukarni urządzone jest w ten sposób, że drukarze i ich lektorki pracować będą w osobnych kabinkach z oknami, będą więc mieli wszelkie warunki do spokojnej, niczym nie zakłócanej pracy. Również i lokale Zarządu Głównego gwarantują pracownikom jak najlepsze warunki urzędowania. Urządzenie umywalni i kuchni służyć będzie wygodzie wszystkich pracowników Związku. 
Dom znajduje się na terenie, który będzie stopniowo zabudowywany. Chyba żaden z inwalidów nie potrzebuje ruchu tak bardzo, jak niewidomy, toteż pierwszy budynek, jaki tu stanie, mieścić będzie łaźnię, pływalnię i salę gimnastyczną, niezbędną dla rozwijania kultury fizycznej. Następnie stanie tu budynek, w którym znajdzie pomieszczenie szkoła zawodowa i internat. Tak więc w ciągu paru lat powstanie cały kompleks budynków, które służyć będą potrzebom niewidomych członków Związku. Muszę się przyznać, że trochę zazdrościmy Polakom, a zarazem wierzę, że i nasza Partia i rząd zapewnią dla naszych celów i potrzeb nowy ośrodek. Przecież cały szereg urządzeń, jak pływalnia, sala gimnastyczna czy przytułek dla niewidomych dziewcząt "Na Kampie", nie służą już wystarczająco swemu dawnemu przeznaczeniu... 
Delegacji naszej zaprezentowano też psy - przewodniki, które PZN tresuje we własnym zakresie. Tresura jest doskonała. Trwa ona trzy miesiące, po czym niewidomy ćwiczy się przez czternaście dni, by zaznajomić się ze swoim psem. Uważaliśmy, że jesteśmy państwem, które najlepiej troszczy się o osoby, dotknięte jakimkolwiek upośledzeniem, a tymczasem przekonaliśmy się w ubiegłym roku w Jugosławii, a teraz w Polsce, że musimy jeszcze dużo zrobić, aby dopędzić te kraje i nie pozostawać w tyle. Musimy skończyć z twierdzeniem, że u nas jest dobrze. A przecież nie mogliśmy jeszcze zaznajomić się z urządzeniami dla niewidomych w Związku Radzieckim, z którego wszystkie państwa, a więc i Jugosławia i Polska, biorą przykład. 
Od Redakcji "Pochodni": 
Powyższy artykuł, zamieszczony w numerze siódmym "Zory" z roku 1956, jest jednym z cyklu artykułów, napisanych przez dr. Rudolfa Tyla w związku z jego pobytem w Polsce. Przewodniczący Czechosłowackiego Związku Niewidomych wnikliwie analizuje w nim życie i pracę niewidomych w naszym kraju. 
 
 Źródło: "Pochodnia" lipiec 1956 r. 
 
aaa 
14. MRUCZĘ I PRYCHAM 
Rozmowa z wiceprzewodniczącym zarządu okręgu Panem Funkcjomirem Działaczyńskim 
Rozmawia Stary Kocur 
 
Kocur - W czerwcu br. mija 59 lat od powstania Popularnego Zrzeszenia Niewiadomych. Jest Pan wiceprzewodniczącym zarządu okręgu PZN oraz członkiem zarządu głównego tej firmy. To ważna i poważna funkcja. Jest Pan więc działaczem pierwszego szeregu walki o dobro niewiadomych i słabowiedzących. Dlatego jestem przekonany, że czytelnicy "Wiedzy i Myśli" dowiedzą się od Pana dużo o działalności tego stowarzyszenia. 
Działacz - Muszę zacząć od sprostowania. Nie jestem działaczem pierwszego szeregu. Działaczem pierwszego szeregu jest Pan Przewodniczący Zarządu Okręgu, czyli Pan Prezes. 
Kocur - A więc pierwszy szereg to Pan Przewodniczący. Drugi to zapewne członkowie prezydium ZO, członek ZG i przewodniczący OKR? 
Działacz - Błąd. 
Kocur - Jak więc wygląda ta hierarchia? 
Działacz - W pierwszym szeregu walki o sprawy niewiadomych i słabowiedzących stoi Pan Przewodniczący ZO PZN, a członkowie prezydium ZO, członek ZG i przewodniczący OKR stanowią trzeci szereg. 
Kocur - To nie ma drugiego szeregu? 
Działacz - Pewnie, że nie. Musi być przecież zachowany dystans i właściwa hierarchia. Inaczej nie dałoby się nic zrobić. 
Kocur - Ma Pan stuprocentową rację. To jest naprawdę myśl godna upowszechnienia. 
Działacz - Idea ta jest już powszechnie stosowana w naszym stowarzyszeniu. 
Kocur - Po tych wstępnych ustaleniach proponuję porozmawiać o działalności, sprawach merytorycznych, planach oraz potrzebach osób niewiadomych i słabowiedzących. 
Działacz - Bardzo chętnie. 
Kocur - We władzach PZN-u jest Pan już 40 lat. 
Działacz - 55 lat. 
Kocur - A, to niemal tyle, ile istnieje PZN. Proszę powiedzieć, co Pan robił przez prawie 60 lat w służbie niewiadomych i słabowiedzących? 
Działacz - Różnie się to układało. Dużo by o tym mówić, powiem jednak w wielkim skrócie. Byłem przez kilka kadencji członkiem ZG PZN, przez kilka kadencji członkiem prezydium ZG PZN, przez 4 kadencje działałem w GKR, no i cały czas w prezydium zarządu okręgu. 
Kocur - To rzeczywiście imponujące osiągnięcia. Proszę nam powiedzieć, jak Pan tego dokonał? Wszystko na tym świecie ulega zmianom, a tu... 
Działacz - Bo, mówiąc może nieskromnie, ale prawdziwie, jestem wytrawnym działaczem. 
Kocur - Co więc trzeba robić i czego nie robić, żeby być wytrawnym działaczem? 
Działacz - Trzeba: 
a) Mówić "Tak, Panie Prezesie", "Pan Prezes ma rację", "To jest słuszne i bardzo dobre, co Pan Prezes proponuje" i podobne. Oczywiście, tak należy mówić, dopóki Pan Prezes jest Panem Prezesem. 
b) Trzeba wyczuć, kiedy kroją się jakieś zmiany na stanowisku prezesa i w porę przyłączyć się do obozu, który je przeprowadzi. Po wykonaniu takiego ruchu trzeba zacząć mówić, że obecny Pan Prezes się zestarzał, że stracił kontakt z rzeczywistością i już nie może kierować stowarzyszeniem. A kiedy upadnie, należy rozpowiadać, że wszystko, co robił, było złe dla stowarzyszenia niewiadomych i słabowiedzących. No i trzeba zacząć stosować punkt "a". 
c) Nigdy nie należy zdradzać się ze swoim zdaniem, a najlepiej nie mieć zdania. Zawsze powinno się popierać większość, czyli prezesa, chwalić go i zapewniać o wiecznym poparciu. 
d) Broń Boże nie należy wyskakiwać z żadnymi pomysłami, których nie aprobuje Pan Prezes, czyli większość. 
Jeśli będzie się stosowało te cztery zasady, zawsze będzie dobrze. Potwierdziłem to swoją owocną, wieloletnią działalnością na rzecz niewiadomych i słabowiedzących. 
Kocur - Naprawdę, Pańskie doświadczenia są bardzo interesujące i pouczające. 
Działacz - Cieszę się, że potrafisz to docenić. Mówią o Tobie, że tylko prychasz. A tu proszę, całkiem przyjemnie mruczysz. 
Kocur - Cieszę się, że mogłem wyrazić swoje skromne uznanie dla tak wybitnego działacza. A teraz porozmawiajmy chwilę o tym, co w Waszym okręgu należy robić, jakie są problemy do rozwiązania, czego oczekują niewiadomi i słabowiedzący. 
Działacz - Wszystko to wie Pan Prezes. Pracownicy przygotują program, wystarczy tylko pochwalić i zagłosować. 
Kocur - A jaka jest rola Zarządu Głównego? 
Działacz - Okręgom nie jest on potrzebny. Im mniej miesza się w nasze sprawy, tym korzystniej. My najlepiej wiemy, co jest dobre i co należy robić. Zarząd Główny powinien być tylko dekoracją, ozdobą, organem, który dodaje znaczenia terenowym działaczom. Poza tym do niczego nie jest potrzebny. 
Kocur - Ale pewnie należy od czasu do czasu coś uregulować, skontrolować, pochwalić, wytknąć błędy. 
Działacz - No, z podobnych spraw wchodzi w grę chyba tylko pochwała. 
Kocur - Jak to? Nic nie wymaga regulowania, zarządzania, kontrolowania? 
Działacz - Jasne, że nie. My w terenie najlepiej wiemy, co niewiadomym i słabowiedzącym trzeba, i na diabła nam jakieś tam ustalenia, wytyczne, polecenia, nie mówiąc już o kontrolach i wytykaniu błędów. 
Kocur - Powiedział Pan, że w terenie najlepiej wiecie, co jest potrzebne niewiadomym i słabowiedzącym. Proszę więc posłuchać. Kiedyś, kiedy to jeszcze PZN przyznawał sprzęt rehabilitacyjny, dotacje na jego zakup i inne dobra, przysłuchiwałem się dyskusji dwojga wybitnych działaczy terenowych. Pani Halina Wałbrzyska stanowczo twierdziła, że sprzętem rehabilitacyjnym jest pralka z obrajlowionym programatorem. Pan Antoni Bielsko-Bialski równie stanowczo twierdził, że pralka to sprzęt powszechnego użytku, a tylko obrajlowiony programator jest sprzętem rehabilitacyjnym. Co Pan na to? Czy naprawdę tego sporu nie powinien ktoś rozstrzygnąć? Kto tu miał rację? 
Działacz - Co za naiwność! Oboje mieli rację, bo działacze terenowi wiedzą najlepiej i zawsze mają rację. 
Kocur - Ależ działacze ci głosili krańcowo różne poglądy na temat tego samego sprzętu! 
Działacz - To Tobie się tak wydaje. Oboje mieli rację. Widocznie u Pana Antoniego wszyscy niewiadomi i słabowiedzący mieli pralki, a tylko obrajlowionych programatorów im brakowało. U Pani Halinki natomiast nie mieli oni pralek, więc niepotrzebne im były programatory, obrajlowione czy nieobrajlowione. To oczywiste, trzeba tylko trochę pomyśleć. 
Kocur - Przekonał mnie Pan. Rzeczywiście, działacze terenowi zawsze wszystko najlepiej wiedzą. Ale może mi Pan jeszcze wyjaśni, jak to się stało, że pewien były wielki, wybitny, wspaniały, idealny prezes prowadził obłędną działalność gospodarczą na wielką skalę, zadłużył PZN na wielomilionowe kwoty, wyrażane w polskich złotych i markach niemieckich, zszargał jego opinię i niemal doprowadził do upadku? 
Działacz - Sam, Kocurze, powiedziałeś, że był to wielki, wspaniały, idealny prezes. Wszyscy niewiadomi i słabowiedzący w całym kraju popierali go z duszy i z serca. Wszyscy - no, z wyjątkiem Zdzisława Kamińskiego, zawsze i we wszystkim głosowali tak, jak Pan Prezes chciał. To chyba o czymś świadczy? 
Kocur - Ale nie odpowiedział mi Pan, jak to się stało, że ten idealny prezes wpędził PZN w taką matnię, w jakiej nigdy wcześniej ani później już się nie znalazł? 
Działacz - To proste i jasne. Pojąć nie mogę, że tego nie rozumiesz. 
Kocur - Proszę więc wyjaśnić mi tę kwestię. 
Działacz - Proszę bardzo. Odpowiedz mi najpierw, czy Pan Prezes był tylko działaczem społecznym wielkiego formatu, czy może kimś jeszcze. 
Kocur - Oczywiście, że był również posłem na Sejm RP. 
Działacz - I to wszystko? 
Kocur - To najważniejsze. Nie będę Panu przecież mówił, że był człowiekiem, ojcem, mężem itd. 
Działacz - Nie ma takiej potrzeby. Nie powiedziałeś jednak najważniejszego. Był pracownikiem, a to wszystko wyjaśnia. Bo przecież całe zło w PZN wyrządzają pracownicy. Pan Prezes był idealnym działaczem, ale jako pracownik musiał czynić zło. Otaczał się innymi pracownikami, i co najgorsze, wiedzącymi, ich słuchał i robił na diabła. Nie mogło być inaczej. 
Kocur - No, teraz rozumiem, ale proszę mi jeszcze wyjaśnić, jak to się dzieję, że obecna Pani Prezes jest również pracownikiem, a mimo to cieszy się bezgranicznym zaufaniem? 
Działacz - A to proste jak drut. To zupełnie co innego. Jak pewnie wiesz, Pani Prezes jest - podkreślam teraz: jest - a nie kiedyś była, i to wszystko tłumaczy. 
Kocur - A! To! A! To! To! Ależ! Bo! A! To! Tego! Ten! 
Działacz - Co się tak zaciąłeś? 
Kocur - ... 
Działacz - A teraz milczysz. Co Cię tak zatkało? 
Kocur - Poraziła mnie ta oczywista oczywistość! Że też ja na to nie wpadłem! 
Działacz - No widzisz, jakie to proste? 
Kocur - Ale mimo wszystko nie rozumiem. To Pani Prezes jako pracownik nie czyni zła, nie słucha innych pracowników, a szczególnie wiedzących? 
Działacz - Pani Prezes słucha i chwali tylko terenowych działaczy, nic od nich nie wymaga i to jest najważniejsze. 
Kocur - I tak będzie dopóki Pani Prezes będzie Panią Prezes, czy tak? 
Działacz - Dobrze zrozumiałeś. 
Kocur - Przez tyle lat z pewnością zgłosił Pan wiele ważnych wniosków i propozycji rozwiązywania problemów. Mógłby Pan przypomnieć nam najważniejsze z nich? 
Działacz - O, to nie będzie łatwe, tyle tego było. Wymienię więc zaledwie niektóre z nich. 
Występowałem z wnioskami: 
* o przyznawanie w każdym roku Panu Prezesowi bezpłatnych wczasów rodzinnych dla działaczy, 
* o przyznanie Panu Prezesowi dotacji na pralkę automatyczną, lodówkę, magnetofon, zwykłą maszynę do pisania, oraz przyznanie talonów na meble, samochód i inne drobiazgi, 
* o odznaczenie Pana Prezesa brązowym i złotym krzyżem zasługi oraz Kawalerskim Krzyżem Orderu Odrodzenia Polski, a także odznaką zasłużony dla naszego województwa i kilkoma innymi, 
* i wreszcie o zatrudnienie Pana Prezesa na etacie. 
Kocur - To rzeczywiście imponujący dorobek. Jest Pan skarbnicą wiedzy i doświadczeń. Gromadził je Pan przez prawie 60 lat. Życzę więc Panu oraz wszystkim niewiadomym i słabowiedzącym w Polsce, żeby działał Pan przez dalsze 60 lat. 
Działacz - Zapewniam moich wyborców, że mogą na mnie liczyć i że ich nie zawiodę. 
Kocur - Dziękuję bardzo za tak pouczającą, mądrą i piękną rozmowę. Życzę Panu tych dalszych kilkudziesięciu lat owocnej działalności, a niewiadomym i słabowiedzącym gratuluję mądrości podczas wszystkich wyborów, w czasie których powierzali i będą powierzać Panu tak odpowiedzialne i zaszczytne obowiązki. 
 
Porażony Stary Kocur