WIEDZA i MYŚL

INTERNETOWY MIESIĘCZNIK TYFLOSPOŁECZNY

Wydawca: Stanisław Kotowski

Czasopismo nie jest dofinansowywane ze środków publicznych ani żadnych innych. Wydawane jest bez nakładów finansowych. Osoby piszące artykuły oraz zaangażowane przy redagowaniu, adiustacji i korekcie oraz kolportażu nie otrzymują wynagrodzenia. 
Czytelnicy miesięcznik ten również otrzymują bezpłatnie. Wystarczy napisać na adres:
ST.k@neostrada.pl
i w każdym miesiącu znaleźć aktualny numer w swojej „Skrzynce odbiorczej”, 
 
Maj 2010 
Rok II 
Nr 5(17)/2010 
 
REDAKTOR NACZELNY 
Stanisław Kotowski 

ADRES REDAKCJI - wyłącznie internetowy: st.k@neostrada.pl 
Telefon komórkowy: 501-239-769 

Na łamach „Wiedzy i Myśli” zamieszczamy różne opinie i poglądy, w tym takie, z którymi się nie zgadzamy.

aaa
Spis treści

1. OD REDAKCJI
2. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA OSÓB NIEWIDOMYCH I SŁABOWIDZĄCYCH
2.1. My izolowani - Weredyk
2.2. Warszawski Centralny - Ewa Borecka
3. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH
3.1. Uwaga! Stan alarmowy przekroczony! - Jerzy Ogonowski
3.2. Rehabilitacyjny zmywarkomp - Oset
4. OKULISTYKA, WYNALAZKI, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE
4.1. Uczyli się w Wiśle jak leczyć rogówkę
4.2. Bioniczne oko od Bionic Vision - szansa na odzyskanie wzroku!
4.3. Emporia - telefon dla seniora pod lupą - Joanna Sosnowska
4.4. Pełnoekranowy wyświetlacz dla niewidomych
5. ROZMOWA Z REDAKTOREM JÓZEFEM SZCZURKIEM - Rozmawia Stanisław Kotowski  (Odcinek 1)
6. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE
6.1. Nowa działalność BC PZN
6.2. Dwie książkowe publikacje
6.3. Wydawnictwo Liber Novus oferuje
6.4. Utkaj, wymaluj, wyrzeźb "Cztery pory roku" - Magdalena Gajda
6.5. Mały wielki człowiek - Alicja Nyziak
6.6. Radio osób niepełnosprawnych
6.7. Nie musimy już stukać do drzwi - Monika Żmijewska
7. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH ZAJĘCIACH - Kuchenki i lodówka - Jaga Praktyczna
8. ORGANIZACYJNE, SPOŁECZNE  I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY
8.1. Budujmy razem Koalicję - Piotr Stanisławski
8.2. Pracodawcy przegrywają z Chinami - PAP
8.3. Chińczycy niszczą niewidomych - Oset
8.4. Wydajność pracy niewidomych i słabowidzących pracowników - Stanisław Kotowski
8.5. O ludzką godność - Stanisław Kotowski
9. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE
9.1. Uchylenie artykułu 80 Kodeksu Cywilnego
9.2. Prezes PFRON: Rewolucji nie będzie - Piotr Pawłowski
9.3. Jarosław Duda: Pracodawcy nie powinni drżeć! - Piotr Pawłowski
9.4. Oferta pracy dla kamikadze - Alicja Nyziak
9.5. Na Karaiby już nie z ZFRON - Oprac.: Magdalena Gajda. na podstawie publikacji "Rzeczpospolitej"
10. Z PRASY I Z INTERNETU
10.1. Niewidomy piosenkarz pobił rekord prędkości
10.2. Oto najniebezpieczniejszy niewidomy sportowiec
11. DYSKUTUJEMY - O sztuce osób niepełnosprawnych
12. Z PRZESZŁOŚCI - Spółdzielnia niewidomych z Lublina rzuciła hasło współzawodnictwa pierwszomajowego
13. MRUCZĘ I PRYCHAM - Schizofrenia
 
aaa 
1. OD REDAKCJI 
 
Minął kwiecień, a w nim nie tylko pełna nadziei Wielkanoc, ale również wielka katastrofa w Smoleńsku i żałoba narodowa. Życie jednak nie zatrzymuje się w miejscu. Przed każdym z nas stoją zadania, które muszą być kontynuowane lub podejmowane. Naszym zadaniem jest przygotowywanie kolejnych numerów "Wiedzy i Myśli". I jest to ważne zadanie, gdyż w środowisku naszym są problemy, które nie są podejmowane i dostatecznie naświetlane. Chcemy wypełniać tę lukę. 
Nadszedł najpiękniejszy miesiąc, a w nim wielkie święto 3 Maja. Święto to przypomina nam troskę światłych Polaków o ojczyznę i o wspaniałym dorobku polskiej myśli politycznej. Mamy powody do dumy i świętowania mimo kwietniowej tragedii. 
"WITAJ MAJOWA JUTRZENKO!" 
Drugim jest święto pracy 1 Maja. Było ono u swego zarania wyrazem walki o godność pracowników i godne warunki życia ich rodzin. Pamiętajmy o tym, mimo że jego idea została wypaczona w czasach tak zwanego socjalizmu, a samo święto zostało przekształcone w swoją karykaturę. Obecnie jednak jest to obowiązujące święto pracy, a my niewidomi i słabowidzący mamy o co walczyć, o zatrudnienie oraz o godne warunki pracy i płacy. 
Te historyczne odniesienia do Święta Pracy są dla nas jak najbardziej aktualne. Wśród niewidomych i słabowidzących mamy potężne bezrobocie, mamy chyba przypadki zatrudnienia fikcyjnego i praktykę zatrudniania za minimalną płacę. Pojawiły się nawet próby podważania naszej zdolności do pracy zawodowej. Jak wiemy, praca ma wielkie znaczenie dla zdecydowanej większości ludzi, a dla nas znaczenie to jest jeszcze większe, bo również rehabilitacyjne. 
Zachęcamy do przeczytania publikacji dotyczących zdolności i braku zdolności niewidomych do pracy zawodowej, tj.: 
* "Pracodawcy przegrywają z Chinami" pozycja 8.2, 
* "Chińczycy niszczą niewidomych" pióra Osta - pozycja 8.3, 
* "Wydajność pracy niewidomych i słabowidzących pracowników" Stanisława Kotowskiego - pozycja 8.4, 
* "O ludzką godność" Stanisława Kotowskiego pozycja 8.5, 
* "Schizofrenia" Starego Kocura - pozycja 13. 
A może przyczyn niskiej wydajności niepełnosprawnych pracowników należy szukać w zakładach pracy chronionej i podobnych praktykach, o jakich mowa w publikacji Magdaleny Gajdy pt. "Na Karaiby już nie z ZFRON", pozycja 9.5? 
 
Prezes elbląskiej spółdzielni niewidomych Jerzy Wilk ocenił wydajność pracy niewidomych na 30 procent wydajności pracowników pełnosprawnych. Jeżeli prezes Wilk ma rację - przewartościowania wymaga cała teoria rehabilitacji, marzenia o pracy zawodowej i o godnym życiu. Jeżeli prezes Wilk nie ma racji - zmiany wymaga dotychczasowa polityka władz naszego środowiska. Konieczne jest wytyczenie nowych celów i sposobów ich osiągania. 
 
 Z wyżej wymienionych pozycji dowiedzą się Państwo, jak sponiewierana została nasza godność jako pracowników i do czego to może doprowadzić. 
Ostatnia z wymienionych pozycji jest przedrukiem z "Pochodni" ze stycznia 1992 r. Już wówczas Stanisław Kotowski usiłował zwracać uwagę na zagrożenia, jakie niosły regulacje prawne zawarte w ustawie o rehabilitacji osób niepełnosprawnych z 1991 r. Nie spotkał się, wówczas ani później, ze zrozumieniem. Zawsze interes zakładów pracy chronionej i ich kierownictw brał górę nad rzeczywistymi potrzebami niewidomych i słabowidzących. I z żalem trzeba przyznać, ze kierownictwa tych zakładów oraz PZN-u cieszyły się pełnym poparciem zdecydowanej większości niewidomych i słabowidzących pracowników, zwłaszcza zatrudnionych w zakładach pracy chronionej. 
Poczytajmy i pomyślmy o tych sprawach w związku ze świętem pracy i w związku z przyszłością rehabilitacji zawodowej niewidomych i słabowidzących w naszym kraju. 
Zachęcamy też do przeczytania pierwszej części rozmowy Stanisława Kotowskiego z redaktorem Józefem Szczurkiem. Kolejne odcinki tej rozmowy ukażą się w czerwcowym i lipcowym wydaniu ""Wiedzy i Myśli". 
Naszym Czytelnikom życzymy dumy z uchwalenia pierwszej w Europie i drugiej na świecie konstytucji oraz radości ze słońca, kwiatów, śpiewu ptaków i w ogóle z wiosny. Życzymy by maj gościł w Państwa sercach aż do kwietnia 2011 r. włącznie. 
 Redakcja "Wiedzy i Myśli" 
 aaa 
2. KOMPLEKSOWA REHABILITACJA OSÓB NIEWIDOMYCH I SŁABOWIDZĄCYCH 
 
aaa 
2.1. My izolowani. 
Weredyk 
 
Często słyszę pytanie czy brak, bądź ograniczenie sprawności fizycznej wpływa na psychiczne funkcjonowanie osoby nim dotkniętej i czy może mieć wpływ także na jego osobowość? 
Odpowiedzi na tak postawione kwestie nadal poszukują uczeni. Istnieje odrębny kierunek badań naukowych, który określany jest podejściem somatopsychicznym. Prowadzone w tym obszarze badania mają wyjaśnić, jakie znaczenie dla zdrowia psychicznego człowieka mają poszczególne dolegliwości. Dotyczy to również niepełnosprawności. Ograniczenia funkcjonalne mogą bowiem silnie wpływać na poziom samoakceptacji czy postawę wobec własnego ciała. Mówiąc wprost: możliwe jest, że niepełnosprawność powoduje negatywne skutki dla psychicznego dobrostanu człowieka. Takie przekonanie było powszechne wśród psychologów i lekarzy na przełomie lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych ubiegłego wieku. Starano się dowieść jego słuszności, choć kwestia dotyczyła zarówno niepełnosprawności, jak i chorób wewnętrznych. 
Zdaniem prof. Aleksandry Maciarz z Uniwersytetu Zielonogórskiego brakuje dowodów na to, by osoby niepełnosprawne różniły się od osób pełnosprawnych pod względem psychicznego funkcjonowania. Niewątpliwie choroba jest czynnikiem mającym wpływ na rozwój osobowości, lecz jest czynnikiem jednym z wielu. Przysparza trudności, często uniemożliwia podejmowanie określonych aktywności społecznych, ograniczając tym samym tak potrzebne dla zdrowia relacje międzyludzkie. Niepełnosprawność może tworzyć bariery, wpływające na kondycję psychiczną człowieka. 
Niepełnosprawność [poza intelektualną] nie kształtuje psychiki człowieka. To wspomniane bariery stanowią problem. Ważne jest zatem pytanie jak człowiek sobie z nimi radzi. Może uciec w bierność i apatię, bądź przyjąć postawę aktywną i efektywną. To jak sobie radzimy w sytuacjach trudnych, zależy od naszej osobowości. Paradoksalnie, to osobowość decyduje czy niepełnosprawność stanowi życiową przeszkodę. 
Hans Eysenck psycholog niemieckiego pochodzenia opisał cechę osobowości, którą nazwał neurotycznością. Według Eysencka osoby silnie neurotyczne często przeżywają silny lęk, cierpią na stany przygnębienia, a także posiadają niskie poczucie własnej wartości. Wobec silnego stresu reagują silnym strachem oraz nieskutecznym działaniem. Neurotycy są szczególnie podatni na negatywne konsekwencje stresu. W skrajnych przypadkach, na skutek silnych przeżyć emocjonalnych dochodzi do powstania zaburzeń osobowości lub zaburzeń psychicznych. Osoby niepełnosprawne o wysokim natężeniu neurotyczności, mogą znacznie dotkliwiej doświadczać konsekwencji swojej niepełnosprawności lub innej choroby somatycznej. 
Skuteczniej radzą sobie ze stresem osoby o niskim poziomie neurotyczności. Charakteryzują się stabilnością emocjonalną oraz działaniem o wysokiej skuteczności. Są to ważne aspekty odporności na stres. Źródłem takiej odporności mogą być również wysokie umiejętności społeczne. To jest bardzo ważna przesłanka, bowiem o ile cechy osobowości do pewnego stopnia są warunkowane genetycznie, to poziom kompetencji społecznych uzależniony jest od metod wychowawczych w dzieciństwie a życiu dorosłym od wysiłku włożonego w zmianę własnego nastawienia do otaczającego świata i rozwijanie umiejętności społecznych. 
Zdaniem Michaela Argylea, profesora psychologii Uniwersytetu Oksfordzkiego umiejętności społeczne to przede wszystkim zdolność do nawiązywania i podtrzymywania kontaktów międzyludzkich, a także zachowania właściwe do sytuacji. Takie umiejętności pozwalają wydajnie rozwiązywać trudności. 
Osoby łatwo nawiązujące trwałe kontakty z ludźmi zapewniają sobie konieczne źródło wsparcia ze strony rodziny i przyjaciół Brak wspierających relacji może znacznie utrudniać sytuację, ale nie eliminować jej. Silny lęk społeczny oraz obawa przed oceną ze strony otoczenia nie są społecznie atrakcyjne. Powstaje niebezpieczeństwo, że osoby o małych umiejętnościach społecznych będą wykluczane z grona potencjalnych przyjaciół. Skutkuje to izolacją społeczną, co niezależnie od stanu zdrowia wiąże się z brakiem wspierającego środowiska. Jednocześnie wykluczenie społeczne samo w sobie stanowi silny czynnik wywołujący stres i poczucie niższości. 
Ponieważ społeczeństwo nadal mało przychylnie traktuje osoby niepełnosprawne, powodując zjawisko ich wykluczania i spychania na margines, tworzy się ogromna luka między niepełnosprawnymi a otoczeniem, gdyż osoby niepełnosprawne pozostają w mniejszości. W związku z tym, to właśnie one powinny poszukiwać dróg wyjścia z izolacji, poprzez wychodzenie z inicjatywą do centrów wolontariatu, organizacji pomocowych, tworzyć niszowe kluby i stowarzyszenia hobbystyczne nie oglądając się na organizacje statutowe i dotacje. Jeśli nie my sami to kto? 
 
aaa 
 2.2. Warszawski Centralny
Ewa Borecka 
 
Pamiętam przerażenie na myśl, że mam po raz pierwszy sama poradzić sobie pośród tych krzyżujących się korytarzy, schodów i peronów... Poprosiłam wówczas o radę doświadczonego, niewidomego kolegę. 
Schemat dworcowych korytarzy, przez niego przedstawiony, wydał mi się prosty. Powiedział, że główne korytarze doprowadzające do peronów czy kas biletowych, tworzą drabinkę. Jej boki ciągną się równolegle do torów kolejowych, zaś trzy podstawowe szczeble to korytarze, na których znajdują się zejścia na perony. I to jest właściwa informacja, którą postaram się nieco rozszerzyć. 
Boki "drabiny" są równoległe do torów kolejowych i do jednej z najważniejszych ulic warszawskich - Alej Jerozolimskich. Dla osób nieznających zbyt dobrze Warszawy (a ja do takich wówczas należałam), przydatna może okazać się informacja, że Aleje Jerozolimskie (a zatem i tory kolejowe) mają kierunek wschód-zachód. Hala Dworca Centralnego znajduje się po północnej stronie ulicy. 
Dla uproszczenia możemy przyjąć, że korytarze tworzące szczeble drabiny to korytarze: wschodni, środkowy i zachodni. Najbardziej przydatne są dwa pierwsze. Korytarz zachodni jest nieco bardziej oddalony od pozostałych i wiodąca do niego droga ma kształt łamanej. 
Korytarze tworzące boki drabiny nazwijmy północnym i południowym. W praktyce rzadko korzysta się z korytarza północnego - bardziej oddalonego od Al. Jerozolimskich. Proponuję więc skoncentrować się na dwóch najprostszych dojściach na perony. 
Przyjrzyjmy się układowi dworca z punktu widzenia osoby przyjezdnej. Bardzo przydaje się tu wiedza na temat kierunku, z którego przyjeżdża nasz pociąg. Ułatwi to znacznie wydostanie się z peronu i z dworca. Wystarczy wiedzieć, jaką stację minęliśmy kilka minut przed wjechaniem w tunel dworcowy - Warszawę Wschodnią czy Zachodnią. 
Na każdym z czterech peronów znajdują się trzy wyjścia na górę, do korytarzy rozciągających się pod halą główną dworca. Jedno prowadzi do korytarza wschodniego, drugie do środkowego, trzecie do zachodniego. To ostatnie znajduje się w większym oddaleniu od pozostałych i jest bardzo charakterystyczne. Nie tworzą go typowe schody ruchome, lecz ruchoma pochylnia przydatna dla wózków oraz bardzo dużych i ciężkich bagaży. 
Schody środkowe i wschodnie są do siebie zwrócone, przy czym schody wschodnie wyjeżdżają na wschód, a środkowe na zachód. Mam nadzieję, że ogromna ilość kierunków nie zaciemnia Czytelnikom obrazu. Nie mam lepszego pomysłu na tego rodzaju opisy. Stosuję tę metodę i bardzo mi ona odpowiada. Mam nadzieję, że Państwo także ją polubią. 
Dzięki tej wiedzy łatwo można się zorientować, gdzie się znajdujemy po natrafieniu na któreś ze schodów. Jeśli nasz pociąg jechał na wschód, to po zlokalizowaniu schodów, np. biegnących w kierunku jazdy pociągu wiemy, że po dotarciu na ich szczyt - Al. Jerozolimskie, będą się znajdować po prawej stronie, a my jesteśmy w korytarzu wschodnim. Jeśli zaś schody będą wiodły w kierunku, z którego przybyliśmy, to z pewnością wyłonimy się w korytarzu środkowym i należy skierować się w lewą stronę, by dojść do Alej. 
Jeśli miniemy tzw. wschodnie schody wychodzące z peronów i przemierzymy jeszcze kilkadziesiąt metrów, wówczas znajdziemy kolejne schody, tym razem zwykłe, prowadzące w dół. Po zejściu i skręceniu w prawo można dojść do Dworca Śródmieście. Jeżeli skręcimy w lewo - dojdziemy do stacji metra. Nie będę jednak szczegółowo opisywać tej trasy. 
Wróćmy do tzw. środkowego korytarza. Numeracja peronów zaczyna się od strony Alej Jerozolimskich. Znajduje się tam wyjście do hali głównej dworca, które usytuowane jest między peronem 2 i 3. Wyjście to tworzą zwykłe, dość szerokie schody. Po ich obu stronach znajdują się schody ruchome z prawej w górę, a z lewej w dół. Zejścia na perony znajdują się w niewielkich wnękach i są na tyle duże, że trudno ich nie usłyszeć. W miejscu, gdzie korytarze - szczeble drabiny dochodzą do południowego boku drabiny, znajduje się kilka nietypowo długich stopni. Są one takie same w każdym korytarzu. 
Teraz podróżny zastanawia się, jak dotrzeć do środków transportu miejskiego. Jedną z możliwości są oczywiście taksówki. Aby do nich dojść, należy skierować się do hali głównej i zaraz po pokonaniu schodów skręcić w lewo - do wyjścia z hali. Zwykle tam zatrzymują się zamówione wcześniej pojazdy (nie polecam korzystania z przygodnych taksówek). 
Jeśli natomiast chcemy korzystać z tramwajów lub autobusów, wówczas mamy kilka możliwości. Jedną z nich są autobusy, których pętle znajdują się w tych samych okolicach, gdzie zatrzymują się taksówki. Jest tam wiele stanowisk różnych linii autobusowych. 
Kolejna możliwość to dotarcie do autobusów jadących Alejami Jerozolimskimi. Zależnie od kierunku, który nas interesuje, musimy pokonać nieco inną drogę. Najprościej mają podróżni, którzy chcą udać się autobusem jadącym tą ulicą w kierunku zachodnim. Wówczas wystarczy wyjść z peronu do środkowego korytarza i iść prosto w stronę Al. Jerozolimskich. Po przecięciu tzw. boku drabiny, dokładnie naprzeciwko korytarza środkowego, natrafimy na schody wiodące na Al. Jerozolimskie i po skierowaniu się w lewo, po około 20 metrach, dotrzemy na przystanek autobusowy. 
Jeśli chcemy jechać w kierunku wschodnim lub interesują nas tramwaje, to najprościej będzie trafić tam po wyjściu z peronu do korytarza wschodniego. W tym wypadku także trzeba udać się w kierunku Al. Jerozolimskich (jak wiemy w prawo), podążać prosto korytarzem pokonując po drodze najpierw kilka niewymiarowych schodów, a potem po przecięciu korytarza południowego napotkamy kolejne stopnie w dół. Po prawej stronie, tuż przed schodami, miniemy kolejne wyjście na przystanek autobusowy w kierunku zachodnim. Po zejściu zaś w dół będziemy mijali kolejno wyjścia do tramwajów w obie strony, a za nimi znajdziemy wyjście na przystanek autobusowy w kierunku wschodnim. Podobny korytarz znajduje się symetrycznie w stosunku do środkowego korytarza. Tak więc, jeśli wyjdziemy z peronu na środkowy korytarz, to mamy do wyboru dwie drogi (w lewo lub prawo), aby dotrzeć do różnych środków transportu. Nie ma obawy, że trafimy w inny korytarz, bo na opisanych trasach nie ma takich możliwości. 
Wspomnę jeszcze o lokalizacji kas biletowych. Jest ich sporo w hali głównej, ale nie polecam korzystania z nich. Chyba dla żadnego niewidomego nie jest przyjazna duża przestrzeń. Nie męczmy się bez potrzeby. W znanych już korytarzach znajdziemy kilka kas, do których dość łatwo dotrzeć, a i kolejki bywają w nich mniejsze. Znajdują się one, np. przy przecięciu środkowego i wschodniego korytarza z korytarzem bocznym. Jedna usytuowana jest zaraz po wejściu z korytarza bocznego do korytarza wschodniego, po prawej stronie u szczytu niewymiarowych schodów. Druga - w podobnym miejscu w korytarzu środkowym. Następna znajduje się po jego lewej stronie, tym razem jeszcze przed schodami. Kolejna kasa znajduje się z lewej strony wyjścia z korytarza bocznego na Aleje Jerozolimskie. Ponadto kasę można znaleźć, gdy udajemy się do tramwaju, tuż na zakręcie korytarza. Każdy może wybrać taką, do której najwygodniej dotrze. 
Przedstawiłam, tak przejrzyście jak tylko potrafiłam, główną część Dworca Centralnego. Mam nadzieję, że mój opis okaże się dla niektórych Czytelników przydatny i zmniejszy choć trochę stres towarzyszący zwykle pierwszym wyprawom w te rejony. 
 
Źródło: "Biuletyn Informacyjny", grudzień 2003 r. 
 
aaa 
3. DROGI I BEZDROŻA NIEWIDOMYCH 
 
aaa1 
3.1. Uwaga! Stan alarmowy przekroczony!
Jerzy Ogonowski 

	Pamiętam jeszcze takie czasy, kiedy szczyciliśmy się naszym modelem rehabilitacji, w którym nawet inwalidzi o bardzo złożonym kalectwie znajdowali zatrudnienie w spółdzielczości niewidomych. Potem przyszły zmiany ustrojowe i postulat rozwiązań systemowych. Co do tych ostatnich, diabli wiedzą, o co chodzi. Tak czy siak, gdyby sądzić na podstawie "owoców ich", to rzecz w tym, aby niepełnosprawni niewiele korzystali, a zyskiwali ci, którzy decydują się na ich zatrudnienie. Chodzi też o to - jak się wydaje - aby stworzyć taki system, żeby osoba niepełnosprawna niewiele miała do powiedzenia w sprawach, które jej dotyczą. 
	A kiedy przyszedł kryzys, okazało się, że to właśnie osoby niepełnosprawne mają ponieść największe jego koszty. 
	Najpierw warto zasygnalizować, iż szumnie i nazbyt krzykliwie zapowiadana ustawa o przeciwdziałaniu dyskryminacji osób niepełnosprawnych leży gdzieś tam i nie wiadomo, co z nią będzie. Oczywiście, można mieć co do tej ustawy różne zastrzeżenia, ale przede wszystkim byłaby potrzebna szeroka publiczna dyskusja i wejście tego aktu prawnego w życie. A wygląda na to, że kraj ma ważniejsze sprawy niż osoby niepełnosprawne. 
	I oto pojawia się nowa propozycja programu "Komputer dla Homera" w PFRONie, z której czarno na białym widać, że o ile różne grupy społeczne coś tam oszczędzają i tracą w wyniku kryzysu, to osoby niepełnosprawne mają stracić około 50-60 proc. Bo nagle okazało się, że wkład własny, zwłaszcza osób, które po raz kolejny starają się o dotacje na sprzęt, ma wynosić do 60 proc. Czy jest inna grupa społeczna, która ponosi aż tak wysokie koszty kryzysu? 
	Jesteśmy ciągle w ogonie, jeśli chodzi o zatrudnienie osób niepełnosprawnych w Unii Europejskiej. Jeżeli podniesiemy wkład własny osoby niepełnosprawnej na specjalistyczny sprzęt umożliwiający pracę na taki poziom, spadniemy na sam koniec tego ogona. 
	Warto jeszcze zwrócić uwagę na konsekwentne tworzenie precyzyjnie działającego mechanizmu, tj. ustawienie wszystkich organizacji działających na rzecz osób niepełnosprawnych lub stowarzyszeń osób niepełnosprawnych w taki sposób, że są one bezwzględnie uzależnione od nieznanych gremiów decyzyjnych. Gremia te decydują, na co w danym okresie są pieniądze, a na co nie ma. Powoduje to, że personel pracowniczy tych organizacji jest zainteresowany nie tyle działalnością na rzecz osób niepełnosprawnych, co utrzymaniem swych stanowisk pracy, bo o pracę trudno. Tak więc personel ten, np. pracownicy etatowi PZN, nie będzie narażać się PFRONowi czy innym gremiom decyzyjnym. W ich interesie bowiem leży podporządkowanie się i dostosowanie do wymogów, które ktoś ustalił, bo to się opłaci. Natomiast potrzeby osób niepełnosprawnych zaspokajane są jedynie mimochodem przy okazji korzystania ze środków publicznych. 
	Zatem wobec pokrótce zarysowanego niebezpieczeństwa zepchnięcia niepełnosprawnych na margines, rodzi się pytanie zadane po leninowsku: "Co robić?" 
	Ano, trzeba wziąć sprawy we własne ręce. I nie mają tego robić wapniaki w rodzaju autora niniejszego artykułu, ale młodzi i prężni. Tyle że ja, jako wapniak, mam poważne zastrzeżenia co do tej prężności. Spotykałem w ostatnim czasie wielu młodych, którym nie brakowało ani zrehabilitowania, ani wiedzy, ani umiejętności posługiwania się komputerem. Brakowało za to otwarcia na społeczeństwo i woli wpływania na jego decyzje. Raczej zawsze chodziło o to, co da się zyskać bez wysiłku, siedząc spokojnie i niekiedy kiwając się na krześle. Czy z takim nastawieniem można wziąć sprawy we własne ręce? "Reszta jest milczeniem". 
 
aaa 
3.2. Rehabilitacyjny zmywarkomp 
Oset 
 
W kwietniowym numerze "WiM" przeczytałem nie bez zakłopotania wypowiedź pana Jerzego Ogonowskiego "Nauczyć Homera brajla?". Autor zauważa, iż "Usprawnienia sprzętowe nie mogą być traktowane identycznie w odniesieniu do ludzi pełnosprawnych i niepełnosprawnych. Pralka, odkurzacz, a teraz już też zmywarka, nie tylko mają sens, kiedy są obrajlowione, ale w ogóle upraszczają życie osoby niepełnosprawnej. Osoba taka ponosi koszty niepełnosprawności, bo niepełnosprawność kosztuje i żadne dotacje na stałe tego nie zniwelują, zwłaszcza wtedy, kiedy chcemy żyć choćby na przeciętnym poziomie konsumpcji dostępnych dóbr. Po drugie - wykonuje szereg czynności życia codziennego wolniej. Odkąd np. mam zmywarkę, nie muszę się martwić, że podam gościowi kawę w niedomytej filiżance, bo na dotyk jest ona czysta, a jednak ma zacieki. Dalej, istnieją przecież pralki, które obrajlowienia nie wymagają, bo można posługiwać się programatorem i temperaturę ustawiać na słuch". 
Wszystko to prawda, tyle że omawiane udogodnienia są sprzętem powszechnego użytku i nie zalicza się ich do pomocy rehabilitacyjnych. Gdyby tak było, to śmiem domniemywać, że każde dostępne w handlu urządzenie zmechanizowane spełniałby taką rolę i na każde z nich niewidomy otrzymywałby dotację. Ależ to byłoby życie! Dopiero by rozwinęła się pomysłowość z cyklu "co by tu jeszcze…?". Ale czy nie za wiele żądamy od społeczeństwa zasilającego podatkami budżet państwa? Rozumiem, że przysposobienie sprzętu dla potrzeb niewidomych, czyli obrajlowienie go albo zaopatrzenie w moduły dźwiękowe, jest zgodne z pojęciem rehabilitacji, natomiast same urządzenia - dostępne w każdym sklepie, i to na dogodne raty. Bez przesady, znaj proporcją, mocium panie. 
Jakem kolczasty, zgadzam się ze stwierdzeniem, że "komputerowy sprzęt specjalistyczny nie ma żadnego sensu, jeśli nie dysponujemy sprzętem podstawowym. Co więcej, sprzęt podstawowy często winien być odpowiedniej jakości", ale dowodzenie, że "pełnosprawny pracownik może w początkach swej pracy bez komputera się obyć, jeśli go chwilowo na to nie stać, niewidomy nie może, bo nie będzie konkurencyjny", jest nieco na wyrost. Taka sytuacja może zaistnieć w przypadku wolnych zawodów i pracy na własny rachunek. Niemniej śmiem twierdzić, że i pełnosprawny, i niewidomy w równym stopniu potrzebują komputera do prowadzenia firmy. Obaj więc spożytkowują możliwość sprzedaży ratalnej. Natomiast przy każdym innym zatrudnieniu niewidomy korzysta z dobrodziejstwa przystosowania stanowiska pracy (zresztą nie wszędzie jest wymagany "full wypas" komputer) i nie sądzę też, aby pracobiorca codziennie nosił własny sprzęt do zatrudniającej go firmy. 
Nie jestem zachwycony zmianami w programie, choćby zapisami o przedstawicielstwie opiekunów prawnych reprezentujących ubezwłasnowolnionego petenta. Jak to się ma do zawodowej aktywizacji i rzeczywistego wykorzystania przecież kosztownego sprzętu? Pytanie następne: czy beneficjentem programu może być człowiek wykazujący przez całe życie formalną, jedynie wiekową gotowość do podjęcia pracy? A może są jakieś kryteria (czasowe granice tej gotowości, mobilność własna i podnoszenie kwalifikacji)? 
Zjawisko pominięte milczeniem w wypowiedzi pana Ogonowskiego to dość nagminne handlowanie trzyletnim sprzętem za cenę przewyższającą wkład własny i amortyzację. Wystarczy zerknąć na Allegro. Zresztą na ten fakt zwracają uwagę pracownicy PFRON. Więc może przestańmy co trzy lata dawać prawie za friko nowy kosztowny sprzęt i programy wiecznie gotowym do podjęcia pracy, choć taką gotowość prezentują bez mała całe życie. Podkreślam, gotowość wiekową, bo poza tym niczego oprócz żądań nie wnoszą do poprawy życia. Oczywiście są też wspaniali, otwarci ludzie - vide rozmowa z panem Wostalem w tym samym numerze "WiM". 
I wreszcie czas przyjrzeć się tematyce szkoleń oferowanych beneficjentom programu: jak szukać pracy i jak się prezentować, a nie - jak zdobyć nowe umiejętności zawodowe. 
 
aaa 
4. OKULISTYKA, WYNALAZKI, UDOGODNIENIA, SPRZĘT I POMOCE REHABILITACYJNE 
 
aaa 
4.1. Uczyli się w Wiśle jak leczyć rogówkę 
 
Ponad 700 okulistów z całej Polski przyjechało na dwa dni do Wisły, żeby rozmawiać o postępach w diagnozowaniu i leczeniu chorób rogówki. Wstępem do konferencji były czwartkowe operacje przeprowadzone w Okręgowym Szpitalu Kolejowym w Katowicach. 
Prof. Edward Wylęgała z zespołem jako pierwszy w Europie wszczepił pięciu pacjentom protezy rogówki wykonane z pleksiglasu i tytanu. Następnego dnia wykład o protezach amerykańskiej okulistki dr Uli Jurkunas zainaugurował dwudniowe spotkanie w Wiśle. Okuliści mogli się na nim dowiedzieć m.in., czego potrzeba, by na własnym oddziale przeszczepiać chorym rogówki, a także w jakich chorobach tej części oka sprawdzają się w leczeniu laser czy ultradźwięki. 
Wykłady wygłaszali znani okuliści z całego świata, m.in. profesorowie: Juan E. Gallo z Argentyny, Frank Koch z Frankfurtu, Christophe Baudouin z Paryża oraz Frederico Bicalho Dias da Silva z Brazylii. 
- Nasz cel to przekonanie nie tylko lekarzy, ale także zwykłych ludzi, jak wiele medycyna może zdziałać w przypadkach czasami z pozoru beznadziejnych - mówi prof. Wylęgała. 
Ze względu na duże zainteresowanie konferencją przyszłoroczne spotkanie okulistów odbędzie się w Katowicach. Tematem konferencji będzie rekonstrukcja powierzchni oka dzięki tkankom hodowanym w laboratoriach. 
 
Data opublikowania: 2010-03-21 
Źródło: katowice.gazeta.pl 
 
aaa 
4.2. 	Bioniczne oko od Bionic Vision - szansa na odzyskanie wzroku! 
 
Bioniczne oko to z perspektywy niewidomych istny cud, ale z drugiej strony być może także początek ulepszania ludzkiego organizmu. Pierwsze poważne kroki do cybernetycznych implantów przez duże "i". Wynalazek australijskich naukowców polega na wszczepieniu do wnętrza oka mikroskopijnych elektrod, które przekazują impulsy prosto do mózgu, niejako z pominięciem wadliwych oczu. Jednym słowem - nie jest to przywrócenie samego wzroku, ale możliwości widzenia. 
Cały system składa się z trzech elementów: okularów z wbudowaną kamerą, jednostki centralnej oraz elektrod. Okulary przechwytują obraz w zasięgu obiektywu w rozdzielczości 5 megapikseli. Jednostka centralna przekształca otrzymany obraz tak, aby móc go "narysować" przy pomocy 100 jednobarwnych kropek. Elektrody zaś odpowiednio stymulują nerwy, aby mózg "zobaczył" obraz w zasięgu okularów. 
Jak mówi Anthony Burkitt, dyrektor działu badań Bionic Vision Australia, nie jest problemem zwiększenie rozdzielczości kamery, ani wszczepienie większej ilości elektrod, ale stworzenie systemu aplikacji, który byłby w stanie na bieżąco przetwarzać informacje i przesyłać je bezprzewodowo do odpowiednich elektrod. 
Pierwsza wersja urządzenia pokazuje świat w 100 kropkach i pozwala użytkownikowi "zobaczyć" ogólne zarysy środowiska. Pozwala na poruszanie się bez ciągłego wpadania na ściany oraz większe przeszkody. W planie jest jednak druga generacja, obsługująca 1000 elektrod i pozwalająca na czytanie dużych czcionek. Anthony Burkitt ma nadzieję, że pierwsza implementacja nastąpi już w 2013 roku. 
 
Data opublikowania: 5 kwietnia 2010 r. 
Źródło: technologie.gazeta.pl 

 aaa 
4.3. Emporia - telefon dla seniora pod lupą 
Joanna Sosnowska 
 
TALKpremium od kilku dni jest już w sprzedaży. Główne cechy tego telefonu to ekran wyświetlający duże napisy, głośne dzwonki, latarka. Najważniejszą z nich może jednak być przycisk bezpieczeństwa, po wciśnięciu którego aparat automatycznie dzwoni na zaprogramowany wcześniej numer. 
Osoby, które wkroczyły w tzw. "złoty wiek" były do tej pory raczej marginalizowane przez rynek telefonii komórkowej. Nie ze względu na brak oferty bezpośredniej, a raczej przez brak odpowiednich telefonów, dostosowanych dla tej szczególnej grupy klientów. Do tej pory jedynie ojciec Rydzyk i jego sieć w Rodzinie zwrócili na nich uwagę. 
 
Co powinien mieć telefon dla osób starszych? 
 
Przedstawiciele austriackiej firmy Emporia Telecom podają, że przed stworzeniem swojej oferty konsultowali pomysł ze specjalistami medycznymi (okuliści, laryngolodzy) oraz z samymi zainteresowanymi, pytając osoby po 60 roku życia jakie cechy powinien mieć telefon komórkowy, aby zaczęli go używać. 
Według uzyskanych odpowiedzi powinien być przede wszystkim prosty w obsłudze. Prosty - to słowo kluczowe, zawiera się w nim czytelny, funkcjonalny, przyjazny dla użytkownika. Cechy te starano się wprowadzić do telefonów emporia. 
Telefony emporia.. ... Są spore. Absolutnie nie można ich określić jako "filigranowe" czy "drobne" z tym, że w tym wypadku nie jest to minusem. Dość duży wyświetlacz (różny w zależności od modelu) jest monochromatyczny - w kolorze pomarańczowym. Eveline Pupeter-Fellner, dyrektor generalny Emporia Telecom tłumaczy, że to okuliści zalecili pomarańczowe tło ze względu na sposób postrzegania kolorów przez osoby starsze - ponoć właśnie ta barwa jest łatwiejsza w odbiorze. 
Kolejną cechą, którą wprowadzono dla osób w wieku 65 + jest głośnik, który ma emitować takie częstotliwości, by nie powodowały dyskomfortu u osób noszących aparaty słuchowe. Po konsultacjach z użytkownikami. Ewentualni użytkownicy sami tez podrzucili kilka pomysłów. Przykładem może być osobny przycisk blokowania klawiatury "inspirowany pokrętłem radia lub pralki, czegoś co jest im znane" mówi szefowa Emporia Telecom. 
Przycisk bezpieczeństwa jest kolejną proponowaną przez nich funkcjonalnością. Kryje się pod nim zapisany wcześniej numer zaufanej osoby. Jeśli ta nie będzie w stanie odebrać połączenia, telefon automatycznie zacznie wybierać kolejny zaprogramowany numer z listy (w sumie można zapisać 5 telefonów awaryjnych). 
Ostatnią funkcją "inspirowaną życiem" jest specjalne miejsce na ręczne zapisanie kilku numerów telefonów, badania bowiem wykazały, że seniorzy często przyklejali do aparatów informacje o np. własnym numerze. 
 
Test empiryczny 
 
Mieliśmy w ręku telefony emporia. Badanie "organoleptyczne" wykazało, że menu faktycznie jest nieskomplikowane - znajdują się w nim zaledwie 3 opcje: ustawienia, historia połączeń i książka adresowa. Klawisze są spore, nie wystarczy ich musnąć by wybrać numer. Na razie telefony Emporia Telecom dostępne są tylko w jednej sieci (Era, w cenie od 1 zł w abonamencie do 499 zł bez umowy). Przedstawiciele firmy jednak mówią, że rozmowy z pozostałymi operatorami już trwają. 
 
Data opublikowania: 2009-09-10 
Źródło: technologie.gazeta.pl 
 aaa 
4.4. Pełnoekranowy wyświetlacz dla niewidomych 
 
Nowy rodzaj niedrogiego "wyświetlacza" dotykowego mógłby ukazywać niewidomym nie tylko brailowskie teksty, ale i składające się z wypukłych punktów obrazy - informuje Dserwis "EurekAlert". 
Dostępne obecnie na rynku kosztowne urządzenia pozwalają zwykle odczytywać wypukłe znaki za pomocą pewnej liczby ruchomych igiełek, tworzących "linijkę". Innym rozwiązaniem jest syntezator mowy. Jednak w obu przypadkach osoba niewidoma ma w danej chwili dostęp tylko do wycinka tekstu. Tymczasem widzący może ogarnąć wzrokiem całą stronę, dzięki czemu zyskuje dostęp do wielu dodatkowych informacji, zwłaszcza w przypadku korzystania z internetu. 
Naukowcy z North Carolina State University opracowali nowy rodzaj pełnostronnicowego wyświetlacza, który może pokazywać nie tylko znaki alfabetu Braille'a, ale także obrazy w postaci mozaiki wypukłych punktów. Zasadniczym elementem jest elektroaktywny polimer, którego objętość zwiększa się pod wpływem elektrycznego napięcia, co sprawia, że na wyświetlaczu wysuwa się pręcik. Miniaturowy zatrzask sprawia, że pod wpływem dotyku wypukłości nie spłaszczają się. Zarazem mechanizm reaguje na tyle szybko (około 100 milisekund), że umożliwia przewijanie obrazów. 
W pełni działający prototyp urządzenia ma być gotowy przed upływem roku. 
 
Data opublikowania: 31.03.2010 
Źródło: wiadomosci.onet.pl - PAP 
 
 aaa 
5. ROZMOWA Z REDAKTOREM JÓZEFEM SZCZURKIEM 
Rozmawia Stanisław Kotowski 
(Odcinek 1) 
 
S.K. - Jesteś osobą całkowicie niewidomą. Kilkadziesiąt lat pracowałeś na stanowisku redaktora naczelnego "Pochodni", doskonale znasz nasze środowisko, masz bogate doświadczenia i przemyślenia. Z pewnością zainteresują one naszych Czytelników. Najpierw opowiedz, w jaki sposób zdobyłeś wykształcenie, do jakich szkół uczęszczałeś? Jak sobie radziłeś z opanowaniem materiału w szkole i na studiach, jakie techniki stosowałeś, z czyjej pomocy korzystałeś? Studia dziennikarskie (podobnie zresztą jak każde inne) bez możliwości korzystania z techniki komputerowej, mowy syntetycznej, dostępu do Internetu, bez możliwości skanowania i całkowicie samodzielnej pracy z tekstem, nie były przecież łatwym zadaniem. 
 
J.S. - Moja nauka miała różne formy i trwała dość długo, bo z przerwami aż 25 lat. Urodziłem się w Sławkowie - miejscowości leżącej na wschodnich krańcach województwa górnośląskiego - i tam we wrześniu 1935 roku zacząłem uczęszczać do szkoły powszechnej. Miałem dość dużą krótkowzroczność. Siedziałem w pierwszej ławce, ale i tak nie widziałem liter ani cyfr na tablicy, a jedynie białe linie znaczków. Gdy trzeba było coś przepisać, co dwie lub trzy minuty podchodziłem do tablicy, czytałem kilka wyrazów lub liczb, wracałem na swoje miejsce i wpisywałem przeczytany tekst do zeszytu. Uczyłem się dobrze. Byłem jednym z kilkorga uczniów, którzy mieli w zeszytach najwięcej czerwonych znaków, czyli ocen bardzo dobrych. 
 
S.K. - Byłeś więc uczniem słabowidzącym. Od kiedy stałeś się niewidomym i co było tego przyczyną? 
 
J.S. - Pod koniec czerwca 1937 roku, a więc po dwóch latach nauki, zaczął mi się pogarszać wzrok w lewym oku. Lekarz podstawowej opieki medycznej skierował mnie do przychodni okulistycznej w Dąbrowie Górniczej. Tam okulista stwierdził, że lewe oko może być trudne do uratowania, ale z prawym nie powinno być problemów. Przepisał mi krople do oczu, które należało zapuszczać codziennie rano i wieczorem przez trzy tygodnie. 
Trwały wakacje. Całe dnie spędzałem na półkoloniach, w lipcowym słońcu, biorąc udział w intensywnych zabawach ruchowych i kąpielach w rzece. Któregoś dnia wróciłem do domu, prawie nic nie widząc. Już nazajutrz znalazłem się w przychodni okulistycznej w Sosnowcu. Okulistka po wnikliwym badaniu stwierdziła, że krople, których używałem, mogły przynieść dobry skutek, gdybym przez cały czas kuracji leżał w zaciemnionym pokoju. Lekarz, który o tym nie powiedział, dopuścił się poważnego zaniedbania. Okulistka skierowała mnie do szpitala. Dwumiesięczna bolesna kuracja, seria zastrzyków w gałkę oczną nie dały oczekiwanych rezultatów. Diagnoza zabrzmiała jak wyrok: obuoczne odklejenie siatkówki. Wtedy jeszcze medycyna nie radziła sobie z tą chorobą. 
 
S.K. - Rozumiem, że przerwałeś naukę w dotychczasowej szkole. Wówczas niewidomi nie uczęszczali do szkół ogólnodostępnych. Czy tak? 
 
 J.S - Tak, ordynator oddziału okulistycznego szpitala w Sosnowcu napisał list do zakładu w Laskach, w którym poinformował o mojej sytuacji i prosił o przyjęcie mnie do szkoły. I tak jesienią 1938 roku zasiadłem w ławce trzeciej klasy laskowskiej szkoły. Już po dwóch tygodniach sprawnie posługiwałem się brajlem. 
Pod koniec czerwca następnego roku, zaopatrzony w dwa grube tomy brajlowskie zawierające opowiadania o zwierzętach, przyjechałem na wakacje do rodzinnego domu. Nie wiedziałem, że potrwają one ponad sześć lat. W drugiej połowie sierpnia 1939 roku przyszło z Lasek pismo, powiadamiające, że przyjazd do szkoły jest wstrzymany ze względu na niejasną sytuację w państwie i należy czekać na następną wiadomość. 
Całą okupację przebywałem w domu rodzinnym. Mój młodszy o dwa lata brat Stanisław czytał mi sporo książek, choć nie było to łatwe, gdyż na początku okupacji Niemcy wydali bardzo surowe zarządzenie nakazujące oddanie w punkcie żandarmerii wszystkich książek w języku polskim. Niezastosowanie się do polecenia obłożone było karą śmierci. Książek nie oddaliśmy, ale trzeba je było zamurować w skrytce pod ziemią. Wymienialiśmy się nimi z sąsiadami na zasadzie wypożyczeń odbywało się to w głębokiej konspiracji. 
 Wiosną 1941 roku niemiecki burmistrz Sławkowa zawiadomił nas, że planuje rozpoczęcie starań o umieszczenie mnie w szkole dla niewidomych w Kemlitz, ale rodzice nie wyrazili zgody na mój wyjazd, gdyż obawiali się że mogę zginąć w czasie alianckich bombardowań niemieckich miast. 
W lipcu 1945 roku otrzymałem pismo z Lasek, że szkoła rusza od września i mogę przyjechać, aby kontynuować naukę. Po dramatach i beznadziejności egzystencji w czasie wojny wiadomość ta była dla mnie wielką radością. Włączono mnie do piątej klasy. Prawie wszyscy jej uczniowie, w liczbie dwunastu, mieli okupacyjną przerwę w nauce i byli przerośnięci. 
 Szkołę podstawową, z bardzo dobrymi wynikami, ukończyłem w 1948 roku, ale nie opuściłem zakładu, gdyż przyjęto mnie na roczny kurs masażu leczniczego, który zorganizowano dla ponaddwudziestoosobowej grupy niewidomych. W czerwcu 1949 roku wyjechałem z Lasek z dyplomem masażysty. Dwa miesiące później otrzymałem pracę w przychodni lekarskiej w Bytomiu, a po roku przeniosłem się do szpitala w Katowicach. . 
 
S.K. - Podjąłeś pracę, ale przecież nie był to koniec Twojej nauki. 
 
J.S - Nie, już od września rozpocząłem naukę w ósmej klasie Liceum Ogólnokształcącego dla Pracujących im. Adama Mickiewicza w Katowicach. Klasa miała 30 uczniów. Nauka odbywała się w godzinach popołudniowych, po pięć lekcji dziennie. Środy, soboty i niedziele były wolne od zajęć przeznaczano je na lekturę oraz naukę własną. W szkole tej byłem pierwszym niewidomym uczniem, ale ani nauczyciele, ani uczniowie nie wyróżniali mnie w żaden sposób. Znalazłem wśród nich wielu przyjaciół i serdeczne więzi utrzymywały się przez długie lata po ukończeniu szkoły. 
W szpitalu miałem pokój służbowy i fakt ten sprzyjał nauce zespołowej. W dni wolne od nauki szkolnej w moim pokoju zbierali się koledzy po cztery lub pięć osób - czytaliśmy książki, rozwiązywaliśmy zadania z matematyki i fizyki, omawialiśmy różne inne zagadnienia. Należałem do najlepszych uczniów w klasie, toteż w większości przedmiotów mogłem moim kolegom dużo pomóc. Oni natomiast służyli mi pomocą we wszystkich sprawach, w których potrzebny był wzrok. Taki układ przetrwał aż do egzaminu dojrzałości. Dopiero po maturze rozjechaliśmy się do różnych miast i uczelni. 
W czerwcu 1953 roku, a więc, gdy kończyłem dziesiątą klasę, Wojewódzka Rada Związków Zawodowych w Katowicach zorganizowała wielką imprezę kulturalną dla przodowników pracy i nauki. Brali w niej udział najlepsi uczniowie ze wszystkich szkół średnich dla pracujących z całego województwa, po dwu z każdej klasy, w sumie ponad pięćset osób. Uroczystość odbywała się w największej sali Biblioteki Śląskiej w Katowicach (obecnie jeden z gmachów Uniwersytetu Śląskiego). Katowickie liceum im. Adama Mickiewicza reprezentował mój kolega i ja. 
Referat wstępny wygłosił przewodniczący Centralnej Rady Związków Zawodowych Wiktor Kłosiewicz - w tamtym okresie działacz popularny w całym kraju. Dłuższy fragment jego wystąpienia poświęcony był moim osiągnięciom w pracy zawodowej i nauce. Referujący stawiał mnie za wzór dla innych. W następnych częściach uroczystości były występy artystów - poezja, muzyka - a potem wielki bal. Każdy uczestnik otrzymał pamiątkową nagrodę. Mnie dostało się piękne, trzytomowe wydanie poezji Juliana Tuwima. Imprezie tej sporo miejsca poświęciły katowickie gazety. Jednym z prasowych bohaterów uroczystości stałem się ja, a także moja szkoła i szpital, w którym pracowałem. 
Na świadectwie maturalnym miałem wszystkie oceny bardzo dobre, z wyjątkiem matematyki, z której otrzymałem stopień dostateczny. Moja nauka w szkole średniej opierała się na notatkach brajlowskich i na nauce zespołowej, obejmującej najczęściej obowiązkowe lektury i naukę podręcznikową, zwłaszcza z dziedziny historii, biologii i geografii. Wszystkie prace domowe pisałem na maszynie czarnodrukowej, gdyż technikę pisania opanowałem w czasie pobytu w Laskach. łMoje wypracowania z polskiego profesor często odczytywał w klasie na głos, uznając je za bardzo dobre. Nic zatem dziwnego, że rada pedagogiczna szkoły popierała moje plany podjęcia studiów na wydziale dziennikarstwa. 
Na egzamin na Uniwersytecie Warszawskim w lipcu 1954 roku przyjechałem z własną maszyną do pisania. Podczas egzaminu dostałem oddzielny pokój, aby moja maszyna w nie przeszkadzała innym kandydatom na studia. Było ich 2000, a miejsc tylko sto, zatem rywalizacja ogromna. Asystenci ogłosili trzy tematy. Wybrałem temat związany z twórczością Juliusza Słowackiego. Mieliśmy cztery godziny na wykonanie zadania. Swoją pracę oddałem po trzech godzinach. Po dwóch dniach zatrzymał mnie na korytarzu uczelni asystent wydziału dziennikarskiego i oświadczył, że z pracy pisemnej otrzymałem ocenę dobrą i zostałem przyjęty na studia. Odniosłem wrażenie, że faktem tym był niezmiernie poruszony i zaskoczony. Rozpierało mnie szczęście, że dostałem się na studia dziennikarskie, które w moich życiowych planach zajmowały poczesne miejsce. 
 
S.K. - A więc nastąpiła kolejna istotna zmiana w Twoim życiu. Na podstawie dotychczasowych osiągnięć szkolnych można przewidywać, że i na uniwersytecie radziłeś sobie z nauką. Z własnych doświadczeń wiem, że poważne problemy mogą mieć zupełnie inny charakter. Jak udało Ci się wejść w nowe środowisko? 
 
 J.S. - Cieszyłem się i nie przypuszczałem, że zanim uda mi się zrealizować moje plany, czeka mnie wiele przykrości i trudności. 
W latach pięćdziesiątych na wyższych uczelniach, a może tylko na Uniwersytecie Warszawskim, istniał zwyczaj, że studenci pierwszego roku rozpoczynali naukę pierwszego września, a więc o miesiąc wcześniej, aby mieć czas na oswojenie się z wymaganiami i warunkami w nowej uczelnianej sytuacji oraz na bezstresowe załatwienie wszystkich spraw. 
Tak więc pierwszego wrześniowego dnia zjawiłem się w dziekanacie Wydziału Dziennikarskiego UW, aby odebrać skierowanie upoważniające mnie do mieszkania w domu studenta. Jakież było moje zaskoczenie, gdy urzędniczka powiedziała, że nie ma dla mnie skierowania, ponieważ mieszkanie ma mi zapewnić Polski Związek Niewidomych. Nie pomogło tłumaczenie, że Związek nie zajmuje się takimi sprawami, że ma zupełnie inne cele. Urzędniczka była niewzruszona. 
Wzburzony odszedłem od okienka, nie wiedząc, co robić. I podjąłem decyzję - jadę do Ministerstwa Szkolnictwa Wyższego. Na szczęście nie było to daleko od uniwersytetu. W ministerstwie przedstawiłem swoją dramatyczną sytuację. Osoba zajmująca się sprawami studenckimi bez wahania podniosła słuchawkę telefonu. Po krótkiej wymianie zdań z przedstawicielką dziekanatu dziennikarstwa powiedziała: Miejsce w akademiku ma pan załatwione. Tym razem dostałem skierowanie bez dyskusji. 
Wkrótce miało się okazać, że moja radość nie może być pełna. Akademik, w którym miałem zamieszkać, nie dość, że znajdował się daleko od uczelni, to był jeszcze w trakcie budowy. Aby dojść do prowizorycznych drzwi, należało przejść przez dłuższą kładkę bez poręczy nad wykopami, w których układano rozmaite rury i przewody. W łazienkach była już woda, ale tylko zimna. Stołówka nie miała szans pojawienia się nawet w marzeniach sennych. Widzący studenci radzili sobie, ale mnie wszystko przerażało. Do tego ogromne przestrzenie, długie kręte ulice i rozległe place utrudniające orientację… 
 Nie poznałem jeszcze żadnych kolegów, musiałem więc liczyć wyłącznie na siebie. Zaczęła mnie nachodzić myśl, żeby rzucić to wszystko i wrócić do Katowic - miasta, które miało normalne ulice, bez gruzu, kładek i wykopów, oraz mnóstwo sklepów i barów, ale się nie poddałem. Po kilku dniach udręki postanowiłem zwrócić się do władz uniwersytetu o pomoc. Wiedziałem jednak, że po skardze na uczelnię w Ministerstwie Szkolnictwa Wyższego szanse na zrozumienie moich problemów są nikłe. Postanowiłem więc pójść do uczelnianego Komitetu PZPR, w którego egzekutywie zasiadali studenci oraz pracownicy UW, i przedstawić swoją sytuację. Nie byłem członkiem partii, należałem natomiast do Związku Młodzieży Polskiej, ale tych aspektów sprawy w ogóle nie brałem pod uwagę. Najważniejsze było to, że postawiono mnie w bardzo trudnej sytuacji, zagrażającej kontynuowaniu rozpoczętych studiów. W komitecie uczelnianym moje problemy potraktowano ze zrozumieniem i życzliwością. Obiecano rychłą pomoc. Interwencja okazała się skuteczna. 
Wkrótce wezwano mnie do dziekanatu dziennikarstwa i poinformowano, iż rektorat Uniwersytetu Warszawskiego zwrócił się do rektoratu Politechniki Warszawskiej z prośbą o wypożyczenie jednego pokoju w akademiku tej uczelni mieszczącym się na pl. Narutowicza. Wtedy był to największy i najlepiej zagospodarowany dom studenta w Warszawie. Miał nie tylko dużą stołówkę, ale i własny sklep spożywczy, bar mleczny, czytelnie, pokoje gościnne, a nawet basen pływacki. Władze politechniki wyraziły zgodę i oddały do użytku Uniwersytetu pięcioosobowy pokój na okres jednego roku. Przeniosłem się niezwłocznie wraz z trzema innymi studentami, którym z różnych przyczyn zależało na zamieszkaniu w innej dzielnicy miasta. Od tego czasu skończyły się moje problemy mieszkaniowe. Po roku wróciłem do akademika uniwersyteckiego, ale wtedy istniały tam już normalne warunki egzystencji. 
 
S.K. - Cóż, przydałby się wówczas pełnomocnik rektora do spraw studentów niepełnosprawnych… 
 
J.S. - Instytucja taka wówczas nie istniała. Problemy związane z nauką i funkcjonowaniem na uczelni trzeba było rozwiązywać we własnym zakresie. 
 
S.K. - Ty je rozwiązałeś. A jak radziłeś sobie z nauką? 
 
J.S. - W czasie studiów starałem się osiągać dobre wyniki, aby jak najwięcej się nauczyć, a jednocześnie udowodnić, że nie widząc, można pokonać liczne bariery. Miałem dobre warunki materialne, ponieważ oprócz stypendium, od 1956 roku otrzymywałem jako niewidomy zasiłek lektorski, wypłacany z kasy państwowej, tylko niewiele mniejszy od stypendium studenckiego, a na ostatnim roku studiów, jako jeden z dwóch studentów na roku, otrzymywałem stypendium naukowe. 
 
S.K. - Stypendium naukowe to duże wyróżnienie. Co oprócz zdolności i pracowitości umożliwiało Ci pokonywanie licznych trudności i osiąganie tak znakomitych wyników w nauce? 
 
J.S. - Myślę, że najważniejsze są tu dobre stosunki z koleżankami i kolegami. Miałem wśród nich serdecznych przyjaciół, na których w każdej sytuacji mogłem liczyć. Zawsze uważałem i nadal tak myślę, że jeśli niewidomy chce się cieszyć uznaniem otoczenia - korzystać z pomocy innych - musi im coś z siebie dawać, a nie tylko brać. Jeżeli ktoś chce się bez przerwy "wieszać" na innych, nie znajdzie aprobaty i przyjaźni, otoczenie będzie go unikać. 
 
S.K. - Na jaki temat napisałeś pracę magisterską? 
 
 J.S. - Temat mojej pracy brzmiał: "Artystyczne i ideowe wartości twórczości Jerzego Andrzejewskiego". Pisarz był bardzo zainteresowany tematem, więc spotkałem się z nim na długą rozmowę. Moim promotorem został wybitny krytyk literacki - Andrzej Kijowski. Pierwszą wersję pracy magisterskiej poddał tak głębokiej krytyce, że wolałem napisać ją od nowa niż nanosić poprawki. Druga wersja została oceniona pozytywnie. Egzamin magisterski zdałem w czerwcu 1960 roku z ogólnym wynikiem "dobry". 
 
S.K. - Fakt, że pierwsza wersja Twojej pracy magisterskiej została poddana takiej krytyce, świadczy chyba o tym, że nie miałeś taryfy ulgowej? 
 
J.S. - Myślę, że nie. Bardzo się starałem, żeby z niej nie korzystać. Uważam, że stosowanie taryfy ulgowej i korzystanie z niej jest bardzo szkodliwe dla niewidomego ucznia, studenta, pracownika i w ogóle dla człowieka. Szczególnie jest to szkodliwe w okresie, kiedy kształtuje się osobowość, tj. w przypadku dzieci i młodzieży. 
 
S.K. - Jakie metody nauki stosowałeś? Kto Ci pomagał? 
 
J.S. - W czasie studiów przede wszystkim liczyłem na siebie. Podstawą nauki było pismo Braille'a. Bez niego nie mógłbym ukończyć studiów, a potem przez długie lata pracować jako dziennikarz. Moja nauka w szkole średniej, a także studia uniwersyteckie opierały się na notatkach brajlowskich, które służyły nie tylko mnie, ale również widzącym przyjaciołom, gdyż zwłaszcza podczas sesji egzaminacyjnych uczyliśmy się w kilkuosobowych zespołach, a moje zapiski okazywały się najdokładniejsze. Nie muszę chyba dodawać, że wtedy dla niewidomych studentów nie było podręczników w brajlu ani na taśmie, bo magnetofony stały się popularne dopiero w latach sześćdziesiątych. Dlatego notatki z wykładów i zajęć seminaryjnych były podstawą nauki i warunkiem dorównania studentom widzącym, dla których stały otworem biblioteki i czytelnie. O komputerach nawet w najśmielszych marzeniach nikomu w Polsce się nie śniło. 
 
S.K. - Na napisaniu i obronie pracy magisterskiej zakończyła się Twoja przygoda z nauką. Potem zaczęła się praca, o której marzyłeś. Czy tak? 
 
 J.S. - Niezupełnie. Po podjęciu pracy w redakcji "Pochodni" nie zerwałem z nauką, choć nie miała ona już systematycznego charakteru. Przez kilka lat uczęszczałem na wykłady dotyczące dziennikarstwa, wygłaszane przez wybitnych publicystów i naukowców w Stowarzyszeniu Dziennikarzy Polskich, oraz na wykłady z zakresu ekonomii i socjologii w Stołecznym Ośrodku Naukowym. Starałem się również, aby w domowej biblioteczce nie brakowało nowości wydawniczych dotyczących języka polskiego, prasoznawstwa, stylistyki i innych dziedzin nauki związanych z moim zawodem. 
Z bliskich kontaktów z Wydziałem Dziennikarskim Uniwersytetu Warszawskiego w 1977 roku wynikła decyzja o przystąpieniu do pisania pracy doktorskiej. Jej tematem miała być, zgodnie z sugestią dziekana wydziału prof. Haliny Słomkowskiej, publicystyczna i naukowa działalność dr. Włodzimierza Dolańskiego. Zagadnienie to bardzo mnie zafrapowało i z entuzjazmem zabrałem się do pracy. Zacząłem zbierać materiały. Uczęszczałem na seminaria i sesje doktoranckie organizowane w Warszawie i innych miastach. Jednak po roku pracy musiałem się wycofać z tych ambitnych planów. Nie zdołałem pogodzić obowiązków zawodowych, naukowych i rodzinnych, Zabrakło mi pieniędzy na opłacanie lektorów, a trzeba wiedzieć, że artykuły dr. Dolańskiego rozsiane są po bardzo licznych czasopismach, i nie tylko w języku polskim. Gdybym wtedy miał komputer, mógł skanować prace publicystyczne, gromadzić je na twardym dysku, samodzielnie pracować nad tekstem, mój doktorat przybrałby zupełnie inne kształty. 
 
S.K. - Tak, nie zawsze doceniamy możliwości, jakie tworzy nam współczesna informatyka, technika i technologia. Co jeszcze chciałbyś powiedzieć naszym Czytelnikom na tematy związane z kształceniem się na poziomie wyższym? 
 
J.S. - Temat swej nauki chciałbym zakończyć fragmentem nadesłanego kilka lat temu do redakcji "Pochodni" listu koleżanki ze studiów - red. Miry Jagodowskiej, która poszukiwała mojego adresu: "W 1958 roku ukończyłam Wydział Dziennikarski na Uniwersytecie Warszawskim. Przez cztery lata studiów naszym kolegą w grupie był Józek Szczurek - niewidomy. Zawsze zadbany, pogodny, życzliwy, bardzo samodzielny, koleżeński. Kiedy chcieliśmy iść na wagary do Łazienek, on zostawał na wykładzie. Wiedzieliśmy, że na niego możemy liczyć, że przekaże nam temat wykładu bezbłędnie, rzeczowo, w sposób doskonały. 
Pisał brajlem. Miał takie blaszane okładki, w które wkładał zeszyt, rzecz prosta, pisał głośniej niż pozostali studenci. Pewnego razu na wykładzie z historii literatury powszechnej, kiedy tak "stukał", profesor (nazwiska nie wymienię) przerwał swój monolog i dosyć głośno powiedział:- Czy Pan długo będzie jeszcze strugał te ołówki? Zamarliśmy! Józek oczywiście przestał notować. Na przerwie podeszliśmy do profesora i sprawę wyjaśniliśmy. Ten podszedł do Józka i serdecznie go przeprosił". 
 
S.K. - Myślę, że Twoje zmagania i osiągnięte wyniki świadczą o wytrwałości, uporze w dążeniu do celu, umiejętności współżycia w grupie i mogą stanowić wzór nie tylko dla młodych osób z uszkodzonym wzrokiem. 
Dziękuję za tę część wypowiedzi, a o Twojej pracy redaktorskiej, problemach "Pochodni" dawniej i obecnie oraz roli i zadaniach prasy środowiskowej pomówimy w następnym odcinku. 
 Stanisław Kotowski 
 
aaa 
6. WYDARZENIA, OGŁOSZENIA I INFORMACJE 
 
aaa 
6.1. Nowa działalność BC PZN 
 
 Na stronie Biblioteki Centralnej PZN czytamy: BC PZN zamierza uruchomić w ramach Serwisu Wypożyczeń Online nową strefę - skanu prasy - gromadzącą skanowane wersje wydań prasy. 
Czekamy na państwa opinie i komentarze na ten temat - emailem na adres: wypozycz@bcpzn.pl 
Prezentujemy pilotażowy numer tygodnika "Polityka" w wersji skanowanej. Polityka nr 14/2010 
Link jest dostępny po zalogowaniu się do Serwisu Wypożyczeń Online BC PZN pod adresem: 
http://wypozycz.bcpzn.pl 
 
 Źródło: strona serwisu wypożyczeń online BC PZN 
 
 *** 
 
Bez trudu pobrałem wyżej wymieniony numer "Polityki". Tygodnik jest dostępny w formacie TXT, a więc łatwo może być czytany przy pomocy komputera oraz niektórych odtwarzaczy. 
Jest to wspaniała incjatywa Biblioteki Centralnej PZN. Gratuluję. 
Stanisław Kotowski 
 
aaa 
6.2. Dwie książkowe publikacje 
 
Zarząd Fundacji Polskich Niewidomych i Słabowidzących "Trakt" z przyjemnością informuje, że dzięki finansowemu wsparciu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych udało się nam w 2009 roku wydać między innymi "Wybór poezji" Juliusza Słowackiego pod hasłem: "Rok dwóch mistrzów - czytamy Słowackiego w brajlu" oraz publikację "Widzący niewidomym. Bezinteresowni, zaangażowani, oddani". 
 
Pierwszą publikację wydaliśmy dla jednoczesnego uczczenia dwusetnych urodzin: Juliusza Słowackiego oraz Ludwika Braille'a, wielkiego twórcy alfabetu punktowego dla niewidomych. 
"Wybór poezji" - dokonany przez Prof. Andrzeja Fabianowskiego - wydaliśmy w brajlu i powiększoną czcionką dla słabowidzących. 
Prócz walorów literackich wydawnictwo nasze ma i tę zaletę, że pozwala porównać publikację drukowaną alfabetem brajla z publikacją drukowaną zwykłym drukiem. 
Ta sama treść tłoczona alfabetem brajla i drukowana nawet powiększoną czcionką daje co prawda dwa tomy, ale jakże różniące się rozmiarem, wagą itp. Pozwala to, na przykład, na lekcjach z widzącymi uczniami pokazać, nie tylko jak wygląda alfabet brajla, ale także przybliżyć problematykę niewidomych i słabowidzących. 
 
Druga publikacja "Widzący niewidomym." przybliża sylwetki kilkunastu widzących osób, które całe swoje zawodowe życie, a przynajmniej jego większość, poświęciły sprawom niewidomych i słabowidzących. W książce znajdziemy takie nazwiska jak: Halina Adamowicz, Jan Dziedzic, Ewa Grodecka, Zygmunt Jursz, Tomasz Lidke, ks. Zygmunt Pawłowicz, Stanisław Pietrzyk, Czesław Radej, Zofia Sękowska, Wanda Szuman, Maria Urban, Jerzy Ziętek i Czesław Żyhoniuk. 
Zapoznając się z sylwetkami wymienionych osób, poznajemy nie tylko ciekawych, zaangażowanych ludzi, ale także warunki społeczne, ekonomiczne i polityczne, w jakich oni działali. Poznajemy także różne ideowe inspiracje, jakimi ludzie ci się kierowali, dążąc do jednego celu: do poprawy bytowania i wizerunku niewidomych i słabowidzących. 
 
Obie te publikacje przekazaliśmy bezpłatnie kilkudziesięciu bibliotekom i innym placówkom zainteresowanym problematyką niewidomych i słabowidzących, z prośbą o udostępnianie ich zainteresowanym niewidomym i słabowidzącym. Prosiliśmy także o popularyzowanie spraw naszego środowiska wśród widzących, zwłaszcza dzieci, młodzieży i studentów. 
Została nam jeszcze pewna ilość egzemplarzy obu publikacji, którą przeznaczamy dla indywidualnych czytelników. 
Jeżeli są Państwo zainteresowani wzbogaceniem swoich zbiorów o nasze wydawnictwa, prosimy złożyć zamówienie pocztą elektroniczną na adres: wydawnictwo@trakt.org.pl albo zwykłą pocztą na adres: 
Fundacja Polskich Niewidomych i Słabowidzących "Trakt", al. Bohaterów Września 9 , 
00 - 973 Warszawa. 
 
Życząc przyjemnej i pożytecznej lektury - 
 
z poważaniem 
 
Józef Mendruń 
Prezes Zarządu 
 
Fundacja Polskich Niewidomych i Słabowidzących "Trakt" 
al. Bohaterów Września 9 
00-973 Warszawa 
tel. (22) 576 18 79 
e-mail: biurofundacji@trakt.org.pl 
www.trakt.org.pl 
numer KRS: 0000230693 
 
 Data opublikowania: 29 marca 2010 13:26 
Źródło: Lista dyskusyjna Fundacji "Trakt" 
 
 *** 
 
O publikacji "Widzący niewidomym." pisaliśmy w kwietniowym numerze "Wiedzy i Myśli" pod pozycją 5.4. Powyższa informacja poszerza wiedzę na jej temat. Dlatego Informację Zarządu Fundacji "Trakt" zamieszczamy w całości. 
Nie wiemy natomiast, czy nasi Czytelnicy będą mogli otrzymać omawiane publikacje. Informacja na ten temat opublikowana została pod koniec marca, a więc wówczas, gdy kwietniowe wydanie "WiM" było już u Czytelników. W bibliotekach jednak każdy może zapoznać się z wyżej omówionymi pozycjami. 
(Przypis redakcji "WiM") 
 aaa 
6.3. Wydawnictwo Liber Novus oferuje 
 
Pragnę przedstawić ofertę wydawnictwa Liber Novus. 
 Jako pierwsi wydajemy komercyjne publikacje w formacie DAISY, przystosowane do potrzeb osób niewidomych. 
 Więcej informacji można przeczytać na stronie wydawnictwa: 
http://www.libernovus.pl/ 
 
Nasze książki można zakupić na www.allegro.pl 
Marcin Nowak 
 
Data opublikowania: 2010-04-01 
Źródło: Lista dyskusyjna Typhlos 
 
aaa 
6.4. Utkaj, wymaluj, wyrzeźb "Cztery pory roku" 
Magdalena Gajda 
 
Rozpoczęła się ósma edycja ogólnopolskiego konkursu plastycznego "Sztuka Osób Niepełnosprawnych", organizowanego przez PFRON. Temat tegorocznego konkursu to "Cztery pory roku". 
Celem konkursu jest popularyzacja działalności artystycznej osób z niepełnosprawnością. Konkurs przeznaczony jest dla uczestników warsztatów terapii zajęciowej i środowiskowych domów samopomocy, a także mieszkańców domów pomocy społecznej dla osób z niepełnosprawnością. 
Prace zgłaszają bezpośrednio placówki. Każda z nich może przesłać osiem prac - po dwie w kategoriach: malarstwo i witraż, grafika i rysunek, rzeźba kameralna i płaskorzeźba, tkanina i aplikacja. 
 
Regulamin 
 
Tegoroczna edycja konkursu PFRON organizowana jest pod hasłem "Cztery pory roku". Składa się ona z dwóch etapów: wojewódzkiego i ogólnopolskiego. Autorzy prac wyłonionych w eliminacjach wojewódzkich otrzymają dyplomy i nagrody rzeczowe. W etapie ogólnopolskim przewidziane są nagrody pieniężne: za pierwsze miejsce - 6 tys. zł, za drugie miejsce - 5 tys. zł, za trzecie - 4 tys. zł, a za wyróżnienie - 3 tys. zł. Kwoty te zostaną przekazane do placówek, z których pochodzą zwycięskie i wyróżnione dzieła. 
Prace należy przesyłać pocztą bezpośrednio do oddziałów wojewódzkich PFRON, właściwych dla siedziby danej placówki. Termin nadsyłania zgłoszeń mija 20 maja. 
Etap regionalny zostanie rozstrzygnięty do 19 czerwca, w krajowy do 20 lipca. Listę laureatów konkursu fundusz ogłosi do 6 sierpnia. 
 
Data opublikowania: 2010-03-31, 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 
 aaa 
6.5. Mały wielki człowiek 
Alicja Nyziak 
 
 Uwaga, rzucam hasełko: Polski Związek Niewidomych jest do bani! Oj, oj, już oczami wyobraźni widzę ten bulgot, ferment - a potem cudowna, zajadła, frustrująca fala tsunami rusza do ataku. W tym momencie mówię: Do roboty, aniołki, zamiast narzekać i wyrzekać. Pole do popisu jest ogromne i jeśli tylko się chce, to można wiele. Wiem, wiem, różnie bywa, bo czasami prezes nie taki, bo władze miasta be, bo, bo... Nadal jednak twierdzę, że gdy się chce, to dużo można. Na poparcie swoich słów przedstawiam człowieka, który opracował program spotkania, zaprezentował go kolegom i koleżankom z zarządu koła, dostał zielone światło i zorganizował całe spotkanie od podstaw, czyli napisał projekt i uzyskał dofinansowanie, znalazł gościnną bibliotekę, która nieodpłatnie udostępniła salę, wyszukał i zaprosił firmy, stowarzyszenia i fundacje działające na rzecz osób z dysfunkcją wzroku. Poświęcił czas przeznaczony na odpoczynek, żeby przygotować prezentację, i razem z kolegą wykonał do niej audiodeskrypcję. Dobrze, że kolega pomagał, bo inaczej żona jak nic dałaby dymisję ze stanowiska głowy domu, bo niby był, ale jakby go nie było. 
Dzięki tej inicjatywie członkowie kutnowskiego koła PZN mieli okazję zapoznać się nie tylko z nowoczesnym osprzętowaniem dla niewidomych i słabowidzących, ale także "zaprzyjaźnić się" z różnymi odtwarzaczami książek. Jak wiadomo, kupowanie sprzętu w ciemno jest szczególnie uciążliwe dla osób bogatych w życiowe doświadczenia, bo jak sami mówią, głowa już nie ta i trudno sobie z elektroniką poradzić. Wielu z nich nadal korzysta z książek nagranych na kasety magnetofonowe. No, ale wiadomo, worki z nimi są ciężkie i nie zawsze ma kto pomóc dostarczyć na pocztę, trafiają się także kasety "zmęczone życiem" i wtedy fragment książki trzeba sobie dopowiedzieć, uaktywniając wyobraźnię. Ponadto na rynku zaczyna brakować kaset, czyli kaseciaki, podobnie jak wcześniej magnetofony szpulowe, odejdą w zapomnienie. Trzeba zacząć przestawiać się na nowoczesność, ale jak tu się przestawiać, gdy człowiek nie wie, w czym może wybierać. Inicjatywa, którą opisuję, pozwoliła starszym członkom koła przekonać się, że obsługa tego czy innego gadającego odtwarzacza jest na miarę ich możliwości. Młodsi również mogli zapoznać się z całą gamą gadającej elektroniki oraz porozmawiać z przedstawicielami stowarzyszeń i fundacji o różnych aktywizujących działaniach, z których mogą skorzystać. 
Zarówno organizatorzy (zarząd koła, tym razem na czele z pomysłodawcą), jak i zaproszeni goście byli zaskoczeni tak dużym zainteresowaniem. Okazało się, że jest ogromne zapotrzebowanie na tego typu pokazy, bo tak naprawdę osoby z małych miast, miasteczek i wiosek nie mają dostępu do informacji, co i jak może im ułatwić życie. O rety, przecież ja jeszcze nie przedstawiłam mojego bohatera. Ten "mały", ale przecież "wielki", jakże uczynny i pogodny człowiek to Marek Janakowski! Taki zwyczajny człowiek chętnie pomagający innym, mieszkaniec Kutna. A propos, już "gnębię" narzekających. Marek jest osobą słabowidzącą od urodzenia, pracuje zawodowo na codzienne wydatki, bo z renty trudno utrzymać rodzinę. Tak więc nie ma w nadmiarze wolnego czasu, ale mimo to działa społecznie. 
Polski Związek Niewidomych to nie tylko Zarząd Główny, który reprezentuje nas na zewnątrz. To przede wszystkim my - ludzie, którzy gdzieś tam w terenie, daleko od Warszawy podejmujemy małe działania, które przynoszą ogromny "kosz owoców" i dają satysfakcję. 
 
aaa 
6.6. Radio osób niepełnosprawnych 
 
W czwartek o 17:00 (8 kwietnia br.) wystartuje Radio IN. Stacja ma być platformą łączącą świat osób niepełnosprawnych ze światem osób sprawnych. 
Jak zapewniają pomysłodawcy, w Radiu IN słuchacze znajdą audycje o tematyce społecznej, publicystycznej i kulturalnej. Nie zabraknie muzyki i audycji informujących o ważnych wydarzeniach. Nie zabraknie także audycji skierowanych bezpośrednio do osób niepełnosprawnych, zawierających ważne informacje o możliwościach pokonywania niepełnosprawności, np. o szkoleniach, rehabilitacji, itp. W muzyce towarzyszącej audycjom będzie można posłuchać klasycznych przebojów, smooth jazzu oraz muzyki chrześcijańskiej. 
W Radzie Programowej Radia zasiedli: 
małżonka prezydenta Maria Kaczyńska, 
dziennikarka TVP Grażyna Torbicka, 
twórca radia WNET, Krzysztof Skowroński, 
niepełnosprawny podróżnik, założyciel fundacji Poza Horyzonty Jan Mela, 
rzecznik Episkopatu Polski ks. Józef Kloch 
oraz Jarosław Gerard Podolski z Wyższej Szkoły Komunikowania i Mediów Społecznych im. Jerzego Giedroycia. 
Strona internetowa stacji: www.radioin.pl 
 
Data opublikowania: 2010-04-07· 
Źródło: www.bdcast.org 
 
aaa 
6.7. Nie musimy już stukać do drzwi
Monika Żmijewska 
 
Nie tylko mówimy, na czym polega problem, ale też jak go rozwiązać - mówią Tomasz Strzymiński i Barbara Szymańska. 
Dwójka niewidomych to spiritus movens Fundacji Audiodeskrypcja, która właśnie skończyła rok. 
 
Pierwsze inicjatywy związane z wprowadzaniem udogodnień dla osób niewidomych w Białymstoku zaczęły się rodzić kilka lat temu. Pionierem był Strzymiński, który uparcie upomina się o prawa do normalnego funkcjonowania w społeczeństwie. Tak długo wydeptywał ścieżki do urzędników, że w końcu usunięto niektóre bariery w komunikacji miejskiej. 
Kilka lat temu w Białymstoku, jako pierwszym mieście w Polsce, zaczęto organizować pokazy filmów z audiodeskrypcją dla osób niewidomych (czyli opisywaniem przez lektora: koloru, min i gestów). Do Strzymińskiego dołączyła Szymańska, również niewidoma. Z innymi społecznikami zawiązali Fundację Audiodeskrypcja. 
 
Rozmowa o fundacji 
 
Monika Żmijewska: Jak podsumujecie rok fundacji? 
 
Barbara Szymańska: Tyle się dzieje, że mam wrażenie lawiny. Na początku my stukaliśmy do różnych instytucji, przekonywaliśmy, jak ważne są działania związane z udogodnieniami dla osób niewidomych. Teraz powoli sytuacja się zmienia - to do nas dzwonią pracownicy różnych placówek, pytają, chcą organizować wspólne projekty. Temat audiodeskrypcji jest na topie, wzbudza zainteresowanie. Pracownicy różnych placówek już wiedzą, że ich przygotowanie w tym kierunku jest potrzebne. 
 
Tomasz Strzymiński: Słowo "audiodeskrypcja" w niektórych kręgach już nie jest jakimś tajemniczym słowem. Nie musimy już stukać do drzwi, możemy skupić się na pisaniu dobrego projektu i na zdobywaniu pieniędzy, organizowaniu szkoleń. Chodzi o to, by nie było tak, że robimy wystawę przystosowaną do potrzeb niewidomych, czy jakąś inną inicjatywę, po czym wystawa się zmienia i koniec. Przy okazji kolejnej pracowników muzeum znów trzeba szkolić do przygotowania ekspozycji z audiodeskrypcją. Chcemy pracowników instytucji kulturalnych pod tym względem usamodzielnić, by efekt był długotrwały. 
 
Co udało się zrobić przez ten rok? 
 
T.S.: Jako pierwsze z placówek kulturalnych w tej dziedzinie wystartowało Muzeum Przyrody w Drozdowie. Zrealizowało projekt "Udostępniamy muzeum gościom niewidzącym i obcojęzycznym", w ramach którego powstał przewodnik audio z audiodeskrypcją obiektów muzealnych oraz w języku niemieckim i angielskim. 
 
B.Sz.: Muzeum w Drozdowie jest beneficjentem projektu "Drzwi do kultury". Teraz zaś do działań dołączył Wojewódzki Ośrodek Animacji Kultury. W warsztatach w ramach projektu "Teatr bez barier" biorą udział dzieci widzące i niewidzące. Właśnie się integrują, uczą się lalek, emisji głosu. Kulminacja nastąpi 9-11 kwietnia, kiedy zorganizujemy wykład na temat zasad audiodeskrypcji w teatrze dla instruktorów, a potem odbędzie się spektakl w wykonaniu dzieci. 
 
Plany? 
 
B.Sz.: Trochę ich jest. Złożyliśmy do Urzędu Miejskiego wniosek o stworzenie przewodnika po mieście z audiodeskrypcją. Można dostosować do tego trasę "Białystok esperanto i wielu kultur", która już istnieje. Wróciliśmy też właśnie ze spotkania z Muzeum Podlaskiego. Myślimy o lekcjach muzealnych dla dzieci niewidomych. A poza tym już 
dawno chodził nam po głowie pewien projekt, zastanawialiśmy się, z kim go zrobić, a w tym samym czasie zgłosiło się do nas właśnie to muzeum. 
 
T.S.: Chodzi o to, by osoba niewidoma z jednym urządzeniem mogła zwiedzić ratusz, potem zaś wyjść z niego, pójść wytyczoną trasą do kolejnego muzeum - np. do Karnego czy Historycznego. Cały czas z jednym urządzeniem, które mogłaby wziąć z jednej instytucji, a zostawić w drugiej. 
 
B.Sz.: To system pewnej nawigacji, która tworzy trasę w oparciu o GPS, a jednocześnie jest rodzajem przewodnika po ekspozycji. Wygląda to tak, że zwiedzający wchodzi do muzeum, a wtedy system sam się uruchamia i nas prowadzi. 
 
Jak ważne są szkolenia? 
 
- Wiele osób uczestniczących w naszych warsztatach dopiero podczas rozmów z nami uświadamia sobie, jak naprawdę funkcjonuje osoba niewidoma. Uczą się różnych rzeczy, np. jak powinni wskazywać kierunek, gdy na ulicy ktoś niewidzący ich o to zapyta. Np. w WOAK-u, gdy przychodzimy z jakąś sprawą, panie już wiedzą, że częstując nas herbatą mogą powiedzieć, że szklanka stoi na godzinie 12. Tak naprawdę wiele rzeczy jest prostych. Brakuje tylko wiedzy, z jej braku bierze się lęk przed udzieleniem pomocy. Ci, którzy uczestniczą w naszych warsztatach, są pozytywnie zaskoczeni, bo my nie tylko mówimy, na czym polega problem, ale też jak go rozwiązać. 
 
 Data opublikowania: 2010-03-22 
 Źródło: bialystok.gazeta.pl 
 
 aaa 
7. O ZWYKŁYCH I NIEZWYKŁYCH ZAJĘCIACH 
Kuchenki i lodówka 
Jaga Praktyczna 
 
 Kuchnia to miejsce magiczne, choć pełne niespodzianek i pułapek, szczególnie dla osoby tracącej wzrok bądź będącej tuż po jego utracie. A i mistrzom zdarzają się wpadki przy pozornie znanych i błahych czynnościach. 
 
Odmrażanie i czyszczenie lodówki 
Nie czekajmy, aż lodówka zacznie rzęzić z przepracowania i przemrożenia. Odmrażajmy i myjmy ją regularnie. Ważne, aby do tej czynności przystąpić, opróżniwszy lodówkę z produktów, których nie powinno się ponownie zamrażać (mięso, mrożonki, lody). Pusty zamrażalnik odmrażamy, wkładając do niego mały garnek z gorącą wodą albo pozostawiając otwarte drzwiczki. Sama stosuję ten drugi sposób, aby nie narazić się na przypadkowe poparzenie. Trwa to nieco dłużej, ale jest bezpieczniej… 
Potrzebne będą: miejsce (stół), na którym na czas mycia lodówki położymy słoje, puszki i pojemniki z niej wyjęte, ścierka do naczyń, gąbka, naczynie z ciepłą wodą i rozpuszczonym w niej detergentem oraz sodą oczyszczoną, sama soda oczyszczona, ręczniki papierowe, a także ścierka do podłogi, którą rozłożymy przed frontem lodówki, żeby wsiąkała w nią ściekająca woda. 
Jak się zabrać do odmrażania? Najlepiej wyłączyć lodówkę z gniazdka. Oszczędzi to ponownego nastawiania regulatora temperatury oraz zapobiegnie zepsuciu się automatycznego włączania się światełka wewnątrz lodówki wskutek spływania wody na gorącą żarówkę. (Jeśli gniazdko jest trudno dostępne, należy oznaczyć pozycję regulatora, na którą był nastawiony, i zakleić taśmą przylepną przycisk od światła, aby się nie zapaliło w czasie odmrażania). 
- Wyjmij produkty, zaczynając od górnej półki i posuwając się ku dołowi. Połóż wszystkie wyjęte rzeczy na blacie lub stole, zachowując kolejność wyjmowania. 
- Wyjmij wszystkie produkty z półek na drzwiach lodówki i zgrupuj je półkami na stole lub blacie. Pamiętaj o zabezpieczeniu jajek przed sturlaniem się, jeśli nie chcesz mieć kłopotu! 
- Wymyj dokładnie myjką wewnętrzną stronę drzwi lodówki, używając do tego wody z detergentem i roztworem sody oczyszczonej (soda usuwa zażółcenia). Zacznij od góry. Zwróć szczególną uwagę na pojemnik na masło i ser (wymyj go bardzo starannie). W trakcie mycia stosuj najpierw ruchy poziome, a następnie pionowe, aby nie ominąć żadnego miejsca. Wyrobienie tego nawyku jest bardzo pomocne w domowych pracach. Po przemyciu przetrzyj wnętrze lodówki szmatką zanurzoną w sodzie oczyszczonej (soda ma właściwości pochłaniające zapachy). 
- Teraz gumowa uszczelka. Umyj ją tak samo jak drzwi lodówki, nie zapominając o jej spłukaniu i dokładnym wytarciu. 
- Wilgotną ścierką wytrzyj, a potem papierowym ręczniczkiem osusz produkty, które stały na drzwiach lodówki i włóż je na swoje miejsce. 
- Ostrożnie wyjmij po kolei półki z wnętrza lodówki i umyj je w zlewozmywaku wodą z detergentem (pamiętaj również o spodzie każdej półki). 
- Kontroluj stan rozmrożenia agregatu, następującego bądź w wyniku topienia się lodu, bądź przemywania agregatu gąbką i ręcznego usuwania bryłek spadających z jego przewodów. Kiedy cały lód zniknie, umyj zamrażalnik wodą z detergentem i osusz za pomocą papierowych ręczników. Jeśli nie chcesz mieć minipowodzi w kuchni, sprawdzaj, czy nie trzeba wyżąć szmaty leżącej przed lodówką. Jeśli tak, to zwiń szmatę i wykręć ją w zlewie, a potem sprawdź, czy na podłodze nie utworzyła się kałuża. Jeśli jej nie wytrzesz natychmiast, może potem brzydko pachnieć spod lodówki. 
- Umyj wnętrze lodówki, zaczynając od jej górnej ściany i posuwając się do ściany tylnej, a następnie do ścian bocznych. Na końcu umyj podłogę lodówki. 
- Włóż umyte i osuszone półki w takim samym porządku, w jakim je wyjmowałeś. Ustaw żywność na półkach. W celu zapewnienia prawidłowej cyrkulacji powietrza, stawiaj przedmioty w pewnym odstępie od siebie. 
- Umyj w zlewozmywaku wodą z detergentem pojemnik na jarzyny, opłucz go starannie i osusz, a następnie wyłóż go papierowym ręcznikiem, włóż jarzyny i umieść z powrotem w lodówce. 
- Teraz można się zająć zewnętrznymi ścianami lodówki. Szczególnie ostrożnie i starannie umyj okolice klamki i przestrzeń pod nią oraz zawiasy drzwiczek. Potem wytrzyj całość papierowymi ręcznikami. 
- I to już wszystko. Włącz lodówkę, zamknij drzwiczki i zdejmij zabezpieczenie z diody. 
 
Następne wyzwanie to kuchenka 
 
W zależności od przestrzeni i zasobności kieszeni możemy mieć kuchenkę elektryczną, gazową, gazowo-elektryczną, mikrofalową lub indukcyjną. Tego ostatniego typu nie polecam niewidomym z uwagi na skomplikowaną obsługę i niebezpieczeństwo użytkowania. Ze względu na rozmiary mamy modele podłogowe lub stołowe Zróżnicowane powierzchnie do przygotowywania posiłków to palniki w modelach gazowych i pola grzewcze w elektrycznych, ruszty oraz blachy, na które ścieka tłuszcz. 
Do ustawiania temperatury grzania mogą być regulatory obrotowe lub wciskane. 
Przy okazji: warto pamiętać o zaznaczeniu pozycji regulatorów grzania za pomocą plastikowej taśmy samoprzylepnej lub wypukłej kropli farby obok regulatora lub wprost na nim. Tak samo należy oznaczyć regulatory piekarnika. Ja preferuję pokrętła obracające się skokowo, co pozwala dobrze ustawić ich pozycję. 
Przy zakupie kuchenki - o czym wspominałam w poprzednim odcinku - należy uwzględnić czujniki termopary, które w przypadku zalania płomienia bądź jego zdmuchnięcia automatycznie wyłączają dopływ gazu. Nie od rzeczy jest sprawdzenie, czy kuchenkę wyposażono w zapalacz iskrowy oraz elektroniczne sterowanie pracą piekarnika, stanowiące zarazem dźwiękowy minutnik, bardzo przydatny w kuchni. 
 
Obsługa kuchenki gazowej 
 
- Ustaw gałkę regulatora grzania w pozycji szczytowej, po czym przekręcaj kolejno poprzez pozycję średniego płomienia do najniższego, aby wyćwiczyć nastawianie palnika na żądaną temperaturę. 
- Przytknij zapalacz iskrowy do otworów palnika, przekręć odpowiednią dla danego palnika gałkę i sprawdź słuchem, czy gaz się zapalił. Jeśli nie usłyszysz charakterystycznego dźwięku i wyczujesz zapach gazu, przekręć gałkę z powrotem, żeby wyłączyć gaz, po czym powtórz zapalanie. 
- Trzymając rękę wysoko nad ogniem, drugą ręką zmniejszaj stopniowo płomień, za każdym razem sprawdzając pozycję na gałce regulatora. Zwróć szczególną uwagę na moment, kiedy płomień osiągnie najmniejszą intensywność. 
- Aby sprawdzić wysokość płomienia przy naczyniu postawionym na palniku, umieść jedną rękę nad naczyniem i upewnij się, czy z którejkolwiek strony płomień nie wystrzela za bardzo poza dno naczynia. Jako swego rodzaju zabezpieczenie zaleca się stawianie naczyń z produktami wymagającymi dłuższego gotowania na tylnych palnikach. 
 
Piekarniki 
 
Piekarnik gazowy: 
- Otwórz drzwi piekarnika i zlokalizuj małym palcem dziurkę w dnie piekarnika, w której znajduje się palnik. Przytknij zapalacz iskrowy do otworu drugą ręką, przekręć gałkę i nasłuchuj zapalenia się gazu. Jeśli gaz się nie zapali, powtórz czynność zapalania. 
Piekarniki elektryczne są bardziej wszechstronne i łatwiejsze w obsłudze. Mają jedną lub dwie grzałki z góry albo z dołu (które można uruchamiać pojedynczo bądź razem), termowentylator z regulacją temperatury do 360 st. C i opiekacz. 
Obsługa piekarnika wymaga pewnej wprawy, a nawet sprytu. Choć uwielbiam wszelkiego rodzaju zapiekanki oraz odświeżane pieczywo i często korzystam z piekarnika, to zdarza mi się dotknąć dłonią do jego gorących fragmentów. Jedyna rada - długie kuchenne rękawice, nieco nieporęczne, ale jakież bezpieczne. 
- Stań z boku piekarnika. Umieść na kuchence lub na pobliskim blacie potrawę, którą masz piec. Otwórz drzwiczki piekarnika i sprawdź, czy są całkowicie otwarte. Piekarnik powinien już być wstępnie nagrzany do temperatury właściwej dla danego specjału, a minutnik przygotowany do uruchomienia. Uzbrojony w rękawice, wysuń potrzebną blachę mniej więcej do połowy szerokości drzwi piekarnika. Sprawdź, czy nie zanadto ją wysunąłeś i czy się nie obsunie. 
- Obiema rękami przenieś naczynie z potrawą do pieczenia i ustaw je na przedniej części blachy, pośrodku. Delikatnie wsuń blachę do wnętrza piekarnika, a następnie nastaw zegar zgodnie z przepisem na daną potrawę. 
- Aby się przekonać, czy potrawa jest już gotowa, wysuń nieco blachę, skontroluj stan potrawy zgodnie z przepisem kulinarnym i wsuń blachę z powrotem do piekarnika, o ile to konieczne. Jeśli potrawa jest pod pokrywką brytfanny czy naczynia żaroodpornego, a chcesz ją podrumienić odłóż pokrywkę na blat. Zamknij piekarnik. Nie odstawiaj gorącej pokrywki na podłogę (nawet kafelkową), bo cofając się, możesz się poparzyć. 
- Gdy potrawa jest gotowa, wyjmij naczynie z piekarnika, podtrzymując je z obu stron dłońmi w rękawicach. Postaw naczynie na kuchence lub pobliskim blacie, upewniając się, czy jego położenie jest całkowicie bezpieczne. Zamknij drzwiczki piekarnika i upewnij się, że pokrętła są wyłączone i ustawione na "0". 
Funkcję piekarnika z powodzeniem spełnia prodiż elektryczny z elementem grzejnym w pokrywie, a często także w podstawie. 
Przy jego obsłudze należy postępować bardzo rozważnie. Przede wszystkim nie stawiać go na podłożu drewnianym czy z tworzywa i nie w pobliżu szlaków komunikacyjnych, aby nie przydeptywać sznura przyłączeniowego. Ponadto prodiż powinien stać w miejscu nieprzewiewnym i na powierzchni niepochłaniającej ciepła. 
- Należy sprawdzić, czy pokrywa ściśle przylega do korpusu (co gwarantuje dobre przewodzenie ciepła). Krawędzie stykowe pokrywy i obudowy powinny być idealnie czyste i suche. 
- Przy wypieku ciast boki pojemnika i powierzchnie zewnętrzne wkładek trzeba pokryć cienką warstwą tłuszczu i wysypać bułką tartą lub mąką. Niewskazane jest otwieranie prodiża w czasie pieczenia ciasta. Natomiast konieczne jest podnoszenie pokrywy przy pieczeniu mięsa, w celu polewania go roztopionym tłuszczem lub uzupełniania ubytku wody. Otwieranie prodiża jest dopuszczalne po uprzednim odłączeniu go od źródła prądu. 
- Rozgrzaną pokrywę zdjętą z prodiża należy odłożyć na podstawkę odporną na temperaturę. Sznur przyłączeniowy w czasie pieczenia nie powinien dotykać urządzenia, ponieważ ze względu na wysoką temperaturę może ulec zniszczeniu. 
 
Kuchenka elektryczna 
 
Wyznam, że nie jestem jej zwolenniczką ze względu na mało zróżnicowaną dotykowo płytę grzewczą, ale na przykład znajoma niewidoma nie lubi "gazówek", natomiast znakomicie obsługuje właśnie ten rodzaj kuchenek. 
Podobnie jak w sprzęcie gazowym należy sprawdzić i oznaczyć umiejscowienie gałek regulatorów piekarnika i pól grzewczych. Regulatory pól grzewczych obracają się w kierunku zgodnym z ruchem wskazówek zegara lub w kierunku przeciwnym, oznaczając temperatury wysoką, średnią i niską, dlatego należy dokładnie zorientować się w położeniu gałek zapalających poszczególne pola. 
- W celu nastawienia termostatu elektrycznego piekarnika lub opiekacza wykonaj te same czynności co przy obsłudze piekarnika gazowego. 
- Jeżeli pola grzewcze na kuchence mają różną wielkość, wybieraj odpowiednie naczynie, pasujące wielkością do danego pola. Ustaw zimny garnek na polu grzewczym, przytrzymując go dookoła obiema dłońmi i wyczuwając obwód pola palcami skierowanymi w dół. Przesuń rączkę naczynia tak, aby znalazła się w pozycji równoległej do frontu kuchenki (kierunek prawy lub lewy). Następnie zabierz ręce z powierzchni pola grzewczego i ustaw odpowiednią gałkę na żądaną temperaturę. 
- Jeżeli pole grzewcze lub naczynie jest gorące, weź łyżkę z długim trzonkiem i trzymaj ją zwróconą do góry. Zlokalizuj łyżką krawędź pola, potem przesuń za jej pomocą naczynie i sprawdź, czy stoi pośrodku, przesuwając łyżkę od krawędzi pola do ścianki naczynia po obu stronach. 
- Aby zdjąć garnek z gorącego pola grzewczego, ustaw gałkę w pozycji wyłączającej dane pole. Załóż rękawice ochronne i zdejmij naczynie, chwytając jedną ręką za rączkę, a drugą podtrzymując naczynie. 
W następnym odcinku porozmawiamy o kilku przydatnych mechanicznych pomocnikach. 
 
aaa 
8. ORGANIZACYJNE, SPOŁECZNE 
I ŚWIADOMOŚCIOWE PROBLEMY 
 
aaa 
8.1. Budujmy razem Koalicję 
Piotr Stanisławski 
 
30 marca w Fundacji Batorego w Warszawie odbyło się spotkanie pt. "Razem silniejsi - budowanie Koalicji na Rzecz Osób z Niepełnosprawnością", zorganizowane dla członków Koalicji. 
Dr Izabela Rybka w interesującym wystąpieniu przedstawiła zasady budowania koalicji parasolowych, które stawiają sobie za cel reprezentowanie środowiska oraz wpływanie na zmiany społeczne i legislacyjne. 
Badania Dialog Obywatelski Polska 2007 i Dialog Obywatelski Polska 2008 pokazują, że organizacje działające na rzecz osób z niepełnosprawnością mają problem z budowaniem przedstawicielstwa środowiska, nie mówią jednym głosem, nie są zorganizowane i nie podejmują działań służących wspólnym interesom. 
Poważnym problemem jest także zróżnicowana ocena najważniejszych potrzeb osób z niepełnosprawnością. Inaczej oceniają je organizacje pozarządowe, a inaczej administracja samorządowa w gminie, powiecie i administracja rządowa. Urzędnicy zwykle traktują postulaty zmian zgłaszane przez organizacje pozarządowe jako zbyt duże lub rewolucyjne. Najczęściej nie chcą żadnych zmian, a w swoich działaniach skupiają się wyłącznie na realizacji przepisów i budżecie, aby "zamknął się" on co do złotówki. Postulaty organizacji powołania budżetu zadaniowego traktują jako wywrócenie całego systemu do góry nogami. 
Obecni na spotkaniu przedstawiciele PFRON przedstawili sytuację funduszu i nakreślili największe problemy, jakie mogą wystąpić w najbliższych dwóch latach, wynikające z realizacji zadań. Zgodnie z planami Ministerstwa Finansów, z końcem 2011 r. PFRON straci osobowość prawną i Radę Nadzorczą. To oznacza, że stanie się rachunkiem bankowym przy Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej. Zebrani na spotkaniu członkowie Koalicji wyrazili swoje ogromne zaniepokojenie planami rządu zlikwidowania PFRON, a także brakiem przedstawienia środowisku założeń nowego systemu, który zagwarantuje osobom z niepełnosprawnością wsparcie. 
 
Data opublikowania: 2010-03-31, 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 
 aaa 
8.2. Pracodawcy przegrywają z Chinami
PAP 
 
Prawie połowa zakładów pracy chronionej w woj. warmińsko-mazurskim źle ocenia swoją sytuację finansową. Pracodawcy zatrudniający osoby niepełnosprawne skarżą się, że produkowane przez nich przedmioty nie są w stanie rywalizować z tanimi chińskimi odpowiednikami. 
Badania dotyczące zakładów pracy chronionej w woj. warmińsko-mazurskim zostały przeprowadzone na zlecenie wojewody przez ekonomistów z uniwersytetu w Olsztynie. Wynika z nich, że w 2009 roku w regionie działało 78 tego typu zakładów, przy czym aż 41,9 proc. oceniło swoją sytuację finansową jako złą, a 32 proc. powiedziało, że jest ona "zadowalająca". Ze względu na trudną sytuację na rynkach zbytu aż 43,2 proc. tych zakładów w ostatnim kwartale 2009 roku zmniejszyło produkcję. 
W raporcie dla wojewody napisano: Należy pamiętać, że badane przedsiębiorstwa prowadzą działalność głównie w branżach, które napotykają silną konkurencję ze strony krajów Azji Wschodniej (Chiny). 
Jednym z zakładów pracy chronionej, który przeżywa kłopoty finansowe z powodu zalewu tanich chińskich produktów, jest Elbląska Spółdzielnia Niewidomych Elsin, która zajmuje się produkcją m.in. pędzli. Firma zatrudnia 182 osoby, z czego 139 to niepełnosprawni, w tym niewidomi. 
Wydajność pracy niewidomego wynosi zaledwie 30 proc. osoby w pełni sprawnej, dlatego też nasze produkty muszą być droższe - powiedział prezes zakładu Jerzy Wilk. Prezes zakładu zapewnił jednocześnie, że pędzle są produkowane z naturalnego końskiego włosia i są bardzo wysokiej jakości. - Ale ludzie ich nie kupują, bo są droższe niż te chińskie, dużo od naszych gorsze jakościowo - przyznał Wilk. 
Prezes Wilk chce, by w najbliższym czasie na metkach pojawiła się informacja, że jest to rzecz wyprodukowana przez niepełnosprawnego. - Może wtedy ludzie wybiorą nasz produkt, poczują społeczną solidarność - powiedział Wilk. Pomysł ze znakowaniem produktów taką informacją sprawdził się w przypadku Spółdzielni Inwalidów "Pokój" w Rynie, która m.in. szyje odzież roboczą i ochronną. Nasze towary eksportowane do Niemiec były tak oznaczane i bardzo dobrze się sprzedawały. W Polsce jednak klienci mają inną wrażliwość, u nas w kraju niska cena jest najważniejsza - powiedział prezes "Pokoju" Roman Hubicki. 
Kierowana przez niego spółdzielnia zapewnia pracę 67 osobom, w tym 62 niepełnosprawnym. Hubicki przyznał, że jego zakład nie ma się najgorzej m.in. dzięki temu, że produkuje części na zlecenie Philipsa. W tej branży jest nieco lepiej, niż na rynku sprzedaży odzieży, gdzie naprawdę jest zalew tanich azjatyckich produktów - przyznał Hubicki. 
Zdaniem prezesa spółdzielni w Elblągu, zakłady pracy chronionej są w czasie kryzysu w trudniejszej sytuacji nie tylko ze względu na większe koszty produkcji, ale także dlatego, że pracownikom należy zapewnić odpowiednie warunki. - U nas funkcjonuje przychodnia lekarska, która jest pracownikom bardzo potrzebna - podkreślił Wilk. Ja zatrudniam też osoby niepełnosprawne umysłowo, którym nagle zdarza się stwierdzić, że nie będą pracowały i tyle. Nasze zakłady są bardzo specyficzne i wymagają indywidualnego podejścia do pracownika - dodał Hubicki. 
 
Data opublikowania: 2010-03-11 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 
aaa 
8.3. Chińczycy niszczą niewidomych
Oset 
 
No i mamy poważny kłopot, ba, nawet klęskę. Jak donosi redakcja PION-u tylko w samym województwie warmińsko-mazurskim prawie połowa zakładów pracy chronionej źle ocenia swoją sytuację finansową skarżąc się, że produkowane przez osoby niepełnosprawne przedmioty nie są w stanie rywalizować z tanimi chińskimi odpowiednikami. 
Na zlecenie wojewody warmińsko-mazurskiego zostały przeprowadzone stosowne badania w 78 tego typu zakładach, przy czym "aż 41,9 proc. oceniło swoją sytuację finansową jako złą, 32 proc. uznało ją za zadowalającą. Aż 43,2 proc. tych zakładów w ostatnim kwartale 2009 roku zmniejszyło produkcję tłumacząc to trudną sytuacją na rynkach zbytu". 
Jako przykład niechaj służy Elbląska Spółdzielnia Niewidomych Elsin zatrudniająca 182 osoby, w tym 139 - (76,37 proc.) - to niepełnosprawni, także niewidomi. Zastanawiam się, jak wygląda rzeczywista struktura zatrudnienia. Czy czasem gros pracowników nie stanowią niepełnosprawni z orzeczoną lekką niepełnosprawnością, co nie przeszkadza stwierdzeniu, że "wydajność pracy niewidomego wynosi zaledwie 30 proc. osoby w pełni sprawnej". To powinno pokazać skalę trudności, z jakimi boryka się Elsin, tyle że nie wiadomo, ilu niewidomych z orzeczoną niepełnosprawnością znaczną znalazło zatrudnienie w tym zakładzie i obniża w tak znaczny sposób wskaźnik wydajności. Z niskiej wydajności niewidomych również wynika dalsza, oczywista i logiczna konsekwencja - "produkty muszą być droższe". Ale prawa rynku są jednoznaczne: przy takiej samej jakości wyrobu - zbyt znajdzie wyrób tańszy. A ponieważ droższy produkt wyprodukowali inwalidzi, to aby zpch dalej ich zatrudniał, powinien otrzymać zwiększone, obok już posiadanego, wsparcie finansowe państwa, ponieważ inaczej będzie zmuszony - tu stosowna rzewna łezka - zwolnić inwalidów. 
A może tak sięgnąć do zasobów ludzkiego miłosierdzia i filantropii? Wprawdzie obywatele płacą sławne 1 proc. na rzecz wszelakich fundacji i stowarzyszeń, ale ich pojemne litościwe serce pomieści i dodatkowe wsparcie na cele produktu opuszczającego mury zakładu pracy chronionej. Prezes Elsin p. Wilk marzy, by na metkach pojawiła się informacja, że jest to wytwór rąk niepełnosprawnego. - "Może wtedy ludzie wybiorą nasz produkt, poczują społeczną solidarność". Nasze towary eksportowane do Niemiec były tak oznaczane i bardzo dobrze się sprzedawały - podszeptuje prezes innego zpch. Nie sądzę, aby był to pomysł trafiony. I nie ma powodu do zadowolenia. To jest żebractwo najczystszej wody, i nawet nie wiem, czy ładnie opakowane. 
Zdaniem prezesa spółdzielni w Elblągu, zakłady pracy chronionej są w czasie kryzysu w trudniejszej sytuacji nie tylko ze względu na większe koszty produkcji, ale także dlatego, że pracownikom należy zapewnić odpowiednie warunki. Czyli, gdyby warunki były gorsze, to wyniki ekonomiczne lepsze? Ciekawy punkt rozumowania. No i rozbrajająca szczerość szefa zpch "Ja zatrudniam też osoby niepełnosprawne umysłowo, którym nagle zdarza się stwierdzić, że nie będą pracowały i tyle". Czyżby tych pracowników było tak wielu? Teraz rozumiem źródło tak skrupulatnie wyliczonej wydajności pracy niewidomego. Ciekawy jestem, co sądzą sami niewidomi pracownicy Elsinu, tak nisko ocenieni przez kadrę zarządzającą. 
 
aaa 
8.4. Wydajność pracy niewidomych i słabowidzących pracowników Stanisław Kotowski 
 
Artykuł pt. "Pracodawcy przegrywają z Chinami" (pozycja 8.2) wprawił mnie w niewesoły nastrój. Od dziesięcioleci wiedziałem, że niewidomi są dobrymi, wydajnymi pracownikami. Taki pogląd starałem się też upowszechniać. Uważałem, że jest to podstawa zawodowej rehabilitacji. A tu... "Wydajność pracy niewidomego wynosi zaledwie 30 proc. osoby w pełni sprawnej, dlatego też nasze produkty muszą być droższe - powiedział prezes zakładu Jerzy Wilk". 
Ciekawe, jak ta wydajność została zmierzona? Elbląska Spółdzielnia Niewidomych Elsin produkuje pędzle z naturalnego końskiego włosia. Jaki jeszcze zakład w Polsce produkuje takie pędzle? Tylko porównanie wydajności w elbląskiej spółdzielni z wydajnością w innych polskich zakładach wytwarzających podobne wyroby, mogłoby być wiarygodne. Fakt, że chińskie wyroby są tańsze, to zupełnie inna sprawa. 
Wydajność pracy zależy od wielu czynników, m.in. od: 
- stopnia zmechanizowania pracy, 
- jakości parku maszynowego, 
- stosowanych technologii, 
- organizacji pracy, 
- wykorzystywanych surowców, 
- kwalifikacji pracowników, 
- kultury pracy, 
- czasu pracy, 
- zaangażowania pracowników w proces wytwarzania. 
Znajomy otrzymał propozycję zatrudnienia na stanowisku dyrektora dużego, państwowego zakładu pracy. Propozycji tej nie przyjął. Powiedział, że zakład ten zatrudnia sześć tysięcy pracowników, a niemiecki zakład tej samej branży o podobnej wielkości produkcji tylko sześćset osób. Stwierdził, że nie będzie zwalniał ludzi z pracy i odmówił. 
Czy można powiedzieć, że wydajność niemieckich pracowników jest dziesięć razy większa niż polskich pracowników? Oczywiście, że w tych zakładach właśnie tak jest. I wcale to nie znaczy, że Polacy są gorszymi pracownikami, że się obijają, że nie chce się im pracować. Na taki stan rzeczy mają wpływ niedostatki w głównych czynnikach, które warunkują wydajność, a także i to, że w polskim zakładzie funkcjonuje kilka, a może kilkanaście, związków zawodowych. 
Porównałem wydajność w podobnych zakładach tej samej branży. A z kim porównywał wydajność swoich pracowników pan prezes Jerzy Wilk? Nie znam odpowiedzi na to pytanie, ale obawiam się, że chodzi tu o uzasadnienie wysokości dofinansowania do zatrudnienia niewidomych pracowników, a niekoniecznie o ich wydajność. 
Nie mam wątpliwości, że wydajność pracownika obsługującego nowoczesny kombajn do produkcji np. szczotek, jest wielokrotnie wyższa od wydajności pracownika ręcznie naciągającego szczotki i to niezależnie czy pracownik ten jest niewidomy, czy widzący. O tym jednak w artykule ani słowa. 
Dla lepszego zrozumienia wydajności pracy, wyobraźmy sobie chłopa, który pługiem zaprzężonym w jedną szkapę orze kamieniste pole, w czasie długotrwałej suszy. No, może mu się uda w ciągu dnia zaorać pół hektara, a może i nie. 
I wyobraźmy sobie ciągnik z kilkuskibowym pługiem na takim polu. Ten oracz zaorze, nie wiem, ale może pięć hektarów w ciągu dnia, a może i więcej. 
A który z nich bardziej się napracuje? Jasne, że ten z koniem, bo chodzi za pługiem i musi go siłą trzymać w odpowiedniej pozycji. A traktorzysta - siedzi w wygodnej kabinie i jeździ po polu. 
Nie mam wątpliwości, że ogólnie wydajność niewidomych pracowników musi być niższa z wielu względów, w tym prawnych, chociaż jednostkowo może ona być na porównywalnym poziomie. Mam tu na myśli, m.in. konieczność zatrudnienia zwiększonej liczby personelu pomocniczego. A przecież wydajność dzielona jest przez wszystkich pracowników danego zakładu, a nie tylko bezpośrednio produkcyjnych. 
Nie będę wdawał się w szczegóły, ale wymagania stawiane pracodawcom zatrudniającym osoby niepełnosprawne, nie sprzyjają ich wydajności, a tym samym opłacalności zatrudniania takich pracowników. 
Tak samo uprawnienia niepełnosprawnych pracowników poważnie obniżają wydajność pracy i powodują zwiększone koszty ich zatrudnienia. Sam fakt, że pracownicy niebędący osobami niepełnosprawnymi, pracują dziennie po 8 godzin z piętnastominutową przerwą, a osoby niepełnosprawne po 7 godzin z piętnastominutową i dodatkową przerwą - skraca ich czas pracy i wydajność o około 20 procent. A do tego należy dodać 10 lub nawet 21 dodatkowych dni urlopu i inne zwolnienia z pracy. 
Oczywiście, pracowników z upośledzeniem umysłowym czy chorych psychicznie trzeba inaczej traktować. Czy jednak dotyczy to wszystkich osób niepełnosprawnych, w tym niewidomych i osób uznanych za niewidome? Uwzględniając potrzeby pracodawców prowadzących zakłady pracy chronionej, z pewnością tak. Czy jednak jest to zgodne z potrzebami pracowników niepełnosprawnych? Myślę tu o potrzebach tych pracowników, a nie o ich chęciach. Niemal każdy bowiem chciałby mało pracować i dużo zarabiać. 
Badania wydajności pracy niepełnosprawnych pracowników zlecił wojewoda warmińsko-mazurski ekonomistom olsztyńskiego uniwersytetu. Wyniki tych badań opublikowała PAP, a za nią inne media. Tego rodzaju badania i publikacje, z pewnością, nie służą zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Nie znaczy to, że nie należy badać i publikować wyników takich badań. Należy z nich wyciągać jednak właściwe wnioski. 
Moim zdaniem, wnioskiem nie może być stwierdzenie, że wydajność niewidomych pracowników osiąga 30 proc. wydajności pracowników pełnosprawnych. Nie może też być żądanie naklejania na wyrobach etykietek z informacją, że towar wyprodukował pracownik niepełnosprawny i liczyć, że klienci z litości będą kupowali te wyroby. Będzie to bowiem działalność charytatywna a nie ekonomiczna, nie gospodarcza. Trzeba się zdecydować, czy mówimy o zakładach działających na podstawach ekonomicznych, czy o warsztatach terapii zajęciowej albo o zakładach aktywności zawodowej. 
Myślę, że nie możemy się godzić z propagowaniem opinii o niskiej wydajności niewidomych pracowników. 
W pierwszej kolejności należy zadbać o obiektywizm badań. Ich podstawą nie mogą być wyłącznie, albo prawie wyłącznie, opinie pracodawców prowadzących zakłady pracy chronionej. Pracodawcy, w dobrze pojętym własnym interesie, zawsze będą udowadniali, że wydajność niepełnosprawnych pracowników jest niska. Od tego przecież zależy dofinansowanie do ich zatrudniania. 
Trzeba wreszcie zrezygnować ze wszystkich "dobrodziejstw", jakie prawo przewiduje dla niepełnosprawnych pracowników, które obniżają ich wartość w zakładach pracy. Nie można też pompować coraz większych pieniędzy do kabz pracodawców osób niepełnosprawnych. Oczywiście, pomoc finansowa jest potrzebna, ale w rozsądnych granicach. Nie może być tak, że społeczeństwo w kosztach kupowanych towarów i usług płaci podatek za niezatrudnianie przez zakłady pracy niepełnosprawnych pracowników, podatek ten przekazuje pracodawcom prowadzącym zakłady pracy chronionej za pośrednictwem PFRON-u i dodatkowo płaci drożej za towary wytwarzane przez niepełnosprawnych pracowników. Gra chyba nie jest warta świeczki. 
Nie można nakładać na pracodawców wygórowanych obowiązków związanych z zatrudnianiem niepełnosprawnych pracowników i przyznawać tym pracownikom nadmiernych uprawnień. W ten sposób można stworzyć takie trudności i ograniczenia, których nie wyrównają żadne dofinansowania. 
Doprowadziliśmy do tego, że podważana jest zdolność osób niepełnosprawnych do pracy zawodowej, chociaż zdolność ta została już dawno udowodniona. Złożyło się na to wiele przyczyn, ale do głównych należy zaliczyć konformizm kierownictw organizacji pozarządowych działających na rzecz osób niepełnosprawnych. Władze tych organizacji, a przede wszystkim stowarzyszeń, chcąc przypodobać się swoim członkom, domagały się różnych uprawnień związanych z zatrudnieniem i słuchać nie chciały, że są one szkodliwe. 
Myślę, że warmińsko-mazurskie badania powinny skłonić do głębokiej refleksji nad sytuacją niepełnosprawnych pracowników, ich pracodawców i w ogóle nad rehabilitacją zawodową osób niepełnosprawnych. Konieczne są pogłębione dyskusje na ten temat i rzetelne badania. Konieczne jest powołanie instytucji "adwokata diabła", zadaniem którego byłoby wyłapywanie wszelkich sprzeczności w ocenach, nieprawidłowych założeniach badawczych i błędnych wnioskach z nich płynących, ukrytych interesów pracodawców i władz stowarzyszeń, przede wszystkim tych, które prowadzą zakłady pracy chronionej i wszelakich nonsensów prawnych, instytucjonalnych i jakie one tam są. Konieczne jest przyjęcie zasady, że praca zawodowa ma walory przede wszystkim ekonomiczne, a nie wyłącznie rehabilitacyjne. Nie można też rehabilitować przez skracanie "zajęć rehabilitacyjnych", czyli czasu pracy. Zasadom ekonomicznym należy podporządkować wszelkie starania. Oczywiście, trzeba uwzględniać różne potrzeby osób niepełnosprawnych, w tym zdrowotne i rehabilitacyjne. Należy inaczej traktować chorych psychicznie, inaczej upośledzonych umysłowo, inaczej niewidomych, a jeszcze inaczej głuchych i osób z uszkodzonym narządem ruchu. Do odmienności tych należy dostosowywać zakres, wielkość i jakość pomocy. Różnic tych nie wolno unikać, ich zauważania i uwzględniania w prawie i w praktyce. 
Nie sposób wdawać się w głębokie uzasadnienia każdego twierdzenia. Byłoby to możliwe w raporcie, który powstałby w wyniku rocznej dyskusji i kilku badań, a nie w jednym artykule. Pragnę jednak z całą mocą stwierdzić, że najwyższy czas na zdecydowane działania, na wyzbycie się konformizmu i strachu przed pracującymi niewidomymi i pseudoniewidomymi. Bez tego możemy zapomnieć o rehabilitacji zawodowej i sensownym zatrudnieniu. 
 
aaa 
8.5. O ludzką godność 
Stanisław Kotowski 
 
Zgodnie z zapowiedzią podejmuję problematykę poruszoną w październikowym numerze "Pochodni" przez Stefana Meklera w rubryce "Listy do redakcji". 
Otóż Stefan Mekler, polemizując z moimi poglądami dotyczącymi sprzętu rehabilitacyjnego, poruszył problem zatrudnienia niewidomych, pisząc:"Zagraża nam brak pracy lub jej zakaz i perspektywa otrzymywania bardzo niskich rent..." 
Pan Mekler poruszył w swym liście jeszcze inny interesujący i ważny problem, ale o tym za chwilę. Najpierw zajmę się zagadnieniem zatrudnienia niewidomych. Zagadnienie to moim zdaniem należy uznać jako jedno z najważniejszych obecnie dla naszego środowiska. Czasy, w których mogliśmy mówić: "problem zatrudnienia został w zasadzie rozwiązany" i o "polskiej szkole rehabilitacji", mamy już za sobą. 
Obecnie w całym kraju występuje olbrzymie bezrobocie. Jest to problem ogólny. Na tym tle jednak zmieniły się niekorzystnie możliwości zatrudnienia niewidomych. Sytuacja staje się wręcz tragiczna. Nie jesteśmy przygotowani do działalności w nowych warunkach: gospodarce rynkowej, konkurencji, bezrobociu. 
W ostatnich latach podjęte zostały pewne próby poszerzenia możliwości zawodowych niewidomych. Stworzono większe możliwości zdobywania zawodu masażysty. Powołano liceum zawodowe, przygotowujące niewidomych do pracy w zawodzie stroiciela i korektora instrumentów muzycznych. Szkoli się niewidomych organistów i telefonistów. Niewidomi od dawna zdobywają kwalifikacje zawodowe na różnych kierunkach studiów. Wszystko to jednak dotyczy niewielkiej grupy osób, gdy tymczasem pomocy potrzebują tysiące tracących pracę, chociażby w wyniku upadania spółdzielczości niewidomych. 
Praca dla inwalidów wzroku ma wielostronne znaczenie. Oprócz stwarzania warunków poprawy sytuacji materialnej ma wiele walorów rehabilitacyjnych. Nie ma tu potrzeby szerokiego uzasadnienia tego znaczenia w procesie kompleksowej rehabilitacji. Znają je Czytelnicy doskonale. Istnieje natomiast potrzeba omawiania różnorodnych form poszukiwania możliwości zatrudnienia niewidomych i słabowidzących. 
Zarząd Główny PZN zaplanował omówienie tego tematu na swym plenarnym posiedzeniu pod koniec listopada 1991 r. Pisząc ten odcinek, jeszcze nie znam sposobów podjęcia problemu. Zanim się jednak ten artykuł ukaże, zapadną już zapewne odpowiednie postanowienia. Wątpię jednak, że jedno posiedzenie rozwiąże problem. Piszę więc, aby zachęcić wszystkich do zastanowienia się i poszukiwania dróg wyjścia ze ślepego zaułka. 
Wielkim problemem są nasze przyzwyczajenia. Nauczyliśmy się łapać za telefon i dzwonić do spółdzielni niewidomych, gdy tylko ktoś z naszych koleżanek czy kolegów potrzebował pracy. Od czasów pana Skalskiego, Związek nasz nie zatrudnia ani jednego pracownika, którego wyłącznym zadaniem byłoby wyszukiwanie stanowisk pracy dostępnych dla niewidomych. Pamiętajmy, że problem zatrudnienia niewidomych tak do końca nie został chyba rozwiązany w żadnym kraju, w tych najbogatszych też nie. Nie możemy więc oczekiwać, że tradycyjnymi metodami, działaniami urzędniczymi, problem uda się u nas rozwiązać. 
Konieczne jest zatrudnienie ludzi z inicjatywą, obrotnych, rzutkich, których jedynym obowiązkiem byłoby szukanie miejsc pracy dla niewidomych. Być może dobrym rozwiązaniem byłoby wypłacanie im najniższych z możliwych pensji i bardzo wysokich premii za zatrudnienie poza instytucjami dla niewidomych, każdego niewidomego i słabowidzącego. Być może w ten sposób stworzona zostałaby odpowiednia motywacja do pracy. Należy też wykazać trochę odwagi przy podejmowaniu prób rozwiązania zadania zatrudnienia niewidomych. 
Moim zdaniem warunkiem bezwzględnie koniecznym, chociaż niewystarczającym, jest natychmiastowa rezygnacja ze wszystkich uprawnień przysługujących inwalidom w zatrudnieniu. Mam tu na myśli przede wszystkim skrócony czas pracy, inne ograniczenia związane z czasem pracy i dodatkowe dni urlopu. I tak nasze możliwości są ograniczone. Jeżeli chcemy ograniczać je dodatkowo - utrzymujmy takie właśnie uprawnienia. 
Na pewno przy ekonomizacji służby zdrowia, czas pracy niewidomych masażystów uniemożliwi im dalsze zatrudnienie. W krajach bogatych, jak Niemcy, masażyści pracują po 8 godzin dziennie, a nie, jak u nas - 6 godzin. 
Szanowni Czytelnicy! Łatwiej jest najeść się samym chlebem bez masła, niż samym masłem bez chleba. Jeżeli chcemy zachować tylko uprawnienia związane z zatrudnieniem, a stracić zatrudnienie, możemy udawać, że problem ten nie istnieje. 
Wiem, że omawiane zagadnienia regulowane są aktami normatywnymi najwyższego rzędu. Ale nawet konstytucję można zmienić, zwykłe ustawy tym bardziej. Trzeba się tylko o to starać. Trzeba się nie bać. 
Ze względu na rangę problemu, konieczne jest jego podejmowanie przez wielu ludzi, działaczy i pracowników oraz wszystkich, którzy potrafią myśleć i działać. Problem jest naprawdę niezmiernie ważny i bardzo trudny. Warto więc się z nim zmierzyć, a pozytywne wyniki, choćby niewielkie, będą miały zasadnicze znaczenie dla niewidomych. 
Odrębny problem stanowią skutki bezrobocia w psychice niewidomych i w ich statusie społecznym. Mogą wyłonić się tendencje do wykazywania swojej bezradności, postaw roszczeniowych, zatraty poczucia godności. 
Trudno dziwić się, że dla każdego człowieka najważniejszym zagadnieniem jest zaspokojenie podstawowych potrzeb: pokarmu, mieszkania, odzieży, obuwia. Potrzeby wyższe - kulturalne, estetyczne, społeczne - wyłaniają się z reguły dopiero po zaspokojeniu tych podstawowych, fizjologicznych. I trudno oceniać negatywnie człowieka, który robi wszystko co może, aby zaspokoić podstawowe potrzeby swoje i swojej rodziny. Na tym tle jednak mogą powstać tendencje do zaspokajania tych potrzeb w sposób uwłaczający godności ludzkiej. 
Stefan Mekler pisze: "... bo przecież według niektórych "znawców" przedmiotu będziemy coraz sprawniejsi, samodzielniejsi i niezależni od niczyjej pomocy. Ministerstwo Pracy i Polityki Socjalnej zrozumiało to dosłownie i dlatego proponuje pozbawienie nas grup inwalidzkich i związanych z nimi przywilejów, takich jak dodatek pielęgnacyjny czy korzystanie ze zniżek". Dalej czytamy: "Wracając zaś do naszej rzekomo wzrastającej samodzielności i zaradności, to widzę ją z ręką pod kościołem". 
I jeszcze jeden cytat z listu pana Meklera: "Zdarzyło mi się razu pewnego, że gdy szedłem z żoną ulicą, podeszła do mnie i chwyciła pod ramię młoda niewiasta, prosząc o przeprowadzenie przez jezdnię. Żona stwierdziła, że po przeprowadzeniu osoba ta poszła sobie jak dobrze widząca. Swoim dążeniem na siłę do samodzielności możemy zgotować sobie gorzki los". 
Szanowni Czytelnicy! Nie wiem, czy dobrze zrozumiałem Stefana Meklera. Wydaje się, że autor listu obawia się, iż dążenie do samodzielności, do zaradności, zrehabilitowania może nam przeszkadzać w uzyskaniu ulg, przywilejów, różnorodnej pomocy. Nie są to bezpodstawne obawy. Na pewno jest w tym jakaś sprzeczność - samodzielność, zaradność i potrzeba pomocy. Wydaje się jednak, że nie można godzić się na rezygnację ze swoich możliwości dla uzyskania doraźnych korzyści materialnych i innej pomocy. To już w przeszłości było. Ludzie specjalnie okaleczali się i oszpecali, aby wzbudzać litość i otrzymać łatwiej jałmużnę. Powrót do takich metod nie może być naszym celem. Nie może, ale czy nie będzie? Moim zdaniem, należy robić wszystko, co jest możliwe i jeszcze więcej, aby się tak nie stało. 
Myślę, że już najwyższy czas na ustalenie priorytetów naszej działalności i ich przestrzeganie. 
 
Źródło: "Pochodnia" styczeń 1992 r. 
 
 aaa 
9. W PRAWIE, W POLITYCE I W PRAKTYCE 
 
aaa 
9.1. Uchylenie artykułu 80 Kodeksu Cywilnego 
 
W dniu 16 kwietnia br. wchodzi w życie ustawa z dnia 8 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 40, poz. 222). Ustawa ta w swoim art. 1 nowelizuje Kodeks cywilny w ten sposób, iż uchylony zostaje artykuł 80. Jest to chwila bardzo znacząca dla środowiska osób niewidomych, chociaż przepis ten wprost o niewidomych nie mówi. 
Przepis ten funkcjonował w naszym systemie prawnym od czasów II Rzeczypospolitej, a w zacytowanym poniżej kształcie od chwili wejścia w życie obowiązującego obecnie Kodeksu cywilnego (to jest od 1966 roku). Art. 80 Kodeksu cywilnego stanowił: 
"Jeżeli osoba nie mogąca czytać ma złożyć oświadczenie woli na piśmie, oświadczenie powinno być złożone w formie aktu notarialnego". 
 
Sytuacja osób niewidomych do 16 kwietnia 2010 r. 
 
Obowiązywanie art. 80 k.c. w przytoczonym powyżej brzmieniu oznaczało, iż osoba nie mogąca samodzielnie przeczytać dokumentu, który miała podpisać, musiała złożyć swoje oświadczenie w tej sprawie w formie aktu notarialnego. Dotyczyło to między innymi osób niewidomych (choć warto wspomnieć, iż przepis powstał w celu ochrony interesów analfabetów). Dla porównania osoby mogące czytać składały takie oświadczenie przez złożenie własnoręcznego podpisu. 
Nie było uregulowane, kto ponosi koszt aktu notarialnego, co kończyło się tym, że koszt ten obciążał osobę nie mogącą czytać. Nie było żadnych regulacji, które przyznawałyby ulgę lub zwolnienia z opłat przy korzystaniu z usług notariusza. 
Trzeba pamiętać o tym, że tylko w sytuacjach, kiedy zawarcie umowy lub zaciągnięcie zobowiązania było wymagane w formie pisemnej dla zachowania ważności czynności prawnej - to jest pod rygorem nieważności, konieczne było składanie oświadczeń woli przed notariuszem. W pozostałych przypadkach osoba nie mogąca czytać mogła złożyć swój podpis, ale oświadczenie tak złożone było w razie wątpliwości uważane za oświadczenie ustne. 
Przez wiele lat niewidomi składali swoje podpisy i omijając formę aktu notarialnego uczestniczyli w obrocie prawnym jako pełnoprawne podmioty. Jednakże od kilku lat zaczęły pojawiać się problemy. Rozmaite instytucje żądały przy każdym podpisie osoby niewidomej obecności notariusza, co bardzo utrudniało życie, a wielokrotnie było nadinterpretacją obowiązujących przepisów. Stanowisko o możliwości traktowania oświadczeń woli jako składanych ustnie było wypracowane przez Sąd Najwyższy, nie było powszechnie znane żadnej ze stron, a przepis był jasny i jego rygorystyczne przestrzeganie dyskryminowało osoby niewidome. 
 
Sytuacja po uchyleniu art. 80 k.c. 
 
Generalnie brak tego przepisu spowoduje, że kontrahent osoby niewidomej nie będzie mógł żądać od niej, by składała swoje oświadczenie woli (dotyczące np. zawarcia umowy) w formie aktu notarialnego. A zatem osoba niewidoma będzie traktowana tak samo jak inni obywatele, nie będzie ani szczególnie chroniona, ani też dyskryminowana. Oznacza to mniej obciążeń dla osoby niewidomej, której nie będą już spotykały nieprzyjemne sytuacje w rozmaitych instytucjach polegające na odmawianiu podpisania jakiejś umowy (np. w banku o otwarcie rachunku bankowego itp.). 
W naszym środowisku pojawiały się jednak także głosy, iż ten przepis jest potrzebny, gdyż chroni osoby nie mogące odczytać tego, co podpisują przed oszustami i nieuczciwymi kontrahentami. Po uchyleniu artykułu 80 nikt nie zabrania osobie, która nie ufa kontrahentowi albo ma wątpliwości co do jego uczciwości, skorzystać z formy aktu notarialnego przy zawieraniu umowy. Należy podkreślić także, że niewidomy, który obawia się, że zostanie oszukany, może zawsze poprosić, by towarzyszyła mu osoba zaufana, która odczyta dany dokument, kontrahent nie ma prawa odmówić udziału takiej osoby. Co warto jeszcze w tym miejscu zaznaczyć, osoba zaufana, która odczytuje nam dany dokument nie podpisuje go, nie bierze odpowiedzialności za treść podpisanego dokumentu, kontrahent nie ma prawa domagać się, by także ona podpisała dane oświadczenie. Wreszcie trzeba pamiętać, że jeżeli oświadczenie woli zostało złożone pod wpływem błędu (druga strona świadomie wprowadziła osobę niewidomą w błąd co do treści zawieranej umowy), to zawsze istnieje przepis kodeksu cywilnego (art. 84), który pozwala na uchylenie się od skutków prawnych takiego oświadczenia. 
A zatem niewidomi mają teraz wiele możliwości, z których mogą skorzystać, kiedy zawierają porozumienia, zaciągają zobowiązania i to oni decydują, z której skorzystają. Nie są ograniczeni do formy aktu notarialnego, kontrahenci nie mogą dyktować formy złożenia oświadczenia woli przez niewidomego. Są oczywiście takie czynności prawne, które wymagają złożenia oświadczenia woli przed notariuszem (np. sprzedaż i nabycie nieruchomości), ale obowiązek skorzystania z pomocy notariusza dotyczy wszystkich obywateli, nie tylko nie mogących czytać. 
Reasumując skreślenie art. 80 kodeksu cywilnego jest ogromnym krokiem zrównującym prawa pełnosprawnych i niewidomych obywateli. Usuwa ochronę, która była raczej ogromnym utrudnieniem i obciążeniem dla osób nie mogących czytać. 
Należy także podkreślić, iż tego rodzaju przepisów nie ma w ustawodawstwach innych krajów. Wyjątkiem była Austria, gdzie funkcjonowały podobne regulacje, jednak i w tym państwie zostały one uchylone w 2008 r. 
 
Źródło: www.pzn.org.pl 
 
 aaa 
9.2. Prezes PFRON: Rewolucji nie będzie 
Piotr Pawłowski 
 
Piotr Pawłowski: Czy w tym roku mamy się martwić o PFRON? 
 
Wojciech Skiba: Rozumiem, że to zmartwienie dotyczy kondycji finansowej funduszu. Pewnie nie jest ona taka, jakiej oczekują osoby niepełnosprawne ubiegające się o rozmaite dofinansowania. Jednak nie jest tak źle. Przychody, jakie fundusz uzyskuje od zakładów pracy, które nie zatrudniają osób niepełnosprawnych, oraz środki z budżetu państwa wpływające regularnie są tylko o blisko 1 procent niższe od zaplanowanych. 
 
Kiedy rośnie zatrudnienie, fundusz nie ma innego wyjścia, jak dopłacać do pracowników z niepełnosprawnością? 
 
Tak. Nasze środki pochodzą przede wszystkim od pracodawców, którzy nie zatrudniają określonej ustawowo liczby osób niepełnosprawnych. Obecnie wpłaty od pracodawców maleją, przy jednoczesnym wzroście zatrudnienia osób niepełnosprawnych. W konsekwencji wzrost liczby beneficjentów powoduje większe wydatki po stronie funduszu. 
 
Ale w tej wielkiej radości jest też wielki niepokój, bo jeżeli pieniądze idą na zatrudnienie, to inne podmioty, takie jak samorządy czy organizacje pozarządowe, dostają tych środków mniej. 
 
Z jednej strony tak, ale z drugiej - skoro więcej osób niepełnosprawnych znajdzie pracę, będą one w mniejszym stopniu potrzebowały pomocy organizacji pozarządowych. Nie będą też sięgać po pomoc z powiatowych centrów pomocy rodzinie, ponieważ będą mogły same zaspokoić swoje potrzeby. Należy jednak pamiętać, że w naszym kraju jest bardzo liczna grupa osób niepełnosprawnych biernych zawodowo i tutaj dokładamy starań, aby jak najwięcej z nich aktywizować zawodowo, i aby mogły one wejść na rynek pracy. 
 
Czy wiadomo, ile środków mniej będzie na bieżący rok przez to zwiększenie zatrudnienia o 40 tys. osób? 
 
Łącznie o kilkaset milionów złotych. Mamy do czynienia ze stałym przyrostem osób zarejestrowanych w bazie Sidor, w tej chwili to już jest ponad 230 tys. osób zatrudnionych. Do tego trzeba dodać jeszcze 20-30 tys. osób, którym refundujemy składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. 
 
Czy nie trzeba zatem dokonać pewnych zmian? Bo jeśli to zwiększenie zatrudnienia będzie rosło, to w którymś momencie fundusz okaże się niewydolny. 
 
Są to decyzje polityczne, które leżą poza PFRON-em. Te decyzje muszą podjąć nasi parlamentarzyści, przede wszystkim przegłosowując ewentualne zmiany w prawodawstwie. Chciałbym podkreślić, że kreowanie polityki w obszarze rehabilitacji nie jest rolą funduszu. Naszą rolą jest jak najlepsza jej realizacja. 
 
Czy kwestię zmiany osobowości prawnej funduszu w przyszłości także mają rozstrzygnąć nasi politycy? Jakie są notowania? 
 
 Przyszłość PFRON jest o tyle pewna, że zgodnie z obowiązującym prawem, PFRON będzie w dalszym ciągu istniał i realizował zadania. Zgodnie z obowiązującą ustawą o rehabilitacji i ustawą o finansach publicznych, od 1 stycznia roku 2012 fundusz straci osobowość prawną. Wtedy będzie on działał jako jednostka organizacyjna Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej. Wiem, że toczą się dyskusje i prace koncepcyjne, które mają odpowiedzieć na pytanie, czy takie ulokowanie PFRON jest optymalne z punktu widzenia efektywności realizowanych przez niego zadań. Mamy margines czasowy, który pozwala, aby formuła w oparciu o którą w przyszłości PFRON będzie funkcjonował, była optymalna i nie zakłóciła wsparcia udzielanego naszym beneficjentom. Przypomnę, że ta zmiana była podyktowana zmianą ustawy o finansach publicznych, a więc i konstrukcji systemu finansowego i podatkowego państwa, którego elementem jest PFRON. Te zmiany musimy rozpatrywać w szerszym kontekście. Obecna konstrukcja finansów publicznych nie wyklucza innych form funkcjonowania funduszu - czy jako podmiotu prawnego, czy też agencji wykonawczej mającej osobowość prawną. 
 
Czy w bieżącym roku nastąpią jakieś zmiany? Wielu naszych czytelników dopytuje o programy celowe. 
 
Rewolucji nie będzie. Przewidujemy stopniową ewolucję zasad, której celem będzie skoncentrowanie się na pomocy osobom najbardziej potrzebującym i eliminowanie złych praktyk, jakie przez lata się niestety nawarstwiały. Chcemy jak najlepiej wykorzystać nasze środki, choćby poprzez realizację głównych programów celowych. 
 
Fundusz będzie wspomagał, jak rozumiem, osoby aktywne. A co z kryterium wiekowym, które jest bardzo boleśnie przyjmowane przez naszych czytelników? 
 
Przede wszystkim stawiamy na pomoc osobom aktywnym lub tym, które chcą się zaktywizować. Znikną bariery wieku, które były wprowadzone w latach poprzednich, będziemy natomiast premiować osoby, które pracują bądź podejmą pracę. To jest dla nas najważniejsze. Zwiększeniu ulegnie wkład własny. Dochodziły do nas sygnały - i to zarówno od organów ścigania, jak i naszych beneficjentów - że niestety zbyt niski wkład własny, który miał zabezpieczyć potrzeby osób dysponujących niskimi dochodami, powodował nieracjonalność wydatkowania tych środków. 
Taka praktyka będzie stosowana we wszystkich programach celowych? Przede wszystkim w programach skierowanych do osób indywidualnych. Myślę, że to zwiększy efektywność gospodarowania środkami i sprawi, że o wózki czy też komputery będą występować ci, którzy faktycznie ich potrzebują. Ponadto rezygnujemy z komisji społecznych, gdyż wprowadzały one pewne patologie. W szczególnych przypadkach będziemy mieli własnego lekarza, który oceni faktyczne potrzeby osoby niepełnosprawnej w związku z jej dysfunkcją. 
 
W tym roku organizacje pozarządowe mają wydłużony czas dofinansowania na pierwszy kwartał i jest to nowa praktyka. Czy to znaczy, że organizacje non-profit mogą wreszcie nie martwić się o płynność finansową? 
 
Myślę, że tak. To jest krok, który pokazuje kierunek, w którym będziemy się poruszać, aby naszym sprawdzonym partnerom, z którymi od lat realizujemy projekty, zapewnić stabilność działania. Z drugiej strony będziemy dążyć do tego, żeby jak najlepiej zdefiniować obszary, przy których organizacje pozarządowe pomagają nam świadczyć usługi na rzecz osób niepełnosprawnych, wykorzystując swoją wiedzę, infrastrukturę i doświadczenie. Będziemy ściślej definiować procedury udzielania wsparcia, kluczowe grupy naszych klientów oraz sposoby świadczenia pomocy - żeby nasi partnerzy aktywizowali osoby niepełnosprawne i wspólnie z nami rozwiązywali ten największy zdiagnozowany dziś problem, jakim jest bierność zawodowa blisko 80 proc. osób niepełnosprawnych. Chcielibyśmy, aby relatywnie jak największa część pieniędzy, które wydajemy we współpracy z organizacjami pozarządowymi, szła na projekty, które są nakierowane na aktywizację zawodową tej grupy. 
 
Czy jest pan optymistą jeśli chodzi o budżet na rok 2011? 
 
Myślę optymistycznie o zwiększaniu aktywności osób niepełnosprawnych w Polsce. To jest dzisiaj najważniejsze. PFRON jest instytucją, która - jeśli rozwiąże problemy, do których rozwiązania została powołana - powinna zniknąć. Jednak całkowite rozwiązanie problemów pewnie będzie trudne, choćby dlatego, że środowisko osób niepełnosprawnych jest niezwykle zróżnicowane. Począwszy od osób, którym do normalnego funkcjonowania w życiu nie potrzeba żadnego wsparcia, po osoby, którym jest ono stale potrzebne. Dla nich mamy ofertę specjalną. Myślę tutaj o ZAZ-ach i o WTZ-etach i o specjalistycznych ośrodkach prowadzonych przez organizacje pozarządowe w ramach systemu zlecenia zadań. Oznacza to, że w jakiejś formule PFRON zawsze będzie potrzebny, nie zawsze jednak będzie musiało się to wiązać ze zwiększaniem budżetu. 
Przecież nie chodzi nam o to, żeby każdy niepełnosprawny przychodził do funduszu po pieniądze. Chodzi o to, żeby wiele osób niepełnosprawnych mogło żyć całkowicie samodzielnie, bez oglądania się na pomoc instytucji publicznych. Z kolei tym, którym pewnie w niektórych aspektach życia będzie trudno, zarówno PFRON, jak i samorządy działające w oparciu o nasze środki, powinny pomagać. Na to nie powinno zabraknąć pieniędzy. Z resztą z samorządami wiążemy duże nadzieje. Przede wszystkim liczymy na rozszerzenie współpracy. Wielokrotnie o tym rozmawialiśmy. 
 
Czy to będzie oznaczało likwidację oddziałów? 
 
Niekoniecznie. PFRON realizuje zadania wiążące się z pomocą nie tylko indywidualnym osobom w ramach programów celowych, a więc "Homera", "Pegaza" czy "Ucznia na wsi". Te zadania mogłyby z powodzeniem przejąć samorządy, bowiem działania o bardzo zbliżonym charakterze już wykonują. Zatem moglibyśmy przekazać pieniądze, które dzisiaj wydajemy na "Homera" i "Pegaza", dodatkowo algorytmem samorządom i ten sam rodzaj sprzętu osoby niepełnosprawne mogłyby nabywać za pośrednictwem samorządu. Natomiast jest kwestia oceny, na ile efektywnie PFRON może wykonywać zadania kontrolne, nałożone przez ustawodawcę, bez oddziałów terenowych. Byłoby to trudne, gdyż musimy kontrolować samorządy, które korzystają z naszych środków, a więc wszystkie powiaty i województwa, a także praktycznie wszystkie gminy wiejskie i wiejsko-miejskie, choćby w obszarze "Ucznia na wsi". Z naszego wsparcia korzysta również kilka tysięcy przedsiębiorców i tutaj element nadzoru także jest konieczny. Kolejna kwestia to zaplecze merytoryczne, jakie stworzyliśmy w funduszu przez lata pracy. Powstał pewien kapitał wiedzy, dlatego trzeba się zastanowić, czy likwidować oddziały, czy też zmienić ich funkcję. 
 
Data opublikowania: 2010-03-22, 11. 59 
 Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 
aaa 
9.3. Jarosław Duda: Pracodawcy nie powinni drżeć! 
Piotr Pawłowski 
 
Z Jarosławem Dudą, Pełnomocnikiem Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych, Sekretarzem Stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej, rozmawia Piotr Pawłowski. 
 
Piotr Pawłowski: Jaka będzie przyszłość PFRON? Ustawa o finansach mówi jasno, jak ma być. Czego zatem mamy się obawiać? 
 
Jarosław Duda: Rozważamy odejście od zaproponowanych zmian w nowej ustawie o finansach publicznych. Rezygnacja z osobowości prawnej PFRON nie jest w naszej ocenie właściwa. Mówiąc wprost, chcemy, żeby pozostało tak, jak jest, żeby to był fundusz celowy z osobowością prawną, radą nadzorczą, która będzie nadal reprezentować ponad 4-milionowe środowisko osób z niepełnosprawnością w Polsce. Wymaga to jednak nowelizacji tej ustawy. 
 
Czego dotyczyć będzie nowelizacja? 
 
Jestem przed rozstrzygającą rozmową w Ministerstwie Finansów. Zapewnienia były takie, że ministerstwo nie chce przeszkadzać, tylko pomagać. Mamy już jeden precedens - dotyczący funduszu ochrony środowiska, który również jest funduszem z osobowością prawną i po zmianie ustawy w takiej konfiguracji się "uchował". Do 2012 r. jest jeszcze trochę czasu i jestem przekonany, że będzie dobrze - tak jak tego oczekuje środowisko osób z niepełnosprawnością i pełnomocnik. Chcemy dokonać potrzebnych zmian także w naszej Ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych. 
 
Jakie są plany wobec tej ustawy? Jedni mówią o kolejnej nowelizacji, inni o nowej ustawie, pracodawcy drżą na myśl o dofinansowywaniu osób z lekkim stopniem niepełnosprawności. Czy Pan mógłby się jakoś do tego odnieść? 
 
Pracodawcy nie powinni drżeć, bo nikogo nie chcemy zaskakiwać. Zmiany nie wejdą w życie z miesiąca na miesiąc. To byłoby niepoważne w stosunku do naszych partnerów - myślę tu o pracodawcach. Najwcześniej zmiany mogą wejść w życie od 2011 r. 
Aby uratować budżet, czyli utrzymać płynność finansową PFRON, rozważamy różne możliwości. Po pierwsze - obniżenie dofinansowania do wynagrodzeń dla osób z lekkim stopniem niepełnosprawności, ale nie myślimy o dramatycznej obniżce. Po drugie, w kontekście od dawna oczekiwanego zrównania wysokości dofinansowania na otwartym i chronionym rynku pracy, zastanawiamy się nad sposobem tego zrównania. Obecnie bardziej skłaniamy się do koncepcji wyrównania pomocy dla zakładów pracy chronionej do poziomu obecnie obowiązującego dla otwartego rynku pracy. Rozważamy także inne warianty zmian, które mogą okazać się konieczne dla zachowania stabilności finansowej systemu. Chcemy to zrobić bardzo łagodnie, tak żeby nie rewolucjonizować budżetu, ale uratować go, żeby starczyło środków na zadania ustawowe i ewentualnie nowe zadania związane z rehabilitacją społeczną. Kłopot polega na tym, że organizacje pozarządowe i samorządy uważają, że zbyt mocno skoncentrowaliśmy się na wspieraniu rynku pracy osób z niepełnosprawnością. Przypomnę, że to jest podstawowe zadanie funduszu i tego będziemy się trzymać. Nie możemy jednak zapomnieć o pozostałych zadaniach, dlatego chcemy znaleźć środki poprzez tę nowelizację, o której wspomniałem, na to, żeby zapewnić dofinansowanie dla wszystkich zadań, które są zagwarantowane ustawowo. 
 
Mówimy zatem o nowelizacji czy o nowej ustawie? 
 
Mówimy o nowelizacji, która wejdzie w życie w 2011 r. , jeśli zostanie przygotowana na czas. Nowa ustawa miałaby natomiast obowiązywać od 2012 r. lub nawet 2013 r. , i jest to większy problem, który musi być gruntownie przedyskutowany, aby nikt nie był zaskoczony. Chcemy to zrobić i z pracodawcami, i ze środowiskiem. Chodzi bowiem o zmianę systemową. Musimy sobie wszyscy odpowiedzieć na podstawowe pytania, np. czy utrzymujemy w Polsce status zakładów pracy chronionej. Ja uważam, że raczej nie. Musimy jednak zadbać o grupy specjalne, o te środowiska osób z niepełnosprawnością w Polsce, które mają niepełnosprawności sprzężone, o osoby niewidome, głuchoniewidome, z niepełnosprawnością intelektualną, chorobami psychicznymi itd. Dla nich jest, według mnie, chroniony rynek pracy. Wtedy byłby to prawdziwy wymiar wsparcia, nawet stuprocentowego w SOD (System Obsługi Dofinansowań - przyp. red. ), a może nawet z zapasem. Wtedy mielibyśmy prawdziwy rynek chroniony. Od tego jest państwo, taka jest jego rola w moim rozumieniu. 
 
Pełnomocnik podlegałby wtedy premierowi? 
 
Będziemy to postulować - mam nadzieję, że ze wsparciem ze strony środowiska - żeby pełnomocnik był sekretarzem stanu w kancelarii premiera, a jego narzędziem - PFRON w dotychczasowej w formule. Pozycja pełnomocnika będzie wtedy bardziej stabilna, będzie miał on większe możliwości działania. Dzięki takim zmianom moglibyśmy działać skuteczniej, z pożytkiem dla całego środowiska osób z niepełnosprawnością. 
 
Data opublikowania: 2010-03-29 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 
 aaa 
9.4. Oferta pracy dla kamikadze 
Alicja Nyziak 
 
Pismo było standardowe: "Pan/Pani … 
Wezwanie! 
Na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 69 z 2008 r. poz. 415 z późn. zm. j.t. stan prawny na dzień 01.02.2009 r.) prosi się Pana/Panią o osobiste stawienie się do Powiatowego Urzędu Pracy w … 
niezwłocznie w celu otrzymania propozycji pracy. 
Pod spodem wiadoma formułka, informująca o konsekwencjach jeśli wzywany petent nie zgłosi się w wyznaczonym terminie. Rzeczony niepełnosprawny cały w euforii, "uzbroił" się w białą laskę i ruszył z optymizmem ku lepszemu. Trochę go dziwiła ta nagła oferta pracy, bo jak do tej pory w jego powiatowym mieście nie udało mu się zachęcić ani jednego przedsiębiorcy do przystosowania stanowiska pracy dla osoby niewidomej. Najwyraźniej stare porzekadło "trafiło się jak ślepej kurze ziarno" znajdzie swoje potwierdzenie. 
Zlokalizował właściwe stanowisko, zajął miejsce i spokojnie czekał aż pani urzędniczka przestanie intensywnie przekładać papiery. Nareszcie zwróciła na niego uwagę, sprawdziła tożsamość i …! Zaproponowała podpisanie listy, stwierdzając , że zaznaczy wysoką aktywność petenta itp. Rety, ależ po co - zdumiał się niewidomy. Przecież on tu przyszedł po przygotowaną dla niego ofertę pracy. Oj, jakieś dziwne podejrzenie zaczęło kiełkować w jego duszy, oferta tak marna, czy co? 
Wreszcie otwarcie zapytał o cel wezwania i … na chwilę zapadła cisza, a potem urzędniczka wyrecytowała "Pracownik biurowy, konieczne prawo jazdy kategorii B". Niewidomy dłuższą chwilę przetrawiał usłyszaną ofertę, "zwariowała" kobieta, czy co? A może pracodawca, to jakiś "wariat" niewidomego kierowcy mu się zachciewa, odszkodowania będzie zgarniał za te rozwalone samochody. Ba, ale co ze społeczeństwem jak pójdzie wieść, że niewidomy jeździ samochodem, to nikt z domu nie będzie chciał wyjść, a jemu jak nic grozi odebranie grupy inwalidzkiej. Te i inne myśli przeleciały mu błyskawicą pod kopułą. Wskazał urzędniczce na towarzyszącą mu białą laskę i zapytał, czy zdaje sobie sprawę do kogo kieruje taką ofertę? W odpowiedzi usłyszał, że koleżanka się pomyliła przy wysyłaniu wezwania, a ona może go tylko przeprosić. Oczywiście dla niego pracy nie ma! 
Może ktoś powiedzieć, że fajna i dowcipna bajeczka. Niestety to nie bajeczka, to z życia wzięty absurd! Dużo i długo można by dyskutować nad kwestią ofert pracy dla osób niepełnosprawnych: operator piły tarczowej, kierowca tira, kierowca autobusu, pracownik ochrony, pracownik fizyczny na tartaku itd. 
Oczywiście nie da się stwierdzić, która z niepełnosprawności jest "gorsza", jak powszechnie wiadomo, co nas bezpośrednio dotyka, to najbardziej boli. Zastanawia tylko tak mała ilość osób niepełnosprawnych z widoczną dysfunkcją próbujących skorzystać z dobrodziejstwa, jakie stwarza PFRON. Szkolenia, kursy, finansowanie dostosowania stanowisk pracy. Gdzież te aniołeczki na wózkach inwalidzkich, niewidomi, słabowidzący - wymiotło towarzystwo? No i jak pracownicy Urzędu Pracy mają przekonać się, że potencjalny niewidomy poszukujący pracy prezentuje całkiem szeroki wachlarz możliwości (naturalnie w granicach zdrowego rozsądku), skoro w mnogości niepełnosprawnych petentów jest on niczym skwarek w "chudym" barszczu. Dlatego fakt chęci uczestnictwa w różnego rodzaju kursach, szkoleniach oferowanych przez Urzędy Pracy budzi autentyczne zdumienie urzędników, gdy zainteresowana nimi jest osoba z widoczną dysfunkcją. 
Urzędy Pracy w ramach swojej działalności organizują wiele szkoleń, kursów, ale gdy pada pytanie np. o szkolenie dla osoby niewidomej, to niestety często zdarza się, że odpowiedź brzmi: nie ma! 
Dlaczego nie ma? 
Problem w tym, że koszt jednostkowy komputerowego specjalistycznego szkolenia osoby niewidomej jest znacznie wyższy od szkolenia standardowego. Mało tego szkolenie dla niepełnosprawnych widzących może obejmować kilkuosobową grupę. Natomiast w przeciętnym powiatowym mieście nie ma szansy na zorganizowanie grupy niewidomych, którzy będą mieli te same chęci w odniesieniu do edukacji i będą dysponowali takim samym specjalistycznym oprogramowaniem komputerowym. Ogromne znaczenie ma również brak na danym terenie odpowiednio przeszkolonego instruktora, który potrafiłby zrobić dokładnie to samo klawiaturą, co zazwyczaj robi się myszką. To znacznie podnosi koszty szkolenia. Delikwent z białą laską wchodzi, a urzędnikowi już zapala się czerwona lampka: uwaga koszty, uwaga koszty! 
Należy w takim wypadku wykazać się dociekliwością, samemu "poszperać" w przepisach, oferowanych szkoleniach i osobiście udać się ze zdobytą wiedzą do Urzędu Pracy, dział szkolenia dla niepełnosprawnych i … ! Grzeczna rozmowa, poparta argumentami i przepisami okazuje się bardzo konstruktywna. Pani przypomina sobie, że przecież PFRON przeznacza pewną pulę funduszy na takowe kursy i szkolenia. 
Do tego magia papieru bywa zaskakująca, bo wystarczy żeby w dłoni pojawiło się pisemne podanko (zawsze w dwóch egzemplarzach). Uaktywnia się nawet "dobra rada", co, kiedy i jak. 

 aaa 
9.5. Na Karaiby już nie z ZFRON 
Oprac.: Magdalena Gajda. na podstawie publikacji "Rzeczpospolitej" 
 
Nie będzie już możliwe zorganizowanie szkolenia zawodowego dla pracowników z niepełnosprawnością podczas egzotycznej wycieczki. W najbliższych dniach wejdzie w życie podpisana 30 marca przez minister Jolantę Fedak nowelizacja rozporządzenia z 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (ZFRON). 
Nowe regulacje dotyczą ok. 2100 zakładów pracy chronionej (zpch), które zatrudniają obecnie ok. 190 tys. osób z różnymi rodzajami i stopniami niepełnosprawności, oraz tych przedsiębiorstw, które w ostatnich latach utraciły status zpch, ale wciąż utrzymują zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych (ZFRON). To właśnie z niego firmy mogą finansować dodatkowe świadczenia dla swoich pracowników z niepełnosprawnością. Chodzi m.in. o sprzęt rehabilitacyjny i ułatwiający poruszanie się lub komunikowanie, ale także o dodatkowe leczenie, kursy podnoszące kwalifikacje zawodowe i rozwijające zainteresowania nie związane z zawodem. 
Po wprowadzeniu nowych przepisów zpch nie będą już mogły finansować z ZFRON kursów, podczas których podnoszono zawodowe i pozazawodowe umiejętności pracowników. Zdarzały się bowiem przypadki nadużyć - firma organizowała egzotyczną wycieczkę (np. na Wyspy Zielonego Przylądka), podczas której uczono nie tylko stosowania ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, ale i nurkowania. 
Takim praktykom sprzeciwił się PFRON, który kontroluje finanse zpch. Fundusz uznał, że środki zgromadzone na ZFRON, które pochodzą przecież ze zwolnień podatkowych przysługującym zpch, to pieniądze publiczne przeznaczone na pomoc dla pracowników z niepełnosprawnością, i nie powinny być wydawane na wycieczki turystyczne. Poza tym, możliwość łączenia kursów powodowała, że nie było do końca wiadomo, jaka część kosztów wyjazdu - wynikających z podnoszenia kwalifikacji zawodowych osoby z niepełnosprawnością - powinna zostać zaliczona do wydatków objętych limitem pomocy de minimis (do 200 tys. euro w ciągu trzech lat), a jaka związana jest z rozwijaniem pozazawodowych zainteresowań. Te drugie szkolenia stanowią pomoc indywidualną i nie powinny być wliczane do limitu. 
Nowe przepisy nie uniemożliwiają organizacji odbywania kursów zawodowych i pozazawodowych, ale muszą się one odbywać oddzielnie. 
W nowym rozporządzeniu znalazło się także uregulowanie, które mówi, że wydatki z ZFRON muszą być dokonywane oszczędnie i celowo. To ograniczenie jest jednak na tyle ogólnikowe, że przedsiębiorcy nie wiedzą, czy nie narażą się na konieczność zwrotu z własnej kieszeni pieniędzy, który wydali np. na nowy sprzęt dla osób z niepełnosprawnością, i czy oprócz tego nie będą musieli zapłacić 30 proc. zakwestionowanej kwoty jako kary za złamanie przepisów. Sprawa jest poważna chodzi m.in. o inwestycje warte setki tysięcy złotych, dzięki którym osobom z niepełnosprawnością pracuje się łatwiej i bezpieczniej. Podobnie jest z wydatkami na szkolenia. Nie wiadomo, w jaki sposób kontrolerzy skarbowi będę je oceniali pod kątem oszczędności i celowości. 
Zdaniem Edyty Sieradzkiej, eksperta ds. dofinansowań z Ogólnopolskiej Bazy Pracodawców Osób Niepełnosprawnych, nowe przepisy w sprawie ZFRON oznaczają ogromne kłopoty dla zakładów pracy chronionej i ich pracowników. Obawia się ona, że wydatki z funduszy zostaną znacznie ograniczone. Uważa też, że te przedsiębiorstwa, które będą chciały nadal z nich korzystać, aby pomagać pracownikom z niepełnosprawnością, będą musiały się zabezpieczyć. W opinii Edyty Sieradzkiej, aby uniknąć zakwestionowania wydatków, zpch mogłyby stosować zasady podobne do tych, które obowiązują przy zamówieniach publicznych - zorganizować komisję przetargową i wybrać jedną z kilku ofert. Ale nawet takie rozwiązanie nie daje stuprocentowej pewności, czy wydatki nie zostaną zakwestionowane. 
 
Data opublikowania: 2010-04-13 
Źródło: www.niepelnosprawni.pl 
 
aaa 
10. Z PRASY I Z INTERNETU 
 
aaa 
10.1. Niewidomy piosenkarz pobił rekord prędkości 
 
 (TVN24 MK/03. 04. 2010) 
 
Prawie trzysta kilometrów na godzinę - to nowy rekord prędkości w jeździe samochodem. I nie byłoby to tak imponujące, gdyby nie fakt, że kierowca jest niewidomy. 
Metin Senturk - turecki piosenkarz chciał pokazać, że niepełnosprawni mogą spełniać swoje marzenia. Udało mu się to dzięki eskortującemu go samochodowi i wskazówkom członków ekipy. Został nowym rekordzistą w średniej prędkości jazdy uzyskanej przez niewidomego kierowcę. Jego wynik - około 293 km/h - już wkrótce znajdzie się w Księdze Rekordów Guinessa. 
 
Źródło: http://wiadomosci.onet.pl 
 
 aaa 
10.2. Oto najniebezpieczniejszy niewidomy sportowiec 
 
Pięściarz, który trafia - mimo, że nie widzi gdzie. Sudżet Sali z Tajlandii walczy w amatorskiej lidze Muay Thai. 
Jest niewidomy, ale to nie przeszkadza mu realizować marzeń. By na ringu szanse były równe, jego przeciwnicy mają opaski na oczach. Gdy przeciwnik ma zawiązane oczy, Sudżet Sali nie daje im żadnych szans. 
 
 Data opublikowania: 10.03.2010 
TVN24, 
Źródło: wiadomosci.onet.pl 
 
 aaa 
11. DYSKUTUJEMY 
O sztuce osób niepełnosprawnych 
 
Na liście dyskusyjnej PZN-u na przełomie stycznia i lutego br. toczyła się bardzo bogata dyskusja na temat sztuki w kontekście niepełnosprawności. Najogólniej można powiedzieć, że ścierały się dwie tezy: 
1) sztuka powinna być bezprzymiotnikowa, tj. bez informowania, że twórcą lub wykonawcą jest osoba niepełnosprawna, 
2) sztuka osób niepełnosprawnych stanowi odrębną kategorię i tak należy ją traktować. 
Wybrałam kilkanaście wypowiedzi na ten temat. Opracowanie to zakończyłam, zanim dyskusja dobiegła końca, ale mimo to nie mogłam uwzględnić wszystkich wypowiedzi, które ukazały się do dnia 6 lutego. Było ich tak dużo. 
Poza tym opracowanie takich dyskusji nie jest łatwym zadaniem. Gratuluję Pani Kaktus, że sobie z tym tak dobrze radzi. Ja nie jestem pewna, czy dobrze dopasowałam wypowiedzi do poszczególnych osób. Jeżeli mi się to nie udało, przepraszam uczestników dyskusji. Nie było to świadome przeinaczenie, lecz pomyłka. Dodam, że nie zmniejsza to wartości dyskusji. Poza tym wypowiedzi są prawie anonimowe - nie ma nazwisk. Niezależnie od tego, raz jeszcze przepraszam. 
 
 Domra - Czy mamy sztukę niewidomych? Często w prasie znajduję doniesienia "sztuka niepełnosprawnych", "Malarstwo głuchoniewidomych", "niewidomy poeta, pieśniarz solista" i podobne wyróżniki działalności. W placówkach, w których uczestnicy malują, tkają czy rzeźbią, można usłyszeć określenia, że to jest sztuka, terapia i rehabilitacja niepełnosprawnych. Próby głębszego sondowania tematu nie należą do najłatwiejszych. Zastanawiam się, co to za twór i dziwoląg semantyczny i czy należy wyodrębniać to zjawisko. W Polsce nikt nie prowadzi badań, które odpowiadałyby na pytania o granice tej sztuki, jej odmiany czy dwojaki status. Pomimo wystaw, wernisaży czy plenerów, organizowanych przez i dla osób niepełnosprawnych, profesjonalni krytycy nie zajmują się tego typu twórczością jako czymś swoistym i tak być powinno. 
 Nachylenie się w stronę sztuki w chwilach zniechęcenia, bezradności i depresji jest odzyskiwaniem radości i sensu istnienia. Takie stany ducha dane są wszystkim ludziom, a nie tylko niepełnosprawnym, w tym niewidomym. 
Zdefiniowanie zjawiska współczesnej sztuki jest utrudnione, ponieważ się zdemokratyzowała, zatarły się granice pomiędzy jej poszczególnymi dziedzinami, zachwiał podział na sztukę z wysokiej i niskiej półki. Skoro nie ma jasnych kryteriów i sztywnych definicji, za sztukę może być uznane (prawie) wszystko, jeśli tylko ktoś zechce to zrobić. Obserwowane zmiany doprowadziły również do pojawienia się zaskakujących podziałów typu - sztuka kobiet, seniorów czy sztuka niepełnosprawnych. 
Twórczość jest dla mnie wszystkim po trochu: lekcją pokory, karą, nagrodą, zabawą i przygodą z darowaną obecnością, atrakcyjną i fascynującą odmianą egzystencji, ucieczką w śmiech przed jej rzeczywistą monotonią i zarazem niezgodą na jej dziadostwo, świadomym zagadywaniem swoich cierpień, tych prawdziwych i tych wyolbrzymionych. - zwierza się 52-letni mężczyzna w książce "Dlaczego tworzę", wydanej przez Fundację Sztuki Osób Niepełnosprawnych. 
Twórczość pozwala osobom niepełnosprawnym uzewnętrznić różne odczucia, pozwala im zaistnieć - pisze Dorota Maślana, prezes powstałej w 1991 roku tej fundacji. Organizacja stawia za cel poszukiwanie i promowanie twórców niepełnosprawnych, organizuje Międzynarodowe Biennale Sztuk Plastycznych Osób Niepełnosprawnych, przygotowuje wystawy indywidualne i zbiorowe. 
W tym kontekście nasuwa się pytanie, czy twórczość osób niewidomych jest czymś zupełnie innym, czy też jest tą samą sztuką, jedynie tworzoną w odmiennych warunkach technicznych. Albo jest sztuka, albo jej nie ma, można usłyszeć od niejednego z nich, niezależnie od tego, czy jest to artysta profesjonalny, czy amator. 
W tekście "Sztuka a twórczość niepełnosprawnych" Agnieszka Bromboszcz, historyk sztuki, pointuje: Twórczość niepełnosprawnych tak samo mieści się w obszarze sztuki jak twórczość samouków, amatorów czy nieprofesjonalistów i nie oznacza to, ażeby miała ona podlegać innym kryteriom oceny niż te, które powszechnie obowiązują. 
Co więc zrobić z tą twórczością w wielu przypadkach nowatorską i rozsadzającą narzucone jej granice. Niby jest sztuka, a jakby jej nie było. Ludzie tworzą nie wychylając się poza obręb "sztuki osób niepełnosprawnych/niewidomych" czy "sztuki tworzonej przez niepełnosprawnych/niewidomych". Niechęć komentatorów do zajmowania się tego typu twórczością wynika z przekonania, że tej sztuki nie wypada poddawać analizie czy krytykować, podobnie jak głośnej fundacji Anny Dymnej i ckliwych telewizyjnych wystąpień aktorki. 
Pracownie plastyczne, przecież prowadzone są w ramach warsztatów terapii zajęciowej, poradni rehabilitacyjnych czy działalności kół. Owszem, plenery dla osób niepełnosprawnych, także integracyjne - czemu nie. Można też wybrać się na wystawę do jednej z kilku galerii, w których wystawiana jest taka wyodrębniona twórczość. Wszystko to jednak osadzone jest w środowisku, tworząc rodzaj getta. Ponadto wiele zamieszania wprowadzają kuriozalne tytuły doniesień w rodzaju: "W muzeum tyflologicznym jest czynna wystawa malarstwa głuchoniewidomych". Malarstwo i niewidomi nie współbrzmi, szczególnie, że malują osoby niedowidzące, o zróżnicowanym stopniu niedowidzenia. Nie dezinformujmy ludzi, bo przyjdzie się kiedyś z tego rozliczyć. 
Jacek - Uważam, że dzieło musi się bronić samo. Jeżeli trzeba je wzmacniać przez dodanie informacji o niepełnosprawności, to znaczy, że jest po prostu słabe. 
Baśka - Super! Jesteś pierwszą osobą, od której to słyszę. - Ale nie jedyną, która tak uważa! Zupełnie czym innym są konkursy/imprezy ogólnie dostępne, w których biorą udział osoby niepełnosprawne, a czym innym wyłącznie przeznaczone dla niepełnosprawnych. Te ostatnie są bardzo ważne, ale niekoniecznie w wymiarze artystycznym. 
Podczas rozmowy na warsztatach twórczych omal nie zostałam zjedzona za swoje poglądy, iż dzieło broni się samo i niestety nie znalazłam nikogo, kto potwierdzałby mój punkt widzenia. - Są różne teorie na ten temat. Praktyka również. Widać to doskonale na przykładzie nagród Nobla lub oskarów filmowych. Jednak nigdy to, iż twórca jest niepełnosprawny, nie powinno mieć wpływu na artystyczną wartość dzieła. A dopóty sami niepełnosprawni chcą być traktowani jako niepełnosprawni w każdej dziedzinie, to chyba, niestety, będzie trudno łamać stereotypy. Chociaż to ponoć właśnie podpisywanie dzieła jako osoba niepełnosprawna miało je łamać ukazując, iż niepełnosprawny potrafi. 
Jan - Basiu, zgadzam się z Tobą. Myślę, że nikt nie dostanie Nobla za to, że chodzi z białą laską, ale jednocześnie uważam, że jeśli to będzie ktoś, komu laska ułatwia życie - powinien z nią wyjść po odbiór nagrody. Nagradzajmy prace dobrych autorów i pozwólmy im zbierać zasłużone laury. Jedni wystartują w konkursie dla niepełnosprawnych, inni będą rywalizować na szerszym polu - niech każdy wybiera. To dobrze, moim zdaniem, że taki wybór jest (o ile jest, bo chłopak na wózku do szkoły teatralnej się nie dostał). 
Baśka - Przychylam się do tej opinii. Dziwi mnie jednak, że same osoby niepełnosprawne ze względu na wzrok, przychylają się do tego, by ich praca twórcza była podpisywana "twórczość osób niewidomych". Jakiś czas temu prowadziłam dyskusję na ten temat Jacku z Twoją bratową, która popiera podpisywanie prac twórczych ze wskazaniem na niepełnosprawność. Uważam, że skoro ktoś tworzy, to żeby jego twórczość była doceniana, nie potrzebuje wskazania swej niepełnosprawności. 
Uczestnicząc w konferencji poświęconej twórcom niepełnosprawnym, trudno mi było słuchać analiz, w których we wszystkim dostrzegano cierpienie i ból. Kluczem do interpretacji dzieła stała się tu niepełnosprawność i nie było innego bodźca twórczego. Wstrętne i przerażające. Co gorsza naukowo akceptowane. 
Jacek - Mam odmienne zdanie i uważam, że dzieło musi się bronić samo. 
Jarosław - I tak i nie. Nie, bo istnieją kategorie sztuki, które rzutują na podejście do dzieła. Sztukę można dzielić pod względem rodzaju dzieł, np. malarstwo, literatura czy muzyka, a także ze względu na rodzaj wykonawcy, np. artysta, po prostu artysta bez przymiotnika dodatkowego, a z uwzględnieniem rodzaju sztuki, czyli artysta malarz. Może być artysta ludowy, i tu dodajemy całą gamę rodzajów dzieł. Artystami mogą być także dzieci, i wtedy troszkę inaczej patrzymy na dzieło. Może też być kategoria artysta z niepełnosprawnością. W tej kategorii wypada zaznaczyć z jaką i w jakiej dziedzinie sztuki się spełnia. W większości przypadków, o przynależności do danej kategorii decyduje sam artysta. Inaczej podchodzę do twórczości dziecięcej, inaczej do ludowej, a inaczej spojrzałbym na kategorię, nazwijmy ją w skrócie, "niepełnosprawną". Jeśli artysta przedstawia się, że jest niepełnosprawny, ta cecha jest dominującą w prezentacji, to kwalifikuje się do grupy sztuki w kategorii niepełnosprawnej. I tylko wyłącznie w tej kategorii może rywalizować, można ją oceniać, można ją porównywać z innymi, można przykładać jakieś skale ocen czy wyceniać finansowo. 
Jacek - Ależ Jarku, sam sobie przeczysz, a raczej potwierdzasz moją tezę. Jeżeli potrzeba "uprzymiotnikowić", afiliować jakieś dzieło, to znaczy, że samo się nie broni. Nie przeczę kategoryzacji dzieł - podziałowi na malarstwo, w tym olejne, akwarelowe i inne, muzykę pop, rock, klasyczną itp., itd. 
Te podziały jednak nie mają żadnego wpływu na ogląd dzieła. Innymi słowy - piosenka podoba Ci się, choć jedni zaliczają ją do popu, a inni do rocka. Obraz Ci się podoba, choć nie masz pojęcia o technice. Ta kategoria natomiast nijak się ma do kategorii sztuki jedynie z dopiskiem rodzaju dzieła. W tej kategorii faktycznie liczy się tylko dzieło i samo dzieło, ze swym wyrazem, przekazem, wzbudzaniem emocji, zachwytem etc., bierze udział w ocenie, rywalizacji z innymi itd. 
Porównywanie dzieł z kategorii "niepełnosprawnej" z dziełami z kategorii bezprzymiotnikowej sztuki, jest oczywistym błędem i nie należy nigdy tego robić. Więcej, sam artysta nie powinien pozwalać na przedstawianie siebie, z naciskiem na wyłanianie tej cechy, gdyż faktycznie wprowadza się zachwianie skali oceny, skal porównawczych, gdyż ocenia się i porównuje dzieła z dwóch różnych kategorii. Nikogo nie dziwi paraolimpiada. Nikogo nie dziwi, że rywalizacja koszykarzy na wózkach i zwykłych koszykarzy jest niemożliwa i nieporównywalna. Podobnie jest ze sztuką, pojawiają się odrębne kategorie i w nich, tylko w obrębie danej kategorii, należy oceniać dane dzieło. I w tak wyselekcjonowanych dziełach, faktycznie możemy powiedzieć, że w swojej kategorii, dzieło broni się samo. 
 Jarosław - Czym innym jest odrębny gatunek sztuki (nie porównuje się pomarańczy z orzechami), a czymś innym wykonawca, bo pomarańcze zebrane przez katolika i żyda smakują tak samo. Proszę zauważyć, że istnieją zaułki sztuki, które są zrozumiałe, albo inaczej, doskonale odbierane przez pewne wąskie grupy odbiorców. 
Podam przykład z życia. W pewnym klubie literackim, działającym w środowisku osób z dysfunkcją wzroku, panowała zasada: nie pisać o niewidzeniu. Niepisana zasada, ale... Nie każdy jednak do niej się podporządkowywał. I na przykład poeta Andrzej napisał wiersz, w którym wyrażał swoje emocje, swoje przeżycia, swoje doznania i refleksje na temat życia, poruszania się z białą laską. Owszem, każdy rozumiał, co on napisał w ojczystym języku, ale odnalezienie siebie w jego dziele, podanie sobie ręki, znalezienie odbicia własnej historii, własnych emocji i doświadczeń, jednak mieli tylko nieliczni. I to widziałem jak na dłoni w tej grupie. Kiedy dzielił się swym dziełem z koleżeństwem, jedynie mocno zareagowali całkowicie niewidomi. Dla słabowidzących było to dość obce. Oczywiście, to mój osąd. 
 Jacek - Teraz ja sprowadzę ten pogląd do absurdu... Napisałem maila, który jest arcydziełem sztuki w kategorii maili napisanych na Targówku, w sobotę o godzinie 18.44, przez niewidomego polityka społecznego. Jestem przekonany, że w tej rywalizacji nikt mi nie dorówna. Takie rąbanie toporem kultury i sztuki na drobne kawałki niczemu nie służy, a prowadzić może do relatywizowania. Piosenka już nie może Ci się po prostu podobać, bo musisz odnosić ją do jakiejś skali, na przykład niepełnosprawności wykonawcy. A jeśli okaże się, że przypadkiem nie jest niepełnosprawny, to powinieneś zmienić osąd. 
Jarosław - Jacku, według mnie, nie ma jednolitego pojęcia sztuki, która jest pojęciem uniwersalnym i uniwersalnie pozwalającym na bezpośrednie porównania. Niestety, trzeba rozpatrywać w kategoriach. Faktem też jest, że niewielu artystów niepełnosprawnych mamy przyjemność widzieć w rywalizacji z pełnosprawnymi. Bo jakby łatwiej jest uderzyć w dodatkowe uczucia odbiorcy i czasami złapać kilka punktów, jak to kiedyś było na studiach, za pochodzenie. 
Anna Dymna to festiwal sztuki niepełnosprawnej, takiej kategorii sztuki, odpowiednika paraolimpiady w sporcie. Nigdy to dzieło Anny Dymnej nie będzie rywalizować z kategorią wykonawców bezprzymiotnikowych. Jest to po prostu impreza dla osób z niepełnosprawnością. Nie do końca jest jasne, po co w zabawie biorą udział artyści zwyczajni, sławy polskie. Rozumiem, że chodzi o uatrakcyjnienie imprezy dla widzów, bo na samych "niepełnosprawnych" by się nie wybrali. 
Jacek - I tu trafiłeś w sedno. "Nie wybraliby się na nich", bo są niepełnosprawni, czy dlatego, że gorzej śpiewają. Potrafisz to rozdzielić? Natomiast nie pozwalają ich występy na dokonywanie porównań i ocen, gdyż artyści są z różnych kategorii. Jest też pewien aspekt dla osób z niepełnosprawnością, zakładam, że mogą oni podejrzeć bezpośrednio zawodowców, co faktycznie jest sporą pomocą. Nie zawsze, ale jednak istnieje taka możliwość. Nie należy tego porównywać i mieszać. Jeżeli sztukę trzeba wzmacniać przez dodanie informacji o niepełnosprawności, to znaczy, że jest po prostu słaba. 
Jarosław - Zgoda, ale też powiedzmy jasno, że tu następuje próba pomieszania absolutnie różnych kategorii sztuki, co jest ogromnym błędem i ogólną stratą dla artystów i dla odbiorcy. 
Jacek - Skąd ten wniosek? Przecież na festiwalu Dymnej jest jedna kategoria duża - muzyczna. Ponieważ argumentum ad absurdum jest moim ulubionym narzędziem, wyobrażam sobie taką sytuację: Stevie Wonder przyjeżdża do Legnicy na festiwal chórów uczniowskich. On śpiewa, potem uczniowie śpiewają i mamy zamęt w głowie: czy artysta śpiewał dobrze, bo jest niepełnosprawny, czy po prostu dlatego, że jest dobrym piosenkarzem. A uczniowie śpiewali gorzej, czy lepiej od niego? Obiektywnie śpiewają gorzej, ale on nie widzi, więc porównywać go z nimi nie można. No i klincz intelektualny. 
Baśka - Super! Jesteś pierwszą osobą, od której to słyszę, ale nie jedyną, która tak uważa! Zupełnie czym innym są konkursy/imprezy ogólnodostępne, w których biorą udział osoby niepełnosprawne, a czym innym wyłącznie przeznaczone dla niepełnosprawnych. Te ostatnie są bardzo ważne, ale niekoniecznie w wymiarze artystycznym. 
Jarosław - Nieprawda. One mają swój wymiar artystyczny, ale właściwy dla swojej kategorii. Dlatego nie miesza się przeglądów muzyki ludowej z ostrym rockiem czy z muzyką poważną. Są to jakby odrębne nurty, które mają swoich wielbicieli. Sztuka niepełnosprawna, jako kategoria, nie jest gorsza, bo nie jest porównywalna ze sztuką bezprzymiotnikową. Porównywalna jest we własnym obrębie i w ten sposób można odebrać, odczuć różnice w klasie, przekazie, emocjach itd. 
Tylko tutaj zachodzi zupełnie inne zjawisko - różne odbieranie utworu ze względu na różne doświadczenia życiowe. Połączenie dzieła z twórcą i odbiorcą może mieć wpływ na jego rozumienie. Jednak my dyskutujemy o czymś innym. Fakt zagrania na bandurze ukraińskiej piosenki ludowej ma się nijak do wzroku. Pamiętam z filmu o rejsie Heńka, który namawiał Olgę, żeby zamknęła oczy. Gdy to zrobiła, zapytał: czy teraz jesteś inna? Tak samo na tej bandurze zagra się z otwartymi, jak i z zamkniętymi oczami. Stąd wnioskuję, że nie mamy prawa mówić, że sztuka, choćby elitarna, wyrażana w sposób niezunifikowany, była gorsza, bo nie jest dostępna dla osób z pełną sprawnością zmysłów. Przyznaję prawo do tego, żebym nie zrozumiał dzieła osoby np. z upośledzeniem umysłowym, ale też przyznaję prawo do tego, aby inni, na tym samym poziomie percepcji, mogli się tym rozkoszować, albo uznać za byle co. A zatem, widzę wartość i takich dzieł, których się po prostu na wolnym rynku sztuki nie sprzeda. 
Jacek - Nie zamierzałem przeliczać wartości dzieła na pieniądze. Van Gogh za życia nie sprzedał więcej niż dwóch obrazów i nie umniejsza to ich wartości. Ale wreszcie doszedłeś do wniosku, o który mi chodziło - nie jesteśmy w stanie obiektywnie ocenić wartości dzieła, i coś wartościowego dla mnie, może być kiczem dla kogoś innego. Jednak ten kicz nie zamieni się w moim oglądzie w dzieło, jeśli się dowiem, że popełnił je ktoś niewidomy. A jeżeli się zmieni, to odczuję niesmak. Stąd nie burzą mnie inicjatywy organizowania imprez kulturalnych z udziałem i dla osób z niepełnosprawnością. Przeglądy sztuki ludowej też się robi osobno. 
Baśka - Podczas rozmowy na warsztatach twórczych omal nie zostałam zjedzona za swoje poglądy, iż dzieło broni się samo i, niestety, nie znalazłam nikogo, kto by potwierdzał mój punkt widzenia. 
Jarosław - Bo zbyt wąsko podeszłaś do zagadnienia. Nie ma sztuki, jako zjawiska uniwersalnego. Zagadnienie należy rozpatrywać w pewnych obszarach kategorii. Na przykład nie trawię i nie rozumiem czegoś takiego, jak instalacje. Artysta pokombinuje coś z rzeczami pozbieranymi ze śmietnika i twierdzi się, że ta i ta instalacja to dzieło sztuki. Sztuki tu nie widzę i nie porównałbym tego z rzeźbą, ale w obrębie samych instalacji, dla tych co kumają, to istnieje prawo samoobrony dzieła i stosowania skali porównawczych. 
Jan - Są różne teorie na ten temat. Praktyka również. Widać to doskonale na przykładzie nagród Nobla lub oskarów filmowych. Jednak nigdy to, iż twórca jest niepełnosprawny, nie powinno mieć wpływu na artystyczną wartość dzieła. 
Jarosław - Ależ Panie Janie! Ma, ma i to w sposób oczywisty. Rzecz tylko w tym, aby twórca się samookreślił i startował w swojej kategorii. Mnie jest obojętne, czy w bezprzymiotnikowej, czyli, jak Pan to ujął, otwartej, czy w kategorii artysty niepełnosprawnego. Jeśli chce Pan coś wartościować, to musi Pan dobrać odpowiednią skalę porównawczą, utworzyć kategorię analizy dzieła. Jak w boksie, są kategorie wagowe, tak samo przy wartościowaniu sztuki, trzeba patrzeć, aby były porównywalne kategorie. 
Jacek - A więc jednak odmawiasz ludziom bezpośredniego kontaktu z dziełem i zmuszasz do analizowania jego pochodzenia, narodowości twórcy, czasu wykonania, stanu zdrowia i dopiero przez ten pryzmat każesz się przyglądać? Współczuję. Chyba przekopię moją fonotekę i bibliotekę pod kątem niepełnosprawności twórców. Może faktycznie King Crimson zabrzmią jakoś inaczej, a "Nędznicy" odkryją jakieś czwarte dno... 
 Opracowała Bożena Klonek 
 
aaa 
12. Z PRZESZŁOŚCI
 Spółdzielnia niewidomych z Lublina rzuciła hasło współzawodnictwa pierwszomajowego 
 
Spółdzielcze Zakłady Pracy Niewidomych Inwalidów z Lublina dzięki żywej inicjatywie koła Związku Młodzieży Polskiej podjęły różnorodne i cenne zobowiązania pierwszomajowe. 
Zobowiązania produkcyjne przez wykonanie planu operatywnego za drugi kwartał do dnia 25 czerwca dadzą dodatkową produkcję o wartości stu tysięcy złotych. Cała produkcja wykonana będzie w pierwszym gatunku. Pracownicy Spółdzielni zobowiązali się wykonać w drugim kwartale sześć nowych asortymentów szczotek i zaoszczędzić dwieście kilogramów surowców szczotkarskich. W ramach zobowiązań zostanie zorganizowany również klub racjonalizatorski, odbędą się egzaminy z języka rosyjskiego, zespół artystyczny Spółdzielni zorganizuje przedstawienie w jednym z PGR-ów lub spółdzielni produkcyjnej. Pracownicy biurowi zobowiązują się poza godzinami pracy przestudiować wraz z niewidomymi materiały zjazdowe. 
Spółdzielcze Zakłady Pracy Niewidomych Inwalidów wezwały do współzawodnictwa aktyw i załogi wszystkich spółdzielni inwalidzkich. 
 
Źródło "Pochodnia" maj 1954 r. 
 aaa 
13. MRUCZĘ I PRYCHAM 
Schizofrenia 
 
Za młodzieńczych lat łowiłem myszki w białostockiej spółdzielni niewidomych. To były czasy, oj, były! Nawet spółdzielnia nosiła imię "wielkiego Juliana Marchlewskiego". A teraz...? Ech, szkoda słów. 
Do smutnych porównań skłoniła mnie lektura artykułu "Pracodawcy przegrywają z Chinami" (pozycja 8.2). Dowiedziałem się, że wydajność niewidomych pracowników wynosi 30 proc. wydajności pracowników pełnosprawnych. I co Wy na to? 
W onej białostockiej spółdzielni brygadzista Anatol, czyli Tolek, twierdził, że gdyby dać mu odpowiednie maszyny, mógłby z niewidomymi pracownikami samoloty wytwarzać, tacy są dobrzy. A tu 30 procent wydajności... Ech! Do wszystkich zapchlonych kundli! 
W rubryce "Z przeszłości" w kwietniowym numerze "Wiedzy i Myśli" przeczytałem, ile to normy wykonywały niewidome szczotkarki - przekraczały nawet 200 procent. A tu 30. Aż zawrotów głowy od tych procentów dostaję... Jakie to były normy, jakie miały być samoloty i jaka jest wydajność? 
Kiedy się zastanowiłem, to sobie przypomniałem, że ci białostoccy budowniczowie samolotów produkowali nie samoloty, ale zamknięcia pałąkowe do butelek. Robili je z drutu, szkła lub fajansu i gumowych uszczelek. Produkcja jeszcze bardziej precyzyjna niż przy budowie samolotów. No i jak sobie radzili ci świetni pracownicy? Ano, wcale doskonale. Zamknięcia rozpadały się na dwie części albo spadały z butelek, albo były zbyt luźne i korki przepuszczały zawartość. W końcu ktoś wpadł na pomysł, żeby do koszy, w których te zamknięcia były wysyłane do odbiorców, wkładać kartki z nazwiskami członków ekip, które je wyprodukowały. I wyobraźcie sobie, jakość radykalnie się poprawiła. Takie drobne udoskonalenie, ćwiartka papieru, a jaki skutek. A może elbląskim spółdzielcom przydałoby się kilka takich drobnych udoskonaleń organizacyjnych lub technicznych? Może należałoby się pozbyć części nieprodukcyjnych pracowników? A może zmienić zarząd z prezesem na czele? 
Łatwo jest kadzić niewidomym, tak jak to robił brygadzista Tolek, i wmawiać im, że są do wszystkiego zdolni. Niestety, łatwo też wmówić, że nie są zdolni do niczego. Słysząc to przez całe dziesięciolecia, niewidomi uwierzyli, że jak jest to dla nich korzystne, są zdolni niemal do wszystkiego, a jak korzystniej jest, żeby nie być zdolnymi, to nie potrafią prawie nic. Gdy chodziło o pracę, mogli być świetnymi pracownikami, ba, nawet lepszymi od pracowników widzących, a kiedy rzecz dotyczyła zapomóg, stawali się biednymi niewidomymi, a wiadomo, że ślepota jest najgorszym kalectwem. W pracy byli całkowicie samodzielni i wydajni, a w innych sytuacjach - o, działo się z nimi kiepsko, bardzo kiepsko. Na każdym kroku wymagali pomocy, opieki i wsparcia. Trzeba więc im pomagać na potęgę. 
Oczywiście, są niewidomi upośledzeni umysłowo i z tego powodu niezdolni do samodzielnego życia. Są chorzy psychicznie. Są też starzy, niezaradni, zaniedbani rehabilitacyjnie. Ale tu nie o to chodziło. Wszyscy niewidomi, nawet ci, którzy gazety czytają bez okularów i świetnie jeżdżą na rowerze, a nawet prowadzą samochody i motocykle, byli i są zdolni albo niezdolni, w zależności od potrzeb. Wiem, co mówię. Mój protoplasta w swoim długim życiu napisał dwieście wniosków do władz, w których udowadniał, że niewidomi mogą być świetnymi pracownikami i osiągać dobrą wydajność, i napisał dwieście wniosków do tych samych władz, w których udowadniał, że niewidomi są ciężko poszkodowanymi inwalidami i wymagają stałej pomocy, opieki, dodatków, sprzętu rehabilitacyjnego, lodówek, pralek, wczasów i tysiąca innych form pomocy. A wszystkie te wnioski dotyczyły 80 tysięcy niewidomych, w tym kierowców, cyklistów i miłośników codziennej prasy. 
No i jak tu można być zdolnym do wszystkiego i jednocześnie nie być zdolnym do niczego? Pewnie tego nie pojmiecie. Ja też nie pojmuję. 
Oj, z moich spostrzeżeń wynika, że te oceny, wnioski, propozycje, wymagania i brak wymagań wynikają z potrzeb instytucji i organizacji rzekomo działających na rzecz osób niepełnosprawnych, ich władz i postanowień różnych decydentów, a niekoniecznie z potrzeb osób niewidomych. A wszystko bierze się stąd, że te władze, ci decydenci, boją się powiedzieć, że niewidomemu trzeba pomagać więcej niż słabowidzącemu, że niewidomy bez ręki ma więcej trudności i potrzebuje więcej pomocy niż niewidomy z obiema rękami, że są niewidomi upośledzeni umysłowo i głuchoniewidomi. Bo jak tylko udałoby się coś załatwić dla małej grupy, np. całkowicie niewidomych, to kilkadziesiąt tysięcy słabowidzących podniosłoby raban itd. 
Dlatego mój protoplasta musiał uzasadniać, że blindengelt (specjalny dodatek dla niewidomych) należy przyznać wszystkim z osiemdziesięciu tysięcy niewidomych i słabowidzących, chociaż w bogatych Niemczech otrzymują go tylko osoby, których ostrość wzroku nie przekracza 2 procent. U nas taki dodatek mieli otrzymywać niewidomi miłośnicy prasy codziennej, kierowcy i cykliści. No i nie otrzymuje go nikt. Ale za to odpowiedzialny jest szpetny Rząd RP i równie szpetny Sejm RP, a wcześniej PRL-u, które nie chciały przyznać biednym niewidomym tak potrzebnego dodatku. I wszystko jest w porządku. Gdyby władze PZN-u, na wzór niemiecki, wnioskowały o dodatek tylko dla rzeczywiście niewidomych, byłyby rozniesione przez słabowidzących na drewnianych białych laskach, bo to te władze byłyby odpowiedzialne. Słabowidzący uznaliby, że białe laski istotnie są świetną pomocą rehabilitacyjną i wcale dobrze służą do wbicia rozumu do głów związkowym decydentom. Władze PZN-u nie mogły więc sobie na to pozwolić. Tak było i jest również z innymi uprawnieniami, np. skróconym czasem pracy. 
Jest rzeczą jasną, że każdy woli mieć coś wartościowego niż tego nie mieć, ale jasne też jest, że dla wszystkich nie wystarcza. Jest rzeczą jasną, że nie wszyscy potrafią ocenić, iż to, co się im wydaje dobre, np. skrócony czas pracy, wcale dobre być nie musi. Zwykli ludzie nie muszą orientować się we wszystkim, a często nawet nie są w stanie, bo nie wszystko mogą wiedzieć, bo nie mają niezbędnych informacji, bo doraźne sprawy przesłaniają im długofalowe korzyści, bo interes własny często przedkładają nad interes grupowy. 
Ale gdzie są władze organizacji pozarządowych, które - jak twierdzą - reprezentują interesy osób niewidomych i słabowidzących? One mogą i powinny wiedzieć, ba, obawiam się, że nawet wiedzą. Dlaczego więc nie działają zgodnie z rzeczywistymi potrzebami osób, które ponoć reprezentują? Dlaczego mój protoplasta musiał pisać tyle sprzecznych wniosków? Dlaczego, kiedy chciał napisać wniosek o rezygnację z uprawnień związanych z zatrudnieniem, nie pozwolono mu na to? Dygnitarz pezetenowski, który był odpowiedzialny za rehabilitację, w tym zawodową, powiedział, że mój protoplasta chyba ma kuku na muniu i dlatego proponuje coś tak durnego. Jak to? PZN ma występować przeciwko niewidomym? Tak wygląda rozumienie potrzeb osób niewidomych i takie jest ich reprezentowanie. 
To schizofreniczne podejście do możliwości i niemożliwości osób niewidomych, do ich potrzeb i chęci doprowadziło w końcu do trzydziestu procent wydajności. I na diabła komu taki pracownik? Po jakiego grzyba zatrudniać trzech pracowników i kawałek czwartego, żeby wykonywali pracę, którą może wykonać jeden człowiek? Mało tego, ten jeden człowiek potrzebuje jedną maszynę, jedno stanowisko pracy, jeden kącik w biurze lub hali produkcyjnej, a tych trzech i kawałek... Jasne, że wszystkiego trzy razy tyle i jeszcze trochę. 
Jeżeli władze stowarzyszeń nadal będą chowały głowy w piasek i nie podejmą koniecznych starań, może się okazać, że za rok ktoś stwierdzi, iż wydajność niewidomych pracowników jest na poziomie piętnastu procent, za trzy lata, że na poziomie dwóch, a za dziesięć lat, że na poziomie minus dwustu dziewięciu procent. 
A może tak sami niewidomi pracownicy zaczęliby myśleć więcej o przyszłości swojej i innych niż o zakładowym funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, skróconym czasie pracy i turnusach niby-rehabilitacyjnych? Może zorganizowaliby strajk i zażądali zmniejszenia obowiązków pracodawców związanych z ich zatrudnieniem oraz radykalnego ograniczenia swoich uprawnień? 
Jeżeli władze stowarzyszeń, a przede wszystkim PZN-u, będą się godziły z wypowiedziami panów prezesów zarządów spółdzielni, czyli zakładów pracy chronionej, że wydajność pracy niewidomych jest marna, to pies z nimi tańcował. Jeżeli niewidomi pogodzą się z takimi ocenami, to pies ich drapał! Kto nie posłucha mnie, czyli Starego Kocura, ten posłucha psiej skóry. 
Jednak ludzie to durne zwierzęta. Żaden kot, stary czy młody, takich głupot by nie potrafił wymyśleć ani godzić się z nimi, jeżeliby je ktoś inny wymyślił. No i żaden kot nie choruje na schizofrenię. 
Niepsychiczny Stary Kocur